Vikipedio eowiki https://eo.wikipedia.org/wiki/Vikipedio:%C4%88efpa%C4%9Do MediaWiki 1.47.0-wmf.11 first-letter Aŭdvidaĵo Specialaĵo Diskuto Uzanto Uzanto-Diskuto Vikipedio Vikipedia diskuto Dosiero Dosiero-Diskuto MediaWiki MediaWiki-Diskuto Ŝablono Ŝablono-Diskuto Helpo Helpo-Diskuto Kategorio Kategorio-Diskuto Portalo Portala diskuto Projekto Projekta diskuto TimedText TimedText talk Modulo Modulo-Diskuto Event Event talk Topic Ateismo 0 42 9431706 9394975 2026-07-17T16:19:43Z Sj1mor 12103 9431706 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Atheismsymbol endorsed by AAI.svg|eta|dekstra|190ra|Unu el la simboloj de ateismo]] [[Dosiero:Atheism.svg|eta|dekstra|190ra|Alia simbolo de ateismo]] [[Dosiero:Kp209-ateismo.opus|eta|Epizodo de [[podkasto]] [[Kern.punkto]] pri ateismo]] [[Dosiero:Atheists Agnostics Zuckerman en.svg|eta|altdekstre=1.4|La % de la ateistoj kaj agnostikoj en la mondo 2007<ref>{{en}} Phil Zuckerman: Atheism: Contemporary Rates and Patterns, in: [[Michael L. Martin]](ed.): The Cambridge Companion to Atheism. [[Cambridge University Press]] 2007.</ref>.]] '''Ateismo''' estas [[Greka lingvo|grek]]devena vorto, kiu signifas '''sendiismon''' aŭ '''di-neismon''', do ke oni ne kredas je la ekzisto de ajna [[dio]]. Ĝi kontrastas kun ''[[teismo]]'', kiu signifas [[kredo]]n je dio, dioj aŭ [[diaĵo]]j. En ĝenerala parolado kaj argumentado oni renkontas variajn uzadojn de la termino. Ateismo povas esti [[sekularismo|sekulara]], sed ekzistas ankaŭ ateismaj [[religio]]j, ekzemple certagrade la [[ĝajnismo]] kaj multaj formoj de [[budhismo]]. == Specoj de ateismo == La [[Filozofio|filozofia]] tradicio rigardas ateismon ne nur foresto de di-kredo, sed efektiva kredo ke dio ne ekzistas. Tiel kontrastas '''implicita ateismo''', simpla [[nekredo]], kaj '''eksplicita ateismo, ''' kiu asertas la neekziston de dioj. Filozofoj, kiam ili enkondukas la [[Filozofio de religio|filozofion de religio]], ofte emfazas, ke estas grave distingi inter ĉi sekvaj asertoj: «Mi ne kredas, ke dio ekzistas» kaj «Mi kredas, ke dio ne ekzistas». Filozofoj ofte postulas, ke la unua aserto estas konsekvenca kun kaj el [[agnostikismo]] (tamen ili devus diri specife ''ateisma agnostikismo'') kaj ateismo; la dua estas konsekvenca nur kun eksplicita ateismo. [[Praktika ateismo]], konata ankaŭ kiel [[pragmatika ateismo]], estas unu el du ĉefaj branĉoj de la ateismo (dum la alia estas la teoria ateismo). Temas pri maniero vivi kaj agadi en kiu, kvankam oni ne neas la ekziston de dio(j), oni konsideras (ĉu implicite ĉu eksplicite) nula la influon kiun tiu(j) havas aŭ havus sur la ĉiutaga vivo. Pro tio, la praktikaj ateistoj vivas praktike kvazaŭ ili kredus, ke ne ekzistas dio aŭ religia valoro. Simila koncepto al la praktika ateismo estas la tendenco konata en [[angla lingvo]]<ref>Kaj el tio internacie.</ref> kiel ''apatheism'' (nome kompono de ''apaty'' «[[apatio]]» kaj ''theism'' «teismo» aŭ «[[diismo]]», foje tradukita kiel ''[[apateismo]]''), konsistanta en apatio aŭ manko de intereso rilate al la ekzisto aŭ neekzisto de Dio.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://atheism.about.com/od/Atheist-Dictionary/g/Definition-Apatheist.htm |titolo=Descripción de Apateísmo por atheism.about.com |alirdato=2019-06-12 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160420213219/http://atheism.about.com/od/Atheist-Dictionary/g/Definition-Apatheist.htm |arkivdato=2016-04-20 }}</ref> == Ateismo kaj agnostikismo == Ĉar kredo ne estas ligita al scio, [[agnostikismo]] ne egalas ateismon; ankaŭ ĝi estas meza vidpunkto. Ĝi nur asertas, ke pri dioj oni ne povas atingi (certan) scion. Oni povas esti ateisma agnostikulo, aŭ [[teismo|teisma]] agnostikulo; la pozicio de agnostikismo koncernas scion, kaj en si mem ne rilatas al la afero de la specifa kredo. Teistoj ofte kunmiksas ateistojn, ambaŭ specojn de agnostikuloj, kaj pozitivistojn per la termino ''[[nekredanto]]j''. Plue ekzistas kutimo diferencigi inter eksplicita ateisto rilate al la jud-kristana dio kaj laŭvorta, aŭ implicita, ateisto rilate al iuj aliaj dioj. == Morala konsidero == Iuj skoloj de ateistoj ankaŭ faras plian distingon inter «katolika» kaj «ortodoksa ateismo» uzante la originalajn signifojn de tiuj kristanaj terminoj. Laŭ ili la «katolika» ateisto nur forneas la ekziston de dio dum la memdeklarita «ortodoksa ateisto» konsentas kun la aserto de [[Miĥail Bakunin]] ke «se dio ekzistus, oni devus malpermesi ĝin». Tiuj kiuj konceptas ateismon kiel morala pozicio (kontraste al la pozicioj teologia aŭ metafizika), emfazas la signifon de tiu diferenco. == Monda situacio de ateismo == Laŭ taksoj proksimume 2,5% de la monda loĝantaro klasifikas sin mem kiel ateistoj, kaj proksimume 12,8% kiel nereligiaj (laŭ [[Encyclopædia Britannica]]). Ĉi tiuj procentaĵoj estas ĝenerale pli altaj en [[Eŭropo|eŭropaj]] kaj eks-socialismaj landoj, kaj pli malaltaj en [[Usono]] kaj [[evoluantaj landoj]]. La efektiva procentaĵo de ateistoj eble estas pli alta ĉar personoj kiuj respondas al [[Opinisondado|opinisondoj]] ofte estas hezitemaj malkovri sin mem al eblaj leĝa, ekonomia aŭ socia [[diskriminacio]]j. Ekde la [[20-a jarcento]] sendiismo iĝis oficiala [[doktrino]] de iuj filozofiaj skoloj, ekzemple [[Komunismo|komunismaj]], institucioj aŭ ŝtatoj, ekzemple [[Ĉinio]] iame, kompareble kun la situacio de [[ŝtatreligio]], ankaŭ nomata oficiala religio. Estus eraro supozi, ke ĉiuj ateistoj malestimas dion aŭ [[religio]]n. Ofte ili respektas la religiajn sentojn de di-kredantoj kaj rigardas la religiojn kiel parton de la kultura tradicio, tamen ili mem ne vidas kaŭzon aŭ eblecon imagi la ekziston de [[Supernaturo|supernatura]] [[estaĵo]]. Kelkaj, tamen, emas montri malŝaton por religiemuloj, kiaj [[Richard Dawkins]], [[Piergiorgio Odifreddi]] kaj [[Danilo Mainardi]], laŭ kiuj scienculo ne povas esti dikredanto; eĉ laŭ Dawkins opinias kredon je Dio propra de "priscienca [[Analfabeteco|analfabeto]]". Laŭ [[Roberto Giovanni Timossi]] ''(L'illusione dell'ateismo. Kial la scienco ne nagas Dion),'' proponas elimini, se veras la supra opinio, el la listo de scienculoj [[Galilejo]]n, [[Isaac Newton]], [[Alessandro Volta]], [[Blaise Pascal]], [[James Clerk Maxwell]], [[Johann Gregor Mendel]], [[Louis Pasteur]], [[Max Planck]], [[Albert Einstein]], John Carew Eccles... == Historio == {{Ĉefartikolo|Historio de ateismo}} Kvankam la plej frue trovita uzokutimo de la esprimo ''ateismo'' estas el [[Francio]] de la [[16-a jarcento]],<ref name=mw-online>{{citation | url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/atheism | title=Merriam-Webster Online:Atheism | quote=First Known Use: 1546 | accessdate=2013-11-21}}</ref> ideoj kiuj estus rekonitaj hodiaŭ kiel ateismaj estas dokumentitaj de la [[Vedoj|veda periodo]] kaj de la [[grek-romia antikvo]]. === Frua hindia religio === Ateismaj skoloj estas trovitaj en frua hinda penso kaj ekzistis de la tempoj de la historia veda religio.<ref>{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/?id=B90uj14NHjMC&pg=PA64|titolo=India, that is, sidd|alirdato=2011-04-09|familia nomo=Pandian|jaro=1996|eldoninto=Allied Publishers|ISBN=978-81-7023-561-3|paĝo=64}} </ref> Inter la ses ortodoksaj skoloj de hindua filozofio, Samĥja, nome la plej malnova filozofia pensoskolo, ne akceptas dion, kaj ankaŭ la frua Mimamsa malaprobis la nocion de dio.<ref>{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/?id=PoaMFmS1_lEC&pg=PA258|titolo=A history of Indian philosophy, Volume 1|alirdato=2011-04-09|familia nomo=Dasgupta|persona nomo=Surendranath|jaro=1992|eldoninto=Motilal Banarsidass Publ.|ISBN=978-81-208-0412-8|paĝo=258}} </ref> La ĝisfunde materialisma kaj kontraŭ-teista filozofia skolo Cārvāka (ankaŭ nomita Nastika aŭ Lokaiata) kiu originis de Hindio ĉirkaŭ la 6-a jarcento a.K. estas verŝajne la plej eksplicite ateisma skolo de filozofio en [[Hindio]], simila al la greka cirenajka skolo. Tiu branĉo de hinda filozofio estas klasifikita tiel heterodoksa pro sia malakcepto de la aŭtoritato de Vedoj kaj tial ne estas konsiderita parto de la ses ortodoksaj skoloj de [[hinduismo]], sed ĝi estas rimarkinda kiel signoj de materialisma movado ene de hinduismo.<ref>Sarvepalli Radhakrishnan and Charles A. Moore. ''A Sourcebook in Indian Philosophy''. ([[Princeton_University_Press]]: 1957, Twelfth Princeton Paperback printing 1989) pp. 227–249. ISBN 0-691-01958-4. </ref> Chatterjee kaj Datta klarigas ke nia kompreno de Cārvāka filozofio estas fragmenta, surbaze plejparte de kritiko de la ideoj fare de aliaj skoloj, kaj ke ĝi ne estas vivanta tradicio: "Kvankam materialismo en iu formo aŭ aliaj ĉiam ĉeestis en Hindio, kaj fojaj referencoj estas trovitaj en la Vedoj, la Budhista literaturo, la Epopeoj, same kiel en la pli postaj filozofiaj verkoj ni ne trovas ajnan sisteman laboron pri materialismo, nek ajnan fakorganizitan skolon de anoj kiujn la aliaj filozofiaj skoloj posedas. Sed preskaŭ ĉiu laboro de la aliaj skolstatoj, por refuto, la materialismaj vidoj. Nia scio pri hinda materialismo estas ĉefe bazita sur tiuj."<ref>Satischandra Chatterjee and Dhirendramohan Datta. ''An Introduction to Indian Philosophy''. Eighth Reprint Edition. ([[University of Calcutta]]: 1984). p. 55. </ref> Aliaj hindaj filozofioj ĝenerale rigarditaj kiel ateismaj inkludas la klasikan Samĥjan kaj Purvan Mimamsan. La malakcepto de dio kiel personkreinto ankaŭ vidiĝas en [[ĝajnismo]] kaj [[budhismo]] en [[Hindio]].<ref name="Joshi">{{cite journal |last=Joshi |first=L.R. |year=1966 |title=A New Interpretation of Indian Atheism |journal=Philosophy East and West |volume=16 |issue=3/4 |pages=189–206|doi=10.2307/1397540 |ref=harv |jstor=1397540| issn=0031-8221}} </ref> === Grek-romia antikvo === [[Dosiero:Socrates Louvre.jpg|eta|altdekstre|En la verko de [[Platono]] nome ''[[Apologio de Sokrato (Platono)|Apologio]]'', [[Sokrato]] (en la bildo) estis akuzita de Meleto kiel [[nekredanto]] en dioj.]] Okcidenta ateismo havas siajn radikojn en antaŭ-sokrata [[Greka filozofio]], sed ne aperis kiel klara mondokoncepto ĝis la fino de la [[klerismo]]. La greka filozofo Diagoro de la 5-a jarcento a.K. estas konata kiel la "unua ateisto",<ref>Friedrich Solmsen (1942). ''[http://books.google.com/books?vid=0blEqYn0npw5h4r_qPHc_fk&id=rLASAAAAIAAJ&pgis=1 Plato's Theology]''. [[Cornell_University_Press]]. p 25. </ref> kaj estas tiele citita kiel tia fare de [[Cicerono]] en lia ''De Natura Deorum''.<ref name="CIC">''...&nbsp;nullos esse omnino Diagoras et Theodorus Cyrenaicus&nbsp;...'' Cicero, Marcus Tullius: ''De natura deorum.'' eldono de Richard D. McKirahan. Thomas Library, [[Bryn_Mawr_College]], 1997, paĝo 3. ISBN 0-929524-89-6 </ref> [[Atomismo|Atomistoj]] kiaj ekzemple [[Demokrito]] provis klarigi la mondon laŭ sole materialisma maniero, sen referenco al la spirita aŭ mistera. Kritio rigardis religion kiel homan inventon uzitan por timigi homojn en sekvado de morala ordo kaj ankaŭ [[Prodiko el Keos|Prodiko]] ŝajne havas evidentigitajn ateismajn deklarojn en sia laboro. [[Filodemo]] raportas, ke Prodiko kredis, ke "la dioj de popolkredo nek ekzistas nek ilin oni konas, sed ke la prahomo, [pro admiro, diigis] la fruktojn de la tero kaj praktike ĉion kio kontribuis al lia ekzisto". Protagoro foje estis prenita kiel ateisto sed prefere apogis agnostikajn opiniojn, komentante, ke "Koncerne la diojn mi estas nekapabla malkovri de tio, ĉu ili ekzistas, aŭ kiel ili enestas en formo; ĉar ekzistas multaj malhelpoj al scio, la obskureco de la subjekto kaj la mallongeco de homa vivo."<ref>{{Cite book|last=Bremmer|first=Jan|chapter=Atheism in Antiquity|postscript=,}} in {{harvnb|Martin|2006|pp=12–13}}</ref> Ankaŭ la grekaj filozofoj Teodoro Cirenajko<ref name=CIC/><ref>Diogenes Laërtius, The Lives and Opinions of Eminent Philosophers, ii </ref> kaj [[Stratono de Lampsako]]<ref>Cicero, ''Lucullus'', 121. in Reale, G., ''A History of Ancient Philosophy''. SUNY Press. (1985). </ref> de la 3-a jarcento a. K. ne kredis ke dioj ekzistas. [[Sokrato]] (ĉ. 471-399 a.K.) estis asociita en la atena publika menso kun la tendencoj en antaŭ-sokrata filozofio direkte al naturalisma enketo kaj la malaprobo de diaj klarigoj por fenomenoj. Kvankam tia interpreto misprezentas lian penson laŭ kiu li estis portretita en tia maniero en la komedia teatraĵo Nuboj de [[Aristofano]], li estis pli poste akuzita pro malpieco kaj kiel koruptanto de idojn. Ĉe lia proceso Sokrato estis anoncita kiel impete nei ke li estas ateisto kaj nuntempaj fakuloj disponas nur el malmulte da kialo por pridubi tiun aserton.<ref>{{Cite book|last=Bremmer|first=Jan|chapter=Atheism in Antiquity|postscript=,}} en {{harvnb|Martin|2006|pp=14–19}}</ref><ref> {{Cite book |first1=Thomas C. |last1=Brickhouse |last2=Smith |first2=Nicholas D. |title=Routledge Philosophy Guidebook to Plato and the Trial of Socrates |year=2004 |publisher=[[Londono]]: eldonejo ''[[Routledge]]''|isbn=0-415-15681-5 |page=112}} Partikulare, li asertas, ke la opinio, ke li estas kompleta ateisto kontraŭdiras la alian parton de la akuzo, nome ke li enmetis "novajn diaĵojn".</ref> [[Euhemero]] (ĉ. 330-260 a.K.) publikigis sian opinion ke la dioj estas nur la diigitaj regantoj, konkerintoj kaj fondintoj de la pasinteco, kaj ke iliaj sektoj kaj religioj estis en esenco la daŭrigo de malaperitaj regnoj kaj pli frue politikaj strukturoj.<ref>Fragmentoj de la verko de Euhemero laŭ la latina traduko de Ennio estis konservita en [[Patroj de la Eklezio|Patristikaj]] verkoj (ekz. de [[Laktancio]] kaj de [[Eŭsebio de Cezareo]]), kiuj baziĝas sur pli fruaj fragmentoj de [[Diodoro Sicilia|Diodoro]] 5,41–46 & 6.1. Atestoj, ĉefe en la kunteksto de polemika kritikaro, troviĝas ekz. en [[Kalimako]], ''Himno al Zeŭso'' 8. </ref> Kvankam ne strikte ateisto, Euhemero poste estos kritikata ĉar "disvastigis ateismon trans la tuta loĝata tero per detruado de la dioj".<ref>[[Plutarĥo]], ''Moralia—Isis kaj Osiris'' [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Plutarch/Moralia/Isis_and_Osiris*/B.html#23 23] </ref> Gravas en historio de ateismo ankaŭ [[Epikuro]] (ĉ. 300 a.K.). Baze super ideoj de Demokrito kaj de Atomistoj, li apogis materialisman filozofion laŭ kiu la universo estis regita per la leĝoj de ŝanco sen la bezono de dia interveno. Kvankam li deklaris ke diaĵoj ekzistas, li kredis ke ili estis neinteresitaj en homa ekzisto. La celo de la Epikuristoj devis ekhavi trankvilon kaj unu gravan manieron fari tion estis per eksponado de timo al dia kolerego kiel neracie. La Epikuristoj ankaŭ neis la ekziston de postvivo kaj la bezonon timi dian punon post morto.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://plato.stanford.edu/entries/epicurus/|titolo=Epicurus (Stanford Encyclopedia of Philosophy)|alirdato=2013-11-10|verko=Plato.stanford.edu}}</ref> La romia filozofo [[Seksto Empiriko]] eltenis ke oni devu prokrasti juĝon pri praktike ĉiuj kredoj - formo de skeptiko konata kiel [[Pironismo]] — ke nenio estas esence malbona, kaj ke [[ataraksio]] ("mens-paco" aŭ "trankvilo") estas atingebla retenante onian juĝon. Lia relative granda kvanto de postvivado de verkoj havis daŭrantan influon sur pli postaj filozofoj.<ref name="gordonstein">Stein, Gordon (Ed.) (1980). "[http://www.positiveatheism.org/india/s1990c25.htm The History of Freethought and Atheism] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070930024429/http://www.positiveatheism.org/india/s1990c25.htm |date=2007-09-30 }}". ''An Anthology of Atheism and Rationalism''. New York: Prometheus. Retrieved 2007-APR-03.</ref> La signifo de "ateisto" ŝanĝis laŭlonge de la klasika antikveco. La unuaj kristanoj estis konsideritaj ateistoj fare de nekristanoj pro ties malkredo je paganaj dioj.<ref name="cathencyc-atheism">[[s:Catholic Encyclopedia (1913)/Atheism|Atheism]]" en ''Catholic Encyclopedia'' de 1913</ref> Dum la [[Romia Imperio]], kristanoj estis ekzekutitaj pro sia malakcepto de la [[Romia religio|romiaj dioj]] ĝenerale kaj de la adorado al imperiestro partikulare. Kiam kristaneco iĝis la ŝtata religio de Romo sub [[Teodosio]] en 381, [[herezo]] iĝis punebla ofendo.<ref>Maycock, A. L. kaj Ronald Knox (2003). ''[http://books.google.com/books?id=DmL8CljbqDwC Inquisition from Its Establishment to the Great Schism: An Introductory Study]{{404|date=January 2023|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}''. ISBN 0-7661-7290-2.</ref> === Mezepoko al Renesanco === Dum la [[Alta Mezepoko]], la [[islama mondo]] trapasis oran epokon. Kun la rilataj progresoj en scienco kaj filozofio, arabaj kaj persaj landoj produktis elstarajn raciistojn kaj ateistojn, kiaj Muhammad al Warraq (7-a jarcento), Ibn al-Rawandi (827-911), Al-Razi (854-925) kaj [[Al-Maari]] (973-1058). Al-Maari verkis kaj instruis ke religio mem estas "fablo inventita fare de la antikvuloj" <ref name="Nicholson318">Reynold Alleyne Nicholson, 1962, ''A Literary History of the Arabs'', paĝo 318. Routledge</ref> kaj ke homoj estis "de du specoj: tiuj kun cerboj, sed neniu religio, kaj tiuj kun religio, sed neniu cerbo." <ref>[http://www.sdsmt.edu/student-orgs/tfs/reading/freethought/islam.html Freethought Traditions in the Islamic World] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120214102422/http://www.sdsmt.edu/student-orgs/tfs/reading/freethought/islam.html |date=2012-02-14 }} de Fred Whitehead; citita ankaŭ en Cyril Glasse, (2001), ''The New Encyclopedia of Islam'', p. 278. Rowman Altamira.</ref> Malgraŭ esti relative produktivaj verkistoj, preskaŭ neniu el ilia skribo pluvivas al la moderna tago, la plej granda parto de kio malgrande restas estante konservita tra citaĵoj kaj eltiraĵoj en pli postaj verkoj fare de islamaj apologiistoj provantaj refuti ilin. <ref>''Al-Zandaqa Wal Zanadiqa'', de Mohammad Abd-El Hamid Al-Hamad, unua eldono 1999, Dar Al-Taliaa Al-Jadida, Sirio (araba)</ref> Aliaj akademiuloj de la elstara Ora epoko estis asociitaj kun raciista penso kaj ateismo, kvankam la aktuala intelekta atmosfero en la islama mondo, kaj la malabunda indico kiu pluvivas de la epoko, faras tiun punkton disputiga hodiaŭ. En Eŭropo, la subteno de ateismaj vidoj estis malofta dum la komenca kaj plena Mezepoko; [[metafiziko]] kaj [[teologio]] estis la dominaj interesoj apartenantaj al religio.<ref name="Zdybicka 2005 4">{{harvnb|Zdybicka|2005|p=4}} </ref> Ekzistis, aliflanke, movadoj ene de tiu periodo kiu antaŭenigis heterodoksajn konceptojn de la kristana dio, inkluzive de malsamaj vidoj de la naturo, transcendeco, kaj sciigeblo de dio. Individuoj kaj grupoj kiaj ekzemple [[Skoto Eriugena]], Davido de Dinant, Amalriko de Bena, kaj la Fratoj de la [[Libera Spirito]] konservis kristanajn vidpunktojn kun [[Panteismo|panteistaj]] tendencoj. [[Nikolao el Kuzo]] subtenis formon de [[fideismo]] kiun li nomigis daĝan nesaĝon ("erudicia nescio"), asertante ke dio estas preter homa kategoriado, kaj tiel nia kono de li estas limigita por konjekti. [[Vilhelmo el Okam]] inspiris kontraŭ-metafizikajn tendencojn per sia [[Nominalismo|nominalista]] limigo da homa scio al eksterordinaraj objektoj, kaj asertis ke la dia [[esenco]] ne povis esti intuicie aŭ racie ekkaptita per homa intelekto. Sekvantoj de Okam, kiaj ekzemple John el Mirecourt kaj Nikolao de Autrecourt antaŭenigis tiun vidon. La rezulta disiĝo inter kredo kaj racio poste influis radikalajn kaj reformemajn teologojn kiaj ekzemple [[John Wyclif]], [[Jan Hus]], kaj [[Marteno Lutero]].<ref name="Zdybicka 2005 4"/> La [[Renesanco]] faris multon por vastigi la amplekson da [[Liberpensuloj|liberpensado]] kaj skeptika enketado. Individuoj kiaj ekzemple [[Leonardo da Vinci]] serĉis eksperimentadon kiel rimedo de klarigo, kaj kontraŭbatalis argumentojn de religiema aŭtoritato. Aliaj kritikistoj de religio kaj de la eklezio dum tiu tempo estis [[Makiavelo]], Bonaventure des Périers, kaj [[François Rabelais]].<ref name="gordonstein"/> === Moderna epoko === Historiisto Geoffrey Blainey skribis ke la [[Reformacio]] pavimis la vojon por ateistoj atakante la aŭtoritaton de la [[Romkatolika Eklezio]], kiu en victurno "kviete inspiris aliajn pensulojn por ataki la aŭtoritaton de la novaj protestantaj eklezioj".<ref>Geoffrey Blainey; A Short History of Christianity; Viking; 2011; p.388</ref> [[Diismo]] akiris influon en [[Francio]], [[Prusio]], kaj [[Anglio]]. La nederlanda filozofo [[Baruch Spinoza]] estis "verŝajne la unua konata "duon-ateisto" kiu sciigis sin en kristana tero en la moderna epoko", laŭ Blainey. Spinoza kredis ke naturaj leĝoj klarigas la funkciadon de la universo. En 1661 li publikigis sian ''Mallongan Disertaĵon pri Dio''.<ref>Geoffrey Blainey; A Short History of Christianity; Viking; 2011; p.343</ref> Kritiko de kristanismo iĝis ĉiam pli ofta en la 17-a kaj [[18-a jarcento]]j, precipe en Francio kaj Anglio, kie ŝajne estis religia malbonfarto, laŭ nuntempaj fontoj. Kelkaj protestantaj pensuloj, kiaj ekzemple [[Thomas Hobbes]], apogis materiistan filozofion kaj skeptikon rilate al supernaturaj okazoj, dum la jud-nederlanda filozofo Spinoza malaprobis [[Dia providenco|dian providencon]] en favoro de [[Panenteismo|panenteista]] naturalismo. Ekde la fino de la 17-a jarcento, diismo estis malkaŝe apogita fare de intelektuloj kiaj ekzemple [[John Toland]] kiu elpensis la esprimon "panteisto".<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=pantheism|titolo=Online Etymology Dictionary|alirdato=2013-11-26}}</ref> La unua konata eksplicita ateisto estis la germana kritikisto de la religio Matthias Knutzen en siaj tri verkoj de 1674.<ref>Winfried Schröder, en: Matthias Knutzen: Schriften und Materialien (2010), p. 8. Vidu ankaŭ Rebecca Moore, ''The Heritage of Western Humanism, Scepticism and Freethought'' (2011), kiu nomigis Knutzen "the first open advocate of a modern atheist perspective" (la unua malferma defendanto de la moderna ateisma vidpunkto) [http://reason.sdsu.edu/germany.html online here] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120330182416/http://reason.sdsu.edu/germany.html |date=2012-03-30 }}</ref> Li estis sekvita fare de du aliaj eksplicitaj ateistaj verkistoj, la pola eks-jezuita filozofo [[Kazimierz Łyszczyński]] kaj en la 1720-aj jaroj la franca pastro [[Jean Meslier]].<ref>{{cite web |url=http://nova.wpunj.edu/newpolitics/issue40/Onfray40.htm |title=Michel Onfray on Jean Meslier |publisher=[[William Paterson University]] |accessdate=2011-11-04 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2014-06-10 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20120112154508/http://nova.wpunj.edu/newpolitics/issue40/Onfray40.htm |arkivdato=2012-01-12 }}</ref> En la fluo de la 18-a jarcento, aliaj malkaŝe ateismaj pensuloj sekvis, kiaj ekzemple Baron d'Holbach, Jacques-André Naigeon, kaj aliaj francaj materialistoj. <ref name=Holbach-SoN>{{Citaĵo el libro|url=http://fulltextarchive.com/page/The-System-of-Nature-Vol-21/|titolo=The System of Nature|alirdato=2011-04-07|familia nomo=d'Holbach|persona nomo=P. H. T.|jaro=1770|volumo=2}}</ref> [[John Locke]] male, kvankam rekomendanto de toleremo, instigis aŭtoritatojn por maltoleri ateismon, kredante ke la neo de la ekzisto de dio [[subfoso|subfosus]] la socian ordon kaj kondukus al kaoso.<ref>Jeremy Waldron; ''God, Locke, and Equality: Christian Foundations in Locke's Political Thought''; Cambridge, UK; 2002; p.217</ref> La filozofo [[David Hume]] evoluigis skeptikan sciteorion blokitan en empirio, kaj la filozofio de Immanuel Kant forte pridubis la eblecon de metafizika scio mem. Ambaŭ filozofoj subfosis la metafizikan bazon de [[natura teologio]] kaj kritikis klasikajn argumentojn por la ekzisto de dio. Tamen, ili ne estis ateistoj mem. [[Dosiero:Ludwig Andreas Feuerbach.jpg|eta|maldekstra|altdekstre|''The Essence of Christianity'' de [[Ludwig Feuerbach]] (1841) multe influus filozofojn kiaj ekzemple [[Engels]], [[Marx]], [[David Strauss]], [[Nietzsche]], kaj [[Max Stirner]]. Li konsideris dion kiel homa invento kaj religiajn agadojn dezir-plenumadaj. Pro tio li estas konsiderita la fonda patro de moderna [[antropologio de religio]].]] Dum la [[Teroro (franca revolucio)|Teruro de 1792-93]], la kristana kalendaro de Francio estis aboliciita, monaĥejoj, monaĥinejoj kaj ekleziaj proprietoj estis kaptitaj kaj monaĥoj kaj monaĥinoj forpelitaj. Historiaj preĝejoj estis malmuntitaj.<ref>Geoffrey Blainey; A Short History of Christianity; Viking; 2011; pp.&nbsp;397–8</ref> Blainey notas ke, kvankam [[Voltaire]] estas ĝenerale konsiderita kiel forte kontribuinta al ateisma pensado dum la Revolucio, li ankaŭ konsideris, ke timo al dio estis malinstiginta plian malordon, kaj diris "Se dio ne ekzistus, estus necese inventi lin."<ref>Geoffrey Blainey; A Short History of Christianity; Viking; 2011; pp.&nbsp;390–391</ref> En ''[[Pensoj pri la Revolucio en Francio]]'', (1790), la filozofo [[Edmund Burke]] kondamnis ateismon, kaj verkis pri "literatura paciencludo" kiu estis "antaŭ kelkaj jaroj forminta ion kiel regula plano por la detruo de la kristana religio. Tiu objekto kiun ili traktis kun grado de fervoreco kiu ĝis nun estis malkovrita nur en la perantoj de iu sistemo de pieco ... Tiuj ateismaj patroj havas bigotecon propran ... ". Sed, Burke asertis, "la homo estas per sia konstitucio religia besto" kaj "ateismo estas kontraŭ, ne nur nia kialo, sed ankaŭ niaj instinktoj; kaj ... ĝi ne povas regi longe".<ref>[http://ebooks.adelaide.edu.au/b/burke/edmund/reflections-on-the-revolution-in-france/ Pensoj pri la Revolucio en Francio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131203033011/http://ebooks.adelaide.edu.au/b/burke/edmund/reflections-on-the-revolution-in-france/ |date=2013-12-03 }}; (1790) de [[Edmund Burke]]</ref> La [[Franca Revolucio]] portis ateismon kaj kontraŭklerikalan diismon ekster la salonoj kaj en la {{N|publika sfero}}. La Barono d'Holbach estis elstara figuro en la franca [[Klerismo]] kiu estas plej konata pro sia ateismo kaj pro siaj volumenaj skribaĵoj kontraŭ religio, la plej fama el ili ''Système de la nature'' (1770) sed ankaŭ ''Le Christianisme dévoilé'' (1766). Grava celo de la franca revolucio estis restrukturado kaj subigo de la pastraro kun respekto al la ŝtato tra la Civila Konstitucio de la pastraro. Provoj plenumi ĝin kaŭzis kontraŭklerikalan perforton kaj la elpelon de multaj pastraro el Francio. La kaosaj politikaj okazaĵoj en revoluciema Parizo poste rajtigis la pli radikalajn [[jakobeno]]jn enpoviĝi en 1793, konduke al la Teroro. La jakobenoj estis deistoj kaj lanĉis la [[Kulto al la Supera Estaĵo|Kulton de la Supera Estaĵo]] kiel nova franca ŝtata religio. Kelkaj ateistoj ĉirkaŭ [[Jacques René Hébert]] anstataŭe serĉis establi la [[Kulto al la racio|Kulton de Racio]], nome formo de ateisma pseŭdo-religio kun diino personiganta racion. Ambaŭ movadoj klopodis kontribui al provoj perforte senkristanigi Francion. La Kulto de Racio finiĝis post tri jaroj kiam ĝiaj estroj, inkluzive de Jacques René Hébert, estis gilotinitaj fare de la jakobenoj. La kontraŭklerikalaj persekutoj finiĝis kun la Termidora Reago. La napoleona epoko instituciigis la sekularigadon de franca socio, kaj eksportis la revolucion al norda Italio, en la espero de kreado de cedemaj respublikoj. En la 19-a jarcento, ateistoj kontribuis al politika kaj socia revolucioj, faciliganta la renversiĝojn de [[1848]], la [[Risorgimento]]-n en Italio, kaj la kreskon de internacia socialista movado. En la dua duono de la jarcento, ateismo alvenis al pinto sub la influo de [[raciismo|raciistaj]] kaj [[Liberpensuloj|liberpensulaj]] filozofoj. Multaj elstaraj germanaj filozofoj de tiu epoko neis la ekziston de diaĵoj kaj estis kritikaj kontraŭ religio, kiaj [[Ludwig Andreas Feuerbach|Ludwig Feuerbach]], [[Arthur Schopenhauer]], [[Max Stirner]], [[Karl Marx]], kaj [[Friedrich Nietzsche]].<ref>{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/?id=BKz2FcDrFy0C&pg=PA1&dq=nietzsche+schopenhauer+marx+feuerbach|titolo=Subjectivity and Irreligion: Atheism and Agnosticism in Kant, Schopenhauer, and Nietzsche|alirdato=2011-04-09|familia nomo=Ray|persona nomo=Matthew Alun|jaro=2003|eldoninto=Ashgate Publishing, Ltd.|ISBN=978-0-7546-3456-0}} </ref> === Ekde 1900 === Ateismo en la [[20-a jarcento]], precipe en la formo de praktika ateismo, avancis en multaj socioj. Ateisma penso trovis agnoskon en multaj aliaj, pli larĝaj filozofioj, kaj ekzemple [[ekzistadismo]], [[objektivismo]], sekulara humanismo, [[nihilismo]], [[anarkiismo]], logika [[pozitivismo]], [[marksismo]], [[feminismo]],<ref name=feminism>{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/?id=tAeFipOVx4MC&pg=PA233&lpg=PA233&dq=%22Feminism+and+Atheism%22&q=%22Feminism%20and%20Atheism%22|titolo=The Cambridge Companion to Atheism|alirdato=2011-04-09|familia nomo=Overall|persona nomo=Christine|jaro=2006|ĉapitro=Feminism and Atheism|ISBN=978-1-139-82739-3}} in {{harvnb|Martin|2006|pp=233–246}} </ref> kaj la ĝenerala scienca kaj raciisma movado. Krome, ŝtata ateismo aperis en Orienta Eŭropo kaj Azio dum tiu periodo, partikularle en la [[Sovetunio]] sub [[Vladimir Lenin]] kaj [[Josif Stalin]], kaj en [[Ĉinio]] sub [[Mao Zedong]]. Ateistaj kaj kontraŭ-religiaj politikoj en Sovetunio inkludis nombrajn leĝojn, senleĝigon de religia instruado en lernejoj, kaj la apero de asocio Ligo de Aktivaj Ateistoj.<ref>Richard Pipes; ''Russia under the Bolshevik Regime''; The Harvill Press; 1994; pp. 339–340</ref><ref name="Viking p.494">Geoffrey Blainey; ''A Short History of Christianity''; Viking; 2011; p. 494</ref> [[Dosiero:Bezbozhnik u stanka 22-1929.jpg|eta|maldekstra|altdekstre|Kovrilo de 1929 de sovetunia gazeto ''Bezbozhnik'', montrante la diojn de unudiismaj religioj premitaj de la simbolo de la Jarkvina Plano.]] Blainey skribis ke dum la dudeka jarcento, ateistoj en okcidentaj socioj iĝis pli aktivaj kaj eĉ batalemaj, kvankam ili ofte "dependis esence de argumentoj utiligitaj fare de multaj radikalaj kristanoj ekde minimume la dekoka jarcento". Ili malaprobis la ideon de intervenista dio, kaj diris ke kristanismo antaŭenigis militon kaj perforton, kvankam "la plej senkompataj gvidantoj en la [[Dua Mondmilito]] estis ateistoj kaj sekularistoj kiuj estis intense malamikaj kaj al judismo kaj al kristanismo" kaj "Poste masivaj abomenaĵoj estis faritaj en la Oriento fare de tiuj entuziasmaj ateistoj, [[Pol Pot]] kaj Mao Zedong ". Kelkaj sciencistoj dume anoncis ke dum la mondo iĝas pli klera, religio estos anstataŭita.<ref>Geoffrey Blainey; ''A Short History of Christianity''; Viking; 2011; p.543</ref> Logika pozitivismo kaj [[sciencismo]] pavimis la vojon por novpozitivismo, [[analiza filozofio]], [[strukturismo]], kaj [[Naturalismo (filozofio)|naturalismo]]. Novpozitivismo kaj analiza filozofio forĵetis klasikan raciismon kaj metafizikon en favoro de strikta empirio kaj epistemologia [[nominalismo]]. Propagandistoj kiaj ekzemple [[Bertrand Russell]] emfaze malaprobis dikredon. En sia junula verkaro, [[Ludwig Wittgenstein]] provis apartigi metafizikan kaj supernaturan lingvon disde racia diskurso. [[A. J. Ayer]] asertis la malverigeblon kaj sensignifecon de religiaj deklaroj, citante sian aliĝon al la empiriaj sciencoj. Rilate la aplikata strukturismo de [[Lévi-Strauss]], li ligis religian lingvon al la homa subkonscio en neado de sia transcenda signifo. J. N. Findlay kaj J. J. C. Smart argumentis ke la ekzisto de dio ne estas logike necesa. Naturistoj kaj materiismaj monistoj kiaj ekzemple [[John Dewey]] konsideris la naturan mondon kiel la bazo de ĉio, neante la ekziston de dio aŭ senmorteco.<ref>{{harvnb|Zdybicka|2005|p=16}}</ref> <center><gallery> Image:Irreligion map.png Image:Descent of the Modernists, E. J. Pace, Christian Cartoons, 1922.jpg </gallery></center> == Bildaro de ateistoj aŭ preskaŭ-ateistoj == <gallery> Dosiero:Paul Heinrich Dietrich Baron d'Holbach Roslin.jpg|[[Paul Henri Thiry d'Holbach]] Dosiero:Hw-marx.jpg|[[Karlo Markso]] Dosiero:Bakuninfull.jpg|[[Bakunin]] Dosiero:Epikur.jpg|[[Epikuro]] Dosiero:Spinoza.jpg|[[Baruĥ Spinozo]] Dosiero:Voltaire2.jpg|[[Voltaire]] Dosiero:Immanuel Kant.jpg|[[Immanuel Kant]] Dosiero:Jacques-René Hébert (1757-1794) portrait.jpg|[[Jacques René Hébert]] Dosiero:Feuerbach Ludwig.jpg|[[Ludwig Feuerbach]] Dosiero:Schopenhauer by Jules Lunteschütz.jpg|[[Arthur Schopenhauer]] Dosiero:Nietzsche.jpg|[[Nietzsche]], en 1882 File:Russell1907-2.jpg|[[Bertrand Russell]] en 1907 </gallery> == Organizaĵoj == La [[Internacia Ateisma Alianco]] estas tutmonda federacio de ateismaj kaj individuaj [[organizaĵo]]j devontigitaj por [[Eduko|eduki]] la publikon pri ateismo, [[Sekulareco|sekularismo]] kaj rilataj aferoj. La AAI estis fondita en [[1991]]. La organizaĵo laboras por la [[Apartigo de eklezio kaj ŝtato|disiĝo de religio kaj ŝtato]] sur la monda nivelo kaj la disiĝo de [[religio]] de edukado. La organizaĵo ankaŭ laboras por protekti ateistojn kontraŭ persekutado kaj ĉikanado direktitaj al ateistoj. == Referencoj == {{Referencoj}} == Literaturo == * Walter Bradmüller, ''Ateismo? No grazie'' (Ĉu ateismo? Ne dankon), Libreria editrive vaticana, 2010. (La aŭtoro, jam docento ĉe la Aŭsburga universitato, pridiskutas la feblecon de karakterizaj punktoj de la ateismo de biologo Richard Dawkins, de Pierre-Simone Laplace kaj la gajan neniismon de Nietzsche). * Michael Novak, ''No One Sees God: The Dark Night of Atheists and Believers,'' (Neniu povas vidi Dio. Komuna destino pro ateistoj kaj Dikredantoj), 2008. [http://en.wikipedia.org/wiki/Michael_Novak]. * Armstrong, Karen (1999). A History of God. London: Vintage. ISBN 0-09-927367-5. * Baggini, Julian (2003). Atheism: A Very Short Introduction. Oxford: [[Oxford University Press]]. ISBN 0-19-280424-3. * Barker, Dan (2008). Godless: How an Evangelical Preacher Became One of America's Leading Atheists. New York: Ulysses Press. ISBN 978-1-56975-677-5. OL 24313839M. * Bradlaugh, Charles; Besant, Annie; Bradlaugh, Alice; Moss, A. B.; Cattell, C. C.; Standring, G.; Aveling, E. (1884). The Atheistic * Platform. London: Freethought Publishing. * Dawkins, Richard (2006). The God Delusion. Bantam Press. ISBN 0-593-05548-9. * Edwards, Paul (2005) [1967]. "Atheism". In Donald M. Borchert. The Encyclopedia of Philosophy. Vol. 1 (2nd ed.). MacMillan Reference USA (Gale). p.&nbsp;359. ISBN 978-0-02-865780-6. * Flew, Antony (1976). The Presumption of Atheism, and other Philosophical Essays on God, Freedom, and Immortality. New York: Barnes and Noble. * Flint, Robert (1903). Agnosticism: The Croall Lecture for 1887–88. William Blackwood and Sons. OL 7193167M. * Flynn, Tom, ed. (25 October 2007). "The new encyclopedia of unbelief". The New Encyclopedia of Unbelief. Prometheus Books. ISBN 978-1-59102-391-3. OL 8851140M. * Harris, Sam (2005). The End of Faith: Religion, Terror, and the Future of Reason. W. W. Norton & Company. * Harris, Sam (19 September 2006). Letter to a Christian Nation. Knopf. ISBN 978-0-307-27877-7. OL 25353925M. * Harris, Sam (April 2006a). "The Myth of Secular Moral Chaos". Free Inquiry 26 (3). ISSN 0272-0701. Konsultita la 2013-11-21. alternate URL * Hitchens, Christopher (2007). god Is Not Great: How Religion Poisons Everything. Random House. ISBN 978-0-7710-4143-3. * Hume, David (1779). Dialogues Concerning Natural Religion. London. OL 7145748M. * Hume, David (1748). An Enquiry Concerning Human Understanding. London. * Landsberg, Mitchell (28 September 2010). "Atheists, agnostics most knowledgeable about religion, survey says". Los Angeles Times. * Martin, Michael (1990). Atheism: A Philosophical Justification. Philadelphia: [[Temple University Press]]. ISBN 978-0-87722-642-0. OL 8110936M. * Nielsen, Kai (2013). "Atheism". Encyclopædia Britannica. Konsultita la 2013-11-25. * Rafford, R. L. (1987). "Atheophobia—an introduction". Religious Humanism 21 (1): 32–37. * Rowe, William L. (1998). "Atheism". In Edward Craig. [[Routledge Encyclopedia of Philosophy]]. [[Taylor & Francis]]. ISBN 978-0-415-07310-3. * Russell, Bertrand (1957). Why I am not a Christian, and other essays on religion and related subjects. Simon and Schuster. * Sartre, Jean-Paul (2001) [1946]. "Existentialism and Humanism". In Priest, Stephen. Jean-Paul Sartre: Basic Writings. London: Routledge. p.&nbsp;45. ISBN 0-415-21367-3. * Sartre, Jean-Paul (2004) [1946]. "An existentialist ethics". In Gensler, Harry J.; Spurgin, Earl W.; Swindal, James C. Ethics: Contemporary Readings. London: Routledge. p.&nbsp;127. ISBN 0-415-25680-1. * Shermer, Michael (1999). How We Believe: Science, Skepticism, and the Search for God. New York: William H Freeman. ISBN 0-7167-3561-X. * [[George H. Smith|Smith, George H.]] (1979). Atheism: The Case Against God. Buffalo, New York: Prometheus Books. ISBN 0-87975-124-X. LCCN 79002726. OL 4401616M. * Stenger, Victor J. (2007). God: The Failed Hypothesis—How Science Shows That God Does Not Exist. Amherst, New York: Prometheus Books. ISBN 978-1-59102-652-5. * Stenger, Victor J. (22 September 2009). The New Atheism: Taking a Stand for Science and Reason. Prometheus. ISBN 1-59102-751-9. Konsultita la 2009-07-23. * Zuckerman, Phil, ed. (2010). Atheism and secularity. Santa Barbara, Calif. [u.a.]: Praeger. ISBN 978-0-313-35183-9. * Zdybicka, Zofia J. (2005). "Atheism". In Maryniarczyk, Andrzej. Universal Encyclopedia of Philosophy 1. Pola Asocio Tomaso Akvino. == Vidu ankaŭ == * [[Agnostikismo]] * [[Apostateco]] * [[Diismo]] * [[Empiriismo]] * [[Kritiko al la religio]] * [[Liberpensuloj]] * [[Naturalismo]] * [[Nova ateismo]] * [[Panteismo]] * [[Raciismo]] * [[Sekularismo]] * [[Senreligio]] <!--* [[La Racieco de Ateismo]]--> * [[Listo de ateistoj]] * [[Movado Brights]] * [[Nevidebla Rozkolora Unukornulo]] * [[Fluganta Spagetmonstro]] * [[Ateologio]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|wikt=ateismo|ReVo=ateism}} * [http://ateisto.org Ateista Tutmonda Esperanto-Organizo] * [http://omploader.org/vMjVtZg Kial Mi Ne Estas Kristano, de Bertrand Russel, tradukita al Esperanto]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://web.archive.org/web/20100318131112/http://ateismo.iespana.es/a3morto.htm La Timo de la Morto] * [http://www.infidels.org/news/atheism/ The Atheism Web] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20031205014924/http://www.infidels.org/news/atheism/ |date=2003-12-05 }} - angla (La Ateismo TTT-ejo) * [http://www.positiveatheism.org Positive Atheism] - angla (Pozitiva Ateismo) * [http://www.atheists.org American Atheists] - angla (Amerikaj Ateistoj) * [http://dmoz.org/Society/Religion_and_Spirituality/Atheism/ Open Directory atheism links] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20030618150924/http://www.dmoz.org/Society/Religion_and_Spirituality/Atheism/ |date=2003-06-18 }} - angla (Ateismaj ligiloj) * [http://www.iep.utm.edu/n-atheis The New Atheists en ''The Internet Encyclopedia of Philosophy''] * {{dmoz|Society/Religion_and_Spirituality/Atheism/|Atheism}} – kun ligiloj al organizoj kaj retejoj. * [http://www.bbc.co.uk/religion/religions/atheism/ Religion & Ethics—Atheism] ĉe bbc.co.uk. * [http://www.infidels.org/library/ Secular Web library] – Biblioteko * [http://www.agreeley.com/articles/hardcore.html The Demand for Religion] – Demografio de Ateismo de Wolfgang Jagodzinski (Universitato de Kolonjo) kaj Andrew Greeley (Universitato de Ĉikago kaj Universitato de Arizono). * [https://kern.punkto.info/2023/10/04/kp209-ateismo/ KP209 Ateismo. Ĉu simple la foresto de religio?], podkasto de [[Kern.punkto]] kun [[Anna Löwenstein]] kaj [[Nyegosh Dube]]. Alŝutita 20231004. {{eo}} {{Havenda artikolo|Ateismo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Ateismo| ]] [[Kategorio:Ismoj]] 5bh73oke1pas2w06drcy51nukanpk5g Algoritmo 0 163 9431663 9414892 2026-07-17T14:45:40Z Sj1mor 12103 9431663 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:1983 CPA 5426.jpg|eta|[[Sovetunio|Sovetia]] poŝtmarko okaze de la 1200-jariĝo de [[Al-Ĥorezmi]].]] '''Algoritmo''' estas [[metodo]] aŭ [[programo]] por solvi komputajn aŭ aliajn problemojn, kiu ĝuste difinas, kiel kaj en kia (vic)[[ordo]] procedi por ricevi [[rezulto]]n senambigue determinitan de originaj datumoj. Ekz. por la konataj reguloj de [[adicio]], [[subtraho]], [[multipliko]] kaj [[divido]] la eblaj rezultatoj estas [[naturaj nombroj]] prezentitaj ekzemple en [[dekuma sistemo]], kaj eblaj originaj [[datumo]]j estas [[Ordigita paro|ordigitaj paroj]] de samspecaj [[nombro]]j. La vorto ''algoritmo'' estas ŝanĝita formo de la nomo de la [[Persa Imperio|persa]] matematikisto [[Al-Ĥorezmi]]. Ĝenerale, oni ne supozas ke ia rezulto nepre devas esti ricevita: la algoritma procezo povas interrompiĝi aŭ ne finiĝi iam. Algoritma procezo estas la agoj por sinsekvaj [[transformo]]j de [[konstrukto|konstruktaj]] objektoj, okazantaj per diskretaj paŝoj. Ĉiu paŝo konsideras la ŝanĝon de unu konstruita objekto per la alia. Oni skribas ĉi tiujn paŝojn matematike per t.&nbsp;n. [[algoritma lingvo]], kiu konsistas en [[Komando (komputa)|komandoj]], instrukcioj aŭ [[operatoro]]j plenumendaj sinsekve per elementaj [[Operacio (komputado)|operacioj]]. Laŭ la [[stirfluo]] de plenumado de algoritma [[aplikaĵo]] ĉiu paŝo estas plenumo de simpla [[Instrukcio (komputa)|instrukcio]]. Kun tiu ĉi difino ne konsentus multaj informadikistoj, kiuj insistas, ke taŭge formulita algoritmo devas garantii iaman finon. Iusenca escepto estas ekzemple mastrumaj programoj ([[operaciumo]]j), kiuj normale ne finiĝas; por ili [[Donald Knuth]] proponis la nomon "komputika metodo", por distingi ilin de algoritmoj. Mem la vorto devenas de ''Algorithmi, algorismus'', kiu originas de latina transliterado de la nomo de mezazia matematikisto [[Al-Ĥorezmi]]. En [[mezepoka Eŭropo]] algoritmo nomiĝis la dekuma pozicia sistemo kaj la arto kalkuli per ĝi, ĉar danke al latina traduko de la traktato de Al-Ĥorezmi (en la [[12-a jarcento]]) la eŭropa matematiko konatiĝis kun pozicia sistemo. Algoritmo estas unu el ĉefaj nocioj de matematiko kaj [[cibernetiko]]. Ĝin pristudas unu el la matematikaj branĉoj: '''Teorio de Algoritmoj'''. En [[komputiko|komputada teknologio]] por priskribi algoritmojn, oni uzas [[Komputillingvoj|programlingvojn]]. La termino "algoritmo" kutime implicas relative abstraktan matematikan prezenton, kontraste al komputopreta, sed ofte komputildependa "programo". == Etimologio == La vorto 'algoritmo' havas sian devenon el [[latinigo]] de la prinoma "nisba", kiu indikas la geografian devenon, de la nomo de la [[Persianoj|persa]] matematikisto [[Al-Ĥorezmi|Muhammad ibn Musa al-Ĥorezmi]] al ''algorismus''.<ref>{{Cite web|url=http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Al-Khwarizmi.html|title=Al-Khwarizmi biography|website=www-history.mcs.st-andrews.ac.uk|access-date=3a de Majo, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20190802091553/http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Al-Khwarizmi.html|archive-date=2a de Aŭgusto, 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Etymology of algorithm|url=http://chambers.co.uk/search/?query=algorithm&title=21st|website=Chambers Dictionary|access-date=December 13, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20190331204600/https://chambers.co.uk/search/?query=algorithm&title=21st|archive-date=31a de Marto, 2019|url-status=live}}</ref> Al-Ĥorezmi ([[Arabigo|arabigite]] {{Lang-fa|الخوارزمی}} ĉirkaŭ 780–850) estis matematikisto, [[astronomo]], [[geografo]], kaj saĝulo en la [[Hejmo de Saĝeco]] en [[Bagdado]],<ref name="Hellenistic Mathematics" >[https://www.storyofmathematics.com/hellenistic.html "Hellenistic Mathematics".] The Story of Mathematics. Arkivita el la originalo la 11an de Septembro, 2019. Alirita la 14an de Novembro, 2019.</ref> kies nomo signifas 'lokano de [[Ĥorezmo]]', regiono kiu estis parto de [[Granda Irano]] kaj estas nune en [[Uzbekio]].<ref name="Hogendijk">{{Cite journal |first=Jan P. |last=Hogendijk |title=al-Khwarzimi |journal=Pythagoras |volume=38 |issue=2 |year=1998 |pages=4–5 |url=http://www.kennislink.nl/web/show?id=116543 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412193516/http://www.kennislink.nl/web/show?id=116543 |archive-date=12a de Aprilo, 2009 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080319024147/http://www.kennislink.nl/web/show?id=116543 |date=2008-03-19 }}</ref><ref name="Oaks">{{Cite web|first=Jeffrey A.|last=Oaks|url=http://facstaff.uindy.edu/~oaks/MHMC.htm|title=Was al-Khwarizmi an applied algebraist?|publisher=University of Indianapolis|access-date=30a de Majo, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718094835/http://facstaff.uindy.edu/~oaks/MHMC.htm|archive-date=18a de Julio, 2011|url-status=dead|df=mdy-all|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2021-08-08|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110718094835/http://facstaff.uindy.edu/~oaks/MHMC.htm|arkivdato=2011-07-18}} {{Citaĵo el la reto |url=http://facstaff.uindy.edu/~oaks/MHMC.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-08-08 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110718094835/http://facstaff.uindy.edu/~oaks/MHMC.htm |arkivdato=2011-07-18 }}</ref> Ĉirkaŭ la jaro 825, Al-Ĥorezmi verkis [[araba lingvo|arablingvan]] [[traktaĵo]]n pri la [[Hind–araba nombrosistemo]], kiu estis tradukita en [[Latino]]n dum la [[12-a jarcento]]. La [[manuskripto]] elstartas per la [[frazo]] {{Lang-la|Dixit Algorizmi}} ('Tion diris Al-Ĥorezmi'), kie "Algorizmi" estis la [[latinigo]] de la nomo de Al-Ĥorezmi fare de la [[tradukisto]].<ref>{{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/books?id=955jPgAACAAJ|titolo=Al-Khwarizmi: The Inventor Of Algebra|familia nomo=Brezina|persona nomo=Corona|jaro=2006|eldoninto=The Rosen Publishing Group|ISBN=978-1-4042-0513-0}}</ref> Al-Ĥorezmi estis la plej amplekse legata [[matematikisto]] en [[Eŭropo]] fine de la [[Mezepoko]], ĉefe tra alia el liaj libroj, nome ''Al-Ĝabr'' aŭ [[Algebro]].<ref>[http://www-history.mcs.st-and.ac.uk/Extras/Boyer_Foremost_Text.html Foremost mathematical texts in history] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20191031092411/http://www-history.mcs.st-and.ac.uk/Extras/Boyer_Foremost_Text.html |date=2019-10-31 }}, laŭ Carl B. Boyer.</ref> En [[malfrumezepoka]] Latino, ''algorismus'', nome '[[algorismo]]', korupto de lia nomo, simple signifis "dekuma nombrosistemo".<ref>{{Citation|title=algorismic|url=https://www.thefreedictionary.com/algorismic|work=The Free Dictionary|access-date=2019-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20191221200124/https://www.thefreedictionary.com/algorismic|archive-date= 21a de Decembro, 2019|url-status=live}}</ref> En la [[15-a jarcento]], sub la influo de la greka vorto ἀριθμός (''arithmos''), 'nombro' (''cf.'' '[[aritmetiko]]'), la latina vorto estis ŝanĝita al ''algorithmus'', kaj la koresponda moderna termino 'algoritmo' estis por la unua fojo registrita en angla en la 17-a jarcento; la moderna senco estis enkondukita en la 19-a jarcento.<ref>''[[Oxford English Dictionary]]'', Tria Eldono, 2012 [http://www.oed.com/view/Entry/4959 ''s.v.'']</ref> En la angla, ĝi estis por la unua fojo uzata ĉirkaŭ 1230 kaj poste fare de [[Geoffrey Chaucer|Chaucer]] en 1391. La angla fakte adoptis la franclingvan terminon, sed nur fine de la 19-a jarcento "algoritmo" ekhavis la signifon kiun ĝi havas nuntempe.<ref>{{Cite journal|last=Mehri|first=Bahman|date=2017|title=From Al-Khwarizmi to Algorithm|journal=Olympiads in Informatics|volume=11|issue=2|pages=71–74|doi=10.15388/ioi.2017.special.11| issn = 1822-7732}}</ref> Alia frua uzo de la vorto estis el 1240, en [[manlibro]] titolita ''Carmen de Algorismo'' komponita de {{Q|Q692413}}. Ĝi estis tia: {{Quote|''Haec algorismus ars praesens dicitur, in qua / Talibus Indorum fruimur bis quinque figuris.''}} tradukeble al: {{Quote|Algorismo estas arto per kiu nune ni uzas tiujn hindiajn ciferojn, kiuj nombras du fojojn kvin.}} La [[poemo]] enhavas kelkajn centojn da liniojn kaj resumas la arton kalkuli per la novstila hindia sistemo (''Tali Indorum''), aŭ [[Hindaj numeraloj|Hinduaj numeraloj]].<ref>{{Cite web|url=http://members.peak.org/~jeremy/calculators/alKwarizmi.html|title=Abu Jafar Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi|website=members.peak.org|access-date=2019-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20190821232118/http://members.peak.org/~jeremy/calculators/alKwarizmi.html|archive-date=21a de Aŭgusto, 2019|url-status=live}}</ref> == Historio: Disvolvigo de la nocio de "algoritmo" == [[Dosiero:Clay tablet, mathematical, geometric-algebraic, similar to the Pythagorean theorem. From Tell al-Dhabba&#039;i, Iraq. 2003-1595 BCE. Iraq Museum.jpg|eta|maldekstre|Argila tabuleto, pri matematiko, geometrio kaj algebro, simila al la Pitagora teoremo. El Tell al-Dhabba, Irako. 2003-1595 a.n.e. Iraka Muzeo]] === Antikva Proksima Oriento === La plej fruaj pruvoj de algoritmoj estis trovitaj en la [[Babilono|babilona]] [[matematiko]] de [[Antikva Mezopotamio]] (nuntempa [[Irako]]). Argila tabuleto el [[Sumero]] trovita en [[Ŝuruppak]] apud [[Bagdado]] kaj datita de ĉirkaŭ 2500 a.n.e. priskribas la plej fruan [[divido|dividan]] algoritmon.<ref name="Springer Science & Business Media">{{cite book |last1=Chabert |first1=Jean-Luc |title=A History of Algorithms: From the Pebble to the Microchip |date=2012 |publisher=Springer Science & Business Media |isbn=9783642181924 |pages=7–8}}</ref> Dum la [[Hamurabi|Hamurabia dinastio]] ĉirkaŭ 1800-1600 a.n.e., la babilonaj argilaj tabuletoj priskribis algoritmojn por kalkulaj [[formulo]]j.<ref>{{cite journal |last1=Knuth |first1=Donald E. |title=Ancient Babylonian Algorithms |journal=Commun. ACM |date=1972 |volume=15 |issue=7 |pages=671–677 |doi=10.1145/361454.361514 |s2cid=7829945 |url=http://steiner.math.nthu.edu.tw/disk5/js/computer/1.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20121224100137/http://steiner.math.nthu.edu.tw/disk5/js/computer/1.pdf |url-status=dead |archive-date=2012-12-24 |issn=0001-0782 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-08-08 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20161220104838/http://steiner.math.nthu.edu.tw/disk5/js/computer/1.pdf |arkivdato=2016-12-20 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161220104838/http://steiner.math.nthu.edu.tw/disk5/js/computer/1.pdf |date=2016-12-20 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://steiner.math.nthu.edu.tw/disk5/js/computer/1.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-08-08 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20161220104838/http://steiner.math.nthu.edu.tw/disk5/js/computer/1.pdf |arkivdato=2016-12-20 }}</ref> Algoritmoj estis uzataj ankaŭ en la babilona [[astronomio]]. Babilonaj argilaj tabuletoj priskribis kaj uzis algoritmajn [[proceduro]]jn por kalkuli la tempon kaj lokon de gravaj astronomiaj eventoj.<ref>{{Citation | last = Aaboe | first = Asger | author-link = | date = 2001 | title = Episodes from the Early History of Astronomy | publisher = Springer | place = New York | pages = 40–62 | isbn = 978-0-387-95136-2 }}</ref> Algoritmoj por aritmetiko troveblas ankaŭ en matematiko de [[Antikva Egipto]], date el la [[Papiruso de Rhind]] ĉirkaŭ 1550 a.n.e.<ref name="Springer Science & Business Media"/> Algoritmoj estis uzitaj poste en matematiko de [[Helenisma Epoko]]. Du ekzemploj estas la [[Kribrilo de Eratosteno]], kiu estis priskribita en ''Arithmetike eisagoge'' (Enkonduko al aritmetiko) de [[Nikomaĥo de Gerasa]],<ref>{{Cite web|url=http://www.math.wichita.edu/history/men/eratosthenes.html|title=Eratosthenes|publisher=[[Wichita State University]]: Department of Mathematics and Statistics|first=Courtney|last=Ast|access-date=27a de Februaro, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227150653/http://www.math.wichita.edu/history/men/eratosthenes.html|archive-date=27a de Februaro, 2015|url-status=live|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2021-08-08|arkivurl=https://web.archive.org/web/20150227150653/http://www.math.wichita.edu/history/men/eratosthenes.html|arkivdato=2015-02-27}}</ref><ref name=Cooke2005/>{{rp|Ch 9.2}} kaj la [[Eŭklida algoritmo]], kiu estis por la unua fojo priskribita en la ''[[Elementoj de Eŭklido]]'' (ĉirkaŭ 300 a.n.e.).<ref name="Cooke2005">Cooke, Roger L. (2005). The History of Mathematics: A Brief Course. John Wiley & Sons. ISBN 978-1-118-46029-0.</ref>{{rp|Ch 9.1}} === Apartaj kaj distingeblaj simboloj === Kalkulmarkoj: Por kaluklregistri siajn [[brutaro]]jn, siajn grensakojn kaj sian [[mono]]n la antikvuloj uzis kalkulmarkojn: akumulado de [[ŝtoneto]]j aŭ markoj strekitaj sur [[bastoneto]]j aŭ farado de apartaj [[simbolo]]j en argilo. Tra la babilona kaj la egipta uzado de markoj kaj simboloj, finfine la [[Romaj ciferoj]] kaj la [[abako]] evoluis.<ref>(Dilson, p.&nbsp;16–41).</ref> Kalkulmarkoj aperis elstare en la aritmetiko de [[unuara nombrosistemo]] uzata en la [[Maŝino de Turing]] kaj en la komputado de Post–Maŝino de Turing. === Manipulado de simboloj kiel "lokomarkoj" por nombroj: algebro === [[Al-Ĥorezmi|Muhammad ibn Musa Al-Ĥorezmi]], nome [[Islama Orepoko|persa matematikisto]], verkis ''Al-ĝabr'' en la 9-a jarcento. La terminoj "[[algorismo]]" kaj "algoritmo" deriviĝis el la nomo de Al-Ĥorezmi, dum la termino "[[algebro]]" deriviĝis el la libro ''Al-ĝabr''. En Eŭropo, la vorto "algoritmo" estis origine uzata por referenci al la serio de reguloj kaj teknikoj uzitaj de Al-Ĥorezmi por solvi algebrajn ekvaciojn, antaŭ posta ĝeneraligo por referenci al ajna serio de reguloj kaj teknikoj.<ref>{{cite book |last1=Chabert |first1=Jean-Luc |title=A History of Algorithms: From the Pebble to the Microchip |date=2012 |publisher=Springer Science & Business Media |isbn=9783642181924 |page=2}}</ref> Tio finfine rezultis en la nocio de [[Gottfried Leibniz|Leibniz]] pri ''calculus ratiocinator'' (ĉirkaŭ 1680): {{Quote|Unu jarcenton kaj duonon post lia epoko, Leibniz proponis algebron de logiko, algebron kiu specifu la regulojn por manipuladi logikajn konceptojn en la maniero kiel ordinara algebro specifas la regulojn por manipuladi nombrojn.<ref>Davis 2000:18</ref>}} === Kriptografiaj algoritmoj === La unua [[Kriptografio|kriptografia]] algoritmo por deĉifri ĉifritan kodon estis disvolvigita de [[Al-Kindi]], araba matematikisto de la 9-a jarcento en ''Manuskripto por deĉifri kriptografiajn mesaĝojn''. Li faris la unuan priskribon de ĉifranalizo pere de analizo de [[frekvenco]], nome la plej frua deĉifra algoritmo.<ref name="Dooley">{{cite book |last1=Dooley |first1=John F. |title=A Brief History of Cryptology and Cryptographic Algorithms |date=2013 |publisher=Springer Science & Business Media |isbn=9783319016283 |pages=12–3}}</ref> [[Dosiero:Flujo.jpg|eta|426x426px|[[Fludiagramo|Flu-diagramo]] povas priskribi algoritmon]] == Tipoj == En [[komputado]], [[ordiga algoritmo]] aŭ '''algoritmo de ordigo''', estas algoritmo kiu metas elementojn de listo en ordo. La plej ofte uzataj ordoj estas nombra ordo kaj leksikografia ordo, kaj aŭ ascenda aŭ malkreska. Efika ordigo estas grava por optimumigado de la efikeco de aliaj algoritmoj (kiel ekzemple serĉo kaj kunfandi algoritmoj) kiuj postulas enigdatenojn esti en ordigitaj listoj. {{Ĉefartikolo|Algoritmo de multiplikado}} En [[matematiko]], '''multiplika algoritmo''' estas algoritmo (aŭ maniero) por [[multipliko|multipliki]] du nombroj. Se [[cifereca sistemo|pozicia cifereca sistemo]] estas uzata, natura vojo de multiplikado de nombroj estas instruata en lernejoj kiel '''longa multipliko''': multipliki la unuan [[multiplikato]]n per ĉiu cifero de la alia multiplikanto kaj tiam adicii ĉiujn propre ŝovitajn rezultojn. Ĝi postulas memorigon de la [[multiplika tabelo]] por solaj ciferoj. Ĉi tiu estas la kutima algoritmo por multiplikante permane en bazo 10. [[Komputilo]]j normale uzas tre similan ŝovan kaj adician algoritmon en bazo 2. La algoritmo funkcias kun nenegativaj [[entjero]]j. En la aliaj okazoj, la [[signumo]]jn kaj la poziciojn de la dekumaj komoj estas konsideritaj aparte, kaj post la longa multipliko aplikiĝas al la rezulto. == Kelkaj algoritmoj == * [[Algoritmo de Bresenham]] * [[Algoritmo de Coppersmith-Winograd]] * [[Algoritmo de Eŭklido]] * [[Algoritmo de Karacuba]] * [[Algoritmo de Luhn]] * [[Algoritmo de multiplikado]] * [[Algoritmo de Nagle]] * [[Algoritmo de Strassen]] * [[Algoritmo de Toom-Cook]] ==Referencoj== {{Referencoj|2}} ==Literaturo== * Axt, P (1959). [https://www.ams.org/journals/tran/1959-092-01/S0002-9947-1959-0126377-3/ "On a Subrecursive Hierarchy and Primitive Recursive Degrees".] ''Transactions of the American Mathematical Society''. 92 (1): 85–105. doi:10.2307/1993169. JSTOR 1993169. * Bell, C. Gordon kaj Newell, Allen (1971), ''Computer Structures: Readings and Examples'', McGraw–Hill Book Company, New York. ISBN 0-07-004357-4. * Bellah, Robert Neelly (1985). [https://books.google.es/books?id=XsUojihVZQcC&redir_esc=y ''Habits of the Heart: Individualism and Commitment in American Life''.] Berkeley: University of California Press. ISBN 978-0-520-25419-0. * Berlinski, David (2001). [https://archive.org/details/adventofalgorith0000berl ''The Advent of the Algorithm: The 300-Year Journey from an Idea to the Computer''.] Harvest Books. ISBN 978-0-15-601391-8. * Blass, Andreas; Gurevich, Yuri (2003). [https://www.microsoft.com/en-us/research/publication/164-algorithms-quest-absolute-definitions/?from=https://research.microsoft.com/~gurevich/Opera/164.pdf&type=exact "Algorithms: A Quest for Absolute Definitions"] (PDF). ''Bulletin of European Association for Theoretical Computer Science''. 81. Arkivita (PDF) el la originalo la 9an de Oktobro, 2022. Inkludas bibliografion de 56 referencoj. * Bleakley, Chris (2020). [https://books.google.es/books?id=3pr5DwAAQBAJ&redir_esc=y ''Poems that Solve Puzzles: The History and Science of Algorithms''.] Oxford University Press. ISBN 978-0-19-885373-2. * Bolter, David J. (1984). ''Turing's Man: Western Culture in the Computer Age'' (eldono de 1984). Chapel Hill, NC: The University of North Carolina Press. ISBN 978-0-8078-1564-9., ISBN 0-8078-4108-0 * Boolos, George; Jeffrey, Richard (1999) [1974]. [https://archive.org/details/computabilitylog0000bool_r8y9 Computability and Logic] (4a eld.). Cambridge University Press, London. ISBN 978-0-521-20402-6. * Burgin, Mark (2004). ''Super-Recursive Algorithms''. Springer. ISBN 978-0-387-95569-8. * Campagnolo, M.L., Moore, C., kaj Costa, J.F. (2000) ''An analog characterization of the subrecursive functions''. En ''Proc. of the 4th Conference on Real Numbers and Computers'', Odense University, pp. 91–109 * Chabert, Jean-Luc (1999). ''A History of Algorithms: From the Pebble to the Microchip''. Springer Verlag. ISBN 978-3-540-63369-3. * [[Alonzo Church|Church, Alonzo]] (1936). "An Unsolvable Problem of Elementary Number Theory". ''American Journal of Mathematics''. 58 (2): 345–363. doi:10.2307/2371045. JSTOR 2371045. Represita en ''The Undecidable'', p. 89ff. ''The first expression of "Church's Thesis". See in particular page 100 (The Undecidable) where he defines the notion of "effective calculability" in terms of "an algorithm", and he uses the word "terminates", etc.'' * Church, Alonzo (1936). "A Note on the Entscheidungsproblem". ''The Journal of Symbolic Logic''. 1 (1): 40–41. doi:10.2307/2269326. JSTOR 2269326. S2CID 42323521. Church, Alonzo (1936). "Correction to a Note on the Entscheidungsproblem". ''The Journal of Symbolic Logic''. 1 (3): 101–102. doi:10.2307/2269030. JSTOR 2269030. S2CID 5557237. Represita en ''The Undecidable'', p. 110ff. ''Church shows that the Entscheidungsproblem is unsolvable in about 3 pages of text and 3 pages of footnotes''. * Thomas H. Cormen; Charles E. Leiserson; Ronald L. Rivest; Clifford Stein (2009). ''Introduction To Algorithms'' (Tria eldono). MIT Press. ISBN 978-0-262-03384-8. * Daffa', Ali Abdullah al- (1977). ''The Muslim contribution to mathematics''. London: Croom Helm. ISBN 978-0-85664-464-1. * {{Cite book| last = Davis| first = Martin| author-link = | title = The Undecidable: Basic Papers On Undecidable Propositions, Unsolvable Problems and Computable Functions| url = https://archive.org/details/undecidablebasic0000davi| url-access = registration| year = 1965| publisher = Raven Press| location = New York| isbn = 978-0-486-43228-1 }} * {{Citaĵo el libro|titolo=Engines of Logic: Mathematicians and the Origin of the Computer|familia nomo=Davis|persona nomo=Martin|jaro=2000|loko=Nov-Jorko|eldoninto=W.W. Nortion|ISBN=978-0-393-32229-3}} * {{Cite journal|title= Evolution and moral diversity |author=Dean, Tim |journal=Baltic International Yearbook of Cognition, Logic and Communication|year=2012|volume=7|doi=10.4148/biyclc.v7i0.1775 |doi-access=free}} * {{Cite book| last = Dennett| first = Daniel| author-link = | title = Darwin's Dangerous Idea| journal = Complexity| volume = 2| issue = 1| pages = 32–36| year = 1995| publisher = eldonejoj Touchstone/[[Simon & Schuster]]| location = [[Novjorko]]| isbn = 978-0-684-80290-9| bibcode = 1996Cmplx...2a..32M| doi = 10.1002/(SICI)1099-0526(199609/10)2:1<32::AID-CPLX8>3.0.CO;2-H| url = https://archive.org/details/darwinsdangerous0000denn| url-access = registration}} * {{Citaĵo el libro|url=https://archive.org/details/abacusworldsfirs0000dils|titolo=The Abacus|familia nomo=Dilson|persona nomo=Jesse|jaro=2007|eldono=(1968, 1994)|eldoninto=St. Martin's Press, NY|ISBN=978-0-312-10409-2}}, {{ISBN|0-312-10409-X}} * Yuri Gurevich, [https://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.146.3017&rep=rep1&type=pdf ''Sequential Abstract State Machines Capture Sequential Algorithms'',] ACM Transactions on Computational Logic, Vol 1, no 1 (Julio 2000), pp. 77–111. Inkludas bibliografion de 33 fontoj. * Harel, David; Feldman, Yishai (2004). ''Algorithmics: The Spirit of Computing''. Addison-Wesley. ISBN 978-0-321-11784-7. * van Heijenoort, Jean (2001). ''From Frege to Gödel, A Source Book in Mathematical Logic'', 1879–1931 ((1967) ed.). Harvard University Press, Cambridge. ISBN 978-0-674-32449-7., Tria eldono 1976[?], ISBN 0-674-32449-8 (pbk.) * Hertzke, Allen D.; McRorie, Chris (1998). "The Concept of Moral Ecology". En Lawler, Peter Augustine; McConkey, Dale (eld.). ''Community and Political Thought Today''. Westport, CT: Praeger. * Hodges, Andrew (1983). ''Alan Turing: The Enigma''. [[Novjorko]]: eldonejo [[Simon & Schuster]]. ISBN 978-0-671-49207-6., ISBN 0-671-49207-1. Cf. ''Chapter "The Spirit of Truth" for a history leading to, and a discussion of, his proof.'' * [[Stephen Kleene|Kleene, Stephen C.]] (1936). [https://web.archive.org/web/20140903092121/http://gdz.sub.uni-goettingen.de/index.php?id=11&PPN=GDZPPN002278499&L=1 "General Recursive Functions of Natural Numbers".] ''Mathematische Annalen''. 112 (5): 727–742. doi:10.1007/BF01565439. S2CID 120517999. Arkivita el la originalo la 3an de Septembro, 2014. Alirita la 30an de Septembro, 2013. Prezentita al la ''American Mathematical Society'', Septembre 1935. Represita en ''The Undecidable'', p. 237ff. ''Kleene's definition of "general recursion" (known now as mu-recursion) was used by Church in his 1935 paper An Unsolvable Problem of Elementary Number Theory that proved the "decision problem" to be "undecidable" (i.e., a negative result).'' * Kleene, Stephen C. (1943). [https://doi.org/10.2307%2F1990131 "Recursive Predicates and Quantifiers".] ''Transactions of the American Mathematical Society''. 53 (1): 41–73. doi:10.2307/1990131. JSTOR 1990131. Represita en ''The Undecidable'', p. 255ff. ''Kleene refined his definition of "general recursion" and proceeded in his chapter "12. Algorithmic theories" to posit "Thesis I" (p. 274); he would later repeat this thesis (in Kleene 1952:300) and name it "Church's Thesis"(Kleene 1952:317) (i.e., the Church thesis).'' * Kleene, Stephen C. (1991) [1952]. ''Introduction to Metamathematics'' (Deka eldono). North-Holland Publishing Company. ISBN 978-0-7204-2103-3. * [[Donald Knuth|Knuth, Donald]] (1997). ''Fundamental Algorithms'', Tria eldono. Reading, Massachusetts: Addison–Wesley. ISBN 978-0-201-89683-1. * Knuth, Donald (1969). ''Volume 2/Seminumerical Algorithms, The Art of Computer Programming'', Unua eldono. Reading, Massachusetts: Addison–Wesley. * Knuth, Donald E. (2000). [https://web.archive.org/web/20170701190647/http://www-cs-faculty.stanford.edu/~uno/aa.html ''Selected Papers on Analysis of Algorithms'',] Arkivita la 1an de Julio, 2017, en Wayback Machine. Stanford, California: ''Center for the Study of Language and Information''. * Knuth, Donald E. (2010). [https://web.archive.org/web/20170716225848/http://www-cs-faculty.stanford.edu/~uno/da.html ''Selected Papers on Design of Algorithms'',] Arkivita la 16an de Julio, 2017, en Wayback Machine. Stanford, California: ''Center for the Study of Language and Information''. * Kosovsky, N.K. ''Elements of Mathematical Logic and its Application to the theory of Subrecursive Algorithms'', LSU Publ., Leningrad, 1981 * Kowalski, Robert (1979). [https://dl.acm.org/doi/10.1145/359131.359136 "Algorithm=Logic+Control".] ''Communications of the ACM''. 22 (7): 424–436. doi:10.1145/359131.359136. S2CID 2509896. * A.A. Markov (1954) ''Theory of algorithms''. [Tradukita de Jacques J. Schorr-Kon kaj PST staff] Presita en Moskvo, Akademio de Sciencoj de Sovetunio, 1954 [t.e., Jerusalemo, Israela Programo por Sciencaj Tradukoj, 1961; disponebla el la Oficejo de Teknikaj Servoj, ''U.S. Dept. of Commerce'', Washington] Priskribo 444 p. 28 cm. Aldonita en la rusa traduko de ''Works of the Mathematical Institute'', Akademio de Sciencoj de Sovetunio, v. 42. Originala titolo: Teoriya algerifmov. [QA248.M2943 Dartmouth College library. U.S. Dept. of Commerce, Office of Technical Services, number OTS 60-51085.] * [[Marvin Minsky|Minsky, Marvin]] (1967). [https://archive.org/details/computationfinit0000mins/page/n5/mode/2up ''Computation: Finite and Infinite Machines''] (Unua eldono). Prentice-Hall, Englewood Cliffs, NJ. ISBN 978-0-13-165449-5. ''Minsky expands his "...idea of an algorithm – an effective procedure..."'' en la ĉapitro 5.1 ''Computability, Effective Procedures and Algorithms. Infinite machines''. * [[Emil Post|Post, Emil]] (1936). "Finite Combinatory Processes, Formulation I". ''The Journal of Symbolic Logic''. 1 (3): 103–105. doi:10.2307/2269031. JSTOR 2269031. S2CID 40284503. Represita en ''The Undecidable'', pp. 289ff. ''Post defines a simple algorithmic-like process of a man writing marks or erasing marks and going from box to box and eventually halting, as he follows a list of simple instructions. This is cited by Kleene as one source of his "Thesis I", the so-called Church–Turing thesis.'' * Rogers, Hartley Jr. (1987). ''Theory of Recursive Functions and Effective Computability''. The MIT Press. ISBN 978-0-262-68052-3. * Rosser, J.B. (1939). "An Informal Exposition of Proofs of Godel's Theorem and Church's Theorem". ''Journal of Symbolic Logic''. 4 (2): 53–60. doi:10.2307/2269059. JSTOR 2269059. S2CID 39499392. Represita en ''The Undecidable'', p. 223ff. Tie estas la fama difino de Rosser pri "effective method": "...a method each step of which is precisely predetermined and which is certain to produce the answer in a finite number of steps... a machine which will then solve any problem of the set with no human intervention beyond inserting the question and (later) reading the answer" (pp. 225–226, ''The Undecidable'') * Santos-Lang, Christopher (2015). [http://grinfree.com/MoralEcology.pdf "Moral Ecology Approaches to Machine Ethics" (PDF).] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150208131430/http://grinfree.com/MoralEcology.pdf |date=2015-02-08 }} En van Rysewyk, Simon; Pontier, Matthijs (eld.). ''Machine Medical Ethics. Intelligent Systems, Control and Automation: Science and Engineering''. Vol. 74. Switzerland: Springer. pp. 111–127. doi:10.1007/978-3-319-08108-3_8. ISBN 978-3-319-08107-6. Arkivita (PDF) el la originalo la 9an de Oktobro, 2022. * Scott, Michael L. (2009). ''Programming Language Pragmatics'' (Tria eldono). Morgan Kaufmann Publishers/Elsevier. ISBN 978-0-12-374514-9. * Sipser, Michael (2006). [https://archive.org/details/introductiontoth00sips] ''Introduction to the Theory of Computation''. PWS Publishing Company. ISBN 978-0-534-94728-6. * Sober, Elliott; Wilson, David Sloan (1998). [https://archive.org/details/untoothersevolut00sobe Unto Others: The Evolution and Psychology of Unselfish Behavior.] Cambridge: Harvard University Press. ISBN 9780674930469. * Stone, Harold S. (1972). ''Introduction to Computer Organization and Data Structures'' (1972 ed.). McGraw-Hill, New York. ISBN 978-0-07-061726-1. Cf. aparte la unua ĉapitro titolita: ''Algorithms, Turing Machines, and Programs''. Lia mallonga neformala difino estas jena: "...any sequence of instructions that can be obeyed by a robot, is called an algorithm" (p. 4). * Tausworthe, Robert C (1977). ''Standardized Development of Computer Software'', Parto 1a ''Methods''. Englewood Cliffs NJ: Prentice–Hall, Inc. ISBN 978-0-13-842195-3. * [[Alan Turing|Turing, Alan M.]] (1936–37). "On Computable Numbers, With An Application to the Entscheidungsproblem". ''Proceedings of the London Mathematical Society''. Series 2. 42: 230–265. doi:10.1112/plms/s2-42.1.230. S2CID 73712.. Corrections, ibid, vol. 43(1937) pp. 544–546. Represita en ''The Undecidable'', p. 116ff. ''Turing's famous paper completed as a Master's dissertation while at King's College Cambridge UK.'' * Turing, Alan M. (1939). "Systems of Logic Based on Ordinals". ''Proceedings of the London Mathematical Society''. 45: 161–228. doi:10.1112/plms/s2-45.1.161. hdl:21.11116/0000-0001-91CE-3. Represita en ''The Undecidable'', pp. 155ff. La artikolo de Turing kiu difinis "the oracle" estis sia doktoriga disertacio estante en Princeton. * ''[[Usona Patenta kaj Varmarka Oficejo|United States Patent and Trademark Office]]'' (2006), 2106.02 [https://www.uspto.gov/web/offices/pac/mpep/s2106.html **>Mathematical Algorithms: 2100 Patentability, Manual of Patent Examining Procedure (MPEP).] Lasta revizio en Aŭgusto 2006 * Wallach, Wendell; Allen, Colin (Novembro 2008). ''Moral Machines: Teaching Robots Right from Wrong''. US: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-537404-9. * Zaslavsky, C. (1970). ''Mathematics of the Yoruba People and of Their Neighbors in Southern Nigeria''. The Two-Year College Mathematics Journal, 1(2), 76–99. https://doi.org/10.2307/3027363 == Vidu ankaŭ == {{Portalo|komputiko}}{{Projektoj|wikt=algoritmo|ReVo=algor}} * [[Al-Ĥorezmi]] * [[Algorismo]] * [[Alonzo Church]] * Interreta [[serĉilo]] * [[Stephen Kleene]] * [[Donald Knuth]] * [[Plenumebla dosiero]] * [[Problemo de halto]] * [[Pseŭdokodo]] * [[Rapida ordigo]] * [[Serĉilo-optimumigo]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.nist.gov/dads Vortaro de algoritmoj kaj datenstrukturoj] * [http://www.dcc.uchile.cl/~rbaeza/handbook Manlibro de algoritmoj kaj datenstrukturoj] * [http://www.mis-algoritmos.com Ekzemploj de algoritmoj en diversaj programlingvoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190528102413/http://mis-algoritmos.com/ |date=2019-05-28 }} * [http://www.nr.com "Nombraj receptoj", algoritmoj de la komputa matematiko] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080516044136/http://www.nr.com/ |date=2008-05-16 }} {{Havenda artikolo|Algoritmo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Algoritmoj]] [[Kategorio:Komputiko]] [[Kategorio:9-a oficiala aldono]] [[Kategorio:Arabaj vortoj]] 78qqmzjw6y7gkkufgk98wnziw2olov9 Ĉefverkoj de la ĉeĥa literaturo 0 699 9431802 9331502 2026-07-17T17:50:21Z Mirmal 58244 nuntempaj verkoj 9431802 wikitext text/x-wiki == Antikva Ĉeĥa literaturo == ===Latinlingva=== [[10-a jarcento]]. '''Fuit in provincia Bohemorum''' (''Estis en la Bohema provinco'') legendo pri sankta Ludmila. [[10-a jarcento]]. '''Crescente fide christiana''' (''Kiam kreskis la kredo kristana'') legendo pri sankta Venceslao. [[10-a jarcento]]. '''Vita et passio sancti Venceslai et sanctae Ludmilae aviae eius''' (''Vivo kaj martirigo de sankta Venceslao kaj de lia avino sankta Ludmila'') KRISTIAN (nekonata monaĥo) [[1039]] '''Decreta Bracislai''' (''Dekretoj de Bretislavo'') [[Břetislav la 1-a]] (bohema princo) [[11-a jarcento]]/[[12-a jarcento]] '''Versus de passione sancti Adalberti''' (''Versoj pri martireco de sankta Adalberto'') [[12-a jarcento]]. '''Chronica Boemorum''' (''Kroniko Bohema'') [[Kosmas]] (1045-1125), daŭrigis ĝin anonima monaĥo de la klostro apud la rivero Sázava [[1126]]-[[1142]] KANONIKO DE VYŠEHRAD priskribis eventojn de tiu tempo [[13-a jarcento]]. '''Oriente iam sole.''' (''Kiam la suno estis eliranta'') legendo pri sankta Venceslao [[13-a jarcento]]. ''' Diffundente sole iustitae radios''' (''Kiam la suno de justeco radiis'') legendo pri sankta Venceslao [[13-a jarcento]]. '''Vita minor''' - legendo pri sankta Prokopo [[1338]] '''Chronicon Aulae Regiae''' (''Kroniko de Zbraslav'') [[Petr Žitavský]] ([[1339]]) [[1346]] '''Vita Caroli''' (''Vivo de Karolo'') propra biografio de imperiestro [[Karolo la 4-a]] ([[1316]]-[[1378]]) - esperantigita. [[1369]] '''Postila studentium sanctae Pragensis universitatis''' (''Postilo de studentoj de la sankta universitato Praga'') [[Konrad Waldhauser]] ( 1369) [[1374]] '''Abortivus''' (''Abortaĵo'') [[Jan Milíč]] z Kroměříže ( 1374) predikoj [[1394]] '''Regulae Veteris et Novi testamenti''' (''Reguloj de la Malnova kaj Nova testamentoj'') Matěj z Janova (1350-1394) [[1413]] '''De ecclesia''' (''Pri eklezio'') [[Jan Hus]] ([[1371]]-[[1415]]) [[1413]] '''De ortographia Bohemica''' (''Pri la ĉeha ortografio'') [[Jan Hus]] (1371-1415) [[1631]] ''' Janua linguarum reserata ''' (''Pordego de lingvoj malfermita'') [[Jan Amos Komenský]] (1592-1670) [[1638]] ''' Didactica magna''' (''Granda didaktiko'') Jan Amos Komenský (1592-1670) [[1642]] ''' Via lucis''' (''Vojo de lumo'') Jan Amos Komenský (1592-1670) (La 19-a ĉapitro traktas pri artefarita lingvo) [[1644]] '''De rerum humanarum emendatione consultatio catholica''' (''Ĝenerala konsultiĝo pri la rebonigo de la homaj aferoj'') Jan Amos Komenský (1592-1670) (kvina parto Panglottia traktas pri artefaritaj lingvoj) [[17-a jarcento]]. '''Epitome rerum Bohemicarum''' (''Eltiro el bohema historio''') [[Bohuslav Balbín]] (1621-1688) [[17-a jarcento]]. '''Dissertatio apologetica pro lingua slavonica, precipue Bohemica''' (''Diskuto por apologii la slavan lingvon, precipe la boheman'') Bohuslav Balbín (1621-1688) [[18-a jarcento]]. ''' Monumenta historica Bohemiae nusquam antehac edita''' (''Historiaj dokumentoj de Bohemio neniam antaŭe eldonitaj'') [[Gelasius Dobner]] (1719-1790) [[1822]] ''' Institutiones linguae Slavicae dialecti veteris''' (''Fundamentoj de la slava lingvo'') [[Josef Dobrovský]] (1753-1829) ===Ĉeĥlingva=== [[916]] '''Pochvala svatému Cyrilu''' (''Laŭdo de sankta Cirilo'') [[Kliment Velický]] (916) 916 '''Pochvalné slovo na počest sv. Cyrila a Metoděje''' (''Laŭda vorto omaĝe al sanktaj Cirilo kaj Metodo'') Kliment Velický (916) [[10-a jarcento]]. Vivo de Konstantino, Vivo de Metodo [[10-a jarcento]] Vorto pri malkovro de relikvoj de sankta Klimento [[10-a jarcento]] Unuaj slavlingvaj legendoj pri [[sankta Venceslao]] kaj pri [[sankta Ludmila]] [[10-a jarcento]] '''Hospodine, pomiluj ni''' ('' Eternulo, amu nin'' - kanto) [[1300]] '''Kunhutina modlitba''' (''Preĝo de Kunhuta'') [[14-a jarcento]]. ''' Spor duše s tělem''' (''Disputo de la animo kun la korpo'') [[14-a jarcento]] '''Legenda o Jidášovi''' (''Legendo pri Judaso'') [[14-a jarcento]] ''' Legendy o sv. Jiří''' (''Legendoj pri sankta Georgo'') [[14-a jarcento]] '''Legendy o deseti tisících rytířů''' (''Legendoj pri dek mil kavaliroj'') [[14-a jarcento]] ''' Alexandreida''' (''Aleksandreido'') [[1310]]-[[1314]] Kroniko de t.n. Dalimil (Kronika tak řečeného Dalimila) [[14-a jarcento]] '''Život sv. Kateřiny''' (''Vivo de sankta Katarina'') [[14-a jarcento]] ''' Legenda o sv. Prokopu''' (''Legendo pri sankta Prokopo'') [[14-a jarcento]] ''' Mastičkář''' (''Ungventisto'') [[1376]] '''Knížky šestery o obecných věcech křesťanských''' (''Ses libroj pri ĝeneralaj aferoj kristanaj'') [[Tomáš Štítný]] ze Štítného (1333-140?) [[14-a jarcento]] '''Podkoní a žák''' (''Stalisto kaj studento'') [[14-a jarcento]] '''Závišova píseň''' (''Kanto de Zaviŝ'') [[1402]] ''' Nová rada''' (''Nova konsilantaro'') [[Smil Flaška]] z Pardubic ( 1402) [[1412]] '''Výklad Viery, Desatera a Páteře''' (''Ekspliko de Kredo, Dekalogo kaj Spino'') [[Jan Hus]] (1371-1415) [[1412]] ''' Práva česká zemská''' (''Rajtoj bohemaj landaj'') Ondřej z Dubé ( 1413) [[1413]] ''' Knížky o svatokupectví''' (''Libro pri simonio'') [[Jan Hus]] (1371-1415) [[1413]] '''Postila''' (''Postila'') [[Jan Hus]] (1371-1415) [[15-a jarcento]]. '''Hádání Prahy s Kutnou Horou''' (''Disputo de Prago kun Kutná Hora'') [[Vavřinec z Březové]] (1370-1437) [[15-a jarcento]]. ''' Sieť viery pravé''' (''Reto de vera kredo'') [[Petr Chelčický]] (1390-1460) [[1464]] ''' Cestopis panoše Jaroslava''' (''Vojaĝo de paĝio Jaroslav'') [[1467]] ''' Deník o jízdě a putování pana Lva z Rožmitálu a z Blatné z Čech až na konec světa''' (''Taglibro pri rajdo kaj migrado de sinjoro Lev de Rožmitál kaj de Blatná el Bohemio ĝis la mondofino'') [[Václav Šašek]] z Bířkova [[1541]] ''' Kronika česká''' (''Kroniko ĉeĥa'') [[Václav Hájek]] z Libočan ( 1553) [[1579]]-[[1594]] ''' Bible kralická''' (''Biblio de Kralice'') [[1600]](?) '''Příhody''' (''Eventoj'') [[Václav Vratislav]] z Mitrovic (1576-1635) [[1623]] ''' Labyrint světa a ráj srdce''' (''Labirinto de la mondo kaj paradizo de la koro'') [[Jan Amos Komenský]] (1592-1670) == Moderna Ĉeĥa literaturo == [[1817]] ''' Rukopis královédvorský''' [[Manuskriptoj de Dvůr Králové kaj Zelená Hora|Manuskripto de Dvůr Králové]] [[1818]] '''Rukopis zelenohorský''' [[Manuskriptoj de Dvůr Králové kaj Zelená Hora|Manuskripto de Zelená Hora]] [[1820]] '''Divotvorný klobouk''' (''Magia ĉapelo'') [[Václav Kliment Klicpera]] (1792-1852) [[1821]] ''' Hadrián z Římsů''' (''Hadriano el Řimsy'') [[Václav Kliment Klicpera]] (1792-1852) [[1824]] ''' Slávy dcera''' (''La filino de Slavo'') [[Ján Kollár]] (1793-1852) [[1829]] ''' Ohlas písní ruských''' (''Resono de la kantoj rusaj'') [[František Ladislav Čelakovský]] (1799-1825) [[1835]] ''' Cikáni''' (''Ciganoj'') [[Karel Hynek Mácha]] (1810-1836) [[1836]] '''Máj''' (''Majo'') [[Karel Hynek Mácha]] (1810-1836) [[1839]] '''Ohlas písní českých''' (''Resonoj de la kantoj ĉeĥaj'') [[František Ladislav Čelakovský]] (1799-1825) [[1847]] '''Strakonický dudák''' (''Sakfajfisto de Strakonice'') [[Josef Kajetán Tyl]] (1808-1856) [[1848]] ''' Kutnohorští havíři''' (''Ministoj de Kutná Hora'') [[Josef Kajetán Tyl]] (1808-1856) [[1849]] ''' Krvavé křtiny aneb Dahomíra a její synové''' (''Sanga baptofesto aŭ Drahomíra kaj ŝiaj filoj'') [[Josef Kajetán Tyl]] (1808-1856) [[1852]] ''' Tyrolské elegie''' (''Tirolaj elegioj'') [[Karel Havlíček Borovský]] (1821-1856) [[1853]] '''Kytice''' (''Bukedo'') [[Karel Jaromír Erben]] (1811-1870) [[1854]] '''Král Lávra''' (''Reĝo Lavra'') [[Karel Havlíček Borovský]] (1821-1856) [[1855]] '''Babička''' (''Avinjo'') [[Božena Němcová]] (1820-1862) [[1856]] ''' Křest svatého Vladmíra''' (''Bapto de caro Vladimir'') [[Karel Havlíček Borovský]] (1821-1856) [[1856]] '''Divá Bára''' (''Sovaĝa Bara'') [[Božena Němcová]] (1820-1862) [[1856]] '''Pohorská vesnice''' (''Submontara vilaĝo'') [[Božena Němcová]] (1820-1862) [[1857]] '''V zámku a v podzámčí''' (''En la kastelo kaj subkastelejo'') [[Božena Němcová]] (1820-1862) [[1858]] '''Večerní písně''' (''Vesperaj kantoj'') [[Vítězslav Hálek]] (1835-1874) [[1868]] '''Kříž u potoka''' (''Kruco ĉe rivereto'') [[Karolína Světlá]] (1830-1899) [[1873]] '''Svatý Xaverius''' (''Sankta Ksaverio'') [[Jakub Arbes]] (1840-1914) [[1875]] '''Za raních červánků''' (''Dum matenruĝoj'') [[Alois Vojtěch Šmilovský]] (1837-1883) [[1876]] '''Broučci''' (''Lampiroj'') [[Jan Karafiát]] (1846-1929) [[1877]] '''Newtonův mozek''' (''La cerbo de Newton'') [[Jakub Arbes]] (1840-1914) [[1878]] '''Povídky malostranské''' (''Rakontoj de Malgranda Kvartalo'') [[Jan Neruda]] (1834-1891) [[1878]] '''Filosofská historie''' (''Filozofa historieto'') [[Alois Jirásek]] (1851-1930) [[1883]] '''Balady a romance''' (''Baladoj kaj romancoj'') [[Jan Neruda]] (1834-1891) [[1884]] '''Psohlavci''' (''Hundŝildanoj'') [[Alois Jirásek]] (1851-1930) [[1884]] '''Noc na Karlštejně''' (''Nokto en Karlův Týn'') [[Jaroslav Vrchlický]] (1853-1912) [[1885]] '''Selské balady''' (''Kampulaj baladoj'') [[Jaroslav Vrchlický]] (1853-1912) [[1887]] '''Kandidáti existence''' (''Kandidatoj de ekzistado'') [[Jakub Arbes]] (1840-1914) [[1887]]-[[1890]] '''Mezi proudy''' (''Inter fluoj'') [[Alois Jirásek]] (1851-1930) [[1887]] '''Zlatý máj''' (''Ora majo'') [[Josef Václav Sládek]] (1845-1912) [[1887]] ''' Naši furianti''' (''Niaj gaskonoj'') [[Ladislav Stroupežnický]] (1850-1892) [[1888]]-[[1906]] '''F. L. Věk''' (''F.L.Vjek'') [[Alois Jirásek]] (1851-1930) [[1888]] '''Jan Maria Plojhar''' (''Johano Mario Plojhar'') [[Julius Zeyer]] (1841-1901) [[1888]] '''Pravý výlet pana Broučka do Měsíce''' (''La vera ekskurso de sinjoro Skarabeto en la Lunon'') [[Svatopluk Čech]] (1846-1908) [[1889]] Nova epokfara ekskurso de sinjoro Skarabeto, ĉifoje en la 15-an jarcenton (Nový epochální výlet pana Broučka, tentokrát do 15. stol.) Svatopluk Čech (1846-1908) [[1889]] '''Gazdina roba''' (''Konkubino de la mastro'') [[Gabriela Preissová]] (1862-1946) [[1890]] '''Její pastorkyňa''' (''Ŝia zorgatino'') [[Gabriela Preissová]] (1862-1946) [[1894]] '''Staré pověsti české''' (''Malnovaj ĉeĥaj mitoj'') [[Alois Jirásek]] (1851-1930) [[1894]] '''Zde by měly kvést růže''' (''Ĉi tie devus flori rozoj'') [[Josef Svatopluk Machar]] (1864-1942) [[1894]] '''Maryša''' (''Mariŝa'') [[Alois Mrštík]] (1861-1925), [[Vilém Mrštík]] (1863-1912) [[1895]] '''Písně otroka''' (''Kantoj de sklavo'') [[Svatopluk Čech]] (1846-1908) [[1895]] '''Blouznivci našich hor''' (''Spiritistoj de nia montaro'') [[Antal Stašek]] (1843-1931) [[1896]] '''Radúz a Mahulena''' (''Raduz kaj Mahulena'') [[Julius Zeyer]] (1841-1901) [[1898]]-[[1930]] '''Naši''' (''La niaj'') [[Josef Holeček]] (1853-1929) [[1899]] '''Slezské písně''' (''Sileziaj kantoj'') [[Petr Bezruč]] (1867-1958) [[1899]]-[[1908]] '''Bratrstvo''' (''Frataro'') [[Alois Jirásek]] (1851-1930) [[1900]] '''Jiří Šmatlán''' (''Georgo Šmatlán'') [[Teréza Nováková]] (1853-1912) [[1900]] ''' V temných vírech''' (En obskuraj kirloj'') [[Antal Stašek]] (1843-1931) [[1901]] '''Ruce''' (''La manoj'') [[Otokar Březina]] (1868-1929) [[1905]] '''Lucerna''' (''Lanterno'') [[Alois Jirásek]] (1851-1930) [[1906]] '''Mistr Kampanus''' (''Magistro Campanus'') [[Zikmund Winter]] (1846-1912) [[1908]] '''Jan Cimbura''' (''Johano Cimbura'') [[Jindřich Šimon Baar]] (1869-1925) [[1908]] '''Kašpar Lén mstitel''' (''Gasparo Lén venĝanto'') [[Karel Matěj Čapek Chod]] (1860-1927) [[1910]] '''Drašar''' (''Draŝar'') [[Teréza Nováková]] (1853-1912) [[1910]] '''Stříbrný vítr''' (''Arĝenta vento'') [[Fráňa Šrámek]] (1877-1952) [[1913]]-[[1915]] '''Temno''' (''Tenebro'') [[Alois Jirásek]] (1851-1930) [[1914]] '''Kniha lesů, vod a strání''' (''Libro de arbaroj, akvoj kaj deklivoj'') [[Stanislav Kostka Neumann]] (1875-1947) [[1915]] '''Krysař''' (''Ratkaptisto'') [[Viktor Dyk]] (1877-1931) [[1917]] '''Antonín Vondrejc''' (''Antonio Vondrejc'') [[Karel Matěj Čapek Chod]] (1860-1927) [[1918]] '''Měsíce''' (''Monatoj'') [[Karel Toman]] (1877-1946) [[1918]] '''Lovci mamutů''' (''Ĉasantoj de mamutoj'') [[Eduard Štorch]] (1878-1956) [[1918]] '''Turbína''' (''Turbino'') [[Karel Matěj Čapek Chod]] (1860-1927) [[1920]] ''' Liška Bystrouška''' (''Vulpino Ruzulino'') [[Rudolf Těsnohlídek]] (1882-1928) [[1921]] '''RUR''' (''RUR'') [[Karel Čapek]] (1890-1938) [[1921]] '''Rybářská knížka''' (''Fiŝista libro'') [[Jiří Mahen]] (1882-1939) [[1922]] '''Měsíc nad řekou''' (''Luno super la rivero'') [[Fráňa Šrámek]] (1877-1952) [[1922]] '''Klapzubova jedenáctka''' (''Futbala dekunuo de Klapzuba'') [[Eduard Bass]] (1888-1946) [[1922]] '''Co mi liška vyprávěla''' (''Kion vulpino rakontis al mi'') [[Jiří Mahen]] (1882-1939) [[1922]] '''Ze života hmyzu''' (''El vivo de insektoj'') [[Karel Čapek]] (1890-1938), [[Josef Čapek]] (1887-1945) [[1922]] '''Věc Makropulos''' (''Afero Makropulos'') [[Karel Čapek]] (1890-1938) [[1923]] '''Osudy dobrého vojáka Švejka''' (''Aventuroj de bona soldato Ŝvejk'') [[Jaroslav Hašek]] (1883-1923) [[1924]] '''Krakatit''' (''Krakatito'') [[Karel Čapek]] (1890-1938) [[1925]] '''Pole orná a válečná''' (''Kampoj plugaj kaj militaj'') [[Vladislav Vančura]] (1891-1942) [[1925]] '''Husa na provázku''' (''Ŝnurligita ansero'') [[Jiří Mahen]] (1882-1939) [[1926]] '''Rozmarné léto''' (''Kaprica somero'') [[Vladislav Vančura]] (1891-1942) [[1927]] '''O ševci Matoušovi a jeho přátelích''' (''Pri ŝuisto Mateo kaj liaj amikoj'') [[Antal Stašek]] (1843-1931) [[1928]] '''Utrpení knížete Sternenhocha''' (''Suferoj de princo Sternenhoĥ'') [[Ladislav Klíma]] (1878-1928) [[1928]] '''Edison''' (''Edisono'') [[Vítězslav Nezval]] (1900-1958) [[1929]] '''Povídky z jedné kapsy, Povídky z druhé kapsy''' (''Rakontoj el unu poŝo, Rakontoj el la dua poŝo'') [[Karel Čapek]] (1890-1938) [[1929]] '''Povídání o pejskovi a kočičce''' (''Rakontado pri hundeto kaj katineto'') [[Josef Čapek]] (1887-1945) [[1929]] '''Bloudění''' (''Blind-vagado'') [[Jaroslav Durych]] (1886-1962) [[1929]] '''Obrácení Ferdyše Pištory''' (''Konvertiĝo de Ferdiŝ Piŝtora'') [[František Langer]] (1888-1965) [[1930]] '''Stín kapradiny''' (''Ombro de filiko'') [[Josef Čapek]] (1887-1945) [[1931]] '''Malý Bobeš''' (''La eta Bobeŝ'') [[Josef Věromír Pleva]] (1899-1985) [[1931]] '''Kubula a Kuba Kubikula''' (''Kubula kaj Kuba Kubikula'') [[Vladislav Vančura]] (1891-1942) [[1931]] '''Markéta Lazarová''' (''Margareta Lazarová'') [[Vladislav Vančura]] (1891-1942) [[1931]] '''Muži v ofsajdu''' (''Viroj eksterlude'') [[Karel Poláček]] (1892-1944) [[1931]] '''Golem''' (''Golemo'') [[Jiří Voskovec]] (1905-1981), [[Jan Werich]] (1905-1980) [[1932]] '''Devatero pohádek''' (''Naŭ fabeloj'') [[Karel Čapek]] (1890-1938) [[1933]] '''Hordubal''' (''Hordubal'') [[Karel Čapek]] (1890-1938) [[1933]] '''Osel a stín''' (''Azeno kaj ombro'') [[Jiří Voskovec]] (1905-1981), [[Jan Werich]] (1905-1980) [[1933]] '''Nikola Šuhaj loupežník''' (''Rabisto Nikola Ŝuhaj'') [[Ivan Olbracht]] (1882-1952) [[1933]] '''Edudant a Francimor''' (''Edudanto kaj Francimoro'') [[Karel Poláček]] (1892-1944) [[1933]] '''Poplach v Kovářské uličce''' (''Tumulto en la Forĝista strato'') [[Václav Řezáč]] (1901-1956) [[1934]] '''Konec starých časů''' (''Fino de malnovaj tempoj'') [[Vladislav Vančura]] (1891-1942) [[1934]] '''Kat a blázen''' (''Ekzekutisto kaj frenezulo'') [[Jiří Voskovec]] (1905-1981), [[Jan Werich]] (1905-1980) [[1935]] '''Balada z hadrů''' (''Balado el ĉifonoj'') [[Jiří Voskovec]] (1905-1981), [[Jan Werich]] (1905-1980) [[1935]] '''Siréna''' (''Sireno'') [[Marie Majerová]] (1882-1967) [[1935]] '''Sarajevský atentát''' (''Atenco en Sarajevo'') [[Karel Nový]] (1890-1980) [[1935]] '''Císař chudých''' (''Imperiestro de malriĉuloj'') [[Antonín Trýb]] (1884-1960) [[1936]] '''Anička Skřítek a Slaměný Hubert''' (''Koboldino Anjo kaj Pajla Huberto'') [[Vítězslav Nezval]] (1900-1958) [[1936]] '''Válka s Mloky''' (''Milito kontraŭ Salamandroj'') [[Karel Čapek]] (1890-1938) [[1936]] '''Don Pablo, Don Pedro a Věra Lukášová''' (''Don Pablo, Don Pedro kaj Věra Lukášová'') [[Božena Benešová]] (1873-1936) [[1936]] '''Ferda Mravenec''' (''Formiko Ferdo'') [[Ondřej Sekora]] (1899-1967) [[1937]] '''Těžká Barbora''' (''Peza Barbara'') [[Jiří Voskovec]] (1905-1981), [[Jan Werich]] (1905-1980) [[1937]] '''Bílá nemoc''' (''Blanka malsano'') [[Karel Čapek]] (1890-1938) [[1937]] '''Lidé na křížovatce''' (''Homoj ĉe krucvojo'') [[Marie Pujmanová]] (1893-1958) [[1938]] '''Matka''' (''Patrino'') [[Karel Čapek]] (1890-1938) [[1938]] '''Vlčí jáma''' (''Lupa kavo'') [[Jarmila Glazarová]] (1901-1977) [[1938]]-[[1942]] '''Rožmberská trilogie''' (''[[Trilogio]] pri Rozenbergoj'') [[Jiří Mařánek]] (1891-1959) [[1939]] '''Obrazy z dějin národa českého''' (''Bildoj el la historio de la ĉeĥa nacio'') [[Vladislav Vančura]] (1891-1942) [[1939]] '''Kouzelný dům''' (''Magia domo'') [[Karel Josef Beneš]] (1896-1969) [[1939]] '''Největší z Pierotů''' (''La plej eminenta el Pierotoj'') [[František Kožík]] (1909-1997) [[1940]] '''Manon Lescaut''' (''Manon Lescaut'') [[Vítězslav Nezval]] (1900-1958) [[1941]] '''Cirkus Humberto''' (''Cirko Humberto'') [[Eduard Bass]] (1888-1946) [[1942]] '''Kámen a bolest''' (''Ŝtono kaj doloro'') [[Karel Schulz]] (1899-1943) [[1943]] '''Reportáž psaná na oprátce''' (''Riporto skribita en pendumila maŝo'') [[Julius Fučík]] (1903-1943) [[1944]] '''Petrolejové lampy''' (''Petrolaj lampoj'') [[Jaroslav Havlíček]] (1896-1943) [[1944]] '''Don Juan''' (''Donjuano'') [[Josef Toman]] (1899-1977) [[1945]] '''Hrátky s čertem''' (''Ludoj kun diablo'') [[Jan Drda]] (1915-1970) [[1946]] '''Bylo nás pět''' (''Ni estis kvin'') [[Karel Poláček]] (1892-1944) [[1946]] '''Němá barikáda''' (''Muta barikado'') [[Jan Drda]] (1915-1970) [[1946]] '''Palečkův úsměv a pláč''' (''Rideto kaj ploro de bufono Paleĉek'') [[František Kubka]] (1894-1969) [[1947]] ''' Já se tam vrátím''' (''Mi revenos tien'') [[František Halas]] (1901-1949) [[1947]] '''Dobyvatel''' (''Konkeranto'') [[Ivan Olbracht]] (1882-1952) [[1947]] '''Faon''' (''Faono'') [[Pavel Nauman]] (1907-1976) [[1953]] '''Srpnovští páni''' (''La mastroj de Srpno'') [[Vladimír Neff]] (1909-1983) [[1954]] '''Ročník jedenadvacet''' (''Naskiĝjaro dudek unu'') [[Karel Ptáčník]] (1921-2002) [[1954]] '''Honzíkova cesta''' (''Vojaĝo de Johanĉjo'') [[Bohumil Říha]] (1907-1987) [[1954]] ''' Podivuhodné příběhy Jana Kornela''' (''Mirindaj aventuroj de Johano Kornel'') [[Miloš Václav Kratochvíl]] (1904-1988) [[1954]] '''Maminka''' (''Panjo''') [[Jaroslav Seifert]] (1901-1986) [[1956]] '''Dnes ještě zapadá slunce nad Atlantidou''' (''Hodiaŭ ankoraŭ subiras la suno super Atlantido'') [[Vítězslav Nezval]] (1900-1958) [[1957]] '''Osud národa, Poutník v Amsterodamu''' (''Sorto de la nacio, Migranto en Amsterdamo'' - pri [[Komenio]]) [[Miroslav Hanuš]] (1907-1995) [[1957]] '''Navzdory básník zpívá''' (''Spite la poeto kantas'' - pri Villon) [[Jarmila Loukotková]] (1923-) [[1957]] '''O letadélku Káněti''' (''Pri aviadileto Buteo'') [[Bohumil Říha]] (1907-1987) [[1957]]-[[1963]] '''Sňatky z rozumu''' (''Edziĝoj pro prudento'') [[Vladimír Neff]] (1909-1983) [[1958]] '''Romeo, Julie a tma''' (''Romeo, Julieta kaj tenebro'') [[Jan Otčenášek]] (1924-1979) [[1958]] '''Srpnová neděle''' (''Aŭgusta dimanĉo'') [[František Hrubín]] (1910-1971) [[1958]] ''' Zbabělci''' (''Malkuraĝuloj'') [[Josef Škvorecký]] (1924-) [[1958]] '''Tarzanova smrt''' (''La morto de Tarzan'') [[Josef Nesvadba]] (1926-2005) [[1959]] '''Putování za švestkovou vůní''' (''Migrado al la pruna odoro'') [[Ludvík Aškenazy]] (1921-1986) [[1960]] '''Dalskabáty, hříšná ves, aneb zapomenutý čert''' (''Peka vilaĝo Submantelo, aŭ forgesita diablo'') [[Jan Drda]] (1915-1970) [[1960]] '''Co zbylo z anděla''' (''Kio restis el anĝelo'') [[Jan Skácel]] (1922-1989) [[1962]] '''Romance pro křídlovku''' (''Romanco por trumpeto'') [[František Hrubín]] (1910-1971) [[1963]] '''Pan Theodor Mundstock''' (''Sinjoro Teodoro Mundstock''') [[Ladislav Fuks]] (1923-1994) [[1963]] '''Kladivo na čarodějnice''' (''Martelo kontraŭ sorĉistinoj'') [[Václav Kaplický]] (1895-1982) [[1963]] '''Po nás potopa''' (''Post ni diluvo'') [[Josef Toman]] (1899-1977) [[1963]] '''Zahradní slavnost''' (''Ĝardena soleno'') [[Václav Havel]] (1936-) [[1963]] '''Noc s Hamletem''' (''Nokto kun Hamleto'') [[Vladimír Holan]] (1905-1980) [[1965]] '''Ostře sledované vlaky''' (''Severe observataj trajnoj'') [[Bohumil Hrabal]] (1914-1997) [[1966]] '''Variace na temnou strunu''' (''Variado per obskura kordo'') [[Ladislav Fuks]] (1923-1994) [[1966]] ''' Divoký koník Ryn''' (''Sovaĝa ĉevaleto Rin'') [[Bohumil Říha]] (1907-1987) [[1966]] '''Faraonův písař''' (''La skribisto de faraono'') [[Alexej Pludek]] (1923-) [[1967]] ''' Žert''' (''Ŝerco'') [[Milan Kundera]] (1929-) [[1968]] '''Pravda o zkáze Sodomy''' (''La vero pri pereo de Sodomo'') [[Ivan Kříž]] (1922-) [[1969]] '''Tovaryšstvo Ježíšovo''' (''Jezuitoj, la kompanio de Jesuo'') [[Jiří Šotola]] (1924-1989) [[1969]] '''Černí baroni''' (''Nigraj baronoj'') [[Miloslav Švandrlík]] (1932-) [[1970]] '''Rumcajs''' (''Rumcajs'') [[Václav Čtvrtek]] (1911-1976) [[1971]] '''Profesionální žena''' (''Profesia virino'') [[Vladimír Páral]] (1932-) [[1971]] '''Smrt krásných srnců''' (''Morto de belaj kapreoloj'') [[Ota Pavel]] (1930-1973) [[1971]] '''Tankový prapor''' (''Tanko-regimento'') [[Josef Škvorecký]] (1924-) [[1971]]-[[1979]] '''Přede mnou poklekni, Čekání na krále, A zbyl jen meč''' (''Antaŭ genuiĝu, Atendado de la reĝo, Kaj restis nur la glavo'') [[Bohumil Říha]] (1907-1987) [[1972]] '''Císařovna''' (''Imperiestrino'') [[Norbert Frýd]] (1913-1976) [[1973]]-[[1980]] '''Královny nemají nohy, Prsten Borgiů, Krásná čarodějka''' (''La reĝinoj ne havas piedojn, Fingroringo de Borgioj, Bela sorĉistino'') [[Vladimír Neff]] (1909-1983) [[1974]] ''' Jak jsem potkal ryby''' (''Kiel mi renkontis fiŝojn'') [[Ota Pavel]] (1930-1973) [[1974]] Mia onklo Odiseo (Můj strýc Odysseus) Jiří Marek (1914-1994) [[1974]] Mia knabo kaj mi (Můj chlapec a já) Jaromíra Kolárová (1919-) [[1974]] Sinjoro Taŭ kaj mil mirakloj (Pan Tau a tisíc zázraků) Ota Hofman (1928-1989) [[1974]] '''Pohádky z pařezové chaloupky Křemílka a Vochomůrky''' (''Fabeloj el arbostumpa dometo de Boleto kaj Agariko'') [[Václav Čtvrtek]] (1911-1976) [[1974]] '''Paměti českého krále Jiříka z Poděbrad''' (''Memorlibro de la ĉeĥa reĝo Georgo de Poděbrady'') [[Václav Erben]] (1930-) [[1975]] '''Rádce velkých radžů''' (''Konsilisto de grandaj raĝoj'') [[Alexej Pludek]] (1923-) [[1975]] '''Sokrates''' (''Sokrato'') [[Josef Toman]] (1899-1977) [[1976]] '''Postřižiny''' (''Har-tondado'') [[Bohumil Hrabal]] (1914-1997) [[1978]] ''' Údolí včel''' (''La valo de abeloj'') [[Vladimír Körner]] (1939--) [[1978]] '''Svatý na mostě''' (''Sanktulo sur la ponto'') [[Jiří Šotola]] (1924-1989) [[1979]] ''' Katyně''' (''Ekzekutistino'') [[Pavel Kohout]] (1928-) [[1979]] '''Valčík na rozloučenou''' (''Adiaŭa valso'') [[Milan Kundera]] (1929-) [[1980]] '''Dům na nebesích''' (''Domo en ĉielo'') [[Jiří Hubač]] (1929-) [[1980]] '''Vévodkyně valdštejnských vojsk''' (''Dukino de la Valdŝtejnaj trupoj'') [[Oldřich Daněk]] (1927-2002) [[1981]] '''Nezralé maliny''' (''Nematuraj framboj'') [[Jiří Hubač]] (1929-) [[1981]] '''Skalpel, prosím''' (''Skalpelon, mi petas'') [[Valja Stýblová]] (1922-) [[1982]] '''Malý muž a velká žena''' (''Malgranda viro kaj granda virino'') [[Věra Sládková]] (1929-) [[1982]] '''Mach a Šebestová''' (''Maĥ kaj Ŝebestino'') [[Miloš Macourek]] (1926-2002) [[1983]] '''Vévodkyně a kuchařka''' (''Dukino kaj kuiristino'') [[Ladislav Fuks]] (1923-1994) [[1984]] '''Largo desolato''' (''Largo desolato'') [[Václav Havel]] (1936-) [[1985]] '''Nesnesitelná lehkost bytí''' (''Netolerebla facilo de ekzistado'') [[Milan Kundera]] (1929-) [[1989]] '''Obsluhoval jsem anglického krále''' (''Mi priservis la anglan reĝon'') [[Bohumil Hrabal]] (1914-1997) [[1990]] '''Dotazník''' (''Enketilo'') [[Jiří Gruša]] (1938-) [[1990]] '''Přítelkyně z domu smutku''' (''Amikinoj el la domo de tristo'') [[Eva Kantůrková]] (1930-) [[1901]] '''Jan Hus''' (''Johano Hus'') [[Eva Kantůrková]] (1930-) [[1993]] '''Nápady laskavého čtenáře''' (''Ideoj de afabla leganto'') [[Michal Viewegh]] (1962-) [[1994]] '''Výchova dívek v Čechách''' (''Eduko de knabinoj en Bohemio'') [[Michal Viewegh]] (1962-) [[1995]] '''Názory na vraždu''' (''Opinioj pri murdo'') [[Michal Viewegh]] (1962-) [[1996]] '''Účastníci zájezdu''' (''Ekskursantoj'') [[Michal Viewegh]] (1962-) [[1997]] '''Báječná léta pod psa''' (Fabelaj jaroj sub hunda nivelo'') [[Michal Viewegh]] (1962-) [[1997]] '''Kočičí životy''' (''Kataj vivoj'') [[Eda Kriseová]] (1940-) [[2005]] '''Lekce tvůrčího psaní''' (''Leciono de krea verkado'') [[Michal Viewegh]] (1962-) [[2006]] '''Mezi císařem a papežem''' (''Inter la imperiestro kaj la papo'' – pri Jan Hus) [[Antonín Polách]] [[2008]] '''Rok kohouta''' (''La jaro de koko'') [[Tereza Boučková]] [[2011-2013]] '''Přemyslovská epopej''' (''Primislida epopeo'') [[Vlastimil Vondruška]] [[2014-2018]] '''Husitská epopej''' (''Husana epopeo'') [[Vlastimil Vondruška]] [[2015]] '''Urbo Kune''' (Scifi-romano kun esperanta nomo) [[Miloš Urban]] [[2020]] '''Šikmý kostel''' (''Oblikva preĝejo'') [[Karin Lednická]] [[2021]] '''15 roků lásky''' (''15 jaroj de amo'') [[Patrik Hartl]] [[2022]] '''Bílá Voda''' (''Blanka Akvo'') [[Kateřina Tučková]] [[Kategorio:Latinlingva literaturo]] [[Kategorio:Ĉeĥlingva literaturo]] 3nbiyktrs4jo34bpqqnehtu9brmd3tq Fortalezo 0 1177 9431738 9331965 2026-07-17T16:55:53Z Sj1mor 12103 9431738 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo |nomo=Fortalezo |tipo = provinca ĉefurbo |bildo={{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Montage of Fortaleza.png | dosiero2 = Montage fotográfico de Fortaleza.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} |bildo-larĝeco = 300px |flago=Bandeira de Fortaleza.svg |blazono=Brasao Fortaleza Ceara Brasil new.svg |lando = [[Brazilo]] |ŝtato = [[Cearao]] |areo=312,35 |loĝantaro = 2703391<ref name="ibge">[https://cidades.ibge.gov.br/brasil/ce/fortaleza/panorama Portalo de la registaro] ({{pt}})</ref> |jaro=2021 |loĝdenso = 8655 |alteco=16 |latitudo=3/46/53/S |longitudo=38/35/20/W |regiono-ISO=BR-CE |Mapo en angulo= |situo sur mapo2=Fortalezo |tipo1= reliefo |tipo2= reliefo |zomo=10 |horzono = [[UTC]]-3 |registaro = Prefeitura Municipal de Fortaleza |estro = <!-- mencio de urbestro, sen ruĝa ligilo(!), sencus nur, se estus funkcianta parametro en vikidatumoj --> }} '''Fortalezo''' ({{lang-pt|Fortaleza}} "fortikaĵo"), ĉe la [[Atlantiko]], estas la ĉefurbo de [[Cearao]], nordorienta subŝtato de [[Brazilo]]<ref>{{Cite web|url=http://www.opovo.com.br/app/opovo/ceara/2012/09/01/noticiasjornalceara,2911372/fortaleza-e-a-quinta-capital-mais-populosa-e-lidera-a-setima-maior-regiao-metropolitana.shtml|title=Fortaleza é a quinta capital mais populosa e lidera a sétima maior região metropolitana - Ceará - O POVO Online|access-date=Decembro 10, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161206165656/http://www.opovo.com.br/app/opovo/ceara/2012/09/01/noticiasjornalceara,2911372/fortaleza-e-a-quinta-capital-mais-populosa-e-lidera-a-setima-maior-regiao-metropolitana.shtml|archive-date=Decembro 6, 2016|url-status=live|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2021-12-29|arkivurl=https://web.archive.org/web/20161206165656/http://www.opovo.com.br/app/opovo/ceara/2012/09/01/noticiasjornalceara,2911372/fortaleza-e-a-quinta-capital-mais-populosa-e-lidera-a-setima-maior-regiao-metropolitana.shtml|arkivdato=2016-12-06}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161206165656/http://www.opovo.com.br/app/opovo/ceara/2012/09/01/noticiasjornalceara,2911372/fortaleza-e-a-quinta-capital-mais-populosa-e-lidera-a-setima-maior-regiao-metropolitana.shtml |date=2016-12-06 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.opovo.com.br/app/opovo/ceara/2012/09/01/noticiasjornalceara,2911372/fortaleza-e-a-quinta-capital-mais-populosa-e-lidera-a-setima-maior-regiao-metropolitana.shtml |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-12-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20161206165656/http://www.opovo.com.br/app/opovo/ceara/2012/09/01/noticiasjornalceara,2911372/fortaleza-e-a-quinta-capital-mais-populosa-e-lidera-a-setima-maior-regiao-metropolitana.shtml |arkivdato=2016-12-06 }}</ref><ref name="g">{{Cite journal|last=Garmany|first=Jeff|date=2011|title=Situating Fortaleza: Urban space and uneven development in northeastern Brazil|journal=Cities|publisher=Elsevier|volume=28|issue=1|pages=45–52|doi=10.1016/j.cities.2010.08.004| issn = 0264-2751}}<!--|access-date=31 August 2015--></ref>. Je du gradoj sude de la [[ekvatoro]], je altitudo ĉirkaŭ 21m, ĝi estas municipa centro de {{unuo|312,35|km²}} de areo kaj {{formatnum:2703391}} da loĝantoj (urba denseco: po {{formatnum:8655}} je km²). En ĝia aglomeraĵo vivas ĉirkaŭ 4 milionoj da loĝantoj je [[2021]]. Fortalezo allogas ĉiujare milionojn da [[turisto]]j el tuta Brazilo kaj de cetera mondo. Ĝi situas ĉe koordinatoj {{koord|3|46|53|S|38|35|20|U|montru=entekste}}. Ĝi estas grava [[haveno]], kiu eksportas [[kotono]]n, [[kafo]]n, [[felo]]jn kaj aliajn produktojn de la landinterno. == Tricentjara historio == La historio de Fortalezo, ĉefurbo de la ŝtato (brazila federaciero) [[Cearao]], estas ligita al la konstruo de simbola monumento pri rezisto kaj forto, la Fortikaĵo Schoonenborch. Starigita de nederlandano Mathias Beck en [[1649]], la [[fortikaĵo]] estis signo de la disputo inter [[Portugalio|portugaloj]] kaj [[Nederlando|nederlandanoj]] pri la cearaa teritorio<ref name=visit>[http://www.visitfortaleza.com/ceara/history.html History of Fortaleza and Ceará] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140714000000/https://web.archive.org/web/20140714120857/http://www.visitfortaleza.com/ceara/history.html |date=2014-07-14 }} at Fortaleza, Ceará site</ref>. Post la venko de la portugaloj, komanditaj de Álvaro de Azevedo Barreto, ĝi ricevis la nomon ''Fortaleza de Nossa Senhora da Assunção'' (Fortikaĵo de Nia Sinjorino de la Ĉieliro)<ref>{{Cite web|url=http://www.visitfortaleza.com/travel/fort-nossa-senhora-assuncao.html|title= The Fortress of Nossa Senhora da Assunção <!--{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140609163844/http://www.visitfortaleza.com/travel/fort-nossa-senhora-assuncao.html }}-->|date=Junio 9, 2014| at Fortaleza, Ceará site}}</ref>, el kio fontas la urbonomo. Sub regado de la Portugala Krono, la malnova domaro plimultiĝinta ĉirkaŭ la konstruaĵo evoluis al vilaĝo en [[1726]] kaj pli poste al la urbo, kiu fariĝis en [[1799]] ĉefurbo de la ŝtato Cearao<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/destination/cities/city=11693/profile-detail.html|title=Fortaleza|work=2014 FIFA World Cup Brazil|publisher=FIFA|access-date=Majo 14, 2014<!--|archive-url=https://web.archive.org/web/20140515025706/http://www.fifa.com/worldcup/destination/cities/city=11693/profile-detail.html|archive-date=May 15, 2014|url-status=dead-->|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2021-12-29|arkivurl=https://web.archive.org/web/20140515025706/http://www.fifa.com/worldcup/destination/cities/city=11693/profile-detail.html|arkivdato=2014-05-15}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.fifa.com/worldcup/destination/cities/city=11693/profile-detail.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-12-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140515025706/http://www.fifa.com/worldcup/destination/cities/city=11693/profile-detail.html |arkivdato=2014-05-15 }}</ref>, ero de la [[Brazilo|brazila federacio]]. La nuntempa Fortalezo, kun pli ol 2,7 milionoj da loĝantoj, konservas el pasinteco, krom la kulturoj kaj arkitekturaj monumentoj, la diversecon de naturaj allogaĵoj kaj specialan [[klimato]]n, kiu faras ĝin unu el la plej popularaj brazilaj vojaĝceloj por enlanda kaj internacia [[turismo]]. En [[2002]], Fortalezo gastigis la [[87-a UK 2002|Universalan Kongreson de Esperanto]] kaj la [[70-a IJK 2014]] ankaŭ okazis en Fortalezo. == Geografio == [[Dosiero :Fortaleza, centro da cidade e aeroporto.JPG|eta|300ra|Vido de Fortalezo el [[satelito]]]] Laŭ la regiona divido valida ekde 2017, establita de la [[Instituto Brazila de Geografio kaj Statistiko]] (IBGE)<ref>{{citaĵo el la reto|url=https://www.ibge.gov.br/geociencias-novoportal/cartas-e-mapas/redes-geograficas/2231-np-divisoes-regionais-do-brasil/15778-divisoes-regionais-do-brasil.html |titolo=Divisão Regional do Brasil (Regiona diviso de Brazilo)|aŭtoro=Instituto Brazila de Geografio kaj Statistiko (IBGE) |dato=2017 |alirdato=10a de februaro 2018 |doi=20180210180256}} ({{pt}})</ref> , la komunumo apartenas al la Meza kaj Tuja Geografiaj Regionoj de Fortalezo<ref name="ibge"/>. Ĝis tiam, kun la valideco de la dividoj en mikroregionoj kaj mezregionoj, ĝi estis parto de la mikroregiono de Fortalezo, kiu siavice estis inkludita en la [[Mezoregionoj de Cearao|Metropola mezregiono de Fortalezo]]<ref name="IBGE_DTB_2016">{{citaĵo el la reto|url=ftp://geoftp.ibge.gov.br/organizacao_do_territorio/estrutura_territorial/divisao_territorial/2016/DTB_2016_v2.zip |titolo=Divisão Territorial Brasileira 2016 (teritoria divido de Brazilo en 2016)|aŭtoro=Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística (IBGE, Brazila instituto pri geografio kaj statistiko) |dato=2016 |alirdato=10a de februaro 2018}} ({{pt}})</ref>. La municipo estas limigita al [[Atlantiko]] norde; [[Maracanaú]], [[Itaitinga]] kaj [[Pacatuba (Cearao)|Pacatuba]] en la sudo; [[Caucaia]] en la okcidento kaj [[Eusébio (Cearao)|Eusébio]] kaj [[Aquiraz]] en la oriento. Kun 312,350 km², Fortalezo estas unu el la plej malgrandaj ĉefurboj en la lando laŭ teritoria areo. Ĝi estas ankaŭ la brazila subŝtata ĉefurbo plej proksima al la eŭropa kontinento, je distanco de 5 608 km de [[Lisbono]]<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://visao.sapo.pt/mundial2014-fortaleza-a-cidade-brasileira-mais-proxima-da-europa=f782745|eldonejo=Visão|titolo=Fortaleza, a cidade brasileira mais próxima da Europa (brazila urbo la plej proksima al Eŭropo)|alirdato=22.09.2014|arkivurl=https://web.archive.org/web/20150223050400/http://visao.sapo.pt/mundial2014-fortaleza-a-cidade-brasileira-mais-proxima-da-europa=f782745|arkivdato=2015-02-23}} ({{pt}})</ref>. La [[natura medio]] en Fortalezo havas trajtojn similajn al tiuj de aliaj marbordaj urboj en Brazilo. La klimato estas varma, kun averaĝa ĉiujara temperaturo je {{GdC|26}}. La superrega [[vegetaĵaro]] estas [[mangrovo]] kaj [[restingao]]. Ĝia reliefo estas de marborda ebenaĵo kaj antaŭmarbordaj altebenaĵoj. La teritorio havas mezan altecon de dek ses metroj<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.ipece.ce.gov.br/publicacoes/perfil_basico/pbm-2014/Fortaleza.pdf|titolo=Perfil básico municipal de Fortaleza|dato=2014|eldonejo=Instituto de Pesquisa e Estratégia Econômica do Ceará|alirdato=22.02.2015|arkivurl=https://web.archive.org/web/20160303232156/http://www.ipece.ce.gov.br/publicacoes/perfil_basico/pbm-2014/Fortaleza.pdf|arkivdato=2016-03-03}} ({{pt}})</ref>. La Ekologia Parko de Cocó elstaras kiel la plej granda [[Publika ĝardeno |verda areo]] en la grandurbo kaj unu el la plej grandaj urbaj parkoj en [[Latinameriko]]. Antaŭ la [[kontinenta drivo]], la areo kie Fortalezo aperis estis najbara al la grandurbo de [[Lagoso]] sur la [[Gvinea Golfo]] en [[Niĝerio]]. La nuna marbordo de la du urboj aperis antaŭ 150 milionoj da jaroj, en la supera [[Ĵurasio]]<ref name="Nigéria">{{citaĵo el la reto|url=http://www.seer.ufu.br/index.php/caminhosdegeografia/article/view/15469/8757|titolo=Evolução morfoestrutural do relevo da margem continental do estado do Ceará (Evoluo de la reliefo de la kontinenta rando de la stato de Cearao)|aŭtoro=Vanda de Claudino-Sales; Jean-Pierre Peulvast|dato=2007|eldonejo=Revista Caminhos de História|alirdato=16.07.2008}} ({{pt}})</ref>. == Vidindaĵoj == [[Dosiero:Estatua de Iracema da lagoa da Messejana.jpg|eta|dekstra|300ra|Fontstatuo de [[Iracema]], fikciulo de [[José de Alencar]].]] === Historiaj konstruaĵoj kaj lokoj === * '''[[Teatro José de Alencar]]''' (Teatrejo Jozefo de Alenkar'): Konstruita inter [[1908]] kaj [[1910]], estas ĝi grava arkitektura kaj kultura marko de Fortalezo. Kun metala strukturo veninta el [[Skotlando]] kaj eklektikaj stiloj (ĉefe [[Novklasika arkitekturo|novklasikaj]] kaj ''art nouveau''), ĝi samtempe estas sidejo ankaŭ por biblioteko kaj artgalerio. Ĝia apuda ĝardeno estas projektita de pejzaĝisto Burle Marx. Protektita de IPHAN, ĝi havas intensan programon de spektakloj, dum la tuta jaro. Placo José de Alencar, Centro. * '''Fortikaĵo de Nia Sinjorino de Ĉieliro''': Konstruita en 1816, sur la sama loko de Fortikaĵo Schoonenborch, ĝi estas la komenca marko de la urbo. Ĝi nun estas sidejo por la 10-a Militista Regiono. Ĉiutage vizitebla. Avenuo Alberto Nepomuceno, Centro. * '''Palaco de Luz''': Antaŭa sidejo de la Provinca Registaro, ĝi konstruiĝis en la fino d la XVIII-a jarcento, helpe de indianaj laboristoj, kiel loĝejo por Ĉefkapitano Antônio de Castro Viana. Akirita de la Imperia Registaro en 1814. Nuntempe ĝi estas sidejo de la Cearaa Beletra Akademio. En la urbocentro, inter stratoj Sena Madureira, Rosário, Guilherme Rocha kaj Placo de Leonoj. * '''Passeio Público''' (publika promenejo): Konstruita en la XIX jarcento, ĝi estas unu el la ĉefaj referencoj de la urbo memoro. Ĝi estis loko por pafmortigo de kelkaj herooj el la Ekvatora Konfederacio, respublikana ribeliĝo en 1824. Inter stratoj Barão de Rio Branco, D-ro João Moreira kaj Floriano Peixoto. * '''Placo General Tibúrcio''' (Placo de Leonoj): Konstruite en 1877, ĝia nomo honoras cearaan generalon, kiu partoprenis en la Paragvaja Milito. Elstaras la bronzaj leonoj faritaj en Parizo komence de la 20-a jarcento. En la urbocentro, inter stratoj Sena Madureira, General Bezerril, São Paulo kaj Guilherme Rocha, ĝi estas parto de grava arkitektura nukleo kun Preĝejo Nossa Senhora do Rosário, Palaco da Luc kaj la malnova Provinca Asembleo. * '''Malnova Provinca Asembleo''': Starigita inter la jaroj 1856 kaj 1871, la konstruaĵo estis sidejo por la Provinca Parlamento, la Jura Fakultato, la Publika Biblioteko kaj la Cearaa Beletra Akademio. Protektata de IPHAN, ĝi nun estas sidejo por la Muzeo de Ceará. Strato São Paulo, 51, Centro, apud la Placo de Leonoj. * '''Malnova Publika Prizono''': Unu el la plej antikvaj publikaj konstruaĵoj, kiuj plenumis la ŝanĝojn postulatajn de la Imperia Prizona Leĝaro. La laboroj komenciĝis en 1850 kaj finiĝis en 1866. En klasika stilo ĝi karakteriziĝas de klaraj kaj simplaj formoj. Ĝi nun estas sidejo de la Cearaa Turisma Centro, kun 104 manartaĵaj vendejoj kaj du muzeoj: La Minerala kaj tiu de Popolaj Arto kaj Kulturo. Strato Senador Pompeu, 350, Centro. Vizitebla de lundo ĝis vendredo de la 8a ĝis la 18a horo, kaj sabate de la 8a ĝis la 12a horo. * '''Fervoja Stacidomo João Felipe''': inaŭgurita en 1880, la konstruaĵo konservas sian novklasikan fasadon preskaŭ neŝanĝitan. Strato D-ro João Moreira, Placo Castro Carreira. * '''Palaceto Cearao''': inaŭgurita en 1914, ĝi estas simbolo de grandaj ŝanĝoj en la aspekto de la urbo. Dum longa tempo ĝi estis renkontiĝejo por la fortaleza mondumo kaj loko, inter la 20-aj kaj 40-aj jaroj, de la fama "Club Iracema". Ĝiaj linioj montras tipajn elementojn de arkitektura eklektikismo, ĉefe novbarokajn. Praça do Ferreira, Centro. * '''Lumturo de Mucuripe''' [mukuripi]: inaŭgurita en 1846, ĝin kronas sistemo de kreneloj, kiuj formas ŝirmilon de la belvedero. Fermita en 1957, ĝi estis restaŭrita en 1982 kaj de tiam ĝi estas sidejo por la Fortaleza Muzeo. Avenuo Vicente de Castro, Mucuripe. * '''Sekretariejo pri Financaj Aferoj''': La konstruaĵo el 1927 estas marko de la arkitektura eklektikismo de Ceará. Avenuo Alberto Nepomuceno, 2, Centro. === Preĝejoj kaj muzeoj === [[Dosiero:Catedral Metropolitana de Fortaleza.jpg|eta|300ra|Katedralo de Fortalezo]] * '''Ĉefepiskopa Katedralo''': Eklektika stilo, ĉefe kun novgotikaj elementoj, la impona Katedralo konstruiĝis inter 1937 kaj 1963. Praça da Sé, Centro. * '''Preĝejo Nossa Senhora do Rosário''' (Nia Sinjorino de Rozario): konstruita en la XVIII-a jarcento de sklavoj, kiuj uzis ĝin kiel lokon por preĝoj kaj lamentoj, ĝi nun estas referenco pri la negroj en la historio de Ceará, pionira provinco en la liberigo de sklavoj en Brazilo. Placo de Leonoj, Centro. * '''Muzeo pri Popolaj Arto kaj Kultur'''o: Pli ol 1500 pecoj lokigitaj en aloj, kiuj entenas religian arton, utilisman arton kaj distran arton. Vizitu ankaŭ la Mineralan Muzeon de Ceará, kun ĉ. 500 specimenoj de mineraloj kaj ŝtonoj. Turisma Centro, strato Senador Pompeu, 350, Centro. * '''Muzeo de Fortalezo''': instalita en Lumturo de Mucuripe, ĝi enhavas kolekton pri la historio de la urbo - reproduktaĵoj, bildoj, romanoj, fotoj kaj raportoj de vizitintoj. Avenuo Vicente de Castro - Mucuripe. * '''Muzeo de Cearao''': en la kolekto, centoj da antropologiaj kaj historiaj eroj. Ĝi situas en la antikva Provinca Asembleo. Strato São Paulo, 51. * '''Muzeo pri Sekiĝoj''': eroj, kiuj registras la reziston de la cearaano al la vetero. Strato Pedro Pereira, ĉe strato General Sampaio, Centro. * '''Muzeo Artur Ramos / Domo de José de Alencar''': Pli ol 200 eroj kun afrika kaj indiĝena deveno, kiuj apartenis al antropologo Artur Ramos. Ĝi entenas ankaŭ pentraĵojn kaj dokumentojn, kiuj apartenis al verkisto José de Alencar. Avenuo Perimetral s/n - Messejana. * '''Muzeo de la Aŭtomobilo''': Unu el la plej kompletaj en tiu fako, kun 60 antikvaj aŭtoj. La plej antikva estas iu Dodge 1917. Avenuo Manoel Sales de Andrade, 70, - Agua Fria. * '''Muzeo de la Motorciklo''': apud Restoracio Convés, sur la Monto Santa Terezinha, la kolekto enhavas 66 motorciklojn, de la plej antikvaj, kiel unu el 1913, ĝis modeloj pli modernaj. Strato Samburá, 4, cjto. Santa Terezinha. === Fortal' === En la lasta semajno de julio, Fortalezo vivas la gajecon de Fortal’, unu el la plej viglaj ekstersezonaj karnavaloj en Brazilo. En la Avenuo Beira-mar, miloj da homoj amuziĝas je la sono de ''trios elétricos'' [trius eletrikus] (muzik-kamionoj) kun tutlanda famo, vestitaj per la ''abadás'' (teamaj kostumoj) de la diversaj dancgrupoj kiuj vigligas la feston. Alia ebleco estas spekti la paradon en loĝioj ĉe la avenuo, starigitaj por la evento, aŭ sur la trotuaro laŭ la bordo. === Gastronomio === La maraĵoj (fiŝoj, moluskoj, krustuloj), preparitaj tuj post la kaptado per modera uzo de kokosa lakto kaj regionaj spicoj, estas referencoj de la sana kuirarto de la cearaa marbordo. "Baião-de-dois" [bajãu di dojŝ] (rizo kaj fazeolo kune kuiritaj en butero kaj kazeigaĵa fromaĝo) serviĝas kun sekigita viando kaj viandfarunaĵo; ĝi estas tipa plado tre ŝatata en la internlanda regiono. Regionaj fruktoj kiel [[anakardio]], [[Spondias tuberosa|spondio]], [[muricio]], [[Ĉerimolio|anono]], [[kokoso]], [[sapoto|sapotfrukto]] kaj [[mango]] estas la bazo por bongustegaj sukoj, dolĉaĵoj, marmeladoj, likvoroj kaj glaciaĵoj. Anakardinukso, anakardi-vino, krudsukeraĵo, sukerkana suko kaj brando same estas tipaj elementoj de la regiona gastronomio. Gustoj de aliaj regionoj riĉigas la gastronomiajn eblecojn en la urbo. En Fortalezo eblas, ekzemple, manĝi bonan ĉuraskon (rostitan viandon) en unu el la multaj specialigitaj restoracioj. Internacinivelaj restoracioj kaj tiuj tipaj por diverslandaj kuirartoj - itala, franca, araba, japana kaj ĉina, inter aliaj - same formas la diversecon de la fortaleza tablo. Plejparte la restoracioj troviĝas ĉe Avenuo Beira-mar [bejramar’] (marborda), ĉe Plaĝo de Iracema kaj en la gastronomiaj centroj de Varjota kaj Monto Santa Terezinha [santa terezinja]. === Plaĝoj === [[Dosiero:Praia do Mucuripe.jpg|eta|dekstra|300ra|Plaĝo de Mucuripe]] * '''Plaĝo de Iracema''' [irasema] : Unu el la plej delonge okupataj en la urbo, ĝi estis antaŭnelonge renovigita. Dekoj da famaj trinkejoj faris ĝin rendevuejo de la fortaleza intelektularo kaj unu el la plej vibraj partoj de la ĉefurbo. Tie situas ankaŭ la Ponto de Angloj, same konata kiel Metala Ponto, de kie oni povas spekti belan sunsubiron. Ĝi estas observejo de delfenoj. * '''Avenuo Beira-mar''' : Ĉefa koridoro de amuzlokoj en Fortalezo, ĝi ofertas belan vidaĵon, kun [[hompleneco|homplena]] promenejo, trinkejoj, tendoj, kokosarboj kaj imponaj edificoj laŭ la bordo. En la fino de tago kaj vespere ĝi estas loko por kurado, biciklado, kulturaj aranĝoj, butikumado en foiro de manartaĵoj kaj simpla promenado. Sportludejo, ejoj por rulsledoj kaj rulŝuoj, kaj amfiteatro por malfermaj spektakloj proksime de Volta da Jurema allogas la junularon kaj faras ĝin unu el la plej popularaj partoj de la Avenuo. [[Dosiero:Kitesurf em Fortaleza.jpg|300ra|eta|dekstra|Plaĝo de Futuro]] * '''Plaĝo de Mucuripe''' : Granda trafiko de flosoj en la ĉefa nukleo de fiŝkaptistoj, la sama, kiu inspiris komponistojn Belchior kaj Fagner al unu el iliaj plej konataj kanzonoj. La statuo de Iracema, ĉefrolo en la samnomo romano de José de Alencar (pioniro de la brazila romantikismo), estas simbolo de tiu strio. [[Dosiero:Praia de Fortaleza.jpg|eta|dekstra|300ra|La plaĝo de Fortalezo]] * '''Plaĝo de Futuro''' : Tie koncentriĝas granda nombro da tipaj restoracioj, kies konstruaĵoj havas tegmentojn faritajn el pajlo de karnaubo-palmo; tial ili estas popole nomataj "plaĝaj barakoj". Ĵaŭde tiu plaĝo fariĝas ĉefa fokuso por amuziĝo en la ĉefurba nokto, kun spektakloj de muzikistoj, la tipa danco "forró kaj oni manĝas multe da krabo. Ĝi situas 8 km de la urbocentro. * '''Plaĝo de Sabiaguaba''' : Trankvila plaĝo-strio preferata de la amantoj de fiŝkaptado; ĝi situas inter riveroj Cocó kaj Pacoti. Ĉirkaŭita de marĉoj, dunoj kaj strandotonoj. Restoracioj kaj barakoj servas maraĵojn. Ĝi situas 20 km de la urbocentro. * '''Barra da Ceará''' : Loko de la unua portugala okupado en la provinco, en 1603. Ties beleco elstaras en la enfluejo de Rivero Ceará. Amuzejo, kiu ofertas belan sunsubiron. === Butikumado === Aĉetejoj grandaj kaj malgrandaj ofertas diversecon en butikumado dum ferioj. Ekzistas, cetere, gravaj butikaj koridoroj kiel Avenuo Monsenhor Tabosa [monsenjor’ taboza], kun vendejoj de la ĉefaj cearaaj vestofabrikoj, krom la propra urbocentro, kvartalo kie komerco estas multnombra kaj varia. === Manarto === Hamakoj, puntoteksaĵoj, brodaĵoj kaj kroĉtrikaĵoj: la manartaĵoj el kotonaj fibroj, heredaĵo de la portugala koloniigo, estas inter la plej signifaj manifestiĝoj de la ŝatata cearaa manarto. Pajlaj korboj, mansakoj kaj ĉapeloj, produktoj el argilo, ledo, liano kaj ligno same estas rimarkindaj. En pluraj lokoj de la urbo vendejoj kaj stratfoiroj ofertas tiujn produktojn. === Centro Dragão do Mar de Arte e Cultura === [[Dosiero:CDMAC.jpg|eta|dekstra|300ra|"Drako de l' Mar' ", centro pri arto kaj kulturo]] Centro Dragão do Mar [dragaun du mar] ("Mardrako") pri Arto kaj Kulturo, la plej moderna kaj bonekipita kultura centro en Brazilo estas invito al ĉiaj kulturaj spertoj. Planetario, artmetiejoj, kursoj, muzeoj, biblioteko, kinejoj, amfiteatro, ludejo, galerioj, terasoj kaj kortoj estas alireblaj al ĉiuj, en ensemblo ĉirkaŭata de historiaj konstruaĵoj. La kvartalo de artistoj inkluzivas restoraciojn kaj noktoklubojn en domaro laŭ [[novklasika arkitekturo]] el la frua 20-a jarcento, kiuj ofertas kulturon kaj amuzon en la plej ĉarma parto de kvartalo Iracema. Strato Dragão do Mar, 81. === Verdaj spacoj - distraj lokoj === * '''Parko de Cocó''' [koko’], kun 446 hektaroj, estas la ĉefa verda areo en la urbo, kun arbaretoj, granda marĉo, flaŭro kaj faŭno karakterizaj de tiu ekologia sistemo. La strukturo inkluzivas ludejojn, kurejojn, amfiteatron. Ĝi situas inter Avenuo Andrade Furtado, etendiĝanta tra pluraj kvartaloj en la suda urboparto. * '''Parko Adahil Barreto''', integrita al la Parko de Cocó, estas alia grava distrejo. Kun ampleksa verda areo, ludiloj, restoracio, kurejo, trejneto por infanoj, lokoj por konkuroj de bonrasaj hundoj. Estas servo por boatpromenado en la rivero. Kvartalo Dionísio Torres, kun aliro laŭ Avenuo Pontes Vieira, proksime de la Ŝtata Parlamentejo. * '''La botanika parko''' havas areon je 190 hektaroj, sanktejo por la media diverseco en la ŝtato Ceará, kun tipa vegetaĵaro el marbordaj tavoloj, prezentante en apartaj lokoj speciojn el la seka internlando, montara arbaro kaj marĉo. La parko situas ĉe la enirejo de Fortalezo apud aŭtovojo CE-090, kiu kondukas al la plaĝoj Icaraí kaj Cumbuco. === Hoteloj, gastejoj kaj luapartamentoj === De la rafinita hotelo al la plej akceptema gastejo, Fortalezo disponigas pli ol 222 alternativojn por gastigado. Plejparte la hoteloj troviĝas en la regiono de Avenuo Beira-mar, la luapartamentoj en Meireles, kaj la gastejoj ĉe Plaĝo de Iracema. Estas ankaŭ unu junulargastejo kaj unu tendumejo. === Transportado === La taksioj estas perradie kunordigataj de entreprenoj kaj kooperativoj. Aldone al la ordinaraj buslinioj de la metropola regiono, estas speciala buslinio, Top Bus, kun komforto kaj libera haltigo en kiu ajn loko survoje. Tri itineroj: Aldeota / Urbocentro / Aldeota (laŭ du malsamaj vojoj), kaj Iguatemi’ / Urbocentro / Iguatemi’. Cetere ekzistas turismaj aŭtobusoj, kiuj ofertas promenejojn laŭ la bordo kaj al proksimaj plaĝoj. Turismaj entreprenoj ofertas ekskursojn tra la marbordo, al la montaro kaj internlando, en aŭtobusoj kaj malpli grandaj veturiloj. La [[Metroo de Fortalezo]] servas la urbon Fortalezo. === Mara promenado === Kelkaj entreprenoj okazigas boat- kaj skun-promenadojn en la norda marbordo de Fortalezo, kun itineroj, kiuj ebligas panoraman vidaĵon de la urboj kaj de diversaj formoj de loĝigo sur la bordo. === Subakviĝo === La cearaa marbordo ofertas plurajn lokojn taŭgajn por la praktikado de subakviĝo. La Ŝtono de Risca do Meio [riska du mejo], 10 mejlojn for de Mucuripe, estas malavara pri aroj da malgrandaj fiŝoj kaj rajoj, je 28-metra profundeco. Dudek mejlojn for de la Plaĝo de Pecém [pesem’], 30 metrojn sub la marnivelo, troviĝas la restaĵoj de la ŝipo de Pecém, torpedita dum la Dua mondmilito, unu el la plej belaj lokoj por subakviĝo en Ceará. La Kanalo de Arabajanas, 15 mejlojn for de la ĉefurbo, kaj la restaĵoj de alia ŝipo, Macau, proksime de la bordo de Terpinto Maceió [masejo’], estas rekomendindaj. Specialaj kursejoj ofertas subakviĝon kun la kompanio de profesiuloj, oftaj programoj kaj luadon de ekipaĵoj. === Velsurfo === La plaĝoj apud Avenuo Beira-mar estas la plej ŝatataj de velsurfantoj, kiuj disponas pri helpstrukturo en la golfeto de Mucuripe kaj en la Plaĝo de Diários [diajus], kie troviĝas la specialaj kursejoj. Inter la eblaj servoj estas la instruado kaj luado de ekipaĵoj, krom de profesiaj gvidistoj por velsurfado en la plaĝoj de Ceará. === Konstanta kalendaro de la urbo === [[Dosiero:Farol antigo de Fortaleza.jpg|eta|Lumturo de Fortalezo]] * Januaro: Mikareta (antaŭkarnavalo) de Iracema * Februaro: Karnavalo de Saŭdado * Marto: Marakatu’ (folklora festo) - Festo de Sankta Jozefo - Karnavalo * Aprilo: Datreveno de Fortalezo - Modo-Festivalo * Majo: Religiaj festoj - Florfoiro "Feiraflor - Bovmanovroj * Junio: Kinarta festivalo "Cine Ceará" - Boatfestoj - Festivalo de "Quadrilhas" (kermesaj dancoj) * Julio: Fortal - Nordorienta Besto-Foiro - Boatfestoj - Foiro de Municipoj - Bovmanovroj * Aŭgusto: Entreprenaj Foiroj - Pilgrimado - Folkloraj Festoj * Septembro: Ekspozicio de Novaj Artistoj - Festo de Sankta Francisko - Pilgrimado * Oktobro: Cearaa Somer-Modo - Pilgrimado * Novembro: Anakardia Festo, "Cajufest" - Monato de la Muziko - Bovmanovroj * Decembro: Kristnaskaj koncertoj - Bovmanovroj == Famuloj == * [[Alberto Nepomuceno]], komponisto * [[Hélder Câmara]], ĉefepiskopo * [[Humberto de Alencar Castello Branco]], prezidento de armeo (1964-1967) * [[José de Alencar]], verkisto == Esperanto kaj Fortalezo == La [[UK 2002|87-a UK 2002]] okazis en Fortalezo kaj la [[IJK 2014|70-a IJK 2014]] same okazis en la urbo. El inter la lokaj esperantistoj menciiĝu jam la loka esperantista poeto [[Paulo Silas]] (1990-2017). == Priŝtelo de banka trezoro en 2005 == Oni forŝtelis en 2005 150 milionojn da [[brazila realo|brazilaj realoj]] (ĉiu 50-banknoto) en pezo de 3,5 tunoj. La rabistoj luis domon en la najbaraĵo kaj fosis 200-metran [[tunelo]]n. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Federacia Universitato de Cearao]], kiu havas [[kampuso]]jn en la [[urbo]]j Fortalezo, [[Sobralo]] kaj [[Barbalha]] * [[Universidade da Integração Internacional da Lusofonia Afro-Brasileira]] (la universitato pri integrigo de la portugallingvaj landoj en Afriko, UNILAB) en [[Redenção (Cearao)|Redenção]] kaj [[Acarape]] 60 kilometrojn sude de Fortalezo - en tiu universitato [[Paulo Silas]] ĝis lia morto en oktobro 2017 instruis Esperanton, kion li mem lernis en 2008. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|wikinewscat = Fortalezo|ReVo=fortalez}} * {{Oficiala retejo}} ({{pt}}) * [http://www.ceara.gov.br Retejo de Subŝtatestraro de Cearao] ({{pt}}) * [http://www.fortaleza.ce.gov.br Retejo de Urbestraro de Fortaleza] ({{pt}}) * [http://www.ceara.com.br/Fotos_Fortaleza/fortaleza_praia_iate.htm Plia foto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050411085815/http://www.ceara.com.br/Fotos_Fortaleza/fortaleza_praia_iate.htm |date=2005-04-11 }} ({{pt}}) * [https://web.archive.org/web/20180724032117/http://historio.esperanto.org.br/doku.php?id=fortaleza_eo&s&#x5B;&#x5D;=fortalezo Historio de Esperanto en la urbo], arkivigita laŭ la stato de julio 2018] ({{eo}}) * En esperanto.com.br: http://www.esperanto.com.br/comunidade/associacoes/ce/ {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180629020752/http://www.esperanto.com.br/comunidade/associacoes/ce/ |date=2018-06-29 }} ({{eo}}) * https://esperanto.blog/fortaleza-ce/ {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180409055355/https://esperanto.blog/fortaleza-ce/ |date=2018-04-09 }} ({{eo}}) * [http://www.britannica.com/place/Fortaleza Retejo de ''[[Encyclopaedia Britannica]]'' ] ({{en}}) * [http://fortaleza.askdefinebeta.com/] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160422022506/http://fortaleza.askdefinebeta.com/ |date=2016-04-22 }} ({{en}}) {{Ĉefurboj de Brazilo}} {{Elstara|2006|07|17}} {{ADLS|2006|29}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Ĉefurboj de Brazilo]] [[Kategorio:Milionurboj]] [[Kategorio:Municipoj de Cearao]] s1vpfm4r3y1bkq248onzebds070tcax Colotlán 0 2369 9431923 8820525 2026-07-17T22:15:44Z Eharom 131941 Kontrolis kaj purigis la informojn. 9431923 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=MX|nomo=Kolotlano|plia nomo=Colotlán}} '''Kolotlano''' ({{Lang-es|Colotlán}} {{prononco|koloTLAN}}) estas la ĉefurbo de la [[Kolotlano (komunumo)|samnoma komunumo]] en la subŝtato [[Jalisco|Ĥalisko]] en [[Meksiko]]. La nomo devenas el la [[naŭatla lingvo]] kaj signifas "loko kie abundas je skorpioj." == Historio == La valo de Tlaltenango, kie nun troviĝas Kolotlano, estis unue ekloĝata ĉirkaŭ la jaro 1160 de [[Naŭatloj|pranaŭatlaj popoloj]]. [[Hispana Imperio|Hispanaj]] [[Konkistadoro|konkistadoroj]], gvidataj de Pedro Almíndez Chirinos, unue atingis la regionon ĉirkaŭ 1530. Kolotlanon fondis Lucas Téllez kaj Diego Ramírez la 21-an de aŭgusto, 1591, nome de la reĝo [[Filipo la 2-a (Hispanio)|Filipo la 2-a]], laŭ la permeso de la kapitano Miguel Caldera.<ref>{{Citaĵo el libro|originjaro=2022|originmonato=junio|url=https://www.colotlan.gob.mx/wp-content/uploads/2019/09/Gaceta_21-24.2.pdf?utm_source=chatgpt.com|titolo=Gaceta Municipal de Colotlán|lingvo=es|paĝo=17}}</ref> Post la sendependiĝo de Meksiko, la 27-an de marto, 1824, Kolotlano iĝis unu el la 26 provizoraj provinceroj en kiujn oni dividis la subŝtaton, ricevante la titolon "vilaĝo". Unu jaron poste, en 1825, Kolotlano iĝis ĉefurbo de la 8-a kantono de Ĥalisko, kaj en 1833 ĝi ricevis la titolon "urbo". La 8-an de marto, 1844, estis establita loka administracio.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.colotlan.gob.mx/antecedentes-historicos/|titolo=Historia fono|aŭtoro=Registaro de la komunumo Kolotlano|lingvo=es}}</ref> [[Dosiero:Colotlán (20210917)1.jpg|eta|Urba nomŝildo en la centra placo de Kolotlano]] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Urboj de Meksiko]] kqt4jsaru5o3b2tvqmlfkxqnkgrvc3p Litovio 0 2523 9432050 9339736 2026-07-18T07:40:03Z Kratago 260465 Nova ĉefministro 9432050 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lando | nomoenlokalingvo = Lietuvos Respublika | eonomo=Litova Respubliko | flago = [[Dosiero:Flago-de-Litovio.svg|160px|Flago de Litovio]] | blazono = [[Dosiero:Coat of Arms of Lithuania.svg|90px|Blazono de Litovio]] | nacia himno = [[Nacia himno de Litovio|Tautiška giesmė]] | nacia devizo = Vienybė težydi<br />(Unueco floru, fina linio de la nacia himno) | lokigo-bildo = [[Dosiero:EU-Lithuania.svg|250px|Situo]] | lingvoj = [[Litova lingvo]] | ĉefurbo = [[Vilno]] (''Vilnius'') | religio = [[Katolikismo|katolikoj]] (79%), [[Ortodoksismo|ortodoksuloj]] (4,07%), [[Luteranismo|luteranoj]], [[Judismo|judoj]], [[Islamo|islamanoj]] | km2 = 65303 | akvo = 0 | loĝantoj = [[litovoj]] | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro-jaro = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝdenso = 52.4 | valuto = [[Eŭro]] | valuta kodo = EUR | horzono = [[UTC+2|+2]] <br /> [[UTC+3]] (somere) | ttt = lt | landkodo = LT | tel = 370 | politika sistemo = Parlamenta [[respubliko]] | ŝtatestro = [[Gitanas Nausėda]]<ref>https://www.delfi.lt/temos/gitanas-nauseda</ref> | ĉefministro = [[Mindaugas Sinkevičius]]<ref> https://www.lrs.lt/sip/portal.show?p_r=35403&p_k=1&p_t=295464</ref> | nacia tago = [[16-a de februaro]]<ref>[[16-a de februaro]] [[1918]]: Ŝtata Litova Konsilio proklamis la [[Deklaro de Sendependo de Litovio|Deklaron de Sendependo de Litovio]]</ref>, [[11-a de marto]]<ref>[[11-a de marto]] [[1990]]: la registaro de [[Litovio]] anoncis ŝtatan [[sendependeco]]n — la unua el [[post-sovetaj ŝtatoj]]</ref> | sendependeco = De [[Rusio]]: 16-a de februaro 1918; de [[Sovetunio]]: 11-a de marto 1990 }} '''Litovio''' (aŭ '''Litovujo''', [[litova lingvo|litove]] ''Lietuva'') estas lando en la nordoriento de [[Eŭropo]], ĉe la [[Balta Maro]]. La loĝantaro malkreskis lastatempe de 3 715 mil [[1995]] ĝis 2 840 mil en [[2022]]. Etne la loĝantaron konsistigas precipe litovoj (83,5%), poloj (6,9%) kaj rusoj (6,1%). Apud la [[ĉefurbo]] [[Vilno]] (''Vilnius'') kun 556 mil loĝantoj estas pliaj grandaj urboj ''[[Kaŭno]]'' (''Kaunas'') (386 mil), ''[[Klaipėda]]'' (196 mil), ''[[Panevėžys]]'' (119 mil) kaj ''[[Šiauliai]]'' (133 mil). == Subdividoj == ''vidu ankaŭ la apartajn artikolojn: [[Regionoj de Litovio]], [[Distriktoj de Litovio]]'' Litovio el kultura kaj dialekta vidpunkto divideblas al kvin etnografiaj regionoj: [[Aŭkŝtajtio]] en la nordoriento, [[Dzukio]] en la sudoriento, [[Suvalkio]] en la sudo, [[Eta Litovio]] en la regiono ĉirkaŭ la urbo [[Klaipėda]] en la sudokcidento kaj [[Ĵemajtio]] en la okcidento. Litovio de 1995 ĝis 2010 estis politike dividita en dek [[Distriktoj de Litovio|distriktojn]] kaj daŭre dividiĝas al komunumoj ([[litove]] ''savivaldybės'', "memadministraj teritorioj"). == Geografio == Litovio limas norde kun [[Latvio]], oriente kaj sude kun [[Belorusio]], sudokcidente kun [[Pollando]] kaj kun la [[Rusio|rusa]] [[enklavo]] de [[Kaliningrada provinco|Kaliningrado]] kaj okcidente kun la [[Balta Maro]]. Litovio erare estas foje konsiderata kiel parto de [[Orienta Eŭropo]], ĉar ofte tiu difino ampleksiĝas por inkludi la eksajn socialismajn ŝtatojn, al sudoriento de la kontinento kaj Balkanio. Sed certe estas ke Litovio estas pli centra ol orienta, tiele oni diras, ke la [[Purnuškės|geografia centro de la eŭropa kontinento]] troviĝas en Litovio. En la jaro 1989 geografoj de la [[Nacia Franca Instituto de Geografio]] rimarkigis, ke la vera kaj ununura geografia centro de Eŭropo troviĝas en la vilaĝo [[Purnuškės]] ({{koord|54|54|N|25|19|E|montru=entekste,titolo}}), je 17 km de [[Vilno]], ĉefurbo de Litovio kaj tio aperas en la [[Guinness-libro de rekordoj]]. Tamen la geografia centro de la [[Eŭropa Unio]] troviĝas en la urbo [[Gelnhausen]] en [[Hesio]], [[Germanio]].<ref>[http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,2676246,00.html Gelnhausen, centro de Eŭropa Unio (artikolo de la retejo] [[Deutsche Welle]] [http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,2676246,00.html la 9-an de julio 2007)] </ref> Litovio estas lando sen grandaj montoj, la plej alta punkto de Litovio estas la monto [[Aukštojas]] (293,8 metroj), kaj la tereno estas markita de etaj kaj grandaj lagoj, krom grandaj arbaraj zonoj kiuj kovras ĉirkaŭ 30% de la litova teritorio. Nordokcidente troviĝas la lago [[Drūkšiai]], la plej granda de la lando. Kaj la klimato kaj la reliefo estas tre simila al tiu de la [[Skandinavio|skandinavaj landoj]], duonon de la jaro [[neĝo|neĝas]] kaj oni povas vidi grandajn kaj belajn arbarojn, [[rivero]]jn kaj [[lago]]jn en la plej parto de la litova teritorio. Litovio estas la plej granda kaj loĝata el la tri baltaj respublikoj, kaj estas lando kun eta sabla marbordo de proksimume 100 [[km]], el kiuj nur 40 estas malfermaj al la Balta Maro. [[Klaipėda]], ties ĉefa havenurbo situas en la marenfluo de la [[Kurona Laguno]]. La natura rezervejo [[Kurona Duoninsulo]], [[litove]] ''Kuršių Nerija'', ekde la jaro [[2000]] estas listigita kiel [[Monda Heredaĵo]] de [[UNESKO]]. La ĉefurbo de Litovio estas [[Vilno]] kiu estas konsiderata de baltianoj kiel "La Romo de Baltio". Inter [[1920]] kaj [[1940]] Vilno kaj la ĉirkaŭa regiono, la sudoriento de Litovio, estis konkeritaj de Pollando (vidu la artikolon [[Centra Litovio 1920-1940]]), kaj vole-nevole tiam la ĉefurbo de Litovio estis [[Kaunas]]; post kiam [[Sovetunio]] konkeris kaj la Respublikon Litovio kaj la pole okupitan sudorienton de Litovio, Vilno reekestis la ĉefurbo de Litovio. {{Mapo/Litovio}} ==Naturo== La [[Nacia parko Aŭkŝtajtio]] estas nacia parko en nordorienta Litovio, proksimume 100 km norde de Vilno. Establita en 1974, ĝi estas la plej malnova el la kvin naciaj parkoj en Litovio. La [[Nacia Parko Dzukio]] (litove: ''Dzūkijos nacionalinis parkas'') estas nomita laŭ la etna regiono [[Dzukio]], kaj estis kreita en 1991. Ĝi troviĝas en la plej suda parto de Litovio, inter la urboj [[Varėna]] kaj [[Druskininkai]]. == [[Historio de Litovio]] == [[Dosiero:182LITOVIO.jpg|eta|300px|Resumo de tri etapoj de la [[historio de Litovio]], antaŭe soveta skulptaĵo, fone katolika preĝejo kaj pli fone modernaj nubskrapuloj|alternative=]] La unuan fojon en skribitaj fontoj Litovio estas menciita dum la jaro [[1009]]. Ĝis la [[15-a jarcento]] Litovio kreskis al granda nacio. Litovoj kaj aliaj baltaj etnoj estis fine unuigitaj al unu nacio dum la 12-a jarcente de litova duko kaj posta reĝo [[Mindaugas]]. Dum la [[12-a jarcento|12-a]] ĝis [[14-a jarcento]]j Litovio (tiam "Litova Granda Duklando" (''Lietuvos Didžioji kunigaikštystė'') eĉ pli kreskis kaj krom Baltio ampleksis plejgrandan parton de la hodiaŭaj ŝtatoj Pollando, Belorusio kaj Ukrainio - de la [[Balta Maro|Balta]] ĝis la [[Nigra Maro]]. Ĝis la batalo de Žalgiris la plej granda danĝero por Litovio estis la ade atakinta [[Ordeno de germanaj kavaliroj]], germanlingva eklezia armeo de nobeloj, sed en tiu batalo dum [[1410]] ĝi estis venkita de unuiĝintaj litovaj kaj polaj armeoj. La [[Princlando Litovio]] (litove Lietuvos Kunigaikštystė, ofte mallongigite LDK, en mezepoka literatura litova lingvo Kunigiste Letuvos, rutene князство Литовское, latine Ducatus Lituaniae, beloruse Княства Літоўскае, "Knjastva Litoŭskaje", ukraine Князівство Литовське, "Knjazivstvo Litovske", pole Księstwo Litewskie, ruse Княжество Литовское, "Knjaĵestvo Litovskoje") estis teritorio proksimume ekvivalenta al la kultura regiono Aŭkŝtajtio, en kiu regis la litova reĝo [[Mindaugas]]. La teritorio konsidereblas la "kerna parto" de la pli granda [[Grandprinclando Litovio]], kiu poste ĝis la 18-a jarcento iĝis parte tre ampleksa ŝtato en orienta kaj centra Eŭropoj. {{Ĉefartikolo|Kristanigo de Litovio}} [[Dosiero:Mindaugas.jpg|eta|180px|maldekstre|<center>Mindaugas, reĝo de Litovio</center>]] Dum la jaro [[1386]] la Granda Litova Duko [[Vladislao la 2-a Jogajlido]] fariĝis la reĝo de Pollando. La litova kaj pola ŝtatoj fariĝis unio havanta la saman reĝon kaj poste la [[sejmo]]n. Vladislao reformigis la fonditan de [[Kazimiro la 3-a (Pollando)|Kazimiro la 3-a Granda]] [[Jagelona Universitato|Jagelonan Universitaton]] en [[Krakovo]]. {{Ĉefartikolo|Unua statuto de Litovio}} Post [[Pola-Litova unio]] kaj fino de Jogajlida dinastio pola kaj litova nobelaro decidis kunigi la landojn en la unua [[Respubliko de Ambaŭ Nacioj]]. Dum [[1569]]-[[1573]] [[Litovo]]j kaj [[Polo]]j faris la gravajn kaj kontroversajn reformojn ankaŭ por eŭropa opinio. Laŭ la [[Varsovia konfederacio]] en Respubliko de Ambaŭ Nacioj ordonita estis ''toleremo por ĉiuj religioj kaj nacioj''. Jam dum la reĝado de la lasta Jogajlido [[Sigismondo la 2-a (Pollando)|Sigismondo la 2-a]] oni enkondukis la elekton de reĝo. Sigismondo volis eĉ krei la polan-litovan eklezion kiel en Britio sed venkis tiam la ideo de katolikismo de reĝoj. Poste estis elektitaj [[Vasa (dinastio)|Vasa-oj]] [[Sigismondo la 3-a (Pollando)|Sigismondo la 3-a]] kaj [[Ladislao la 4-a (Pollando)|Ladislao la 4-a]] kiuj malfaciligis la kontaktojn kun Svedio kaj konkeris grandan parton de Rusio. Ladislao la 4-a fariĝis [[caro]] de Rusio sed li rezignis poste. Li estis ankaŭ kreanto de nacia pola-litova opero en [[Varsovio]]. Pro la komisio de Ladislao pentris inter aliaj [[Peter Paul Rubens]]. En [[1665]] Svedio konkeris Respublikon de Ambaŭ Nacioj kaj reĝo [[Johano Kazimiro]] forkuris de sia lando. Svedio superregis la polan-litovan armeon. Tiam komenciĝis la amasa ribelo pri sendependeco de popolo en terenoj de Varsovio, [[Częstochowa]] kaj Litovio. La ribelo en armeo estas kondukita de [[Stefan Czarniecki]] kiu revenante al Respubliko forigis la svedan armeon de sia lando. Poste oni elektis [[Johano la 3-a Sobieski|Johanon la 3-an Sobieski]] kiu aranĝis Pollandon-Litovion al la militoj kun Rusio kaj Turkio. Plej granda lia venko estis la [[Batalo de Vieno]] en [[1683]] kiam Sobieski venkis super [[Otomana Imperio]] haltigante la ekspansion de tiu lando al Eŭropo. Sobieski disvolvadis la arton ekzemple konstruante la grandan palacon en [[Wilanów]] kiel en [[Versajlo]]. La malkapabla reĝado de la [[Elekto-Saksio|saksaj]] [[dinastio Wettin|Wettin-oj]] en la Respubliko venigis ĝin al malfortigo kaj prokrasto de multaj terenoj. Post ili nur la malforta reĝo [[Stanislao Aŭgusto Poniatowski]], amanto de [[Katerino la 2-a (Rusio)|Katarina la 2-a]] komencos reformi la Respublikon reformigante la armeon, edukon, ege plibonigante arton kaj kreante la unuajn [[ministerio]]jn. Pro la malforta reĝado la Respubliko estis dispartigita trifoje de [[Rusio]], [[Prusio]] kaj [[Aŭstrio]] (vidu: [[Dispartigoj de Pollando]]). Malgraŭ malvenkoj la nobelaro organizis en Varsovio la [[Granda Sejmo|Grandan Sejmon]] kiu finiĝis per la enkonduko de la unua [[konstitucio]] en Eŭropo - la [[konstitucio de 3-a majo]] - kiu enkondukis ĉiujn bezonatajn reformojn por plifortigi la landon kune kun la reformo de armeo. Katarino la 2-a komencis batalon kun la Respubliko sed la pola-litova armeo venkadis. Nur kiam ŝi ekminacis al reĝo Stanislao li kunigis kun konfederacio kontraŭ konstitucio kiu ĝenerale estis ribelo kontraŭ lando de Poloj kaj Litovoj.[[Dosiero:225.TRAKAJ.jpg|eta|330x330px|''[[Trakai]]'' estas grava turisma allogaĵo, grava ankaŭ pro etnaj kialoj, ĉar tie ankoraŭ loĝas [[poloj]] kaj eĉ [[karaimoj]]|alternative=]] [[Dosiero:185.VILNO.jpg|eta|495x495px|Katolika preĝejo en [[Vilno]]|alternative=]] [[Tadeusz Kościuszko]] devenanta de terenoj de Litovio organizis [[Insurekcio de Kościuszko|insurekcion]] sed li malsukcesis kaj tri dispartigantoj aneksis la tutan Pollandon-Litovion. Dum la fino de la 19-a jarcento, la litova lingvo estis malpermesita en la ruse okupita Litovio, sed la [[Knygnešiai]], kulturaj partizanoj, kontrabandis litovlingvajn librojn presitajn en la proksima germanlingva [[Orienta Prusio]], en la landon. Litovoj kaj poloj faris du tutlandajn ribelojn: la [[Novembra ribelo]] ([[1830]]) kaj [[Januara ribelo]] ([[1863]]) sed ili vanis. La litova kulturo kaj eduko estis tamen kaŝe organizita. Krom multaj gravaj litovlingvaj artistoj, en [[Kaŭno]] kaj [[Vilno]] ankaŭ vivis la pollingva verkisto [[Adam Mickiewicz]]. La 16-an de februaro [[1918]] Litovio regajnis sendependecon. Ili kreis landon apartan de Pollando sen multaj terenoj de antaŭa Litovio. {{Ĉefartikolo|Litova Milito de Sendependeco|Okupacio de baltaj ŝtatoj}} Konforme al sekretaj decidoj de nazia-soveta pakto pri amikeco - [[pakto Ribbentrop-Molotov]] - dum junio [[1940]] la komunista [[Sovetunio]] denove konkeris Litovion kaj instalis la [[Litova Soveta Socialista Respubliko|Litovan Sovetan Socialistan Respublikon]]. Post senperforta civitana ribelo fine de la 1990-aj jaroj, la [[Kantanta Revolucio]], Litovio denove regajnis sendependecon nur la [[11-an de marto]] [[1990]]. La 29-an de marto [[2004]] Litovio fariĝis membro de [[NATO]], kaj la 1-an de majo [[2004]] fariĝis ĉiurajta membro de la [[Eŭropa Unio]]. == Politiko == La [[Ĉefministro de Litovio]] (litove ''Lietuvos Respublikos Ministras Pirmininkas'') estas la registarestro de la lando. Litovio estas [[parlamenta respubliko]] kie la ĉefministro kaj la registaro devas akiri subtenon en la leĝdona asembleo ''[[Seimas]]'' por resti en registaro. Ene de 15 tagoj de esti nomumita ĉefministro, li devas nomumi 13 ministeriajn kandidatojn por gvidi la dek tri ministeriojn al la [[Prezidanto de Litovio|prezidanto]]. Ĝenerale, estas la Ĉefministro kiu regas la landon, efektivigas decidojn de la Prezidanto kaj ''Seimas'', kaj konservas diplomatiajn rilatojn kun eksterlandaj ŝtatoj kaj interregistaraj organizaĵoj. La Ĉefministro reprezentas Litovion en la [[Eŭropa Konsilio]]. [[Inga Ruginienė]] estas la ĉefministro de Litovio ekde la 25-a de septembro 2025. == Demografio == [[Dosiero:201.VILNO.jpg|eta|330x330px|Ortodoksa preĝejo en [[Vilno]]|alternative=]] Ĉirkaŭ 70 % de la loĝantaro vivas en urboj. La meza aĝo estas 38 jaroj. Ĉirkaŭ 99,6 % de la loĝantoj en aĝo de pli ol 15 jaroj estas skribsciantaj. En censo el la jaro 2001 estis 466.296 loĝantoj de Litovio deklaris sin esti litovoj, 216.012 indikis polan naciecon kaj 98.790 rusan<ref>Retpaĝo "Population by some ethnicities by county and municipality" el la raporto pri la censo 2001 ĉe la Statistika Oficejo de Litovio (Statistikos Departamentas).<!-- Tiu retpaĝo estas aktuale blokita por enmetado "pro spamo". --></ref>. Evoluo de la loĝantaro de etna vidpunkto: <ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.stat.gov.lt/en/pages/view/?id=1731 |titolo=fonto: la statistika oficejo de Litovio |alirdato=2008-05-07 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090505204825/http://www.stat.gov.lt/en/pages/view/?id=1731 |arkivdato=2009-05-05 }}</ref> {| class="wikitable" ! Censoj ! [[1923]] ! [[1970]] ! [[2001]] |- | Litovoj | 80,1% | 80,1% | 83,45% |- | Judoj | 7,1% | - | 0,1 |- | Germanoj | 4,1% | - | 0,1 |- | Poloj | 3% | 7,7% | 6,74% |- | Rusoj | 2,3% | 8,6% | 6,31% |- | Belorusoj | 0,2% | 1,5% | 1,23% |- | Ukrainoj | - | 0,8 | 0,65% |- | Sume | 2&nbsp;028&nbsp;971 | 3&nbsp;128&nbsp;000 | 3&nbsp;483&nbsp;972 |} {{-}} En 1923, la regiono de Vilno, kies ĉefurbo estis loĝata majoritate de poloj kaj judoj, estis konkerita de Pollando, kiu estis aneksiginta la respublikon [[centra Litovio]] en 1922. Ankoraŭ en kelkaj lokoj de la regiono de [[Vilno]] ([[Trakai]] ekzemple), restis signifa nombro da poloj. Ĉe Vilno, ekzistas multaj lernejoj kaj polaj kaj rusaj. Probable la kategorio "rusoj" en 1923 inkludis belorusojn kaj ukrainojn (oficiale 43). La grava juda minoritato de Litovio estis nuligita de la nazia reĝimo; Litovio estis okupita de [[Nazia Germanio]] de [[1941]] al [[1945]]. La germana minoritato ("Memelianoj" en la censo de 1925), ĉefe ĉe Memel ([[Klaipėda]]), estis forigita de la [[Ruĝa Armeo]] en [[1945]] okcidenten al la teritorio de [[FRG]] kaj [[GDR]], samkiel la germana loĝantaro de [[Orienta Prusio]] (la nuna teritorio de [[Kaliningrada provinco|Kaliningrado]]). Litovio dum [[2005]] estis la lando kun la plej alta procentaĵo de memmortigoj en la mondo.<ref> [http://www.who.int/mental_health/prevention/suicide/country_reports/en/index.html statistiko de la Monda Organizo pri Sano (MOS, la 06-an de junio 2006, en la angla)]</ref> == Kulturo == ''Vidu ankaŭ la apartan artikolon: [[Kulturo de Litovio]]'' [[Dosiero:211.TRAKAJ.jpg|eta|330x330px|maldekstre|Litova kultura tradicio en muzeo de [[Trakai]]|alternative=]] La litova kulturo aŭ kulturo en Litovio estas tre influita de la indiĝena prakulturo, ekzemple pri la [[litova]] lingvo. Inter la plej elstaraj [[verkisto]]j menciindas [[Vincas Krėvė-Mickevičius]], romanisto kaj dramaturgo; [[Alfonsas Nyka-Niliunas]], poeto kaj romanisto kaj la rakontisto [[Marius Katiliskis]]. Elstaras ankaŭ la lingvisto [[Algirdas Julius Greimas]]. Plej elstara komponisto kaj pentristo estas [[Mikalojus Konstantinas Čiurlionis]]. La unua universitato estis fondita en Vilno en [[1556]] de la granda duko Steponas Batoras. La unua libro eldonita en litova lingvo estis presita dum la jaro [[1562]] en [[Kaliningrado|Königsberg]] (la nuna Kaliningrado). La kulturo de Litovio ekzistis dum miloj da jaroj ekde almenaŭ la jaro [[-200|200 a.K.]] kiam okazis la setliĝo de la baltaj popoloj, sed sendepende de la ekzisto de sendependa litova ŝtato.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.visitlithuania.net/travelportal/cgi/dir.cgi?dir=89 |titolo=Historio kaj kulturo de Litovio (elŝutita la 31-an de majo de 2007, en la angla) |alirdato=2008-05-10 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20070211004844/http://www.visitlithuania.net/travelportal/cgi/dir.cgi?dir=89 |arkivdato=2007-02-11 }}</ref> [[Rasos]] (litove, per plena nomo ''Rasos šventė'' [šventė = solenaĵo, festo], "festo de roso", ankaŭ literumata Rãsos, Rasa, Kupolės, Saulės [saulė = suno, ankaŭ suna diino] aŭ ''Krešės, ĵemajtie Rasas'') estas malnova [[somermeza festo]] laŭ la antikvaj ritoj de la antaŭkristana religio de Litovio. === Kultura heredaĵo de Unesko === Detala artikolo: [[Monda heredaĵo en Litovio]] == Lingvoj == Por detala artikolo, vidu [[Litova lingvo]]. Male al la aliaj baltaj ŝtatoj, Litovio ne estis submetita al agresema rusigo dum la sovetia reĝimo<ref name=":0">(nl) [[Erika Fatland]], ''De Grens'' (La landlimo), p. 546, De Geus, 2019, ISBN 978 90 445 4087 1, origina titolo 'Grensen - Eine Reise Rundt Russland'. (Landlimoj - vojaĝo ĉirkaŭ Ruslando).</ref>. Plej parolata lingvo estas la [[litova lingvo]] kun du ĉefaj dialektoj, la [[ĵemajtia dialekto]] en la okcidento kaj la aŭkŝtajtia en la cetero de la lando. En la censo 2001 la litovan lingvon kiel gepatran indikis 82 % de la loĝantaro; en kelkaj urboj multe malpli, ekzemple en Vilnius estas nur 56,4 %<ref>Informoj pri lingvoscio laŭ: Algimantas Piliponis, Kiom da litovoj scias Esperanton. Litova Stelo, 1/2004, p. 24 - 25. Tiuj kaj pliaj informoj troveblas ankaŭ ĉe la Statistika Oficejo de Litovio (Statistikos Departamentas).</ref>. Populacio de Litovio de denaska lingvo laŭ censo de [[2021]] jaro: {| class="wikitable" ! align=center | [[Lingvo]] ! align=center | Kvanto de denaskparolantoj<ref>http://pop-stat.mashke.org/lithuania-lang2021.htm</ref> ! align=center | % |- | [[litova lingvo]] || align=right | 2 398 352 || align=right |85,32 |- | [[rusa lingvo]] || align=right | 190 733 || align=right |6,78 |- | [[pola lingvo]] || align=right | 143 930 || align=right | 5,12 |- | [[belorusa lingvo]] || align=right | 6711 || align=right | 0,23 |- | [[ukraina lingvo]] || align=right | 4835 || align=right | 0,17 |- | [[cigana lingvo]] || align=right | 1973 || align=right | 0,07 |- | [[latva lingvo]] || align=right | 781 || align=right | 0.02 |- | [[germana lingvo]] || align=right | 289 || align=right |0,01 |- | aliaj lingvoj || align=right | 14 091 || align=right | 0,50 |- | plurlingvuloj || align=right | 49 666|| align=right | 1,76 |- | sume || align=right | 2 810 761 || align=right | 100 |} == Religio == [[Dosiero:Kryžių kalnas09.jpg|eta|330x330px|[[Monto de krucoj]] - fama pilgrimloko en Litovio]] La ĉefa religio estas [[katolikismo]] kun ĉ. 80 % en 2008, sed ankaŭ ekzistas [[ortodoksismo]] (2,7 %), [[luteranismo]], [[judismo]] kaj [[islamo]], kiel minoritataj religioj (signife malpli ol 1 %). Oni trovas same en [[Trakai]] la lastajn [[Karaimoj]]n de Eŭropo. La novpaganismo estas renaskiĝanta, profitante la aperon en la lando de novaj ideologioj kaj kutimoj, sed ankaŭ la fakton, ke tradicie litovoj plej multe en Eŭropo rezistis kontraŭ la enmeto de [[kristanismo]], ĝis la [[14-a jarcento]] (vidu la artikolojn pri la [[Romuva|antikva]] kaj [[Romuva (kulto)|moderna]] kulto ''[[Romuva]]''). Nuntempe plej multaj kredantoj estas [[katolikoj]], en la sudokcidento eta malplimulto da [[protestantoj]], historie ankaŭ multaj [[judoj]] kaj inter ili iom da [[karaimoj]]. La litovoj inter la popoloj de Eŭropo plej longe rezistis al kristanismo (ĝis la 14-a jarcento). En 2008 [[Sociologio|sociologia]] enketo evidentiĝis, ke 80,2 % de la respondintoj konsideras sin romkatolikoj, 2,7 % — [[Ortodoksismo|ortodoksa kristanismo]], 0,7 % [[malnovritanoj]], 0,6 % [[Luteranismo|evangeliaj luteranoj]], 0,4 % [[Reformita Eklezio|reformitoj]]. 10 % de la respondintoj apartenas al nenia religio<ref>Ĉu vera katoliko? // [[Monato (gazeto)|Monato]]. 2009. № 2. p. 23.</ref> (komparu la ciferojn de 2021 sube). Dum la nazia okupado preskaŭ 200 000 judoj, pli ol 90% de la tuta juda loĝantaro, estis mortigitaj<ref name=":0" />. Religia strukturo de Litovio laŭ datumoj de censo de [[2021]] jaro. <ref>http://pop-stat.mashke.org/lithuania-religion2021.htm</ref> {| class="wikitable" ! align=center | [[Religio]] ! align=center | Kvanto de homoj<ref>http://pop-stat.mashke.org/lithuania-religion2021.htm</ref> ! align=center | % |- | [[katolikismo]] || align=right | 2 086 125 || align=right |74,2 |- | [[ortodoksismo]] || align=right | 105 326 || align=right |3,7 |- | [[malnovritanoj]] || align=right | 18 196 || align=right |0,6 |- | [[luteranismo]] || align=right | 15 741 || align=right |0,5 |- | [[baptismo]] || align=right | 12 944 || align=right |0,4 |- | [[kalvinismo]] || align=right | 5540 || align=right | |- | [[Pentekosta Kristanismo]] || align=right | 3032 || align=right | |- | [[adventismo]] || align=right | 1092 || align=right | |- | [[mormonismo]] || align=right | 3187 || align=right | |- | [[baptismo]] || align=right | 2455 || align=right | |- | [[adventismo]] || align=right | 721 || align=right | |- | [[novapostola eklezio]] || align=right | 412 || align=right | |- | [[islamo]] || align=right | 2165 || align=right | |- | [[judismo]] || align=right | 899 || align=right | |- | [[karaismo]] || align=right | 255 || align=right | |- | aliaj || align=right | 15 353 || align=right | |- | senreligiuloj || align=right | 555 904 || align=right | 19,8 |- | sume || align=right | 2 810 761 || align=right | |} == Ekonomio == [[Dosiero:Klaipeda port.jpg|eta|330x330px|Haveno de [[Klaipėda]], la ununura haveno en Litovio kaj gravega por ties ekonomio.|alternative=]] [[Dosiero:198.VILNO.jpg|eta|330x330px|Malriĉa kvartalo de [[Vilno]], kontraste kun la nova ekonomio de Litovio, sed ankaŭ montro de popola arkitekturo, 2005.|alternative=]] [[Dosiero:244.VILNO.jpg|eta|330x330px|Moderna komerca centro de [[Vilno]]|alternative=]] En la [[2003]] jaro la kresko de ekonomio en Litovio estis plej granda en la tuta sudorienta Eŭropo, la komuna nacia produkto komparante kun la 2002 jara kreskis je 9,7 percentoj. La ekonomio ĝis nun tre rapide kreskas, des pli ke Litovio aliĝis al la [[Eŭropa Unio]]. Litovio estas unu el la landoj kiuj eniris en la [[Eŭropa Unio|Eŭropan Union]] en [[2004]] garantiita de bona ekonomia situacio, kaj ekde tiam estis la lando kiu plie kreskis ekonomie en Eŭropo. En [[2003]] oni registris la plej altan kreskon el ties historio per pliigo ĉe [[Malneta Enlanda Produkto]] de 10.3 %. En [[2007]] pro ĝenerala tutmonda ekonomia krizo, la ekonomio de Litovio malaltigis sian kreskon al 8,7 %, kio estas ankoraŭ tre supre la eŭropa mezaveraĝo kaj pluhavas ĝin kiel la lando kun pli alta kresko en la EU. La litova ekonomio baziĝas ĉefe sur la terkultura, bestobreda kaj forsta ekspluatadoj, kvankam la internacia [[turismo]] kreskas rapide kaj konvertiĝas en grava parto de la ekonomia disvolviĝo. Post ties eniro en la Eŭropa Unio tiu ĉi balta lando pligrandigis sian industriigon. Ĝi havas ĉirkaŭ 2.400.000 [[ha]] de kultivata tereno, kaj ĝi estas la plej granda produktanto de [[lino]] tutmonde. Litovio havas unu el la tekstilaj industrioj plej gravaj de Eŭropo kaj kvankam ties ekonomio ankoraŭ ne estas tutdisvolvigita, ties nivelo de disvolviĝo jam ne estas komparebla kun tiuj de la landoj nomitaj "de la dua mondo" kiel [[Kroatio]], [[Ukrainio]] aŭ [[Rusio]], kaj malpli kun tiuj de la landoj de la tria mondo, kiel [[Ekvadoro]], [[Venezuelo]] aŭ [[Sudafriko]]. La [[Eŭropa Centra Banko]] antaŭvidas, ke post malpli ol 20 jaroj Litovio estos lando tre alte disvolvigita kiel [[Svedio]], kaj estos samnivele kun ties najbaroj de la Nordo de Eŭropo, superinte eĉ kelkaj landoj de la EU-15 kiel [[Hispanio]] aŭ [[Portugalio]]. Pro la akcela kresko de la litova ekonomio, kiu estas tre supre la eŭropa mezaveraĝo, Litovio antaŭvidis adopti la komunan valuton [[Eŭro]] en [[2009]] kaj meze de [[2004]], jam aliĝis al [[Eŭropa Valutoŝanĝa Mekanismo II]], kio garantias al ĝi interŝanĝan stabilecon.<ref>[http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,2246936,00.html ¿Euro para todos? (la Eŭro por ĉiuj?, artikolo de la retejo] [[Deutsche Welle]] [http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,2246936,00.html la 23-an de novembro 2006, en la hispana)]</ref>. La [[litovaj eŭro-moneroj]] jam produktiĝis. Krom ties alta plialtiĝo en la MEP, Litovio ĝuas aliajn faktorojn kiuj favoras sian kreskon, kelkaj el tiuj estas jenaj: turismo, akcela kresko de la industrio, la alta fremda investado, la privatigo de ŝtataj entreprenoj, ties malalta publika ŝuldo (preskaŭ nula), malalta deficito, sendo de mono farita de siaj elmigrintoj (laŭleĝa elmigrado, kontrolita kaj tre preparita, tio estas malalta laŭ absoluta kalkulado, sed kun alta nivelo de enspezo) kaj moderna socio kiu lasis malantaŭe la komunisman epokon. Per ties aliro al la NATO, MKO, Monda Banko kaj Eŭropa Unio, Litovio finkonsolidiĝis kiel lando enkadrita en la [[Okcidenta Bloko|"okcidenta mondo"]], kie la servoj kaj publikaj institucioj estas pli efikaj, kvankam ankoraŭ necesas fortostreco por finatingi la disvolviĝintajn landojn de la Eŭropa Unio. En 2007 la laŭkapa MEP Litovio estis 10.472 {{J|usona dolaro}}, kio en monda komparo igas la ŝtaton tute disvolviĝinta lando, kvankam ĝi ankoraŭ estas je la dua duono inter la 27 landoj de la Eŭropa Unio, okupante la 16-an rangon laŭ perkapa mono. ==Socio== {{Ĉefartikolo|GLAT-rajtoj en Litovio}} Lesboj, gejoj, ambaŭseksemuloj kaj transgenruloj (GLAT-uloj) en Litovio alfrontas jurajn problemojn, kiujn ne-GLAT-uloj ne spertas. Samseksaj seksumaj agoj, kaj inter viroj kaj inter virinoj, estas laŭleĝaj en Litovio, sed samseksaj edzeco, edzineco kaj registrita partnereco ne estas disponeblaj. Tio signifas, ke ne ekzistas leĝa rekono de samseksaj paroj, do GLAT-uloj ne havas ĉiujn rajtojn, kiujn ne-GLAT-uloj havas, kaj samseksaj paroj ne havas la saman leĝan rekonon, kiujn malsamseksaj paroj havas. == Esperanto en Litovio == [[Litovio:Esperanto-movado|La Esperanto-movado en Litovio]] * [[Litova Esperanta Junulara Organizo]] * [http://lt.wikipedia.org la litovlingva Vikipedio] == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|n=Kategorio:Litovujo|s=Kategorio:Litovio|ReVo=litovi}} * [[Listo de urboj de Litovio]] * [[Ŝablono:Mapo/Litovio|skema mapo pri Litovio]] * [[Distriktoj de Litovio]] * [[Litova mitologio]] == Eksteraj ligiloj == * {{ueavikio|Litovujo|Litovio}} {{eo}} * [http://www.esperanto.lt/board/view.php?id=BET56&page=1&sn1=&divpage=1&sn=off&ss=on&sc=on&select_arrange=headnum&desc=asc&no=5 Videofilmeto pri Litovio en Esperanto] * [http://www.lietuva.lt oficialaj paĝoj de la registaro de Litovio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050901162618/http://www.lietuva.lt/ |date=2005-09-01 }} ({{litove}}, {{en}} kaj {{france}}) * [http://barelo.blogspot.com/ "barelo" - esperantlingva retgazeto pri kulturo de Litovio] * [https://www.youtube.com/watch?v=rPae7MLXyvQ&t=21s Verda Ekskurso al Litovio kaj Vilno], jutuba registraĵo de prelego de [[Choe Taesok]], julio 2021. * [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ Litovio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210622180812/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |date=2021-06-22 }} en [[Monda faktolibro de CIA]] {{Membroŝtatoj de la Eŭropa Unio}} {{NATO}} {{Ŝtatoj en Eŭropo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Litovio| ]] [[Kategorio:Baltio]] [[Kategorio:Ŝtatoj de la Eŭropa Unio]] [[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1990]] [[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1918]] [[Kategorio:Membroj de la Nordatlantika Traktat-Organizo]] 3ez3it5l93njfjyo7ei5i75axm37y5e 9432051 9432050 2026-07-18T07:42:22Z Kratago 260465 9432051 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lando | nomoenlokalingvo = Lietuvos Respublika | eonomo=Litova Respubliko | flago = [[Dosiero:Flago-de-Litovio.svg|160px|Flago de Litovio]] | blazono = [[Dosiero:Coat of Arms of Lithuania.svg|90px|Blazono de Litovio]] | nacia himno = [[Nacia himno de Litovio|Tautiška giesmė]] | nacia devizo = Vienybė težydi<br />(Unueco floru, fina linio de la nacia himno) | lokigo-bildo = [[Dosiero:EU-Lithuania.svg|250px|Situo]] | lingvoj = [[litova lingvo]] | ĉefurbo = [[Vilno]] (''Vilnius'') | religio = [[Katolikismo|katolikoj]] (79%), [[Ortodoksismo|ortodoksuloj]] (4,07%), [[Luteranismo|luteranoj]], [[Judismo|judoj]], [[Islamo|islamanoj]] | km2 = 65303 | akvo = 0 | loĝantoj = [[litovoj]] | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro-jaro = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝdenso = 52.4 | valuto = [[Eŭro]] | valuta kodo = EUR | horzono = [[UTC+2|+2]] <br /> [[UTC+3]] (somere) | ttt = lt | landkodo = LT | tel = 370 | politika sistemo = Parlamenta [[respubliko]] | ŝtatestro = [[Gitanas Nausėda]]<ref>https://www.delfi.lt/temos/gitanas-nauseda</ref> | ĉefministro = [[Mindaugas Sinkevičius]]<ref> https://www.lrs.lt/sip/portal.show?p_r=35403&p_k=1&p_t=295464</ref> | nacia tago = [[16-a de februaro]]<ref>[[16-a de februaro]] [[1918]]: Ŝtata Litova Konsilio proklamis la [[Deklaro de Sendependo de Litovio|Deklaron de Sendependo de Litovio]]</ref>, [[11-a de marto]]<ref>[[11-a de marto]] [[1990]]: la registaro de [[Litovio]] anoncis ŝtatan [[sendependeco]]n — la unua el [[post-sovetaj ŝtatoj]]</ref> | sendependeco = De [[Rusio]]: 16-a de februaro 1918; de [[Sovetunio]]: 11-a de marto 1990 }} '''Litovio''' (aŭ '''Litovujo''', [[litova lingvo|litove]] ''Lietuva'') estas lando en la nordoriento de [[Eŭropo]], ĉe la [[Balta Maro]]. La loĝantaro malkreskis lastatempe de 3 715 mil [[1995]] ĝis 2 840 mil en [[2022]]. Etne la loĝantaron konsistigas precipe litovoj (83,5%), poloj (6,9%) kaj rusoj (6,1%). Apud la [[ĉefurbo]] [[Vilno]] (''Vilnius'') kun 556 mil loĝantoj estas pliaj grandaj urboj ''[[Kaŭno]]'' (''Kaunas'') (386 mil), ''[[Klaipėda]]'' (196 mil), ''[[Panevėžys]]'' (119 mil) kaj ''[[Šiauliai]]'' (133 mil). == Subdividoj == ''vidu ankaŭ la apartajn artikolojn: [[Regionoj de Litovio]], [[Distriktoj de Litovio]]'' Litovio el kultura kaj dialekta vidpunkto divideblas al kvin etnografiaj regionoj: [[Aŭkŝtajtio]] en la nordoriento, [[Dzukio]] en la sudoriento, [[Suvalkio]] en la sudo, [[Eta Litovio]] en la regiono ĉirkaŭ la urbo [[Klaipėda]] en la sudokcidento kaj [[Ĵemajtio]] en la okcidento. Litovio de 1995 ĝis 2010 estis politike dividita en dek [[Distriktoj de Litovio|distriktojn]] kaj daŭre dividiĝas al komunumoj ([[litove]] ''savivaldybės'', "memadministraj teritorioj"). == Geografio == Litovio limas norde kun [[Latvio]], oriente kaj sude kun [[Belorusio]], sudokcidente kun [[Pollando]] kaj kun la [[Rusio|rusa]] [[enklavo]] de [[Kaliningrada provinco|Kaliningrado]] kaj okcidente kun la [[Balta Maro]]. Litovio erare estas foje konsiderata kiel parto de [[Orienta Eŭropo]], ĉar ofte tiu difino ampleksiĝas por inkludi la eksajn socialismajn ŝtatojn, al sudoriento de la kontinento kaj Balkanio. Sed certe estas ke Litovio estas pli centra ol orienta, tiele oni diras, ke la [[Purnuškės|geografia centro de la eŭropa kontinento]] troviĝas en Litovio. En la jaro 1989 geografoj de la [[Nacia Franca Instituto de Geografio]] rimarkigis, ke la vera kaj ununura geografia centro de Eŭropo troviĝas en la vilaĝo [[Purnuškės]] ({{koord|54|54|N|25|19|E|montru=entekste,titolo}}), je 17 km de [[Vilno]], ĉefurbo de Litovio kaj tio aperas en la [[Guinness-libro de rekordoj]]. Tamen la geografia centro de la [[Eŭropa Unio]] troviĝas en la urbo [[Gelnhausen]] en [[Hesio]], [[Germanio]].<ref>[http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,2676246,00.html Gelnhausen, centro de Eŭropa Unio (artikolo de la retejo] [[Deutsche Welle]] [http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,2676246,00.html la 9-an de julio 2007)] </ref> Litovio estas lando sen grandaj montoj, la plej alta punkto de Litovio estas la monto [[Aukštojas]] (293,8 metroj), kaj la tereno estas markita de etaj kaj grandaj lagoj, krom grandaj arbaraj zonoj kiuj kovras ĉirkaŭ 30% de la litova teritorio. Nordokcidente troviĝas la lago [[Drūkšiai]], la plej granda de la lando. Kaj la klimato kaj la reliefo estas tre simila al tiu de la [[Skandinavio|skandinavaj landoj]], duonon de la jaro [[neĝo|neĝas]] kaj oni povas vidi grandajn kaj belajn arbarojn, [[rivero]]jn kaj [[lago]]jn en la plej parto de la litova teritorio. Litovio estas la plej granda kaj loĝata el la tri baltaj respublikoj, kaj estas lando kun eta sabla marbordo de proksimume 100 [[km]], el kiuj nur 40 estas malfermaj al la Balta Maro. [[Klaipėda]], ties ĉefa havenurbo situas en la marenfluo de la [[Kurona Laguno]]. La natura rezervejo [[Kurona Duoninsulo]], [[litove]] ''Kuršių Nerija'', ekde la jaro [[2000]] estas listigita kiel [[Monda Heredaĵo]] de [[UNESKO]]. La ĉefurbo de Litovio estas [[Vilno]] kiu estas konsiderata de baltianoj kiel "La Romo de Baltio". Inter [[1920]] kaj [[1940]] Vilno kaj la ĉirkaŭa regiono, la sudoriento de Litovio, estis konkeritaj de Pollando (vidu la artikolon [[Centra Litovio 1920-1940]]), kaj vole-nevole tiam la ĉefurbo de Litovio estis [[Kaunas]]; post kiam [[Sovetunio]] konkeris kaj la Respublikon Litovio kaj la pole okupitan sudorienton de Litovio, Vilno reekestis la ĉefurbo de Litovio. {{Mapo/Litovio}} ==Naturo== La [[Nacia parko Aŭkŝtajtio]] estas nacia parko en nordorienta Litovio, proksimume 100 km norde de Vilno. Establita en 1974, ĝi estas la plej malnova el la kvin naciaj parkoj en Litovio. La [[Nacia Parko Dzukio]] (litove: ''Dzūkijos nacionalinis parkas'') estas nomita laŭ la etna regiono [[Dzukio]], kaj estis kreita en 1991. Ĝi troviĝas en la plej suda parto de Litovio, inter la urboj [[Varėna]] kaj [[Druskininkai]]. == [[Historio de Litovio]] == [[Dosiero:182LITOVIO.jpg|eta|300px|Resumo de tri etapoj de la [[historio de Litovio]], antaŭe soveta skulptaĵo, fone katolika preĝejo kaj pli fone modernaj nubskrapuloj|alternative=]] La unuan fojon en skribitaj fontoj Litovio estas menciita dum la jaro [[1009]]. Ĝis la [[15-a jarcento]] Litovio kreskis al granda nacio. Litovoj kaj aliaj baltaj etnoj estis fine unuigitaj al unu nacio dum la 12-a jarcente de litova duko kaj posta reĝo [[Mindaugas]]. Dum la [[12-a jarcento|12-a]] ĝis [[14-a jarcento]]j Litovio (tiam "Litova Granda Duklando" (''Lietuvos Didžioji kunigaikštystė'') eĉ pli kreskis kaj krom Baltio ampleksis plejgrandan parton de la hodiaŭaj ŝtatoj Pollando, Belorusio kaj Ukrainio - de la [[Balta Maro|Balta]] ĝis la [[Nigra Maro]]. Ĝis la batalo de Žalgiris la plej granda danĝero por Litovio estis la ade atakinta [[Ordeno de germanaj kavaliroj]], germanlingva eklezia armeo de nobeloj, sed en tiu batalo dum [[1410]] ĝi estis venkita de unuiĝintaj litovaj kaj polaj armeoj. La [[Princlando Litovio]] (litove Lietuvos Kunigaikštystė, ofte mallongigite LDK, en mezepoka literatura litova lingvo Kunigiste Letuvos, rutene князство Литовское, latine Ducatus Lituaniae, beloruse Княства Літоўскае, "Knjastva Litoŭskaje", ukraine Князівство Литовське, "Knjazivstvo Litovske", pole Księstwo Litewskie, ruse Княжество Литовское, "Knjaĵestvo Litovskoje") estis teritorio proksimume ekvivalenta al la kultura regiono Aŭkŝtajtio, en kiu regis la litova reĝo [[Mindaugas]]. La teritorio konsidereblas la "kerna parto" de la pli granda [[Grandprinclando Litovio]], kiu poste ĝis la 18-a jarcento iĝis parte tre ampleksa ŝtato en orienta kaj centra Eŭropoj. {{Ĉefartikolo|Kristanigo de Litovio}} [[Dosiero:Mindaugas.jpg|eta|180px|maldekstre|<center>Mindaugas, reĝo de Litovio</center>]] Dum la jaro [[1386]] la Granda Litova Duko [[Vladislao la 2-a Jogajlido]] fariĝis la reĝo de Pollando. La litova kaj pola ŝtatoj fariĝis unio havanta la saman reĝon kaj poste la [[sejmo]]n. Vladislao reformigis la fonditan de [[Kazimiro la 3-a (Pollando)|Kazimiro la 3-a Granda]] [[Jagelona Universitato|Jagelonan Universitaton]] en [[Krakovo]]. {{Ĉefartikolo|Unua statuto de Litovio}} Post [[Pola-Litova unio]] kaj fino de Jogajlida dinastio pola kaj litova nobelaro decidis kunigi la landojn en la unua [[Respubliko de Ambaŭ Nacioj]]. Dum [[1569]]-[[1573]] [[Litovo]]j kaj [[Polo]]j faris la gravajn kaj kontroversajn reformojn ankaŭ por eŭropa opinio. Laŭ la [[Varsovia konfederacio]] en Respubliko de Ambaŭ Nacioj ordonita estis ''toleremo por ĉiuj religioj kaj nacioj''. Jam dum la reĝado de la lasta Jogajlido [[Sigismondo la 2-a (Pollando)|Sigismondo la 2-a]] oni enkondukis la elekton de reĝo. Sigismondo volis eĉ krei la polan-litovan eklezion kiel en Britio sed venkis tiam la ideo de katolikismo de reĝoj. Poste estis elektitaj [[Vasa (dinastio)|Vasa-oj]] [[Sigismondo la 3-a (Pollando)|Sigismondo la 3-a]] kaj [[Ladislao la 4-a (Pollando)|Ladislao la 4-a]] kiuj malfaciligis la kontaktojn kun Svedio kaj konkeris grandan parton de Rusio. Ladislao la 4-a fariĝis [[caro]] de Rusio sed li rezignis poste. Li estis ankaŭ kreanto de nacia pola-litova opero en [[Varsovio]]. Pro la komisio de Ladislao pentris inter aliaj [[Peter Paul Rubens]]. En [[1665]] Svedio konkeris Respublikon de Ambaŭ Nacioj kaj reĝo [[Johano Kazimiro]] forkuris de sia lando. Svedio superregis la polan-litovan armeon. Tiam komenciĝis la amasa ribelo pri sendependeco de popolo en terenoj de Varsovio, [[Częstochowa]] kaj Litovio. La ribelo en armeo estas kondukita de [[Stefan Czarniecki]] kiu revenante al Respubliko forigis la svedan armeon de sia lando. Poste oni elektis [[Johano la 3-a Sobieski|Johanon la 3-an Sobieski]] kiu aranĝis Pollandon-Litovion al la militoj kun Rusio kaj Turkio. Plej granda lia venko estis la [[Batalo de Vieno]] en [[1683]] kiam Sobieski venkis super [[Otomana Imperio]] haltigante la ekspansion de tiu lando al Eŭropo. Sobieski disvolvadis la arton ekzemple konstruante la grandan palacon en [[Wilanów]] kiel en [[Versajlo]]. La malkapabla reĝado de la [[Elekto-Saksio|saksaj]] [[dinastio Wettin|Wettin-oj]] en la Respubliko venigis ĝin al malfortigo kaj prokrasto de multaj terenoj. Post ili nur la malforta reĝo [[Stanislao Aŭgusto Poniatowski]], amanto de [[Katerino la 2-a (Rusio)|Katarina la 2-a]] komencos reformi la Respublikon reformigante la armeon, edukon, ege plibonigante arton kaj kreante la unuajn [[ministerio]]jn. Pro la malforta reĝado la Respubliko estis dispartigita trifoje de [[Rusio]], [[Prusio]] kaj [[Aŭstrio]] (vidu: [[Dispartigoj de Pollando]]). Malgraŭ malvenkoj la nobelaro organizis en Varsovio la [[Granda Sejmo|Grandan Sejmon]] kiu finiĝis per la enkonduko de la unua [[konstitucio]] en Eŭropo - la [[konstitucio de 3-a majo]] - kiu enkondukis ĉiujn bezonatajn reformojn por plifortigi la landon kune kun la reformo de armeo. Katarino la 2-a komencis batalon kun la Respubliko sed la pola-litova armeo venkadis. Nur kiam ŝi ekminacis al reĝo Stanislao li kunigis kun konfederacio kontraŭ konstitucio kiu ĝenerale estis ribelo kontraŭ lando de Poloj kaj Litovoj.[[Dosiero:225.TRAKAJ.jpg|eta|330x330px|''[[Trakai]]'' estas grava turisma allogaĵo, grava ankaŭ pro etnaj kialoj, ĉar tie ankoraŭ loĝas [[poloj]] kaj eĉ [[karaimoj]]|alternative=]] [[Dosiero:185.VILNO.jpg|eta|495x495px|Katolika preĝejo en [[Vilno]]|alternative=]] [[Tadeusz Kościuszko]] devenanta de terenoj de Litovio organizis [[Insurekcio de Kościuszko|insurekcion]] sed li malsukcesis kaj tri dispartigantoj aneksis la tutan Pollandon-Litovion. Dum la fino de la 19-a jarcento, la litova lingvo estis malpermesita en la ruse okupita Litovio, sed la [[Knygnešiai]], kulturaj partizanoj, kontrabandis litovlingvajn librojn presitajn en la proksima germanlingva [[Orienta Prusio]], en la landon. Litovoj kaj poloj faris du tutlandajn ribelojn: la [[Novembra ribelo]] ([[1830]]) kaj [[Januara ribelo]] ([[1863]]) sed ili vanis. La litova kulturo kaj eduko estis tamen kaŝe organizita. Krom multaj gravaj litovlingvaj artistoj, en [[Kaŭno]] kaj [[Vilno]] ankaŭ vivis la pollingva verkisto [[Adam Mickiewicz]]. La 16-an de februaro [[1918]] Litovio regajnis sendependecon. Ili kreis landon apartan de Pollando sen multaj terenoj de antaŭa Litovio. {{Ĉefartikolo|Litova Milito de Sendependeco|Okupacio de baltaj ŝtatoj}} Konforme al sekretaj decidoj de nazia-soveta pakto pri amikeco - [[pakto Ribbentrop-Molotov]] - dum junio [[1940]] la komunista [[Sovetunio]] denove konkeris Litovion kaj instalis la [[Litova Soveta Socialista Respubliko|Litovan Sovetan Socialistan Respublikon]]. Post senperforta civitana ribelo fine de la 1990-aj jaroj, la [[Kantanta Revolucio]], Litovio denove regajnis sendependecon nur la [[11-an de marto]] [[1990]]. La 29-an de marto [[2004]] Litovio fariĝis membro de [[NATO]], kaj la 1-an de majo [[2004]] fariĝis ĉiurajta membro de la [[Eŭropa Unio]]. == Politiko == La [[Ĉefministro de Litovio]] (litove ''Lietuvos Respublikos Ministras Pirmininkas'') estas la registarestro de la lando. Litovio estas [[parlamenta respubliko]] kie la ĉefministro kaj la registaro devas akiri subtenon en la leĝdona asembleo ''[[Seimas]]'' por resti en registaro. Ene de 15 tagoj de esti nomumita ĉefministro, li devas nomumi 13 ministeriajn kandidatojn por gvidi la dek tri ministeriojn al la [[Prezidanto de Litovio|prezidanto]]. Ĝenerale, estas la Ĉefministro kiu regas la landon, efektivigas decidojn de la Prezidanto kaj ''Seimas'', kaj konservas diplomatiajn rilatojn kun eksterlandaj ŝtatoj kaj interregistaraj organizaĵoj. La Ĉefministro reprezentas Litovion en la [[Eŭropa Konsilio]]. [[Inga Ruginienė]] estas la ĉefministro de Litovio ekde la 25-a de septembro 2025. == Demografio == [[Dosiero:201.VILNO.jpg|eta|330x330px|Ortodoksa preĝejo en [[Vilno]]|alternative=]] Ĉirkaŭ 70 % de la loĝantaro vivas en urboj. La meza aĝo estas 38 jaroj. Ĉirkaŭ 99,6 % de la loĝantoj en aĝo de pli ol 15 jaroj estas skribsciantaj. En censo el la jaro 2001 estis 466.296 loĝantoj de Litovio deklaris sin esti litovoj, 216.012 indikis polan naciecon kaj 98.790 rusan<ref>Retpaĝo "Population by some ethnicities by county and municipality" el la raporto pri la censo 2001 ĉe la Statistika Oficejo de Litovio (Statistikos Departamentas).<!-- Tiu retpaĝo estas aktuale blokita por enmetado "pro spamo". --></ref>. Evoluo de la loĝantaro de etna vidpunkto: <ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.stat.gov.lt/en/pages/view/?id=1731 |titolo=fonto: la statistika oficejo de Litovio |alirdato=2008-05-07 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090505204825/http://www.stat.gov.lt/en/pages/view/?id=1731 |arkivdato=2009-05-05 }}</ref> {| class="wikitable" ! Censoj ! [[1923]] ! [[1970]] ! [[2001]] |- | Litovoj | 80,1% | 80,1% | 83,45% |- | Judoj | 7,1% | - | 0,1 |- | Germanoj | 4,1% | - | 0,1 |- | Poloj | 3% | 7,7% | 6,74% |- | Rusoj | 2,3% | 8,6% | 6,31% |- | Belorusoj | 0,2% | 1,5% | 1,23% |- | Ukrainoj | - | 0,8 | 0,65% |- | Sume | 2&nbsp;028&nbsp;971 | 3&nbsp;128&nbsp;000 | 3&nbsp;483&nbsp;972 |} {{-}} En 1923, la regiono de Vilno, kies ĉefurbo estis loĝata majoritate de poloj kaj judoj, estis konkerita de Pollando, kiu estis aneksiginta la respublikon [[centra Litovio]] en 1922. Ankoraŭ en kelkaj lokoj de la regiono de [[Vilno]] ([[Trakai]] ekzemple), restis signifa nombro da poloj. Ĉe Vilno, ekzistas multaj lernejoj kaj polaj kaj rusaj. Probable la kategorio "rusoj" en 1923 inkludis belorusojn kaj ukrainojn (oficiale 43). La grava juda minoritato de Litovio estis nuligita de la nazia reĝimo; Litovio estis okupita de [[Nazia Germanio]] de [[1941]] al [[1945]]. La germana minoritato ("Memelianoj" en la censo de 1925), ĉefe ĉe Memel ([[Klaipėda]]), estis forigita de la [[Ruĝa Armeo]] en [[1945]] okcidenten al la teritorio de [[FRG]] kaj [[GDR]], samkiel la germana loĝantaro de [[Orienta Prusio]] (la nuna teritorio de [[Kaliningrada provinco|Kaliningrado]]). Litovio dum [[2005]] estis la lando kun la plej alta procentaĵo de memmortigoj en la mondo.<ref> [http://www.who.int/mental_health/prevention/suicide/country_reports/en/index.html statistiko de la Monda Organizo pri Sano (MOS, la 06-an de junio 2006, en la angla)]</ref> == Kulturo == ''Vidu ankaŭ la apartan artikolon: [[Kulturo de Litovio]]'' [[Dosiero:211.TRAKAJ.jpg|eta|330x330px|maldekstre|Litova kultura tradicio en muzeo de [[Trakai]]|alternative=]] La litova kulturo aŭ kulturo en Litovio estas tre influita de la indiĝena prakulturo, ekzemple pri la [[litova]] lingvo. Inter la plej elstaraj [[verkisto]]j menciindas [[Vincas Krėvė-Mickevičius]], romanisto kaj dramaturgo; [[Alfonsas Nyka-Niliunas]], poeto kaj romanisto kaj la rakontisto [[Marius Katiliskis]]. Elstaras ankaŭ la lingvisto [[Algirdas Julius Greimas]]. Plej elstara komponisto kaj pentristo estas [[Mikalojus Konstantinas Čiurlionis]]. La unua universitato estis fondita en Vilno en [[1556]] de la granda duko Steponas Batoras. La unua libro eldonita en litova lingvo estis presita dum la jaro [[1562]] en [[Kaliningrado|Königsberg]] (la nuna Kaliningrado). La kulturo de Litovio ekzistis dum miloj da jaroj ekde almenaŭ la jaro [[-200|200 a.K.]] kiam okazis la setliĝo de la baltaj popoloj, sed sendepende de la ekzisto de sendependa litova ŝtato.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.visitlithuania.net/travelportal/cgi/dir.cgi?dir=89 |titolo=Historio kaj kulturo de Litovio (elŝutita la 31-an de majo de 2007, en la angla) |alirdato=2008-05-10 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20070211004844/http://www.visitlithuania.net/travelportal/cgi/dir.cgi?dir=89 |arkivdato=2007-02-11 }}</ref> [[Rasos]] (litove, per plena nomo ''Rasos šventė'' [šventė = solenaĵo, festo], "festo de roso", ankaŭ literumata Rãsos, Rasa, Kupolės, Saulės [saulė = suno, ankaŭ suna diino] aŭ ''Krešės, ĵemajtie Rasas'') estas malnova [[somermeza festo]] laŭ la antikvaj ritoj de la antaŭkristana religio de Litovio. === Kultura heredaĵo de Unesko === Detala artikolo: [[Monda heredaĵo en Litovio]] == Lingvoj == Por detala artikolo, vidu [[Litova lingvo]]. Male al la aliaj baltaj ŝtatoj, Litovio ne estis submetita al agresema rusigo dum la sovetia reĝimo<ref name=":0">(nl) [[Erika Fatland]], ''De Grens'' (La landlimo), p. 546, De Geus, 2019, ISBN 978 90 445 4087 1, origina titolo 'Grensen - Eine Reise Rundt Russland'. (Landlimoj - vojaĝo ĉirkaŭ Ruslando).</ref>. Plej parolata lingvo estas la [[litova lingvo]] kun du ĉefaj dialektoj, la [[ĵemajtia dialekto]] en la okcidento kaj la aŭkŝtajtia en la cetero de la lando. En la censo 2001 la litovan lingvon kiel gepatran indikis 82 % de la loĝantaro; en kelkaj urboj multe malpli, ekzemple en Vilnius estas nur 56,4 %<ref>Informoj pri lingvoscio laŭ: Algimantas Piliponis, Kiom da litovoj scias Esperanton. Litova Stelo, 1/2004, p. 24 - 25. Tiuj kaj pliaj informoj troveblas ankaŭ ĉe la Statistika Oficejo de Litovio (Statistikos Departamentas).</ref>. Populacio de Litovio de denaska lingvo laŭ censo de [[2021]] jaro: {| class="wikitable" ! align=center | [[Lingvo]] ! align=center | Kvanto de denaskparolantoj<ref>http://pop-stat.mashke.org/lithuania-lang2021.htm</ref> ! align=center | % |- | [[litova lingvo]] || align=right | 2 398 352 || align=right |85,32 |- | [[rusa lingvo]] || align=right | 190 733 || align=right |6,78 |- | [[pola lingvo]] || align=right | 143 930 || align=right | 5,12 |- | [[belorusa lingvo]] || align=right | 6711 || align=right | 0,23 |- | [[ukraina lingvo]] || align=right | 4835 || align=right | 0,17 |- | [[cigana lingvo]] || align=right | 1973 || align=right | 0,07 |- | [[latva lingvo]] || align=right | 781 || align=right | 0.02 |- | [[germana lingvo]] || align=right | 289 || align=right |0,01 |- | aliaj lingvoj || align=right | 14 091 || align=right | 0,50 |- | plurlingvuloj || align=right | 49 666|| align=right | 1,76 |- | sume || align=right | 2 810 761 || align=right | 100 |} == Religio == [[Dosiero:Kryžių kalnas09.jpg|eta|330x330px|[[Monto de krucoj]] - fama pilgrimloko en Litovio]] La ĉefa religio estas [[katolikismo]] kun ĉ. 80 % en 2008, sed ankaŭ ekzistas [[ortodoksismo]] (2,7 %), [[luteranismo]], [[judismo]] kaj [[islamo]], kiel minoritataj religioj (signife malpli ol 1 %). Oni trovas same en [[Trakai]] la lastajn [[Karaimoj]]n de Eŭropo. La novpaganismo estas renaskiĝanta, profitante la aperon en la lando de novaj ideologioj kaj kutimoj, sed ankaŭ la fakton, ke tradicie litovoj plej multe en Eŭropo rezistis kontraŭ la enmeto de [[kristanismo]], ĝis la [[14-a jarcento]] (vidu la artikolojn pri la [[Romuva|antikva]] kaj [[Romuva (kulto)|moderna]] kulto ''[[Romuva]]''). Nuntempe plej multaj kredantoj estas [[katolikoj]], en la sudokcidento eta malplimulto da [[protestantoj]], historie ankaŭ multaj [[judoj]] kaj inter ili iom da [[karaimoj]]. La litovoj inter la popoloj de Eŭropo plej longe rezistis al kristanismo (ĝis la 14-a jarcento). En 2008 [[Sociologio|sociologia]] enketo evidentiĝis, ke 80,2 % de la respondintoj konsideras sin romkatolikoj, 2,7 % — [[Ortodoksismo|ortodoksa kristanismo]], 0,7 % [[malnovritanoj]], 0,6 % [[Luteranismo|evangeliaj luteranoj]], 0,4 % [[Reformita Eklezio|reformitoj]]. 10 % de la respondintoj apartenas al nenia religio<ref>Ĉu vera katoliko? // [[Monato (gazeto)|Monato]]. 2009. № 2. p. 23.</ref> (komparu la ciferojn de 2021 sube). Dum la nazia okupado preskaŭ 200 000 judoj, pli ol 90% de la tuta juda loĝantaro, estis mortigitaj<ref name=":0" />. Religia strukturo de Litovio laŭ datumoj de censo de [[2021]] jaro. <ref>http://pop-stat.mashke.org/lithuania-religion2021.htm</ref> {| class="wikitable" ! align=center | [[Religio]] ! align=center | Kvanto de homoj<ref>http://pop-stat.mashke.org/lithuania-religion2021.htm</ref> ! align=center | % |- | [[katolikismo]] || align=right | 2 086 125 || align=right |74,2 |- | [[ortodoksismo]] || align=right | 105 326 || align=right |3,7 |- | [[malnovritanoj]] || align=right | 18 196 || align=right |0,6 |- | [[luteranismo]] || align=right | 15 741 || align=right |0,5 |- | [[baptismo]] || align=right | 12 944 || align=right |0,4 |- | [[kalvinismo]] || align=right | 5540 || align=right | |- | [[Pentekosta Kristanismo]] || align=right | 3032 || align=right | |- | [[adventismo]] || align=right | 1092 || align=right | |- | [[mormonismo]] || align=right | 3187 || align=right | |- | [[baptismo]] || align=right | 2455 || align=right | |- | [[adventismo]] || align=right | 721 || align=right | |- | [[novapostola eklezio]] || align=right | 412 || align=right | |- | [[islamo]] || align=right | 2165 || align=right | |- | [[judismo]] || align=right | 899 || align=right | |- | [[karaismo]] || align=right | 255 || align=right | |- | aliaj || align=right | 15 353 || align=right | |- | senreligiuloj || align=right | 555 904 || align=right | 19,8 |- | sume || align=right | 2 810 761 || align=right | |} == Ekonomio == [[Dosiero:Klaipeda port.jpg|eta|330x330px|Haveno de [[Klaipėda]], la ununura haveno en Litovio kaj gravega por ties ekonomio.|alternative=]] [[Dosiero:198.VILNO.jpg|eta|330x330px|Malriĉa kvartalo de [[Vilno]], kontraste kun la nova ekonomio de Litovio, sed ankaŭ montro de popola arkitekturo, 2005.|alternative=]] [[Dosiero:244.VILNO.jpg|eta|330x330px|Moderna komerca centro de [[Vilno]]|alternative=]] En la [[2003]] jaro la kresko de ekonomio en Litovio estis plej granda en la tuta sudorienta Eŭropo, la komuna nacia produkto komparante kun la 2002 jara kreskis je 9,7 percentoj. La ekonomio ĝis nun tre rapide kreskas, des pli ke Litovio aliĝis al la [[Eŭropa Unio]]. Litovio estas unu el la landoj kiuj eniris en la [[Eŭropa Unio|Eŭropan Union]] en [[2004]] garantiita de bona ekonomia situacio, kaj ekde tiam estis la lando kiu plie kreskis ekonomie en Eŭropo. En [[2003]] oni registris la plej altan kreskon el ties historio per pliigo ĉe [[Malneta Enlanda Produkto]] de 10.3 %. En [[2007]] pro ĝenerala tutmonda ekonomia krizo, la ekonomio de Litovio malaltigis sian kreskon al 8,7 %, kio estas ankoraŭ tre supre la eŭropa mezaveraĝo kaj pluhavas ĝin kiel la lando kun pli alta kresko en la EU. La litova ekonomio baziĝas ĉefe sur la terkultura, bestobreda kaj forsta ekspluatadoj, kvankam la internacia [[turismo]] kreskas rapide kaj konvertiĝas en grava parto de la ekonomia disvolviĝo. Post ties eniro en la Eŭropa Unio tiu ĉi balta lando pligrandigis sian industriigon. Ĝi havas ĉirkaŭ 2.400.000 [[ha]] de kultivata tereno, kaj ĝi estas la plej granda produktanto de [[lino]] tutmonde. Litovio havas unu el la tekstilaj industrioj plej gravaj de Eŭropo kaj kvankam ties ekonomio ankoraŭ ne estas tutdisvolvigita, ties nivelo de disvolviĝo jam ne estas komparebla kun tiuj de la landoj nomitaj "de la dua mondo" kiel [[Kroatio]], [[Ukrainio]] aŭ [[Rusio]], kaj malpli kun tiuj de la landoj de la tria mondo, kiel [[Ekvadoro]], [[Venezuelo]] aŭ [[Sudafriko]]. La [[Eŭropa Centra Banko]] antaŭvidas, ke post malpli ol 20 jaroj Litovio estos lando tre alte disvolvigita kiel [[Svedio]], kaj estos samnivele kun ties najbaroj de la Nordo de Eŭropo, superinte eĉ kelkaj landoj de la EU-15 kiel [[Hispanio]] aŭ [[Portugalio]]. Pro la akcela kresko de la litova ekonomio, kiu estas tre supre la eŭropa mezaveraĝo, Litovio antaŭvidis adopti la komunan valuton [[Eŭro]] en [[2009]] kaj meze de [[2004]], jam aliĝis al [[Eŭropa Valutoŝanĝa Mekanismo II]], kio garantias al ĝi interŝanĝan stabilecon.<ref>[http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,2246936,00.html ¿Euro para todos? (la Eŭro por ĉiuj?, artikolo de la retejo] [[Deutsche Welle]] [http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,2246936,00.html la 23-an de novembro 2006, en la hispana)]</ref>. La [[litovaj eŭro-moneroj]] jam produktiĝis. Krom ties alta plialtiĝo en la MEP, Litovio ĝuas aliajn faktorojn kiuj favoras sian kreskon, kelkaj el tiuj estas jenaj: turismo, akcela kresko de la industrio, la alta fremda investado, la privatigo de ŝtataj entreprenoj, ties malalta publika ŝuldo (preskaŭ nula), malalta deficito, sendo de mono farita de siaj elmigrintoj (laŭleĝa elmigrado, kontrolita kaj tre preparita, tio estas malalta laŭ absoluta kalkulado, sed kun alta nivelo de enspezo) kaj moderna socio kiu lasis malantaŭe la komunisman epokon. Per ties aliro al la NATO, MKO, Monda Banko kaj Eŭropa Unio, Litovio finkonsolidiĝis kiel lando enkadrita en la [[Okcidenta Bloko|"okcidenta mondo"]], kie la servoj kaj publikaj institucioj estas pli efikaj, kvankam ankoraŭ necesas fortostreco por finatingi la disvolviĝintajn landojn de la Eŭropa Unio. En 2007 la laŭkapa MEP Litovio estis 10.472 {{J|usona dolaro}}, kio en monda komparo igas la ŝtaton tute disvolviĝinta lando, kvankam ĝi ankoraŭ estas je la dua duono inter la 27 landoj de la Eŭropa Unio, okupante la 16-an rangon laŭ perkapa mono. ==Socio== {{Ĉefartikolo|GLAT-rajtoj en Litovio}} Lesboj, gejoj, ambaŭseksemuloj kaj transgenruloj (GLAT-uloj) en Litovio alfrontas jurajn problemojn, kiujn ne-GLAT-uloj ne spertas. Samseksaj seksumaj agoj, kaj inter viroj kaj inter virinoj, estas laŭleĝaj en Litovio, sed samseksaj edzeco, edzineco kaj registrita partnereco ne estas disponeblaj. Tio signifas, ke ne ekzistas leĝa rekono de samseksaj paroj, do GLAT-uloj ne havas ĉiujn rajtojn, kiujn ne-GLAT-uloj havas, kaj samseksaj paroj ne havas la saman leĝan rekonon, kiujn malsamseksaj paroj havas. == Esperanto en Litovio == [[Litovio:Esperanto-movado|La Esperanto-movado en Litovio]] * [[Litova Esperanta Junulara Organizo]] * [http://lt.wikipedia.org la litovlingva Vikipedio] == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|n=Kategorio:Litovujo|s=Kategorio:Litovio|ReVo=litovi}} * [[Listo de urboj de Litovio]] * [[Ŝablono:Mapo/Litovio|skema mapo pri Litovio]] * [[Distriktoj de Litovio]] * [[Litova mitologio]] == Eksteraj ligiloj == * {{ueavikio|Litovujo|Litovio}} {{eo}} * [http://www.esperanto.lt/board/view.php?id=BET56&page=1&sn1=&divpage=1&sn=off&ss=on&sc=on&select_arrange=headnum&desc=asc&no=5 Videofilmeto pri Litovio en Esperanto] * [http://www.lietuva.lt oficialaj paĝoj de la registaro de Litovio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050901162618/http://www.lietuva.lt/ |date=2005-09-01 }} ({{litove}}, {{en}} kaj {{france}}) * [http://barelo.blogspot.com/ "barelo" - esperantlingva retgazeto pri kulturo de Litovio] * [https://www.youtube.com/watch?v=rPae7MLXyvQ&t=21s Verda Ekskurso al Litovio kaj Vilno], jutuba registraĵo de prelego de [[Choe Taesok]], julio 2021. * [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ Litovio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210622180812/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |date=2021-06-22 }} en [[Monda faktolibro de CIA]] {{Membroŝtatoj de la Eŭropa Unio}} {{NATO}} {{Ŝtatoj en Eŭropo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Litovio| ]] [[Kategorio:Baltio]] [[Kategorio:Ŝtatoj de la Eŭropa Unio]] [[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1990]] [[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1918]] [[Kategorio:Membroj de la Nordatlantika Traktat-Organizo]] loq45rsg14zu73wbr2rsa3k6satpk1i Multipliko 0 2959 9431666 9384152 2026-07-17T14:48:25Z Sj1mor 12103 /* Vidu ankaŭ */ 9431666 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} En [[matematiko]], '''multipliko''' aŭ '''obligo''' estas [[duvalenta operacio]]. Ĝi povas esti aplikata al diversaj objektoj. La argumentoj/[[operando]]j de multipliko nomiĝas [[faktoro]]j kaj la rezulto estas [[produto]]. == En aritmetiko == En [[aritmetiko]] multipliko estas unu el [[operacioj per nombroj]], kiu estas la inverso de divido, kaj en rudimenta aritmetiko, povas esti interpretita kiel ripetata [[adicio]]. En ĝia plej simpla formo, '''multipliko''' estas la [[sumo]] de identaj [[nombro]]j. Ekzemple, la produto 7 × 4 (legita "sep oble kvar") estas 7 + 7 + 7 + 7 estas 28. === Notacio === Multipliko povas esti skribata per kelkaj manieroj. Ekzemple multipliko de 5 kaj 2: :5×2 :5·2 :5*2 La [[asterisko]] (*) estas ofte uzata en komputiloj ĉar ĝi estas simbolo sur ĉiu klavaro, sed ĝi estas malofte uzata kiam oni skribas permane. Ĉi tiu uzado devenis en la [[programlingvo]] [[Fortrano]]. Ofte, multipliko estas subkomprenata sen uzo de aparta signo. Ĉi tiu estas normo en [[algebro]], ekzemple: :5''x'' :''xy'' Ĉi tiu potenciale povas misigi se nomoj de variabloj povas havi pli ol unu literon. Ĉi tiu skribmaniero estas ne uzata inter nombroj sola: 52 ne estas 5 × 2. Kodo de la multiplika signo × estas [[deksesuma]] D7 en [[unikodo]], en [[HTML]] ĝi povas esti skribata kiel ×. <!-- Se la (termoj, kondiĉoj, terminoj, termas, terminas) estas ne skribita ekster (individue, persone), tiam la (produkto, produto) (majo, povas) esti skribita kun [[tripunkto]] al limdifini la forestas (termoj, kondiĉoj, terminoj, termas, terminas), kiel kun alia serio (operacioj, operacias) (ŝati (sumoj, sumas)). Tial, la (produkto, produto) de ĉiuj naturaj nombroj de 1 al 100 povas esti skribita <math>1 \cdot 2 \cdot \ldots \cdot 99 \cdot 100</math>. Ĉi tiu povas ankaŭ esti skribita kun la tripunkto vertikale lokita meze de la linio, kiel <math>1 \cdot 2 \cdot \cdots \cdot 99 \cdot 100</math>. Alternative, la (produkto, produto) povas esti skribita kun la (produkto, produto) simbolo, kiu derivas de la granda litero Π (Pi) en la [[Greka alfabeto]]. Ĉi tiu estas difinita kiel: : <math> \prod_{i=m}^{n} x_{i} := x_{m} \cdot x_{m+1} \cdot x_{m+2} \cdot \cdots \cdot x_{n-1} \cdot x_{n}. </math> La suba indico donas la simbolo por [[Liberaj variabloj kaj baraj variabloj|suĉilo (variablo, varianta)]] (<math>i</math> en nia (kesto, okazo)) kaj ĝia suba valoro (<math>m</math>); la supra indico donas ĝia supra valoro. (Do, Tiel) ekzemple: : <math> \prod_{i=2}^{6} \left(1 + {1\over i}\right) = \left(1 + {1\over 2}\right) \cdot \left(1 + {1\over 3}\right) \cdot \left(1 + {1\over 4}\right) \cdot \left(1 + {1\over 5}\right) \cdot \left(1 + {1\over 6}\right) = {7\over 2}. </math> Unu (majo, povas) ankaŭ konsideri (produktoj, produktas, produktaĵoj, produktaĵas, produtoj, produtas) de malfinie multaj (termoj, kondiĉoj, terminoj, termas, terminas); ĉi tiuj estas (nomita, vokis) malfinio (produktoj, produktas, produktaĵoj, produktaĵas, produtoj, produtas). _Notationally_, ni devus anstataŭigi <i>n</i> pli supre per la [[Infinito|malfinia]] simbolo (∞). La (produkto, produto) de tia serio estas difinita kiel la [[Limeso|limigo]] de la (produkto, produto) de la unua <math>n</math> (termoj, kondiĉoj, terminoj, termas, terminas), kiel <math>n</math> kreskas sen baro. Tio estas: : <math> \prod_{i=m}^{\infty} x_{i} := \lim_{n\to\infty} \prod_{i=m}^{n} x_{i}. </math> Unu povas simile anstataŭigi <math>m</math> kun negativa malfinio, kaj :<math>\prod_{i=-\infty}^\infty x_i := \left(\lim_{n\to\infty}\prod_{i=-n}^m x_i\right) \cdot \left(\lim_{n\to\infty}\prod_{i=m+1}^n x_i\right),</math> por iu entjero <math>m</math>, provizita ambaŭ limigoj ekzisti. == Difino == Kiel por kia multipliko (meznombroj, meznombras, signifas), la (produkto, produto) de du tutaj nombroj n kaj m estas: :<math>mn := \sum_{k=1}^n m</math> Ĉi tiu estas (justa, ĵus) stenografio por (diranta, dirante), "Adicii ''m'' al sin ''n'' (tempoj, tempas)." Elvolvanta la pli supre al fari ĝia signifo pli klara: :''m'' × ''n'' = ''m'' + ''m'' + ''m'' + ... + ''m'' tia (tiu, ke, kiu) estas n m's adiciis kune. (Do, Tiel) ekzemple: <ul><_li_>5 × 2 = 5 + 5 = 10 <_li_>2 × 5 = 2 + 2 + 2 + 2 + 2 = 10 <_li_>4 × 3 = 4 + 4 + 4 = 12 <_li_>''m'' × 6 = ''m'' + ''m'' + ''m'' + ''m'' + ''m'' + ''m'' </ul> Uzanta ĉi tiu difino, ĝi estas facila al pruvi iu (interezanta, interesanta) propraĵoj de multipliko. Kiel la unua du (ekzemploj, ekzemplas) pli supre aludi je, la (mendi, ordo) en kiu du nombroj estas (obligita, multiplikita) ne (materio, afero). Ĉi tiu estas (nomita, vokis) la '''[[Komuta|komuta propraĵo]]''' kaj ĝi (kurbiĝoj, kurbiĝas, turnas, tornas, kurbigas) ekster al esti vera en ĝenerala (tiu, ke, kiu) por (ĉiu, iu) du nombroj ''x'' kaj ''y'', :''x'' · ''y'' = ''y'' · ''x''. Multipliko ankaŭ havas kio estas (nomita, vokis) la '''asocieca propraĵo'''. La asocieca propraĵo (meznombroj, meznombras, signifas) (tiu, ke, kiu) por (ĉiu, iu) tri nombroj x, y, kaj z, :(''x'' · ''y'')''z'' = ''x''(''y'' · ''z''). (Tononomo, Noto, Noti) de algebro: la parantezoj (meznombro, signifi) (tiu, ke, kiu) la (operacioj, operacias) ene la parantezoj devas esti farita antaŭ io ekster la parantezoj estas farita. Multipliko ankaŭ havas kio estas (nomita, vokis) '''distribueca propraĵo''' kun respekto al la aldono, ĉar :''x''(''y'' + ''z'') = ''_xy_'' + ''_xz_''. Ankaŭ de (interezo, interesi) estas (tiu, ke, kiu) (ĉiu, iu) nombro (tempoj, tempas) 1 estas egala al sin, tial, :1 · ''x'' = ''x''. kaj ĉi tiu estas (nomita, vokis) la '''[[Identa ero|identa propraĵo]]'''. En ĉi tiu estimo la nombro 1 estas sciata kiel la '''multiplika idento'''. Kio pri [[nulo]]? Bone, ni havi: :''m'' · 0 = ''m'' + ''m'' + ''m'' +...+ ''m'' kie estas nulo m's adiciis kune. La (sumo, sumi) de nulo m's estas nulo, (do, tiel) :''m'' · 0 = 0 ne (materio, afero) kio ''m'' estas (kiel longa kiel ĝi estas finia). Multipliko kun negativaj nombroj ankaŭ postulas iom penso. Unua konsideri negativa 1. Por (ĉiu, iu) pozitiva entjero m: :(−1)''m'' = (−1) + (−1) +...+ (−1) = −''m'' Ĉi tiu estas (interezanta, interesanta) fakto (tiu, ke, kiu) montras (tiu, ke, kiu) (ĉiu, iu) negativa nombro estas (justa, ĵus) negativa unu (obligita, multiplikita) per pozitiva nombro. (Do, Tiel) multipliko kun (ĉiu, iu) (entjeroj, entjeras) povas esti (prezentita, prezentis) per multipliko de tutaj nombroj kaj (−1)'s. Ĉiuj (tiu, ke, kiu) restas estas al eksplicite difini (−1)(−1): :(−1)(−1) = −(−1) = 1 En tiamaniere, la multipliko de (ĉiu, iu) du [[Entjero|(entjeroj, entjeras)]] estas difinita. La (difinoj, difinas) povas esti etendita al pli granda kaj pli grandaj aroj de [[Nombro|nombroj]]: unua al [[Kvocienta frakcio|kvocientaj frakcioj]] (nomita, vokis) la [[Racionala nombro|racionalaj nombroj]], tiam al malfinie longa (dekumaj sistemoj, decimaloj, decimalas, dekumaj frakcioj, onoj, onas) (nomita, vokis) [[Reela nombro|reelaj nombroj]], kaj tiam al la [[Kompleksa nombro|kompleksaj nombroj]]. Studentoj estas iam mistifikis kiam dirita (tiu, ke, kiu) la rezulto de multiplikante ne nombroj estas 1. Formala rekursia difino de multipliko povas esti donita per la reguloj: : ''x'' · 0 = 0 : ''x'' · ''y'' = ''x'' + ''x''·(''y'' − 1) kie ''x'' estas [[reela nombro]], kaj ''y'' estas [[natura nombro]]. Iam multipliko havas estas difinita por naturaj nombroj, ĝi povas esti etendita al inkluzivi [[Entjero|(entjeroj, entjeras)]], kaj tiam al (reala, reela) kaj kompleksaj nombroj. == Kalkulado == Por rapida (vojoj, vojas) al komputi (produktoj, produktas, produktaĵoj, produktaĵas, produtoj, produtas) de grandaj nombroj, vidi [[Multiplika algoritmo|multiplikaj algoritmoj]]. Iu (algoritmoj, algoritmas) estas taŭgi por multiplikante nombra uzanta krajono kaj papero. Plej, kiel krada multipliko, postuli [[multiplika baremo]] de parkeris aŭ konsultis (produktoj, produktas, produktaĵoj, produktaĵas, produtoj, produtas) de malgrandaj nombroj (tipe (ĉiu, iu) du nombroj de 0 al 9); la [[Kamparana multipliko|kamparana multiplika]] algoritmo ne. --> == Kun aliaj argumentoj == Vidu en: * [[Multipliko de vektoroj]] * [[Multipliko de matricoj]] * Multipliko de [[tensoro]]j == Vidu ankaŭ == * [[Multipliktabelo]] * [[Algoritmo de multiplikado]] * [[Produto]] * [[Faktoro]] * [[Faktorado]] * [[Derivaĵo de produto]] * [[Divido]] {{Projektoj|ReVo=multip.0o}} {{Ĝermo|Matematiko}} [[Kategorio:Rudimenta aritmetiko]] [[Kategorio:Aritmetiko]] [[Kategorio:Dulokaj operacioj]] a11oxy05gzkw0lc6lxv2tcpcld0ffds Mihai Eminescu 0 2978 9431604 9383123 2026-07-17T12:31:47Z Tirolischleioans 254019 9431604 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} [[Dosiero:ROL_1000_1998_obverse.jpg|eta|Rumana monbileto kun la valoro de mil [[Rumana leo|leo]] portanta la bildon de Eminescu]] [[Dosiero:Stamp_of_Moldova_RM248.jpg|eta|Eminescu kaj lia genealogia arbo sur stampo de la [[Moldavio (lando)|Respubliko de Moldavio]]]] [[Dosiero:Stamp_of_Moldova_009.jpg|eta|Eminescu kaj liaj parencoj, konatuloj kaj partneroj sur poŝtmarkoj de la Respubliko de Moldavio, produktitaj en la 150-a jaro da lia naskiĝo]] [[Dosiero:Eminescu_grave.jpg|eta|Tombo de Aminsko en la Bellu Tombejo en [[Bukareŝto]]]] '''Mihai EMINESCU''' [mihaj' eminesku] (realnome Mihail EMINOVICI; naskiĝis la [[15-a de januaro|15-an de januaro]] [[1850]] en [[Ipotești (Botoșani)|Ipotești]], norda [[Moldavio]]; mortis la [[15-a de junio|15-an de junio]] [[1889]] en [[Bukareŝto]]) estis [[Rumanio|rumana]] poeto, unu el la lastaj el la [[Romantikismo|romantikaj]] poetoj, kaj la plej granda kaj plej konata rumana poeto. Inter liaj plej konataj kantoj: ''La Tagiĝo-Stelo'' (''Luceafărul''), ''En ni restas nur unu soleca sopiro'' (''Mai am un singur dor''), kaj la Kvin ''Leteroj'' (''Scrisori''). Lernejojn li frekventis en [[Ĉernivco]]<ref>Gimnazie estis lia instruisto de la rumana lingvo [[Aron Pumnul]].</ref> kaj [[Blaj]]. De [[1869]] ĝis [[1874]] li studis filozofion en [[Vieno]] kaj [[Berlino]]. Reveninte en Rumanion li vivtenis sin i.a. kiel ĵurnalisto, instruisto kaj direktoro de biblioteko. Per sia verkaro, konsistanta el rakontoj, poemoj, fabeloj kaj eseoj, li esence kontribuis al la mondvasta agnosko de la [[rumana literaturo]]. La [[tilio]] estas la plej ŝatata arbo de Eminescu en lia verko kaj aperas en ĝi multfoje. Kutima sceno estas de amantoj kiuj kuŝas sub la tilio kaj la floroj falas sur ilin, kovras ilin kaj flaras la aeron. == Biografio == === Familio === La patro estis Gheorghe Eminescu el [[Călinești]], rumana vilaĝo en la [[distrikto Suceava]], [[Bukovino]], kiu tiam estis en la [[Aŭstra Imperio]]. == Verkoj == * ''Sărmanul Dionis, Kompatinda Dionizo'' * ''Călin, file din poveste'' (1876) * ''Cezara'' (1876) * ''Scrisorile'' (1881) * ''Luceafărul'' (1883) * ''Panorama deșertăciunilor'' (eld. 1903) == En Esperanto aperis == * ''Luĉifero''. Trad.: [[Jozefo Petrin]]. San Francisco: California Publishing Company, 1998 * ''La Vesperstel’ / Luceafărul''. Trad.: [[József_E._Nagy|Jozefo E. Nagy]]. Berkeley: [[Bero]], 2000 * ''Eminescu en Esperanto. Poeziaĵoj''. Diversaj tradukintoj. Timișoara: Mirton, 2001; dua eldono, 2005 == Vidu ankaŭ == * [[9495 Eminescu]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.mihai-eminescu.net www.mihai-eminescu.net] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070510040434/http://www.mihai-eminescu.net/ |date=2007-05-10 }} * [http://www.fa-kuan.muc.de/EMINESC.HTML La poezio de Mihai Eminescu] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050622082634/http://www.fa-kuan.muc.de/EMINESC.HTML |date=2005-06-22 }} * [http://www.mihaieminescu.ro 2000 - jaro de Mihai Eminescu] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050114094613/http://www.mihaieminescu.ro/ |date=2005-01-14 }} * http://www.mihaieminescutrust.org {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080828043940/http://www.mihaieminescutrust.org/ |date=2008-08-28 }} <!-- La Mihai EMINESCU Fidi --> * [http://www.esperanto.ro/traduceri/romana/mihaieminescu_steaua.html ''Ĝis la stelo''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050101015122/http://www.esperanto.ro/traduceri/romana/mihaieminescu_steaua.html |date=2005-01-01 }} * [http://enciclopediaromaniei.ro/w/index.php/Mihai_Eminescu Mihai Eminescu en Enciclopedia României] ==Notoj== {{Referencoj}} {{Projektoj|commons=Category:Mihai Eminescu|wikisource=Aŭtoro:Mihai Eminescu}} {{Bibliotekoj|PeEnEo=2978|GND=118684493|CONOR.SI=18890595|LCCN=n/80/57213|VIAF=27064042}} {{Unua}} {{DEFAŬLTORDIGO:EMINESCU, Mihai}} [[Kategorio:Rumanaj poetoj]] [[Kategorio:Rumanaj verkistoj]] [[Kategorio:Rumanaj ĵurnalistoj]] oycmt3fkdvwyv22ylidhobqxs58o8v0 Paco 0 3566 9431585 9431248 2026-07-17T12:08:06Z Sj1mor 12103 9431585 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=stato de foresto de milito aŭ maltrankvilo|revuo|PACO (revuo)|apa=Paco (apartigilo)}} [[Dosiero:Gari-Melchers-Peace-Highsmith.jpeg|eta|755px|[[Gari Melchers]], Murpentraĵo pri Paco, 1896.]] {{citaĵo|''Kiom da viktimoj, kiom da sango kaj sufero'' ''ne gluas al konfliktoj pri landlimoj?'' ''Senlimaj estas la tombejoj por ĉiuj, kiuj donis sian vivon'' ''ie ajn en la mondo por defendi landlimojn''|[[Ryszard Kapuściński]]}} [[Dosiero:Peace button large.png|eta|La plej konata moderna [[pacsimbolo]], kiu estas nur unu el kelkaj pac-[[simbolo]]j. Origine ĝi signifis lukton kontraŭ nukleaj armiloj.]] [[Dosiero:Peace dove.svg|eta|La [[kolombo]] kun olivarbbranĉo enbeke estas [[simbolo]] de paco, devena el la biblia rakonto, kie la birdo tiele anoncis al [[Noa]] la finon de la diluvo. Ĝi validas por judoj, islamanoj kaj kristanoj]] [[Dosiero:Friede.jpg|Paco en la Tero|eta|''Paco sur la Tero'', litografio de [[Franz Hanfstaengl]].]] [[Dosiero:Jan Brueghel de Oude en Peter Paul Rubens - Het aards paradijs met de zondeval van Adam en Eva.jpg|eta|Laŭ la abrahamaj religioj, [[Adamo kaj Evo]] (la plej unuaj homoj kiuj iam vivis sur la Tero) vivis en paco kaj harmonio kun ĉiuj [[bestoj]] en la [[Edena ĝardeno|Edena Ĝardeno]].]] '''Paco''' kutime difiniĝas kiel stato de kvieto aŭ trankvilo, kiel manko je perturbo aŭ agito, stato, kie ne okazas [[milito]]. La vorto "paco" devenas el la [[latina]] samsignifa "pax". Paco estas okazo de harmonio karakterizita per manko je perforto, konfliktokondutoj kaj ĝi signifas ankaŭ la liberigon de timo pri perforto. Ofte komprenite kiel la foresto de malamikeco kaj venĝo, paco ankaŭ indikas sincerajn provojn ĉe repaciĝo, la ekziston de sanaj aŭ lastatempe resanigitaj interhomaj aŭ internaciaj rilatoj, prosperon en aferoj de socia aŭ ekonomia bonfartoj, la establadon de egaleco, kaj de funkciada politika ordo, kiu servas la verajn interesojn de ĉiuj. == Konceptoj == Pli specife paco estas manko je [[perforto]], aŭ [[milito]]. Laŭ tiu senco paco inter nacioj estas celo de multaj homoj kaj organizoj, ekz. [[Unuiĝintaj Nacioj]]. Paco povas esti libervola, kie eblaj agitantoj decidas deteni sin je perturbo, aŭ paco povas esti trudata, se tiuj, kiuj povus komenci militon estas malhelpataj. Ĝi devas esti sen akuzantoj; tio estas forte komprenata kiel baza regulo, ĉar akuzoj estas grava minaco kontraŭ la paco kaj instigas perforton en ĉiu sfero; la finfina konsekvenco de tia afero estas klara pro la fakto, ke la nazioj murdis la gefilojn de Zamenhof dum aliaj nacioj pretendis klopodi por paco, sed faris nenion por helpi ilin. [[Dosiero:2013-03-30 Ostermarsch Hannover vom Kröpcke aus, Regenbogenfahne Frieden Peace hebräisch Schalom arabisch Salam.jpg|eta|[[Ĉielarka flago]] el surstrata [[manifestacio]] por ''Paco'' kun [[hebrea]] vorto ''ŝalom'' kaj [[araba]] vorto ''salām'', fakte kun sama radikdeveno]] Laŭ [[PIV]] estas: * stato de regno, nacio aŭ alia homgrupo, kiu ne estas militanta kontraŭ alia, * stato de anaro (nacio, gento, familio, societo ks), inter kies anoj ekzistas nenia malakordo aŭ malkonsento, * stato de psiko, kiu ne estas maltrankviligata de zorgoj, timoj ks. Oni povas paroli pri socia paco kiel interkonsento kaj bona rilataro inter grupoj, klasoj aŭ sociaj tavoloj ene de lando. Tio malofte okazas, kvankam estas nemilita epoko. [[File:Friedensdenkmal Apolda.jpg|thumb|Pacmonumento en [[Apolda]]]] Se ni konsideras la individuan vidpunkton, paco rilatas al interna stato, senkolera, senmalama kaj pli ĝenerale sen negativaj sentoj. Pro tio homoj deziras ĝin por si mem kaj same por la aliuloj, ĝis tiu vorto iĝas saluto en multaj lingvoj, kiel ĉe la [[araba]] (''salam alejkum''), [[hebrea]] (''ŝalom'') ktp., dum en aliaj lingvoj estas apartaj esprimoj samsignifaj, kvankam ne temas pri la ĉefa salutvorto, kiel en la [[hispana]] arkaika "A la paz de Dios" (iru en dia paco). == Religiaj kredoj kaj paco == Religiaj kredoj ofte serĉas identigi kaj trakti la bazajn problemojn de homa vivo, inkluzive de la konfliktoj inter kaj ene de personoj kaj socioj. Multaj kristanoj nomas [[Jesuo]]n de [[Nazareto]] la "Princo de Paco", kaj vidas lin 'Mesio,' (kiu, transliterumita, signifas 'Sakrigitulo'),<ref>Benner, Jeff: Ancient Hebrew Research Center:http://www.ancient-hebrew.org/27_messiah.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20141020212307/http://www.ancient-hebrew.org/27_messiah.html |date=2014-10-20 }}></ref> la "Kristo", kiu por la kristanoj manifestiĝis kiel la Filo de Dio sur la Tero por establi la Dian Regnon de Paco, en kio personoj, socioj, kaj ĉio el la mondo estas kuracotaj de malico. La [[Paco de Dio]] estis spirita movado de la 10-a kaj 11-a jarcentoj, organizita de la [[Katolika Eklezio]] kaj subtenata de civila aŭtoritato. Ĝia celo estis atingi pacigon de la okcidenta kristana mondo kaj kontroli la uzon de perforto en la socio. [[Budhismo|Budhanoj]] kredas, ke paco povas esti ekhavita, post kiam ĉia suferado finiĝas. Ili rigardas ĉian suferon kiel devenadon de avidoj (en la ekstremaĵo, avideco), malemoj (timoj), aŭ iluzioj. Elimini tian suferon kaj atingi personan pacon, anoj en la pado de la [[Budho]] adheras al aro de instruoj nomitaj la Kvar noblaj veroj - centra dogmo en budhana [[filozofio]]. [[Islamo]] volas diri submetadon al [[Alaho]]. La nomo "islamano" - etimologie rekte ligita al ''salam'' (paco) kaj la nomo Islamo - volas diri personon, kiu submetiĝas al [[Alaho]] en ''salam''.<ref>En [[araba lingvo]] rilataj vortoj kunhavas samajn tri konsonantojn, kaj kaze de [[Islamo]] kaj ''salam'' (paco) kunhvas la literojn [[so]], [[lo]], kaj [[mo]], en tiu ordo.</ref> La submetado al [[Alaho]] (la araba nomvorto por "La dio", unu kaj unika) estas bazita sur humileco. Sinteno de humileco ene de onia propra memo ne povas esti plenumita sen totala malakcepto de perforto, kaj persona sinteno kaj paraleligo direkte al paco. == Politika paco == [[Dosiero:Peace pipe.jpg|eta|[[Lakota]] "[[pacopipo]]", sen la [[pipo]] mem, [[Library of Congress]], [[Usono]]]] Ne en ĉiuj kulturoj kaj epokoj oni konsideris pacon pozitive. En popoloj kiel [[Vikingoj]] aŭ [[Hunoj]], kies ĉefa agado estis [[Rabo|rabado]] kaj [[marodado]] de komunumoj ĉu proksimaj ĉu malproksimaj, oni laŭdis male la militistojn kaj la proprajn virtojn de tiuj. Por modernaj [[imperio]]j, kiel la [[Hispana Imperio|hispana]], [[Franca Imperio|franca]], [[Brita Imperio|brita]] ktp, milito estis [[sinonimo]] de [[konkero]] kaj pligrandigo de la propra gloro, do paco ne estis interese konsiderata. Eĉ aktuale militon oni konsideras foje ne kiel la lastan rimedon de la [[politiko]] kaj [[diplomatio]], sed foje kiel la ĉefa agado por plifortigi la propran povon, kiel [[Usono]] dum la invado al [[Irako]], kiam paco estis tute nekonsiderinda valoro. Krome paco malebligas disvolvigon de povega [[industrio]] de [[armilo]]j. Male milito estas la konstanta stato en la [[Sciencfikcio|scienc-fikcia]] mondo de ''[[1984 (romano)|1984]]'' nome la fama romano de [[George Orwell]]. En [[I Ĉing]] malo de paco estas stagnado. Simbole tio indikas, ke paco ne estas absoluta valoro, sed serĉo konstanta. Krome ĝi indikas, ke konflikto ne estas malo de paco. Konvenas en trapaso al paco, transformi la konflikton kaj ne forigi ĝin. La paca administro plenumas tiun trapason de paca transformado de la konflikto. ''[[Pax Romana]]'' (latinaĵo por "Romia paco") estis la longa periodo de relativa paco kaj minimuma vastiĝo de [[Militfortoj|militforto]] travivita de la [[Romia Imperio]] en la unua kaj duaj jarcentoj a.K. Poste oni uzis similajn esprimojn por similaj historiaj situacioj en kiuj ne estis milito, sed ankaŭ ne justa egaleco inter popoloj, kiel ĉe la ''[[Pax Europaea]]'', la ''[[Pax Americana]]'', la ''[[Pax Britannica]]'', la [[Mongola Paco]] kaj la ''[[Pax Ottomana]]''. La fama nederlanda filozofo [[Erasmo de Roterdamo]] asertis: "La plej malavantaĝa paco estas pli bona ol la plej justa milito." [[Martin Luther King]] diris en sia [[Letero el la Birmingama prizono|''Letero de Birmingham'']] verkita en prizono<ref>[http://www.sas.upenn.edu/African_Studies/Articles_Gen/Letter_Birmingham.html Letero de Birmingham verkita en prizono]</ref> ke ''la vera paco ne estas simple neesto de streĉiteco: estas stato de [[justeco]].'' === Ecoj === Politika paco ne nur entenas en foresto de milito. Unu el la multaj aspektoj de paco estas ankaŭ kunlaboro inter la landoj en diversaj kampoj, kiel [[internacia komerco]], komunaj [[Turismo|turismaj]] kaj [[Infrastrukturo|infrastrukturaj]] entreprenoj kaj [[kulturaj kaj sportaj interŝanĝoj]]. Pacrilatoj kiuj ne inkluzivas tiujn kromajn aspektojn estas foje referitaj kiel "[[malvarma paco]]". La atingo kaj mastrumado de paco inter landoj, ĉefe najbaraj kiuj kundividas komunan [[landlimo]]n, estas la celo de multaj individuoj kaj organizoj, inkluzive de Unuiĝintaj Nacioj. Paco povas esti atingita per memvola elekto, kiam la partioj konsentas sindeteni de perforto, aŭ per devigo - subpremante tiujn faktorojn kiuj povas malobservi la pacon, eĉ per tiel nomata [[preventa milito]]. Kvankam la pinto de porpacaj politikaj klopodoj estas la ambaŭflanka signado de [[packontrakto]], kutime en publika ceremonio per la [[ŝtatestro]]j, tamen la klopodoj al paco ofte komencas per la muljaraj agadoj de [[Eksterparlamenta opozicio (APO)|eksterparlamentaj]] politikaj kaj sociaj movadoj, kiuj celas prepari la publikan opinion kaj faciligi la ŝtatan politikon al la deziro atingi pacon. Multaj pensuloj konsideris pacon kiel la preferatan staton de aferoj, ĉar ĝi reprezentas staton de sekureco sendependa de militforto. Ekzemple, [[Spinoza]] en sia ''[[Tractatus Politicus]]'', ĉapitro 5, sekcio 4, asertis ke "Paco ne estas nura foresto de milito, sed estas virto kiu fontas de forto de karaktero.", tiel argumentante ke paco estas la "celo de la politika situacio", tio estas, la kialo de la ekzisto de la ŝtato (male al la vidpunkto de [[faŝismo]], kiu kultadis la militon kaj malhonoris la pacon kiel deĝeneriga stato). Iuj landoj en la mondo ĝuas precipe longajn periodojn de pacaj rilatoj, ĉefe [[Svislando]], kiu ne estis implikita en neniu milito ekde 1814 kaj prenas [[Neŭtraleco (internaciaj rilatoj)|neŭtralan pozicion]] en siaj [[eksteraj rilatoj]], kaj [[Svedio]], kiu ankaŭ ĝuadas similan longan pacan periodon. === Batalhalto kaj armistico === [[Batalhalto]] estas la fino de milito aŭ alia perforta konfrontiĝo (kverelo) post la interkonsento de la militantaj partioj pri ĉi tiu paŝo. Tio estas stato de [[modus vivendi]], en kiu la du flankoj de aparta konflikto kunhavas provizoran kaj neoficialan interkonsenton pri ĉesigo de tiu konflikto, pro volo atingi aŭ obei certajn aranĝojn kiuj certigos la ĝustan kurson de siaj vivoj. ==Pacismo kaj senperforto== {{Ĉefartikolo|Pacismo|Senperforto}} [[Dosiero:Gandhi 1944.jpg|eta|maldekstre|'''''La''''' aktivulo de senperforto: [[Mohandas Karamchand Gandhi]], 1944|alternative=|209x209ra]] '''Pacismo''' estas persona [[filozofio]], socia movado kaj politika doktrino celantaj forigi ĉiajn militojn kaj konstanta ĝuo de paco. La vorto "'''pacisto'''" estas uzata kiel traduko de la angla "''[[:en:Peacekeeping|peacekeeper]]''" [en]. Ne eblas atingi tiun rangon sen rekta partopreno en iu projekto, aŭ sen konstanta engaĝiĝo en komplementa aktiveco (ekzemple administrado)<ref>[https://www.esperantio.net/index.php?id=3509 Kreskas la stabo de Civila Esperanta Servo], HeKo 678 3-C, la 27-an de aprilo 2018.</ref>. '''Senperforto''' estas koncepto forĝita de [[Mohandas Karamchand Gandhi|Gandhi]] el la sanskrita vorto ''ahimsa'' (''a'': sen kaj ''himsa'': perforto), estas metodo de [[politiko|politika]] batalado kontraŭ [[violento]] teoriita de [[Mohandas Karamchand Gandhi]] dum lukto por sendependigo de [[Hindio]] el [[Brita imperio|Britia]] [[kolonio]]rego. Hindia proverbo, kiu klarigas la filozofion de senperforto, asertas jenon: "La justulo devas simili je l'santal-ligno, kiu bonodorigas la hakilon per kiu ĝi estas batita." La 2-a de oktobro, la naskiĝdatreveno de Gandhi, estas observata kiel [[Internacia tago de senperforto]]. La [[pacismo]] estas la aktiva opozicio al [[milito]]j, al la [[militarismo]] (inklude kontraŭ la [[deviga militservo]]) kaj al la [[violento]]. La vorto "pacismo" estis stampita de la franca pac-aktivulo [[Émile Arnaud]] kaj adoptita de aliaj pac-aktivuloj en la Deka Kongreso de Universala Paco en Glasgovo en 1901.<ref>''The Abolition of War: the Peace Movement in Britain, 1914–2029'' de Keith Robbins. University of Wales Press, 1976. {{ISBN|978-0-7083-0622-2}} (p.10).</ref> Rilata termino estas ''[[ahimsa]]'' (ne damaĝi), kiu estas kerna filozofia koncepto en hindiaj religioj kiel [[hinduismo]], [[budhismo]] kaj [[ĝajnismo]]. Kvankam la moderna uzado de la koncepto estas relative ĵusaj, ĉar ili estis esprimitaj en Okcidento nur ekde la 19-a jarcento, abundas la historiaj antikvaj referencoj. [[Dosiero:Lev tolstoi carstvo bozhie vnutri vas.jpg|eta|La 1a eldono de ''La Regno de Dio estas ene de vi'', 1894.]] En modernaj tempoj, [[Lev Tolstoj]] revivigis la intereson al pacismo en siaj lastaj verkoj, kaj partikulare en [[La Regno de Dio estas ene de vi]]. [[Mahatma Gandhi]] proponis la praktikon de firma opozicio neviolenta kiun li nomis "satjagraha", fundamenta en sia rolo en la [[Movado por Sendependigo de Hindio]]. Ties efektiveco utilis kiel inspiro por [[Martin Luther King]] Jr., [[James Lawson]], [[Mary Ritter Beard]] kaj [[Charles A. Beard]], James Bevel,<ref>James L. Bevel, The Strategist of the 1960s Civil Rights Movement" de Randy Kryn, artikolo en la libro de David Garrow de 1989 nome ''We Shall Overcome, Volume II'', Carlson Publishing Company</ref> [[Thich Nhat Hanh]] <ref name="aavw.org">"Searching for the Enemy of Man", en Nhat Nanh, Ho Huu Tuong, Tam Ich, Bui Giang, Pham Cong Thien. ''Dialogue''. Saigon: La Boi, 1965. P.&nbsp;11–20., arkivita en la retejo de African-American Involvement in the Vietnam War, [http://www.aavw.org/protest/king_journey_abstract09.html King's Journey: 1964 – April 4, 1967] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20061027000000/https://web.archive.org/web/20061027112237/http://www.aavw.org/protest/king_journey_abstract09.html |date=2006-10-27 }}</ref> kaj multaj aliaj en la [[Movado por civitanaj rajtoj]]. La [[senperforto]] estas la persona praktiko fari damaĝon nek al si mem nek al aliulo en ajna situacio. Ĝi povas deveni el la kredo, ke damaĝi personon, animalon aŭ la [[medio]]n ĝenerale estas nenecesa kaj neutila por atingi rezulton kaj povas referenci al ĝenerala filozofio sindeteni el violento. Ĝi povas ankaŭ esti bazita sur moralaj, religiaj aŭ spiritaj principoj, sed ties tialoj povas esti ankaŭ pure strategiaj aŭ pragmataj.<ref>Klarigo pri tiu kaj aliaj rilataj terminoj videblas ĉe Gene Sharp, ''Diccionario de poder y lucha de Sharp: Lenguaje de resistencia civil en conflictos'', Oxford University Press, Novjorko, 2012.</ref> La senperforto havas elementojn "aktivajn" aŭ "aktivulojn", en la senco ke la sekvantoj ĝenerale akceptas la neceson de la senperforto kiel rimedo por akiri la politikajn kaj sociajn ŝanĝojn celitajn. Tiel, por ekzemplo, la senperforto de Tolstoj kaj de Gandhi estas kaj filozofio kaj [[strategio]] de socia ŝanĝo kiu malakceptas la uzadon de la senperforto, sed samtempe rigardas la senperfortan agadon (nomita ankaŭ civitana rezistado) kiel alternativo al la pasiva akceptado de la subpremado aŭ al la armita lukto kontraŭ tiu. Ĝenerale, la defendantoj de aktivema filozofio de la senperforto uzas diversajn metodojn en siaj kampanjoj por la socia ŝanĝo, inklude kritikajn formojn de edukado kaj konvinkado, amasa malkunlaborado, [[civila malobeo]], senperforta [[rekta agado]] kaj formojn de sociaj, politikaj, kulturaj kaj ekonomiaj intervenoj. Dum la [[1960-aj jaroj]] la [[Hipio|hipia subkulturo]] estis tre forta socia movado kies ĉeftemoj de propagando kaj vivpraktiko estis la [[amo]] kaj paco. La t.n. [[flor-infanoj]] de la [[flowerpower]] estas tre konataj per ties tipaj desegnoj kaj sloganoj pri ambaŭ amo kaj paco. === Konstitucio de Japanio === La [[Konstitucio de Japanio|Konstitutcio de Japanio]] (la dua klaŭzo de artikolo 9) stipulas ke la japana popolo "ne tenas landan, maran kaj aliajn militfortojn. Ĝi ne agnoskas la rajton de la ŝtato al milito". Tio jam havis la efikon ke Japanio ne aktive aliĝis al militoj post la Dua Mondmilito, nek mortigis alilandanojn en batalkampoj, kvankam la registaro subtenis la usonajn militojn en Azio kaj finance kontribuis al la [[Golfa Milito]]. La artikolo 9 entenas implicitan intencon liberigi la homaron disde la milita sistemo (la nuna internacia sistemo de suverenaj ŝtatoj) kiu faras militon laŭleĝa<ref>(eo) Teraĵima Toŝio, Eseoj pri Paco kaj Esperanto - Interkompreniĝo kaj lingva demokratio, paĝoj 136-137, Eld. Japana Esperanta Librokooperativo, [[Osako|Osaka]], 2011, ISBN 978-4-88887-068-9</ref>. por realigi senmilitan mondon, ĉiuj ŝtatoj devas eksterleĝigi militon kaj tiubaze konstrui mondskalan sekurecan sistemon. Japanio per sia Konstitucio deklar!s "''rezigni'' militon kiel rimedon por solvi internacian konflikton" (inkluzive memdefendan militon) antaŭ ol aliaj ŝtatoj, tiurilate pioniris en la movado survoje al la ''abolo'' de militado en la tuta mondo<ref>(eo) [[Teraĵima Toŝio]], Eseoj pri Paco kaj Esperanto - Interkompreniĝo kaj lingva demokratio, Artikolo 9 de la japana konstitucio kaj la vojo al la mondo sen militoj, paĝoj 138-140, Eld. Japana Esperanta Librokooperativo, [[Osako|Osaka]], 2011, ISBN 978-4-88887-068-9</ref>. == Teorioj == {{Ĉefartikolo|Teorio de demokratia paco}} Estas multaj diversaj teorioj pri "paco" en la mondo fare de la fakuloj pri paco, kiuj enhavas studojn pri malkonfliktigo, transformado de konfliktoj, [[malarmado]] kaj ĉeso de perforto.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.einaudi.cornell.edu/peaceprogram/ |titolo=einaudi.cornell.edu |alirdato=2022-01-14 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110820051826/http://www.einaudi.cornell.edu/PeaceProgram/ |arkivdato=2011-08-20 }}</ref> La difino de "paco" povas varii laŭ la religio, la kulturo aŭ la studfako. === Ekvilibro de povo === [[Dosiero:Otto+von+bismarck.jpg|eta|200px|maldekstre|Otto von Bismarck kiel Ministro-Prezidento de Prusio, montranta emblemon de kavaliro de la ''[[Brandenburga Johanitordeno|Johanniterorden]]''. Li estis unu el teoriuloj pri la povekvilibro kiel teoria rimedo kontraŭ militoj.]] {{Ĉefartikolo|Povekvilibro}} La klasika "realisma" sinteno asertas, ke la ŝlosilo por promocii la ordon inter la ŝtatoj kaj tiel por pliampleksigi la oportunojn por pluteni pacon, estas la elteno de povekvilibro inter la ŝtatoj, nome situacio en kiu neniu ŝtato estu tiom dominanta ke tiu povas "trudi la leĝon al la cetero". La eksponantoj de tiu vidpunkto inkludis [[Metternich]], [[Otto von Bismarck|Bismarck]], [[Hans Morgenthau]] kaj [[Henry Kissinger]]. Rilata kompreno, pli en la tradicio de [[Hugo Grotius]] ol de [[Thomas Hobbes]], estis esprimita de la nomata "angla skolo de teorio de la internaciaj rilatoj", kiel ekzemple fare de [[Martin Wight]] en sia libro ''Power Politics'' (1946, 1978) kaj [[Hedley Bull]] en ''The Anarchical Society'' (1977). Ĉar la plutenado de povekvilibro en kelkaj cirkonstancoj povus necesigi la volon iri al milito, kelkaj kritikistoj rigardis la ideon de povekvilibro kiel fakta promocio de milito anstataŭ de paco. Tiu estis radikala kritiko fare de tiuj partianoj de la Aliancaj kaj Asociaj Potencoj kiuj justigis la eniron en la [[Unua Mondmilito]] sur la bazo ke necesas konservi la povekvilibron en Eŭropo kontraŭ la germanaj klopodoj por akiri la totalan hegemonion. En la dua duono de la 20-a jarcento, kaj speciale dum la [[Malvarma Milito]], aperis partikulara formo de povekvilibro, nome la reciproka [[atomarmilo|atomarmila konvinko]], kiel doktrino amplekse akceptita kiel ŝlosilo por paco inter la grandaj potencoj. La kritikistoj argumentis, ke la disvolvigo de atomaj arsenaloj pliigis la eblojn de milito anstataŭ de paco, kaj ke la "atoma pluvombrelo" faris "sekurecon" ĉe malgrandaj militoj (por ekzemplo, ĉe la [[milito de Vjetnamio]] kaj la soveta invado de [[Ĉeĥoslovakio]] por finigi la ribelon de la [[Praga Printempo]]), kio faras, ke tiaj militoj kaj konfliktoj estas pli probablaj. === Libera komerco, interdependeco kaj tutmondiĝo === [[Dosiero:Lopokova and Keynes 1920s cropped.jpg|eta|dekstre|200px|[[John Maynard Keynes]], defendanto de la libera komerco, jam en la 1920-aj jaroj, post la Unua Mondmilito.]] Estis kerna principo de la [[klasika liberalismo]], por ekzemplo inter la anglaj liberalaj pensuloj de fino de la 19-a jarcento kaj komenco de la 20-a, ke la [[libera komerco]] tendencas al la promocio de la paco. Por ekzemplo, la ekonomikisto de [[Kembriĝo]] nome [[John Maynard Keynes]] (1883-1946) diris, ke oni lin "edukis" en tiu ideo kaj li plutenis ĝin sendispute ĝis almenaŭ la 1920-aj jaroj.<ref>Citita el Donald Markwell, ''[[John Maynard Keynes]] and International Relations: Economic Paths to War and Peace''. Oxford: Oxford University Press, 2006, chapter 2.</ref> Dum la [[tutmondiĝo]] de la ekonomio en la jardekoj antaŭ la Unua Mondmilito, verkistoj kiel la poste Nobel-premiito [[Norman Angell]] argumentis, ke la pliigo de la ekonomia interdependenco inter la grandaj potencoj faris, ke la milito inter ili estas neutila kaj, tial, malprobabla. Li esprimis tiun argumenton en 1913. Unu jaron poste, la ŝtatoj ekonomie interkonektitaj de Eŭropo interplektiĝis en tio kio poste estos konata kiel la [[Unua Mondmilito]].<ref>[https://www.nato.int/docu/review/articles/2019/01/14/the-end-of-the-great-illusion-norman-angell-and-the-founding-of-nato/index.html]</ref> Tiuj ideoj regraviĝis inter la liberalaj internaciistoj dum la tutmondiĝo de fino de la 20-a jarcento kaj komenco de la 21-a.<ref>Por fontoj, vidu artikolojn pri [[liberalismo]] kaj [[klasika liberalismo]].</ref> Tiuj ideoj rigardis [[kapitalismo]]n kiel kohera kun la paco, kaj eĉ tendenca al tiu. Abstrakte, ili pravas, ĉar kapitalismo postulas ĝeneralan trankvilecon por la disvolvigo de libera komerco kaj la ekonomia fluado. Tamen, konkrete, la precizaj interesoj en militaj necesaĵoj (armiloj, municioj, liveraĵoj ktp.) kaj la konkurenco por alirado al [[krudmaterialo]]j kaj al mondoregionaj [[merkato]]j povas rezulti kaj fakte rezultas en militoj, kaj konfliktoj kontraŭ fakta paco. === Militludo === Militludo kaj pacludo estas fokuso de la [[teorio de ludoj]] por komprenigi la rilaton inter la paco kaj la konfliktoj. La hipotezoj de la ripetoludoj estis uzita origine fare de grupoj akademiaj kaj per [[Komputilsimulado|komputilaj ŝajnigoj]] por studi eblajn strategiojn de [[kunlaborado]] kaj [[Agreso|agresemo]].<ref>Shy, O., 1996, ''Industrial Organization: Theory and Applications'', Cambridge, Mass.: The [[MIT]] Press.</ref> Kiam la pacistoj pliriĉiĝis laŭlonge de la tempopaso, evidentiĝis, ke militagado estas pli kosta ol tio antaŭvidita dekomence. Unu de la strategioj bone studitaj por akiri riĉaĵojn plej rapide estis pruvita per la evoluo de [[Ĝingis-Ĥano]], tio estas, konstanta agresanto kiu militagadas kontinue por akiri resursoojn. Tio rezultis kontraste en la disvolvigo de tio kion oni konas kiel la "strategio de la agrabla provokulo", nome pacisto ĝis oni atakas lin, kio pliboniĝas simple por atingi porokazan pardonon eĉ se oni atakas lin. Kiel rezulto de la strategio, oni konstatas, ke oni akiras riĉon per kunlaborado dum oni venkas ludiston konstante agreseman.<ref name=Miller>N.R. Miller, [https://www.jstor.org/pss/4235437 "Nice Strategies Finish First: A Review of ''The Evolution of Cooperation''"], ''Politics and the Life Sciences'', Association for Politics and the Life Sciences, 1985.</ref> === Socialismo kaj administrita kapitalismo === La liberalaj, socialistaj, komunistaj kaj ĝenerale maldekstremaj verkistoj de la 19-a kaj 20-a jarcentoj (por ekzemplo, [[Lenin]], [[J.A. Hobson]], [[John Strachey]]) argumentis, ke estis la [[kapitalismo]] kio okazigis la militon (por ekzemplo, promociante imperiajn aŭ ekonomiajn rivalecojn kio kondukas al internaciaj konfliktoj). Pro tio multaj fakuloj argumentis, ke la internacia [[socialismo]] estos la ŝlosilo por atingi la pacon. [[Dosiero:World Bank building at Washington.jpg|eta|maldekstre|230px|Sidejo de la [[Monda Banko]] en [[Vaŝingtono]]. La internaciaj organizoj por kunordigi ekonomion aperis kiel alternativo al la socialismo, kiel kreanto de bonfarto kaj paco.]] Tamen, reage al tiaj teoriuloj de la 1930-aj jaroj kiuj subtenis, ke estis la kapitalisma sistemo kio okazigis la militon, la ekonomikisto [[John Maynard Keynes]] (1883-1946) argumentis, ke la kapitalismo ĝenerale, ĝuste kaj juste administrita povus promocii la pacon. Tio rezultis en la internacia kunordigo de la fiskaj kaj moneldonaj politikoj, en internacia monsistemo kiu ne kontraŭu la interesojn de la landoj inter si kaj en alta grado de [[libera komerco]]. Tiuj ideoj estas la bazo de la laboro de Keynes dum la [[Dua Mondmilito]] kiu kondukis al la kreado de la [[Internacia Monfonduso]] kaj de la [[Monda Banko]] en Bretton Woods en 1944, kaj poste de la Ĝenerala Interkonsento pri Doganoj kaj Komerco (poste [[Monda Organizo de Komerco]]).<ref>. Vidu Donald Markwell. ''[[John Maynard Keynes]] and International Relations: Economic Paths to War and Peace''. Oxford: Oxford University Press, 2006.</ref> === Justeco kaj integreco === Sekvante la instruojn de la norvega teoriulo [[Johan Galtung]], nome unu de la pioniroj de la fako de pacesploroj pri la 'pozitiva paco',<ref>Galtung, J: ''Peace by peaceful means: peace and conflict, development and civilization'', paĝo 32. Sage Publications, 1996.</ref> kaj la verkojn de la kvakero de [[Maine]] Gray Cox, konsorcio de teoriuloj, aktivuloj kaj profesiuloj en la eksperimentaj iniciatoj de la John Woolman College alvenis al teorio pri la "aktiva paco". Tiu teorio postulas parte, ke la paco estas parto de triopo, kiu inkludas ankaŭ justecon kaj integrecon (aŭ bonfarto), interpreto kongrua kun la bibliaj interpretoj fare de la fakuloj pri la signifo de la fruhebrea vorto "ŝalom". Krome, tiu konsorcio integris la instruon de Galtung pri la signifoj de la esprimoj "establado de paco", "plutenado de paco" kaj "plifirmigo de paco", por ke ankaŭ ili kongruu en triopa formulado aŭ strukturo interdependa. La kvakero de Vermont nome John V.Wilmerding postulas kvin kresketapojn aplikeblaj al individuoj, komunumoj kaj socioj, en kiuj oni transiras unue la 'supraĵan' konscion kiun plej parto de homoj havas pri tiu tipo de problemoj, kaj aperas sinsekve en la konsento, la pacismo, la pasiva rezistado, la plena rezistado, kaj fine la aktiva paxo, konduke al la stablado de paco, la plutenado de paco kaj la plifirmigo de paco.<ref>{{cite web | last = Wilmerding | first = John | title = The Theory of Active Peace | url = http://internationalpeaceandconflict.ning.com/forum/topics/the-theory-of-active-peace | access-date = 7a de Februaro 2010 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20090620023950/http://internationalpeaceandconflict.ning.com/forum/topics/the-theory-of-active-peace | archive-date = 20a de Junio 2009 | df = dmy-all | titolo = Arkivita kopio | alirdato = 2022-01-14 | arkivurl = https://web.archive.org/web/20090620023950/http://internationalpeaceandconflict.ning.com/forum/topics/the-theory-of-active-peace | arkivdato = 2009-06-20 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090620023950/http://internationalpeaceandconflict.ning.com/forum/topics/the-theory-of-active-peace |date=2009-06-20 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://internationalpeaceandconflict.ning.com/forum/topics/the-theory-of-active-peace |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2022-01-14 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090620023950/http://internationalpeaceandconflict.ning.com/forum/topics/the-theory-of-active-peace |arkivdato=2009-06-20 }}</ref> === Internaciaj juro kaj organizado === [[Dosiero:Council of Four Versailles.jpg|225px|eta|George, Orlando, Clemenceau kaj Willson, la "Komitato de la Kvar", dum ripozo en la negocado de la Konferenco de Parizo.]] Unu de la plej gravaj kaj influaj por la estonteco pacteorioj, speciale ekde kiam [[Woodrow Wilson]] estris la kreadon de la [[Ligo de Nacioj]] en la [[Konferenco de Parizo 1919|Konferenco de Parizo]] de [[1919]], asertas, ke la paco progresos se oni anstataŭas la malordon en la intencoj de la ŝtatoj pere de la disvolvigo de la promociita internacia juro. Tiu klopodo estas aplikata tra internaciaj organizoj kiel la Ligo de Nacioj, la Unuiĝintaj Nacioj kaj aliaj funkciantaj internaciaj organizoj. Unu de la unuaj eksponantoj plej gravaj pri tiu vidpunkto estis [[Alfred Zimmern]], por ekzemplo en sia libro de 1936 ''The League of Nations and the Rule of Law''.<ref>Macmillan, 1936.</ref> === Solidareco internacia === Multaj "idealistaj" pensuloj pri la temo de internaciaj rilatoj - por ekzemplo, en la tiom diversaj tradicioj de [[Kant]] kaj [[Karl Marx]] - argumentis, ke ŝlosilo por atingi pacon estas la kresko de ia formo de [[solidareco]] inter popoloj (aŭ [[sociaj klasoj]]) kiu preterpasu la dividliniojn inter nacioj aŭ ŝtatoj. kiuj kondukas al militoj.<ref>Vidu, ekz., Sir Harry Hinsley. ''Power and the Pursuit of Peace'', Cambridge: Cambridge University Press, 1962.</ref> Specifa versio de tio estas la ideo promocii la internacian interkomprenon inter nacioj tra la internacia interŝanĝo de studentoj, ideo tre elpelita de [[Cecil Rhodes]] per la kreado de la Stipendioj Rhodes kaj ties sukcedantoj, kiel [[J. William Fulbright]].<ref>Vidu, ekz., Donald Markwell. "Instincts to Lead": ''On Leadership, Peace, and Education'' (2013).</ref> Tiu klopodo estas ankoraŭ plenumita pere de la diversaj tiucelaj projektoj de la [[Eŭropa Unio]], nome Erasmo, Komenio, Leonardo ktp.<ref>[https://erasmus-plus.ec.europa.eu/es/node/56 Proyectos de movilidad para jóvenes: «Intercambios Juveniles»] Alirita la 16an de Januaro 2022.</ref> Alia teorio asertas, ke la paco estas disvolvigebla inter landoj sur la bazo de aktiva administrado de la [[Akvo|akvaj resursoj]].<ref>[https://strategicforesight.com/publications.php#.WBm94-V94dU "Publications – Strategic Foresight Group, Think Tank, Global Policy, Global affairs research, Water Conflict studies, global policy strategies, strategic policy group, global future studies".] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161101013118/http://strategicforesight.com/publications.php#.WBm94-V94dU |date=2016-11-01 }} strategicforesight.com. Arkivita el la originalo la 1an de Novembro 2016. Alirita la 16an de Januaro 2022.</ref> === Manifesto Russell-Einstein === La Manifesto Russell-Einstein estas teksto redaktita de [[Bertrand Russell]] kaj apogita de [[Albert Einstein]], subskribita en [[Londono]] la 9an de julio [[1955]]. Meze de la [[Malvarma Milito]], la subskribintoj avertis pri la danĝero de la abundigo de la [[atomarmilo]]j kaj postulis al tutmondaj estroj serĉadon de pacaj solvoj al internaciaj konfliktoj. Ĝi estis subskribitaj de dek unu unuarangaj sciencistoj kaj intelektuloj, inter kiuj elstaris Bertrand Russell mem kaj Albert Einstein, kiu subskribis nur kelkajn tagojn antaŭ sia morto la 18an de aprilo 1955.<ref>Huzimaki K, "Manifesto de Russell-Einstein la 9an de septembro 1955", [[Sennaciulo]], julio-aŭgusto-septembro 2024, nº 07-09 (1429-1431) pp. 14-15. </ref> === Posmodernismo de Lyotard === Sekvante la idearojn de [[Wolfgang Dietrich]], Wolfgang Sützl<ref>Wolfgang Dietrich/Wolfgang Sützl: ''A Call for Many Peaces''; en: Dietrich, Wolfgang, Josefina Echavarría Alvarez, Norbert Koppensteiner eld.: ''Key Texts of Peace Studies''; LIT Münster, Vieno, 2006</ref> kaj la proponojn de la Skolo de Pac-studoj de [[Innsbruck]], kelkaj pac-pensuloj estis abandonintaj la klopodojn unike kaj tutmonde difini la koncepton de paco. Male, ili promocias la ideon ke ekzistas multaj pacoj, tio estas, multaj konceptoj kaj praktikoj de paco. Ili argumentas, ke ĉar ne povas ekzisti unika kaj ĝusta difino de paco, la paco devas esti perceptita kiel plureco. Tiu postmodernisma kompreno de la paco estis bazita sur la filozofio de [[Jean-François Lyotard]]. Ĝi utilis kiel fundamento por la plej ĵusa koncepto transracia paco kaj transformado de alvenantaj konfliktoj. En 2008, Dietrich ampleksigis sian fokuson al la koncepto de multaj pacoj al la nomitaj kvin familioj de interpretado de la paco: nome la energia, morala, moderna, postmoderna kaj transracia fokusoj.<ref>Wolfgang Dietrich: ''Interpretations of Peace in History and Culture''; Palgrave Macmillan, London, 2012</ref> La transracieco kunigas la racian kaj mekanikisman komprenon de la moderna paco per rilata maniero bazita sur la kulturo kun spiritaj diskursoj kaj energiaj interpretadoj.<ref>Wolfgang Dietrich, Josefina Echavarría Alvarez, Gustavo Esteva, Daniela Ingruber, Norbert Koppensteiner eld.: ''The Palgrave International Handbook of Peace Studies. A Cultural Approach''; Palgrave MacMillan London, 2011</ref> La sistemeca kompreno de transraciaj pacoj celas metodon de transformado de konfliktoj centrita en la kliento (ricevanto), nome la nomita "okazigita fokuso".<ref>John Paul Lederach: ''Preparing for Peace''; [[Syracuse University Press]], 1996</ref> == Internaciaj klopodoj == [[Packonstruado]] estas termino, kiu priskribas eksterajn intervenojn por malhelpi la eksplodon aŭ eksplodon de [[milito]] / [[konflikto]] en lando. Packonstruado traktas la fundamentajn kaŭzojn de [[perforto]] kaj konflikto. En 2007, [[Unuiĝintaj Nacioj]] difinis packonstruadon jene: ''"Packonstruado implikas gamon da iniciatoj celitaj por redukti la riskon de falo aŭ refalo en konflikto plifortigante naciajn kapacitojn sur ĉiuj niveloj por konfliktadministrado, kaj meti la fundamentojn por daŭrigebla paco kaj evoluo. Strategioj pri packonstruado devas esti koheraj kaj adaptitaj al specifaj bezonoj de la koncerna lando, bazitaj sur nacia proprieto, kaj devus konsisti el zorge prioritatita, sekvencita, kaj do relative malvasta aro da agadoj celantaj atingi la suprajn celojn"''. [[Packonservado]] konsistas el agadoj intencitaj por krei kondiĉojn kiuj favoras daŭran pacon - ofte per [[pacmisio]] en difinita kriza areo. Esplorado ĝenerale trovas ke packonservado reduktas civilajn kaj batalkampajn mortojn, same kiel ĝi reduktas la riskon de renovigita milito. La [[Pariza Konferenco por Paco]] estas internacia ĉiujara konferenco fondita en [[2018]], celante progresigi pacon kaj plibonigi internaciajn rilatojn, okazanta en [[Parizo]]. Estas gastigataj regnestroj kaj reprezentantoj de internaciaj organizaĵoj kaj de neregistaraj organizaĵoj. [[Dosiero:Unpicture.jpg|300px|eta|maldekstre|La Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj estis dum jardekoj la plej elstara forumo kie oni klopodis sekurigi pacon, tre ofte malsukcese.]] La [[UNESKO-premio por pacedukado]] estis kreita en la jaro 1980 kaj estas ĉiujare aljuĝata ekde 1981. Ĉi tiu premio, en valoro de 60 000 usonaj dolaroj, ĉefe celas antaŭenigi ĉiajn agadojn, kiuj celas "konstrui en la mensoj de homoj la defendon de paco" per la honorigo de eksterordinaraj aktivecoj por [[pacedukado]] en la spirito de la konstitucio de [[Unesko]]. Laŭ ĝia konstitucio, la ĉefa celo de Unesko estas kontribui al paco kaj sekureco en la mondo per kunlaborado inter nacioj per edukado, scienco, kulturo kaj komunikado por antaŭenigi universalan respekton por justeco, por la regado de juro, kaj por homaj rajtoj, fundamentaj liberecoj kaj toleremo, kiuj estas konfirmitaj por la popoloj de la mondo, sendepende de raso, sekso, lingvo, aŭ religio, laŭ la [[Ĉarto de la Unuiĝintaj Nacioj]]. La [[Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj]] proklamis la unuan jardekon de la 21a jarcento kaj de la tria jarmilo, nome la jarojn 2001 ĝis 2010, la [[Internacia Jardeko por Kulturo de Paco kaj Senperforto por la Infanoj de la Mondo]]. Je la 29a de novembro 2000, la Ĝenerala Asembleo decidis doni al Unesko la respondecon kunordigi "la agadojn de la organizaĵoj de la sistemo de la Unuiĝintaj Nacioj por progresigi kulturon de paco, kaj interlabori kun aliaj organizaĵoj rilataj al tiu afero." La [[Internacia jaro de paco]] [[1986]] estis oficiale agnoskita kaj proklamita de de [[Unuiĝintaj Nacioj]]. Ĝi estis unue proponita dum la UN-konferenco de novembro 1981 de la [[Ekonomia kaj Socia Konsilio de Unuiĝintaj Nacioj]], kun dato asociita kun la kvardeka datreveno de la establado de UN.<ref name="UN-rezolucio">[[Dosiero:UN emblem blue.svg|20ra]] rezolucio de la [[Unuiĝintaj Nacioj]] pri "Internacia Jaro de Paco", 16-a de novembro 1992. Alirita [http://www.un-documents.net/a37r16.htm ĉi tie]</ref> La [[Departemento de la Unuiĝintaj Nacioj pri Pacaj Operacioj|Departemento pri Pacaj Operacioj]] ({{lang-en|''Department of Peace Operations''}} (''DPO'') ({{lang-fr|Département des opérations de maintien de la paix}}; antaŭe nomata ''Departemento pri Packonservadaj Operacioj'') estas departemento de la [[Unuiĝintaj Nacioj]] komisiita pri konservado de tutmondaj paco kaj [[sekureco]]. Ĝi estis fondita en [[1992]], kiam [[Butros Butros-Gali]] oficis kiel [[Ĝenerala Sekretario de la Unuiĝintaj Nacioj]] <ref>http://www.globalgovernance.eu/wp-content/uploads/2015/02/GGI-Factsheet-History-of-UN-Peacekeeping_October2012.pdf {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20201229224152/https://www.globalgovernance.eu/wp-content/uploads/2015/02/GGI-Factsheet-History-of-UN-Peacekeeping_October2012.pdf|date=2020-12-29}} <sup class="noprint Inline-Template " style="white-space:nowrap;">&#x5B;''[[Vikipedio:Bare URLs|<span title="A full citation of this PDF document is required to prevent link rot. (March 2022)">bare URL PDF</span>]]''&#x5D;</sup></ref><ref><cite class="citation book cs1" id="CITEREFFindlay2002"><span class="cx-segment" data-segmentid="235">Findlay, Trevor (2002). </span><span class="cx-segment" data-segmentid="236">[https://web.archive.org/web/20200809213937/http://www.operationspaix.net/DATA/DOCUMENT/6010~v~The_Use_of_Force_in_the_UN_Peace_Operations.pdf ''The Use of Force in UN Peace Operations''] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="237">[[Stockholm International Peace Research Institute|SIPRI]], Oxford University Press. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="239">p.&nbsp;164. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="240">Archived from [http://www.operationspaix.net/DATA/DOCUMENT/6010~v~The_Use_of_Force_in_the_UN_Peace_Operations.pdf the original] <span class="cs1-format">(PDF)</span> on 9 August 2020.</span></cite></ref>. [[Internacia Civila Servo]], aŭ SCI kiel Servo Civila Internacia estas [[ne-registara organizo]], kies celo estas la organizo de naciaj kaj internaciaj staĝoj, longdaŭraj, edukaj kaj klerigaj. Dum konkreta laboro por paco homoj el diversaj kulturoj konatiĝadas kaj interkompreniĝadas por realigi komunan celon. La [[Stokholma Internacia Pacesplora Instituto]] ({{Lang-en|Stockholm International Peace Research Institute}}, [[Akronimo|mallongigita]] '''SIPRI''') estas [[fondaĵo]] de tipo de esplorinstituto-[[pensfabriko]] situanta en [[Stokholmo]], [[Svedio]]. La instituto estis fondita en 1966 kaj ĝia misio estas disponigi informojn, analizojn kaj rekomendojn pri armitaj konfliktoj, elspezoj por aĉetado de [[armilo]]j, armilkomerco, same kiel la malmuntado kaj kontrolo de armiloj <ref>{{Cite web|url=https://www.sipri.org/about|title=About SIPRI {{!}} SIPRI|website=sipri.org|access-date=2016-06-12}}</ref>. La esplorado de la instituto estas bazita sur malfermaj fontoj kaj estas celita por decidantoj, esploristoj, amaskomunikilaj kanaloj same kiel la ĝenerala publiko <ref>James G. McGann, [https://repository.upenn.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1019&context=think_tanks 2020 Global Go To Think Tank Index Report], 2020, [[University of Pennsylvania]] Lauder Institute, p. 56.</ref>. La [[Instituto pri Paca Esploro de Oslo]] ({{Lang-no|Instituto por fredsforskning}}; {{Lang-en|Peace Research Institute Oslo}}, akronime konata kiel '''PRIO''') estas Instituto (organizaĵo) por Esplorado pri Paco kaj Konflikto en [[Oslo]]. Ĝi estis unu el la unuaj centroj de paca esploro en la mondo kaj ĝi estas ununura paca esplora instituto de Norvegio <ref name="Forr2">Forr, Gudleiv. (2009). ''Strid og fred. Fredsforskning i 50 år: PRIO 1959-2009''. Oslo: Pax</ref> La [[Nobela Pacocentro]] ({{Lang-no|Nobels Fredssenter}}) estas "montrilo" por la [[Nobel-premio pri paco]] kaj la idealoj kiujn ĝi reprezentas. La Centro ankaŭ estas areno kie kulturo kaj politiko kunfandiĝas por antaŭenigi engaĝiĝon, debaton kaj pripensadon pri temoj kiel [[milito]], [[paco]] kaj [[Konflikto|konfliktosolvado]] <ref>Jon Gunnar Arntzen [http://www.snl.no/Nobels_fredssenter ''Nobels Fredssenter''] {{Wayback|url=http://www.snl.no/Nobels_fredssenter|date=20171207084707}} ''Store norske leksikon''</ref>. La centro situas en [[Oslo]], [[Norvegio]], ĉe la placo de la urbodomo (''Rådhusplassen'') <ref>{{cite web|url=https://www.oslo.kommune.no/radhuset/radhusplassen/|title=Rådhusplassen|website=Oslo kommune|access-date=2020-10-01|archive-date=2020-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20201018085650/https://www.oslo.kommune.no/radhuset/radhusplassen/|deadlink=no}}</ref>. Ĝi estis establita post decido de la [[Storting]] en 2000, kaj estis malfermita en 2005. [[Dosiero:Global_Peace_Index_2023.png|eta|Tutmonda Paca Indico 2023. Landoj aperantaj kun pli profunda ombro de verda estas rangita kiel pli pacaj, landoj aperantaj pli ruĝaj estas rangitaj kiel pli perfortaj. <ref>{{Cite web|date=Junio 2023|title=Global Peace Index Map » The Most & Least Peaceful Countries|url=https://www.visionofhumanity.org/maps/|access-date=2023-07-02|website=Vision of Humanity|language=en-US}}</ref>]] La [[Tutmonda Pac-Indico]] ({{Lang-en|Global Peace Index}}, akronime '''GPI''') estas [[raporto]] produktita de la Instituto por Ekonomiko kaj Paco (IEP), kiu mezuras la nivelon de paco en la [[Ŝtato|landoj]] de la mondo <ref name=":0">{{Cite web|last=[[Institute for Economics & Peace]]|title=Global Peace Index 2017|url=http://visionofhumanity.org/app/uploads/2017/06/GPI17-Report.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190401040211/http://visionofhumanity.org/app/uploads/2017/06/GPI17-Report.pdf|archive-date=2019-04-01|access-date=2017-11-27|website=visionofhumanity.org}}</ref>. La ĉefaj faktoroj influantaj la indicon estas la nivelo de [[perforto]] kaj [[krimo]] ene de la lando, kaj la nivelo de ekstera minaco al ĝi fare de aliaj landoj kaj entoj <ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.forbes.com/sites/monicawang/2016/06/17/the-worlds-most-and-least-peaceful-countries-in-2016/#24c9f81a644f|title=The World's Most And Least Peaceful Countries In 2016|last=Wang|first=Monica|work=Forbes|access-date=2017-11-26|language=en|archive-date=2019-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20190618125703/https://www.forbes.com/sites/monicawang/2016/06/17/the-worlds-most-and-least-peaceful-countries-in-2016/#24c9f81a644f|url-status=live}}</ref>. La indico unue publikiĝis en [[2007]] laŭ iniciato de la [[Aŭstralio|aŭstralia]] [[Informa teknologio|teknologia]] entreprenisto Steve Killey kaj estas la unua, kiu vicigis 163 landojn en la mondo laŭ la grado de paco kaj trankvilo, kiuj regas en ili <ref>{{cite web|url=https://www.economicsandpeace.org/global-peace-index/#:~:text=Produced%20by%20the%20Institute%20for,how%20to%20develop%20peaceful%20societies|title=Global Peace Index}}</ref>. La publikigon de la Tutmonda Pac-indico subtenas mondfamaj publikaj figuroj kiel [[Kofi Annan]], la [[Dalai-lamao]], [[Desmond Tutu]], [[Muhammed Yunus|Muhammad Yunus]], [[Jimmy Carter]], kaj aliaj <ref name="Endorsers">''Endorsers for GPI — Vision of Humanity.'' Retrieved 2013-08-16.</ref>. Entute, la Monda Pac-Indico nuntempe dividas 162 landojn en 5 ĉefajn kategoriojn, kie kategorio 1 estas la plej paca regiono kaj kategorio 5 estas la regiono kun la plej altaj statistikoj de [[perforto]], bazitaj sur la lerneja taksosistemo. ==Organizoj== La Internacia Solidareca Movado (angle ''[[International Solidarity Movement]]'', akronime konata ISM) estas internacia pacmovado kiu, per neperforta rezista laboro, dokumentado de misuzoj kaj ĉeesto en [[Palestiniaj teritorioj|okupata Palestino]], laboras por krei "atenton al la palestina liberecbatalo kaj por fini la [[Israele okupataj teritorioj|israelan okupadon]]". La [[Internacia Pacesplora Asocio]] (angle ''International Peace Research Association''; konata akronime IPRA) estas tutmonda reto de akademiuloj. La asocio estis fondita en [[1964]] kaj antaŭenigas pacon subtenante naciajn organizaĵojn, gastigante konferencojn, eldonante kaj subtenante la publikigon de gazetoj por antaŭenigi pacon kaj konfliktostudojn. La [[Semoj de Paco]] (angle ''Seeds of Peace'') estas internacia neregistara organizaĵo fondita en 1993, dediĉita al donado al junuloj el diversaj partoj de la mondo, kiuj travivis militon aŭ konflikton, de la ŝanco evoluigi siajn gvidkapablojn necesajn por agi favore al kaj direkte al paco kaj kunvivado. Dum la lasta jardeko, la 2010-aj jaroj, la organizaĵo kreskigis sian influon, draste pliigante la nombron da membroj, naciecoj kaj programoj. La [[Internacia Instituto por Paco]] aŭ Internacia Pacinstituto (angle ''International Peace Institute'', akronime IPI, antaŭe la Internacia Akademio por Paco) estas pensfabriko bazita en Novjorko, establita en 1970 laŭ iniciato de la tiama Ĝenerala Sekretario de UN, [[U Thant]]. [[Paco kaj Sporto]] (angle ''Peace and Sport''; france ''Organisation pour la Paix par le Sport'') estas internacia, neŭtrala kaj sendependa organizaĵo, kies celo estas uzi sporton kaj ĝiajn valorojn kiel instrumenton de paco tra la mondo. La [[Ago-Repaciga Servo por Paco]] (germane ''Aktion Sühnezeichen Friedensdienste'', akronime ASF; ankaŭ konata precipe en anglalingvaj landoj kiel angle ''Action Reconciliation / Service for Peace'', akronime ARSP) estas germana organizaĵo de la pacmovado. [[Religioj por paco]] (RfP), angle ankaŭ konata kiel ''World Conference of Religions for Peace'' (WCRP) estas internacia koalicio de reprezentantoj de [[religio]]j en la mondo, dediĉita al la antaŭenigo de paco. La organizaĵo organizas mondajn konferencojn al kiuj partoprenas politikistojn kiel observantojn por ke tiuj vidu la potencialon de religiaj komunumoj kaj por memorigi ilin pri ilia devo kontribui al paco. [[Batalantoj por Paco]] (BpP; {{Lang-he|לוחמים לשלום}}; {{Lang-ar|مقاتلون من أجل آلسلام}}; {{Lang-en|Combatants for Peace}}, akronime CfP) estas israela-palestina [[Ne-registara organizaĵo|NRO]] kaj egalrajteca, du-nacia, civitana movado farita al paco kaj precize al ne-perforta [[aktivismo]] kontraŭ la “[[Israel-okupaciataj teritorioj|israela okupacio]] kaj ĉiuj formoj de [[perforto]]” en [[Israelo]] kaj la [[Palestiniaj teritorioj|palestinaj teritorioj]] <ref name="about2">{{Cite web|url=http://cfpeace.org/about-us/our-vision/|title=Pri Ni (angle)|website=cfpeace.org|access-date=2017-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190831190022/https://cfpeace.org/about-us/our-vision/|archive-date=2019-08-31}}</ref>. Multaj el la fondintaj membroj estis eks-soldatoj ([[Veterano|veteranoj]]) de la [[Israelaj Defendaj Fortoj|IDF]], ''Refuznik-oj'', loka termino por [[Konscienceca obĵeto|Konsciencecaj obĵetantoj]], aŭ iamaj batalintoj de palestinaj [[Milico|milicoj]] <ref>{{Cite journal|url=https://muse.jhu.edu/article/502489|title=Palestinian Nationalism: An Overview|journal=Israel Studies|year=2013|volume=18|issue=2|pages=11–29|last1=Ghanem|first1=As'ad|doi=10.2979/israelstudies.18.2.11|s2cid=145627992}}</ref>. La '''Ĝeneva Centro por Sekurecsektora Regado''' ([[DCAF]], angle ''Geneva Centre for Security Sector Governance'', france ''le Centre pour la gouvernance du secteur de la sécurité –Genève'', germane ''Das Genfer Zentrum für die Gouvernanz des Sicherheitssektors'', ĝis 2019 nomita Ĝeneva Centro por la Demokrata Kontrolo de la Armitaj Fortoj) estas interregistara fond-bazita pensfabriko bazita en Svislando kies vizio estas mondo en kiu la sekureco de homoj kaj Ŝtatoj estas certigita de demokratie regataj sekurecsektoroj kiuj estas travideblaj kaj efikaj. La laboro de la DCAF estas bazita sur la principo ke bona sekureca sektoradministrado kaj ekvivalentaj reformoj (angle: ''Security Sector Governance and Reform'' - akronime SSG/R) estas decida faktoro por paco kaj daŭripovo. ===Per Esperanto=== === Esperanto, lingvo de paco kaj internacia amikeco === Paroli la saman lingvon ne nepre alportas pacon, sed se oni ligas ĝin al amikeco, ĝi prezentas la plej bonan ŝancon por paco. Jen kial Esperanto-parolantoj uzas sian lingvon por antaŭenigi amikecon tutmonde<ref>(eo) [[Mesaĝo de UEA okaze de la Internacia Tago de Amikeco]], Gazetara Komuniko de Universala Esperanto-Asocio, n-ro 1049 (2022-07-28)</ref>. === ''Eirenefest'' === ''Eirenefest'' estis festivalo de la libro por la paco kaj kontraŭ la perforto okazigita en la kvartalo San Lorenzo en [[Romo]] de la 2-a ĝis la 5-a de junio. La ĉeforganizanto, mem esperantisto, Olivier Turquet, decidis ke la {{J|oficiala lingvo}} estu la [[itala]] kaj Esperanto, tiel ke la afiŝoj estis dulingvaj. Dum kvar tagoj okazis 130 eventoj, plej diversaj, prezento de libroj, teatraĵoj, prelegoj, diskutrondoj, koncertoj ktp. Itala Esperanto-Federacio partoprenis per konstanta deĵoro ĉe stando, per prezento de kelkaj libroj en itala traduko, kaj per prezento de la teatraĵo “Doktoro Esperanto” de Mario Migliuc.<ref>Michela Lipari, "Eirenefest – festivalo de la libro por la paco kaj kontraŭ la perforto", [[Esperanto (gazeto)|Esperanto]], 1370(7-8) Julio-Aŭgusto 2022, p. 149.</ref> ==Nobel-premio pri paco== {{Ĉefartikolo|Nobel-premio pri paco}} [[Dosiero:Martin Luther King press conference 01269u edit.jpg|eta|325x325px|[[Martin Luther King]] ricevis la Nobel-premion pri paco en 1964; en la foto dum [[gazetarkonferenco]] en Marto 1964.]] La '''Nobel-premio pri paco''' estas unu el la kvin originalaj [[Nobel-premio]]j, kreitaj per la testamento de [[Alfred Nobel]], laŭ kiu ĝi estu donata al tiu persono kiu :''"laboris plej multe aŭ plej bone por komuneco kaj frateco inter la nacioj, kaj por la forigo aŭ malpliigo de permanentaj militaj fortoj kaj por la antaŭenigo de packunvenoj."'' Ĉiujare, meze de Oktobro la ricevanto de la premio estas elektata de la [[Norvega Nobel-Komitato]] (kvin komitatanoj nomumitaj de la [[Norvegio|norvega]] [[parlamento]] ''[[Stortinget]]''), kaj la premio transdonata je la [[10-a de decembro]] en la urbodomo en [[Oslo]] - Tio malsamas al la aliaj [[Nobel-premio]]j, kiujn disdonas la [[Sveda Akademio]] en [[Stokholmo]]. La Nobel-premio pri paco estas iafoje donita al eminentaj politikistoj, kiuj laŭ la premio-komitato kontribuis al pacigo, al registaraj oficialuloj aŭ [[Ne-registara organizaĵo|ne-registaraj organizaĵoj]] kiuj traktis ĝin, kaj ankaŭ estas kelkaj pacaktivuloj inter ĝiaj ricevantoj. Foje okazas polemikoj ĉar multaj konsideras, ke tiuj politikistoj ne estas tiom meritoplenaj kiom tiuj ĉi pacaktivuloj. Ekzemple [[Mahatma Gandhi]], plej konata reprezentanto de moderna pacismo ne ricevis la Nobel-premion. === Aliaj premioj === * [[Sidneja Paco-Premio]] * [[Pacpremio Wateler]] == Proverboj == Ekzistas pluraj [[proverbo]]j pri paco en la [[Proverbaro Esperanta]] de [[L. L. Zamenhof]], inter ili<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php |titolo=Lernu |alirdato=2008-12-21 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20111225060747/http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php |arkivdato=2011-12-25 }}</ref><ref>[[Portebla dokumentformo|PDF]]-libro [http://i-espero.info/files/elibroj/eo%20-%20zamenhof,%20l.l.%20-%20esperanta%20proverbaro.pdf] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150217032447/http://i-espero.info/files/elibroj/eo%20-%20zamenhof,%20l.l.%20-%20esperanta%20proverbaro.pdf|date=2015-02-17}}</ref>: * {{citaĵo|''Geedzoj en paco vivas en reĝa palaco.''}} * {{citaĵo|''Kiu akceptas donacon, perdas la pacon.''}} * {{citaĵo|''Pli valoras paco malbona, ol malpaco plej bona .''}} * {{citaĵo|''Disputoj kondukas al malpaco.''}} == Literaturo == *[http://www.sas.upenn.edu/African_Studies/Articles_Gen/Letter_Birmingham.html Letero el Birmingham Prizono] de [[Martin Luther King]]. * [http://www.peacefulsocieties.org/index.html Peaceful Societies, Alternatives to Violence and War] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220412014737/http://peacefulsocieties.org/index.html |date=2022-04-12 }} Mallongaj profiloj en 25 pacemaj societoj. *''The Path to Peace,'' de Laure Paquette. === En Esperanto === * (eo) Teraĵima Toŝio, ''Eseoj pri Paco kaj Esperanto - Interkompreniĝo kaj lingva demokratio'', Eld. Japana Esperanta Librokooperativo, 2011, ISBN 978-4-88887-068-9 * "La Kongresa Temo de la 2-a VK"; Javier Alcalde, "''Enkonduko al la Kongresa Temo. La pacisma aliro al Esperant''o"; En ''[[Esperanto (revuo)|Esperanto]]'', 114-a jaro, n-ro 1360 (9) | septembro 2021, pp.&nbsp;182–184. (en, eo) Sandra Haber, ''Baxter parolas! / Baxter Speaks!,'' eld. Mondial, 2023. Novelo verkita dum la pinto de la kronvirusa epidemio, kiu temas pri parolanta hundo kiu estas gvidanto de monda paco kiun ĝi volas akceli per [[Esperanto]]<ref>(en) [https://www.thriftbooks.com/w/baxer-speaks-baxer-parolas-esperanto-edition_sandra-haber/52100060/#edition=70803689&idiq=63152654 Baxer Speaks. Baxer parolas]. ISBN 1595694676</ref><ref>Sandra Haber, [https://katalogo.uea.org/?inf=2622 ''Baxter Parolas!'' ''Baxter speaks!''] , eld. Mondial, 2023, 59 paĝoj. Novelo pri hundo kun misio kreskigi internacian pacon. Kun ilustraĵoj de la aŭtorino, trad. R.J. García, Libroservo de Universala Esperanto-Asocio, ISBN 9781595694676.</ref>. === Klasika bibliografio === *[[Jeremy Bentham]]: "A Fragment on Government; being an Examination of what is delivered on the Subject of Government in General, in the Introduction to William Blackstone's Commentaries: with a Preface in which is Given a Critique of the Work at Large" (1-a eld.). London: T. Payne. 1776. * [[Émeric Crucé]], Le Nouveau Cynée de Émeric Crucé. Réimpression du texte original de 1623 avec introduction et traduction anglaise, Philadelphia 1909“ von Walther Neft in: K. v. Raumer 1953 S. 289–320. * Johanna J. Danis: Krieg und durchkreuzter Frieden, Triangulierung der Gegensätze, München 1996, ISBN 3-925350-70-5 *[[Erasmo de Roterdamo]]: ''Querela Pacis undique gentium ejectae profligataeque'', 1517. *[[Sebastian Franck]]: Das Krieg Büchlin des frides. Ein krieg des frides, wider alle lermen, aufrur und unsinnigkait zu kriegen, mit gründlicher anzaigung, auß wichtigen eehafften ursachen, auß gründtlichen argumenten der Hailigen Schrifft, alten Leeren, Concilien, Decreten, der Hayden schrifft und vernunfft widerlegt, 1539 und 1. Nachdruck von Cyriacus Jacob zum Bock, Frankfurt am Main 1550. * [[Friedrich Gentz]]: ''Über den ewigen Frieden'', in: Historisches Journal, S. 709–790, 1800. * ''[[I Ching|I Ging]] – Das Buch der Wandlungen''. Hier verwendete Ausgabe 1974, Eugen Diederichs Verlag Düsseldorf; Köln. ISBN 3-424-00061-2 *[[Immanuel Kant]]: ''[[Al Eterna Paco|Zum ewigen Frieden]]. Ein philosophischer Entwurf''. Verlag Friedrich Nicolovius, Königsberg 1795 und als vermehrte Auflage ebenda, Königsberg 1796. Esperantigita: [[Al Eterna Paco]]. *[[William Penn]]: ''[http://olldownload.libertyfund.org/Texts/LFBooks/Penn0200/PDFs/0479_Pt13_Peace.pdf An Essay towards the Present and Future Peace of Europe by the Establishment of a European Dyet, Parliament or Estates] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080911000315/http://olldownload.libertyfund.org/Texts/LFBooks/Penn0200/PDFs/0479_Pt13_Peace.pdf |date=2008-09-11 }} (1693)''] *[[Jean-Jacques Rousseau]]: 1755 : ''Jugement du Projet de paix perpétuelle de Monsieur l'Abbé de Saint-Pierre''. * Kurt von Raumer: Ewiger Friede. Friedensrufe und Friedenpläne seit der Renaissance. Karl Alber Verlag, Freiburg 1953. * [[Carl Friedrich von Weizsäcker]]: Bedingungen des Friedens. Göttingen 1964 === Moderna verkaro === * Sir [[Norman Angell]]. ''The Great Illusion''. 1909 * [[Raymond Aron]], ''Peace and War''. London: Weidenfeld & Nicolson, 1966 * [[Hedley Bull]]. ''The Anarchical Society''. Macmillan, 1977 * Sir Herbert Butterfield. ''Christianity, Diplomacy and War''. 1952 * Andrea Cagan: ''Frieden ist möglich''. Prem Rawat – Sein Leben, sein Weg. 2007, ISBN 978-3-85219-031-0 * Martin Ceadel. ''Pacifism in Britain, 1914–1945: The Defining of a Faith''. Oxford: Clarendon Press, 1980 * Martin Ceadel. ''Semi-Detached Idealists: The British Peace Movement and International Relations, 1854–1945''. Oxford: Oxford University Press, 2000. * Martin Ceadel. ''The Origins of War Prevention: The British Peace Movement and International Relations, 1730–1854''. Oxford: Oxford University Press, 1996 * Martin Ceadel. ''Thinking about Peace and War''. Oxford: Oxford University Press, 1987 * Inis L. Claude, Jr. ''Swords into Ploughshares: The Problems and Progress of International Organization''. 1971 * Wolfgang Dietrich, Josefina Echavarría Alvarez, Norbert Koppensteiner (Eld.): ''Schlüsseltexte der Friedensforschung'', Wien, LIT-Verlag, 2006. * [[Wolfgang Dietrich]]: ''Variationen über die vielen Frieden''. Band 1: Deutungen, Schriften des UNESCO Chair for Peace Studies der Universität Innsbruck, Wiesbaden, VS-Verlag, 2008. * Wolfgang Dietrich, Josefina Echavarría Alvarez, Gustavo Esteva, Daniela Ingruber, Norbert Koppensteiner (Eld.): ''The Palgrave International Handbook of Peace Studies. A Cultural Perspective''. London, Palgrave MacMillan, 2011 * Michael W. Doyle. ''Ways of War and Peace: Realism, Liberalism, and Socialism''. W.W. Norton, 1997 * [[Johan Galtung]] k. a.: ''Neue Wege zum Frieden. Konflikte aus 45 Jahren'': Diagnose, Prognose, Therapie. 2003. * Hans-Werner Gensichen: ''Weltreligionen und Weltfrieden''. Göttingen 1985 * Sir Harry Hinsley. ''Power and the Pursuit of Peace''. Cambridge: Cambridge University Press, 1962 * Alfred Hirsch, Pascal Delhom (Eld.): ''Denkwege des Friedens. Aporien und Perspektiven''. Alber, Freiburg/München 2007. ISBN 978-3-495-48204-9 * Andrew Hurrell. ''On Global Order''. Oxford: Oxford University Press, 2008 * Karlheinz Koppe: ''Der vergessene Frieden. Friedensvorstellungen von der Antike bis zur Gegenwart''. Opladen 2001. ISBN 3-8100-3099-6. * Norbert Koppensteiner: ''The Art of the Transpersonal Self; Transformation as Aesthetic and Energetic Practice''. ATROPOS New York/Dresden 2009. * Samrat Schmiem Kumar: ''Bhakti – the yoga of love''. Trans-rational approaches tp Peace Studies; (= Masters of Peace/1) LIT Verlag Münster, Wien; 2010 * Donald Markwell. ''John Maynard Keynes and International Relations: Economic Paths to War and Peace''. Oxford: Oxford University Press, 2006. * Donald Markwell. "Instincts to Lead": ''On Leadership, Peace, and Education''. Connor Court, 2013 Hans Morgenthau. Politics Among Nations. 1948 * [[Hans Morgenthau]]. ''Politics Among Nations''. 1948 * Terry Nardin: ''The Ethics of War and Peace: Religious and Secular Perspectives''. The Ethikon Series in Comparative Ethics, Princeton University Press 1996. * Terry Nardin: ''The Philosophy of War and Peace''. en: [[Routledge Encyclopedia of Philosophy]]. 9 (1998), S. 684–691. * Laure Paquette, ''The Path to Peace'' * Steven Pinker. ''The Better Angels of Our Nature: Why Violence Has Declined''. Viking, 2011 * Kenneth Waltz. ''Man, the State and War''. Princeton: Princeton University Press, 1978 * [[Michael Walzer]]. ''Just and Unjust War''. Basic Books, 1977 * J. Whalan. ''How Peace Operations Work''. Oxford University Press, 2013 * [[Martin Wight]]. P''ower Politics''. 1946 (2nd edition, 1978) * Nigel Young (Eld.): ''The Oxford International Encyclopedia of Peace''. Oxford University Press, 2010 * Sir [[Alfred Eckhard Zimmern]]. ''The League of Nations and the Rule of Law''. Macmillan, 1936 * "Pennsylvania, A History of the Commonwealth," esp. pg. 109, eld. Randall M. Miller kaj William Pencak, The Pennsylvania State University Press, 2002 * ''Peaceful Societies, Alternatives to Violence and War Short profiles on 25 peaceful societies''. * '''Prefaces''' en Peace: a Symposium [i.e. anthology], Consisting of [works by] Wendell L. Willkie, Herbert Hoover and Hugh Gibson, Henry A. Wallace, [and] Sumner Welles. "Cooperatively published by Simon and Schuster; Doubleday, Doran, and Co.; Reynal & Hitchcock; [and] Columbia University Press", [194-]. xii, 437 p. == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Vidu ankaŭ == {{Div col|cols = 3}} * [[Pacismo]] * [[Pacedukado]] * [[Premio Nobel de Paco]] * [[Premio Gusi pri paco]] * [[PACO|"Paco"]] (revuo de [[Mondpaca Esperantista Movado]]) * [[Pacpastroj]] ([[kunlaborismo]]) * [[Israel Loves Iran]] (kampanjo kontraŭ la diskurso de timo) * [[Michel Kichka]] * [[Armistico]] * [[Libertarianismo]] * [[Ligo internacia de la paco kaj de la libereco]] * [[Senperforto]] * [[Utopio]] * [[Immanuel Kant]] * [[Homaj rajtoj]] * [[La-Pazo]] * [[Malpaco (mezepoko)]] * [[Monda paco]] * [[Paca movado]] * [[Paca Oceano]] * [[Pacismo]] * [[Pax Romana]] * [[Pax Britannica]] * [[Taiping]] * [[Teorio de demokratia paco]] * [[WRI]] * [[Pacsimbolo]] * [[Internacia Tago de la Paco]] * [[Ligo de Nacioj]] * [[Unuiĝintaj Nacioj]] * [[Ĉielarka flago]] * [[Deklaro kaj Programo de Agado pri Kulturo de Paco]] * [[Diplomatiaj rilatoj]] * [[Aldo Capitini]] * [[Anarki-pacismo]] * [[Kristana pacismo]] * [[Kontraŭmilitarismo]] * [[Nuklea senarmiĝo]] * [[Henriette Ith-Wille]] * [[Homaranismo]] * [[Irokezoj]] * [[Kampanjo por Nuklea Senarmigado]] * [[Mohandas Karamchand Gandhi]] * [[Martin Luther King]] * [[Mozio]] * [[Ruĝa Kruco]] * [[Konvencioj de Ĝenevo]] * [[ne-perforto]] * [[Lev Tolstoj]] * [[1960-aj jaroj]] * [[civila malobeo]] * [[Adolfo Pérez Esquivel]] * [[Internacia Reto de Muzeoj por Paco]] * [[Vrede vzw]] * [[Alan Watts]] * [[Religioj por paco]] * [[Diplomatia agnosko]] * [[Al Eterna Paco]] {{Div col end}} {{Projektoj|q=Paco|ReVo=pac}} == Eksteraj ligiloj == * (eo) [https://universitato.info/milito.htm Alfronti militon] (20 lecionoj de 2 horoj en Vimeo aŭ YouTube), Universitato de Esperanto, 2012. *(eo) [https://worldbeyondwar.org/eo/ WorldBeyondWar.org] (MondoPreterMiliton) *(eo) [http://podkasta.net/index.php?id=25&podcast=vortoj&num=1 Vortoj por justa paco] fare de [[Federico Gobbo]] en spreaker ({{iwiki|IHeartRadio|en|en}}) (la vortoj estas montritaj en Podkasta.net kaj la sondosiero estas elŝutebla) En ĉi tiu [[podkasto]] mi intencas donaci momenton por mediti pri vortoj por justa paco, el la klasikaj aŭtoroj de la [[Esperanta literaturo]]. En ĉiu epizodo mi laŭtlegos citaĵon kaj donos je la fino la referencon. La ideo estas elsendi ĉiusemajne kelkminutan podkaston por rezervi al ni mem momenton de [[medito]], kun iom da muziko el mia Langodrumo (speco de Handpan, laŭ la vortigo de vikipedio), nova muzikinstrumento. La projekto daŭras unu jaron. *[http://www.carnegieendowment.org Carnegie Endowment for International Peace] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200605112929/https://carnegieendowment.org/ |date=2020-06-05 }} *[http://www.carnegiecouncil.org/index.html Lemonade a la Carnegie] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20121013220950/http://www.carnegiecouncil.org/index.html |date=2012-10-13 }} alirita la 16-an de oktobro, 2012 *[http://peacewiki.pbworks.com/ PeaceWiki] *[http://peace.maripo.com/ Peace Monuments Around the World] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20221104114639/https://peace.maripo.com/ |date=2022-11-04 }} *[http://www.frient.de Working Group on Peace and Development (FriEnt)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180828084516/https://www.frient.de/ |date=2018-08-28 }} *[http://www.quora.com/How-do-we-achieve-world-peace Answers to: "How do we achieve world peace?"] *(angla) Filmo pri [[Gary Davis|Gary Davies]]: "[https://vimeo.com/ondemand/theworldismycountry La mondo estas mia lando]" * {{Tradukita|lingvo= en |artikolo=Peace|revizio=1065551734}} * {{Tradukita|lingvo= es |artikolo=Paz|revizio=140951695}} {{Havenda artikolo|Paco}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Paco| ]] [[Kategorio:Pacmovado]] qnvpltorwnknu7rn4dtxwyrrdpv43bw Svislando 0 3784 9431925 9361593 2026-07-17T22:24:37Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431925 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lando | | nomoenlokalingvo = Schweizerische Eidgenossenschaft<br />Confédération suisse<br />Confederazione Svizzera<br />Confederaziun svizra<br />Confoederatio Helvetica | eonomo = Svisa Konfederacio | flago = [[Dosiero:Flag of Switzerland (Pantone).svg|120ra|centre|Flago de Svislando]] | blazono = [[Dosiero:Coat of Arms of Switzerland (Pantone).svg|110ra|centre|Blazono de Svislando]] | nacia himno = [[Svisa psalmo]] | nacia devizo = Unus pro omnibus, omnes pro uno <br /> (Unu por ĉiuj, ĉiuj por unu) | lokigo-bildo = {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 250 | dosiero1 = Europe-Switzerland.svg | dosiero2 = Carte suisse2.png | piedlinio = }} | lingvoj = [[germana lingvo|germana]] (63,7%),<br />[[franca lingvo|franca]] (20,4%),<br />[[itala lingvo|itala]] (6,5%),<br />[[Romanĉa lingvo|romanĉa]] (0,5%) | ĉefurbo = [[Berno]] (301 mil) | religio = [[katoliko]]j (44,1%), [[protestanto]]j (36,6%), [[nekredanto]]j (11,7%), [[islamano]]j (4,5%), [[ortodoksulo]]j (1,2%), aliaj (1,9%). (2000) | km2 = 41285 | akvo = 3.7 | loĝantaro = 8738791 | loĝantaro-jaro = 2021 | loĝdenso = 212 | valuto = [[Svisa franko]] | valuta kodo = CHF | horzono = [[UTC+1|+1]] <br />[[UTC+2]] (marto ĝis oktobro) | ttt = ch | landkodo = CHE, CH | tel = +41 | politika sistemo = [[federacio|federacia]] [[parlamenta demokratio]] | ŝtatestro = prezidanto alterniĝas jare.<br /> [[Alain Berset]],<br />[[Didier Burkhalter]],<br />[[Doris Leuthard]],<br />[[Ueli Maurer]],<br /> <span style="white-space: nowrap;">[[Guy Parmelin]],<br />[[Johann Schneider-Ammann]],</span><br />[[Simonetta Sommaruga]] | ĉefministro = la sep membroj de la [[Federacia Konsilio (Svislando)|Federacia Konsilio]] kolektive | nacia tago = [[1-a de aŭgusto]] | sendependeco = dum [[1648]] (Paco de Vestfalio), la dato de [[1291]] estas nur pakto pri reciproka helpo inter 3 arbaraj kantonoj. }} [[Dosiero:Kp167-svislando.opus|eta|Epizodo de [[podkasto]] [[Kern.punkto]] pri svislando.]] '''Svislando''' (ankaŭ '''Svisio''' aŭ '''Svisujo''', aŭ, kiel traduko de ''Schweizerische Eidgenossenschaft'' kaj samsignifaj alilingvaj vortoj, '''Svisa Konfederacio''' aŭ '''Helveta Konfederacio'''; historie ankaŭ '''Helvetio''') estas [[lando]] en Centra Eŭropo, inter [[Ĵuraso (montaro)|Ĵuraso]] kaj [[Alpoj]]. La oficialaj lingvaj nomoj estas la jenaj: * [[Germana lingvo|Germana]]: ''Die Schweiz'' aŭ oficiale ''Schweizerische Eidgenossenschaft''; * [[Franca lingvo|Franca]]: ''Suisse'' aŭ oficiale ''Confédération Suisse''; * [[Itala lingvo|Itala]]: ''Svizzera'' aŭ oficiale ''Confederazione Svizzera''; * [[Romanĉa lingvo|Romanĉa]]: ''Svizra'' aŭ oficiale ''Confederaziun Svizra''; * [[latina lingvo|Latina]] oficiale: ''Confoederatio Helvetica'' (tio estas la deveno de la oficiala mallongigo CH). La [[Alemana lingvo|alemana]] (germana lokadialekta) nomo estas ''Schwiiz''. Svislando limas en nordo al [[Germanio]], en oriento al [[Aŭstrio]] kaj [[Liĥtenŝtejno]], en sudo al [[Italio]], kaj en okcidento al [[Francio]]. Unua svisa kernlando estiĝis en la jaro [[1291]] per la fondo de la tiel nomita [[Svisa Ĵurkomunumo]], al kiu aliĝis iom post iom pliaj urboj, kaj kiu konkeris diversajn aliajn teritoriojn. La sendependeco de la Ĵurkomunumo estis unuan fojon oficiale rekonita de la [[Sankta Romia Imperio|imperio]] en [[1648]]. La unua tutasvisa ŝtato tamen kreiĝis nur okaze de la [[Helveta Revolucio]] en [[1798]], kaj la hodiaŭa federacia svisa ŝtato fondiĝis en [[1848]]. == Geografio == === La ĉefregionoj === Geografie Svislando dividiĝas, depende kiel oni difinas la dividon, en tri ĝis ses ĉefregionojn, nome la [[Alpoj]]n, la [[Svisa Mezlando]], kiu konsistas el la [[Antaŭalpoj (Svislando)|Antaŭalpoj]], mezlandaj ebenaĵoj kaj lagoj, kaj la [[Ĵuraso (montaro)|Ĵuraso]]. Pli ol 90% de la loĝantaro vivas en la Svisa Mezlando, al kiu tamen apartenas nur triono de la svisa teritorio. La urbo [[Bazelo]] apartenas al la [[Malaltebenaĵo de Supra Rejno]] kaj kelkaj lokoj en [[Tiĉino]] al la ebenaĵo de [[Pado]]. [[Dosiero:Switzerland satellite enhanced.jpg|eta|maldekstra|300ra|satelita bildo]] === La riversistemoj === Svislando fakte dividiĝas al kvar riversistemoj, kiuj (ĉu hazardo) preskaŭ kongruas kun la lingvaj regionoj. La kvar riversistemoj nutras kvar malsamajn marojn. [[Dosiero:Rhein Wasserfall3.JPG|eta|230ra|maldekstra|[[Rejnakvofalo]]]] [[Dosiero:Inn Susch.jpg|eta|230ra|dekstra|Inn en [[Engadino]]]] [[Dosiero:Piano di Magadino Fiume Ticino.jpg|eta|230ra|maldekstra|Tiĉinalfluo al [[Majora Lago]]]] [[Dosiero:Rhoneglacier.JPG|eta|230ra|dekstra|Rodanfonto ĉe [[Rodanglaĉero]]]] ==== [[Rejno]]-[[Aro (rivero)|Aro]] ==== La akvokolekta regiono de la riversistemo [[Rejno]]-[[Aro (rivero)|Aro]] kun la escepto de parto de la [[Lago de Neŭŝatelo]] kongruas pli-malpli kun la germanlingva teritorio de Svislando sen la supera [[Valezo]]. La ĉefaj svisaj alfluantoj de Rejno kaj Aro estas [[Emme]], [[Sarino]], [[Reuss]], [[Limato]], [[Turo (rivero)|Turo]], [[Töss]], [[Ergolz]] kaj [[Birs]]. La Rejno fluas al la [[Norda Maro]] ([[Atlantiko]]), kaj ĝi estas de la maro ŝipebla ĝis Svislando.<ref>[http://www.cdeli.org/sonarkivoj/Arthur-Baur/SRI-1979-49-A-1-322-Arthur-Baur-Rejno-ghis-Zurzach.mp3 Radioprelego de-ro Arthur Baur, Sonarkivo de CDELI: "Rejno ĝis Zurzach"]</ref> ==== [[Inn]] ([[Danubo]]) ==== La ĉefa alfluanto de la [[Danubo]], la rivero [[Inn]] (romanĉe ''En'', esperantigite ''Eno'') fontas en la romanĉlingva regiono de Svislando en [[Engadino]], [[Grizono]]. La akvo de la Inn alfluas tra la Danubo la [[Nigra Maro|Nigran Maron]].<ref>[http://www.cdeli.org/sonarkivoj/Arthur-Baur/SRI-1979-35-B-6-249-Arthur-Baur-La-rivero-Inn.mp3 Radioprelego de d-ro Arthur Baur, Sonarkivo de CDELI: "La rivero Inn"]</ref> ==== [[Tiĉino]] kaj [[Adda]] ([[Pado]]) ==== La [[Tiĉino (rivero)|rivero Tiĉino]] estas unu el la ĉefaj alfluantoj de la [[Pado]]. Krome ankaŭ [[Adda]] kaj kelkaj de ĝiaj alfluantoj inter kiu [[Poschiavino]] alfluas al Pado. La akvokolekta regiono de la svisdevenaj alfluantoj de Pado kongruas kun la itallingva parto de Svislando. La riversistemo Tiĉino/Adda-Pado alfluas al la [[Adriatiko]].<ref>[http://www.cdeli.org/sonarkivoj/Arthur-Baur/SRI-1979-33-B-6-237-Heidi-kaj-Arthur-Baur-La-rivero-Tichino.mp3 Radioprelego de d-ro Arthur Baur, Sonarkivo de CDELI: "La rivero Tiĉino"]</ref> ==== [[Rodano]] ==== La akvokolekta regiono de [[Rodano]] apartenas kun la escepto de la supra [[Valezo]] al la franclingva teritorio de Svislando. Al la riversistemo de Rodano apartenas ankaŭ la rivero [[Doubs]], kiu fontas en [[Ĵuraso (montaro)|Ĵuraso]]. La riversistemo de [[Rodano]] alfluas al la [[Mediteraneo]].<ref>[http://www.cdeli.org/sonarkivoj/Arthur-Baur/SRI-1978-32-B-4-229-Heidi-kaj-Arthur-Baur-La-rivero-Rodano-1.mp3 Radioprelego de d-ro Arthur Baur el Sonarkivo de CDELO: La rivero Rodano, 1]</ref><ref>[http://www.cdeli.org/sonarkivoj/Arthur-Baur/SRI-1978-32-B-6-231-Arthur-Baur-La-rivero-Rodano-2.mp3 Radioprelego de d-ro Arthur Baur el Sonarkivo de CDELO: La rivero Rodano, 2]</ref> === La svisaj lagoj === Svislando ne disponas pri marbordo, sed Svislando estas riĉa je multaj grandaj kaj malgrandaj lagoj. La plej grandaj estas [[Bodenlago]], [[Lemano]], [[Lago de Neŭŝatelo]], [[Kvarkantona Lago]], [[Majora Lago]], [[Lago de Lugano]] kaj [[Lago de Zuriko]]. La plej multaj lagoj estiĝis post la fino de la [[glaciepoko]] per la retiriĝintaj [[glaĉero]]j. Ekzistas tamen ankaŭ lagoj, kiuj estiĝis per naturaj baraĵoj post montara rokfalo kaj ne forgendas la multnombraj [[baraĵlago]]j, kiuj servas al la produktado de akvoelektra energio. [[Dosiero:Mapo Svisio.png|eta|300ra|dekstra|Mapo de Svislando]] === La plej grandaj urboj === * [[Zuriko]] (410 mil) * [[Ĝenevo]] (185 mil) * [[Bazelo]] (160 mil) * [[Berno]] (125 mil) * [[Laŭzano]] (117 mil) * [[Vinterturo]] (100 mil) Vidu ankaŭ: [[Listo de urboj en Svislando]] == Loĝantaro == La 31-an de decembro 2011 vivis {{unuo|7952600}} personoj en Svislando, inter ili 61,5% germanlingvaj svisoj, 17,1% franclingvaj svisoj, 6,4% italoj, 3,4% itallingvaj svisoj kaj 2,5% germanoj.<ref>[http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/01/02/blank/key/bevoelkerungsstand/02.html Stato de la loĝantaro de Svislando, retejo de la Svisa federacia oficejo pri statistiko]</ref> == Lingvoj == {{Ĉefartikolo|Lingvoj de Svisio}} [[Dosiero:Map Languages CH.png|eta|300ra|maldekstre|Franc-parolanta parto, verde; german-parolanta parto, oranĝe; ital-parolanta parto, viole; kaj romanĉ-parolanta parto, purpure; striitaj areoj estas dulingvaj.]] Svislando havas tri oficialajn ŝtatajn lingvojn ([[germana lingvo|germana]], [[franca lingvo|franca]], [[itala lingvo|itala]] kaj la [[romanĉa lingvo|romanĉa]] estas duone ŝtata lingvo), kaj krome du senteritoriajn landajn lingvojn (kiuj estis oficiale rekonitaj en la jaro [[1997]] per la ratifiko de la Eŭropa Ĉarto de la regionaj kaj malplimultaj lingvoj), nome la [[jeniŝa lingvo|jeniŝan lingvon]] de la svisaj ciganoj (proksimume 0,5 % de la loĝantaro) kaj la [[jida lingvo|jidan lingvon]] de svisaj [[judoj]] precipe en la vilaĝoj [[Endingen]] kaj [[Lengnau AG|Lengnau]] (laŭcifere tamen tre malgranda grupo). Preskaŭ 30% de la Svisa loĝantaro estas eksterlandaj almigrintoj, pro kio en Svislando krom la 6 landaj lingvoj ankaŭ estas parolataj multnombraj aliaj lingvoj, inter kiuj la [[serbokroata lingvo|serbo-kroata]] (3%), [[hispana lingvo|hispana]] (1,7%), [[portugala lingvo|portugala]] (1,4%), [[turka lingvo|turka]] (0,9%) kaj la [[angla lingvo|angla]] (0,9%, procentaĵoj laŭ la stato de la jaro 1990). Pri la germana lingvo en Svislando endas atentigi, ke skribatas ĝenerale la [[germana lingvo|norma germana lingvo]], sed parolatas la multaj dialektoj de la [[alemana lingvo|alemana aŭ svisgermana lingvo]]. Artikolo 8 de la svisa federacia konstitucio postulas lingvan liberecon por ĉiu, do garantias al ĉiu individuo la rajton paroli sian denaskan aŭ preferitan lingvon kaj akiri en ĝi literaturon kaj edukon. Tiu rajto tamen ne signifas, ke la individuo povas en trafiko kun aŭtoritatoj postuli, ke tiuj devas komuniki kun ŝi aŭ li en lia aŭ ŝia lingvo. En oficialaj rilatoj validas la teritoria principo, nome la loka oficiala lingvo. En trafiko kun federaciaj instancoj eblas utiligi libere unu el la kvar oficialaj svisaj lingvoj (la romanĉa tamen atingis la statuson de oficiala lingvo nur per la nova konstitucio en la jaro 1999, antaŭ ĝi estis nur tiel nomita nacia lingvo). Ĉiuj leĝoj estas tradukataj al la franca, la germana kaj la itala. La romanĉa estas duone ŝtata, ĉar unue oni ne tradukas ĉiujn leĝojn en ĝin, tamen kaj due la civitanoj rajtas ekrilati kun la registaro en Berno uzante la romanĉan.<ref>[http://www.admin.ch/opc/de/classified-compilation/20062545/index.html Svisa Federacia leĝo pri la landaj lingvoj kaj la interkompreniĝo inter la lingvaj komunumoj]</ref><ref>[http://www.cdeli.org/sonarkivoj/Arthur-Baur/91-018-A-2-Heidi-kaj-Arthur-BAUR-Kvarlingva-Svislando.mp3 Radioprelego de d-ro Arthur Baur en sonarkivo de CDELI: "Kvarlingva Svislando"]</ref> Pro la kreskanta influo de imperiisma angla lingvo - la turisma industrio kaj internaciaj entreprenoj postulas la scion de t.n. lingvo franka.{{mankas fonto}} En multaj kantonoj devige estas instruata la angla - anstataŭ oficialaj ŝtataj lingvoj. == Historio == [[Dosiero:Tagsatzung1531.jpg|eta|eta|dekstra|Svisa Dieto en Baden 1531]] === [[Svisa Ĵurkomunumo]] (1291-1798) === Dum la jaro [[1291]] de la [[Sankta Romia Imperio]] apartiĝis la tri [[prakantonoj]], [[Kantono Ŝvico|Ŝvico]], [[Kantono Urio|Urio]] kaj [[Untervaldo]], kaj fondis la [[Svisa Ĵurkomunumo|Svisan Ĵurkomunumon]]. Tiu alianco estis konfirmita per la [[Federacia Letero]] de 1291, kiu estas konservita en la [[Svisa Federacia Arkivo]] en [[Ŝvico]]. Al la ĵurkomunumo aliĝis iom post iom novaj kantonoj, kiuj serĉis protekton kontraŭ la [[Habsburgo|habsburganoj]] kaj aliaj regnoj en tiama [[mezepoka Eŭropo]]. Tio estis la urbaj ŝtatetoj [[Kantono Zuriko|Zuriko]], [[Kantono Berno|Berno]], [[Kantono Lucerno|Lucerno]], kaj la kantonoj [[Kantono Glaruso|Glaruso]] kaj [[Kantono Zugo|Zugo]]. Aliaj teritorioj kaj kantonoj alvenis al Svislando sekve de militaj konkeroj, kiel [[Kantono Tiĉino|Tiĉino]] kaj [[Kantono Vaŭdo|Vaŭdo]]. Al la antaŭindustria svisa ĵurkomunumo apartenis ankaŭ la urboj [[Rottweil]] en hodiaŭa [[Germanio]] kaj [[Savojo]] en hodiaŭa [[Francio]]. Nur okaze de la [[Vestfalia Paco]] en la jaro [[1648]] la [[imperiestro]] de la [[Sankta Romia Imperio|Sankta Romia Imperio de Germana Nacieco]] cedis al la ĵurkomunumo la ŝtatan sendependecon. En la tempo de la [[reformacio]] sub [[Zvinglo]] en Zuriko kaj [[Kalvino]] en [[Ĝenevo]] la ĵurkomunumo apartiĝis en [[protestantismo|protestantan]] kaj [[katolikismo|katolikan]] partion. La ĵurkomunumo tamen neniam estis ŝtato en la hodiaŭa senco sed precipe milita kaj ankaŭ ekonomia unio multe pli loza tamen ol la hodiaŭa [[Eŭropa Unio]]. La supera kaj fakte ununura organo de la Svisa Ĵurkomunumo estis la [[Svisa Dieto]], kunsido de la deputitoj de la membro-ŝtatoj, kiu kunvenis ĉiujare en loko okaze elektita.<ref>Fonto: [http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D26413.php ''Andreas Würgler'': ''Ĵurkomunumo'' en ''Historia Leksikono de Svislando'' (2012-02-08)]</ref> [[Dosiero:Fahnentraeger helvetik.jpg|eta|150ra|dekstra|<small>Standardisto kun helveta flago</small>]] === [[Helveta Respubliko]] (1798-1803) === Sekve de la [[Franca Revolucio]] okazis revoluci-eksporto al Svislando kaj la [[Helveta Revolucio]] kun subteno de francaj trupoj sub [[Napoleono]] kondukis al la kreo de la [[Helveta Respubliko]], kiu estis la unua tutsvisa ŝtato. Kiam kreiĝis la [[Helveta Respubliko]] Napoleono deprenis de [[Grizono]] la regionon [[Valtelino]], kaj la [[Badenio|Grandduklando Badenio]] konkeris la urbon [[Rottweil]], kiu ĝis tiam estis membro de la [[Svisa Ĵurkomunumo]]. En Ĵuraso, kiu ĝis tiam grandparte apartenis al la [[Princepiskopejo Bazelo]] estiĝis en [[1798]] la [[Raŭraka Respubliko]], kiu tamen vivis nur mallonge kaj de Napoleono estis integrita al Francio. Ĝenevo cetere en tiu epoko ne apartenis al la Helveta Respubliko sed al Francio.<ref>Fonto: [http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D9797.php ''Andreas Fankhauser'': ''Helveta Respubliko'' en ''Historia Leksikono de Svislando'' (2011-01-27)]</ref> === [[Svisa restaŭrado]] (1803-1848) === Post la kapitulaco de Napoleono ankaŭ en Svislando okazis restaŭrado de la malnova ordo, tamen la ideo de tutsvisa federacia ŝtato ne plu estis forigebla el la kapo de la ĉefe junaj radikaluloj. Dum la [[Viena Kongreso]] en [[1815]] Svislando deklaris eternan neŭtralecon, kiu estis agnoskita de la tiamaj eŭropaj ĉefpotencoj solene. Svislando devigis sin per tiu neŭtraleco defendi la trafikvojojn tra la [[Alpoj]] precipe tra [[Gotardo]], ne enmiksiĝi en la politikon de la aliaj ŝtatoj, dum aliflanke la subskribintaj ŝtatoj de la viena traktato garantiis, neniam ataki milite Svislandon. La Viena Kongreso ankaŭ fiksis la definitivajn limojn de Svislando, kiuj kun malmultaj modifoj validas ĝis hodiaŭ. La kongreso atribuis al Svislando la [[Ĵuraso]]n, kiu tiam fariĝis parto de [[Kantono Berno]]. El la sendependa urbo Ĝenevo kaj diversaj ĉirkaŭaj urboj kaj vilaĝoj, kiuj ĝis tiam apartenis al [[Savojo]], estis formita [[Kantono Ĝenevo]], kiu per la verdikto de la Viena Kongreso fariĝis ankaŭ svisa kantono. La epoko de la restaŭrado en Svislando staris sub la signo de la unua industriiĝo kaj de la fakto, ke la kamparaj regionoj postulis sendependecon de la urboj, al kiuj ili devis pagi altajn tributojn sen posedi egalajn rajtojn.<ref>Fonto: [http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D9799.php ''Christian Koller'': ''Svisa Restaŭrado'' en ''Historia Leksikono de Svislando'' (2012-01-12)]</ref> La apartiĝo de Svislando en protestantan kaj katolikan partion kondukis al severa krizo: la katolikaj kamparkantonoj sub gvido de la [[Kantono Lucerno]] kreis la [[Apartfederacio]]n (germane: ''Sonderbund''). Tio estis defendo-ligo farita inter la konservemaj svisaj kantonoj Lucerno, Friburgo, Zugo kaj la t.n. prakantonoj Ŝvico, Urio, Nidvaldo. La ligo estiĝis en aŭtuno [[1843]] ĉe konferenco en la kuracloko Rothen. En septembro 1845 aliĝis ankaŭ la Kantono Valezo. Sekvis la [[Apartfederaci-Milito]]. Dank' al la saĝeco de generalo [[Guillaume-Henri Dufour]], la milito rapide finiĝis kaj la Apartfederacio estis dissolvita. Post la malvenko kontraŭ la federaciaj trupoj en novembro [[1847]] tiu ĉi defendoligo malfondiĝis.<ref>[http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D17241.php René Roca: ''Sonderbund'', en: ''Historia Leksikono de Svislando''] (germane, france kaj itale)</ref> === Fondiĝo de la Svisa Federacio (1848) === Sekvo de la Apartfederaci-Milito estis la malpermeso de la [[Jezuitoj]] kaj la malpermeso fondi en Svislando novajn [[monaĥejo]]jn, leĝoj kiuj estis nuligitaj nur fine de la 20-a jarcento. Post la Apartfederacia milito en Svislando estis deklarita la religia paco en Svislando kaj la [[religia libereco]] estis garantiita en la federacia konstitucio. Per la artikolo 162 de la Federacia Konstitucio ĉia atako al la religia paco, nome la blasfemo kontraŭ dio kaj fiparolado pri religia kredo estis metita sub puno.<ref>Fonto: [http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D9801.php ''Andreas Kley'': ''Fondo de la Federacia Ŝtato de 1848'' en ''Historia Leksikono de Svislando'' (2012-06-15)]</ref> Dum la cetera Eŭropo estis paralizita en nova krizo (estis la tempo de la [[Revolucio de 1848 en Germanio|Marta Revolucio]]) en Svislando la radikaluloj [[Radikal-Demokrata Partio de Svislando]] prenis la potencon. Svislando akceptis en [[1848]] sian [[Konstitucio|Federacian Konstitucion]] kaj fariĝis la nun konata federacia ŝtato, konsistante el tiam 22 plenkantonoj (el inter kiuj 3 estis dividitaj al duonkantonoj) kaj estis elektita la unua [[Federacia Konsilio (Svislando)|Federacia Konsilio]]. La eksteraj limoj de Svislando ekde la Helveta Respubliko restis firmaj kaj ankaŭ la kantona subdivido ne plu ŝanĝiĝis, kun la escepto de la [[Kantono Ĵuraso]], kiu estiĝis nur en la jaro [[1971]] per apartiĝo de la franclingva parto de la [[Kantono Berno]]. == Politika sistemo == === Subsidiareca principo === Esenca trajto de la svisa politika sistemo estas la maksimuma divido de la [[politika potenco]]. La liberalaj principoj de la [[Radikal-Demokrata Partio de Svislando]], kiu estis la ideliveranto por la Svisa ŝtato, estis, ke neniu unuopulo havu tro da potenco. Neniam plu en Svislando devos ebli starigon de diktaturo aŭ [[feŭdismo|feŭdisma]] sistemo. Laŭ tiu-ĉi principo oni elektis por Svislando la principon de maksimuma [[subsidiareco]]. Plej malgranda aŭtonoma unuo estas la [[Komunumoj de Svislando|komunumoj]], super ili troviĝas la [[Kantonoj (Svislando)|kantonoj]], kiuj estas suverenaj ŝtatoj. Je federacia nivelo estas regulita nur, kio ne povas esti regulita pli bone je nivelo de kantono aŭ komunumo. === [[Legislativo]] === Ĉar Svislando estas [[rekta demokratio]] la supera leĝodona povo estas la popolo mem. [[Dosiero:Bundeshaus - Nationalratsratssaal - 001.jpg|eta|250ra|dekstra|Nacia parlamentejo]] ==== Federacia parlamento ==== Ĝi plenumigas tiun funkcion unuflanke per la ne-rekta kanalo, nome la [[Federacia Asembleo]] ([[germane]] ''Bundesversammlung'', [[france]] ''Assemblée fédérale'', [[itale]] ''Assemblea federale''). La asembleo konsistas el la [[Nacia Konsilio de Svislando|Nacia Konsilio]] (''Nationalrat, Conseil National, Consiglio Nazionale'') (200 seĝoj) kaj la [[Kantona Konsilio]] (''Ständerat, Conseil des États, Consiglio degli Stati'') (46 seĝoj). La anojn de la Kantona Konsilio nomumas la [[kantono]]j (duo po kantono, unu po [[duonkantono]]), dum la membroj de la Nacia Konsilio estas elektataj laŭproporcie de la tuta svisa popolo. ==== Rektdemokrataj rajtoj ==== La povo de la federacia parlamento tamen estas grave limigita per kvar esencaj demokratiaj rajtoj: ===== Referendumo ===== Per referendumo la popolo en publika voĉdono povas decidi pri ŝanĝoj de la federacia konstitucio kaj federaciaj leĝoj. Ŝanĝo de konstitucio devas esti devige submetita al publika baloto, leĝmodifoj devas esti submetitaj al publika baloto, se iu ajn civitano kolektas 50'000 subskribojn de voĉdonrajtaj svisoj. Referendumaj decidoj estas definitivaj kaj devigaj por parlamento kaj registaro. Eĉ se en multaj kazoj la popolo diras jes al parlamentaj leĝo- kaj konstituci-proponoj, la nur ekzisto de la referenduma rajto jam kaŭzas, ke la parlamento ĉiam devas atenti, formuli moderajn leĝproponojn, kiuj ne riskas referenduman fiaskon. ===== [[Popoliniciato]] ===== Dum referendumo estas bremso por malhelpi enkondukon de nova leĝo, la popolo havas ankaŭ rektan leĝodonan rajton, nome la popol-iniciato: Kolektante 100'000 subskribojn de voĉdonrajtaj svisoj, ĉiu svisa civitano povas postuli pere de [[Popoliniciato (Svislando)|federacia popoliniciato]] modifon de la federacia konstitucio. Plej multaj iniciatoj ĉe balotoj malakceptiĝas, tamen en multaj kazoj la popoliniciato kaŭzis, ke la federacia parlamento elverkis pli moderan leĝoproponon ol la iniciato mem, kiu poste trovis la subtenon de pli-multo.<ref>Fonto: [http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D10386.php ''Bernard Degen'': ''Popoliniciato'' en ''Historia Leksikono de Svislando'' (2013-07-25)]</ref> ===== Ŝtata iniciato ===== Iniciativrajton havas ankaŭ la kantonoj: Ĉiu kantono povas per ŝtata iniciato postuli la enkondukon de nova leĝo je federacia nivelo. En pluraj kantonoj, kiel ekzemple Zuriko unuopa civitano povas postuli, ke la kantono lanĉu ŝtatan iniciaton, kio signifas, ke en Svislando teorie ĉiu unuopa civitano povas kaŭzi federacian voĉdonon per simpla letero al la kantona registaro. ===== Ŝtata referendumo ===== Finfine la plimulto de la kantonaj registaroj povas postuli kontraŭ la volo de la federacia parlamento per ŝtata referendumo la voĉdonon pri nova leĝo. Tiu-ĉi rajto nur unu-foje en la svisa historio estis aplikita, kiam en la jaro 2005 estis faligita la impostreformo, kiu favorigintus la riĉulojn laŭ la kontraŭuloj. ===== Kritiko de la rekta demokratio ===== En multaj landoj kiel ekzemple [[Germanio]] (kaj, malpli ofte, ankaŭ en Svislando mem) politikistoj timas rektan demokration. Ili argumentas, ke tiaj rekt-demokrataj rajtoj komplete paralizus la ŝtaton kaj ke politiko ne kapablus reagi al problemoj rapide. Al tio tipe respondas la subtenantoj de rekta demokratio, ke la Svisa Federacio ekde 1848 bonege funkciis kaj estis unu el la plej stabilaj landoj de la mondo. La svisa ekonomio prosperas kaj la lando estas la plej riĉa lando kun plej alta vivnivelo sur la tuta planedo. Interese estas speciale, ke la svisa popolo (ofte kontraŭ la volo de parlamento kaj registaro) ofte favoris ekologion kaj mediprotektadon kaj publikan trafikon: limigo de rapideco al 120&nbsp;kilometrojn hore estis same akceptita en publika voĉdono kiel la investoj al la publika trafiko, dume estis akceptita fine de la 20-a jarcento popoliniciato, kiu postulis halton de konstruo de atomenergiaj centraloj dum dek jaroj kaj submetis konstruon de novaj atomcentraloj devige al popola voĉdono. La svisa sistemo do ĉefe limigus la povon de politikaj partioj.<ref>[http://www.zeit.de/2012/23/A-Direkte-Demokratie Peer Teuwsen: "Direkte Demokratie - Alle Macht dem Volk" en "Zeit Online", 31-an de majo 2012, konsultita 2016-09-30]</ref><ref>[https://www.eda.admin.ch/aboutswitzerland/de/home/politik/uebersicht/direkte-demokratie.html "Rekta Demokratio", klariga teksto en la retejo de la svisa registaro (en germana, franca, itala, angla, hispana, ĉina, japana, rusa kaj portugala lingvoj, konsultita 2016-09-30]</ref> === [[Ekzekutivo]] === La realiganta instanco (ekzekutivo) troviĝas en la manoj de la [[Federacia Konsilio (Svislando)|Federacia Konsilio]]. La Federacian Konsilion elektas la [[Federacia Asembleo]]. Ĝi konsistas el sep personoj kaj ĝia prezidanto, kiu estas unu el la sep membroj de la konsilio, ŝanĝiĝas ĉiu-jare. === [[Jurisdikcio]] === La supera jurisdikcia instanco estas la [[Svisa Federacia Tribunalo]]. Ĝia ĉefsidejo troviĝas en [[Lausanne]]. Ĝi havas subinstancojn kiel la [[Svisa Federacia Puntribunalo]], kies sidejo troviĝas en [[Belinzono]]. La membroj de la Svisa Federacia Tribunalo estas elektitaj de la [[Nacia Asembleo]] laŭ propono de la [[Federacia Konsilio]] je vivodaŭro (tio signifas ĝis emeritiĝo). === Politikaj partioj en Svislando === {{Ĉefa|Politikaj partioj en Svislando}} == [[Ekonomio]] == [[Dosiero:Villette (Lavaux), Suisse et lac Léman.jpg|eta|150ra|dekstra|Vitejterasoj en [[Lavaux-Oron (distrikto)|Lavaux]]]] [[Dosiero:Switzerland_Product_Exports_(2019).svg|eta|Proporcia reprezento de eksportataj produktoj de Svislando, 2019]] Svislando estas la [[Listo de landoj laŭ MEP po kapo|3a plej riĉa lando]] en la mondo laŭ indicoj de MEP ([[Malneta Enlanda Produkto]]) po kapo,<ref>"Austria". International Monetary Fund. [http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?sy=2009&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=122&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=37&pr.y=14] Alirita la 2an de Julio 2017.</ref> kun 52.879 internaciaj dolaroj po kapo en 2005. La [[malneta nacia produkto]] estas la jena: entute 305 miliardoj $, pokape 40.63 $ {{Mankas fonto|dato=Junio 2015}}. Ĉar la lando ne havas aliron al la maro kaj do estas senhavena, Svislando devas importi ĉiujn siajn [[krudaĵo]]jn surtere kaj tial tre dependas de la ekonomiaj politikoj kaj komercaj limigoj de siaj komercaj partneroj. Tial Svislando establis tre evoluintan industrion. Malgraŭ esti lando malriĉa je naturaj resursoj, Svislando sukcesis tre bone integriĝi en la kampo de industrio kaj ekonomio. Svisa industrio ne aspiras al [[amasproduktado]], sed fokusigas siajn klopodojn sur produktado, kiu postulas kompetentecon kaj precizecon. Anstataŭ havi poluantajn fabrikojn, la svisoj specialiĝis pri [[Luksa varo|luksaj produktoj]] kaj [[teknologio]] kaj tiel sukcesis eltiri la plej bonan el la industria revolucio. La svisaj produktoj estas konataj en la mondo kiel havantaj bonegan kvaliton, inter la famaj inter ili la horloĝoj, la tranĉiloj (ekz. [[Svisa tranĉilo]]) same kiel la svisaj [[fromaĝo]]j kaj ĉokolado. La svisoj ne spertas la damaĝojn de aero kaj akvopoluado, kiun la industrio alportis al la resto de la mondo, ĉar ili trinkas akvon, kiu devenas el glaĉeroj kaj ne el subtera akvo, ĉar signifa parto de ilia elektro estas produktita el hidrelektraj digoj kaj ĉar ili zorgas pri aferoj de media kvalito kiel reciklado de rubaĵoj. Svislando eksportas ĉefe maŝinindustrian produktaĵon, kemiaĵojn, [[horloĝo]]jn, nutraĵojn kaj [[ĉokolado]]n. En Svislando, ekzistas multaj [[Privata lernejo|privataj lernejoj]], studioj kaj edukaj institucioj en la kampo de teknologio, komerco kaj hoteloj, kiuj ĉiujare produktas milojn da tre specialigitaj diplomiĝintoj. La limigita agrikultura areo estas kultivita en intensa metodo per maksimuma [[mekanizado]]. Kie agrikultura kultivado ne estas inda aŭ ebla, tie la areo estas rezervita por [[paŝtejo]] kaj uzita por kreskigi [[brutaro]]n de elektita raso. Fakte, la du plej elstaraj agrikulturaj produktoj de Svislando estas vino kaj fromaĝo. Svislando ne estas membro de la Eŭropa Unio sed de la [[Eŭropa Liber-Komerca Asocio|Eŭropa Liber-komerca Asocio]] ([[ELKA]]), kadro paralela al la Unio establita en 1960. Tamen, male al la aliaj membroj de la unio, kiuj reguligas siajn komercajn rilatojn kun Eŭropo ene de la tiel nomata "[[Eŭropa Ekonomia Areo]]" ([[EEA]]), Svislando bazigas siajn komercajn rilatojn kun Eŭropo sur duflankaj interkonsentoj. Notindas ke Svislando ankaŭ ne estis membro de la [[Unuiĝintaj Nacioj]] ĝis 2002. === [[Agrikulturo]] === Svislando origine estis [[agrikulturo|agrikultura]] lando. En la [[Alpoj]] kaj en [[Ĵuraso (montaro)|Ĵuraso]], la kamparanoj ĉefe vivas de alppaŝtejabovbredado produktante lakton kaj fromaĝon. Svisaj lakto kaj fromaĝoj ankoraŭ hodiaŭ estas gravaj eksportproduktoj, sed pro la disvolviĝanta teknkiko en la agrikulturo hodiaŭ nur malpli ol 5% de la laboristaro pergajnas sian vivon en la [[agrikultura sektoro]]. En la mezlando precipe en la [[Zurika Vinlando]] kaj ankaŭ en la plivarmaj deklivoj sude de la Alpoj en [[Kantono Tiĉino|Tiĉino]], en [[Kantono Valezo|Valezo]] kaj ĉe la [[Lemano]] kaj la [[Lago de Neŭŝatelo]] oni kultivas vinon kaj fruktojn, dum en la Svisa Mezlando oni plantas legomojn tritikon, terpomojn, zukerrapojn kaj aliajn agroproduktojn. Kvankam en la kliŝoj de Svislando oni ankaŭ pro la mitoj de [[Vilhelmo Tell]] kaj [[Heidi]] emas kredi, ke Svislando estas agrikultura lando, ĝi fakte eĉ ne 60% de ĝia nutraĵo povas produkti mem. === [[Industrio]] === ==== Tekstilindustrio ==== Jam en la frua 19-a jarcento precipe pro la abunde ekzistanta akvo-energio la [[industrio]] akiris pli kaj pli signifan rolon. Unue disvolviĝis [[teksaĵo|tekstilindustrio]] baziĝante sur hejmlaboro. Sekvis ŝpin- kiaj teksaĵfabrikoj precipe en la [[Zurika Oberlando]]. La urbo [[Zuriko]] dankas sian riĉecon al la prosperanta tekstilindustrio de la 19-a jarcento. Nuntempe la tekstilindustrio en Svislando pli kaj pli perdis sian signifon, ĉar teksaĵoj el Ĉinuoj inundas la mondan merkaton je prezoj, je kiu ne eblas produkti en Svislando. Sukcese vivtenas sin entreprenoj, kiuj evoluigas specialajn materialojn, kiel ekzemple inteligentajn vestaĵojn, kiuj per integrita komputiltekniko povas servi al sciencistoj, sportistoj aŭ handikapitaj homoj. ==== Maŝinindustrio ==== Kun la tekstilindustrio evoluis ankaŭ la maŝinindustrio, unue en la sektoro de la konstruo de tekstilmaŝinoj. Per la konstruado de fervojoj ekprosperis lokomotiv- kaj vagonfabrikoj. Per la tutmondiĝo Svislando pro altaj salajrokostoj en la klasikaj industrioj nuntempe ne plu estas konkurenckapabla. Tiun malavantaĝon svisoj kompensis per alte specialigita industrio, kies evoluo postulas altnivelan edukadon kaj altan laborkvaliton. Kaj svsiaj entreprenoj ankaŭ sukcese trovis niĉojn, kiujn amasindustrio en la tria mondo ne facile povas okupi. ==== Horloĝoindustrio ==== Post la unua [[krizo]] de la tekstilindustrio precipe en la [[Kantono Neŭŝatelo|neŭŝatela]] [[Ĵuraso (montaro)|Ĵuraso]] la entreprenistoj devis serĉi alternativon. Tiel naskiĝis fine de la [[19-a jarcento]] precipe en urboj kiel [[La Chaux-de-Fonds|Ĉaŭdefono]] la horloĝindustrio, por kiu Svislando hodiaŭ estas mondfama; konsekvence disvolviĝis dumtempe la [[anarkiismo|anarkiistaj]] ideoj, notinde sine de la [[Ĵurasa Federacio]] stimulata de [[Miĥail Bakunin|Bakunino]]. ==== Nutraĵo kaj ĉokolado ==== Ankaŭe la nutraĵindustrio ludas rolon en la svisa ekonomio. Svislando estas la naskiĝlando kaj sidejo de [[Nestlé]], la plej granda nutraĵkompanio de la mondo. Fama Svislando estas por sia [[ĉokolado|ĉokoladindustrio]]. Gravaj ĉokoladentreprenoj estas [[Lindt & Sprüngli]] kaj [[Chocolat Tobler]]. === [[Turismo]] === En la dua duono de la 19-a jarcento ĉefe la britoj kaj rusoj malkovris Svislandon kiel turisma celo. Per la konstruo de montaraj fervojoj kaj la kreskanta interesiĝo pri vintraj sportoj kiel [[skiado]], Svislando fariĝis grava turisma celo. Sed ankaŭ somere precipe la [[Alpoj]] invitas al migrado kaj montgrimpado. Famaj turismaj regionoj estas la [[Berna Oberlando]], [[Kantono Grizono|Grizono]] kaj [[Valezo]]. En urboj kiel [[Davos]] danke al la aparta altecklimato estiĝis kuracturismo. Ekzistas en Svislando ankaŭ multaj akvomineralfontoj, ĉirkaŭ kiuj estiĝis kuracbanejoj, kiel ekzemple en [[Baden (Argovio)|Baden]].<ref>[http://www.cdeli.org/sonarkivoj/Arthur-Baur/SRI-1978-21-B-7-165-Arthur-Baur-Turismo-en-Svislando.mp3 Radioprelego de d-ro Arthur Baur en la sonarkivo de CDELI: "Turismo en Svislando"]</ref> === Servoperado kaj bankoj === En la 20-a jarcento precipe ankaŭ por la politika stabileco kaj la nepartopreno de Svislando en la mondmilitoj ekprosperis la servo- kaj financsektoroj. Svislando kaj precipe Zuriko fariĝis grava internacia centro por [[banko]]j kaj komerco. == Trafiko == [[Dosiero:Zurich Muelligen Post.jpg|eta|eta|dekstra|Trajno antaŭ poŝtdistribucentro en Zuriko]] === [[Fervojo]] === Svislando havas hodiaŭ la plej bone funkciantan publikan trafiksistemon de la mondo. La koro de tiu-ĉi trafiksistemo certe estas la [[Svisaj Federaciaj Fervojoj]]. La kvar ĉefaj aksoj estas la du linioj de oriento al okcidento (de [[Sankt-Galo]] tra [[Zuriko]], [[Berno]], [[Laŭzano]] al [[Ĝenevo]] kaj de [[Romanshorn]] tra [[Zuriko]], [[Bielo]], [[Neŭŝatelo]] al [[Ĝenevo]]) kaj de nordo al sudo (de [[Bazelo]] tra [[Berno]], [[Lötschberg]], [[Sempiono]] al [[Domodossola]] kaj de [[Ŝafhaŭzo]], [[Zuriko]], [[Ŝvico]] respektive [[Bazelo]], [[Lucerno]] tra [[Gotardo]] al [[Tiĉino]]). Krom la Svisaj Federaciaj Fervojoj ekzistas ankaŭ diversaj privataj kaj kantonaj fervojkompanioj, kiel ekzemple la [[Svisa Sudorienta Fervojo]] aŭ la [[Berno-Lötschberg-Sempiono-Fervojo]]. Svislando disponas pri la plej densa fervojreto de la mondo, kies tuta longeco estas pli ol 5000&nbsp;km kaj pri la plej densa horaro, nome averaĝe ĉiujn sep minutojn cirkulas trajno je ĉiu linio.<ref>Vidu: [http://www.sbb.ch Retejo de la Svisaj Federaciaj Fervojoj]</ref> === [[Poŝtaŭto]]busoj === La plej signifa transportentrepreno krom la [[Svisaj Federaciaj Fervojoj]] en Svislando estas la entrepreno [[Poŝtaŭto]] de la [[Svisa Poŝto]], kiu funkciigas aŭtobusreton en la tuta lando. Poŝtaŭto kaj Svisaj Federaciaj Fervojoj firme kunlaboras kaj kunordigas siajn horarojn, tarifojn kaj biletojn. === [[Aŭtovojoj de Svislando|Aŭtovojoj]] === Densa nacia reto de [[Aŭtovojoj de Svislando|aŭtovojoj]] interligas ĉiujn svisajn regionojn kaj gravajn urbojn. Por la nord-sud-trafiko gravas la du tra-alpaj tuneloj tra la [[Gotardo-Ŝosetunelo|Gotardo]] kaj la [[San-Bernardino-Ŝosetunelo|San Bernardino]]. <ref>[http://www.cdeli.org/sonarkivoj/Arthur-Baur/Radiokasedo-120-2-759-Arthur-BAUR-La-reto-de-la-svisaj-autostradoj.mp3 Radioprelego de d-ro Arthur Baur en la sonarkivo de CDELI: "La reto de la svisaj aŭtostradoj"]</ref> === [[Listo de la montpasejoj de Svislando|Alpaj kaj ĵurasaj montpasejoj]] === Granda defio por la stratkonstruistioj en Svislando estas la [[Alpoj]] kaj la [[Ĵurasa Montaro]]. Jam en antikva tempo la homoj komencis konstrui [[montpasejo|montpasejstratojn]] por superi tiujn gravajn trafikobstaklojn. La plej konata certe estas la [[Gotardpasejo]], kies konstrui en la [[13-a jarcento]] efektive kreis la ekzistokialon por la [[Svisa Ĵurkomunumo]]. === Aero === Svislando disponas pri tri interkontinentaj flughavenoj nome en [[Flughaveno Zuriko|Zuriko]], [[Ĝenevo]] kaj en [[Bazelo]] la trilandan [[Flughaveno Bazelo-Mulhaŭzo-Frajburgo|flughavenon Bazelo-Mulhaŭzo-Frajburgo]]. Internaciaj flughavenoj krome ekzistas en [[Altenrhein]], [[Belp]] ([[Berno]]), [[Grenchen]] kaj [[Lugano]]. == Edukado kaj scienco == Ĉiam gravan rolon en Svislando ludis ankaŭ la esplorado. La unua [[universitato]] estis fondita en [[1460]] en [[Universitato de Bazelo|Bazelo]]. La federacio kaj la kantonoj de Svislando jam en la 19-a jarcento enorme investis en la edukadon kaj kreiĝis [[Universitatoj kaj universitataj altlernejoj de Svislando|pluraj renomaj faklernejoj kaj universitatoj]]. Pluraj nobelpremiitoj, interalie [[Albert Einstein]], esploradis en Svisujo. La ŝtataj esplorejoj estas la du teknikaj altlernejoj [[Svisa Federacia Instituto pri Teknologio Zuriko|ETHZ]] en [[Zuriko]] kaj [[Svisa Federacia Instituto pri Teknologio Laŭzano|EPFL]] en [[Laŭzano]], kaj la dek universitatoj. Famaj esplor-institutoj estas [[CERN]], la [[Paul-Scherrer-Institut]] kaj [[EMPA]]. Svisio estas konata pro sia longa tradicio de [[kemio|kemia]] kaj [[medicino|medicina]] esplorado. Nuntempe oni ankaŭ celas novajn esplorterenojn kiel [[nanoteknologio]]n, [[komputscienco]]n, [[kosmoscienco]]n kaj [[klimatscienco]]n. La graveco de la scienco por Svisujo devenas precipe de tio, ke Svisujo estas lando malriĉa je krudmaterialoj. La publika edukado estas afero de [[kantono]]j. Svislando ne havas edukministron. En la ĉefurbo [[Berno]] estas sidejo de Svisa Konferenco de la Direktoroj de la Publika Edukado. [http://www.edk.ch Jen la retejo de tiu konferenco]. == Svisa kuirarto == La plej konataj tipaj svisaj manĝaĵoj estas la [[fonduo]] (fandita fromaĝo, kiun oni manĝas per panpecoj trampitaj en ĝi), [[rakledo]] (fandita fromaĝo, manĝata sur terpomoj), [[roŝtio]] (roŝtitaj terpomoj) kaj [[muslio]] (kaĉeto el fruktoj kun tiversaj grajnoj kaj jugurto). Krom tiuj tre famaj manĝaĵoj ĉiu svisa regiono posedas sian propran tipan lokan kuirarton. == Religio == [[Dosiero:Lausanne-cathe7.JPG|eta|dekstra|Katedralo Notre-Dame de [[Lausanne]] en kantono [[Vaud]]]] Svislando ne havas oficialan [[ŝtato|ŝtatan]] religion, kvankam ĉiukaze la plejmulto de la [[kantonoj de Svislando|kantonoj]] (krom [[Kantono Ĝenevo|Ĝenevo]] kaj [[Kantono Neuchâtel|Neuchâtel]]) agnoskas oficialajn ekleziojn, inkluzive de la [[Katolika Eklezio]] kaj la Svisa [[Protestanta]] Eklezio. Ĉi tiuj eklezioj, plus en kelkaj kantonoj la [[Prakatolika Eklezio]] kaj [[Judismo|Judaj kongregacioj]], estas financitaj de oficiala impostado de anoj. [[Kristanismo]] estas la plej granda religio en Svislando, dividita preskaŭ egale inter la [[Katolika Eklezio]] (41,8% de la loĝantaro) kaj diversaj [[Protestanto|Protestantaj]] konfesioj (40%). Enmigrado dum lastaj jaroj alportas [[Islamo|Islamanojn]] (4,3%, plejparte [[Albanoj]]n, kaj tiuj plejparte el [[Kosovo]]) kaj [[Ortodoksismo|Ortodoksanojn]] (1,8%) kiel notindajn religiajn malplimultojn. La [[demoskopio]] (opini-sondado) "Eŭrop-barometro" de [[2005]] trovis, ke 48% estas [[teismo|teistoj]], 39% konfesas kredon je "spirito aŭ vivoforto", 9% estas [[ateisto]]j, kaj 4% [[agnostikismo|agnostikaj]]. La plej grandaj urboj (Berno, Zuriko kaj Bazelo) estas plejparte Protestantaj. Meza Svislando, kaj ankaŭ [[Tiĉino (kantono)|Tiĉino]], estas tradicie Katolikaj. La Svisa [[Konstitucio]] de [[1848]]—influita de la tiam freŝa impreso de la bataloj de Katolikaj kontraŭ Protestantaj kantonoj dum la Apartfederacia Milito (Sonderbund) konscie difinis ŝtaton kun garantiata grup-reprezentado, por ebligi pacan kunekzistadon de Katolikoj kaj Protestantoj. [[Plebiscito]] en [[1980]] petanta kompletan [[Laikeco|apartigon de eklezio kaj ŝtato]] estis klare malakceptita, kun nur 21,1% voĉdonoj subtenintaj. == Ceteraj informoj == * '''Etimologio:''' landa malnova nomo estas Helvetio, kio devenas de helvetaj triboj. * '''Organizoj:''' [[UNO]] ([[2002]]) Konsilio de Eŭropo, Eŭropa Liber-komerca Asocio ELKA == Administra divido == Svislando dividiĝas en 26 kantonoj. Vidu ankaŭ [[kantonoj (Svislando)]] {| cellpadding="2" cellspacing="0" border="1" style="border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" class="sortable" |- valign=top align=right bgcolor="#efefef" ! width=7.5% align=center | [[ISO 3166-2:CH|ISO]] / aŭtokodo ! width=7.5% align=center class="unsortable"| blazono ! width=17% align=left | '''kantono''' ! width=5% align=center | aliĝo ! width=12.5% align=left | ĉefurbo ! width=9% | loĝantoj<br /><font size="-2"><sup>'''1'''</sup></font> ! width=5% | areo<br /><font size="-2"><sup>'''2'''</sup></font> ! width=9% | loĝantoj per km² – <font size="-2"><sup>'''3'''</sup></font> ! width=7.5% | komunumoj<font size="-2"><sup>'''5'''</sup></font> ! width=7.5% align=center | lingvoj |- valign=top align=right ! align=center | ZH | align=center | [[Dosiero:Wappen Zürich matt.svg|25ra|blazono de la kantono Zuriko]] | align=left | [[kantono Zuriko|Zuriko]] | align=center | [[1351]] | align=left | [[Zuriko]] | {{SortKey|a1272600}}1'272'600<br /><font size="-2">(1)</font> | {{SortKey|a0001729}}1'729<br /><font size="-2">(7)</font> | {{SortKey|a0000729}}729<br /><font size="-2">(3)</font> | {{SortKey|a0000171}}171 | align=center | [[germana lingvo|germana]] |- valign=top align=right ! align=center | BE | align=center | [[Dosiero:CHE Bern COA.svg|25ra|blazono de la kantono Berno]] | align=left | [[kantono Berno|Berno]] | align=center | [[1353]] | align=left | [[Berno]] | {{SortKey|a0957100}}957'100<br /><font size="-2">(2)</font> | {{SortKey|a0005959}}5'959<br /><font size="-2">(2)</font> | {{SortKey|a0000160}}160<br /><font size="-2">(15)</font> | {{SortKey|a0000398}}398 | align=center | [[germana lingvo|germana]], [[franca lingvo|franca]] |- valign=top align=right ! align=center | LU | align=center | [[Dosiero:Wappen Luzern matt.svg|25ra|blazono de la kantono Lucerno]] | align=left | [[kantono Lucerno|Lucerno]] | align=center | [[1332]] | align=left | [[Lucerno]] | {{SortKey|a0356400<}}356'400<br /><font size="-2">(7)</font> | {{SortKey|a0001493}}1'493<br /><font size="-2">(9)</font> | {{SortKey|a0000238}}238<br /><font size="-2">(9)</font> | {{SortKey|a0000097}}97 | align=center | [[germana lingvo|germana]] |- valign=top align=right ! align=center | UR | align=center | [[Dosiero:Wappen Uri matt.svg|25ra|blazono de la kantono Urio]] | align=left | [[kantono Urio|Urio]] | align=center | [[1291]] | align=left | [[Altdorf (Urio)|Altdorf]] | {{SortKey|a0035100}}35'100<br /><font size="-2">(24)</font> | {{SortKey|a0001077}}1'077<br /><font size="-2">(11)</font> | {{SortKey|a0000033}}33<br /><font size="-2">(25)</font> | {{SortKey|a0000020}}20 | align=center | [[germana lingvo|germana]] |- valign=top align=right ! align=center | SZ | align=center | [[Dosiero:Wappen des Kantons Schwyz.svg|25ra|blazono de la kantono Ŝvico]] | align=left | [[kantono Ŝvico|Ŝvico]] | align=center | [[1291]] | align=left | [[Ŝvico (komunumo)|Ŝvico]] | {{SortKey|a0137500}}137'500<br /><font size="-2">(17)</font> | {{SortKey|a0000908}}908<br /><font size="-2">(13)</font> | {{SortKey|a0000150}}150<br /><font size="-2">(16)</font> | {{SortKey|a0000030}}30 | align=center | [[germana lingvo|germana]] |- valign=top align=right ! align=center | OW | align=center | [[Dosiero:Wappen Obwalden matt.svg|25ra|blazono de la kantono Obvaldo]] | align=left | [[Obvaldo]] * | align=center | [[1291]] | align=left | [[Sarno (Obvaldo)|Sarno]] | {{SortKey|a0033300}}33'300<br /><font size="-2">(25)</font> | {{SortKey|a0000491}}491<br /><font size="-2">(19)</font> | {{SortKey|a0000068}}68<br /><font size="-2">(22)</font> | {{SortKey|a0000007}}7 | align=center | [[germana lingvo|germana]] |- valign=top align=right ! align=center | NW | align=center | [[Dosiero:Wappen Nidwalden matt.svg|25ra|blazono de la kantono Nidvaldo]] | align=left | [[Nidvaldo]] * | align=center | [[1291]] | align=left | [[Stans]] | {{SortKey|a0039800}}39'800<br /><font size="-2">(22)</font> | {{SortKey|a0000276}}276<br /><font size="-2">(22)</font> | {{SortKey|a0000143}}143<br /><font size="-2">(18)</font> | {{SortKey|a0000011}}11 | align=center | [[germana lingvo|germana]] |- valign=top align=right ! align=center | GL | align=center | [[Dosiero:Wappen Glarus matt.svg|25ra|blazono de la kantono Glaruso]] | align=left | [[kantono Glaruso|Glaruso]] | align=center | [[1352]] | align=left | [[Glaruso]] | {{SortKey|a0038200}}38'200<br /><font size="-2">(23)</font> | {{SortKey|a0000685}}685<br /><font size="-2">(17)</font> | {{SortKey|a0000056}}56<br /><font size="-2">(23)</font> | {{SortKey|a0000027}}27<br /><font size="-2">3 (ekde 2011)</font> | align=center | [[germana lingvo|germana]] |- valign=top align=right ! align=center | ZG | align=center | [[Dosiero:Wappen Zug matt.svg|25ra|blazono de la kantono Zugo]] | align=left | [[kantono Zugo|Zugo]]<br /><font size="-2"><sup>'''8'''</sup></font> | align=center | [[1352]] | align=left | [[Zugo]] | {{SortKey|a0106500}}106'500<br /><font size="-2">(18)</font> | {{SortKey|a0000239}}239<br /><font size="-2">(24)</font> | {{SortKey|a0000440}}440<br /><font size="-2">(5)</font> | {{SortKey|a0000011}}11 | align=center | [[germana lingvo|germana]] |- valign=top align=right ! align=center | FR | align=center | [[Dosiero:Wappen Freiburg matt.svg|25ra|blazono de la kantono Friburgo]] | align=left | [[kantono Friburgo|Friburgo]] | align=center | [[1481]] | align=left | [[Friburgo]] | {{SortKey|a0254000}}254'000<br /><font size="-2">(11)</font> | {{SortKey|a0001671}}1'671<br /><font size="-2">(8)</font> | {{SortKey|a0000149}}149<br /><font size="-2">(17)</font> | {{SortKey|a0000182}}182 | align=center | [[franca lingvo|franca]], [[germana lingvo|germana]] |- valign=top align=right ! align=center | SO | align=center | [[Dosiero:Wappen Solothurn matt.svg|25ra|blazono de la kantono Soloturno]] | align=left | [[kantono Soloturno|Soloturno]] | align=center | [[1481]] | align=left | [[Soloturno]] | {{SortKey|a0247900}}247'900<br /><font size="-2">(12)</font> | {{SortKey|a0000791}}791<br /><font size="-2">(16)</font> | {{SortKey|a0000313}}313<br /><font size="-2">(7)</font> | {{SortKey|a0000126}}126 | align=center | [[germana lingvo|germana]] |- valign=top align=right ! align=center | BS | align=center | [[Dosiero:Wappen Basel-Stadt matt.svg|25ra|blazono de la kantono Bazelo Urba]] | align=left | [[kantono Bazelo Urba|Bazelo Urba]] * | align=center | [[1501]] | align=left | [[Bazelo]] | {{SortKey|a0185600}}185'600<br /><font size="-2">(15)</font> | {{SortKey|a0000037}}37<br /><font size="-2">(26)</font> | {{SortKey|a0005046}}5'046<br /><font size="-2">(1)</font> | {{SortKey|a0000003}}3 | align=center | [[germana lingvo|germana]] |- valign=top align=right ! align=center | BL | align=center | [[Dosiero:Coat of arms of Kanton Basel-Landschaft.svg|25ra|blazono de la kantono Bazelo Kampara]] | align=left | [[kantono Bazelo Kampara|Bazelo Kampara]] * | align=center | [[1501]] | align=left | [[Liestal]] | {{SortKey|a0266100}}266'100<br /><font size="-2">(10)</font> | {{SortKey|a0000518}}518<br /><font size="-2">(18)</font> | {{SortKey|a0000513}}513<br /><font size="-2">(4)</font> | {{SortKey|a0000086}}86 | align=center | [[germana lingvo|germana]] |- valign=top align=right ! align=center | SH | align=center | [[Dosiero:Wappen Schaffhausen matt.svg|25ra|blazono de la kantono Ŝafhaŭzo]] | align=left | [[kantono Ŝafhaŭzo|Ŝafhaŭzo]] | align=center | [[1501]] | align=left | [[Ŝafhaŭzo]] | {{SortKey|a0073800}}73'800<br /><font size="-2">(19)</font> | {{SortKey|a0000298}}298<br /><font size="-2">(20)</font> | {{SortKey|a0000248}}248<br /><font size="-2">(8)</font> | {{SortKey|a0000033}}33 | align=center | [[germana lingvo|germana]] |- valign=top align=right ! align=center | AR | align=center | [[Dosiero:Wappen Appenzell Ausserrhoden matt.svg|25ra|blazono de la kantono Apencelo Ekstera]] | align=left | [[Apencelo Ekstera]] * | align=center | [[1513]] | align=left | [[Herisaŭ]]<br /><font size="-2"><sup>'''4'''</sup></font> | {{SortKey|a0052600}}52'600<br /><font size="-2">(21)</font> | {{SortKey|a0000243}}243<br /><font size="-2">(23)</font> | {{SortKey|a0000217}}217<br /><font size="-2">(12)</font> | {{SortKey|a0000020}}20 | align=center | [[germana lingvo|germana]] |- valign=top align=right ! align=center | AI | align=center | [[Dosiero:Wappen Appenzell Innerrhoden matt.svg|25ra|blazono de la kantono Apencelo Interna]] | align=left | [[Apencelo Interna]] *<br /><font size="-2"><sup>'''13'''</sup></font> | align=center | [[1513]] | align=left | [[Apencelo]] | {{SortKey|a0015200}}15'200<br /><font size="-2">(26)</font> | {{SortKey|a0000173}}173<br /><font size="-2">(25)</font> | {{SortKey|a0000087}}87<br /><font size="-2">(20)</font> | {{SortKey|a0000006}}6 | align=center | [[germana lingvo|germana]] |- valign=top align=right ! align=center | SG | align=center | [[Dosiero:Coat of arms of canton of St. Gallen.svg|25ra|blazono de la kantono Sankt-Galo]] | align=left | [[kantono Sankt-Galo|Sankt-Galo]] | align=center | [[1803]] | align=left | [[Sankt-Galo]] | {{SortKey|a0460000}}460'000<br /><font size="-2">(5)</font> | {{SortKey|a0002026}}2'026<br /><font size="-2">(6)</font> | {{SortKey|a0000227}}227<br /><font size="-2">(11)</font> | {{SortKey|a0000089}}89 | align=center | [[germana lingvo|germana]] |- valign=top align=right ! align=center | GR | align=center | [[Dosiero:Wappen Graubünden.svg|25ra|blazono de la kantono Grizono]] | align=left | [[kantono Grizono|Grizono]] | align=center | [[1803]] | align=left | [[Koiro]] | {{SortKey|a0187800}}187'800<br /><font size="-2">(14)</font> | {{SortKey|a0007105}}7'105<br /><font size="-2">(1)</font> | {{SortKey|a0000026}}26<br /><font size="-2">(26)</font> | {{SortKey|a0000208}}208 | align=center | [[germana lingvo|germana]], [[romanĉa lingvo|romanĉa]], [[itala lingvo|itala]] |- valign=top align=right ! align=center | AG | align=center | [[Dosiero:CHE Aargau COA.svg|25ra|blazono de la kantono Argovio]] | align=left | [[kantono Argovio|Argovio]] | align=center | [[1803]] | align=left | [[Araŭo]] | {{SortKey|a0569300}}569'300<br /><font size="-2">(4)</font> | {{SortKey|a0001404}}1'404<br /><font size="-2">(10)</font> | {{SortKey|a0000403}}403<br /><font size="-2">(6)</font> | {{SortKey|a0000231}}231 | align=center | [[germana lingvo|germana]] |- valign=top align=right ! align=center | TG | align=center | [[Dosiero:Wappen Thurgau matt.svg|25ra|blazono de la kantono Turgovio]] | align=left | [[kantono Turgovio|Turgovio]] | align=center | [[1803]] | align=left | [[Fraŭenfeld]] | {{SortKey|a0234300}}234'300<br /><font size="-2">(13)</font> | {{SortKey|a0000991}}991<br /><font size="-2">(12)</font> | {{SortKey|a0000235}}235<br /><font size="-2">(10)</font> | {{SortKey|a0000080}}80 | align=center | [[germana lingvo|germana]] |- valign=top align=right ! align=center | TI | align=center | [[Dosiero:Wappen Tessin matt.svg|25ra|blazono de la kantono Tiĉino]] | align=left | [[kantono Tiĉino|Tiĉino]] | align=center | [[1803]] | align=left | [[Bellinzona]] | {{SortKey|a0322300}}322'300<br /><font size="-2">(8)</font> | {{SortKey|a0002812}}2'812<br /><font size="-2">(5)</font> | {{SortKey|a0000114}}114<br /><font size="-2">(19)</font> | {{SortKey|a0000201}}201 | align=center | [[itala lingvo|itala]] |- valign=top align=right ! align=center | VD | align=center | [[Dosiero:Wappen Waadt matt.svg|25ra|blazono de la kantono Vaŭdo]] | align=left | [[kantono Vaŭdo|Vaŭdo]] | align=center | [[1803]] | align=left | [[Laŭzano]] | {{SortKey|a0654100}}654'100<br /><font size="-2">(3)</font> | {{SortKey|a0003212}}3'212<br /><font size="-2">(4)</font> | {{SortKey|a0000205}}205<br /><font size="-2">(14)</font> | {{SortKey|a0000382}}382 | align=center | [[franca lingvo|franca]] |- valign=top align=right ! align=center | VS | align=center | [[Dosiero:Wappen Wallis matt.svg|25ra|blazono de la kantono Valezo]] | align=left | [[kantono Valezo|Valezo]] | align=center | [[1815]] | align=left | [[Sion]] | {{SortKey|a0291600}}291'600<br /><font size="-2">(9)</font> | {{SortKey|a0005224}}5'224<br /><font size="-2">(3)</font> | {{SortKey|a0000055}}55<br /><font size="-2">(24)</font> | {{SortKey|a0000158}}158 | align=center | [[franca lingvo|franca]], [[germana lingvo|germana]] |- valign=top align=right ! align=center | NE | align=center | [[Dosiero:Wappen Neuenburg matt.svg|25ra|blazono de la kantono Neŭŝatelo]] | align=left | [[kantono Neŭŝatelo|Neŭŝatelo]] | align=center | [[1815]] | align=left | [[Neŭŝatelo (urbo)|Neŭŝatelo]] | {{SortKey|a0168400}}168'400<br /><font size="-2">(16)</font> | {{SortKey|a0000803}}803<br /><font size="-2">(15)</font> | {{SortKey|a0000209}}209<br /><font size="-2">(13)</font> | {{SortKey|a0000062}}62 | align=center | [[franca lingvo|franca]] |- valign=top align=right ! align=center | GE | align=center | [[Dosiero:Wappen Genf matt.svg|25ra|blazono de la kantono Ĝenevo]] | align=left | [[kantono Ĝenevo|Ĝenevo]] | align=center | [[1815]] | align=left | [[Ĝenevo]] | {{SortKey|a0430600}}430'600<br /><font size="-2">(6)</font> | {{SortKey|a0000282}}282<br /><font size="-2">(21)</font> | {{SortKey|a0001520}}1'520<br /><font size="-2">(2)</font> | {{SortKey|a0000045}}45 | align=center | [[franca lingvo|franca]] |- valign=top align=right ! align=center | JU | align=center | [[Dosiero:Wappen Jura matt.svg|25ra|blazono de la kantono Ĵuraso]] | align=left | [[kantono Ĵuraso|Ĵuraso]] | align=center | [[1979]] | align=left | [[Delemonto]] | {{SortKey|a0069100}}69'100<br /><font size="-2">(20)</font> | {{SortKey|a0000838}}838<br /><font size="-2">(14)</font> | {{SortKey|a0000082}}82<br /><font size="-2">(21)</font> | {{SortKey|a0000083}}83 | align=center | [[franca lingvo|franca]] |- valign=top align=right bgcolor="#efefef" ! align=center | CH | align=center | [[Dosiero:Coat of Arms of Switzerland.svg|25ra|blazono de Svislando]] | align=left | Svislando | align=center | [[1291]] | align=left | [[Berno]] | {{SortKey|a7459100}}7'459'100 | {{SortKey|a0041285}}41'285 | {{SortKey|a0000174}}174 | {{SortKey|a0002773}}2'773 | align=center | [[germana lingvo|germana]], [[franca lingvo|franca]],<br />[[itala lingvo|itala]], [[romanĉa lingvo|romanĉa]] |} Rimarkoj: {| cellpadding=0 cellspacing=0 width=100% |- valign=top | width=50% | :Inter krampoj ĉiam la [[rango]]. :<font size="-2"><sup>'''1'''</sup></font> stato: 31-a de decembro 2005. [http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/01/02/blank/dos/result.html svisa Federacia Oficejo pri Statistiko] :<font size="-2"><sup>'''2'''</sup></font> [[km²]] :<font size="-2"><sup>'''3'''</sup></font> loĝantoj po [[km²]], Stand 2000 | width=50% | :<font size="-2"><sup>'''4'''</sup></font> sidejo de la registaro kaj la parlamento, sidejo de la ĉefa juĝejo kaj la polico estas [[Trogen AR|Trogen]] :<font size="-2"><sup>'''5'''</sup></font> stato: 1-a de januaro 2005 :<font size="-2"><sup>'''8'''</sup></font> ĝis ĉi-tie: ''la ok malnovaj lokoj'' :<font size="-2"><sup>'''13'''</sup></font> ĝis ĉi-tie: ''la dek tri malnovaj lokoj'' |} :<nowiki>*</nowiki> = [[duonkantono]]j: duonkantonoj Ausserrhoden kaj Innerrhoden estigas kantonon Appenzell, Bazelo Kampara kaj Bazelo Urba formas kantonon Bazelo, Nidwalden kaj Obwalden formas Unterwalden. == Esperanto en Svislando == {{Ĉefartikolo|Esperanto-movado en Svislando}} Landa Esperanto-Asocio estas [[Svisa Esperanto-Societo]] fondita en [[1903]]. Aktivaj lokaj Esperanto-grupoj kaj societoj ekzistas nuntempe en [[Bazelo]], [[Berno]], [[Ĝenevo]], [[La Chaux-de-Fonds]], [[Laŭzano]], [[Neŭŝatelo]], [[Wil SG|Wil (Sankt-Galo)]] kaj [[Esperanto-Societo Zuriko|Zuriko]]. En Svislando okazis [[Universala Kongreso|Universalaj Kongresoj]] en [[UK 1906|1906]] en [[Ĝenevo]], en [[UK 1913|1913]] en [[Berno]], [[UK 1925|1925]] en [[Ĝenevo]], [[UK 1939|1939]] en [[Berno]], [[UK 1947|1947]] en [[Berno]] kaj [[UK 1979|1979]] en [[Lucerno]].<ref>{{ULS|p=697-704}}</ref> De la 13a ĝis la 16a de majo [[2015]] okazis en Svislando, en [[Neŭŝatelo]] kaj [[La Chaux-de-Fonds]] [[CDELI]] la [[Tria Tutmonda Kolokvo pri instruado de Esperanto|tria tutmonda Kolokvo pri Instruado de Esperanto]], organizita de [[ILEI]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == Literaturo == * D-ro [[Arthur Baur]]: ''La fenomeno Svislando'' (originale verkita en Esperanto, Zuriko 1979) * [[Andreas Künzli]]: ''[[Universalaj Lingvoj en Svislando]]'' (kun tekstoj en la naciaj lingvoj de Svislando kaj en Esperanto, [[La Chaux-de-Fonds]] 2006) == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|commons=Switzerland|commonscat=Switzerland|n=Kategorio:Svislando|wikivoyage=Svislando|q=Svislando|s=Kategorio:Svislando|ReVo=svis.S0lando}} * [[Helveta Respubliko]] * [[Helvetia (personigo)]] * ''[[Pro Helvetia]]'' * [[Svisa Dieto]] * [[Svisa Ĵurkomunumo]] == Eksteraj ligiloj == * {{ueavikio|{{paĝonomo}}|{{paĝonomo}}}} {{eo}} * [https://www.ch.ch/ Oficiala retejo de Svislando] * [https://www.admin.ch/ Oficiala retejo de la Svisa Federacia Administracio] * [http://www.schweiztourismus.ch/ Retejo de la svisa turisma organizaĵo] * [http://www.admin.ch/ch/d/sr/232_21/a23.html Sistema kolekto de la svisa leĝaro (en germana, franca kaj itala lingvoj, parte ankaŭ en la romanĉa kaj angla)] * [http://www.hls-dhs-dss.ch/index.php Historia Leksikono de Svislando] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100217091108/http://www.hls-dhs-dss.ch/index.php |date=2010-02-17 }} * [https://kern.punkto.info/2019/08/19/kp167-svislando/ KP167 Svislando. Malgranda sed grava lando meze de okcidenta Eŭropo], epizodo de la podkasto [[Kern.punkto]], aperinta 2019-08-19 {{eo}} * [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/switzerland/ Svislando]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20241114180445/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/switzerland/ |date=2024-11-14 }} en [[Monda faktolibro de CIA]] {{Ŝtatoj en Eŭropo}} {{Leginda|2014|05|12}} {{ADLS|2017|48}} {{Havenda artikolo|Svislando}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Svislando| ]] [[Kategorio:Landoj sen maraliro]] [[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1848]] dth420eqro4h4s78cbff484rce94zs5 Sudano 0 3830 9431698 9422637 2026-07-17T16:11:36Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431698 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lando | | nomoenlokalingvo = Republic of the Sudan <br /> جمهورية السودان‎ <br /> ''Ĝumhūrījat as-Sūdān'' <br /> | eonomo = Respubliko Sudano | flago =[[Dosiero:Flag of Sudan.svg|120ra|Flago de Sudano]] | blazono = [[Dosiero:Emblem of Sudan.svg|120ra|Blazono de Sudano]] | nacia himno = Nahnu Jund Allah Jund Al-watan | nacia devizo = "An-Naṣr lanā" <br /> ("Venko estas nia") | lokigo-bildo = {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 250 | dosiero1 = Location Sudan-N AU Africa.svg | dosiero2 = Base Map of Sudan.png | piedlinio = }} | oficiala lingvo = [[Angla lingvo|angla]] <br /> [[Araba lingvo|araba]] | lingvoj = | lingvoj falde=jes | ĉefurbo = [[Ĥartumo]] (kun ĉirkaŭaĵo pli ol 4, eble 5–6 milionoj). | religio = [[islamo]] <br /> [[animismo]] <br /> [[kristanismo]] | km2 = 1886068 | loĝantoj = | loĝantaro = | loĝdenso = 21.3 | vivlongeco = | valuto = [[Sudana dinaro]] ĝis [[2007]], poste [[Sudana pundo]] | valuta kodo = SDG | horzono = +3 | ttt = sd | landkodo = SD | tel = 249 | politika sistemo = [[respubliko]], transira registaro | ŝtatestro = [[Abdel Fattah al-Burhan]] (عبد الفتاح البرهان) | ĉefministro = vacant | nacia tago =1-a d januaro | sendependeco =1-a de januaro 1956 | de kiu = [[Britio]] | esperanto-asocio = | MEP = [[Usona dolaro|$]] 177 mlrd | MEP jaro = 2018 | MEP pokapa = $ 4,232 }} [[Dosiero:Political Regions of Sudan, July 2010.svg|eta|dekstra| {{Legendo|#f7931d|[[Norda Sudano]]}} {{Legendo|#8cc63f|[[Darfuro]]}} {{Legendo|#800080|[[Orienta Fronto (Sudano)|Orienta Fronto]]}} {{Legendo|#FFFF00|[[Abyei]]}} {{Legendo|#fb6282|[[Nuba Montaro]] kaj [[Blua Nilo (ŝtato)|Blua Nilo]]}}]] '''Sudano'''<ref name="PIV">[https://vortaro.net/#Sudano_kd Sudano] en [[PIV]] ĉe Vortaro.net.</ref> ({{lang-ar|سودان}} ''Sūdān'', aŭ السودان‎ ''as-Sūdān'' kaj oficiale '''Respubliko Sudano''' جمهورية السودان‎ ''Ĝumhūrījat as-Sūdān'') estas araba lando en la nordorienta parto de [[Afriko]], ambaŭflanke de la alta [[Nilo]]. Ĝia nomo venas el la araba ''balad as-sūdān'', kiu signifas ''la lando de la nigruloj''. Ĝi limas kun [[Egipto]] norde, la [[Ruĝa Maro]], [[Eritreo]] kaj [[Etiopio]] oriente, [[Suda Sudano]] sude, [[Centrafrika Respubliko]] sudokcidente, [[Ĉado]] okcidente kaj [[Libio]] nordokcidente. Ĝi estas, laŭ areo, la tria plej granda lando en Afriko. La rivero [[Nilo]] dividas la landon en orienta kaj okcidenta duonoj.<ref>Collins, Robert On. (2008). ''A History of Modern Sudan''. [[Cambridge University Press]]. ISBN 978-0-521-85820-5.</ref> Ties hegemonia religio estas [[Islamo]]<ref name="autogenerated1">{{Citaĵo el gazeto|titolo=Where is the Middle East?|aŭtoro=Davison, Roderic H.|jaro=1960|gazeto=Foreign Affairs|volumo=38|numero=4|COI=10.2307/20029452|paĝoj=665–675}}</ref> (70%). Sudano estis hejmo al nombraj antikvaj civilizoj, kiaj tiuj de la [[Regno de Kuŝ]], [[Kerma]], [[Nobatia]], [[Aloa]], [[Makuria]], [[Meroe]] kaj aliaj, plej el kiuj floris laŭlonge de la [[rivero Nilo]]. Dum la antaŭdinastia periodo Nubio kaj Nagadana Supra Egipto estis identaj, samtempe evoluigis sistemojn de faraona regado ĉirkaŭ 3300 a.K.<ref name="Keita, S.O.Y. 1993 129–54">{{Cite journal|title = Studies and Comments on Ancient Egyptian Biological Relationships| author = Keita, S.O.Y. | year = 1993| journal=History in Africa|volume=20|pages=129–54|jstor=317196|doi = 10.2307/3171969| issn = 0361-5413}}</ref> Pro ties proksimeco al [[Historio de Egiptio|Egipto]], Sudano partoprenis en la pli ampleksa historio de [[Proksima Oriento]] ĉar ĝi estis [[Kristanigo|kristanigita]] ĉirkaŭ la 6a jarcento, kaj [[Islamo|islamigita]] en la 7a. Kiel rezulto de kristanigo, la [[Malnova nubia lingvo]] staras kiel plej antikva registrita lingvo el la [[Nilo-sahara lingvaro]] (plej fruaj registroj datas el la 9a jarcento). Nuntempe estas oficialaj la [[araba lingvo]] kaj la [[angla lingvo]], kaj ekzistas ankaŭ la [[nubia lingvo]]. Sudano estis la plej granda lando en Afriko kaj en la [[araba mondo]] ĝis 2011, kiam [[Suda Sudano]] separiĝis al sendependa lando, sekve al sendependiga [[referendumo]]. Sudano estas nune la tria plej granda lando en Afriko (post [[Alĝerio]] kaj la [[Demokratia Respubliko Kongo]]) kaj ankaŭ la tria plej granda lando en la araba mondo (post [[Alĝerio]] kaj [[Saŭdarabio]]). Sudano estas membro de [[Unuiĝintaj Nacioj]] ([[1956]]), de la [[Afrika Unio]], de la [[Araba Ligo]], de la [[Organizaĵo de Islama Kunlaboro]] kaj de la [[Movado de Nealiancitaj Landoj]], same kiel estas observanto ĉe la [[Monda Organizaĵo pri Komerco]].<ref name="cia">{{cite web |url= https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/su.html |title= The World Factbook: Sudan |publisher= U.S. Central Intelligence Agency |issn= 1553-8133 |accessdate= 10a Julio 2011 |titolo= Arkivita kopio |alirdato= 2015-01-24 |arkivurl= https://web.archive.org/web/20190205154022/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/su.html |arkivdato= 2019-02-05 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20190205154022/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/su.html |archivedate= 2019-02-05 }} {{Citaĵo el la reto |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/su.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2015-01-24 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20190205154022/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/su.html |arkivdato=2019-02-05 }}</ref><ref>http://www.wto.org/english/thewto_e/whatis_e/tif_e/org6_e.htm</ref> Ties ĉefurbo estas [[Ĥartumo]], nome politika, kultura kaj komerca centro de la lando. Ĝi estas [[Federalismo|federala]] [[Prezidenta respubliko|prezidenta]] [[demokratio|reprezenta demokrata]] [[respubliko]]. La [[politiko de Sudano]] estas regulata de parlamenta organizo nomata Nacia Asembleo.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.parliament.gov.sd/en/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2015-01-24 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20141231235706/http://www.parliament.gov.sd/en/ |arkivdato=2014-12-31 }}</ref> La [[juro|sudana jura sistemo]] estas bazita sur la [[ŝario]]. Sudano suferas pro kelkaj defioj. Dum multo de la historio de Sudano, la lando suferis pro pliiĝanta etna purigado kaj pro [[Sudana interna konflikto (2011–nune)|internaj konfliktoj]] kiaj la [[Unua Sudana Enlanda Milito|du enlandaj]] [[Dua Sudana Enlanda Milito|militoj]] kaj la [[Milito en Darfuro]]. Sudano suferas pro malalta nivelo de respekto al la [[homaj rajtoj]] ĉefe koncerne al la aferoj de etna purigado kaj [[sklaveco]] en la lando.<ref name="2009 Human Rights Report">, [http://www.state.gov/g/drl/rls/hrrpt/2009/af/135978.htm 2009 U.S Dept of State Human Rights Report: Sudan]</ref> == Etimologio == La [[Loknomscienco|lokonomo]] de la lando ''Sudano'' estas nomo donata al la [[Sudano (regiono)|geografia regiono]] sude de [[Saharo]], etenda el okcidenta al orienta Centrafriko. Tiu nomo derivas el la [[Araba lingvo|araba]] ''bilād as-sūdān'' (بلاد السودان), aŭ "tero de [[nigrulo]]j", nome esprimo kiu aludas al [[Okcidenta Afriko]] kaj norda [[Centrafriko]].<ref>{{citation | author = International Association for the History of Religions | title = Numen | publisher = EJ Brill | place = Leiden | year = 1959 | page = 131 | quote = West Africa may be taken as the country stretching from Senegal in the west, to the Cameroons in the east; sometimes it has been called the central and western Sudan, the ''Bilad as-Sūdan'', ‘Land of the Blacks’, of the Arabs}}.</ref> == Historio == === Prahistoria Sudano === [[Dosiero:Western Deffufa - Kerma.jpg|eta|maldekstra|La granda kotobrika templo, konata kiel Okcidenta Defufa, en la antikva urbo [[Kerma]]]] Ĉirkaŭ la 8a jarmilo a.K., popolo de kulturo de la [[Neolitiko]] estis setliĝinta por sedenta vivmaniero tie en fortifikitaj [[vilaĝo]]j el kotobrikoj, kie ili vivtenis sin el [[ĉasado]] kaj [[fiŝkaptado]] en Nilo kun kultivado de [[cerealo]]j kaj [[brutobredado]].<ref name=locearlyhist>{{Citaĵo el la reto|url=http://countrystudies.us/sudan|titolo=Sudan A Country Study|eldoninto=Countrystudies.us}}</ref> Dum la 5a jarmilo a.K. migradoj el sekiĝanta Sahara alportis neolitikajn popolojn al la Nila Valo kune kun agrikulturo. La loĝantaro kiu rezultis el tiu kultura kaj genetika mikso disvolvigis socian hierarkion dum la venontaj jarcentoj en la Regno de Kuŝ (kun ĉefurbo ĉe Kerma) ĉirkaŭ 1700 a.K. Antropologia kaj arkeologia esplorado indikas, ke dum la antaŭdinastia periodo Nubio kaj Nagadana Supra Egipto estis etne, kaj kulture preskaŭ identaj, kaj tiele, samtempe evoluigis sistemojn de faraona monarkio ĉirkaŭ 3300 a.K.<ref name="Keita, S.O.Y. 1993 129–54"/> === Regno de Kuŝ === {{Ĉefartikolo|Regno de Kuŝ}} [[Dosiero:Sudan Meroe Pyramids 2001.JPG|eta|maldekstra|[[Nubio|nubiaj piramidoj]] de [[Meroe]].]] La [[Regno de Kuŝ]] estis antikva [[Nubio|nubia]] ŝtato centrita ĉe la kunfluo de la [[Blua Nilo]], [[Blanka Nilo]] kaj de la Rivero Atbara. Ĝi estis starigita post la falo de la [[Bronzepoko]] kaj la disigo de la [[Nova Egipta Imperio]], centrita ĉe Napata en ties komenca fazo. Post kiam la reĝo Kaŝta ("Kuŝita") invadis Egiption en la [[8-a jarcento a.K.]], la Kuŝitaj reĝoj regis kiel faraonoj de la [[25-a dinastio]] de [[Egiptio]] dum unu jarcento antaŭ esti venkita de la [[Asirianoj]]. Ĉe sia hegemonio, la Kuŝitoj konkeris imperion kiu etendas el tio kio estas nune konata kiel [[Suda Kordofano]] ĝis [[Sinajo]]. La reĝo Pije klopodis ampleksigi sian imperion al Proksima Oriento, sed tio fiaskis pro la agado de la asiria reĝo [[Sargon la 2-a]]. La Regno de Kuŝ estas menciata en la Biblio kiel savanto de la Israelidoj el la kolero de la asirianoj, kvankam fakte malsano inter sieĝantoj estis la ĉefa tialo por la malsukceso kapti la urbon.<ref>{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/books?id=klZX8B_RzzYC|titolo=Ancient Iraq|alirdato=23-a de junio 2013|aŭtoro=Roux, Georges|dato=27-a de aŭgusto 1992|eldoninto=eldonejo ''[[Penguin Books]]''|ISBN=978-0-14-193825-7}}</ref> === Kristanismo (350-1500) === {{Ĉefartikolo|Nobatia|Makurio|Aloa}} [[Dosiero:Christian Nubia.png|eta|altdekstre=0.8|La tri kristanaj Nubiaj regnoj. La norda bordo de [[Aloa]] estas neklara, sed ĝi eble estis pli norde, inter la kvar kaj kvina [[Kataraktoj de Nilo|nilkataraktoj]].{{sfn|Welsby|2002|p=26}}]] Fine de la 5-a jarcento la ''Blemjes'' establis mallongdaŭran ŝtaton en Supra Egiptio kaj Malsupra Nubio, probable centrita ĉe Talmis (Kalabŝa), sed antaŭ la jaro 450 ili estis jam forigitaj el la Nila Valo fare de la Nobacianoj. Tiuj lastaj finfine fondis sian propran regnon, nome [[Nobatia]].{{sfn|Welsby|2002|pp=16–22}} Ĉirkaŭ la 6-a jarcento estis totale tri Nubiaj regnoj: nome Nobatia norde, kiu havis sian ĉefurbon en Paĉoras (Faras); la centra regno, [[Makurio]] centrita ĉe [[Tungul]] (Malnova Dongola), ĉirkaŭ 13 km sude de la nuntempa Dongola; kaj [[Alodia]], en la koro de la malnova Kuŝita regno, kiu havis sian ĉefurbon en Suba (une ĉeurbo de nuntempa Ĥartumo).{{sfn|Welsby|2002|pp=24, 26}} Ankoraŭ en la 6-a jarcento ili konvertiĝis al kristanismo.{{sfn|Welsby|2002|pp=16–17}} En la 7-a jarcento, probable iam inter 628 kaj 642, Nobatia estis aligita en Makurion.{{sfn|Werner|2013|p=77}} Inter 639 kaj 641 la islamaj araboj de la [[Raŝiduna Kaliflando]] konkeris [[Bizanca Imperio|bizancan]] Egiption. Per bataloj en 641 aŭ 642 kaj denove en [[652]] ili invadis Nubion, sed ili estis elpelitaj, kio faris la Nubianojn unu el malmultaj popoloj kiuj sukcesis venki la arabojn dum la [[Islama ekspansio]]. Poste la Makuria reĝo kaj Araboj interkonsentis ĉe unika neagresa pakto kiu inkludis ankaŭ ĉiujaran interŝanĝon de donacoj, tiel agnoskan te la Makurian sendependecon.{{sfn|Welsby|2002|pp=68–70}} Kvankam la Araboj malsukcesis konkeri Nubion ili eksetliĝis oriente de Nilo, kie ili finfine fondis kelkajn havenurbojn{{sfn|Hasan|1967|p=31}} kaj intergeedziĝis kun lokaj [[Beĝaoj]].{{sfn|Welsby|2002|pp=77–78}} [[Dosiero:King Moses George of Makuria.jpg|eta|altdekstre=0.8|Moses Georgo de Makurio kaj Alodia.]] El la mezo de la oka ĝis la mezo de la 11-a jarcento la politika povo kaj la kultura disvolviĝo de la kristana Nubio pintis.{{sfn|Shinnie|1978|p=572}} En 747 Makuria invadis Egiption, kiu tiam apartenis al la dekadencaj [[Umajadoj]],{{sfn|Werner|2013|p=84}} kaj same faris denove en la komenco de la 960-aj jaroj, kiam ĝi iris tiom norden kiom ĝis Aĥmim.{{sfn|Werner|2013|p=101}} Makurio havis tre fortajn dinastiajn ligilojn kun Alodia, eble rezulte en portempa unuigo de ambaŭ regnoj en unusola ŝtato.{{sfn|Welsby|2002|p=89}} La kulturo de la mezepokaj Nubianoj estis priskribita kiel "''Afrik-Bizanca''",{{sfn|Ruffini|2012|p=264}} sed ĝi estis ankaŭ pli kaj pli influita de la araba kulturo.{{sfn|Martens-Czarnecka|2015|pp=249–265}} La ŝtata organizado estis tre centrigita,{{sfn|Werner|2013|p=254}} bazita sur la [[Bizanca Imperio#Politiko|bizanca burokratio]] de la sesa kaj sepa jarcentoj.{{sfn|Edwards|2004|p=237}} Artoj floris en la formo de ceramikaj pentraĵoj{{sfn|Adams|1977|p=496}} kaj speciale murpentraĵoj.{{sfn|Adams|1977|p=482}} La Nubianoj disvolvis [[alfabeto]]n por sia lingvo, nome malnov-nubia, bazigante ĝin sur la [[Kopta alfabeto]], kvankam uzanta ankaŭ [[Mezepoka greka lingvo|mezepokan grekan]], [[Kopta lingvo|koptan]] kaj [[araba]]n.{{sfn|Welsby|2002|pp=236–239}} [[Virinoj]] ĝuis altajn sociajn statusojn: ili havis aliron al edukado, rajtis posedi, aĉeti kaj venti terojn kaj ofte uzis siajn riĉojn por donacoj al preĝejoj kaj por preĝejaj pentraĵoj.{{sfn|Werner|2013|pp=344–345}} Eĉ la reĝa sukcedo estis patrinflanka, kaj la filo de la fratino de la reĝo povis este la rajtigita heredanto.{{sfn|Welsby|2002|p=88}} El la fino de la 11-a kaj 12-a jarcentoj, la ĉefurbo de Makurio Dongola estis en dekadenco, kaj ankaŭ la ĉefurbo de Alodia estis en dekadenco en la 12-a jarcento.{{sfn|Welsby|2002|p=252}} En la 14-a kaj 15-a jarcentoj [[Beduenoj|beduenaj]] triboj trairis plej el Sudano,{{sfn|Hasan|1967|p=176}} migrante ĝis Butana, [[Al Gezira (subŝtato)|Gezira]], [[Kurdufano]] kaj [[Darfur]].{{sfn|Hasan|1967|p=145}} En 1365 [[enlanda milito]] devigis la Makurian kortegon foriri al Ĝebel Adda en Malsupra Nubio, dum Dongola estis detruita kaj lasita al araboj. Poste Makurio plue ekzistis nur kiel pupoŝtateto.{{sfn|Werner|2013|pp=143–145}} Post la prospera{{sfn|Lajtar|2011|pp=130–131}} regado de la reĝo Joel de Dotavo (floris 1463–1484) Makuria kolapsis.{{sfn|Ruffini|2012|p=256}} Marbordaj areoj el suda Sudano ĝis la havenurbo Suakin estis sukceditaj de la Adal Sultanlando en la 15-a jarcento.<ref>Magistra disertacio.Owens, Travis [https://apps.dtic.mil/dtic/tr/fulltext/u2/a483490.pdf Beleaguered Muslim Fortresses And Ethiopian Imperial Expansion From The 13th To The 16th Century] Junio 2008. [[Naval Postgraduate School]], p. 23 Alirita la 22an de Junio 2020 Arkivita la 12an de Novembro 2020 en [https://web.archive.org/web/20201112020204/https://apps.dtic.mil/dtic/tr/fulltext/u2/a483490.pdf]</ref>{{sfn|Levtzion|Pouwels|2000|p=[https://books.google.com/books?id=J1Ipt5A9mLMC&pg=PA229 229]}} Sude, la regno Alodia falis ĉu al Araboj, komanditaj de tribestro Abdallah Jamma, aŭ al la [[Funĝoj]], afrika popolo devena el la sudo.{{sfn|Welsby|2002|p=255}} Datigoj gamas el la [[Heĝiro|9-a jarcento post la Heĝiro]] (ĉirkaŭ 1396–1494),{{sfn|Vantini|1975|pp=786–787}} la fino de la 15-a jarcento,{{sfn|Hasan|1967|p=133}} 1504{{sfn|Vantini|1975|p=784}} ĝis 1509.{{sfn|Vantini|2006|pp=487–489}} Alodia restinta ŝtato eble survivis en la formo de regno Fazugli, daŭra ĝis 1685.{{sfn|Spaulding|1974|pp=12–30}} === Islamaj regnoj Sennar kaj Darfur (ĉirkaŭ 1500–1821) === [[Dosiero:Sennar mosque (cropped).jpg|eta|La granda moskeo de [[Sennar]], konstruita en la 17-a jarcento-{{sfn|Holt|Daly|2000|p=25}}]] Oni scias, ke en 1504 la [[Funĝoj]] estis fondintaj la Regnon Sennar, en kiu oni aligis ankaŭ la regnon de Abdallah Jamma.{{sfn|O'Fahey|Spaulding|1974|pp=25–26}} Ĉirkaŭ 1523, kiam la juda veturanto David Reubeni vizitis Sudanon, la Funĝa ŝtato jam etendiĝis tiom norden kiom ĝis Dongola.{{sfn|O'Fahey|Spaulding|1974|p=26}} Dume, [[Islamo]] ekestis predikita ĉe Nilo fare de [[Sufiismo|Sufiismaj]] religiuloj kiuj estis setliĝintaj tie jam en la 15-a kaj 16-a jarcentoj{{sfn|Loimeier|2013|p=150}} kaj je la vizito de David Reubeni, la reĝo Amara Dunkas, iam pagana aŭ teorie kristana, estis registrita kiel islama.{{sfn|O'Fahey|Spaulding|1974|p=31}} Tamen, la Funŝoj retenis neislamajn kutimojn kiel la dia reĝeco aŭ la konsumo de alkoholaĵo ĝis la 18-a jarcento.{{sfn|Loimeier|2013|pp=151–152}} Sudana [[Popola religio|pospola Islamo]] konservis multajn ritojn kun radikoj el la kristanaj tradicioj ĝis la ĵusa pasinteco.{{sfn|Werner|2013|pp=177–184}} Baldaŭ la Funĝoj venis en konflikton kontraŭ la [[Otomana Imperio|Otomanoj]], kiu estis okupintaj Suakin ĉirkaŭ la jaro 1526{{sfn|Peacock|2012|p=98}} kaj finfine laŭiris suden laŭlonge de Nilo, atingante la areon de la tria Nil-katarakto en 1583/1584. Posta klopodo fare de Otomanoj por kapti Dongola estis malhelpita en la batalo de Hannik fare de la Funĝoj en 1585.{{sfn|Peacock|2012|pp=96–97}} Poste, Hannik, ĝuste sude de la tria Nil-katarakto, markos la limon inter ambaŭ ŝtatoj.{{sfn|O'Fahey|Spaulding|1974|p=35}} Sekve de otomana invado okazis klopodo por elpostenigi Aĝib la Granda, fakte minora reĝo de norda Nubio. Ŝajne li estis konkerinta orientan Sudanon, <ref>[http://su.diva-portal.org/smash/get/diva2:586255/FULLTEXT01.pdf] p. 17 Paul 77, 81-83</ref> Ĉirkaŭ 1580 li estis konkerinta ankaŭ nordokcidentan Eritreon. Kvankam la Funĝoj finfine mortigis lin en 1611/1612 lia sukcedantoj, nome la Abdallabi tribo, rajtis regi ĉion norde de la kunfluejo de la Blua kaj la Blanka Niloj per konsiderinda aŭtonomeco.{{sfn|O'Fahey|Spaulding|1974|pp=36–40}} Dum la 17-a jarcento la Funĝa ŝtato atingis sian plej grandan etendon,{{sfn|Adams|1977|p=601}} sed en la sekva jarcento ĝi ekdekadencis.{{sfn|O'Fahey|Spaulding|1974|p=78}} Puĉo en 1718 rezultis en dinastia ŝanĝo,{{sfn|O'Fahey|Spaulding|1974|p=88}} kaj alia en 1761–1762{{sfn|Spaulding|1974|p=24-25}} rezultis en la Hamaja Regentejo, en kiu la Hamajoj (popolo el la Etiopiaj limteroj) efektive regis dum la Funĝaj sultanoj estis nur simple pup-regantoj.{{sfn|O'Fahey|Spaulding|1974|pp=94–95}} Tuj poste la sultanlando ekfragmentiĝis;{{sfn|O'Fahey|Spaulding|1974|p=98}} komence de la 19-a jarcento ĝi estis esence limigita al Gezira.{{sfn|Spaulding|1985|p=382}} [[Dosiero:Southern Sudan - 1800.png|eta|Sudano kaj Suda Sudano ĉirkaŭ 1800. Oni montras modernajn limojn.]] La puĉo de 1718 trudis politikon kiu celis pli ortodoksan Islamon, kiu siavice promociis la [[arabigo]]n de la ŝtato.{{sfn|Loimeier|2013|p=152}} Por legitimi sian regadon super siaj arabaj subuloj la Funĝoj ekdisvastigis [[Umajadoj|Umajadan posteularon]].{{sfn|Spaulding|1985|pp=210–212}} Norde de la kunfluejo de Blua kaj Blanka Niloj, tiom for malsupren kiom ĝis Al Dabbah, la Nubianoj adoptis la triban identecon de arabaj [[Gaalenoj]].{{sfn|Adams|1977|pp=557–558}} Ĝis la 19-a jarcento la araba sukcedis por iĝi la dominanta lingvo de la centra ĉerivera Sudano{{sfn|Edwards|2004|p=260}}{{sfn|O'Fahey|Spaulding|1974|pp=28–29}}{{sfn|Hesse|2002|p=50}} kaj plej el Kurdufano.{{sfn|Hesse|2002|pp=21–22}} Okcidente de Nilo, en [[Darfur]], dum la islama periodo okazis la elstarigo de la regno Tunĝur, kiu anstataŭis la malnovan regnon Daju en la 15-a jarcento{{sfn|McGregor|2011|loc=Table 1}} kaj etendiĝis tiom for okcidenten kiel Ŭadai.{{sfn|O'Fahey|Spaulding|1974|p=110}} La Tunĝuroj estis probable arabigitaj [[Berberoj]] kaj, almenaŭ ilia reganta elito estis islamanoj.{{sfn|McGregor|2011|p=132}} En la 17-a jarcento la Tunĝuroj estis elpovigitaj fare de la Fura Keira sultanlando.{{sfn|O'Fahey|Spaulding|1974|p=110}} Tiu Keira ŝtato, teorie islama ekde la regado de Sulajman Solong (kiu regis ĉirkaŭ 1660–1680),{{sfn|O'Fahey|Spaulding|1974|p=123}} estis dekomence malgranda regno en norda Ĝebel Marra,{{sfn|Holt|Daly|2000|p=31}} sed etendiĝis okcidenten- kaj norden komence de la 18-a jarcento{{sfn|O'Fahey|Spaulding|1974|p=126}} kaj orienten dum la regado de Muhammad Tajrab (regis en 1751–1786),{{sfn|O'Fahey|Tubiana|2007|p=9}} pinte en la konkero de Kurdufano en 1785.{{sfn|O'Fahey|Tubiana|2007|p=2}} La apogeo de tiu imperio, tiam iom kun la grando de la nuntempa [[Niĝerio]],{{sfn|O'Fahey|Tubiana|2007|p=2}} daŭris ĝis 1821.{{sfn|O'Fahey|Tubiana|2007|p=9}} === Turkija kaj Mahdisma Sudano (1821–1899) === [[Dosiero:Ismail Pacha.JPG|eta|Ismail Paŝa, la [[Otomana Imperio|otomana]] [[Ĥedivo]] de Egiptio kaj Sudano el 1863 ĝis 1879.]] [[Dosiero:Muhammad Ahmad al-Mahdi.jpg|eta|[[Muhammad Ahmad]], reganto de Sudano (1881–1885).]] En 1821, la otomana reganto de Egiptio, [[Muhammad Ali (paŝao)|Muhammad Ali de Egiptio]], estis invadinta kaj konkerinta nordan Sudanon. Kvankam teknike [[Valio]] de Egiptio por la [[Otomana Imperio]], Muhammad Ali enposteniĝis kiel [[Ĥedivo]] de virtuala sendependa Egiptio. Celante aldoni Sudanon al sia teritorio, li sendis sian trian filon Ismail (ne konfuzenda kun [[Ismail-Paŝao]] menciita poste) por konkeri la landon, kaj poste aligi ĝin al Egiptio. Kun la escepto de Ŝaikija kaj la Darfura sultanlando en Kurdufano, li eniris kaj ne trafis rezistadon. La egiptia politiko de konkero estis ekspansiita kaj intensigita de la filo de Ibrahim Paŝa de Egiptio nome Ismaʻil, sub kies regado plej el la cetero de la nuntempa Sudano estis konkerita. La egiptiaj aŭtoritatoj faris gravajn plibonigojn en la sudana infrastrukturo (ĉefe en la nordo), speciale cele al [[irigacio]] kaj al produktado de [[kotono]]. En 1879, la [[mondpotenco]]j trudis la forigon de Ismail kaj establis lian filon Taŭfik Paŝa anstataŭe. La koruptado kaj misadministrado fare de Taŭfik rezultis en la Urabia ribelo, kiu minacis la survivadon de la Ĥediveco. Taŭfik petis la helpon de Britoj, kiuj tiukadre okupis Egiption en 1882. Sudano estis lasita en la manoj de la Ĥediva registaro, kaj la koruptado kaj misadministrado de ties funkciuloj.{{sfn|Churchill|1902|p=}}<ref>{{cite book |author1=Rudolf Carl Freiherr von Slatin |author2=Sir Francis Reginald Wingate |year=1896 |title=Fire and Sword in the Sudan |publisher=E. Arnold |url=https://archive.org/details/riverwarhistoric00chur |access-date=26a de Junio 2013}}</ref> Dum la Ĥediva periodo, diskonsento etendiĝis pro la forta impostado trudita al plej granda parto de aktivecoj. Impostado pri [[irigacio|irigaciaj]] putoj kaj al agrikulturaj teroj estis tiom alta ke plej granda parto de terkulturistoj abandonis siajn terojn kaj gregojn. Dum la 1870-aj jaroj, eŭropaj iniciatoj kontraŭ la [[sklavkomerco]] havis kontraŭan efikon sur la ekonomio de norda Sudano, kio rezultis en la starigo de la [[Muhammad Ahmad|Mahdismaj]] fortoj.<ref>{{Cite web|author=Domke, D. Michelle |title=ICE Case Studies; Case Number: 3; Case Identifier: Sudan; Case Name: Civil War in the Sudan: Resources or Religion? |publisher = Inventory of Conflict and Environment |date= Novembro 1997 |url=http://www.american.edu/ted/ice/sudan.htm |access-date=8a de Januaro 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20001209170400/http://www.american.edu/ted/ice/sudan.htm |archive-date=9a de Decembro 2000 |via= American University School of International Service }}</ref> [[Muhammad Ahmad|Muhammad Ahmad ibn Abd Allah]], alinome ''[[Mahdi]]'' (Unua Gvidisto), proponis al ''ansaroj'' (liaj sekvantoj) kaj al tiuj kiuj kapitulacis al li elekton inter adopti Islamon aŭ esti mortigita. La Mahdijah (Mahdisma reĝimo) trudis tradiciajn ''Ŝaria'' [[Ŝaria|islamajn leĝojn]]. La 12an de Aŭgusto 1881, incidento okazis en la nila insulo Aba, kio rezultis en tio kio iĝis la Mahdisma Milito. El sia anonco de la Mahdija en Junio 1881 ĝis la falo de Ĥartum en Januaro 1885, Muhammad Ahmad estris sukcesan militkampanjon kontraŭ la turk-egipta registaro de Sudano, konata kiel [[Turkija]]. Muhammad Ahmad mortis la 22an de Junio 1885, nur ses monatojn post la konkero de Ĥartum. Post luktado por la povo inter siaj deputitoj, Abdallahi ibn Muhammad, kun la helpo ĉefe de [[Bagaraoj]] de okcidenta Sudano, superis la opozicion de aliaj kaj stariĝis kiel la nedefiita estro de Mahdijah. Sekuriginte sian povon, Abdallahi ibn Muhammad alprenis la titolon ''Ĥalifo'' (sukcedanto) de Mahdi, instituciis administracion, kaj nomumis ''ansarojn'' (kiuj estis kutime [[Bagaraoj]]) kiel emiroj por ĉiu el la kelkaj provincoj. [[Dosiero:Battle of Omdurman-1.JPG|eta|La fuĝo de la Ĥalifo post sia malvenko en la [[Batalo de Omdurmano]].]] Regionaj rilatoj restis komplikaj laŭlonge de multo de la Mahdijah periodo, ĉefe pro la brutecaj metodoj de la Ĥalifo por etendi sian regadon tra la tuta lando. En 1887, armeo de 60 000 Ansaroj invadis [[Etiopio]]n, penetrante tiom for kiom ĝis [[Gondar]]. En Marto 1889, la reĝo Johannes la 4-a de Etiopio marŝi al Metemma; tamen, post Johannes falis en batalo, la etiopiaj fortoj retiriĝis. Abd ar-Rahman an-Nujumi, la generalo de la Ĥalifo, klopodis por la invado de Egiptio en 1889, sed brit-estritaj egiptiaj trupoj venkis super la Ansaroj en Tuŝkah. La malsukceso de la egiptia invado rompis la miton de la nevenkeblo de Ansaroj. La [[Belgio|belgoj]] evitis, ke la homoj de Mahdi konkeru Ekvatorion, kaj en 1893, la italoj forpelis ansaran atakon ĉe Agordat (en [[Eritreo]]) kaj devigis la Ansarojn retiriĝi el Etiopio. En la 1890-aj jaroj, la Britoj intencis reestabli sian kontrolon super Sudano, nun pli oficiale je konto de la egiptia Ĥedivo, sed fakte traktante la landon kiel brita kolonio. Ĉirkaŭ la komenco de la 1890-aj jaroj, postuloj de Britio, Francio kaj Belgio estis kunvenintaj en la valo de [[Nilo]]. Britio timis, ke la aliaj potencoj havu avantaĝon pro la malstabileco de Sudano por akiri teritorion jam aneksita al Egiptio. Krom tiuj politikaj konsideroj, Britio deziris establi kontrolon super la rivero Nilo por sekurigi planitan por irigacio akvorezervejon en [[Asuano]]. Herbert Kitchener estris militkampanjojn kontraŭ Mahdisman Sudanon el 1896 ĝis 1898. La kampanjoj de Kitchener kulminis en definitiva venko en la [[Batalo de Omdurmano]] la 2an de Septembro 1898. Unu jaron poste, la Batalo de Umm Diŭajkarat la 25an de Novembro 1899 rezultis en la morto de Abdallahi ibn Muhammad, siavice rezulte en la fino de la Mahdisma Milito. === Angl-Egipta Sudano (1899–1956) === {{Ĉefartikolo|Angla-Egipta Sudano}} [[Dosiero:The war in the Soudan.jpg|eta|La Mahdisma Milito estis loktita inter grupo de islamaj derviŝoj, nomitaj [[Muhammad Ahmad|Mahdistoj]], kiuj estis kontrolinta multon de Sudano, kaj la britaj fortoj.]] En 1899, Britio kaj Egiptio atingis interkonsenton laŭ kiu Sudano estis regata de ĝenerala guberniestro nomumita de Egiptio kun brita konsento.<ref>{{cite book |last1=Humphries |first1=Christian |title=Oxford World Encyclopedia |date=2001 |publisher=Oxford University Press |location=New York, NY |isbn=0195218183 |page=[https://archive.org/details/worldencyclopedi00oxfo/page/644 644] |url=https://archive.org/details/worldencyclopedi00oxfo/page/644 }}</ref> Reale, Sudano estis efektive administraciita kiel [[kronkolonio]]. Britoj emis renversi la procezon, startita sub [[Muhammad Ali (paŝao)|Muhammad Ali Paŝao]], unuigi la [[Nila Valo|Nilan Valon]] sub egiptia estreco kaj intencis frustracii ĉiujn klopodojn cele al plua unuigo de la du landoj. Laŭ la tiama Limigo, la landlimo de Sudano kun Abisenio estis malakceptita de kavaleriaj tribestroj dediĉitaj al sklavkomerco, konstante rompante la limojn for el leĝo. En 1905 loka ĉefo Sultan Ĝambio malpreta ĝis la fino, finfine finigis la luktadon kontraŭ la britaj fortoj, kiuj estis okupintaj la regionon [[Kurdufano]], kio finfine finis la eksterleĝecon. La kontina brita administracio de Sudano nutris pliiĝantan stridan naciisman ribelemon, dum la egiptiaj naciistaj estroj estis decicitaj devigi Brition agnoski unusolan sendependan union de Egiptio kaj Sudano. Kun la formala fino de la Otomana regado en 1914, Sir [[Reginald Wingate]] estis sendita tiun decembron okupi Sudanon kiel la nova Militista Guberniestro. Husejn Kamel estis deklarita [[Sultano de Egiptio kaj Sudano]], same kiel lia frato kaj sukcedanto, [[Fuad la 1-a|Fuad la 1-a de Egiptio]]. Ili pluigis sian insiston de unusola egipti-sudana ŝtato eĉ kiam la Sultanlando de Egiptio estis retitolita kiel la [[Egipta Reĝlando|Reĝlando de Egiptio kaj Sudano]], sed estis [[Saad Zaglul]] kiu plue estis frustraciita en tiu ambicio ĝis sia morto en 1927.{{sfn|Daly|p=346}} [[Dosiero:Anglo-Egyptian Sudan camel soldier of the British army.jpg|eta|dekstra|Kamelsoldato de indiĝenaj trupoj de la brita armeo, komence de la 20a jarcento.]] El 1924 ĝis sendependeco en 1956, la Britoj havis politikon regadi Sudanon kiel du esence apartaj teritorioj: nordo kaj sudo. La murdo de Lee Stack, nome Ĝenerala Guberniestro de Angl-egiptia Sudano en Kairo estis la tiala faktoro; ĝi okazigis plendojn de la ĵus elektita [[Vafd-Partio|vafda]] registaro pri la koloniaj fortoj. Permanenta establado de du batalionoj en Ĥartum renomitaj kiel Sudana Defendoforto aganta sub la registaro, anstataŭ iama soldataro de egiptiaj armeanoj, agadis en la kadro de la [[Abisenia krizo|incidento de Ŭalŭal]].{{sfn|Morewood|2005|p=4}} La [[Vafd-Partio|vafdista]] parlamenta majoritato estis malakceptinta la interkonsenton de Abdel Ĥalek Sarŭat Paŝa kun [[Austen Chamberlain]] en Londono; Kairo ankoraŭ bezonis monon. La enspezo de la Sudana Registaro estis atinginta pinton en 1928 je 6.6 milionoj da pundoj; post la vafdisma ribelemo, kaj liminvadoj fare de Italio el [[Somalilando]], Londono decidis malpliigi la elspezojn dum la [[Granda Depresio]]. Eksportado de kotono kaj de kaŭĉuko estis ege malpliigitaj pro la neceso importadi preskaŭ ĉion el Britio, kio rezultis en ekvilibrigo de la pagodeficito de Ĥartum.{{sfn|Daly|pp=457–459}} En Julio 1936 la estro de la Liberala Konstitucia partio, nome Muhammed Mahmoud estis konvinkita sendi vafda-delegitoj al Londono subskribi la Angl-Egiptian Traktaton, "komenco de nova stadio en angl-egiptiaj rilatoj", skribis [[Anthony Eden]].{{sfn|Morewood|1940|pp=94–95}} La Britia Armeo estis rajtigita reveni al Sudano protekti la Kanalan Zonon. Ili rajtis teni trejninstalaĵojn, kaj la RAF rajtis flugi super egiptian teritorion. Ĝi tamen ne solvis la problemon de Sudano: la Sudana Inteligencio agitis por reveni al metropola regado, konspirante kun agentoj de Germanio.<ref>[[Arthur Henderson]], 8a de Majo 1936 citita en {{harvnb|Daly|p=348}}</ref> Mussolini klarigis, ke li ne invados Abisenion sen unue konkeri Egiption kaj Sudanon; ili intencis unuigon de Libio kun Italia Orientafriko. La Ĝenerala Stabanaro de la Brita Imperio prepariĝis por milita defendo de la regiono, kiu estis malforte defendita.<ref>Sir Miles Lampson, 29a de Septembro 1938; {{harvnb|Morewood|p=117}}</ref> La britia ambasadoro blokis la klopodojn de Italio por sekurigi la Traktadon de Ne-Agresemo kun Egiptio-Sudano. Sed Mahmoud estis subtenanto de la Granda [[Muftio]] de [[Jerusalemo]]; la regiono estis kaptita inter la klopodoj de la Imperio por savi la judojn, kaj moderi la arabajn alvokojn halti la migradon.{{sfn|Morewood|pp=164–165}} La Sudana Registaro estis rekte engaĝiĝinta milite en la Orientafrika Kampanjo (Dua Mondmilito). Formita en 1925, la Sudana Defenda Forto ludis aktivan parton reage al fruaj invadoj en la [[Dua Mondmilito]]. Italiaj trupoj okupis [[Kassala]] kaj aliajn landlimajn areojn el [[Itala Orienta Afriko|Italia Somalilando]] dum 1940. En 1942, la SDF ankaŭ ludis parton en la invado de la itala kolonio fare de Britaj kaj Komunumaj fortoj. La lasta Britia [[Ĝenerala guberniestro|Ĝenerala Guberniestro]] estis Robert George Howe. La Egiptia revolucio de 1952 finfine anoncis la komencon de la marŝo al sudana sendependeco. Abolinte la monarkion en 1953, la novaj estroj de Egiptio, nome Mohammed Nagib, kies patrino estis sudana, kaj poste [[Gamal Abdel Nasser]], kredis, ke la nura vojo finigi la britan dominadon en Sudano estis ke Egiptio oficiale abandonu siajn postulojn de suvereneco super Sudano. Krome, Nasser komprenis, ke estos malfacile por Egiptio regadi malriĉigitan Sudanon post ties sendependigo. Britoj aliflanke pluigis sian politikan kaj financan subtenon por la Mahdista sukcedanto, Abd al-Rahman al-Mahdi, kiu supozeble estus kapabla rezisti la Egiptian premon por la sudana sendependigo. Rahman estis ja kapabla je tio, sed lia reĝimo estis plagita de politika malkapablo, kiu havigis enorman perdon de apogo en norda kaj centra Sudano. Kaj Egiptio kaj Britio konstatis la malstabilecon kaj rajtigis ambaŭ sudanajn regionojn, nome la norda kaj la suda, libere voĉdoni ĉu ili deziras sendependigon aŭ retiriĝo de Britoj. === Sendependeco (1956–nuntempo) === La lando sendependiĝis en [[1956]], sed komenciĝis [[Unua Sudana Enlanda Milito|multjara civila milito]] de la araba kaj islama nordo kontraŭ la kristana kaj animista ne-araba sudo. Sekvis la [[Dua Sudana Enlanda Milito]] kaj la sendependigo de [[Sud-Sudano]]. [[Dosiero:Sudan independence 2.png|altdekstre=1.05|eta|La flago de Sudano hisita en la sendependiga ceremonio de 1a de Januaro 1956 afre de ĉefministro [[Ismail al-Azhari]] en ĉeesto de la [[opoziciestro]] Mohamed Ahmed Almahjoub.]] Okazis balotado rezultanta en la kompono de demokrata parlamento, [[Ismail al-Azhari]] estis elektita Ĉefministro kaj estris la unuan modernan sudanan registaron.<ref>{{cite web |url=http://sudan-embassy.co.uk/en/content/blogcategory/28/37 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081120035130/http://sudan-embassy.co.uk/en/content/blogcategory/28/37 |archive-date=20a de Novembro 2008 |title=Brief History of the Sudan |publisher=Sudan Embassy in London |date=20a de Novembro 2008 |access-date=31a de Majo 2013 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081120035130/http://sudan-embassy.co.uk/en/content/blogcategory/28/37 |date=2008-11-20 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://sudan-embassy.co.uk/en/content/blogcategory/28/37 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-04-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20081120035130/http://sudan-embassy.co.uk/en/content/blogcategory/28/37 |arkivdato=2008-11-20 }}</ref> La 1a de Januaro 1956, en speciala ceremonio okazinta en la Popola Palaco, la egiptia kaj la britia flagoj estis malhisitaj kaj la nova sudana flago, komponita de verda, blua kaj flavaj strioj, estis hisita anstataŭe fare de la ĉefministro Ismail al-Azhari. Malkontento rezultis en dua puĉo la 25an de Majo 1969. La puĉestro, kolonelo [[Gafar Nimejri]], iĝis ĉefministro, kaj la nova reĝimo abolis la parlamenton kaj eksterleĝigis ĉiujn politikajn partiojn. Disputoj inter marksistaj kaj nemarksistaj elementoj ene de la reganta militista koalicio rezultis en nova puĉo, kiu estis sukcesa nur mallongdaŭre en Julio 1971, estrita de la Sudana Komunista Partio. Kelkajn tagojn poste, kontraŭkomunistaj militistaj elementoj restarigis Nimejri en la povo. En 1972, la Adisabeba Interkonsento (1972) kondukis al ĉeso de la nord–suda interna milito kaj al ioma grado de memregado. Tio okazigis dekjaran halto en la enlanda milito sed ankaŭ al fino de la usona investado en la projekto de la Kanalo Jonglei. Tiu estis konsiderita absolute esenca por irigacio en la regiono de Supra Nilo kaj por eviti median katastrofon kaj grandskalan [[malsatego]]n de la lokaj triboj, ĉefe speciale la [[Dinkaoj]]. En la enlanda milito kiu sekvis ilia hejmlando estis ruinigita, rabita, kaj bruligita. Multaj anoj de tiu popolo estis murdita en ege sangelverŝa civila milito kiu pluis ĉirkaŭ 20 jaroj. [[Dosiero:Hashem al Atta, 1971 Sudanese coup d'état.jpg|eta|Sudana puĉo de 1971.]] [[Dosiero:Sudan political map 2000.jpg|eta|230ra|dekstra|Mapo de Sudano ĉe la epoko de la enlanda milito. Estis enhavata tiam ankaŭ Suda Sudano.]] Ĝis la komencaj 1970-aj jaroj, la agrikultura produktado de Sudano estis dediĉita ĉefe al interna konsumado. En 1972, la sudana registaro iĝis pli pro-okcidenta kaj faris planojn por eksportadi manĝaĵojn kaj komercajn kultivaĵojn. Tamen, varprezoj malaltiĝis laŭlonge de la 1970-aj jaroj kio rezultis en ekonomiaj problemoj por Sudano. Samtempe, la ŝuldokostoj, pro la mono elspezita por mekanizi la agrikulturon, plialtiĝis. En 1978, la [[Internacia Monfonduso|IMF]] negocadis [[Struktura alĝustigo|programon por strukturaj alĝustigoj]] kun la registaro. Tio plur promociis la sektoron de la mekanizita eksportagrikulturo. Tio okazigis grandan maltrankvilon al la paŝtistaj popoloj de Sudano (ĉefe ĉe la [[Nubaoj]]). En 1976, la Ansaroj starigis sangelverŝan sed malsukcesan puĉoklopodon. Sed en Julio 1977, Prezidento Nimejri renkontiĝis kun ansarestro Sadik al-Mahdi, kio malfermis la vojon por ebla repaciĝo. Centoj de politikaj prizonuloj estis liberigitaj, kaj en Aŭgusto [[ĝenerala amnestio]] estis anoncita por ĉiuj opoziciuloj. ==== Epoko de Baŝir (1989–2019) ==== [[Dosiero:Omar al-Bashir (2017-11-23) (cropped).jpg|eta|dekstra|Omar al-Baŝir en 2017.]] La 30an de Junio 1989, la kolonelo [[Omar al-Baŝir]] estris sensangan [[puĉo|militistan puĉon]].<ref name=reuters-factbox>{{cite news |url=https://www.reuters.com/article/topNews/idUKL1435274220080714 |title=Factbox – Sudan's President Omar Hassan al-Bashir |work=Reuters |access-date=8a de Januaro 2011 |date=14a de Julio 2008}}</ref> La nova militista registaro suspendis la politikajn partiojn kaj enkondukis islaman juran kodon je tutlanda nivelo.<ref name="Bekele">{{cite news |last=Bekele |first=Yilma |title=Chickens Are Coming Home To Roost! |url=http://www.ethiopianreview.com/content/2929 |work= Ethiopian Review |location=Addis Ababa |date=12a de Julio 2008 |access-date=13a de Januaro 2011}}</ref> Poste, al-Baŝir faris purigojn kaj ekzekutojn en la supraj rangoj de la armeo, malpermesis asociojn, politikajn partiojn, kaj sendependan gazetaron, kaj enprizonigis ĉefajn politikajn figurojn kaj ĵurnalistojn.<ref name="Kepel, Jihad 2002, p.181">{{Cite book|last=Kepel|first=Gilles|title=Jihad: The Trail of Political Islam|url=https://archive.org/details/jihad00gill_0|url-access=registration|year=2002|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0-674-01090-1|page=[https://archive.org/details/jihad00gill_0/page/181 181]}}</ref> La 16an de Oktobro 1993, al-Baŝir nomumiĝis "Prezidento" kaj malmuntis la Revolucian Komandokonsilion. La plenumaj kaj leĝofaraj povoj de la konsilio estis alproprigitaj de al-Baŝir mem.<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2008/jul/14/sudan.warcrimes3 |work=The Guardian |title=Profile: Omar al-Bashir |first=Peter |last=Walker |date=14a de Julio 2008 |access-date=13a de Januaro 2011 |location=London}}</ref> En la ĝenerala balotado de 1996 li estis la nura kandidato laŭleĝe.<ref name="New York Times 1996, p.4">''[[The New York Times]]''. 16a de Marto 1996. p. 4.</ref> Sudano iĝis [[unupartia ŝtato]] regata de la Nacia Kongrespartio (NKP).<ref>{{cite encyclopedia |url=http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?historyid=aa86|title=History of the Sudan |encyclopedia=HistoryWorld |date=n.d. |access-date=13a de Januaro 2011}}</ref> Dum la 1990-aj jaroj, [[Hassan al-Turabi]], tima proparolanto de la Nacia Asembleo, kontaktis kun [[Islamisma fundamentismo|islamfundamentismaj]] grupoj kaj invitis [[Osama bin Laden]] al la lando.<ref name="Shahzad">{{cite news |last=Shahzad |first=Syed Saleem |title=Bin Laden Uses Iraq To Plot New Attacks |work=Asia Times |location=Hong Kong |access-date=14a de Januaro 2011 |date=23a de Februaro 2002 |url=http://www.atimes.com/c-asia/DB23Ag02.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20021020093406/http://www.atimes.com/c-asia/DB23Ag02.html |url-status=unfit |archive-date=20a de Oktobro 2002 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110513085906/http://www.atimes.com/c-asia/DB23Ag02.html |date=2011-05-13 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.atimes.com/c-asia/DB23Ag02.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-04-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20021020093406/http://www.atimes.com/c-asia/DB23Ag02.html |arkivdato=2002-10-20 }}</ref> Usono jam ne estis apoginta lin kaj sekve listigis Sudanon kiel "stato patrono de terorismo", kio estas kutima kategorio por siaj malamikoj.<ref name="foxnews">{{cite news |date=13a de Marto 2007 |url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,258413,00.html |title=Families of USS ''Cole'' Victims Sue Sudan for $105 Million |agency=Associated Press |publisher=Fox News Channel |access-date=14a de Januaro 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181106163604/https://www.foxnews.com/story/0,2933,258413,00.html |archive-date=6a de Novembro 2018 |url-status=dead }}</ref> Post la bombatakoj de Al Qaeda al la usonaj ambasadoj en Kenjo kaj Tanzanio, Usono lanĉis la Operacon "Senfina Atingo" kadre de kiu celis la farmacian fabrikon Al-Ŝifa, kiun usona registaro false kredis aŭ ŝajnis kredi, produktanta kemiajn armilojn por la terorisma grupo. La influo de Al-Turabi ekvanuis, kaj aliaj favore al pli praktika estreco klopodis por ŝanĝi la internacian izoladon de Sudano.<ref>{{Cite book|author=Fuller, Graham E. |title=The Future of Political Islam|year=2004|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=978-1-4039-6556-1|page=111}}</ref> La lando strebis al mildigo de la kritikoj forpelante membrojn de la Egiptia Islama Ĝihado kaj instigante bin Laden al foriro.<ref>{{Cite book|last=Wright|first=Lawrence|title=The Looming Tower|url=https://archive.org/details/loomingtoweralqa00wrig|url-access=registration|date=2006|publisher=Knopf Doubleday Publishing Group|isbn=978-0-307-26608-8|pages=[https://archive.org/details/loomingtoweralqa00wrig/page/221 221]–223}}</ref> [[Dosiero:Government Militia in Darfur.PNG|eta|Porregistaraj milicoj en Darfur.]] Antaŭ la balotado de 2000, al-Turabi enkondukis leĝon por malpliigi la povojn de la Prezidento, insistis al al-Bashir por ke tiu dissolvigu la parlamenton kaj deklaru [[krizostato]]n. Kiam al-Turabi prompte instigis al bojkoto de la kampanjo por reelektado de la Prezidento interkonsente kun la Sudana Popolliberiga Armeo, al-Baŝir suspektis, ke ili komplotas por elpostenigi la registaron.<ref name="BBC profile">{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/3273569.stm |title=Profile: Sudan's President Bashir |work=BBC News |date=25a de Novembro 2003 |access-date=8a de Januaro 2011}}</ref> Hassan al-Turabi estis enprizonigita poste tiun saman jaron.<ref name=Denies>{{cite news |url=http://www.sudantribune.com/spip.php?article27123 |title=Sudanese Islamist Opposition Leader Denies Link with Darfur Rebels |work=Sudan Tribune |location=Paris |author=Ali, Wasil |date=12a de Majo 2008 |access-date=31a de Majo 2013 |archive-date=12a de Aprilo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200412093622/https://www.sudantribune.com/spip.php?article27123 |url-status=dead }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200412093622/https://www.sudantribune.com/spip.php?article27123 |date=2020-04-12 }} {{Citaĵo el la reto |url=https://www.sudantribune.com/spip.php?article27123 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-04-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200412093622/https://www.sudantribune.com/spip.php?article27123 |arkivdato=2020-04-12 }}</ref> En Februaro 2003, grupoj de la Sudana Liberiga Movado/Armeo (SLM/A) kaj de la Movado Justico kaj Egaleco (JEM) en Darfur ekstaris armoribele, akuznte la sudanan registaron subpremadi nearabajn sudananojn favore al sudanaj [[araboj]], kio rezultis en la [[Milito en Darfuro]]. La konflikto ekde tiam estis priskribita kiel [[genocido]],<ref>[https://web.archive.org/web/20090325100539/http://www2.icc-cpi.int/menus/icc/press%20and%20media/press%20releases/press%20releases%20%282008%29/a "ICC Prosecutor Presents Case Against Sudanese President, Hassan Ahmad al Bashir, for Genocide, Crimes Against Humanity and War Crimes in Darfur" (Press release).] Office of the Prosecutor, [[Internacia Puna Kortumo]]. 14a de Julio 2008. Arkivita el la originalo la 25an de Marto 2009. </ref> kaj la [[Internacia Puna Kortumo]] (IPK) en [[Hago]] publikigis [[arestordono]]jn kontraŭ al-Baŝir.<ref name=BBC1>{{cite news |date=4a de Marto 2009 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7923102.stm |title=Warrant issued for Sudan's Bashir |work=BBC News |access-date=14a de Januaro 2011}}</ref><ref>{{cite news |url=http://pulitzercenter.org/articles/international-criminal-court-charges-+sudans-omar-hassan-al-bashir-genocide |author1=Lynch, Colum |author2=Hamilton, Rebecca |title=International Criminal Court Charges Sudan's Omar Hassan al-Bashir with Genocide |newspaper=The Washington Post |date=13a de Julio 2010 |access-date=14a de Januaro 2011 }}{{Dead link|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Arab-parolantaj nomadaj milicoj konataj kiel "ĜanĜaŭid" estis akuzitaj de plej multaj malhumanaĵoj. La 9an de Januaro 2005, la registaro subskribis la Nairobian Pacinterkonsenton kun la [[Liberiga Armeo de la Sudana Popolo]] (LASP) cele al finigo de la [[Dua Sudana Enlanda Milito]]. La Misio de Unuiĝintaj Nacioj en Sudano (UNMIS) estis establita laŭ la Rezolucio 1590 de la [[Konsilio pri Sekureco de Unuiĝintaj Nacioj]] por helpi ties plenumon. La pacinterkonsento estis antaŭkondiĉo por la [[referendumo]] de 2011 por la sendependigo de la suda regiono [[Suda Sudano]]: la rezulto estis majoritata voĉdonado favora al apartigo de nova ŝtato [[Suda Sudano]]; la interlima regiono Abjei tenos sian propran [[referendumo]]n. [[Dosiero:Southern Sudan Referendum1.jpg|eta|Sudsudananoj vicas por voĉdoni dum la [[referendumo]] de 2011 por la sendependigo de [[Suda Sudano]].]] La [[Liberiga Armeo de la Sudana Popolo]] (LASP) estis la ĉefa membro de la Orienta Fronto, nome koalicio de ribelgrupoj funkciantaj en orienta Sudano. Post la pacinterkonsento, ilia loko estis prenita en februaro 2004 post la kunigo de la pli granda [[Fulanoj|fulan]]-[[Beĝaoj|beĝa kongreso]] kun la pli malgranda grupo de la [[Raŝajdaoj|Raŝajdaj Liberaj Leonoj]].<ref>{{cite web |url=http://www.unmis.org/english/documents/mmr/MMR2006/MMR-jan04.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20060321010542/http://www.unmis.org/english/documents/mmr/MMR2006/MMR-jan04.pdf |title=UNMIS Media Monitoring Report |publisher=United Nations Mission in Sudan |date=4a de Januaro 2006 |archive-date=21a de Marto 2006}}</ref> Pacinterkonsento inter la sudana registaro kaj la Orienta Fronto estis subskribita la 14an de Oktobro 2006, en [[Asmara]]. La 5an de Majo 2006, la Darfura Pacinterkonsento estis subskribita, cele al finigo de la konflikto kiu estis pluiĝinta dum tri jaroj ĝis tiam.<ref>{{cite web |url=https://2001-2009.state.gov/r/pa/prs/ps/2006/65972.htm |title=Darfur Peace Agreement |publisher=US Department of State |date=8a de Majo 2006}}</ref> La Ĉad–Sudana Konflikto (2005–2007) aperis post la Batalo de Adré rezultis en [[militdeklaro]] fare de [[Ĉado]].<ref>{{cite news |url=http://english.aljazeera.net/NR/exeres/AB24F0A9-8145-4E1E-96C7-3D8FC9641CC6.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20061010023439/http://english.aljazeera.net/NR/exeres/AB24F0A9-8145-4E1E-96C7-3D8FC9641CC6.htm |archive-date=10a de Oktobro 2006 |title=Restraint Plea to Sudan and Chad |date=27a de Decembro 2005 |agency=Agence France-Presse |publisher=Al Jazeera}}</ref> La estroj de Sudano kaj Ĉado subskribis interkonsenton en [[Saudarabio]] la 3an de Majo 2007 por haltigi, ke la luktado el la [[Milito en Darfuro|Darfura konflikto]] etendiĝu laŭlonge de la 1000 km longa landlimo inter ambaŭ ŝtatoj.<ref>{{cite news |date=4a de Majo 2007 |url=http://www.chinadaily.com.cn/world/2007-05/04/content_865569.htm |title=Sudan, Chad Agree To Stop Fighting |agency=Associated Press |work=[[China Daily]]|location=Beijing}}</ref> En Julio 2007 la lando estis frapita de detruaj [[inundo]]j,<ref>{{cite news|agency=Associated Press|url=http://www.iht.com/articles/ap/2007/08/06/africa/AF-GEN-Sudan-Floods.php|archive-url=https://web.archive.org/web/20080226201657/http://www.iht.com/articles/ap/2007/08/06/africa/AF-GEN-Sudan-Floods.php |title=UN: Situation in Sudan could deteriorate if flooding continues |date=6a de Aŭgusto 2007 |work=[[International Herald Tribune]] |location=Paris |archive-date=26a de Februaro 2008}}</ref> kaj ĉirkaŭ 400 000 personoj suferis la sekvojn.<ref>[http://webarchive.loc.gov/all/20070820141059/http://www.reliefweb.int/rw/rwb.nsf/db900sid/LSGZ-75TGFJ?OpenDocument "Sudan Floods: At Least 365,000 Directly Affected, Response Ongoing" (gazetarnoto).] [[Oficejo de Unuiĝintaj Nacioj por Kunordigo de Homaj Aferoj]]. Relief Web. 6a de Aŭgusto 2007. Arkivita el la originalo la 20an de Aŭgusto 2007. Alirita la 13an de Januaro 2011. </ref> Ekde 2009, serio de pliiĝantaj konfliktoj inter rivalaj nomadaj triboj en Sudano kaj Sudsudano okazigis grandan nombron de mortoj inter civiluloj. ==== Dispartigo kaj rehabilitado ==== La Sudana konflikto en Suda Kurdufano kaj la Blua Nilo komence de la 2010-aj jaroj inter la Sudana Armeo kaj la [[Sudana Revolucia Fronto]] startis kiel disputo pri la nafto-riĉa regiono Abjei en la monatoj kiuj kondukis al la [[Sud-Sudano|Sudsudana sendependigo]] en 2011, kvankam ĝi rilatis ankaŭ al la enlanda milito en Darfuro, kiu estis teorie solvita. Tiuj okazintaĵoj estis poste konata kiel Sudanaj protestoj de 2011–2013, Sudana printempo kaj eĉ Sudana Intifado, kio finiĝis nur en 2013 post al-Baŝir promesis, ke li ne kandidatiĝos por reelekto en 2015. Li poste rompis sian promeson kaj ja kandidatiĝis al reelekto en 2015, venkante kontraŭ boikoto el la opozicio, kiu kredis, ke la elekto estis nek libera nek justa. Voĉdonantaro estis tiom malalta kiom ĝis 46%.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-32481013 |title=Omar al-Bashir wins Sudan elections by a landslide |work=BBC News |date=27a de Aprilo 2015 |access-date=24a de Aprilo 2019}}</ref> La 13an de Januaro 2017, la usona prezidento [[Barack Obama]] subskribis plenuman ordonon kiu malpezigis multajn sankciojn metitajn iam kontraŭ Sudano kaj membroj de ties registaro eksterlande. La 6an de Oktobro 2017, la sekva usona prezidento [[Donald Trump]] malpezigis plej grandan parton de la restintaj sankcioj kontraŭ la lando kaj ties nafto, eksport-importado, kaj ekonomio.<ref>{{cite news|last1=Wadhams|first1=Nick|last2=Gebre|first2=Samuel|title=Trump Moves to Lift Most Sudan Sanctions|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-10-06/u-s-lifting-most-sudan-sanctions-on-progress-in-terrorism-fight|access-date=6a de Oktobro 2017|work=[[Bloomberg Politics]]|date=6a de Oktobro 2017}}</ref> ==== Sudana Revolucio de 2019 kaj transira registaro ==== [[Dosiero:Sudanese protestors celebrate signing of political agreement.png|eta|Sudanaj protestantoj celebras en la 17a de Aŭgusto 2019 la subskribo de Skiza Konstitucia Deklaracio inter militistoj kaj civilaj reprezentantoj.]] La 19an de Decembro 2018, homamasaj protestoj startis post registara decido triobligi varprezojn kiam la lando estis suferanta akutan malabundon de eksterlanda valuto kaj inflacion de 70 procento.<ref>{{Cite web|url=https://www.cmi.no/news/2116-sudan-december-2018-riots-is-the-regime-crumbling|title=Sudan December 2018 riots: Is the regime crumbling?|website=CMI – Chr. Michelsen Institute|language=en|access-date=30a de Junio 2019}}</ref> Krome, Prezidento al-Baŝir, kiu estis en la povo dum pli ol 30 jaroj, malakceptis retiriĝi, rezulte en la kuniĝo de opoziciaj grupoj por formi unuigitan koalicion. La registaro reprezaliis arestante pli ol 800 opoziciajn figurojn kaj protestantojn, kio kondukis al morto de proksimume 40 personoj laŭ la homrajta asocio [[Human Rights Watch]],<ref>{{Cite web|url=https://www.hrw.org/news/2019/04/09/sudan-protesters-killed-injured|title=Sudan: Protesters Killed, Injured|date=9a de Aprilo 2019|website=Human Rights Watch|language=en|access-date=30a de Junio 2019}}</ref> kvankam la nombro estis multe pli alta ol tio laŭ lokaj kaj civilaj informoj. La protestoj pluis la elpostenigo de lia registaro la 11an de Aprilo 2019 post homamasa sidado antaŭ la ĉefa sidejo de la Sudanaj Armitaj Fortoj, post kio la ĉefa stabanaro decidis interveni kaj ordonis la areston de la Prezidento al-Baŝir kaj deklaris trimonatan [[krizostato]]n.<ref name="Sudan military coup topples Bashir">{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-47891470|title=Sudan military coup topples Bashir|date=11a de Aprilo 2019|access-date=11a de Aprilo 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2019/01/sudan-crowds-rally-bashir-police-tear-gas-rival-protest-190109115845545.html |title=Sudan's Omar al-Bashir vows to stay in power as protests rage &#124; News |publisher=Al Jazeera |date=9a de Januaro 2019 |access-date=24a de Aprilo 2019}}</ref><ref>{{Cite web|author=Arwa Ibrahim|url=https://www.aljazeera.com/news/2019/01/future-unclear-sudan-protesters-president-loggerheads-190108135021310.html |title=Future unclear as Sudan protesters and president at loggerheads &#124; News |publisher=Al Jazeera |date=8a de Januaro 2019 |access-date=24a de Aprilo 2019}}</ref> Ĉirkaŭ 100 personoj mortis la 3an de Junio post sekurecaj fortoj perforte disigis la sidadon uzante larmigajn gasojn kaj realan municion en tio kio estis konata kiel masakro de Ĥartum,<ref>{{Cite news |date=3a de Junio 2019 |title=Sudan's security forces attack long-running sit-in |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/av/world-africa-48495713}}</ref><ref>{{cite web |title="Chaos and Fire" – An Analysis of Sudan's June 3, 2019 Khartoum Massacre – Sudan |url=https://reliefweb.int/report/sudan/chaos-and-fire-analysis-sudan-s-june-3-2019-khartoum-massacre |website=ReliefWeb |language=en}}</ref> rezulte en la suspendo de Sudano for el la [[Afrika Unio]].<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/video/2019/jun/06/aftermath-of-sudan-crackdown-emerges-as-death-toll-passes-100-video|title=African Union suspends Sudan over violence against protestors – video|last=AP|first=Source: Reuters /|date=7a de Junio 2019|work=The Guardian|access-date=8a de Junio 2019|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> Oni informis, ke estis ĉefe junuloj kiuj organizis la protestojn.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/av/world-africa-48802235/sudan-dying-for-the-revolution|title='They'll have to kill all of us!'|work=BBC News|language=en|access-date=30a de Junio 2019}}</ref> La protestoj finiĝis kiam la Fortoj por Libero kaj Ŝanĝo (alianco de grupoj organizantaj la protestojn) kaj la Transira Militista Konsilio (nome reganta militista registaro) subskribis en Julio 2019 Politikan Interkonsenton kaj en Aŭgusto 2019 la Skizan Konstitucian Deklaracion.<ref name="Const_Dec_En_unofficial" > Reeves, Eric (10a de Aŭgusto 2019). [https://sudanreeves.org/2019/08/06/sudan-draft-constitutional-charter-for-the-2019-transitional-period/ "Sudan: Draft Constitutional Charter for the 2019 Transitional Period".] sudanreeves.org. FFC, TMC, IDEA. Arkivita el la originalo la 10an de Aŭgusto 2019. Alirita la 10an de Aŭgusto 2019. </ref> La transiraj institucioj kaj proceduroj inkludis la kreadon de kuna militist-civila Suverena Konsilio de Sudano kiel ŝtatestro, nova Ĉefa Justicestro de Sudano kiel estro de la juĝa branĉo de povo, nome Nemat Abdullah Ĥair, kaj nova ĉefministro. La ĝistiama ĉefministro, [[Abdalla Hamdok]], 61-jaraĝa ekonomikisto kiu iam laboris por la Ekonomika Komisiono por Afriko de UN, ĵuris la postenon la 21an de Aŭguston. Li iniciatis negocadon kun la [[IMF]] kaj la [[Monda Banko]] cele al stabiligo de la ekonomio, kiu estis suferanta grandajn malfacilaĵojn, pro malabundo de manĝaĵoj, brulaĵoj kaj fortaj valutoj. Hamdok ĉirkaŭkalkulis, ke 10 mil milionoj da usonaj dolaroj dum ĉirkaŭ du jaroj sufiĉos por haltigi panikon, kaj firis, ke ĉirkaŭ 70% de la buĝeto de 2018 estis elspezita por aferoj de la enlanda milito. La registaroj de [[Saudarabio]] kaj de la [[Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj]] estis investintaj gravajn monsumojn apogante la military konsilio ekde la elpostenigo de Baŝir.<ref name="hamdok">{{cite news |title=Sudan needs up to $10 billion in aid to rebuild economy, new PM says |url=https://www.theglobeandmail.com/world/article-sudan-needs-up-to-10-billion-in-aid-to-rebuild-economy-new-pm-says/ |work=[[The Globe and Mail]]|last=Abdelaziz |first=Khalid |date=24a de Aŭgusto 2019}}</ref> La 3an de Septembro, Hamdok nomumis 14 civilajn ministrojn, inter kiuj la unuan virinon kiel ministro por eksterlandaj aferoj kaj la unuan koptan kristanon, ankaŭ virinon.<ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-sudan-politics-idUSKCN1VO1KY |title=Sudan's PM selects members of first cabinet since Bashir's ouster|date=3a de Septembro 2019 |work=Reuters|access-date=4a de Septembro 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.thenational.ae/world/africa/women-take-prominent-place-in-sudanese-politics-as-abdalla-hamdok-names-cabinet-1.906502|title=Women take prominent place in Sudanese politics as Abdalla Hamdok names cabinet |website=The National|date=4a de Septembro 2019 }}</ref> Je Aŭgusto 2021, la lando estis kune estrita de Parolanto de la Transira Suverena Konsilio, nome [[Abdel Fattah al-Burhan]], kaj Ĉefministro Abdallah Hamdok.<ref>{{cite web |url=https://english.aawsat.com/home/article/3136536/sudan-threatens-use-military-option-regain-control-over-border-ethiopia |title=Sudan Threatens to Use Military Option to Regain Control over Border with Ethiopia |work=Asharq Al-Awsat |date=17a de Aŭgusto 2021 |access-date=23a de Aŭgusto 2021 }}</ref> ==== Puĉo de 2021 kaj reĝimo de al-Burhan ==== La Sudana registaro anoncis la 21an de Septembro 2021, ke okazis malsukcesa klopodo por [[puĉo]] el la militistaro, kiu estis kondukinta al la aresto de 40 militistaj oficiroj.<ref>{{Cite news|date=21a de Septembro 2021|title=Coup attempt fails in Sudan – state media|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-58629978|access-date=21a de Septembro 2021}}</ref><ref>{{Cite web|author=Nima Elbagir and Yasir Abdullah|title=Sudan foils coup attempt and 40 officers arrested, senior officials say|url=https://www.cnn.com/2021/09/21/africa/sudan-failed-coup-attempt-intl-hnk/index.html|access-date=21a de Septembro 2021|website=CNN|date=21a de Septembro 2021 }}</ref> Unu monaton post la puĉoklopodo, alia militista puĉo la 25an de Oktobro 2021 rezultis en la kapto de la civila registaro, inklude iaman ĉefministron Abdalla Hamdok. La puĉo estis estrita de la generalo [[Abdel Fattah al-Burhan]] kiu sekve deklaris [[krizostato]]n.<ref>{{Cite web|title=Sudan's civilian leaders arrested – reports|url=https://www.msn.com/en-us/news/world/sudan-s-civilian-leaders-arrested-reports/ar-AAPUVmO|website=www.msn.com}}</ref><ref>{{Cite news|date=25a de Oktobro 2021|title=Sudan Officials Detained, Communication Lines Cut in Apparent Military Coup|language=en|work=Bloomberg.com|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-10-25/sudanese-gov-t-officials-detained-group-sees-apparent-coup}}</ref><ref>{{Cite news|date=25a de Oktobro 2021|title=Sudan's civilian leaders arrested amid coup reports|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-59033142}}</ref><ref>{{Cite web|last=Magdy|first=Samy|title=Gov't officials detained, phones down in possible Sudan coup|url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sudanese-govt-officials-detained-group-sees-apparent-coup-80763796 |website=ABC News|language=en}}</ref> La 21an de Novembro 2021, Hamdok estis restarigita kiel ĉefministro post politika interkonsento estis subskribita de Abdel Fattah al-Burhan por restarigi la transiron al la civila regado (kvankam Burhan retenis kontrolon). La 14-punkta pakto alvokis al la liberigo de ĉiuj politikaj prizonuloj arestitaj dum la puĉo kaj asertis, ke la konstitucia deklaracio de 2019 plue estis la bazo por la politika transiro.<ref>{{Cite web|title=Sudan's Hamdok reinstated as PM after political agreement signed|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/11/21/sudans-hamdok-reinstated-as-pm-after-political-agreement-signed|access-date=21a de Novembro 2021|website=www.aljazeera.com|language=en}}</ref> Hamdok elpostenigis la policestron Ĥaled Mahdi Ibrahim al-Emam kaj lian duan en komando Ali Ibrahim.<ref>{{Cite web |last=Staff |date=27 November 2021 |title=Reinstated Sudanese PM Hamdok dismisses police chiefs |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/11/27/reinstated-sudanese-pm-hamdok-dismisses-police-chiefs |access-date=22a de Marto 2022 |website=Al Jazeera.com |language=en}}</ref> La 2an de Januaro 2022, Hamdok anoncis sian rezignon el la posteno de ĉefministro post unu el la plej mortigaj protestoj ĝis tiam.<ref>{{Cite web|title=Sudan PM Abdalla Hamdok resigns after deadly protest|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/1/2/sudan-pm-abdalla-hamdok-resigns-after-deadly-protest|access-date=2a de Januaro 2022|website=www.aljazeera.com|language=en}}</ref> Ĉirkaŭ Marto 2022 ĉirkaŭ 1 000 personoj inklude 148 infanojn estis arestitaj pro opozicio kontraŭ la puĉo, estis 25 akuzojn de perforto<ref name=":2" /> kaj 87 personoj estis mortigitaj<ref>{{Cite web |last=Associated Press |date=18a de Marto 2022 |title=Sudan group says 187 wounded in latest anti-coup protests |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sudan-group-187-wounded-latest-anti-coup-protests-83523107 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220318093526/https://abcnews.go.com/International/wireStory/sudan-group-187-wounded-latest-anti-coup-protests-83523107 |archive-date=18a de Marto 2022 |access-date=22a de Marto 2022 |website=ABC News |language=en}}</ref> inklude 11 infanojn.<ref name=":2">{{Cite web |last=Bachelet |first=Michelle |date=7a de Marto 2022 |title=Oral update on the situation of human rights in the Sudan – Statement by United Nations High Commissioner for Human Rights |url=https://reliefweb.int/report/sudan/oral-update-situation-human-rights-sudan |access-date=22a de Marto 2022 |website=ReliefWeb/ 49th Session of the UN Human Rights Council |language=en}}</ref> ==== Ribelo de 2023 ==== {{Ĉefartikolo|Ribelo de 2023 en Sudano}} En Aprilo 2023 – dum internacie apogita plano por transiro al la civila regado estis diskutita – luktado por povo kreskiĝis inter armekomandanto (kaj ''[[de facto]]'' landa estro) [[Abdel Fattah al-Burhan]], kaj lia deputito, Mohamed Hamdan Dagalo, estro de pez-armita paramilitista Rapidaj Apogfortoj kaj Rapidaj Frapofortoj, formitaj el la milicoj ĜanĜaŭid.<ref name="fighting_2023_04_16_france27_com">[https://www.france24.com/en/africa/20230416-death-toll-mounts-in-sudan-as-army-paramilitary-fight-for-power "Fighting continues in Sudan despite humanitarian pause,"] 16a de Aprilo 2023, [[France24]], alirita la 16an de Aprilo 2023</ref><ref name="clashes_2023_04_16_abc_news">[https://abcnews.go.com/International/clashes-erupt-sudan-army-paramilitary-group-government-transition/story?id=98607846 "Clashes erupt in Sudan between army, paramilitary group over government transition,"] 16a de Aprilo 2023, [[ABC News]], alirita la 16an de Aprilo 2023</ref> La 15an de Aprilo 2023, ilia konflikto eksplodis en intense violentaj malfermaj bataloj sur la stratoj de Ĥartum inter la armeo kaj la Rapidaj Fortoj – per trupoj, tankoj kaj aviadiloj. Ĉirkaŭ la tria tago, oni informis, ke 400 personoj estis mortigitaj kaj almenaŭ 3 500 estis vunditaj, laŭ [[Unuiĝintaj Nacioj]].<ref>[https://www.washingtonpost.com/world/2023/04/18/sudan-conflict-military-rsf-paramilitary/]</ref> Inter mortintoj estis tri laboristoj de la [[Monda Nutraĵa Programo]], kio rezultis en suspendo de la organiza laboro en Sudano, spite la fakton ke malsatego suferigas multon de la lando. La [[Ĝenerala Sekretario de la Unuiĝintaj Nacioj]] nome [[António Guterres]] postulis tujan "justicon" pro la mortoj, kaj alvokis por finigo de la konflikto.<ref name="fighting_2023_04_16_france27_com" /><ref name="clashes_2023_04_16_abc_news" /> <ref>[https://apnews.com/article/sudan-fighting-military-rsf-eafa3246b1e3004a1a9f2b9af9561362]</ref> Diplomatoj de Afrika Unio kaj Saudarabio iris al Sudano klopode al perado de [[batalhalto]]. Mallongdaŭra batalhalto (3–4 horoj) estis deklarita por permesi evakuado de vunditoj, sed la bataloj pluis, kaj ambaŭ flankoj postulis kaptadon de ŝlosilaj lokoj tra la tuta ĉefurbo.<ref name="fighting_2023_04_16_france27_com" /><ref name="clashes_2023_04_16_abc_news" /> == Geografio == [[Dosiero:Map of Sudan (New).jpg|eta|altdekstre=1.35|Mapo de Sudano. La [[Triangulo Halaib]] (nordoriente) estis sub diskutita egiptia administracio ekde 2000.]] Sudano estas en Nordafriko, kun 853 km de marbordo ĉe la [[Ruĝa Maro]].<ref>{{cite web |url=http://www.iss.co.za/AF/profiles/Sudan/Geog.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110513112555/http://www.iss.co.za/AF/profiles/Sudan/Geog.html |archive-date=13a de Majo 2011 |title=Sudan geography |publisher=Institute for Security Studies |date=12a de Januaro 2005 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110513112555/http://www.iss.co.za/AF/profiles/Sudan/Geog.html |date=2011-05-13 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.iss.co.za/AF/profiles/Sudan/Geog.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-04-28 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110513112555/http://www.iss.co.za/AF/profiles/Sudan/Geog.html |arkivdato=2011-05-13 }}</ref> Ĝi havas landlimojn kun [[Egiptio]], [[Eritreo]], [[Etiopio]], [[Suda Sudano]], [[Centrafrika Respubliko]], [[Ĉado]], kaj [[Libio]]. Kun areo de 1 886 068 km², ĝi estas la tria plej granda lando en la kontinento (post [[Alĝerio]] kaj [[Demokratia Respubliko Kongo]]) kaj la [[Listo de landoj laŭ areo|dekkvina plej granda]] en la mondo. Sudano kuŝas inter latitudoj 8º kaj 23ºN. La tereno estas ĝenerale de ebenaĵoj, rompita per kelkaj montaroj. Okcidente, la Deriba kaldero (3 042 m), en la Marrah Montoj, estas la plej alta pinto en Sudano. Oriente estas la Ruĝmaraj Montetoj de Itbaj.<ref>{{cite web |date=n.d. |url=http://www.country-studies.com/sudan/geography.html |title=Sudan |publisher=Country Studies |access-date=26a de Junio 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101122111704/http://country-studies.com/sudan/geography.html |archivedate=2010-11-22 }}</ref> La riveroj [[Blua Nilo]] kaj [[Blanka Nilo]] renkontiĝas ĉe [[Ĥartum]] por formi la riveron [[Nilo]], kiu fluas norden tra Egipto ĝis la Mediteranea Maro. La fluejo de la Blua Nilo tra Sudano estas preskaŭ 800 km longa kaj estas aligita de la rivero Dinder kaj Rahad inter [[Sennar]] kaj [[Ĥartum]]. La Blanka Nilo en Sudano ne havas gravajn alfluantojn. Estas kelkaj [[akvorezervejo]]j en la Blua kaj en la Blanka Niloj. Inter ili estas tiuj de Sennar kaj de Roseires sur la Blua Nilo, kaj la Akvorezervejo Ĝebel Aulia sur la Blanka Nilo. Estas ankaŭ la [[Naserlago]] aŭ [[Lago Nubia]] sur la Sudan-Egiptia limo. Riĉaj mineralaj resursoj estas disponeblaj en Sudano inkludas [[asbesto]]n, [[kromito]]n, [[kobalto]]n, kupron, oron, [[granito]]n, [[gipso]]n, feron, [[kaolino]]n, plumbon, [[mangano]]n, [[glimo]]n, naturan gason, [[nikelo]]n, nafton, arĝenton, [[stano]]n, [[uranio]]n kaj [[zinko]]n.<ref>{{cite web |url=http://www.sudan-embassy.co.uk/infobook/geograph.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20050930235450/http://www.sudan-embassy.co.uk/infobook/geograph.php |archive-date=30a de Septembro 2005 |title=Geography of Sudan |publisher=Sudan Embassy in London |date=n.d. }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050930235450/http://www.sudan-embassy.co.uk/infobook/geograph.php |date=2005-09-30 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.sudan-embassy.co.uk/infobook/geograph.php |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-04-28 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20050930235450/http://www.sudan-embassy.co.uk/infobook/geograph.php |arkivdato=2005-09-30 }}</ref> === Administra divido === Sudano estas federacia ŝtato dividita en dek sep ŝtatojn aŭ ''ŭilaiat.'' === Urboj === {{Ĉefartikolo|Listo de urboj de Sudano}} <!-- Lasu la sekvan liston tiom ampleksa, ĉar pluraj el la sekvaj artikoloj krome tute ne havus internan ligilon kaj konsideratus "orfaj artikoloj"! --> {{Div col|cols = 3}} * [[Abu-Hamado]] * [[Al Faŝir]] * [[Atbarah]] * [[Ed Damazin]] * [[Ed Damer]] * [[Ed Dueim]] * [[El Obeid]] * [[En Nahud]] * [[Gedaref]] * [[Genejna]] * [[Ĥartumo]] * [[Kassala]] * [[Kosti]] * [[Njalo (urbo)]] * [[Norda Ĥartumo]] * [[Omdurman]] * [[Rabak]] * [[Sennar]] * [[Sudanhavenurbo]] * [[Vad-Medani]] {{Div col end}} == Demografio == En 2014 Sudano havis ĉirkaŭ 35,5 milionojn da loĝantoj<ref>(en) [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/su.html Afriko - Sudano] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190205154022/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/su.html |date=2019-02-05 }}, [http://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.cia.gov%2Flibrary%2Fpublications%2Fthe-world-factbook%2Fgeos%2Fsu.html arkivo],www.cia.gov</ref>. === Etnoj === La loĝantaro de Sudano konsistas el multaj etnaj kaj lingvaj grupoj, la plej malgrandaj el ili havas nur kelk-centojn da anoj. Araboj estas plej multnombraj (70%) Pli detale, inter la etnoj de Sudano troveblas <!-- Nepre lasu tiun liston, ĉar gravas ke la artikoloj pri unuopaj etnoj estu vikipedie ligitaj --> {{Div col|cols = 5}} * [[Ababdoj]] * [[Afitioj]] * [[Amrioj]] * [[Anuakoj]] * [[Artegaoj]] * [[Atvotoj]] * [[Avukajaoj]] * [[Azandeoj]] * [[Aĉoleoj]] * [[Aĉolioj]] * [[Bagaraoj]] * [[Bakaoj (Kongo kaj Sudano)|Bakaoj]] * [[Bandaoj]] * [[Barioj]] * [[Bajoj (Sudano)|Bajoj]] * [[Batahinoj]] * [[Beduenoj]] * [[Bertioj]] * [[Beĝaoj]] * [[Bidajatoj]] * [[Biŝarenoj]] * [[Burunoj]] * [[Bvirioj]] * [[Daĝuoj]] * [[Debrioj]] * [[Didingaoj]] * [[Dilengoj]] * [[Dinkaoj]] * [[Dongotonaoj]] * [[Donjiroj]] * [[Dubasijenoj]] * [[Elirioj]] * [[Erengaoj]] * [[Fertitoj]] * [[Fezaraoj]] * [[Fongoroj]] * [[Fulboj]] * [[Fungoroj]] * [[Funĝoj]] * [[Gaalenoj]] * [[Gambajoj]] * [[Gavamaoj]] * [[Gberioj]] * [[Gimaoj]] * [[Goloj]] * [[Guleoj]] * [[Gulfanoj]] * [[Guludoj]] * [[Gumuzoj]] * [[Habanijaoj]] * [[Hadendovoj]] * [[Havaviroj]] * [[Haŭsoj]] * [[Hedareboj]] * [[Hejbanoj]] * [[Homaoj]] * [[Huara]] * [[Husejnatoj]] * [[Indrioj]] * [[Ingesanaoj]] * [[Joparioj]] * [[Juluoj]] * [[Kababiŝoj]] * [[Kadaruoj]] * [[Kaligioj]] * [[Kalikooj]] * [[Kangaoj]] * [[Karaoj]] * [[Karkoj]] * [[Katlaoj]] * [[Kavalaoj]] * [[Keigaoj]] * [[Kinenavioj]] * [[Kiĉepoj]] * [[Kreiŝoj]] * [[Kuranoj]] * [[Lahavenoj]] * [[Lafofaoj]] * [[Logoloj]] * [[Logooj]] * [[Lokojaoj]] * [[Lopedoj]] * [[Lotukoj]] * [[Madjaraboj]] * [[Mangajaoj]] * [[Mararitoj]] * [[Masalitoj]] * [[Mekanoj]] * [[Mesakenoj]] * [[Mesiriaoj]] * [[Midoboj]] * [[Misrijaoj]] * [[Molooj]] * [[Mondarioj]] * [[Morokodoj]] * [[Munduoj]] * [[Narimoj]] * [[Ngulguleoj]] * [[Nilotoj]] * [[Njimangoj]] * [[Nubaoj]] * [[Nueroj]] * [[Oluboj]] * [[Otoroj]] * [[Padangoj]] * [[Raŝajdaoj]] * [[Rekoj]] * [[Rufaoj]] * [[Ruvengoj]] * [[Sebejoj]] * [[Selimoj]] * [[Sienetjoj]] * [[Silokoj]] * [[Sinjaroj]] * [[Sungoroj]] * [[Surmaoj]] * [[Ŝajkjaoj]] * [[Ŝerifioj]] * [[Ŝitaoj]] * [[Ŝuvejhatoj]] * [[Ŝvajoj]] * [[Tagaleoj]] * [[Tagbuoj]] * [[Taiŝaoj]] * [[Takoj]] * [[Talodioj]] * [[Tamaoj]] * [[Temejnoj]] * [[Tenetoj]] * [[Timaoj]] * [[Tingaloj]] * [[Tiraoj]] * [[Tirmaoj]] * [[Tornasioj]] * [[Tukamoj]] * [[Tuliŝioj]] * [[Tumaoj]] * [[Tumtumoj]] * [[Turioj]] * [[Turumoj]] * [[Udukoj]] * [[Umhejtanoj]] * [[Velegaoj]] * [[Vernioj]] * [[Vetavitoj]] * [[Vidirioj]] * [[Zaghavaoj]] {{Div col end}} === Religio === Sudano estas ĉefe islama lando kies konstitucio antaŭvidas religian liberecon  ; tamen en la praktiko la sudana registaro traktas Islamon kiel la ŝtatan religion kaj iuj ordonoj de la Ŝario validas tra la tuta lando. La 11 julio 2020, la Justica Ministro de Sudano anoncas, ke la registaro ĉesigas mortopunon pro rezignado, kun la celo disiĝi de Ŝario<ref>(fr) Xavier Le Normand (kun Ecofin kaj Soudan Tribune), ''[https://www.la-croix.com//Religion/Catholicisme/Monde/Le-Soudan-met-fin-peine-mort-apostasie-2020-07-13-1201104771 Le Soudan met fin à la peine de mort pour apostasie] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210516165507/https://www.la-croix.com//Religion/Catholicisme/Monde/Le-Soudan-met-fin-peine-mort-apostasie-2020-07-13-1201104771 |date=2021-05-16 }}'', La Croix,‎ la 13-an de julio 2020 [http://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.la-croix.com%2F%2FReligion%2FCatholicisme%2FMonde%2FLe-Soudan-met-fin-peine-mort-apostasie-2020-07-13-1201104771 arkivo]).</ref>. [[Dosiero:Al-Mak Nimir Street (Khartoum) 002.jpg|alternative=Dulingva stratŝildo en Ĥartumo (araba kaj angla)|eta|290x290ra|Dulingva stratŝildo en [[Ĥartumo]] (araba kaj angla)]] === Lingvoj === Pli detala artikolo: Lingvoj de Sudano Sudano estas plurlingva lando, en kiu la [[Araba lingvo|araba]] dominas norde, kun aliaj lingvoj sude. La konstitucio de Sudano el la jaro [[2005]] fiksis, ke la oficialaj lingvoj de la lando estas la araba kaj la [[angla]]. En la suda parto de Sudano vivas multaj parolantoj de la [[Dinkoj#Dinka lingvo|dinka lingvo]]. == Politiko == === Interna politiko === Dum longa tempo okazas internaj konfliktoj inter diversaj etnaj kaj religiaj grupoj, inkluzive de armitaj kolizioj. Plej gravaj estas konfliktoj en suda parto de la lando kaj en la okcidenta regiono [[Darfuro]]. En ambaŭ okazoj bataloj estis interrompitaj danke al enmiksiĝo de internacia komunumo: en [[Sud-Sudano]] — de 2005, en Darfuro — de 2007. En sudo de la lando funkcias Misio de la [[Unuiĝintaj Nacioj]] kaj ekde [[julio de 2007|julio 2007]] [[Misio de Unuiĝintaj Nacioj kaj Afrika Unio en Darfuro|simila misio]] estas en Darfuro. En [[novembro de 2009|novembro 2009]] la gvidanto de [[Sud-Sudano]] [[Salva Kiir]] publike deklaris dum speciala [[diservo]] por paco, kiu markis la komencon de registrado de voĉdonantoj, ke voĉdono favore al unueco kun tuta Sudano igos sud-sudananojn «duaklasaj civitanoj en propra lando» kaj voĉdono favore al sendependeco — «liberaj personoj, en via sendependa ŝtato».<ref>[http://www.eventeo.net/web/index.php/afriko/politiko/1704-suda-gvidanto-de-suda-sudano-alvokas-al-sendependeco Gvidanto de Sud-Sudano alvokas al sendependeco]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{eo}}</ref> En [[aprilo de 2010|aprilo 2010]] en [[Sud-Sudano]] okazis plurpartiaj balotadoj kaj en [[januaro de 2011|januaro 2011]] — la referendumo pri futuro de la teritorio. Dum lastmenciita voĉdono la decido estos farita ĉe simpla plimulto, kondiĉe, ke du trionoj de balotantoj partoprenos. Komence la sudana centra registaro insistis, ke 75 % de balotantoj devu konsenti pri sendependeco. Ĉiuj civitanoj en la sudo estos rajtigitaj voĉdoni, inkluzive de tiamaj loĝantoj en Ĥartumo kaj tiuj ekster la lando. === Sudana Revolucio de 2019 === [[Dosiero:Chairman of the Sovereignty Council of Sudan Abdel Fattah Abdelrahman Burhan in October 2019 (cropped).jpg|alternative=Abdel Fattah Abdelrahmane al-Burhan , prezidanto de la Suverena Konsilio ekde 2019.|eta|Abdel Fattah Abdelrahmane al-Burhan, prezidanto de la Suverena Konsilio ekde 2019.]] Depost decembro 2018, vasta protesta movado kontraŭ la reĝimo formiĝis en la urboj en la malproksima nordo de la lando, precipe ĉirkaŭ Atbara, laborista aglomeraĵo kaj fortikejo de sudana sindikatismo. La manifestaciantoj komence postulas pli bonajn vivkondiĉojn (pli ol 20 milionoj da homoj vivas sub la limo de malriĉeco) kaj poste la demision de la prezidento Omar El-Bashir<ref>(fr) ''[https://orientxxi.info/magazine/les-espoirs-d-une-troisieme-revolution-au-soudan,2834?no_js=oui Les espoirs d’une troisième révolution au Soudan] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210516165508/https://orientxxi.info/magazine/les-espoirs-d-une-troisieme-revolution-au-soudan,2834?no_js=oui |date=2021-05-16 }}'', orientxxi.info</ref>. Omar El-Bashir estis eksigita de la armeo kaj anstataŭigita de transira milita konsilio la 11-an de aprilo 2019<ref>(fr) AFP, ''S [https://www.lepoint.fr/monde/au-5e-jour-la-foule-toujours-determinee-a-khartoum-pour-faire-chuter-bechir-10-04-2019-2306871_24.php#xtmc=omar-el-bechir-destitue-conseil-militaire-de-transition&xtnp=1&xtcr=3 oudan: l'armée renverse Béchir et annonce une transition militaire de deux an] s'', Le Point,‎ la 12-an de aprilo 2019</ref>. La 21-an de aŭgusto la Transira Militista Konsilio fariĝis la Suverena Konsilio. Ĝi konservas la eksiĝintan prezidenton kaj vicprezidenton sed ankaŭ havas civilajn membrojn<ref>(en) ''[https://www.reuters.com/article/us-sudan-politics-burhan-idUSKCN1VB0UJ Head of Sudan's now-defunct military council sworn in to head new..]''., Reuters,‎ la 21-an de aŭgusto 2019</ref>. Abdallah Hamdok, eksa [[ekonomikisto]] de [[Unuiĝintaj Nacioj|UN]], estas nomumita [[ĉefministro]] kiu gvidas la transiran registaron<ref>(fr) ''[https://www.lemonde.fr/afrique/article/2019/08/22/soudan-abdallah-hamdok-ancien-economiste-a-l-onu-devient-premier-ministre_5501664_3212.html Soudan : Abdallah Hamdok, ancien économiste à l’ONU, devient premier ministre]'', [[Le Monde]],‎ la 22-an de aŭgusto 2019</ref>. === Ekstera politiko === [[Dosiero:African, Caribbean and Pacific Group of States member nations map.svg|eta|400ra|dekstra|Landoj de la Lomea Konvencio, sen Nordafriko kaj Suda Sudano.]] Sudano apartenas al la [[AKP-ŝtatoj]], grupo de 79 ŝtatoj el la regionoj [[Afriko]], [[Karibio]] kaj la [[Pacifika Oceano]], subskribintoj de la ''[[Konvencio de Lomeo]]''. Post la [[Sestaga milito]] en 1967 ŝtatestroj de la arabaj landoj, malgajnintaj ĝin, kunvenis en Ĥartumo kaj aprobis rezolucion pri tri "ne" rilate Israelon: ne al paco kun Israelo, ne al agnosko de Israelo, ne al intertraktoj kun Israelo. Tio faras la interkonsenton speciale simbola, kion substrekas ĝiaj iniciatintoj. En 1993 Usono inkludis Sudanon en la liston de la ŝtatoj — "sponsoroj de terorismo". En oktobro usona prezidanto Donald Trump anoncis [[:n:Sudano normaligos rilatojn kun Israelo|nuligon de tiu decido]]. La registaro de Sudano jam ĝiris al kondiĉa (angle: escrow) konto 335 milionojn da dolaroj kiel rekompencon pagotan al viktimoj de teroristaj atakoj kontraŭ usonaj ambasadeoj en Kenjo kaj Tanzanio en 1998, atako kontraŭ la usona militŝipo Cole en 2000 kaj murdo de John Granville, agento de la [[Usona Agentejo por Internacia Evoluo]] en Ĥartumo en 2008, laŭdire plenumitaj de [[Alkaido]] kun subteno de sudanaj aŭtoritatoj. Usono promesis ankaŭ prikonsideri redukton de la sudana ŝtata ŝuldo kaj subtenajn programojn por tiu ĉi lando. Tio okazis post Sudano informis pri sia intenco [[:n:Sudano normaligos rilatojn kun Israelo|normaligi rilatojn]] kun Israelo. == Ekonomio == Ĉefaj eksportoj estas [[nafto]] kaj [[petrolo]], [[kotono]], [[sezamo]], [[arakido]]j, [[araba gumo]], [[sukero]]. == Kulturo == Lastatempaj datumoj montras, ke kvankam plej multaj el la sudanaj civitanoj forte identigas sin kun kaj Sudano kaj sia religio, arabaj kaj afrikaj supernaciaj identecoj fariĝas multe pli polarigaj kaj disputataj<ref>(en) "''[http://www.bath.ac.uk/economics/research/working-papers/2014-papers/21-14.pdf Hamilton, A. and Hudson, J. (2014) Bribery and Identity: Evidence from Sudan. Bath Economic Research Papers, n-ro 21/14] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140502003707/http://www.bath.ac.uk/economics/research/working-papers/2014-papers/21-14.pdf |date=2014-05-02 }}''" (PDF).</ref>. === Muziko === Komencante kun la altrudo de strikta salafista interpreto de ''ŝarioj'' en 1989, multaj el la plej elstaraj poetoj de la lando, kiel Mahjoub Sharif , estis malliberigitaj dum aliaj, kiel Mohammed el Amin (resendita al Sudano meze de la 1990-aj jaroj) kaj Mohammed Wardi (resendita al Sudano 2003), fuĝis al Kairo. Ankaŭ tradicia muziko suferis, kun tradiciaj Zār- ceremonioj interrompitaj kaj tamburoj konfiskitaj . Norda Sudano aŭskultas malsaman muzikon ol la cetero de Sudano. Speco de muziko nomata Aldlayib uzas muzikan instrumenton nomatan Tambur. === Kinematografio === La unua plenlonga filmo farita en Sudano estis en nigra-blanka koloro: ''Esperoj kaj Sonĝoj'', reĝisorita en 1970 de Ibrahim Mallassy<ref>(en) "''[http://sudancineast.com/index.php?option=com_content&view=article&id=55:hopes-and-dreams&catid=25:films&Itemid=27 Hopes and Dreams] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210516131337/http://sudancineast.com/index.php?option=com_content&view=article&id=55:hopes-and-dreams&catid=25:films&Itemid=27 |date=2021-05-16 }}''". sudancineast.com</ref>. Hussein Shariffe, sudana pentristo, poeto kaj preleganto ĉe la Fakultato de Artoj de Khartoum University, estis filmproduktisto ekde la [[1970-aj jaroj]]<ref>(en) "''Hussein Shariffe''", Barjeel Art Foundation</ref>. Dum la datreveno de la morto de Shariffe kaj pro la aprezo de la arta filmproduktado de Shariffe, okazas ĉiujare la Sudana Sendependa Filmfestivalo, fondita en [[2014]]<ref>(en) "''[https://siff-sd.com/en/ Sudan Independent Film Festival] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190930013308/https://siff-sd.com/en/ |date=2019-09-30 }}''", siff-sd.com.</ref>. Ankaŭ Gadalla Gubara kaj sia filino faris multajn filmojn. Post la militista puĉo de [[1989]], la islamisma registaro de Sudano subpremis kinematografion, kaj ankaŭ grandan parton de la publika kultura vivo<ref>(en) "[https://www.alleastafrica.com/2019/12/03/sudan-cinema-flickers-back-to-life-after-bashir-ouster/ ''Sudan cinema flickers back to life after Bashir ouster''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210514165244/https://www.alleastafrica.com/2019/12/03/sudan-cinema-flickers-back-to-life-after-bashir-ouster/ |date=2021-05-14 }}", Alleastafrica. la 3-an de decembro 2019.</ref>. En 2019, la dokumenta filmo ''Talking about Trees'' de Suhaib Gasmelbari ,  rakonto pri tri sudanaj produktoroj de la 1960-aj jaroj kaj la malkresko de kinejo en Sudano gajnis plurajn premiojn ĉe internaciaj festivaloj. En 2020 Sudano proponis por la unua fojo filmon por la Akademia Premio por Plej Bona Internacia Plenlonga Filmo<ref>(en) "''[https://www.youm7.com/story/2020/11/16/%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%8A%D8%AE%D8%AA%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D8%AA%D9%85%D9%88%D8%AA-%D9%81%D9%89-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B4%D8%B1%D9%8A%D9%86-%D9%84%D8%AA%D9%85%D8%AB%D9%8A%D9%84%D9%87-%D9%81%D9%89-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%88%D8%B3%D9%83%D8%A7%D8%B1/5070614 Sudano elektas" You Will Die at Twenty" (ar:ستموت في العشرين) por reprezenti ĝin en Oskara konkurso]''", Vi7, la 16-an de novembro 2020</ref><ref>La kategorio antaŭe nomis Akademian Premion por Plej Bona ''Fremdlingva'' Filmo, sed ĝi estis ŝanĝita al Akademia Premio por la Plej Bona Internacia Plenlonga Filmo en aprilo 2019, post kiam la Akademia konsideris la vorton "fremda" malmoderna.</ref>. === Literaturo === [[Tayeb Salih]], [[Mansour Khalid]], [[Jamal Mahjoub]] kaj [[Abdallah Al-Tayeeb]] estas gravaj verkistoj de la sudana arablingva literaturo. === Pentroarto === Adam DH Hinawi diras, ke Adam Dalfalla kaj Nezar Musa Noreen estas la plej famaj nuntempaj pentristoj. == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Literaturo == * Adams, William Y. (1977). ''Nubia. Corridor to Africa''. Princeton University. ISBN 978-0691093703. * Churchill, Winston (1902). [https://archive.org/details/riverwarhistoric00chur/mode/2up?view=theater "The Rebellion of the Mahdi".] ''The River War''. * Daly. ''Empire on the Nile''. * Edwards, David (2004). ''The Nubian Past: An Archaeology of the Sudan''. Routledge. ISBN 978-0415369879. * Hasan, Yusuf Fadl (1967). ''The Arabs and the Sudan. From the seventh to the early sixteenth century''. Edinburgh University. OCLC 33206034. * Hesse, Gerhard (2002). ''Die Jallaba und die Nuba Nordkordofans. Händler, Soziale Distinktion und Sudanisierung''. Lit. ISBN 978-3825858902. * Holt, P. M.; Daly, M. W. (2000). [https://archive.org/details/isbn_9780582368866 History of the Sudan: From the coming of Islam to the present Day.] Pearson. ISBN 978-0582368866. * Lajtar, Adam (2011). [https://www.academia.edu/5857688 "Qasr Ibrim's last land sale, AD 1463 (EA 90225)".] ''Nubian Voices. Studies in Christian Nubian Culture''. * Levtzion, Nehemia; Pouwels, Randall, eld. (2000). [https://books.google.es/books?id=J1Ipt5A9mLMC&redir_esc=y The History of Islam in Africa.] Ohio University Press. ISBN 9780821444610. * Loimeier, Roman (2013). ''Muslim Societies in Africa: A Historical Anthropology''. Indiana University. ISBN 9780253007889. * Martens-Czarnecka, Malgorzata (2015). "The Christian Nubia and the Arabs". Studia Ceranea. 5: 249–265. doi:10.18778/2084-140X.05.08. ISSN 2084-140X. * McGregor, Andrew (2011). [https://issuu.com/sudarchrs/docs/s_n15_mcgregor "Palaces in the Mountains: An Introduction to the Archaeological Heritage of the Sultanate of Darfur".] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190806085715/https://issuu.com/sudarchrs/docs/s_n15_mcgregor |date=2019-08-06 }} ''Sudan&Nubia''. 15: 129–141. * Morewood (2005). ''The British of Egypt''. Suffolk. * O'Fahey, R.S.; Spaulding, Jay L. (1974). ''Kingdoms of the Sudan''. Methuen Young Books. ISBN 978-0416774504. * Peacock, A.C.S. (2012). "The Ottomans and the Funj sultanate in the sixteenth and seventeenth centuries". ''Bulletin of the School of Oriental and African Studies''. 75 (1): 87–11. doi:10.1017/S0041977X11000838. * Ruffini, Giovanni R. (2012). ''Medieval Nubia. A Social and Economic History''. Oxford University. * Shinnie, P.L. (1978). "Christian Nubia.". In J.D. Fage (ed.). The Cambridge History of Africa. Volume 2. Cambridge: Cambridge University. pp. 556–588. ISBN 978-0-521-21592-3. * Spaulding, Jay (1985). ''The Heroic Age in Sennar''. Red Sea. ISBN 978-1569022603. * Vantini, Giovanni (1975). [http://www.medievalnubia.info/dev/index.php/Giovanni_Vantini%27s_Oriental_Sources_Concerning_Nubia Oriental Sources concerning Nubia.] [[Heidelberger Akademie der Wissenschaften]]. OCLC 174917032. * Welsby, Derek (2002). ''The Medieval Kingdoms of Nubia. Pagans, Christians and Muslims Along the Middle Nile''. London: British Museum. ISBN 978-0714119472. * Werner, Roland (2013). ''Das Christentum in Nubien. Geschichte und Gestalt einer afrikanischen Kirche''. Lit. ISBN 978-3-643-12196-7. == Vidu ankaŭ == * [[Milito en Darfuro]] * [[Sud-Sudano]] * [[Sudano:Esperanto-movado]] * [[Triangulo Halaib]] * [[Afitioj]] * [[Amrioj]] == Eksteraj ligiloj == * {{ueavikio|{{paĝonomo}}|{{paĝonomo}}}} ({{eo}}) {{Projektoj|commonscat=Sudan|n=Kategorio:Sudano|ReVo=sudan}} {{Afrika Unio}} {{Ligo de Arabaj Ŝtatoj}} * {{Tradukita|lingvo= en |artikolo=Sudan|revizio=1152176254}} {{Havenda artikolo|Sudano}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Afrika Unio]] [[Kategorio:Membroj de la Ligo de Arabaj Ŝtatoj]] [[Kategorio:Sudano| ]] [[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1956]] 8rfk5gru4904rqnf7vay266967d91mt Supersekundo 0 4046 9431849 8468189 2026-07-17T20:11:10Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431849 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Leap_second.png|eta|maldekstra|La supersekundo]] {| border="0" cellspacing="4" cellpadding="1" style="float:right; margin-left:15px;" |- | valign="top" bgcolor="#00000"| {| border="0" cellspacing="1" cellpadding="2" style="border: 1px solid #999; background-color:#FFFFFF" |- align="center" bgcolor="#99CCFF" ! Jaro !! [[30-a de junio]]<br />23:59:60 !! [[31-a de decembro]]<br />23:59:60 |- align="center" bgcolor="#CCFF99" | [[1972]] || +1 sekundo ||+1 sekundo |- align="center" bgcolor="#CCFF99" | [[1973]] || &nbsp; || +1 sekundo |- align="center" bgcolor="#CCFF99" | [[1974]] || &nbsp; || +1 sekundo |- align="center" bgcolor="#CCFF99" | [[1975]] || &nbsp; || +1 sekundo |- align="center" bgcolor="#CCFF99" | [[1976]] || &nbsp; || +1 sekundo |- align="center" bgcolor="#CCFF99" | [[1977]] || &nbsp; || +1 sekundo |- align="center" bgcolor="#CCFF99" | [[1978]] || &nbsp; || +1 sekundo |- align="center" bgcolor="#CCFF99" | [[1979]] || &nbsp; || +1 sekundo |- align="center" bgcolor="#CCFF99" | [[1981]] || +1 sekundo || &nbsp; |- align="center" bgcolor="#CCFF99" | [[1982]] || +1 sekundo || &nbsp; |- align="center" bgcolor="#CCFF99" | [[1983]] || +1 sekundo || &nbsp; |- align="center" bgcolor="#CCFF99" | [[1985]] || +1 sekundo || &nbsp; |- align="center" bgcolor="#CCFF99" | [[1987]] || &nbsp; || +1 sekundo |- align="center" bgcolor="#CCFF99" | [[1989]] || &nbsp; || +1 sekundo |- align="center" bgcolor="#CCFF99" | [[1990]] || &nbsp; || +1 sekundo |- align="center" bgcolor="#CCFF99" | [[1992]] || +1 sekundo || &nbsp; |- align="center" bgcolor="#CCFF99" | [[1993]] || +1 sekundo || &nbsp; |- align="center" bgcolor="#CCFF99" | [[1994]] || +1 sekundo || &nbsp; |- align="center" bgcolor="#CCFF99" | [[1995]] || &nbsp; || +1 sekundo |- align="center" bgcolor="#CCFF99" | [[1997]] || +1 sekundo || &nbsp; |- align="center" bgcolor="#CCFF99" | [[1998]] || &nbsp; || +1 sekundo |- align="center" bgcolor="#CCFF99" | [[2005]] || &nbsp; || +1 sekundo |- align="center" bgcolor="#CCFF99" | [[2008]] || &nbsp; || +1 sekundo |- align="center" bgcolor="#CCFF99" | [[2012]] || +1 sekundo || &nbsp; |- align="center" bgcolor="#CCFF99" | [[2015]] || +1 sekundo || &nbsp; |} |} La '''supersekundo''' aŭ '''aldona sekundo'''<ref>Laŭ la franca ''seconde additionnelle'', vidu [[:fr:Seconde intercalaire]]</ref> estas [[sekundo]] aldonita al la [[jaro]] por kunordigi la tempon de [[atoma horloĝo|atomaj horloĝoj]] kun la tempo de la [[Tero]]. La unua supersekundo estis aldonita je la [[30-a de junio]] [[1972]]. La supersekundo kutime estas aldonita al la fino de la [[30-a de junio]] aŭ la [[31-a de decembro]]. La supersekundo estas anoncita per [http://hpiers.obspm.fr/eoppc/bul/bulc/bulletinc.dat Bulletin C] de la [[IERS]], kies observatorio en [[Parizo]] atentas pri la rotacio de la [[Tero]]. Laŭ la origina difino de la sekundo, unu [[tago]] havas 86.400 sekundojn. Sed la rotacio de la Tero laŭgrade malrapidiĝas pro la bremsa efiko de la [[Luno]] per [[tajdo]]j. Laŭ la atomaj horloĝoj, la tago ne jam estas 86400 sekundojn longa, sed 86400,002 sekundojn. Tial en la fino de la jaro [[2005]], ĝi estis 0,785 sekundon pli longa. Do, por sinkronigi la atomajn horloĝojn kun la rotacio de la Tero, la supersekundo estis enkondukita. En [[1967]], la sekundo estis difinita laŭ atoma tempo kiel "la tempodaŭro de 9192631770 cikloj de la radiado kiun alportas la transiro inter du niveloj de la cezio-133 atomo". Sed tiu 9192631770 estis bazita sur astronomiaj observoj el [[1750]]-[[1892]], do la nova atoma sekundo precize kongruis kun la rotacio de la Tero ne en 1967, sed en [[1821]]. (Simile, la jaro de la [[gregoria kalendaro]] estis bazita sur la astronomiaj observoj de [[Koperniko]]). Pro la malrapidiĝo de la rotacio de la Tero, ĉiu tago plilongiĝas 38 [[nanosekundo]]jn{{mankas fonto}}. == Vidu ankaŭ == * [[GMT]] * [[Kalendaro]] * [[SI]] * [[TAI]] * [[UTC]] * [[Superjaro]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} [http://kontakto.tejo.org/2015/03/la-supersekundo-kaj-tempo-mezuriloj.html La Supersekundo kaj tempo-mezuriloj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190129064243/http://kontakto.tejo.org/2015/03/la-supersekundo-kaj-tempo-mezuriloj.html |date=2019-01-29 }}, [[Kontakto (revuo)|Kontakto]], 2015:1 == Referencoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Tempo]] ns1mad381px3idsswwr06qk0f9hcy99 Vikipedio:Provejo 4 4082 9432032 9431253 2026-07-18T06:31:54Z Eternanpacon 235392 9432032 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|parko|nomo=Pacparko Nagasaki |propra nomo= 長崎市平和公園 |bildo= Nagasaki (4696131594) (cropped).jpg |priskribo de bildo=Statuo Deziranta-Pacon |lando = Japanio |regiono = Nagasaki |urbo= Nagasaki |Estiĝo= la 1-a de aŭgusto 1950 |Poŝtkodo=852-8118 |Koordinatoj=32° 46′ 31″ N, 129° 51′ 52″ E |Retpaĝo=[https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/2019.html 長崎市平和公園]}} Pacparko Nagasaki estas urbaparko de [[Nagasako|Nagasaki]] de [https://eo.wikipedia.org/wiki/Gubernio_Nagasako Gubernio Nagasaki] por pripreĝi pacon. Ĝi situas en ĉirkaŭejo de la eksplodcentro "[[Ground Zero]] (grundo nulo)" de la faligita Atombombo al Nagasaki (la 9-an de aŭgusto 1945). La parko konsistas ĉefe el 3-zonoj (plus 2), kie multaj monumetoj kaj establejoj stariĝas. ([https://www.google.com/maps/@32.7765837,129.8633394,1320m/data=!3m1!1e3?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI2MDcwOC4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D Google mapo]). == Zono por Deziri = Kvartalo de "Statuo Deziranta-Pacon"== ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/6808.html 願いのゾーン 祈念像地区]) (urba retejo) * Statuo Deziranta-Pacon [[Dosiero:Nagasaki (4696131594) (cropped).jpg|maldekstre|eta|Statuo Deziranta-Pacon ]] La Statuo estas kreita de skulptisto Kitamura Seibo ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%8C%97%E6%9D%91%E8%A5%BF%E6%9C%9B 北村西望]). La statuo simboras "La Amo de Dio"-n kaj "Favoro kaj Kompato"-n. Ĉielen-streĉita dekstara mano esprimas minacon de Atombombo, kaj horizonten-streĉita maldekstra mano esprimas Pacon, kaj iomete fermitaj okuloj preĝas por la Viktimoj. Ĉiujare la 9-an de aŭgusto, antaŭ la Statuo okazas "Ceremonio por Deziri Pacon kaj Preĝi por la Viktimoj de la Atombombado al Nagasaki. ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E9%95%B7%E5%B4%8E%E5%8E%9F%E7%88%86%E7%8A%A0%E7%89%B2%E8%80%85%E6%85%B0%E9%9C%8A%E5%B9%B3%E5%92%8C%E7%A5%88%E5%BF%B5%E5%BC%8F%E5%85%B8 長崎原爆犠牲者慰霊平和祈念式典])". * Paca Fontano [[Dosiero: Nagasaki Fountain of Peace.jpg|maldekstre|eta|Paca Fontano]] La Fontano establiĝis por konsoli Atombombitojn, kiuj serĉadis akvon sub la fajrego tra Atombombita Nagasaki. *Monumentoj Donacitaj de Eksterlandoj kiel Simboro de Internacia Paco ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%B9%B3%E5%92%8C%E5%85%AC%E5%9C%92#%E4%B8%96%E7%95%8C%E5%B9%B3%E5%92%8C%E3%82%B7%E3%83%B3%E3%83%9C%E3%83%AB%E3%82%BE%E3%83%BC%E3%83%B3 世界平和シンボルゾーン]) / Ĉirkaŭ la Fontano stariĝas multaj monumentoj donacitaj de eksterlandoj. * Sonorilo de Nagasaki [[File:Water ceremony in peace park - panoramio.jpg|dekstre|200px|eta|Sonorilo de Nagasaki (Water ceremony in peace park)]] La Sonorilo establiĝis por konsoli Atombombita- Mortinto-jn, kiuj estis laborantaj en municaj fabrikoj. Ankaŭ junaj geknaboj estis laborantaj. * "Muropartoj de Atombombita Karcero" troviĝas ĉirkau "Zono por Deziri ". ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E9%95%B7%E5%B4%8E%E5%88%91%E5%8B%99%E6%89%80%E6%B5%A6%E4%B8%8A%E5%88%91%E5%8B%99%E6%94%AF%E6%89%80%E8%B7%A1 長崎刑務所浦上刑務支所跡]), * Turoj-[[Orizuru]](papergruo) [[File:Peace_Park_of_Nagasaki_11.JPG|maldekstre|200px|eta|Turo-Orizuru (papergruo)]] Paro da turoj stariĝas apdu "Statuo Deziranta-Pacon". Sub la turoj multaj [[Mil_gruoj|Milgruoj]] enkolektiĝas. Orizuru estas fama kiel [[Pacsimbolo]], pro tio popoloj dediĉas ĝin esperante pacon, kaj ankaŭ Usona-Prezidanto Obama dediĉis Orizuru-n al Nagasaki kaj Hiroŝima. (fotj de Turoj-Orizuru / [https://www.photo-ac.com/main/search?q=%E6%8A%98%E3%82%8A%E9%B6%B4%E3%81%AE%E5%A1%94&qt=&qid=&creator=&ngcreator=&nq=&srt=dlrank&orientation=all&sizesec=all&color=all&model_count=-1&age=all&mdlrlrsec=all&sl=ja&utm_source=tag ACworks]) *Urba Preĝhalo por Funebri Neidentiĝintaj-Pereintojn pro la Atombombado al Nagasaki ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/1490.html 長崎市原子爆弾無縁死没者追悼祈念堂]) / La halo tenadas ostojn de Neidentiĝintaj-Pereintoj. Kaj ankaŭ tenadas ostojn, kies ĉiu nomo identiĝas sed ne troviĝas la familiano, kiu povos akcepti ĝin. La halo serĉadas tiujn familianojn. == Zono por Preĝi = Eksplodcentra Kvartalo== ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/6806.html 祈りのゾーン 中心地地区]) (urba retejo) * Ground Zero (grundo nulo) [[Dosiero:NagasakiHypocentre.jpg|maldekstre|500px|eta|Ground Zero (grundo nulo) ]] La Grundo estas la Eksplodcentro de la faligita Atombombo. La centra Turo estas Memoriga-Monumento por la eksplodo, kaj antaŭ ĝi instaliĝis Oferada Skatolo enmetita elektronika-matrikulo de mortintaj Atombombitoj. Al la matrikulo daŭre aldoniĝas la nomoj de Atombombitoj kiuj mortis en postaj tagoj. La originaran matrikulon konservas "Naciahalo Pripreĝanta Pacon por Funebri Pereintojn pro la Atombombado al Nagasaki ([https://www.peace-nagasaki.go.jp 国立長崎原爆死没者追悼平和祈念館])". Kaj dekstra Turo estas muroparto de Atombombita malnova templo de "Katedralo Uragami ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E3%82%AB%E3%83%88%E3%83%AA%E3%83%83%E3%82%AF%E6%B5%A6%E4%B8%8A%E6%95%99%E4%BC%9A カトリック浦上教会])". * Monumento por Funebri Korea-Vikutimo-jn pro la Atombombado al Nagasak.([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/2036.html 長崎原爆朝鮮人犠牲者追悼碑]) * Monumento por Funebri "Alilandana Vikutimo"-jn pro la Atombombado al Nagasaki kaj "Tutforigo de Nuklea Armilo" kaj "Neigo de Homara Milito". ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/2031.html 外国人戦争犠牲者追悼核廃絶人類不戦碑]) * KTP. ==Zono por Lerni = Kvartalo de "Muzeo Nagasaki por Atombombo"== ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/6807.html 学びのゾーン 長崎原爆資料館地区])(urba retejo) * [[Muzeo Nagasaki por Atombombo]] [[Dosiero:Nagasakigenbaku.jpg|maldekstre|eta|Muzeo Nagasaki por Atombombo ]] La muzeo estas urbamuzeo de Nagasaki, kaj ĉefe pritraktas dokumentaron rilatan al Atombombado al Nagasaki. * Urba Pachalo de Nagasaki ([https://nabmuseum.jp/heiwa/ 長崎市平和会館]) / La subteraĵo estas "Dokumentad-centro por Historio kaj Folkloro de Nagasaki" ([https://nabmuseum.jp/heiwa/rekishi/ 長崎市歴史民俗資料館]). * Naciahalo Pripreĝanta Pacon por Funebri Pereintojn pro la Atombombado al Nagasaki (国立長崎原爆死没者追悼平和祈念館) / La halo establiĝis por pripreĝi pacon kaj funebri tutajn mortintojn fare de la Atombombado. ★Aliaj multaj monumentoj por deziri pacon troviĝas en la parko★ == Referencoj == --- Tiu ĉi paĝo estas esperantigita versio de la japana versio ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%B9%B3%E5%92%8C%E5%85%AC%E5%9C%92# 長崎市平和公園] - Wikipedia) * oficiala retejo : Pacparko Nagasaki ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/2019.html 平和公園-長崎市]) * [[Muzeo Nagasaki por Atombombo]]- Vikipedio *Naciahalo Pripreĝanta Pacon por Funebri Pereintojn pro la Atombombado al Nagasaki ([https://www.peace-nagasaki.go.jp 国立長崎原爆死没者追悼平和祈念館]) *Urba Pachalo de Nagasaki ([https://nabmuseum.jp/heiwa/ 長崎市平和会館]) *Urba Preĝhalo por Funebri Neidentiĝintaj-Pereintojn pro la Atombombado al Nagasaki ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/1490.html 長崎市原子爆弾無縁死没者追悼祈念堂]) * [[Pacmuzeo Hiroŝimo]] - Vikipedio * [[Atoma bombado de Hiroŝima kaj Nagasaki]] - Vikipedio [[Kategorio:Pacaj movadoj]] [[Kategorio:Movado kontraŭ nuklea armilo]] [[Kategorio:Atombombado de Hiroŝimo kaj Nagasako]] [[Kategorio:Parkoj en Japanio]] 8khpihpmcxwqlqi8x9xq26r5gjkq01h 9432075 9432032 2026-07-18T08:36:11Z Eternanpacon 235392 9432075 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|parko|nomo=Pacparko Nagasaki |propra nomo= 長崎市平和公園 |bildo= Nagasaki (4696131594) (cropped).jpg |priskribo de bildo=Statuo Deziranta-Pacon |lando = Japanio |regiono = Nagasaki |urbo= Nagasaki |Estiĝo= la 1-a de aŭgusto 1950 |Poŝtkodo=852-8118 |Koordinatoj=32° 46′ 31″ N, 129° 51′ 52″ E |Retpaĝo=[https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/2019.html 長崎市平和公園]}} Pacparko Nagasaki estas urbaparko de [[Nagasako|Nagasaki]] de [https://eo.wikipedia.org/wiki/Gubernio_Nagasako Gubernio Nagasaki] por pripreĝi pacon. Ĝi situas en ĉirkaŭejo de la eksplodcentro "[[Ground Zero]] (grundo nulo)" de la faligita Atombombo al Nagasaki (la 9-an de aŭgusto 1945). La parko konsistas ĉefe el 3-zonoj (plus 2), en kiuj multaj monumetoj kaj establejoj stariĝas. ([https://www.google.com/maps/@32.7765837,129.8633394,1320m/data=!3m1!1e3?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI2MDcwOC4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D Google mapo]). == Zono por Deziri = Kvartalo de "Statuo Deziranta-Pacon"== ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/6808.html 願いのゾーン 祈念像地区]) (urba retejo) * Statuo Deziranta-Pacon [[Dosiero:Nagasaki (4696131594) (cropped).jpg|maldekstre|eta|Statuo Deziranta-Pacon ]] La Statuo estas kreita de skulptisto Kitamura Seibo ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%8C%97%E6%9D%91%E8%A5%BF%E6%9C%9B 北村西望]). La statuo simboras "La Amo de Dio"-n kaj "Favoro kaj Kompato"-n. Ĉielen-streĉita dekstara mano esprimas minacon de Atombombo, kaj horizonten-streĉita maldekstra mano esprimas Pacon, kaj iomete fermitaj okuloj preĝas por la Viktimoj. Ĉiujare la 9-an de aŭgusto, antaŭ la Statuo okazas "Ceremonio por Deziri Pacon kaj Preĝi por la Viktimoj de la Atombombado al Nagasaki. ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E9%95%B7%E5%B4%8E%E5%8E%9F%E7%88%86%E7%8A%A0%E7%89%B2%E8%80%85%E6%85%B0%E9%9C%8A%E5%B9%B3%E5%92%8C%E7%A5%88%E5%BF%B5%E5%BC%8F%E5%85%B8 長崎原爆犠牲者慰霊平和祈念式典])". * Paca Fontano [[Dosiero: Nagasaki Fountain of Peace.jpg|maldekstre|eta|Paca Fontano]] La Fontano establiĝis por konsoli Atombombitojn, kiuj serĉadis akvon sub la fajrego tra Atombombita Nagasaki. *Monumentoj Donacitaj de Eksterlandoj kiel Simboro de Internacia Paco ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%B9%B3%E5%92%8C%E5%85%AC%E5%9C%92#%E4%B8%96%E7%95%8C%E5%B9%B3%E5%92%8C%E3%82%B7%E3%83%B3%E3%83%9C%E3%83%AB%E3%82%BE%E3%83%BC%E3%83%B3 世界平和シンボルゾーン]) / Ĉirkaŭ la Fontano stariĝas multaj monumentoj donacitaj de eksterlandoj. * Sonorilo de Nagasaki [[File:Water ceremony in peace park - panoramio.jpg|dekstre|200px|eta|Sonorilo de Nagasaki]] La Sonorilo establiĝis por konsoli "Atombombita Mortinto"-jn, kiuj estis laborantaj en municaj fabrikoj. Ankaŭ junaj geknaboj estis laborantaj. * "Muropartoj de Atombombita Karcero" troviĝas ĉirkau "Zono por Deziri ". ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E9%95%B7%E5%B4%8E%E5%88%91%E5%8B%99%E6%89%80%E6%B5%A6%E4%B8%8A%E5%88%91%E5%8B%99%E6%94%AF%E6%89%80%E8%B7%A1 長崎刑務所浦上刑務支所跡]), * Turoj-[[Orizuru]](papergruo) [[File:Peace_Park_of_Nagasaki_11.JPG|maldekstre|200px|eta|Turo-Orizuru (papergruo)]] Paro da turoj stariĝas apdu "Statuo Deziranta-Pacon". Sub la turoj multaj [[Mil_gruoj|Milgruoj]] enkolektiĝas. Orizuru estas fama kiel [[Pacsimbolo]], pro tio popoloj dediĉas ĝin esperante pacon, kaj ankaŭ Usona-Prezidanto Obama dediĉis Orizuru-n al Nagasaki kaj Hiroŝima. (fotj de Turoj-Orizuru / [https://www.photo-ac.com/main/search?q=%E6%8A%98%E3%82%8A%E9%B6%B4%E3%81%AE%E5%A1%94&qt=&qid=&creator=&ngcreator=&nq=&srt=dlrank&orientation=all&sizesec=all&color=all&model_count=-1&age=all&mdlrlrsec=all&sl=ja&utm_source=tag ACworks]) * Urba Preĝhalo por Funebri "Neidentiĝinta Pereinto"-jn pro la Atombombado al Nagasaki([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/1490.html 長崎市原子爆弾無縁死没者追悼祈念堂]) / La halo tenadas ostojn de "Neidentiĝinta Pereinto"-j. Kaj ankaŭ tenadas ostojn, kies ĉiu nomo identiĝas sed ne troviĝas la familiano, kiu povos akcepti ĝin. La halo serĉadas tiujn familianojn. == Zono por Preĝi = Eksplodcentra Kvartalo== ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/6806.html 祈りのゾーン 中心地地区]) (urba retejo) * Ground Zero (grundo nulo) [[Dosiero:NagasakiHypocentre.jpg|maldekstre|500px|eta|Ground Zero (grundo nulo) ]] La Grundo estas la Eksplodcentro de la faligita Atombombo. La centra Turo estas Memoriga-Monumento por la eksplodo, kaj antaŭ ĝi instaliĝis Oferada Skatolo enmetita elektronika-matrikulo de mortintaj Atombombitoj. Al la matrikulo daŭre aldoniĝas la nomoj de Atombombitoj kiuj mortis en postaj tagoj. La originaran matrikulon konservas "Naciahalo Pripreĝanta Pacon por Funebri Pereintojn pro la Atombombado al Nagasaki ([https://www.peace-nagasaki.go.jp 国立長崎原爆死没者追悼平和祈念館])". Kaj dekstra Turo estas muroparto de Atombombita malnova templo de "Katedralo Uragami ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E3%82%AB%E3%83%88%E3%83%AA%E3%83%83%E3%82%AF%E6%B5%A6%E4%B8%8A%E6%95%99%E4%BC%9A カトリック浦上教会])". * Monumento por Funebri "Korea Vikutimo"-jn pro la Atombombado al Nagasaki.([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/2036.html 長崎原爆朝鮮人犠牲者追悼碑]) * Monumento por Funebri "Alilandana Vikutimo"-jn pro la Atombombado al Nagasaki kaj "Tutforigo de Nuklea Armilo" kaj "Neigo de Homara Milito". ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/2031.html 外国人戦争犠牲者追悼核廃絶人類不戦碑]) * KTP. ==Zono por Lerni = Kvartalo de "Muzeo Nagasaki por Atombombo"== ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/6807.html 学びのゾーン 長崎原爆資料館地区])(urba retejo) * [[Muzeo Nagasaki por Atombombo]] [[Dosiero:Nagasakigenbaku.jpg|maldekstre|eta|Muzeo Nagasaki por Atombombo ]] La muzeo estas urbamuzeo de Nagasaki, kaj ĉefe pritraktas dokumentaron rilatan al Atombombado al Nagasaki. * Urba Pachalo de Nagasaki ([https://nabmuseum.jp/heiwa/ 長崎市平和会館]) /La subteraĵo estas "Dokumentad-Centro por Historio kaj Folkloro de Nagasaki" ([https://nabmuseum.jp/heiwa/rekishi/ 長崎市歴史民俗資料館]). * Naciahalo Pripreĝanta Pacon por Funebri Pereintojn pro la Atombombado al Nagasaki (国立長崎原爆死没者追悼平和祈念館) / La halo establiĝis por funebri tutajn pereintojn pro la Atombombado al Nagasaki. ★En la parko troviĝas aliaj multaj monumentoj dezirantaj pacon★ == Referencoj == --- Tiu ĉi paĝo estas esperantigita versio de la japana versio ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%B9%B3%E5%92%8C%E5%85%AC%E5%9C%92# 長崎市平和公園] - Wikipedia) * oficiala retejo : Pacparko Nagasaki ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/2019.html 平和公園-長崎市]) * [[Muzeo Nagasaki por Atombombo]]- Vikipedio *Naciahalo Pripreĝanta Pacon por Funebri Pereintojn pro la Atombombado al Nagasaki ([https://www.peace-nagasaki.go.jp 国立長崎原爆死没者追悼平和祈念館]) *Urba Pachalo de Nagasaki ([https://nabmuseum.jp/heiwa/ 長崎市平和会館]) *Urba Preĝhalo por Funebri Neidentiĝintaj-Pereintojn pro la Atombombado al Nagasaki ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/1490.html 長崎市原子爆弾無縁死没者追悼祈念堂]) * [[Pacmuzeo Hiroŝimo]] - Vikipedio * [[Atoma bombado de Hiroŝima kaj Nagasaki]] - Vikipedio [[Kategorio:Pacaj movadoj]] [[Kategorio:Movado kontraŭ nuklea armilo]] [[Kategorio:Atombombado de Hiroŝimo kaj Nagasako]] [[Kategorio:Parkoj en Japanio]] 2yxqn2l04zpaj0j05ju8kin80t5g5jm 9432109 9432075 2026-07-18T08:57:56Z Eternanpacon 235392 9432109 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|parko|nomo=Pacparko Nagasaki |propra nomo= 長崎市平和公園 |bildo= Nagasaki (4696131594) (cropped).jpg |priskribo de bildo=Statuo Deziranta-Pacon |lando = Japanio |regiono = Nagasaki |urbo= Nagasaki |Estiĝo= la 1-a de aŭgusto 1950 |Poŝtkodo=852-8118 |Koordinatoj=32° 46′ 31″ N, 129° 51′ 52″ E |Retpaĝo=[https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/2019.html 長崎市平和公園]}} Pacparko Nagasaki estas urbaparko de [[Nagasako|Nagasaki]] de [https://eo.wikipedia.org/wiki/Gubernio_Nagasako Gubernio Nagasaki] por pripreĝi pacon. Ĝi situas en ĉirkaŭejo de la eksplodcentro "[[Ground Zero]] (grundo nulo)" de la faligita Atombombo al Nagasaki (la 9-an de aŭgusto 1945). La parko konsistas ĉefe el 3-zonoj (plus 2), en kiuj multaj monumetoj kaj establejoj stariĝas. ([https://www.google.com/maps/@32.7765837,129.8633394,1320m/data=!3m1!1e3?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI2MDcwOC4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D Google mapo]). == Zono por Deziri = Kvartalo de "Statuo Deziranta-Pacon"== ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/6808.html 願いのゾーン 祈念像地区]) (urba retejo) * Statuo Deziranta-Pacon [[Dosiero:Nagasaki (4696131594) (cropped).jpg|maldekstre|eta|Statuo Deziranta-Pacon ]] La Statuo estas kreita de skulptisto Kitamura Seibo ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%8C%97%E6%9D%91%E8%A5%BF%E6%9C%9B 北村西望]). La statuo simboras "La Amo de Dio"-n kaj "Favoro kaj Kompato"-n. Ĉielen-streĉita dekstara mano esprimas minacon de Atombombo, kaj horizonten-streĉita maldekstra mano esprimas Pacon, kaj iomete fermitaj okuloj preĝas por la Viktimoj. Ĉiujare la 9-an de aŭgusto, antaŭ la Statuo okazas "Ceremonio por Deziri Pacon kaj Preĝi por la Viktimoj de la Atombombado al Nagasaki. ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E9%95%B7%E5%B4%8E%E5%8E%9F%E7%88%86%E7%8A%A0%E7%89%B2%E8%80%85%E6%85%B0%E9%9C%8A%E5%B9%B3%E5%92%8C%E7%A5%88%E5%BF%B5%E5%BC%8F%E5%85%B8 長崎原爆犠牲者慰霊平和祈念式典])". * Paca Fontano [[Dosiero: Nagasaki Fountain of Peace.jpg|maldekstre|eta|Paca Fontano]] La Fontano establiĝis por konsoli Atombombitojn, kiuj serĉadis akvon sub la fajrego tra Atombombita Nagasaki. *Monumentoj Donacitaj de Eksterlandoj kiel Simboro de Internacia Paco ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%B9%B3%E5%92%8C%E5%85%AC%E5%9C%92#%E4%B8%96%E7%95%8C%E5%B9%B3%E5%92%8C%E3%82%B7%E3%83%B3%E3%83%9C%E3%83%AB%E3%82%BE%E3%83%BC%E3%83%B3 世界平和シンボルゾーン]) / Ĉirkaŭ la Fontano stariĝas multaj monumentoj donacitaj de eksterlandoj. * Sonorilo de Nagasaki [[File:Water ceremony in peace park - panoramio.jpg|dekstre|200px|eta|Sonorilo de Nagasaki]] La Sonorilo establiĝis por konsoli "Atombombita Mortinto"-jn, kiuj estis laborantaj en municaj fabrikoj. Ankaŭ junaj geknaboj estis laborantaj. * "Muropartoj de Atombombita Karcero" troviĝas ĉirkau "Zono por Deziri ". ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E9%95%B7%E5%B4%8E%E5%88%91%E5%8B%99%E6%89%80%E6%B5%A6%E4%B8%8A%E5%88%91%E5%8B%99%E6%94%AF%E6%89%80%E8%B7%A1 長崎刑務所浦上刑務支所跡]), * Turoj-[[Orizuru]](papergruo) [[File:Peace_Park_of_Nagasaki_11.JPG|maldekstre|200px|eta|Turo-Orizuru (papergruo)]] Paro da turoj stariĝas apdu "Statuo Deziranta-Pacon". Sub la turoj multaj [[Mil_gruoj|Milgruoj]] enkolektiĝas. Orizuru estas fama kiel [[Pacsimbolo]], pro tio popoloj dediĉas ĝin esperante pacon, kaj ankaŭ Usona-Prezidanto Obama dediĉis Orizuru-n al Nagasaki kaj Hiroŝima. (fotj de Turoj-Orizuru / [https://www.photo-ac.com/main/search?q=%E6%8A%98%E3%82%8A%E9%B6%B4%E3%81%AE%E5%A1%94&qt=&qid=&creator=&ngcreator=&nq=&srt=dlrank&orientation=all&sizesec=all&color=all&model_count=-1&age=all&mdlrlrsec=all&sl=ja&utm_source=tag ACworks]) * Urba Preĝhalo por Funebri "Neidentiĝinta Pereinto"-jn pro la Atombombado al Nagasaki([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/1490.html 長崎市原子爆弾無縁死没者追悼祈念堂]) / La halo tenadas ostojn de "Neidentiĝinta Pereinto"-j. Kaj ankaŭ tenadas ostojn, kies ĉiu nomo identiĝas sed ne troviĝas la familiano, kiu povos akcepti ĝin. La halo serĉadas tiujn familianojn. == Zono por Preĝi = Eksplodcentra Kvartalo== ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/6806.html 祈りのゾーン 中心地地区]) (urba retejo) * Ground Zero (grundo nulo) [[Dosiero:NagasakiHypocentre.jpg|maldekstre|500px|eta|Ground Zero (grundo nulo) ]] La Grundo estas la Eksplodcentro de la faligita Atombombo. La centra Turo estas Memoriga-Monumento por la eksplodo, kaj antaŭ ĝi instaliĝis Oferada Skatolo enmetita elektronika-matrikulo de mortintaj Atombombitoj. Al la matrikulo daŭre aldoniĝas la nomoj de Atombombitoj kiuj mortis en postaj tagoj. La originaran matrikulon konservas "Naciahalo Pripreĝanta Pacon por Funebri Pereintojn pro la Atombombado al Nagasaki ([https://www.peace-nagasaki.go.jp 国立長崎原爆死没者追悼平和祈念館])". Kaj dekstra Turo estas muroparto de Atombombita malnova templo de "Katedralo Uragami ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E3%82%AB%E3%83%88%E3%83%AA%E3%83%83%E3%82%AF%E6%B5%A6%E4%B8%8A%E6%95%99%E4%BC%9A カトリック浦上教会])". * Monumento por Funebri "Korea Vikutimo"-jn pro la Atombombado al Nagasaki.([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/2036.html 長崎原爆朝鮮人犠牲者追悼碑]) * Monumento por Funebri "Alilandana Vikutimo"-jn pro la Atombombado al Nagasaki kaj "Tutforigo de Nuklea Armilo" kaj "Neigo de Homara Milito". ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/2031.html 外国人戦争犠牲者追悼核廃絶人類不戦碑]) * KTP. ==Zono por Lerni = Kvartalo de "Muzeo Nagasaki por Atombombo"== ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/6807.html 学びのゾーン 長崎原爆資料館地区])(urba retejo) * [[Muzeo Nagasaki por Atombombo]] [[Dosiero:Nagasakigenbaku.jpg|maldekstre|eta|Muzeo Nagasaki por Atombombo ]] La muzeo estas urbamuzeo de Nagasaki, kaj ĉefe pritraktas dokumentaron rilatan al Atombombado al Nagasaki. * Urba Pachalo de Nagasaki ([https://nabmuseum.jp/heiwa/ 長崎市平和会館]) / La subteraĵo estas "Dokumentad-Centro por Historio kaj Folkloro de Nagasaki" ([https://nabmuseum.jp/heiwa/rekishi/ 長崎市歴史民俗資料館]). * Naciahalo Pripreĝanta Pacon por Funebri Pereintojn pro la Atombombado al Nagasaki (国立長崎原爆死没者追悼平和祈念館) / La halo establiĝis por funebri tutajn pereintojn pro la Atombombado al Nagasaki. ★En la parko troviĝas aliaj multaj monumentoj dezirantaj pacon★ == Referencoj == --- Tiu ĉi paĝo estas esperantigita versio de la japana versio ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%B9%B3%E5%92%8C%E5%85%AC%E5%9C%92# 長崎市平和公園] - Wikipedia) * oficiala retejo : Pacparko Nagasaki ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/2019.html 平和公園-長崎市]) * [[Muzeo Nagasaki por Atombombo]]- Vikipedio *Naciahalo Pripreĝanta Pacon por Funebri Pereintojn pro la Atombombado al Nagasaki ([https://www.peace-nagasaki.go.jp 国立長崎原爆死没者追悼平和祈念館]) *Urba Pachalo de Nagasaki ([https://nabmuseum.jp/heiwa/ 長崎市平和会館]) *Urba Preĝhalo por Funebri Neidentiĝintaj-Pereintojn pro la Atombombado al Nagasaki ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/1490.html 長崎市原子爆弾無縁死没者追悼祈念堂]) * [[Pacmuzeo Hiroŝimo]] - Vikipedio * [[Atoma bombado de Hiroŝima kaj Nagasaki]] - Vikipedio [[Kategorio:Pacaj movadoj]] [[Kategorio:Movado kontraŭ nuklea armilo]] [[Kategorio:Atombombado de Hiroŝimo kaj Nagasako]] [[Kategorio:Parkoj en Japanio]] 59bvvrga0dmkkkt1fssdu86avysfrrw 9432126 9432109 2026-07-18T10:24:35Z Eternanpacon 235392 9432126 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|parko|nomo=Pacparko Nagasaki |propra nomo= 長崎市平和公園 |bildo= Nagasaki (4696131594) (cropped).jpg |priskribo de bildo=Statuo Deziranta-Pacon |lando = Japanio |regiono = Nagasaki |urbo= Nagasaki |Estiĝo= la 1-a de aŭgusto 1950 |Poŝtkodo=852-8118 |Koordinatoj=32° 46′ 31″ N, 129° 51′ 52″ E |Retpaĝo=[https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/2019.html 長崎市平和公園]}} Pacparko Nagasaki estas urbaparko de [[Nagasako|Nagasaki]] de [https://eo.wikipedia.org/wiki/Gubernio_Nagasako Gubernio Nagasaki] por pripreĝi pacon. Ĝi situas en ĉirkaŭejo de la eksplodcentro "[[Ground Zero]] (grundo nulo)" de la faligita Atombombo al Nagasaki (la 9-an de aŭgusto 1945). La parko konsistas ĉefe el 3-zonoj (plus 2), en kiuj multaj monumetoj kaj establejoj stariĝas. ([https://www.google.com/maps/@32.7765837,129.8633394,1320m/data=!3m1!1e3?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI2MDcwOC4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D Google mapo]). == Zono por Deziri = Kvartalo de "Statuo Deziranta-Pacon"== ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/6808.html 願いのゾーン 祈念像地区]) (urba retejo) * Statuo Deziranta-Pacon [[Dosiero:Nagasaki (4696131594) (cropped).jpg|maldekstre|eta|Statuo Deziranta-Pacon ]] La Statuo estas kreita de skulptisto Kitamura Seibo ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%8C%97%E6%9D%91%E8%A5%BF%E6%9C%9B 北村西望]). La statuo simboras "La Amo de Dio"-n kaj "Favoro kaj Kompato"-n. Ĉielen-streĉita dekstara mano esprimas minacon de Atombombo, kaj horizonten-streĉita maldekstra mano esprimas Pacon, kaj iomete fermitaj okuloj preĝas por la Viktimoj. Ĉiujare la 9-an de aŭgusto, antaŭ la Statuo okazas "Ceremonio por Deziri Pacon kaj Preĝi por la Viktimoj de la Atombombado al Nagasaki. ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E9%95%B7%E5%B4%8E%E5%8E%9F%E7%88%86%E7%8A%A0%E7%89%B2%E8%80%85%E6%85%B0%E9%9C%8A%E5%B9%B3%E5%92%8C%E7%A5%88%E5%BF%B5%E5%BC%8F%E5%85%B8 長崎原爆犠牲者慰霊平和祈念式典])". * Paca Fontano [[Dosiero: Nagasaki Fountain of Peace.jpg|maldekstre|eta|Paca Fontano]] La Fontano establiĝis por konsoli Atombombitojn, kiuj serĉadis akvon sub la fajrego tra Atombombita Nagasaki. *Monumentoj Donacitaj de Eksterlandoj kiel Simboro de Internacia Paco ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%B9%B3%E5%92%8C%E5%85%AC%E5%9C%92#%E4%B8%96%E7%95%8C%E5%B9%B3%E5%92%8C%E3%82%B7%E3%83%B3%E3%83%9C%E3%83%AB%E3%82%BE%E3%83%BC%E3%83%B3 世界平和シンボルゾーン]) / Ĉirkaŭ la Fontano stariĝas multaj monumentoj donacitaj de eksterlandoj. * Sonorilo de Nagasaki [[File:Water ceremony in peace park - panoramio.jpg|dekstre|200px|eta|Sonorilo de Nagasaki]] La Sonorilo establiĝis por konsoli "Atombombita Mortinto"-jn, kiuj estis laborantaj en municaj fabrikoj. Ankaŭ junaj geknaboj estis laborantaj. * "Muropartoj de Atombombita Karcero" troviĝas ĉirkau "Zono por Deziri ". ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E9%95%B7%E5%B4%8E%E5%88%91%E5%8B%99%E6%89%80%E6%B5%A6%E4%B8%8A%E5%88%91%E5%8B%99%E6%94%AF%E6%89%80%E8%B7%A1 長崎刑務所浦上刑務支所跡]), * Turoj-Orizuru (papergruo) [[File:Peace_Park_of_Nagasaki_11.JPG|maldekstre|200px|eta|Turo-Orizuru (papergruo)]] Paro da turoj stariĝas apdu "Statuo Deziranta-Pacon". Sub la turoj multaj [[Mil_gruoj|Milgruoj]] enkolektiĝas. [[Orizuru]] estas fama kiel [[Pacsimbolo]], pro tio popoloj dediĉas ĝin esperante pacon, kaj ankaŭ La 44-a Usona Prezidanto [[Barack Obama]] dediĉis Orizuru-n al Nagasaki kaj Hiroŝima. (fotj de Turoj-Orizuru / [https://www.photo-ac.com/main/search?q=%E6%8A%98%E3%82%8A%E9%B6%B4%E3%81%AE%E5%A1%94&qt=&qid=&creator=&ngcreator=&nq=&srt=dlrank&orientation=all&sizesec=all&color=all&model_count=-1&age=all&mdlrlrsec=all&sl=ja&utm_source=tag ACworks]) * Urba Preĝhalo por Funebri "Neidentiĝinta Pereinto"-jn pro la Atombombado al Nagasaki([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/1490.html 長崎市原子爆弾無縁死没者追悼祈念堂]) / La halo tenadas ostojn de "Neidentiĝinta Pereinto"-j. Kaj ankaŭ tenadas ostojn, kies ĉiu nomo identiĝas sed ne troviĝas la familiano, kiu povos akcepti ĝin. La halo serĉadas tiujn familianojn. == Zono por Preĝi = Eksplodcentra Kvartalo== ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/6806.html 祈りのゾーン 中心地地区]) (urba retejo) * Ground Zero (grundo nulo) [[Dosiero:NagasakiHypocentre.jpg|maldekstre|500px|eta|Ground Zero (grundo nulo) ]] La Grundo estas la Eksplodcentro de la faligita Atombombo. La centra Turo estas Memoriga-Monumento por la eksplodo, kaj antaŭ ĝi instaliĝis Oferada Skatolo enmetita elektronika-matrikulo de mortintaj Atombombitoj. Al la matrikulo daŭre aldoniĝas la nomoj de Atombombitoj kiuj mortis en postaj tagoj. La originaran matrikulon konservas "Naciahalo Pripreĝanta Pacon por Funebri Pereintojn pro la Atombombado al Nagasaki ([https://www.peace-nagasaki.go.jp 国立長崎原爆死没者追悼平和祈念館])". Kaj dekstra Turo estas muroparto de Atombombita malnova templo de "Katedralo Uragami ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E3%82%AB%E3%83%88%E3%83%AA%E3%83%83%E3%82%AF%E6%B5%A6%E4%B8%8A%E6%95%99%E4%BC%9A カトリック浦上教会])". * Monumento por Funebri "Korea Vikutimo"-jn pro la Atombombado al Nagasaki.([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/2036.html 長崎原爆朝鮮人犠牲者追悼碑]) * Monumento por Funebri "Alilandana Vikutimo"-jn pro la Atombombado al Nagasaki kaj "Tutforigo de Nuklea Armilo" kaj "Neigo de Homara Milito". ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/2031.html 外国人戦争犠牲者追悼核廃絶人類不戦碑]) * KTP. ==Zono por Lerni = Kvartalo de "Muzeo Nagasaki por Atombombo"== ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/6807.html 学びのゾーン 長崎原爆資料館地区])(urba retejo) * [[Muzeo Nagasaki por Atombombo]] [[Dosiero:Nagasakigenbaku.jpg|maldekstre|eta|Muzeo Nagasaki por Atombombo ]] La muzeo estas urbamuzeo de Nagasaki, kaj ĉefe pritraktas dokumentaron rilatan al Atombombado al Nagasaki. * Urba Pachalo de Nagasaki ([https://nabmuseum.jp/heiwa/ 長崎市平和会館]) / La subteraĵo estas "Dokumentad-Centro por Historio kaj Folkloro de Nagasaki" ([https://nabmuseum.jp/heiwa/rekishi/ 長崎市歴史民俗資料館]). * Naciahalo Pripreĝanta Pacon por Funebri Pereintojn pro la Atombombado al Nagasaki (国立長崎原爆死没者追悼平和祈念館) / La halo establiĝis por funebri tutajn pereintojn pro la Atombombado al Nagasaki. ★En la parko troviĝas aliaj multaj monumentoj dezirantaj pacon★ == Referencoj == --- Tiu ĉi paĝo estas esperantigita versio de la japana versio ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%B9%B3%E5%92%8C%E5%85%AC%E5%9C%92# 長崎市平和公園] - Wikipedia) * oficiala retejo : Pacparko Nagasaki ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/2019.html 平和公園-長崎市]) * [[Muzeo Nagasaki por Atombombo]]- Vikipedio *Naciahalo Pripreĝanta Pacon por Funebri Pereintojn pro la Atombombado al Nagasaki ([https://www.peace-nagasaki.go.jp 国立長崎原爆死没者追悼平和祈念館]) *Urba Pachalo de Nagasaki ([https://nabmuseum.jp/heiwa/ 長崎市平和会館]) *Urba Preĝhalo por Funebri Neidentiĝintaj-Pereintojn pro la Atombombado al Nagasaki ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/1490.html 長崎市原子爆弾無縁死没者追悼祈念堂]) * [[Pacmuzeo Hiroŝimo]] - Vikipedio * [[Atoma bombado de Hiroŝima kaj Nagasaki]] - Vikipedio [[Kategorio:Pacaj movadoj]] [[Kategorio:Movado kontraŭ nuklea armilo]] [[Kategorio:Atombombado de Hiroŝimo kaj Nagasako]] [[Kategorio:Parkoj en Japanio]] 5l9sjdvcmgh6cbgfbsh9hyidvc5ulup TTT 0 4086 9432115 9309553 2026-07-18T09:06:25Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9432115 wikitext text/x-wiki {{AliajSignifoj|TTT (apartigilo)}} {{Informkesto firmao kaj produkto}} [[Dosiero:Alcalá de Henares (RPS 08-04-2017) Calle WWW, indicador.png|eta|dekstre|230ra|Indikila signalo de la strato "WWW", en la scienca teknologia parko de la [[Universitato de Alcalá de Henares]], en [[Alcalá de Henares]] ([[Hispanio]]).]] La '''Tut-Tera Teksaĵo''' ('''TTT'''; {{lang-en|World Wide Web}} (mallonge WWW) aŭ simile ''{{lang|en|the Web}}'' [ŭeb]), estas unu el la multaj partoj de la [[Interreto]], kaj post [[retpoŝto]] la duarange plej uzata parto. Ĝi estas sistemo de hipertekstaj dosieroj (aŭ paĝoj) interligitaj per la protokolo [[HTTP]]. Plej multaj TTT-paĝoj estas verkitaj en la hiperteksta [[marklingvo]] [[HTML]] aŭ [[XHTML]]. Iuj paĝoj kaj servoj uzas iun formon de [[XML]] aŭ [[SGML]]. Ankaŭ alispecaj dokumentoj, kiel [[plata teksto]], [[Portebla dokumentformo|PDF]], [[Microsoft Word|Word]]-dokumentoj k.s. povas esti alligitaj hipertekste en TTT. TTT-dokumentoj povas ankaŭ esti uzataj kiel alirmaniero al aliaj partoj de la Interreto, kiel ekzemple [[retpoŝto]] kaj [[FTP]]. == Historio == [[Dosiero:First_Web_Server.jpg|eta|Tiu komputilo ''[[NeXT Computer]]'' estis uzita de [[Tim Berners-Lee]] ĉe [[CERN]] kaj iĝis la unua [[TTT-servilo]] en la mondo.]] [[Dosiero:Tim Berners-Lee.jpg|eta|dekstre|200ra|Berners-Lee, 2005.]] La Tut-Tera Teksaĵo estis lanĉita en marto [[1989]] kiel loka projekto de [[Tim Berners-Lee]] ĉe [[CERN]] en [[Ĝenevo]] en [[1991]]. Ĝi estis planita kiel "universal linked information system" (universale ligita informosistemo).<ref>Berners-Lee, Tim. [https://www.w3.org/History/1989/proposal.html "Information Management: A Proposal".] w3.org. The World Wide Web Consortium. Alirira la 12an de Februaro 2022.</ref> Li planis tion kiel sistemo por informadmnistrado uzanta kelkajn konceptojn kaj teknologiojn, el kiuj la plej fundamentaj estis la konektojn kiuj ekzistas inter informado.<ref>{{Cite journal |last1=Berners-Lee |first1=T. |last2=Cailliau |first2=R. |last3=Groff |first3=J.-F. |last4=Pollermann |first4=B. |date=1992 |title=World-Wide Web: The Information Universe |url=https://www.w3.org/History/1992/ENRAP/Article_9202.ps |journal=Electron. Netw. Res. Appl. Policy |volume=2 |pages=52–58 |doi=10.1108/eb047254 |language=en |issn=1066-2243}}</ref><ref name="AHT">{{cite news |last=Quittner |first=Joshua |date=[[29-a de marto]] [[1999]] |title=Network Designer Tim Berners-Lee |work=Time Magazine |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,990627,00.html |url-status=dead |url-access=subscription |access-date=[[17-a de majo]] [[2010]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20070815090521/http://www.time.com/time/magazine/article/0%2C9171%2C990627%2C00.html |archive-date=[[15-a de augusto]] [[2007]] |quote=He wove the World Wide Web and created a mass medium for the 21st century. The World Wide Web is Berners-Lee's alone. He designed it. He set it loose it on the world. And he more than anyone else has fought to keep it an open, non-proprietary and free. }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070815090521/http://www.time.com/time/magazine/article/0%2C9171%2C990627%2C00.html |date=2007-08-15 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0%2C9171%2C990627%2C00.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-02-06 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20071016213128/http://www.time.com/time/magazine/article/0%2C9171%2C990627%2C00.html |arkivdato=2007-10-16 }}</ref><ref>{{cite book |last=McPherson |first=Stephanie Sammartino |url=https://archive.org/details/timbernerslee0000mcph |title=Tim Berners-Lee: Inventor of the World Wide Web |publisher=Twenty-First Century Books |year=2009 |isbn=978-0-8225-7273-2 |url-access=registration}}</ref> La unua propono estis verkita en 1989,<ref name="TBL Web Proposal" >Berners-Lee, Tim. [https://www.w3.org/History/1989/proposal.html "Information Management: A Proposal".] w3.org. The World Wide Web Consortium. Alirita la 12an de Februaro 2022.</ref> kaj laborsistemo estis plibonigita je la fino de 1990 inkludanta Tut-Ter-Teksaĵan [[serĉilo]]n kaj HTTP [[servilo]]n.<ref>W3 (1991) [https://www.w3.org/People/Berners-Lee/1991/08/art-6484.txt Re: Qualifiers on Hypertext links]</ref> Li verkis la praversion en [[NeXT]]-[[komputilo]] en [[1990]], uzante la [[programo]]n ''www'', kiu estis [[TTT-legilo]] negrafika. Tiu teknologio estis publikigita ekster [[CERN]] al aliaj esplorinstitucioj startinta en Januaro 1991. Je la [[6-a de aŭgusto]] [[1991]] [[Tim Berners-Lee]] prezentis, en reta konferenco ''[[alt.hypertext]]'', mallongan priskribon de projekto [[World Wide Web]] (Tut-Tera Teksaĵo). Samtage TTT iĝis uzebla por ĉiuj interreta servo, kaj la [[15-a de januaro|15-an de januaro]] [[1992]] fariĝis ekster-CERN-a servo. Ĝi estis prezentita al la ĝenerala publiko la 23an de Aŭgusto 1991. La TTT-sistemo estis sukcesa ĉe CERN, kaj ekdisvastiĝis tuj al aliaj sciencaj kaj akademiaj institucioj. En la sekvaj du jaroj, oni kreis 50 [[retejo]]jn.<ref>{{cite web |last1=Hopgood |first1=Bob |title=History of the Web |url=https://www.w3.org/2012/08/history-of-the-web/origins.htm#c7p1 |website=w3.org |publisher=The World Wide Web Consortium |access-date=12a de Februaro 2022}}</ref><ref>{{Cite web |title=A short history of the Web |url=https://home.cern/science/computing/birth-web/short-history-web |access-date=15a de Aprilo 2022 |website=CERN |language=en}}</ref> CERN kreis ttt-an protokolon kaj kodon disponeblan senrajtpage en 1993, kio permesis la tuj disvastigitan uzadon de la retejaro.<ref>{{cite web |title=Software release of WWW into public domain |url=https://cds.cern.ch/record/1164399/ |access-date=17a de Februaro 2022 |website=CERN Document Server |publisher=CERN}}</ref><ref>{{cite web |date=[[30-a de aprilo]] [[2003]] |title=Ten Years Public Domain for the Original Web Software |url=http://tenyears-www.web.cern.ch/tenyears-www/Welcome.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090813032723/http://tenyears-www.web.cern.ch/tenyears-www/Welcome.html |archive-date=13a de Aŭgusto 2009 |access-date=27a de Julio 2009 |publisher=Tenyears-www.web.cern.ch }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090813032723/http://tenyears-www.web.cern.ch/tenyears-www/Welcome.html |date=2009-08-13 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://tenyears-www.web.cern.ch/tenyears-www/Welcome.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-02-06 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090813032723/http://tenyears-www.web.cern.ch/tenyears-www/Welcome.html |arkivdato=2009-08-13 }}</ref> En [[1993]] [[Marc Andreessen]] ĉe la [[Universitato de Ilinojso en Urbana-Champaign|Universitato de Ilinojso]] verkis la unuan grafikan TTT-legilon, ''[[Mosaic]]'' [mozej'ek]. ''Mosaic'' faciligis la uzadon de la TTT, kaj tial plipopularigis la TTT-on. Tio estis publikigita fare de la ''National Center for Supercomputing Applications'' (NCSA) kaj tuj poste la populareco de la retejaro rapide kreskiĝis dum miloj da retejoj estis kreitaj en malpli ol unu jaro.<ref>Calore, Michael (22a de Aprilo 2010). [https://www.wired.com/2010/04/0422mosaic-web-browser/ "April 22, 1993: Mosaic Browser Lights Up Web With Color, Creativity".] Wired. Alirita la 12an de Februaro 2022.</ref><ref name="Couldry">{{cite book |last1=Couldry |first1=Nick |url=https://books.google.com/books?id=AcHvP9trbkAC&pg=PA2 |title=Media, Society, World: Social Theory and Digital Media Practice |date=2012 |publisher=Polity Press |isbn=9780745639208 |location=London |page=2}}</ref> ''Mosaic'' estis grafika esplorilo kiu povis montri retajn bildojn kaj transsendi retejan formularon [[HTML]] kiu estis procezita de la servilo HTTPd.<ref>{{cite web |last1=Hoffman |first1=Jay |title=The Origin of the IMG Tag |url=https://thehistoryoftheweb.com/the-origin-of-the-img-tag/ |access-date=13a de Februaro 2022 |website=The History of the Web|date=[[21-a de aprilo]] [[1993]]}}</ref><ref>{{cite web |last1=Clarke |first1=Roger |title=The Birth of Web Commerce |url=http://www.rogerclarke.com/II/WCBirth.html |access-date=15a de Februaro 2022 |website=Roger Clarke's Web-Site |publisher=XAMAX}}</ref> [[Marc Andreessen]] kaj [[James H. Clark|Jim Clark]] fondis [[Netscape]] la sekvan jaron kaj publikigis la [[Netscape Navigator|esplorilon Navigator]], kiu enkondukis la lingvoprogramojn [[Java (programlingvo)|Java]] kaj [[JavaScript]] en la reton. Ĝi tuj iĝis la dominanta serĉilo. Netscape iĝis publika kompanio en 1995 kio akcelis frenezecon por la reto kaj startigis la bobelon "dot.com".<ref>{{cite web |last1=McCullough |first1=Brian |title=20 YEARS ON: WHY NETSCAPE'S IPO WAS THE "BIG BANG" OF THE INTERNET ERA |url=http://www.internethistorypodcast.com/2015/08/20-years-on-why-netscapes-ipo-was-the-big-bang-of-the-internet-era/ |website=www.internethistorypodcast.com |publisher=INTERNET HISTORY PODCAST |access-date=12a de Februaro 2022}}</ref> [[Microsoft]] reagis per la disvolvigo de sia propra esplorilo, [[Internet Explorer]], kio siavice startigis la "militon de esploriloj". Fuziiĝinte kun [[Windows]], ĝi iĝis la dominanta esplorilo dum 14 jaroj.<ref>Calore, Michael (28a de Septembro 2009). [https://www.wired.com/2009/09/0928ie-beats-netscape/ "Sept. 28, 1998: Internet Explorer Leaves Netscape in Its Wake".] Wired. Alirita la 14an de Februaro 2022.</ref> Depost tiu tempo lanĉiĝis longa vico da diversaj [[TTT-legilo]]j kaj kompletaj [[retumilo]]j, per kiuj oni aliras TTT-on. Tim Berners-Lee fondis la [[Konsorcio de la Tut-Tera Teksaĵo|Konsorcion de la Tut-Tera Teksaĵo]] (W3C) kiu siavice kreis [[XML]] en 1996 kaj rekomendis anstataŭi HTML per la pli strikta [[XHTML]].<ref>{{cite news |last1=Daly |first1=Janet |title=World Wide Web Consortium Issues XHTML 1.0 as a Recommendation |url=https://www.w3.org/2000/01/xhtml-pressrelease |access-date=8a de Marto 2022 |publisher=W3C |date=26a de Januaro 2000}}</ref> Dume, disvolvigistoj ekekspluatis trajton IE nome "XMLHttpRequest" por krei la aplikaĵojn de Ajax kaj lanĉis la revolucion de [[Reto 2.0]]. [[Mozilla]], Opera kaj [[Apple]] malakceptis XHTML kaj kreis [[Laborgrupo pri TTT-a Hiperteksta Aplikaĵa Tekniko|WHATWG]] kiu siavice disvolvigis [[HTML5]].<ref>{{cite web |last1=Hickson |first1=Ian |title=WHAT open mailing list announcement |url=https://whatwg.org/news/start |website=whatwg.org |publisher=WHATWG |access-date=16a de Februaro 2022}}</ref> En 2009, W3C kapitulacis kaj forlasis XHTML<ref>{{cite news |last1=Shankland |first1=Stephen |title=An epitaph for the Web standard, XHTML 2 |url=https://www.cnet.com/tech/services-and-software/an-epitaph-for-the-web-standard-xhtml-2/ |access-date=17a de Februaro 2022 |publisher=CNet |date=9a de Julio 2009}}</ref> kaj en 2019, cedis kontrolon de la specifikaĵoj HTML al la WHATWG.<ref>{{cite web |title=Memorandum of Understanding Between W3C and WHATWG |url=https://www.w3.org/2019/04/WHATWG-W3C-MOU.html |website=w3.org |publisher=W3C |access-date=16a de Februaro 2022}}</ref> La rimarkinde rapida kreskorapideco de la nova teknologio ŝuldiĝis al ĝia adopto preskaŭ tuj de la komerca kaj [[privata sektoro]], por la celoj de [[Reklamo|reklamado]] kaj [[komerco]], [[eduko]], [[pornografio]], kaj pli. La TTTaro ludis fundamentan rolon en la disvolvigo de la [[Ciferecepoko]] kaj estas la ĉefa instrumento por miloj da milionoj da homoj kiuj interagadas per [[Interreto]].<ref>{{Cite book |last=In |first=Lee |url=https://books.google.com/books?id=wKyeBQAAQBAJ&pg=PA7 |title=Electronic Commerce Management for Business Activities and Global Enterprises: Competitive Advantages: Competitive Advantages |date=30a de Junio 2012 |publisher=IGI Global |isbn=978-1-4666-1801-5 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Misiroglu |first=Gina |url=https://books.google.com/books?id=j4KsBwAAQBAJ&pg=PA398 |title=American Countercultures: An Encyclopedia of Nonconformists, Alternative Lifestyles, and Radical Ideas in U.S. History: An Encyclopedia of Nonconformists, Alternative Lifestyles, and Radical Ideas in U.S. History |date=26a de Marto 2015 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-47729-7 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |date=[[11-a de marto]] [[2014]]|title=World Wide Web Timeline |url=http://www.pewinternet.org/2014/03/11/world-wide-web-timeline |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150729162322/http://www.pewinternet.org/2014/03/11/world-wide-web-timeline/ |archive-date=29a de Julio 2015 |access-date=1a de Aŭgusto 2015 |work=Pew Research Center}}</ref><ref>{{cite news |last=Dewey |first=Caitlin |date=12a de Marto 2014 |title=36 Ways the Web Has Changed Us |newspaper=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/news/style-blog/wp/2014/03/12/36-ways-the-web-has-changed-us/ |url-status=live |access-date=1a de Aŭgusto 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150909195224/https://www.washingtonpost.com/news/style-blog/wp/2014/03/12/36-ways-the-web-has-changed-us/ |archive-date=9a de Septembro 2015}}</ref><ref>{{cite web |title=Internet Live Stats |url=http://www.internetlivestats.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150702051222/http://www.internetlivestats.com/ |archive-date=2a de Julio 2015 |access-date=1a de Aŭgusto 2015}}</ref> Post mallonga periodo, la nova teknologio estis adoptita ankaŭ de la industrio de [[Informa sistemo|informsistemoj]] en organizoj, kiuj serĉis manieron reveni al centralizita komputado kiu ŝparas pri bontenad-kostoj de [[Distribuita arkitekturo|distribuitaj komputikaj sistemoj]], sen perdi la avantaĝojn de distribuita komputado kiel ekzemple loka prilaborado kaj grafikaj kapabloj. == Retejo == {{Ĉefartikolo|Retejo}} '''Retejo''' (ankaŭ '''TTT-ejo''' aŭ '''retpaĝaro''' (por plurpaĝa retejo)) estas aro de unu aŭ pluraj rilataj [[retpaĝo]]j, bildoj, videoj kaj aliaj [[dosiero]]j, kiu estas atingebla trans komuna reta [[adreso]]-[[kodo]] [[URL]]. La elementoj de la retejo ofte troviĝas en la sama (fizika aŭ virtuala) [[servilo]], kaj ofte estas atingeblaj de iu [[ĉefpaĝo]] per diversaj internaj ligiloj. Kutime eblas aliri retpaĝaron per [[TTT-legilo]] el ajna komputilo konektita al [[Interreto]]. La adresoj de la unuopaj dokumentoj konstruas el ili [[hierarkio]]n. Tamen ankaŭ la tekstintegritaj interligoj influas la percepton de la reteja strukturo flanke de la uzanto. La unua retpaĝo estis publikigita la 13-an de novembro 1990 fare de la sciencisto [[Tim Berners-Lee]] kiu estis dungita de [[CERN]]. Aprile 1993 CERN jam anoncis, ke la Tut-Tera Teksaĵo estos libere alirebla por ĉiu ajn. == TTT-legilo == {{Ĉefartikolo|TTT-legilo}} [[Dosiero:Mozilla Firefox 3.0.4 gtr eo revo.png|eta|Ekzemplo de foliumilo ([[Mozila Fajrovulpo]]) surekraniganta paĝon de [[Reta Vortaro|ReVo]].]] [[Dosiero:TTT-Legilo.png|alternative=Firefox versio 59 pri Ubuntu-versio 17.10 Artful Aardvark. La Vikipedio paĝo por TTT-legiloj estas malfermita.|eta|Firefox versio 59 pri Ubuntu-versio 17.10 Artful Aardvark. La Vikipedio paĝo por TTT-legiloj estas malfermita.]] '''TTT-legilo'''<ref name ="ReVo">[[ReVo]]</ref><ref>[[PIV]] 2002</ref><ref name ="brazilo">{{Citaĵo el la reto |url=http://vortaro.brazilo.org/vtf/ |titolo=Portugala-Esperanta kaj Esperanta-portugala vortaroj |alirdato=2014-03-12 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20120707225928/http://vortaro.brazilo.org/vtf/ |arkivdato=2012-07-07 }}</ref> (ankaŭ '''foliumilo'''<ref name ="ReVo"/><ref name ="EJV">[http://www.jei.or.jp/hp/novaVortaro.html Esperanto-Japana Vortaro]</ref><ref name = "Maŭro">[[Maŭro La Torre]]</ref><ref name ="brazilo"/><ref>[http://www.esperanto.mv.ru/KompLeks/F.html#FOLIUMILO Komputada Leksikono]</ref><ref name = "Majstro">[[Majstro (vortaro)]]</ref>, '''krozilo'''<ref name ="ReVo"/>, '''navigilo'''<ref name ="PEJVO">[[Praktika Esperanto-Japana Vortareto]]</ref>, '''retfoliumilo''', '''retkrozilo''', '''retlegilo''' aŭ '''retnavigilo''', erare sed ofte ''retumilo''; {{l-en|Web browser}}) ebligas al uzanto legi [[hiperteksto]]n sur [[TTT-ejo]]j en TTT. TTT-legilo disponigas rimedojn por inspekti la enhavon de hipertekstaj [[nodo]]j kaj por navigado inter ili. Ĝi funkcias kiel [[kliento]] de foraj [[retservilo]]j (aŭ aŭtonome — por malfermi lokajn [[HTML]]-dosierojn). == TTT-servilo == {{Ĉefartikolo|TTT-servilo}} '''TTT-servilo''' aŭ '''Retservilo''' povas esti jeno: 1. Dediĉita [[servilo]] kiu traktas la [[HTTP]]-petojn de [[retumilo]]j kutime respondante per montrado de [[retpaĝo]], [[HTML]]a dokumento kun teksto kaj bildoj. 2. [[Komputila programo]] kiu provizas la funkciadon de la unua signifo. Ekzemple, programoj "[[Retservilo Apache|Apache]]" kaj "[[Nginx]]" povas kunekzisti en sama komputilo funkcianta per [[Microsoft Windows|Windows]]. Tamen nur unu estu lanĉata samtempe por povi uzi pordon 80. == Kuketo == {{Ĉefartikolo|Kuketo}} '''Kuketo'''<ref name="komputada_leksikono">[https://bertilow.com/div/komputada_leksikono/KR.html#KUKETO La vorto "kuketo" en la Komputada Leksikono, spegulata en la servilo de Bertilow]</ref> aŭ '''ĵetono'''<ref name="komputada_leksikono"/> ({{lang-en|cookie}}) estas datumpakaĵo sendita de reta [[servilo]] al [[foliumilo]] kaj poste plusendita de la foliumilo ĉiufoje kiam ĝi trafas la servilon. Kuketo povas enteni ajnan informon kiun la servilo bezonas konservi inter la seancoj. Ĝi precipe entenas ĝeneralajn informojn pri la [[uzanto]] ([[salutnomo]], [[pasvorto]], [[rajto]]j, preferoj) sed povas enteni multe pli ([[kutimo]]j, ofteco de vizito, ktp). Tipa apliko estas aŭtentokontrolo de registritaj uzantoj. Aliaj uzoj estas inventari la aĉetojn de la uzanto, «personigo» (variado) de la TTT-konektoj, nombrado de atingoj fare de la uzanto ktp. Foliumiloj ebligas ĉu permesi ĉu malpermesi kuketojn depende de la sendanta servilo. La traduko per “ĵetono” estas sufiĉe bona por multaj protokoloj, sed en HTTP tiu ĵetono estas io plia ol kutime, kaj «kuketo» havas la avantaĝon de tuja rekoneblo. Amuza estas la irlanda traduko per vorto simila al “[[kukolo|kukolaĵo]]”: kuketoj estas trudita aĵo, kiel la kukolaj ovoj; kaj «kukolo» sonas sufiĉe simile. == Sekureco == Por [[Krimo|krimuloj]], TTT iĝis atuto por disvastigi malican programaron kaj engaĝiĝi en ampleksan gamon de informadikaj [[delikto]]j, inklude pri (sed ne limigita al) krimoj kiel [[ŝtelo]] de [[identeco]], [[fraŭdo]], [[spionado]] kaj informado.<ref name=Ben-Itzhak /> Mankoj de sekureco bazitaj sur la TTT nuntempe superas la tradiciajn komputilsekurecajn rimedojn,<ref>{{Cite web|author1=Christey, Steve|author2=Martin, Robert A.|name-list-style=amp|title=Vulnerability Type Distributions in CVE (version 1.1)|url=http://cwe.mitre.org/documents/vuln-trends/index.html|date=22a de Majo 2007|publisher= MITRE Corporation |access-date=7a de Junio 2008|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130317191715/http://cwe.mitre.org/documents/vuln-trends/index.html|archive-date=17a de Marto 2013}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Symantec Internet Security Threat Report: Trends for July–December 2007 (Executive Summary)|publisher=Symantec Corp.|volume=XIII|pages=1–2|date=Aprilo 2008|url=http://eval.symantec.com/mktginfo/enterprise/white_papers/b-whitepaper_exec_summary_internet_security_threat_report_xiii_04-2008.en-us.pdf|access-date=11a de Majo 2008|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20080625065121/http://eval.symantec.com/mktginfo/enterprise/white_papers/b-whitepaper_exec_summary_internet_security_threat_report_xiii_04-2008.en-us.pdf|archive-date=25a de Junio 2008}}</ref> kaj mezurite de [[Google]], ĉirkaŭ unu el ĉiuj dek retejoj (ĉiu deka) povas enhavi malicajn kodojn.<ref>{{cite news|title=Google searches web's dark side|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/6645895.stm|date=11a de Majo 2007|work=BBC News|access-date=26a de Aprilo 2008|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20080307211615/http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/6645895.stm|archive-date=7a de Marto 2008}}</ref> Plimulto de atakoj en TTT okazas al laŭleĝaj retejoj, kaj plej el ili, mezurite de la brita sekurecrimeda kompanio Sophos, estas hejmigita en Usono, Ĉinio kaj Rusio.<ref name=Sophos-Q1-2008>{{Cite web|title=Security Threat Report (Q1 2008)|url=http://www.sophos.com/sophos/docs/eng/marketing_material/sophos-threat-report-Q108.pdf|publisher=Sophos|access-date=24a de Aprilo 2008|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131231084932/http://www.sophos.com/en-us/support/documentation.aspx?requested=eng%2Fmarketing_material%2Fsophos-threat-report-Q108.pdf|archive-date=31a de Decembro 2013}}</ref> La plej oftaj el ĉiuj malicaj minacoj estas atakoj per injekcio SQL kontraŭ retejoj.<ref>{{Cite web|title=Security threat report|url=http://www.sophos.com/sophos/docs/eng/papers/sophos-security-report-jul08-srna.pdf|date=Julio 2008|publisher=Sophos|access-date=24a de Aŭgusto 2008|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131231084007/http://www.sophos.com/en-us/medialibrary/gated%20assets/white%20papers/sophossecurityreportjul08srna.pdf|archive-date=31a de Decembro 2013}}</ref> Pere de HTML-oj kaj URI-oj, la TTT estis vundebla per atakoj kiel krucreteja skribado (XSS) kiu aperis pro la enkonduko de [[JavaScript]]<ref name=FGHR>{{Cite book|author=Fogie, Seth, Jeremiah Grossman, Robert Hansen, and Anton Rager|title=Cross Site Scripting Attacks: XSS Exploits and Defense|pages=68–69, 127|publisher=Syngress, Elsevier Science & Technology|url=http://www.syngress.com/book_catalog//SAMPLE_1597491543.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20080625065121/http://www.syngress.com/book_catalog//SAMPLE_1597491543.pdf|archive-date=25a de Junio 2008|year=2007|isbn=978-1-59749-154-9|access-date=6a de Junio 2008}}</ref> kaj ili estis ampleksigitaj je ioma grado per [[Reto 2.0]] kaj TTT-dezajno Ajax kiu favoras la uzadon de skribsistemoj.<ref>{{cite web |author=O'Reilly, Tim |date=30a de Septembro 2005 |title=What Is Web 2.0 |url=http://www.oreillynet.com/pub/a/oreilly/tim/news/2005/09/30/what-is-web-20.html |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120628212146/http://www.oreillynet.com/pub/a/oreilly/tim/news/2005/09/30/what-is-web-20.html |archive-date=2012-06-28 |access-date=4a de Junio 2008 |publisher=O'Reilly Media |pages=4–5 }} kaj la ret-aplikaĵoj AJAX povas enkonduki sekurecajn vundeblojn kiel "client-side security controls, increased attack surfaces, and new possibilities for Cross-Site Scripting (XSS)", en {{Cite journal |author=Ritchie, Paul |date=Marto 2007 |title=The security risks of AJAX/web 2.0 applications |url=http://www.infosecurity-magazine.com/research/Sep07_Ajax.pdf |journal=Infosecurity |archive-url=https://web.archive.org/web/20080625065122/http://www.infosecurity-magazine.com/research/Sep07_Ajax.pdf |archive-date=25a de Junio 2008 |access-date=6a de Junio 2008 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080625065122/http://www.infosecurity-magazine.com/research/Sep07_Ajax.pdf |date=2008-06-25 }} kiu citas {{Cite news |author1=Hayre, Jaswinder S. |author2=Kelath, Jayasankar |name-list-style=amp |date=22a de Junio 2006 |title=Ajax Security Basics |publisher=SecurityFocus |url=http://www.securityfocus.com/infocus/1868 |url-status=live |access-date=6a de Junio 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080515114747/http://www.securityfocus.com/infocus/1868 |archive-date=15a de Majo 2008 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080515114747/http://www.securityfocus.com/infocus/1868 |date=2008-05-15 }}</ref> Je Septembro 2023 laŭ ĉirkaŭkalkulo, 70% el ĉiuj retejoj estas malfermitaj al atakoj per XSS kontraŭ iliaj uzantoj.<ref>{{Cite news|author=Berinato, Scott|title=Software Vulnerability Disclosure: The Chilling Effect|url=http://www.csoonline.com/article/221113|archive-url=https://web.archive.org/web/20080418072230/http://www.csoonline.com/article/221113|archive-date=18a de Aprilo 2008|work=CSO|page=7|publisher=CXO Media|date=1a de Januaro 2007|access-date=7a de Junio 2008}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080418072230/http://www.csoonline.com/article/221113 |date=2008-04-18 }}</ref> ''[[Phishing]]'' ([[rettrompado]]) estas alia ofta minaco al TTT. En Februaro 2013, RSA (sekureca divizio de EMC) ĉirkaŭkalkulis la tutmondajn perdojn pro "phishing" je 1.5&nbsp;mil milionoj da usonaj dolaroj en 2012.<ref name="First_Post">{{Cite web|url=http://firstbiz.firstpost.com/biztech/2012-global-losses-from-phishing-estimated-at-1-5-bn-16850.html|title=2012 Global Losses From phishing Estimated At $1.5 Bn|publisher=FirstPost|date=20a de Februaro 2013|access-date=25a de Januaro 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141221122958/http://firstbiz.firstpost.com/biztech/2012-global-losses-from-phishing-estimated-at-1-5-bn-16850.html|archive-date=21a de Decembro 2014}}</ref> Du el tre bone konataj metodoj por rettrompado estas nomitaj ''Covert Redirect'' (kaŝita alidirektado) kaj ''Open Redirect'' (malferma alidirektado). Proponitaj solvoj varias. Granda sekureckompanioj kiel [[McAfee]] jam dezajnis rimedojn por administrado kaj konformeco kongrue kun la reguloj post-9/11,<ref>{{Cite news|author=Prince, Brian|title=McAfee Governance, Risk and Compliance Business Unit|url=http://www.eweek.com/c/a/Security/McAfee-Governance-Risk-and-Compliance-Business-Unit/|work=eWEEK|publisher=Ziff Davis Enterprise Holdings|date=9a de Aprilo 2008|access-date=25a de Aprilo 2008}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20240421053243/https://www.eweek.com/security/mcafee-governance-risk-and-compliance-business-unit/ |date=2024-04-21 }}</ref> kaj kelkaj, kiel ''Finjan'' rekomendis aktivan real-tempan inspektadon de programarkodo kaj de la tuta enhavo sendepende de ilia fonto.<ref name="Ben-Itzhak">{{Cite news|author=Ben-Itzhak, Yuval|title=Infosecurity 2008 – New defence strategy in battle against e-crime|url=http://www.computerweekly.com/Articles/2008/04/18/230345/infosecurity-2008-new-defence-strategy-in-battle-against.htm|work=ComputerWeekly|publisher=Reed Business Information|date=18a de Aprilo 2008|access-date=20a de Aprilo 2008|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20080604061926/http://www.computerweekly.com/Articles/2008/04/18/230345/infosecurity-2008-new-defence-strategy-in-battle-against.htm|archive-date=4a de Junio 2008}}</ref> Kelkaj fakuloj argumentis, ke por entreprenoj endas rigardi la sekurecon de TTT kiel negocoportunon anstataŭ kiel [[kosto|kostokaŭzon]],<ref>{{Cite news|author=Preston, Rob|title=Down To Business: It's Past Time To Elevate The Infosec Conversation|url=http://www.informationweek.com/news/security/client/showArticle.jhtml?articleID=207100989|work=InformationWeek|publisher=United Business Media|date=12a de Aprilo 2008|access-date=25a de Aprilo 2008|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20080414031843/http://www.informationweek.com/news/security/client/showArticle.jhtml?articleID=207100989|archive-date=14a de Aprilo 2008}}</ref> dum aliaj alvokas por "ubiquitous, always-on [[digital rights management]]" (ĉiea, ĉiama cifereca administrado de rajtoj) enmetita en la infrastrukturo por anstataŭi la centojn da kompanioj kiuj sekurigas kaj datumojn kaj retojn.<ref>{{Cite news|author=Claburn, Thomas|title=RSA's Coviello Predicts Security Consolidation|url=http://www.informationweek.com/news/security/showArticle.jhtml?articleID=197003826|work=InformationWeek|publisher=United Business Media|date=6a de Februaro 2007|access-date=25a de Aprilo 2008|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090207091418/http://www.informationweek.com/news/security/showArticle.jhtml?articleID=197003826|archive-date=7a de Februaro 2009}}</ref> Fakulo Jonathan Zittrain diris, ke la kunhavata respondeco de uzantoj por komputilsekureco estas pro multo pli preferebla ol forfermi Interreton.<ref>{{Cite news|first=Carolyn|last=Duffy Marsan|title=How the iPhone is killing the 'Net|url=http://www.networkworld.com/news/2008/040908-zittrain.html|work=Network World|publisher=IDG|date=9a de Aprilo 2008|access-date=17a de Aprilo 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080414043829/http://www.networkworld.com/news/2008/040908-zittrain.html|archive-date=14a de Aprilo 2008}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080414043829/http://www.networkworld.com/news/2008/040908-zittrain.html |date=2008-04-14 }}</ref> == Privateco == Ĉiam kiam kliento postulpetas retejon, la servilo povas identigi la [[IP-adreso]]n de la postulpetanto. TTT-serviloj kutime hejmigas la IP-adresojn en "log file" (stokarkivo). Krome, se ili ne faras tion, plimulto de TTT-serĉiloj registras postulpetitajn retejojn en videblaj ''historiaj'' rimedoj, kaj kutime "cache" (stokas) multon de la enhavo surloke. Se la servil-serĉilo ne komunikas per ĉifrado pere de HTTPS, la postulpetoj de retejoj kaj la respondoj veturos kiel malferma teksto tra la reto kaj povos esti viditaj, registritaj kaj stokitaj fare de intermezaj (perilaj) sistemoj. Alia vojo por kaŝi personidentigeblan informaron estas uzado de [[VPN]] (virtuala privata reto). VPN [[Ĉifrado|ĉifras]] la retan trafikon kaj maskas la originan IP-adreson malpliigante la ŝancon por identigo de la uzanto. Kiam retejo postulpetas, kaj la uzanto havigas, personidentigeblan informaron — kiel sia reala nomo, adreso, ret-adreso, ktp., entoj kun bazo sur la reto povas asocii aktualan ret-trafikon kun tiu individuo. Se la retejo uzas [[kuketo]]jn, uzantonomojn, kaj aŭtentigon de pasvortoj, aŭ aliajn sekvoteknikojn, ĝi povas rilatigi aliajn vizitojn al aliaj retejoj, antaŭe kaj poste, al la personidentigebla informaro havigita. Tiamaniere, reteja organizaĵo povas disvolvi kaj konstrui profilojn de la unuopaj individuoj kiuj uzas ilian retejon aŭ paĝojn. Estas eble konstrui registron por individuo kiu inkludas informaron pri ĝiaj plezuraj aktivecoj, ĝiaj aĉetinteresoj, ĝia profesio, kaj aliaj aspektoj de ĝia "demografia profilo", kio fakte estas [[eŭfemismo]] por "industria spionado". Tiuj profiloj estas de eventuala intereso por komercistoj, reklamistoj kaj similaj sektoroj. Depende de la [[kontrakto|kontraktaj kondiĉoj]] de la retejo kaj de la loka juro, informaro el tiuj profiloj povas esti vendita, kunhavita aŭ trapasita al aliaj organizaĵoj, dum la uzanto ne estas prie informita. Por multaj ordinaraj (nefakulaj) personoj, tio povas signifi ne multe pli ol kelkaj neatenditaj [[retpoŝto]]j en ilia enireja [[leterkesto]] aŭ kelka nekredeble rilata reklamado en estonte alirita retejo. Por aliaj, ĝi povas signifi, ke la tempo pasigita kontentigante nekutiman intereson povas rezulti en lavango de plue celita reklamado kio povas esti tute nebonvenigebla. Ankaŭ jura plenumado, kontraŭ-terorismo, kaj spionagentejoj povas identigi, celi kaj sekvi individuojn bazite sur iliaj interesoj aŭ tendencoj montritaj en Interreto. Retejoj de [[Socia reto (sociologio)|sociaj retoj]] kutime klopodas por devigi uzantojn uzi siajn realajn nomojn, interesojn, kaj loĝlokojn, anstataŭ pseŭdonimojn, ĉar iliaj estraroj kredas, ke tio faras la sperton en la socia reto pli engaĝiĝanta por uzantoj. Aliflanke, alŝutitaj fotoj aŭ nekontrolitaj asertoj povas esti identigitaj al individuoj, kiuj povas bedaŭri tiun eksponon. Dungantoj, lernejoj, gepatroj, kaj aliaj parencoj povas esti influitaj de aspektoj de profiloj el sociaj retoj, kiel teksteroj aŭ ciferecaj fotoj, kiujn la alŝutinto ne intencis sendi al tiuj ricevintoj. Reta persekutado povas fari uzadon de persona informaro por ĉikani aŭ [[Retturmentado|turmentadi]] uzantojn. Retejoj de modernaj sociaj retoj permesas fajn-grajnan kontroladon de privatecaj rimedoj por ĉiu alŝutaĵo, sed tiuj povas esti komplikaj kaj malfacile troveblaj aŭ uzeblaj, speciale fare de komencantoj.<ref>{{Cite journal|last=boyd|first=danah|author2=Hargittai, Eszter|title=Facebook privacy settings: Who cares?|journal=First Monday|date=Julio 2010|volume=15|issue=8|doi=10.5210/fm.v15i8.3086 |doi-access=free }}</ref> Fotoj kaj filmetoj alŝutitaj en retejojn okazigis precizajn problemojn, ĉar ili povas aldoni la vizaĝon de persono al reta profilo. Per moderna kaj eventuala vizaĝrekona teknologio, eblas rilatigi tiun vizaĝon kun alia, antaŭe anonima, kun bildoj, okazaĵoj kaj scenejoj, kiuj estis bildigitaj aliloke. Pro bildostokado, spegulado kaj kopiado, malfacilas forigi bildon el la TTT. == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Literaturo == * {{Cite journal|author1=Berners-Lee, Tim|author2=Bray, Tim|author3=Connolly, Dan|author4=Cotton, Paul|author5=Fielding, Roy|author6=Jeckle, Mario|author7=Lilley, Chris|author8=Mendelsohn, Noah|author9=Orchard, David |author10=Walsh, Norman|author11=Williams, Stuart|title=Architecture of the World Wide Web, Volume One|publisher=W3C|date=15a de Decembro 2004|version=Version 20041215|url=http://www.w3.org/TR/webarch/}} * {{Cite journal|title=The World Wide Web: Past, Present and Future|url=http://www.w3.org/People/Berners-Lee/1996/ppf.html|date=August 1996|last=Berners-Lee|first=Tim}} * Brügger, Niels, eld, ''Web25: Histories from the first 25 years of the World Wide Web'' (Peter Lang, 2017). * {{Cite journal|author1=Fielding, R.|author2=Gettys, J.|author3=Mogul, J.|author4=Frystyk, H.|author5=Masinter, L.|author6=Leach, P.|author7=Berners-Lee, T.|title=Hypertext Transfer Protocol&nbsp;– HTTP/1.1|publisher=Information Sciences Institute|date=June 1999|version=Request For Comments 2616}} * Niels Brügger, eld. ''Web History'' (2010) 362 paĝoj. * {{Cite web|author=Polo, Luciano|title=World Wide Web Technology Architecture: A Conceptual Analysis|year=2003|work=New Devices|url=http://www.newdevices.com/publicaciones/www/index.html}} * Skau, H.O. (Marto 1990). "The World Wide Web and Health Information". ''New Devices''. == Vidu ankaŭ == {{Portalo|Komputiko}} {{Div col|cols = 3}} * [[Elsendfluo]] * [[Gemini (interreto)]] * [[Interreto]] * [[Kuketo]] * [[Retejo]] * [[Retpaĝo]] * [[Serĉilo]] * [[Andrew Smith]] * [[TTT-ejo]] * [[TTT-legilo]] * [[TTT-koloroj]] * [[TTT-paĝo]] * [[TTT-servilo]] {{Div col end}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj |ReVo=teks.Tut_Tera_0ajxo |ReVo titolo=Tut-Tera Teksaĵo (TTT)}} * {{Artikolo voĉlegita}} * {{Tradukita|lingvo= en |artikolo=World Wide Web|revizio=1180749144}} {{Havenda artikolo|TTT}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Tut-Tera Teksaĵo| ]] [[Kategorio:Informadiko]] eaghkhgkt52rraahntxgbus3ixvk60i Verda planto 0 4543 9431727 9380273 2026-07-17T16:44:31Z DidCORN 34571 Informkesto 9431727 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Viridiplantae |dosiero = Pediastrum duplex wagner.jpg |dosiero larĝo = 240px |priskribo de dosiero = ''[[Pediastrum duplex]]'' |domajno = [[Eŭkariotoj]] ''Eukaryota'' |regno = [[Plantae]] |klado1 = ''[[Archaeplastida]]'' |klado2 = '''Viridiplantae''' |klado2 aŭtoritato = [[Thomas Cavalier-Smith|Cavalier-Smith]], [[1981]] |regno2 = planto |vikispecio = |komunejo = }} '''Verdajn plantojn''', '''''Chlorobionta''''', '''''Chloroplastida''''' aŭ '''''Viridiplantae''''', konsistas fotosintezaj organismoj kiuj enhavas '''[[klorofilo]]jn a kaj b''', stokas ties [[fotosintezo|fotosintezajn]] produktojn sub la formo '''[[amelo]]''' (interne de [[kloroplasto]]j ligitaj per duopa membrano, en kiuj ĝi estas produktita), kaj havas '''[[ĉelmuro|ĉel-murojn]]''' konsistantaj el '''[[celulozo]]'''. Ĉi tiu grupo inkludas '''[[verda algo|verdajn algojn]]''' kaj '''[[embriofito|ter-plantojn]]'''. == Sistematiko == La nuna sistematiko similas al:<ref>{{citaĵo el gazeto | COI = 10.1093/aob/mcp044 | identigilo = [[ISSN]] 1095-8290 | jaro = 103 | numero = 7 | paĝoj = 999-1004 | aŭtoro = Burkhard Becker, Birger Marin | titolo = Streptophyte algae and the origin of embryophytes | publikaĵo = Annals of Botany | jaro = 2009 | url = http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19273476 }}</ref><ref>{{citaĵo el gazeto | aŭtoro = Lewis, L. A & R. M. McCourt | jaro = 2004 | titolo = Green algae and the origin of land plants| publikaĵo = American Journal of Botany | jaro = 91 | numero = 10 | paĝoj = 1535–1556 | url = http://www.amjbot.org/cgi/content/full/91/10/1535 | COI=10.3732/ajb.91.10.1535}}</ref><ref>[http://www.biomedcentral.com/1471-2148/11/104 Cell & Bioscience]</ref><ref>[http://www.plosone.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pone.0029696 Broad Phylogenomic Sampling and the Sister Lineage of Land Plants]</ref> {{klado| label1='''''Viridiplantae''''' |1={{klado| label1=''&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Chlorophyta]]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;'' |1= {{klado|label1=([[parafiletika]])|1=''[[Prasinophyceae]]'' kaj ''[[Palmophyllales]]''<!-- tradukinda: ref>{{citaĵo el gazeto | příjmení = Zechman | jméno = Frederick W. | příjmení2 = Verbruggen | jméno2 = Heroen | příjmení3 = Leliaert | jméno3 = Frederik | Aŭtoro = Matt Ashworth, Mark A. Buchheim, Marvin W. Fawley, Heather Spalding, Curt M. Pueschel, Julie A. Buchheim, Bindhu Verghese, M. Dennis Hanisak. | titolo = An unrecognized ancient lineage of green plants persists in deep marine waters | publikaĵo = Journal of Phycology | jaro = 2010 | měsíc = září | den = 27 | ročník = 46 | typ ročníku = svazek | číslo = 6 | strany = 1288–1295 | url = http://onlinelibrary.wiley.com/coi/10.1111/j.1529-8817.2010.00900.x/abstract | datum přístupu = 2010-12-14 | formát = abstrakt | issn = 1529-8817 | coi = 10.1111/j.1529-8817.2010.00900.x | jazyk = anglicky }}</ref --> |2= {{klado|1={{klado|1=''[[Chlorophyceae]]'' Kloroficeoj|2=''[[Ulvophyceae]]'' }} |2=''[[Trebouxiophyceae]]'' }} }}|label2=''[[Streptophyta]]'' |2={{klado |{{klado|1= ''[[Chlorocybales]]'' - Klorocibaloj |2= ''[[Mesostigmatales]]''<ref>{{citaĵo el gazeto | aŭtoro = Lemieux C, Otis C, Turmel M. | jaro = 2007 | titolo = A Clade uniting the green algae mesostigma viride and chloJaroybus atmophyticus represents the deepest branch of the streptophyta in chloroplast genome-based phylogenies| publikaĵo = BMC Biology | jaro = 5 | numero = 2 | url = http://www.biomedcentral.com/1741-7007/5/2 | COI=10.1186/1741-7007-5-2}}</ref> }} |{{klado|1= ''[[Klebsormidiales]]'' - Klebsomirdialoj | 2={{klado|1=''[[Charales]]'' - Karaloj| 2={{klado|1=''[[Coleochaetales]]'' - Koleoketaloj|2={{klado| label1=''[[Zygnematophyceae]]''| 1={{klado|1=''[[Desmidiales]]'' |2=''[[Zygnematales]]'' - Zignemataloj }}| 2=[[Embriofitoj]] - Ter-plantoj}}}} }} }} }} }}}} == Notoj kaj referencoj == {{referencoj}} {{Unua}} [[Kategorio:Biologia klasado]] [[Kategorio:Archaeplastida]] ptb029ybvur4gbfqd98jr3z5zuivxtb Post-impresionismo 0 6750 9432083 8410368 2026-07-18T08:48:56Z Sj1mor 12103 9432083 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Post-impresionismo''' aŭ '''Post-Impresionisma Pentrado''' estas la nomo donita al la tendencaro kaj individuaj stiloj kiuj, sekvante la renovigan vojon malfermitan de la [[impresionismo]], konstituis la firmigon en la franca arto de la lasta kvarono de la 19-a jarcento --kun larĝa internacia graveco-- pri novaj ideoj de pentra moderneco. La diversaj tendencoj koincidas doni plian gravecon al la koloro. La nomo inkludas la stilojn [[sintezismo]] kaj [[Nabis (artistoj)|nabismo]]. == Famaj reprezentantoj == * [[Émile Bernard]] * [[Paul Cézanne]] * [[Robert Delaunay]] * [[Roger Fry]] * [[Paul Gauguin]] * [[Vincent van Gogh]] * [[Henri Martin]] * [[Maurice Prendergast]] * [[Henri Rousseau]] * [[Émile Schuffenecker]] * [[Georges Seurat]] * [[Henri de Toulouse-Lautrec]] * [[Jan Verkade]] * [[Édouard Vuillard]] == Galerio == <gallery> File:Eugenio Da Venezia Autoritratto 1917.jpg|Eugenio Da Venezia:<br />''Memportreto'', 1917 File:Henri de Toulouse-Lautrec 050.jpg|Henri de Toulouse-Lautrec:<br />''Napoleono'', 1896 File:Georges Seurat 031.jpg|Georges Seurat:<br />''Somera dimanĉo sur insulo Grande Jatte'', 1884-1886 File:Moreyra Aromas de México.jpg|Moreyra:<br />''Aromas de México'', 1982 </gallery> == Vidu ankaŭ == * [[Nov-impresionismo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} [[Kategorio:Artaj movadoj]] [[Kategorio:Post-impresionismo| ]] k10koew452a9lvr1bu6sdlxq8itxl9v Faŭvismo 0 6753 9432090 8269714 2026-07-18T08:49:48Z Sj1mor 12103 9432090 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Faŭvismo''' (de la [[franca lingvo|franca]]: ''Les Fauves'', sovaĝaj bestoj) estas mallongdaŭra artmovado de fruaj [[moderna arto|modernaj artistoj]]. Faŭvistoj simpligis liniojn kaj utiligis brilajn sed arbitrajn kolorojn. Ili ankaŭ emfazis freŝecon kaj spontanecon anstataŭ fineco. == Famaj reprezentantoj == * [[Georges Braque]] * [[Charles Camoin]] * [[André Derain]] * [[Kees van Dongen]] * [[Auguste Herbin]] * [[Albert Marquet]] * [[Henri Matisse]] * [[Paula Modersohn-Becker]] * [[Georges Rouault]] * [[Maurice de Vlaminck]] == Vidu ankaŭ == {{Projektoj |commonscat=Fauvisme |commonscat_title=Faŭvismo }} * [[Avangardo]] {{Ĝermo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Artaj movadoj]] [[Kategorio:Ismoj]] [[Kategorio:Faŭvismo| ]] [[Kategorio:Post-impresionismo]] i3cofmnz3jpglitzbq9hfgpb3qpsrai Brita Laborista Partio 0 9483 9431993 9050280 2026-07-18T05:08:59Z Boivie 1827 unu el la du 9431993 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo |nomo={{#invoke:Wikidata|claim|P1705}} }} {{Informkesto partio |koloro = red |emblemo= |propra nomo={{lang-en|Labour Party|kursiva=ne}}<!--la kursivecon jam aranĝas la informkesto!--> |lingvo=[[Angla lingvo|Angla]] |esperanta nomo=Laborista Partio |lando=Britio |fondiĝo=1900 |dissolvo= |sidejo=Southside 105 Viktoria strato [[Londono]] |estro=[[Keir Starmer]] |koloroj = {{colorbox|#dc0019}} Ruĝa |ideologio = [[Socialdemokratio]] [[Demokrata socialismo]] |internacia aliĝo = Socialisma Internacio |titolo de parlamentaj sidoj = Ĉambro de Komunuloj (angle: ''{{lang|en|House of Commons}}'') |parlamentaj sidoj = {{Informkesto politika partio/ParlamentajSidoj |202 |650 |red }} |titolo de parlamentaj sidoj1 = Ĉambro de Lordoj (angle: ''{{lang|en|House of Lords}}'') |parlamentaj sidoj1 = {{Informkesto politika partio/ParlamentajSidoj |177 |775 |red }} |titolo de parlamentaj sidoj2 = Skota parlamento (angle: ''{{lang|en| Scottish Parliament}}'') |parlamentaj sidoj2 = {{Informkesto politika partio/ParlamentajSidoj |24 |129 |red }} |titolo de parlamentaj sidoj3 = Asembleo de Londono (angle: ''{{lang|en|London Assembly}}'') |parlamentaj sidoj3 = {{Informkesto politika partio/ParlamentajSidoj |12 |25 |red}} |titolo de parlamentaj sidoj4 = Lokaj registaroj (angle: ''{{lang|en|Local government}}'') |parlamentaj sidoj4 = {{Informkesto politika partio/ParlamentajSidoj |6238 |19787 |red}} |membroj=580,000|pozicio=[[Centro-maldekstra]]<ref>[http://www.vox.com/2015/9/12/9314779/jeremy-corbyn-labour-leader "Jeremy Corbyn, the UK Labour Party’s radical new leader, explained"]. Página acessada em 4 de janeiro de 2016.</ref>|bildo de estro=Keir Starmer, 2020 Labour Party leadership election hustings, Bristol 2.jpg}} La '''Brita Laborista Partio''' ({{lang-en|Labour Party}}) estas brita socialdemokratia partio kaj unu el la du ĉefaj partioj. Ĝi estis fondita en [[1900]] de [[Keir Hardie]]. <!----> La partio, gvidata de [[Tony Blair]], estis unu de la plej gravaj socialdemokrataj proponantoj de la Tria Vojo, centrisma ideologio bazata sur la socia demokratio. La nuna partiĉefo estas Keir Starmer. Estas du subnaciaj filioj de la Laborista Partio, la [[Skota Laborista Partio]] en [[Skotlando]] kaj la [[Kimra Laborismo]] en [[Kimrio]]. La [[Sociala Demokrata kaj Laborista Partio]] en [[Nord-Irlando]] ne estas filio de la brita partio, sed aparta alianca partio. Ne estas aparta angla filio. == Historio == La Laborista Partio estis fondita en [[1900]] instige de [[Keir Hardie]] kiel la Komitato por Laborista Reprezentado (angle: ''{{lang|en|Labour Representation Committee}}''). La celo estis reprezenti sindikatojn kaj socialistajn societojn kiel aparta grupo en parlamento. En 1900 nur unu parlamentano estis elektita (nome Keir Hardie por Merthyr Tydfil, industria urbo en [[Suda Kimrio]]). En 1906 26 parlamentanoj estis elektitaj kaj la nomo de la grupo estis ŝanĝita al la Laborista Partio. En 1922 ĝi preterpasis la partion [[Liberal (brita partio)|Liberal]] kiel la ĉefa partio de opozicio. Ĝi tenis la povon en 1945-51, 1964-70, 1974-79, 1997-2001 kaj 2001-2010. Dum la jardeko 1990a sub la gvidado de [[Tony Blair]], ĝi iom apartiĝis de la sindikatoj,nomante sin maloficiale la ''Nova'' Laborista Partio (angle: ''{{lang|en|New'' Labour}}). Responde, la konata ministo-sindikatestro [[Arthur Scargill]] fondis la (tre minoritatan) Socialisman Laboristan Partion (angle: {{lang|en|Socialist Labour Party}}). [[Gordon Brown]], la posteulo de Blair, ĝenerale daŭrigas ĉi tiu kurso. La elekto de [[Ed Miliband]] en 2010 estis malgranda ŝanĝo for de Nova Laborista kaj la elektado de [[Jeremy Corbyn]] estis granda salto for de ĉi tiu nova ismo. Tamen sub Keir Starmer la partio revenis al pli modera. La 4an de Julio 2024 la [[Konservativa Partio (Britio)|Konservativa Partio]] de [[Britio]] amase malgajnis en parlamentaj elektoj post 14-jara regado. La Laborista Partio gajnis absolutan plimulton da seĝoj. == Listo de partiĉefoj == {{Div col|cols = 2}} * [[Keir Hardie]] (1906-1908) * Arthur Henderson (1908-1910, 1914-1917, 1931-1932) * George Nicoll Barnes (1910-1911) * [[Ramsay MacDonald]] (1911-1914, 1922-1931) * William Adamson (1917-1921) * John Robert Clynes (1921-1922) * George Lansbury (1932-1935) * [[Clement Attlee]] (1935-1955) * Hugh Gaitskell (1955-1963) * George Brown (1963, vicpartiĉefo aganta kiel ĉefo) * [[Harold Wilson]] (1963-1976) * James Callaghan (1976-1980) * Michael Foot (1980-1983) * Neil Kinnock (1983-1992) * John Smith (1992-1994) * Margaret Beckett (1994, vicpartiĉefo aganta kiel ĉefo) * [[Tony Blair]] (1994-2007) * [[Gordon Brown]] (2007-2010) * [[Harriet Harman]] (2010, 2015, vicpartiĉefo aganta kiel ĉefo) * [[Ed Miliband]] (2010-2015) * [[Jeremy Corbyn]] (2015-2020) * [[Keir Starmer]] (2020-nun) {{Div col end}} == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Vidu ankaŭ == * [[Skota Laborista Partio]] * [[Kimra Laborismo]] * [[Sociala Demokrata kaj Laborista Partio]] * [[Frederick Pethick-Lawrence]] * [[Diane Abbott]] * [[Aneurin Bevan]] * [[Tony Benn]] * [[Dennis Healy]] * [[Clare Short]] ; Aliaj elstaraj membroj * [[Ernest Bevin]] * [[Jo Cox]] * [[Philip Snowden]] ; Aliaj britaj politikaj partioj * [[Brita Liberaldemokratia Partio|Liberaldemokratia Partio]] * [[Konservativa Partio de Britio|Konservativa Partio]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.labour.org.uk oficialaj paĝoj de la partio] {{Socialdemokratiaj partioj en Eŭropo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Socialismaj partioj]] [[Kategorio:Politikaj partioj de Britio]] [[Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1900]] mp7gss28psdakew8qfz4s2yjwncbi50 9432045 9431993 2026-07-18T07:31:55Z Kratago 260465 9432045 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo |nomo={{#invoke:Wikidata|claim|P1705}} }} {{Informkesto partio |koloro = red |emblemo= |propra nomo={{lang-en|Labour Party|kursiva=ne}}<!--la kursivecon jam aranĝas la informkesto!--> |lingvo=[[Angla lingvo|Angla]] |esperanta nomo=Laborista Partio |lando=Britio |fondiĝo=1900 |dissolvo= |sidejo=Southside 105 Viktoria strato [[Londono]] |estro=[[Keir Starmer]] |koloroj = {{colorbox|#dc0019}} Ruĝa |ideologio = [[Socialdemokratio]] [[Demokrata socialismo]] |internacia aliĝo = Socialisma Internacio |titolo de parlamentaj sidoj = Ĉambro de Komunuloj (angle: ''{{lang|en|House of Commons}}'') |parlamentaj sidoj = {{Informkesto politika partio/ParlamentajSidoj |202 |650 |red }} |titolo de parlamentaj sidoj1 = Ĉambro de Lordoj (angle: ''{{lang|en|House of Lords}}'') |parlamentaj sidoj1 = {{Informkesto politika partio/ParlamentajSidoj |177 |775 |red }} |titolo de parlamentaj sidoj2 = Skota parlamento (angle: ''{{lang|en| Scottish Parliament}}'') |parlamentaj sidoj2 = {{Informkesto politika partio/ParlamentajSidoj |24 |129 |red }} |titolo de parlamentaj sidoj3 = Asembleo de Londono (angle: ''{{lang|en|London Assembly}}'') |parlamentaj sidoj3 = {{Informkesto politika partio/ParlamentajSidoj |12 |25 |red}} |titolo de parlamentaj sidoj4 = Lokaj registaroj (angle: ''{{lang|en|Local government}}'') |parlamentaj sidoj4 = {{Informkesto politika partio/ParlamentajSidoj |6238 |19787 |red}} |membroj=580,000|pozicio=[[Centro-maldekstra]]<ref>[http://www.vox.com/2015/9/12/9314779/jeremy-corbyn-labour-leader "Jeremy Corbyn, the UK Labour Party’s radical new leader, explained"]. Página acessada em 4 de janeiro de 2016.</ref>|bildo de estro=Keir Starmer, 2020 Labour Party leadership election hustings, Bristol 2.jpg}} La '''Brita Laborista Partio''' ({{lang-en|Labour Party}}) estas brita socialdemokratia partio kaj unu el la du ĉefaj partioj. Ĝi estis fondita en [[1900]] de [[Keir Hardie]]. <!----> La partio, gvidata de [[Tony Blair]], estis unu de la plej gravaj socialdemokrataj proponantoj de la Tria Vojo, centrisma ideologio bazata sur la socia demokratio. La nuna partiĉefo estas Keir Starmer. Estas du subnaciaj filioj de la Laborista Partio, la [[Skota Laborista Partio]] en [[Skotlando]] kaj la [[Kimra Laborismo]] en [[Kimrio]]. La [[Sociala Demokrata kaj Laborista Partio]] en [[Nord-Irlando]] ne estas filio de la brita partio, sed aparta alianca partio. Ne estas aparta angla filio. == Historio == La Laborista Partio estis fondita en [[1900]] instige de [[Keir Hardie]] kiel la Komitato por Laborista Reprezentado (angle: ''{{lang|en|Labour Representation Committee}}''). La celo estis reprezenti sindikatojn kaj socialistajn societojn kiel aparta grupo en parlamento. En 1900 nur unu parlamentano estis elektita (nome Keir Hardie por Merthyr Tydfil, industria urbo en [[Suda Kimrio]]). En 1906 26 parlamentanoj estis elektitaj kaj la nomo de la grupo estis ŝanĝita al la Laborista Partio. En 1922 ĝi preterpasis la partion [[Liberal (brita partio)|Liberal]] kiel la ĉefa partio de opozicio. Ĝi tenis la povon en 1945-51, 1964-70, 1974-79, 1997-2001 kaj 2001-2010. Dum la jardeko 1990a sub la gvidado de [[Tony Blair]], ĝi iom apartiĝis de la sindikatoj,nomante sin maloficiale la ''Nova'' Laborista Partio (angle: ''{{lang|en|New'' Labour}}). Responde, la konata ministo-sindikatestro [[Arthur Scargill]] fondis la (tre minoritatan) Socialisman Laboristan Partion (angle: {{lang|en|Socialist Labour Party}}). [[Gordon Brown]], la posteulo de Blair, ĝenerale daŭrigas ĉi tiu kurso. La elekto de [[Ed Miliband]] en 2010 estis malgranda ŝanĝo for de Nova Laborista kaj la elektado de [[Jeremy Corbyn]] estis granda salto for de ĉi tiu nova ismo. Tamen sub Keir Starmer la partio revenis al pli modera. La 4an de Julio 2024 la [[Konservativa Partio (Britio)|Konservativa Partio]] de [[Britio]] amase malgajnis en parlamentaj elektoj post 14-jara regado. La Laborista Partio gajnis absolutan plimulton da seĝoj. == Listo de partiĉefoj == {{Div col|cols = 2}} * [[Keir Hardie]] (1906-1908) * Arthur Henderson (1908-1910, 1914-1917, 1931-1932) * George Nicoll Barnes (1910-1911) * [[Ramsay MacDonald]] (1911-1914, 1922-1931) * William Adamson (1917-1921) * John Robert Clynes (1921-1922) * George Lansbury (1932-1935) * [[Clement Attlee]] (1935-1955) * Hugh Gaitskell (1955-1963) * George Brown (1963, vicpartiĉefo aganta kiel ĉefo) * [[Harold Wilson]] (1963-1976) * James Callaghan (1976-1980) * Michael Foot (1980-1983) * Neil Kinnock (1983-1992) * John Smith (1992-1994) * Margaret Beckett (1994, vicpartiĉefo aganta kiel ĉefo) * [[Tony Blair]] (1994-2007) * [[Gordon Brown]] (2007-2010) * [[Harriet Harman]] (2010, 2015, vicpartiĉefo aganta kiel ĉefo) * [[Ed Miliband]] (2010-2015) * [[Jeremy Corbyn]] (2015-2020) * [[Keir Starmer]] (2020-2026) * [[Andy Burnham]] (2026-nun) {{Div col end}} == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Vidu ankaŭ == * [[Skota Laborista Partio]] * [[Kimra Laborismo]] * [[Sociala Demokrata kaj Laborista Partio]] * [[Frederick Pethick-Lawrence]] * [[Diane Abbott]] * [[Aneurin Bevan]] * [[Tony Benn]] * [[Dennis Healy]] * [[Clare Short]] ; Aliaj elstaraj membroj * [[Ernest Bevin]] * [[Jo Cox]] * [[Philip Snowden]] ; Aliaj britaj politikaj partioj * [[Brita Liberaldemokratia Partio|Liberaldemokratia Partio]] * [[Konservativa Partio de Britio|Konservativa Partio]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.labour.org.uk oficialaj paĝoj de la partio] {{Socialdemokratiaj partioj en Eŭropo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Socialismaj partioj]] [[Kategorio:Politikaj partioj de Britio]] [[Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1900]] pr02g1bcaq90p71c2ujyfr0ivu4k7pr 9432047 9432045 2026-07-18T07:33:28Z Kratago 260465 el 9432047 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo |nomo={{#invoke:Wikidata|claim|P1705}} }} {{Informkesto partio |koloro = red |emblemo= |propra nomo={{lang-en|Labour Party|kursiva=ne}}<!--la kursivecon jam aranĝas la informkesto!--> |lingvo=[[Angla lingvo|Angla]] |esperanta nomo=Laborista Partio |lando=Britio |fondiĝo=1900 |dissolvo= |sidejo=Southside 105 Viktoria strato [[Londono]] |estro=[[Keir Starmer]] |koloroj = {{colorbox|#dc0019}} Ruĝa |ideologio = [[Socialdemokratio]] [[Demokrata socialismo]] |internacia aliĝo = Socialisma Internacio |titolo de parlamentaj sidoj = Ĉambro de Komunuloj (angle: ''{{lang|en|House of Commons}}'') |parlamentaj sidoj = {{Informkesto politika partio/ParlamentajSidoj |202 |650 |red }} |titolo de parlamentaj sidoj1 = Ĉambro de Lordoj (angle: ''{{lang|en|House of Lords}}'') |parlamentaj sidoj1 = {{Informkesto politika partio/ParlamentajSidoj |177 |775 |red }} |titolo de parlamentaj sidoj2 = Skota parlamento (angle: ''{{lang|en| Scottish Parliament}}'') |parlamentaj sidoj2 = {{Informkesto politika partio/ParlamentajSidoj |24 |129 |red }} |titolo de parlamentaj sidoj3 = Asembleo de Londono (angle: ''{{lang|en|London Assembly}}'') |parlamentaj sidoj3 = {{Informkesto politika partio/ParlamentajSidoj |12 |25 |red}} |titolo de parlamentaj sidoj4 = Lokaj registaroj (angle: ''{{lang|en|Local government}}'') |parlamentaj sidoj4 = {{Informkesto politika partio/ParlamentajSidoj |6238 |19787 |red}} |membroj=580,000|pozicio=[[Centro-maldekstra]]<ref>[http://www.vox.com/2015/9/12/9314779/jeremy-corbyn-labour-leader "Jeremy Corbyn, the UK Labour Party’s radical new leader, explained"]. Página acessada em 4 de janeiro de 2016.</ref>|bildo de estro=Keir Starmer, 2020 Labour Party leadership election hustings, Bristol 2.jpg}} La '''Brita Laborista Partio''' ({{lang-en|Labour Party}}) estas brita socialdemokratia partio kaj unu el la du ĉefaj partioj. Ĝi estis fondita en [[1900]] de [[Keir Hardie]]. <!----> La partio, gvidata de [[Tony Blair]], estis unu el la plej gravaj socialdemokrataj proponantoj de la Tria Vojo, centrisma ideologio bazata sur la socia demokratio. La nuna partiĉefo estas Keir Starmer. Estas du subnaciaj filioj de la Laborista Partio, la [[Skota Laborista Partio]] en [[Skotlando]] kaj la [[Kimra Laborismo]] en [[Kimrio]]. La [[Sociala Demokrata kaj Laborista Partio]] en [[Nord-Irlando]] ne estas filio de la brita partio, sed aparta alianca partio. Ne estas aparta angla filio. == Historio == La Laborista Partio estis fondita en [[1900]] instige de [[Keir Hardie]] kiel la Komitato por Laborista Reprezentado (angle: ''{{lang|en|Labour Representation Committee}}''). La celo estis reprezenti sindikatojn kaj socialistajn societojn kiel aparta grupo en parlamento. En 1900 nur unu parlamentano estis elektita (nome Keir Hardie por Merthyr Tydfil, industria urbo en [[Suda Kimrio]]). En 1906 26 parlamentanoj estis elektitaj kaj la nomo de la grupo estis ŝanĝita al la Laborista Partio. En 1922 ĝi preterpasis la partion [[Liberal (brita partio)|Liberal]] kiel la ĉefa partio de opozicio. Ĝi tenis la povon en 1945-51, 1964-70, 1974-79, 1997-2001 kaj 2001-2010. Dum la jardeko 1990a sub la gvidado de [[Tony Blair]], ĝi iom apartiĝis de la sindikatoj,nomante sin maloficiale la ''Nova'' Laborista Partio (angle: ''{{lang|en|New'' Labour}}). Responde, la konata ministo-sindikatestro [[Arthur Scargill]] fondis la (tre minoritatan) Socialisman Laboristan Partion (angle: {{lang|en|Socialist Labour Party}}). [[Gordon Brown]], la posteulo de Blair, ĝenerale daŭrigas ĉi tiu kurso. La elekto de [[Ed Miliband]] en 2010 estis malgranda ŝanĝo for de Nova Laborista kaj la elektado de [[Jeremy Corbyn]] estis granda salto for de ĉi tiu nova ismo. Tamen sub Keir Starmer la partio revenis al pli modera. La 4an de Julio 2024 la [[Konservativa Partio (Britio)|Konservativa Partio]] de [[Britio]] amase malgajnis en parlamentaj elektoj post 14-jara regado. La Laborista Partio gajnis absolutan plimulton da seĝoj. == Listo de partiĉefoj == {{Div col|cols = 2}} * [[Keir Hardie]] (1906-1908) * Arthur Henderson (1908-1910, 1914-1917, 1931-1932) * George Nicoll Barnes (1910-1911) * [[Ramsay MacDonald]] (1911-1914, 1922-1931) * William Adamson (1917-1921) * John Robert Clynes (1921-1922) * George Lansbury (1932-1935) * [[Clement Attlee]] (1935-1955) * Hugh Gaitskell (1955-1963) * George Brown (1963, vicpartiĉefo aganta kiel ĉefo) * [[Harold Wilson]] (1963-1976) * James Callaghan (1976-1980) * Michael Foot (1980-1983) * Neil Kinnock (1983-1992) * John Smith (1992-1994) * Margaret Beckett (1994, vicpartiĉefo aganta kiel ĉefo) * [[Tony Blair]] (1994-2007) * [[Gordon Brown]] (2007-2010) * [[Harriet Harman]] (2010, 2015, vicpartiĉefo aganta kiel ĉefo) * [[Ed Miliband]] (2010-2015) * [[Jeremy Corbyn]] (2015-2020) * [[Keir Starmer]] (2020-2026) * [[Andy Burnham]] (2026-nun) {{Div col end}} == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Vidu ankaŭ == * [[Skota Laborista Partio]] * [[Kimra Laborismo]] * [[Sociala Demokrata kaj Laborista Partio]] * [[Frederick Pethick-Lawrence]] * [[Diane Abbott]] * [[Aneurin Bevan]] * [[Tony Benn]] * [[Dennis Healy]] * [[Clare Short]] ; Aliaj elstaraj membroj * [[Ernest Bevin]] * [[Jo Cox]] * [[Philip Snowden]] ; Aliaj britaj politikaj partioj * [[Brita Liberaldemokratia Partio|Liberaldemokratia Partio]] * [[Konservativa Partio de Britio|Konservativa Partio]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.labour.org.uk oficialaj paĝoj de la partio] {{Socialdemokratiaj partioj en Eŭropo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Socialismaj partioj]] [[Kategorio:Politikaj partioj de Britio]] [[Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1900]] o9c0smwm3nauh7r2mi40mv5xqsy6cvs 9432127 9432047 2026-07-18T10:29:05Z Moldur 2507 Starmer -> Burnham 9432127 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo |nomo={{#invoke:Wikidata|claim|P1705}} }} {{Informkesto partio |koloro = red |emblemo= |propra nomo={{lang-en|Labour Party|kursiva=ne}}<!--la kursivecon jam aranĝas la informkesto!--> |lingvo=[[Angla lingvo|Angla]] |esperanta nomo=Laborista Partio |lando=Britio |fondiĝo=1900 |dissolvo= |sidejo=Southside 105 Viktoria strato [[Londono]] |estro= [[Andy Burnham]] |koloroj = {{colorbox|#dc0019}} Ruĝa |ideologio = [[Socialdemokratio]] [[Demokrata socialismo]] |internacia aliĝo = Socialisma Internacio |titolo de parlamentaj sidoj = Ĉambro de Komunuloj (angle: ''{{lang|en|House of Commons}}'') |parlamentaj sidoj = {{Informkesto politika partio/ParlamentajSidoj |202 |650 |red }} |titolo de parlamentaj sidoj1 = Ĉambro de Lordoj (angle: ''{{lang|en|House of Lords}}'') |parlamentaj sidoj1 = {{Informkesto politika partio/ParlamentajSidoj |177 |775 |red }} |titolo de parlamentaj sidoj2 = Skota parlamento (angle: ''{{lang|en| Scottish Parliament}}'') |parlamentaj sidoj2 = {{Informkesto politika partio/ParlamentajSidoj |24 |129 |red }} |titolo de parlamentaj sidoj3 = Asembleo de Londono (angle: ''{{lang|en|London Assembly}}'') |parlamentaj sidoj3 = {{Informkesto politika partio/ParlamentajSidoj |12 |25 |red}} |titolo de parlamentaj sidoj4 = Lokaj registaroj (angle: ''{{lang|en|Local government}}'') |parlamentaj sidoj4 = {{Informkesto politika partio/ParlamentajSidoj |6238 |19787 |red}} |membroj=580,000|pozicio=[[Centro-maldekstra]]<ref>[http://www.vox.com/2015/9/12/9314779/jeremy-corbyn-labour-leader "Jeremy Corbyn, the UK Labour Party’s radical new leader, explained"]. Página acessada em 4 de janeiro de 2016.</ref>|bildo de estro=Keir Starmer, 2020 Labour Party leadership election hustings, Bristol 2.jpg}} La '''Brita Laborista Partio''' ({{lang-en|Labour Party}}) estas brita socialdemokratia partio kaj unu el la du ĉefaj partioj. Ĝi estis fondita en [[1900]] de [[Keir Hardie]]. <!----> La partio, gvidata de [[Tony Blair]], estis unu el la plej gravaj socialdemokrataj proponantoj de la Tria Vojo, centrisma ideologio bazata sur la socia demokratio. La [[nun en 2026|nuna]] partiĉefo estas [[Andy Burnham]]. Estas du subnaciaj filioj de la Laborista Partio, la [[Skota Laborista Partio]] en [[Skotlando]] kaj la [[Kimra Laborismo]] en [[Kimrio]]. La [[Sociala Demokrata kaj Laborista Partio]] en [[Nord-Irlando]] ne estas filio de la brita partio, sed aparta alianca partio. Ne estas aparta angla filio. == Historio == La Laborista Partio estis fondita en [[1900]] instige de [[Keir Hardie]] kiel la Komitato por Laborista Reprezentado (angle: ''{{lang|en|Labour Representation Committee}}''). La celo estis reprezenti sindikatojn kaj socialistajn societojn kiel aparta grupo en parlamento. En 1900 nur unu parlamentano estis elektita (nome Keir Hardie por Merthyr Tydfil, industria urbo en [[Suda Kimrio]]). En 1906 26 parlamentanoj estis elektitaj kaj la nomo de la grupo estis ŝanĝita al la Laborista Partio. En 1922 ĝi preterpasis la partion [[Liberal (brita partio)|Liberal]] kiel la ĉefa partio de opozicio. Ĝi tenis la povon en 1945-51, 1964-70, 1974-79, 1997-2001 kaj 2001-2010. Dum la jardeko 1990a sub la gvidado de [[Tony Blair]], ĝi iom apartiĝis de la sindikatoj,nomante sin maloficiale la ''Nova'' Laborista Partio (angle: ''{{lang|en|New'' Labour}}). Responde, la konata ministo-sindikatestro [[Arthur Scargill]] fondis la (tre minoritatan) Socialisman Laboristan Partion (angle: {{lang|en|Socialist Labour Party}}). [[Gordon Brown]], la posteulo de Blair, ĝenerale daŭrigas ĉi tiu kurso. La elekto de [[Ed Miliband]] en 2010 estis malgranda ŝanĝo for de Nova Laborista kaj la elektado de [[Jeremy Corbyn]] estis granda salto for de ĉi tiu nova ismo. Tamen sub Keir Starmer la partio revenis al pli modera. La 4an de Julio 2024 la [[Konservativa Partio (Britio)|Konservativa Partio]] de [[Britio]] amase malgajnis en parlamentaj elektoj post 14-jara regado. La Laborista Partio gajnis absolutan plimulton da seĝoj. == Listo de partiĉefoj == {{Div col|cols = 2}} * [[Keir Hardie]] (1906-1908) * Arthur Henderson (1908-1910, 1914-1917, 1931-1932) * George Nicoll Barnes (1910-1911) * [[Ramsay MacDonald]] (1911-1914, 1922-1931) * William Adamson (1917-1921) * John Robert Clynes (1921-1922) * George Lansbury (1932-1935) * [[Clement Attlee]] (1935-1955) * Hugh Gaitskell (1955-1963) * George Brown (1963, vicpartiĉefo aganta kiel ĉefo) * [[Harold Wilson]] (1963-1976) * James Callaghan (1976-1980) * Michael Foot (1980-1983) * Neil Kinnock (1983-1992) * John Smith (1992-1994) * Margaret Beckett (1994, vicpartiĉefo aganta kiel ĉefo) * [[Tony Blair]] (1994-2007) * [[Gordon Brown]] (2007-2010) * [[Harriet Harman]] (2010, 2015, vicpartiĉefo aganta kiel ĉefo) * [[Ed Miliband]] (2010-2015) * [[Jeremy Corbyn]] (2015-2020) * [[Keir Starmer]] (2020-2026) * [[Andy Burnham]] (2026-nun) {{Div col end}} == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Vidu ankaŭ == * [[Skota Laborista Partio]] * [[Kimra Laborismo]] * [[Sociala Demokrata kaj Laborista Partio]] * [[Frederick Pethick-Lawrence]] * [[Diane Abbott]] * [[Aneurin Bevan]] * [[Tony Benn]] * [[Dennis Healy]] * [[Clare Short]] ; Aliaj elstaraj membroj * [[Ernest Bevin]] * [[Jo Cox]] * [[Philip Snowden]] ; Aliaj britaj politikaj partioj * [[Brita Liberaldemokratia Partio|Liberaldemokratia Partio]] * [[Konservativa Partio de Britio|Konservativa Partio]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.labour.org.uk oficialaj paĝoj de la partio] {{Socialdemokratiaj partioj en Eŭropo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Socialismaj partioj]] [[Kategorio:Politikaj partioj de Britio]] [[Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1900]] cyhmt276tja85u6stcy4ypffk4l7w0i TEJO-Vikio 0 10940 9432096 9391399 2026-07-18T08:50:48Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9432096 wikitext text/x-wiki La '''TEJO-Vikio''' estis inter [[2003]] kaj [[2014]] publike alirebla [[vikio]] kreata de aktivuloj de la [[Tutmonda Esperantista Junulara Organizo]]. Laŭ la origina celo ĝi celis esti ''libere redaktata komuna retejo por kunlabori pri diversaj projektoj'',<ref name="ta111" /><ref name="ta112" /> kiel informoj pri [[landa sekcio de TEJO|landaj sekcioj]], [[tradukado|tradukoj]] por TEJO, aŭ planata TEJO-[[radio]]. La TEJO-Vikio estis unu el la unuaj vikioj ekuzitaj en [[Esperantujo]] dum la moda ondo de [[vikio]]j (ligita al la ekesto de [[Vikipedio en Esperanto]]). == Enhavo == Dum la jaroj de ĝia ekzisto, la TEJO-vikio estis uzata por organiza laboro ene de TEJO, sed ankaŭ por komunikado al la membroj de TEJO kaj partoprenintoj de ĝiaj aranĝoj kaj ankaŭ alia disponigado de informoj al la publiko. Aperis en ĝi ekzemple listo de fotoj de la [[64-a IJK|IJK 2008]]<ref>[http://www.kunar.eu/taglibro/2008/08/18/en-la-ijk-povas-okazi-io-ajn/ En la IJK povas okazi io ajn | La vivo de Kunar]</ref>, publike disponiĝis tie arkivo de la retaj [[estraro de TEJO|estraraj kunsidoj]] de TEJO,<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.liberafolio.org/2007/ijk2008neinvito |titolo=Neniu volas inviti IJK-n 2008 |alirdato=2015-03-25 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20150402102923/http://www.liberafolio.org/2007/ijk2008neinvito |arkivdato=2015-04-02 }}</ref> TEJO enmetadis tien detalajn raportojn pri agado referencatajn en la Estrara Jarraporto,<ref>[http://www.gazetejo.org/system/files/gazetoj/TT4-6_2006.pdf TEJO Tutmonde numero 118–120 (2006:4-5-6); jaro 24]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> kaj oni ankaŭ plurfoje uzis la datumojn pri landaj sekcioj el la TEJO-vikio por produkti la [[Jarlibro de UEA|Jarlibron de UEA]]. == Historio == Ĝi estis lanĉita de [[Chuck Smith]], tiam [[volontulo de TEJO]], en majo [[2003]] kaj anoncita en [[TEJO-aktuale]].<ref name="ta112">{{Citaĵo el la reto |url=https://www.tejo.org/tejo-aktuale-arkivo/index.php?num=2003-05-19 |titolo=TEJO-aktuale N-ro 112 ''<nowiki>&#91;sic!&#93;</nowiki>'' (19 majo 2003) – "OFICIALA LANCHO DE LA TEJO-VIKIO" |alirdato=2019-06-28 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20150924113940/http://www.tejo.org/tejo-aktuale-arkivo/index.php?num=2003-05-19 |arkivdato=2015-09-24 }}</ref><ref name="ta111">[http://esperanto.livejournal.com/34887.html TEJO-aktuale N-ro 111 ''<nowiki>[sic!]</nowiki>'' (19 majo 2003) – "OFICIALA LANCHO DE LA TEJO-VIKIO"]</ref> Jam ĉe la lanĉo ĝi enhavis informojn pri 7 landaj sekcioj de TEJO, listojn de aktivuloj kaj proponon diskuti projektajn ideojn kaj serĉi kunlaborantojn.<ref name="ta111" /><ref name="ta112" /> Ĉeestis ankaŭ listo de membroj de TEJO okupiĝantaj pri vikioj. La kutimo estis ensaluti per sia propra nomo, sed formala registriĝo kaj sistemo de uzantonomoj ne ekzistis. Iam turne de la jaroj [[2009]] kaj [[2010]] la TEJO-vikio iĝis pasvorte protektita,<ref>[https://web.archive.org/web/20100615044508/http://www.tejo.org/eo/robin La TEJO Vikio petas ekde nun uzantnomon kaj pasvorton] (artikolo alligita en dekstra kolumno de tiu arkiva paĝo)</ref> sed la uzantonomo kaj la pasvorto estis apud la ensalutformularo klarigitaj en Esperanto. Temis pri klopodo kontraŭi [[spamo]]n, pro kiu tamen la vikio fine fermiĝis iam en [[2014]]. [[Nun en 2015|Nuntempe]] oni planas ĝian restarigon per nova sistemo kaj disponigon de rete konsultebla arkivo de la malnova enhavo.<ref>[https://groups.google.com/forum/#!msg/tejo-komitato/JGR8xngm0gg/q6bR6tUnG30J TEJO-Vikio ???]</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[UEA-Vikio]] * [[Vikipedio en Esperanto]] * [[Unumondo]] == Eksteraj ligiloj == *[https://www.tejo.org/vikio Retpaĝaro de la TEJO-vikio]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (provizore ne funkcias, tie estas aperonta ankaŭ arkivo) [[Kategorio:TEJO|Vikio]] [[Kategorio:Vikioj]] r8m2q4j8gwjl4511hco5lmn0mfegt5i Lesjöfors 0 12133 9432095 9211936 2026-07-18T08:50:36Z Alifono 114488 Skandinava Esperanto-domo 9432095 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | regiono-ISO = SE }} '''Lesjöfors''' [elp. ''leŝeFOŜ'' / ''leĥeFOŜ''], en Esperanto '''Leŝefoŝo'''<ref>http://www.ipernity.com/user/103276</ref>, estas urbeto en okcidenta [[Svedio]], en la regiono [[Värmland]]. La plej proksima urbeto estas [[Filipstad]]. La loko estas konata en Svedio dank' al [[Glitpilkado]]. == Skandinava Esperanto-domo == La [[Esperanto-Gastigejo en Lesjöfors|Esperanto-gastigejo]] (antaŭa [[sveda lingvo|svedlingva]] nomo: ''Esperanto Gården'') en Lesjöfors estis foje la okazejo de Esperantaj renkontiĝoj, inter aliaj la [[E@I]]-seminario de [[2002]] kaj la [[IJK 2003|59-a internacia Junulara Kongreso]] de [[2003]]. En la jaro [[2011]] tie okazis REF, la familia renkontiĝo<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://vikio.ikso.net/ref2011 |titolo=Retpaĝo pri REF-2011 en la E@I-vikio |alirdato=2010-11-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20101215022207/http://vikio.ikso.net/ref2011 |arkivdato=2010-12-15 }}</ref>. La kooperativo ''Esperanto-Gården'' bankrotis en junio 2025, kaj en septembro la "banko" de la Esperanta Civito aĉetis ĉion. Nun la ĉefa ejo nomiĝas [[Esperanto-Gastigejo en Lesjöfors|Skandinava Esperanto-Domo]]. En la kelo de la Esperanto-domo troviĝis sufiĉe granda kolekto de libroj kaj periodaĵoj ĉefe en Esperanto, sed ankaŭ en aliaj [[planlingvo]]j. [[Dosiero:Esperanto-Garden.jpg|Esperanto-domo en Lesjöfors|centra]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.lesjoforsmuseum.com Muzeo de Lesjöfors] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20191118105924/http://www.lesjoforsmuseum.com/ |date=2019-11-18 }} * [http://e-g.se Esperanto-Gastejo en Lesjöfors] == Referencoj == {{referencoj}} {{Unua}} [[Kategorio:Urboj de Svedio]] [[Kategorio:Vermlando]] gakwcjbzxsahu4u3rsd1jqyelr5dc92 Esperanta Civito 0 13540 9431785 9401330 2026-07-17T17:31:52Z Alifono 114488 /* Eksteraj ligiloj */ (germane) Detlev Blanke, Ĉu manifesti kaj civiti?. Arkivita de la originalo pere de Wayback maŝino. 9431785 wikitext text/x-wiki {{Unua}}{{Informkesto organizaĵo|emblemo=Esperanta Civito - blazono.png|grandeco de emblemo=170|priskribo de emblemo=Blazono de la Esperanta Civito|fondodato=[[2001]]|lando=[[Esperantujo|Esperantio]]|estro1=[[Lorena Bellotti]] (2025-2029)|estro1_tipo=Konsulo|estro2=[[Manuela Blanco]], [[Giacomo Comincini]], [[Alessio Giordano]], Miroslava Kirova, [[Giorgio Silfer]]|estro2_tipo=Kapitulanoj|elstaruloj=[[Parlamento de la Esperanta Civito]]|elstaruloj_tipo=Leĝodona povo|lingvoj=[[Esperanto]], franca (laŭbezone)|sidejo_tipo=Ĉefaj sidejoj|sidejo=[[Ĉaŭdefono]], [[Malago]], [[Budapeŝto]], [[Stokholmo]], [[Lesjöfors|Lesjoforso]], [[Buĵumburo]], [[Pavio]]|nomo-loka=Cité esperantienne ([[franca lingvo|france]])}} La '''Esperanta Civito''' ([[Franca lingvo|france]]: ''Cité espérantienne,'' [[Angla lingvo|angle:]] ''Esperanto Citizenry)'' estas transnacia esperantista [[konsorcio]] kiu aspiras esti subjekto de [[internacia juro]]<ref>''Rimarko: Ankaŭ [[Eŭropa Unio]] estas senteritoria subjekto de internacia juro, same kiel la [[Suverena Ordeno de Malto]]. La leĝa termino 'persono' ne estas sinonimo por homa estaĵo, sed anstataŭe referas al ento kun kapableco posedi leĝajn rajtojn. Iuj spertuloj en internacia juro ne ekskludas ke eblus iam doni juran personecon al la naturo, al ekzemple malnova kvincentjaraĝa arbo aŭ al iuj bestoj (→ (angla) vikipedia artikolo '[[:en:Nonhuman_Rights_Project|non human rights project]]').''</ref>. Ĝi estas siaspece unika (''[[sui generis]]'')<ref>'''''Sui generis''''' estas uzata por indiki la maltipecon de subjekto, kiu distingiĝas per siaj unikaj, apartaj, strangaj kaj ne facile difineblaj karakterizaj trajtoj. </ref>, neteritoria politika ento<ref name=":15">(eo) Ilona Koutny, ''[https://wydawnictworys.com/media/products/9363e57ba8f35bef94c0d61751f3981e/attachments/pl_PL/komunikado-kaj-esperanto-redaktis-ilona-koutny-edition-online.pdf Komunikado kaj esperanto, Universitato Adam Mickiewicz – Interlingvistikaj Studoj]'', p. 204-205, Poznań, 2023, <nowiki>ISBN 978-83-67287-90-6</nowiki>, DOI 10.48226/978-83-67287-90-6</ref>. Ĝiaj tri ĉefaj trajtoj estas [[Federaciismo|federisma]] strukturo, [[homaj rajtoj]] kaj ''ius sermonis''<ref>'''''Ius sermonis''''', en la kazo de la Esperanta Civito temas pri la juro bazita sur la lingvo: ''esperantianeco dependas de tio, ke vi scipovas esperanton.''</ref>. Tio estas la principo laŭ kiu civitaneco estas atribuebla surbaze de lingva aparteno, lingva grupo<ref name=":11">Danke al la [[Universala Deklaracio pri Lingvaj Rajtoj|Universala Deklaracio pri la Lingvaj Rajtoj]], proklamita la 6-an de junio 1996 en Barcelono (Katalunio/Hispanio), la esperantistaro estas agnoskebla kiel lingva grupo.</ref> (la esperantianoj), anstataŭ surbaze de sango aŭ teritorio. Ĝia oficiala lingvo estas [[Esperanto]], kun la [[Franca lingvo|franca]] kiel internacia helplingvo, specife por diplomatia kaj kongresa uzo. Ĝia fondo estis oficiale proklamita la 2an de junio [[2001]]<ref name=":14">(eo) [https://www.esperantio.net/kroniko-de-la-fenomeno ''Kroniko de la fenomeno''], HeKo, la oficiala informa organo de la Civito.</ref>. == Ĝeneralaj karakterizoj == === Difino === Esperanta Civito estas konceptebla kiel provo instituciigi la Esperantan diasporon. La Pakto por la Civito estis subskribita en Svislando en 1998 kaj ĝi estis oficiale fondita la 2-an de junio 2001. La Civito estas kolektivo kiu celas firmigi la rilatojn inter la esperantistoj kiuj sentas sin apartenantaj al senŝtata diaspora lingva grupo. Ĝi ne estas ŝtato, nek movado, kaj ne havas ideologion<ref>(eo) [[Walter Żelazny|Walter Zelazny]], ''Nediŝirebla unueco de kontraŭdiraj ideoj'', [[Literatura_Foiro]], p.339, n-ro 308, decembro 2020.</ref>, ĉar ĝian civitanaron unuigas nur la respekto al la homaj rajtoj, la aprezo al federisma, necentralizita modelo, kaj prezipe la ideo ke Esperanto estas ne nur komunikilo kaj beletra perilo, sed ĉefe identigilo, parto de la identeco de esperantisto. La Civito tamen ĉerpas el tri grandaj ideologioj kiuj rilatas al Esperantio: la [[homaranismo]] de [[L. L. Zamenhof|L.L. Zamenhof]] (en lia koncepto pri esperanta popolo), la [[sennaciismo]] de [[Eŭgeno Lanti|E.Lanti]] (ne en lia klasisma faceto), la mondfederismo de [[Edmond Privat|Privat]] (en lia pacifisma perspektivo)<ref>(eo) [[Giorgio Silfer]], Komento pri "''[https://www.esperantio.net/heko/gary-mickle-sagace-sed-ne-tute-pri-la-esperanta-civito Gary Mickle sagace (sed ne tute) pri la Esperanta Civito]''", HeKo n-ro 727 4-A, la 12-an de februaro 2020</ref>. === Celaro === La celo de la Esperanta Civito estas formi la nukleon de nova speco de transnacia Esperanta komunumo, kun la ĉefa celo reprezenti esperantistojn, kiuj sentas sin apartenantaj al memelektita senŝtata diaspora lingva grupo<ref name=":15" /><ref name=":11" /><ref>(en) Griffin Bassett, ''[https://griffinbassett.com/wp-content/uploads/2024/11/To-Craft-a-Culture-Language-Attitudes-and-the-Vitality-of-Esperanto.pdf To craft a culture: language attitudes and the vitality of Esperanto] (PDF)'', p. 5, Boston College International Studies Program, 2024</ref>. La celo de la Civito estas antaŭenpuŝi ĝiajn transnaciajn valorojn kaj emfazi la realan funkcion de Esperanto kiel lingvo de alternativa komunikado por diaspora komunumo, pli ol eventuala dua lingvo por la tuta homaro. Laŭ la Civito (kaj laŭ L.L. Zamenhof kaj ĉefaj [[Aŭtoroj de originala esperantlingva literaturo|Esperanto-verkistoj]]) la esperantistaro konsistigas popolon en formo de memvola diaspora lingva minoritato<ref>Art. 1, par. 5 de la [[Universala Deklaracio pri Lingvaj Rajtoj]]</ref> kun kelkaj paralelaj similaĵoj al la [[Ciganoj#Etimologio|romaa]] diasporo<ref>(eo) ''[https://www.esperantio.net/heko/plu-vundas-tiu-bruna-triangulo Plu vundas tiu bruna triangulo]'', HeKo, n-ro 32 4-A, la 9-an de aprilo 2010.</ref>. * Fortigi rilatojn inter la organizaĵoj aliĝantaj al la fonda pakto; * Havi agnoskon de la identeco kaj ekzisto de la esperantlingva mondo kiel popolo<ref>(eo) G. Silfer, “''[https://www.esperantio.net/heko/la-socia-historio-de-la-esperanta-popolo-prespreta La socia historio de la esperanta popolo]''”. HeKo n-ro 911 6-B, la 29-an de majo 2026. Specife rilataj al la Esperanta Civito: “''La esperantistaro: ĉu lingva minoritato? kaj kia?”, “Centralismo aŭ feder(al)ismo: alternativo por Esperantio”, “Esperantisto, samideano, civitano: unu matrico, tri niveloj''”. Eld. LF-Koop, 2026, 250 paĝoj. Distribuo pere de la libroservo de LF-Koop.</ref>; * Fondi la esperantan civitanecon * Fondi jurajn dispoziciojn komunajn al la tuta Esperantista mondo. == Konstitucia sistemo de la Esperanta Civito == === Konstitucia Ĉarto === La fundamentaj normoj<ref>''(eo) [https://www.esperantio.net/normaro Normaro] | Esperanta Civito'', ĉe ''www.esperantio.net''</ref> de la Civito estas menciitaj en la ''Konstitucia Ĉarto'' adoptita en 2001<ref>''(eo) [https://www.esperantio.net/konstitucia-%C4%89arto Konstitucia Ĉarto] | Esperanta Civito'' , ĉe ''www.esperantio.net'' </ref> kaj baziĝas sur la [[Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj|Deklaracio pri la Homaj Rajtoj]] (1948) kaj la Pakto por la Esperanta Civito (1998)<ref>(eo) ''[https://www.esperantio.net/pakto Pakto por la Esperanta Civito] | Esperanta Civito, ĉe www.esperantio.net'' </ref>. La Pakto por la Esperanta Civito estis lanĉita en [[La Chaux-de-Fonds|Ĉaŭdefono]] (Svislando) en [[1998]], fare de la establoj partoprenintaj en la unua Forumo por la Esperanta Civito. Post dujara diskuto, la Konstitucia Ĉarto (Konstitucio) estas promulgita en [[Sabbioneta|Sabloneto]] (Italio)<ref>(eo) ''[https://www.esperantio.net/konstitucia-%C4%89arto Konstitucia Ĉarto]'' ''| Esperanta Civito,'' ĉe ''www.esperantio.net''</ref> fare de la tria Forumo, kiu samtempe fariĝis unu el la du branĉoj de la Civita [[Parlamento de la Esperanta Civito|Parlamento]]. La unuaj elektoj por la Senato okazis la 15-an de decembro 2001, kiam gajnis por la unua fojo la Verda Listo. La unua Konsulo fariĝis [[Walter Żelazny]]; lia Unua Vickonsulo estis [[Ljubomir Trifonĉovski]]. === Federisma strukturo === [[Dosiero:Konstitucia sistemo de la Civito.png|eta|271x271px|Konstitucia sistemo de la Esperanta Civito.|maldekstra]] La Esperanta Civito havas federisman strukturon. Ĝia leĝodona instanco estas la ''Parlamento''. Forumo kaj Senato formas kune la ''Parlamenton''. La ''Konsulo'' estas la ĉefkandidato de la gajninta listo: li reprezentas oficiale la Civiton, prezidas la Parlamenton kaj gvidas la ekzekutivan instancon, nomatan ''Kapitulo''. La Konsulo kaj la Vickonsulo pri informado responsas pri la retagentejo [[Heroldo Komunikas|HeKo]] (Heroldo Komunikas), la oficiala organo de la Esperanta Civito. La Esperanta Civito estas subtenata de rilataj instancoj (''paktintaj establoj'') kiuj konsistigas la "federaciajn" entojn de la organizo: inter la plej gravaj estas [[Literatura Foiro]], [[Heroldo de Esperanto]], [[LF-koop]], [[Centro di Interlinguistica]] kaj la [[Esperanta PEN-Centro]]<ref>(eo) ''Establoj | Esperanta Civito,'' ĉe ''www.esperantio.net'' </ref>. La ''establoj'' aliĝintaj al la Pakto estas reprezentitaj paritete (egalrajte) en asembleo nomata ''Forumo''. La membroj aŭ abonantoj de tiuj establoj rajtas peti la civitanecon kaj tiel elekti la ''Senaton'', kie la diversaj listoj de individuaj civitanoj estas proporcie reprezentitaj. La instancoj de la Civito estas subsiduaj al la strukturoj de la establoj aliĝintaj al la Pakto: la Kapitulo ne rajtas dikti al paktintoj kion fari, ekster la Pakto, la Konstitucio kaj la komune aprobitaj direktivoj. Reciproke, la paktinta establo ne rajtas atendi intervenon de la Kapitulo ekster la cititaj normaroj. La subsidueco garantias la eventualan neŭtralecon de la paktintoj, kiuj gardas plenan aŭtonomecon ankaŭ post la aliĝo al la Pakto. {| class="wikitable" |+Listo de la paktintaj establoj en 2025<ref>https://www.esperantio.net/establoj</ref> !Lando !Establo(j) |- |{{BGR}} |Esperanto-Societo Sukceso, Esperantista Domo de Kulturo |- |{{CHE}} |[[Heroldo de Esperanto]], [[Kultura Centro Esperantista]], [[Literatura Foiro]], [[LF-koop|Kooperativo de Literatura Foiro]], [[Interlingvistika Centro]], [[Esperanta PEN-Centro]], Feminisma Esperanta Movado |- |{{FRA}} |Esperanto Poitou-Charentes |- |{{ITA}} |ASSI Scout, Studenta Esperanta Ligo |- |{{VEN}} |Kooperativo Esperanto-Amikaro |- |{{BDI}} |Societo Internacia por Paco Universala, Islama Esperanto Klubo, [[Afrika Esperanto-Instituto]], Civila Esperanta Servo |- |{{CMR}} |Hilelista Esperanto-Komunumo |- |{{ESP}} |[[Esperanta Naturamikaro (ENa)|Esperanta Naturamikaro]] |- |{{COD}} |Societo Solidareco Bona Volo, Unio de Esperantistoj por la Disvolvo de Uviro |- |{{HUN}} |[[Karlo Fajszi|Fajszi]] Amika Rondo |- |{{CIV}} |[[Kotdivuara Esperanto-Asocio]] |- |{{SWE}} |[[Esplora Instituto de Esperantologio]] |} === La instancoj de la Esperanta Civito === [[Dosiero:Parlamento de la Esperanta Civito (2025).png|eta|Strukturo de la [[Parlamento de la Esperanta Civito]].|286x286ra]] ==== La leĝodona povo ==== La leĝodonan povon en la Civito havas la [[Parlamento de la Esperanta Civito|Parlamento]], konsistanta el [[Parlamento de la Esperanta Civito#Forumo|Forumo]] (kiu reprezentas la establojn) kaj [[Parlamento de la Esperanta Civito#Senato|Senato]] (kiu reprezentas la civitanojn), ambaŭ prezidataj de la Konsulo. La Parlamento estas do la suverana instanco kiu produktas normojn (vidu malsupre). {| class="wikitable" |+[[Parlamento de la Esperanta Civito#Senato|Senato]] de la Esperanta Civito (2025-2029)<ref>https://www.esperantio.net/parlamento</ref> !Listo !Nomo !Ĉefa(j) eduklingvo(j) |- |Verda |[[Lorena Bellotti]] |itala |- |Verda |Charlotte Florence Batuseka |franca |- |Verda |[[Manuela Blanco]] |kastilia |- |Verda |Giorgio Di Nucci |itala |- |Verda |Rubèn Fernández |kastilia, kataluna |- |Verda |[[Alessio Giordano]] |itala |- |Verda |Antonio Justicia |kastilia |- |Verda |Miroslava Kirova |bulgara |- |Verda |[[Perla Martinelli]] |itala |- |Verda |Laura Miller |angla |- |Verda |[[Fernando Pita]] |portugala |- |Verda |Hubert Michael Schweizer |germana |- |Blanka |Anna Bartek ([[Anjo Amika]]) |hungara |- |Blanka |Lucien Kagina |runda, franca |- |Blanka |Abdoulrahman Bukuru |runda, franca |- |Blanka |Tihomir Lovriĉ |kroata |- |Blanka |Honoré Sebuhoro |franca |- |Blanka |Kalle Vilbaste |estona |} {| class="wikitable" |+[[Parlamento de la Esperanta Civito#Forumo|Forumo]] de la Esperanta Civito<ref>https://www.esperantio.net/establoj</ref> !Establo !Forumano(j) |- |Esperanto-Societo Sukceso |Aleksandar Holevitch |- |[[Heroldo de Esperanto]] |Herman Deceuninck, [[Giorgio Silfer]] |- |[[Kultura Centro Esperantista]] |Giuseppe Pranzo Zaccaria |- |[[Literatura Foiro]] |[[Giacomo Comincini]] |- |Esperantista Domo de Kulturo |Dimitrinka Kateva, Ivaniĉka Maĝarova |- |[[LF-koop|Kooperativo de Literatura Foiro]] |Marc Hiltbrand |- |[[Interlingvistika Centro]] |Cristina Stefani, [[Marco Picasso]] |- |[[Esperanta PEN-Centro]] |Georgi Miĥalkov |- |Esperanto Poitou-Charentes |Patrick Boursicot |- |ASSI Scout |Ariele Baldrati |- |Feminisma Esperanta Movado |Roland Eriksson |- |Studenta Esperanta Ligo |Prosper Ntuzwenimana |- |Kooperativo Esperanto-Amikaro |Mayra Núñez Hernández, Nancy Aquino Acevado |- |Societo Internacia por Paco Universala |Libéré Mudende, Frederiko Nimubona |- |Hilelista Esperanto-Komunumo |Raymond Brisebois |- |[[Esperanta Naturamikaro]] |Antonio Vazquez |- |Societo Solidareco Bona Volo |Alphonse Waseka |- |[[Karlo Fajszi|Fajszi]] Amika Rondo |Peter Szilvássy |- |[[Kotdivuara Esperanto-Asocio]] |Antoine Kouablan |- |Islama Esperanto Klubo |Annas Ahishakiye, Shabani Muruta |- |Unio de Esperantistoj por la Disvolvo de Uviro |Sylvestre Mogumbekere |- |[[Afrika Esperanto-Instituto]] |Jean-Sacha Barikumutima, Janvier Ndericimpaye |- |Civila Esperanta Servo |François-Mauriack Nunda |} ==== La ekzekutiva povo ==== La Konsulo ne nur prezidas la Parlamenton, sed ankaŭ la ĉefan ekzekutivan instancon, t.e. la Kapitulo. Estis ĝis nun Konsuloj: [[Walter Żelazny]] (2002-2006), [[Giorgio Silfer]] (2007-2011; 2018-2019), [[Marie-France Conde Rey]] (2012-2016), Chamberline Nguefack Zedong (2017-2018), [[Riichi Karibe]] (2020-2024) kaj [[Lorena Bellotti]] (2025-2029). La anstataŭanto de la Konsulo, laŭ la Konstitucio de la Civito, estas la Unua Vickonsulo. Oficis en tiu rolo [[Ljubomir Trifonĉovski]] (2002-2006; 2012-2013), [[Marie-France Conde Rey]] (2007-2011), [[Giorgio Silfer]] (2013-2019; 2023-2024), [[Julio Herrero]] (2020-2023) kaj [[Manuela Blanco]] (2025-2029). ===== Galerio de la Konsuloj ===== <gallery> Dosiero:Walter zelazny.jpg|[[Walter Żelazny]] (2002-2006). Dosiero:Giorgio Silfer.tif|[[Giorgio Silfer]] (2007-2011; 2018-2019). Dosiero:Marie-France Conde Rey.jpg|[[Marie-France Conde Rey]](2012-2016). Dosiero:Karibe Riichi 2020.jpg|[[Riichi Karibe]] (2020-2024). Dosiero:Lorena Bellotti.jpg|[[Lorena Bellotti]] (2025-2029). </gallery> ===== Galerio de la Unuaj Vickonsuloj ===== <gallery> Dosiero:Trifonĉovski 1996.jpg|[[Ljubomir Trifonĉovski]] (2002-2006; 2012-2013). Dosiero:Marie-France Conde Rey.jpg|[[Marie-France Conde Rey]] (2007-2011). Dosiero:Giorgio Silfer.tif|[[Giorgio Silfer]] (2013-2019; 2023-2024). Dosiero:Julio Herrero.jpg|[[Julio Herrero]] (2020-2023). Dosiero:Manuela Blanco Pavio.jpg|[[Manuela Blanco]] (2025-2029). </gallery> [[Dosiero:Kapitulo de la Esperanta Civito.jpg|eta|288x288ra|La Kapitulo de la Esperanta Civito (2025-2029) en la urbodomo de [[Malago]], la 1-an de aprilo 2025.]] {| class="wikitable" |+Kapitulo de la Esperanta Civito (2025-2029)<ref>https://www.esperantio.net/heko/konsultigxo-de-la-konsulino-kun-la-formita-kapitulo</ref> !Titolo !Kapitulano !Ofico |- |senatanino |[[Lorena Bellotti]] |Konsulino |- |senatanino |[[Manuela Blanco]] |vickonsulo pri internaj aferoj |- |forumano |[[Giacomo Comincini]] |vickonsulo pri informado |- |senatano |[[Alessio Giordano]] |vickonsulo pri klerigado |- |senatanino |Miroslava Kirova |vickonsulo pri socialaj aferoj |- |forumano |[[Giorgio Silfer]] |vickonsulo pri financoj |- |forumanino |Viviana Piccinini |vickonsulo pri bibliotekoj |} ==== La arbitracia povo ==== [[Dosiero:Kortumo Esperanta Civito.png|eta|368x368ra|La justica instanco de la Esperanta Civito, la Kortumo.|maldekstra]]La Kortumo estas la arbitracia instanco, kreita de la Pakto la [[10-a de aŭgusto|10an de aŭgusto]] [[1998]]. Temas do pri la plej antikva el la Civitaj instancoj: ekzemple, la unua Parlamento kaj unua Konsulo ekestis [[Zamenhofa Tago|Zamenhof-Tage]] [[2001]], kaj la unua Kapitulo la [[26-a de februaro|26-an de februaro]] [[2002]]. Oni rajtas diri ke, en la juna demokratio de Esperantio, la justica povo originis iom antaŭ la leĝodona, kiu mem originis iomete antaŭ la ekzekutiva. Sed fakte dum la unuaj jaroj la Kortumo ne plenumis justican povon: ĝia tasko estis interveni kiel paciganto okaze de konfliktoj inter la paktintaj establoj kaj doni aŭtentan interpreton pri diversaj demandoj rilate al la Pakto kaj al la Konstitucio. Krome la Kortumo funkciis (kaj plu funkcias) kiel notario por la Senataj kandidatlistoj. La Kortumon elektas la Forumo, nome la asembleo de la paktintaj establoj. Tial ke la Forumo fariĝis en [[2001]] unu el la du branĉoj de la Civita Parlamento, oni povas diri ke nur duono de la Parlamento elektas la Kortumon. Tiel ĝi restas tute sendependa de la aliaj du povoj. La Kortumo decidas pri eventuala eksigo de paktinta establo, sed la akcepto de nova paktinto apartenas al la Forumo. La eliro eblas laŭ proceduro kiu garantias ĉiujn establojn: se ekzemple establo havus grandajn ŝuldojn al alia paktinto, nur la arbitracia instanco havus la forton reguligi la aferon antaŭ ol ĝia eksiĝo. La arbitraciado kaj la aŭtenta interpretado de normoj viciĝas al alia grava tasko de la Kortumo: prepari la Civitan Kodon, bazante sin sur la [[Svislando|svisa]]. Moresson Feïdangaï, [[Stan Keable|Stano Keable]] kaj [[Vinko Ošlak|Vinko Oŝlak]] estas la nunah kortumanoj; gec-anoj Andrés Martín kaj Tiziana Rogora, la vickortumanoj.[[Dosiero:Verda Listo nova logo.jpg|eta|171x171ra|Simbolo de la nune reganta Verda Listo.]] == Politika vivo == Protagonistoj en la politika vivo de la Civito estas la partioj, kiuj partoprenas en la elektoj por la [[Parlamento de la Esperanta Civito#Senato|Senato]] pere de listoj. Ekde la komenco ĝis nun la Verda Listo, progresema, ekologia kaj laika alianco, havis ĉiam la majoritaton. Sekve ĉiuj Konsuloj venis el tiu frakcio. La Blanka Listo, konservema kaj religie inspirita, estis konstante la ĉefa grupo de opozicio, sed ekzistis dum kelkaj jaroj ankaŭ Ruĝa Listo, socialisma. La simbolo de la Verda Listo estas ''arbo kun radikoj'', la slogano: "De Zamenhof ĝis la Esperanta Civito". La simbolo de la Blanka Listo estas ''fiŝo'', la slogano: "Por Civito inspirita de kristanaj valoroj". Ĉiujn kvin jarojn, okazas voĉdonado por la Senato de la Civito. Laŭ la Konstitucio, la plej granda listo gajnas pliajn seĝojn. En 2006, 2011 kaj 2016 la premio estis 6 pliaj seĝoj, sed en 2019 ĝi estis 2 pliaj seĝoj.<ref>https://www.esperantio.net/index.php?id=15#chIIIart17</ref> Ekzemple, en 2016, la Verda Listo gajnis 9 seĝojn pro la voĉdonoj kaj 6 seĝoj ĉar ĝi estis la plej granda listo. {| class="wikitable" |+ Rezultoj por la Senato laŭ voĉdonoj !Listoj !2001<ref name=":10">[https://www.esperantio.net/index.php?id=7 Kroniko de la fenomeno] - esperantio.net</ref> !2006<ref name=":2">[https://esperantio.net/index.php?id=233 Elektita la nova Senato] - [HeKo 318 6-C: 19 dec 06]</ref> !2011<ref name=":3">[https://esperantio.net/index.php?id=1851 Rezulto de la skrutinio por la Senato] - [HeKo 497 1-C, 17 dec 11]</ref> !2016<ref name=":4">[https://esperantio.net/index.php?id=3045 Rezulto de la skrutinio por la Senato 2017-21] - [HeKo 627 5-C, 19 dec 16]</ref> !2019<ref name=":5">[https://esperantio.net/index.php?id=3953 Rezulto de la skrutinio por la Senato 2020-24] - [HeKo 724 3-C, 19 dec 19]</ref> !2024<ref name=":6">Rezultoj de la skrutinioj por la Senato 2025-29 - [HeKo 853 9-C, 17 dec 24] - https://www.esperantio.net/heko/rezultoj-de-la-skrutinioj-por-la-senato-2025-29</ref> |- |'''Verda''' |(70%) |108 (66.25%) |130 (73.44%) |103 (72.54%) |114 (70.80%) |55 (65,48%) |- |'''Blanka''' |(30%) |30 (18.40%) |24 (13.55%) |39 (27.46%) |47 (29.20%) |29 (34,52%) |- |'''Ruĝa''' | - |15 (9.20%) |23 (12.99%) |<nowiki>-</nowiki> |<nowiki>-</nowiki> | - |- |'''Entute''' !? !159 !177 !142 !161 ! |} {| class="wikitable" |+Rezultoj por la Senato laŭ seĝoj !Listoj !2001<ref name=":10" /> !2006<ref name=":2" /> !2011<ref name=":3" /> !2016<ref name=":4" /> !2019<ref name=":5" /> !2024<ref name=":6" /> |- |'''Verda''' |15 |16 |15 |15 |14 |13 |- |'''Blanka''' |4 |2 |2 |4 |5 |6 |- |'''Ruĝa''' | - |1 |2 |<nowiki>-</nowiki> |<nowiki>-</nowiki> | - |- |'''Entute''' !19 !19 !19 !19 !19 !19 |} == Normaro == [[Dosiero:Normaro de la Esperanta Civito.png|eta|310x310ra|Hierarkio de la normoj en la konstitucia sistemo de la Esperanta Civito.]]La fundamentaj normoj de la Esperanta Civito estas la Konstitucia Ĉarto ([[2001]]), kiu originas el la Pakto por la Esperanta Civito ([[1998]]), kaj la [[Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj|Universala Deklaracio pri la Homaj Rajtoj]] (1948). Grava referenco, sed sen normiga valoro (escepte de la art. 1 par. 5), estas la [[Universala Deklaracio pri Lingvaj Rajtoj|Universala Deklaracio pri la Lingvaj Rajtoj]] (1996), danke al kiu la esperantistaro estas agnoskebla kiel lingva grupo. ''Strukturaj normoj'' estas dispozicioj plenumantaj konstituciajn priskribojn, havante tial pli altrangan naturon ol ordinaraj normoj. Ekzemple, estas strukturaj normoj la reglamentoj de la parlamentaj ĉambroj. La [[Parlamento de la Esperanta Civito#Forumo|Forumo]] aprobas normojn en formo de direktivo kaj la [[Parlamento de la Esperanta Civito#Senato|Senato]] aprobas normojn en formo de leĝo. Ambaŭ branĉoj de la [[Parlamento de la Esperanta Civito|Parlamento]] aprobas aplikajn aktojn, respektive reglamentojn kaj administrajn aktojn. Direktivoj kaj reglamentoj de la Forumo ne devigas unuopajn civitanojn, sed la establojn mem, kiuj devas konformigi siajn statutojn al ili, se necese. La Konsulo plenumas per ediktoj la direktivojn kaj reglamentojn aprobitajn de la Forumo. Leĝoj kaj administraj aktoj de la Senato devigas la civitanojn, ne la establojn aliĝintajn al la Pakto. La Konsulo plenumas per dekretoj la leĝojn kaj administrajn aktojn aprobitajn de la Senato. Okaze de manko de normo, la Civito referencas provizore al la [[Svisa juro|Svisaj Kodoj]]. La tuta normaro aperas en ''La Verda Libro de la Esperanta Civito'', mendebla tra la redakcio aŭ tra [[Esperanta Kulturservo]]. == Eksteraj rilatoj == [[Dosiero:Helvetia Esperanto-Domo.jpg|eta|225x225ra|Helvetia Esperanto-Domo en [[La Chaux-de-Fonds|Ĉaŭdefono]], sidejo de la Eŭropa Legacio.]] Kerna rimedo por la prizorgo de la eksteraj rilatoj kun la subjektoj de internacia juro kaj gravaj internaciaj organizoj estas la tiel nomataj "legacioj" (en [[La Chaux-de-Fonds|Ĉaŭdefono]], [[Stokholmo]] kaj [[Budapeŝto]], ekde 2026 ankaŭ en [[Buĵumburo]]). En ĝiaj eksteraj rilatoj la Civito celas prestiĝon ĉe internaciaj institucioj: [[Internacia klubo PEN]], ''Naturfreunde International'' ([[Naturamikoj|NFI]]), [[Asocio de Lingvaj Testistoj en Eŭropo]] ([[Asocio de Lingvaj Testistoj en Eŭropo|ALTE]]) kaj la [[Internacia Konsilio de Virinoj]]<ref>(fr) ''[https://www.recim.org/asso/memb-fr.htm#trans Associations membres]'', Registre international des citoyens du monde.</ref>. La Esperanta Civito estis ankaŭ akceptita kiel observanto ĉe la neregistara organizaĵo [[Organizaĵo de Nereprezentitaj Nacioj kaj Popoloj|UNPO]] (Unrepresented Nations and Peoples Organization) kiel reprezentanto de la esperantoparolanta komunumo<ref>(en, eo, pl) Ilona Koutny & Ida Stria & Michael Farris,''[https://pure.uva.nl/ws/files/66437399/the_intercultural_role_of_esperanto.pdf The Intercultural Role of Esperanto - Interkultura rolo de Esperanto - Międzykulturowa rola esperantan]'' (PDF), p. 21, I, [[Universitato Adam Mickiewicz]], Institute of Ethnolinguistcs, Poznań 2021, <nowiki>ISBN 978-83-66666-31-3</nowiki>,DOI 10.48226/978-83-66666-31-3</ref>. === Rilatoj kun UEA === Komplete mankas rilatoj inter la Civito kaj [[Universala Esperanto-Asocio]]. La Civito ne pretendas reprezenti la tutan esperantan komunumon, nek ĝia ekzisto kontraŭas la laboron de centralizita movado, kiu per sia rigardo eksteren plenumas la gravan taskon de varbado kaj rekrutado – rolon, kiun komunumo de malgrandaj dimensioj, orientita ĉefe al fortika solidareca ligo inter siaj membroj, kia estas la Civito, malfacile povas plenumi. Kaj ĝuste tial la Civito kritike priskribis la nuntempan E-movadon, kie evidente percepteblas la manko de klara strategia agadplano kaj konkretaj atingoj; ĉar movado, male ol popolo, devas konstante pruvi la sencon de sia ekzisto kaj la aktualecon de sia celaro. === Rilatoj kun "Libera Folio" === Dum pluraj mandatoj, la Civito gardis malaltan opinion pri [[Libera Folio]] kaj eĉ rifuzis uzi ties nomon en oficialaj komunikoj, anstataŭigante ĝin per "skandalisma retgazeto" aŭ "nordeŭropa skandalgazeto". Tamen, tiuj tensioj koncernis nur la redakcion de revuo kaj parton de la tiama ekzekutiva povo de la Civito (ĝis la mandato 2019-2024), ili neniel envolvas la tutan civitanaron en la ĝeneralan opiniadon pri Libera Folio. == Institucioj kaj simboloj de la Esperanta Civito == [[Dosiero:Esperanta Civito - blazono.png|eta|147x147ra|Blazono de la Esperanta Civito.]] La Civito enhavas multajn trajtojn kaj instituciojn, simile al tiuj, kiuj kutime apartenas al ŝtato, krom lando kaj armeo. * Flago kaj himno (la tradiciaj esperantaj); * Civita Banko<ref>https://www.esperantio.net/civita-banko</ref> kun propono de propra valuto, la speso, la kalkulmono de la Esperanta Civito * Lingva Komitato<ref>https://www.esperantio.net/lingva-komitato</ref>; * Censado; * Moto: ''E pluribus ultra'' (''El pluraj transen''); * Novaĵagentejo: ''[[Heroldo Komunikas]]'' (HeKo)<ref>https://www.esperantio.net/</ref>; * Oficialaj festotagoj: ''– la 14-a de aprilo''''',''' Memortago de ĉiuj Pioniroj ''– la 2-a de junio''''',''' Tago de la Esperanta Lingvo ''– la 10-a de aŭgusto''''',''' Tago de la Esperanta Civito; ''– la 15-a de decembro''''',''' Tago de la Esperanta Kulturo. == Transnacia kultura identeco == Esperanta Civito organizas sin kiel institucion kun [[Transnaciismo|transnacia kulturo]], kies precipa celo estas reprezenti esperantistojn perceptantajn sian esperantistecon kiel apartenon al [[Diasporo|diaspora]] lingva grupo. La Civito konceptas Esperanton kiel identigilon kaj kulturan perilon. Laŭ la franca [[Sociolingvistiko|socilingvisto]] [[Philippe Blanchet]] la tri trajtoj necesaj al funkcianta identiĝo por lingva kaj kultura grupo<ref>(fr) Philippe Blanchet, [https://www.youtube.com/watch?v=AtOPM_ZHy-o&t=1786s Interkulturaj rilatoj kaj sento de aparteno al grupo], YouTube, la 10-an de aprilo 2017.</ref>, se aplikataj al la Esperanta Civito, estas: * unue, ke la individuo sentas ke li apartenas al la Esperanta Civito (aŭ sin deklaras Esperanta civitano); * due, ke tiuj, kiuj jam apartenas al tiu grupo, agnoskas ke la novalventinta individuo apartenas al la sama grupo; * trie, ke tiuj, kiuj ne apartenas al la Civito, agnoskas kaj ke ekzistas Esperantaj civitanoj kaj ke tiu antaŭmenciita individuo apartenas al la Esperanta Civito. == Servoj == Ne la Civito mem produktas servojn, sed la establoj aliĝintaj al la Pakto, kiuj provizas ĉiujn esperantistojn precipe per kulturaj kaj socialaj servoj. Esenca rimedo estas la nemoveblaĵoj (posedataj de esperanta establo aŭ de neesperantista kiu konsentas pri Civita servo) kie povas funkcii kursejo, somerumejo por infanoj, ripozejo k.s. Ekde 2025, la Civito disponas je centralizita retvendejo: ''[[Esperanta Kulturservo]]'', kiu provizas librojn, diskojn kaj aliajn varojn, plus aliĝojn al eventoj kaj kursoj de la paktintaj establoj<ref>https://kulturservo.esperantio.net/</ref>. == "Neŭtrala popolo" == La Civito konceptas la esperantistaron kiel popolon<ref>(itale) ''[https://www.treccani.it/magazine/chiasmo/extra/iuss_extra_silfer_ita.html Unue la Esperanta popolo]'',Treccani. <small>Alirdato: la 29-an de aŭgusto 2025</small> </ref>. Ĝia formiĝo estis la natura konsekvenco de la ĝermo engrundigita de Zamenhof kaj ŝosinta per la [[Manifesto de Raŭmo]], kies spuroj (t.n. praraŭmismaj) troveblas ĉe pluraj pioniroj de la esperantismo. El la letero de Lazaro Ludoviko Zamenhof al [[Abram Kofman|Abraham Kofman]] en Odeso, 28 Majo 1901:<blockquote>Estas vero, ke Esperanto havas nun la plej bonajn kaj brilantajn esperojn por la estonteco: kaj tamen sufiĉe instruita de la sperto mi ne estas optimisto! Estis tempo, kiam Volapük staris ankoraŭ multe pli brilante, kaj tamen… rapide kiel fulmo Volapük falis kaj el ĉiuj ĝiaj plej brilantaj esperoj restis '''nenio'''! Se eĉ ĉiuj akademioj de la mondo akceptus Esperanton, se eĉ milionoj da personoj ĝin uzadus, nenio garantias, ke en la daŭro de unu jaro ĝi subite ne estos forĵetita kaj forgesita por eterne! Se ĝi unu fojon “eliros el la modo”, ĝi plej rapide pereos por ĉiam. Lingvo Internacia fortikiĝos por ĉiam nur en tia okazo, se ekzistos ia grupo da homoj, kiuj akceptus ĝin kiel sian lingvon familian, '''heredan'''. Cento da tiaj homoj estas por la ideo de lingvo neŭtrala multege pli grava ol milionoj da aliaj homoj. Hereda lingvo de la plej malgranda kaj plej sensignifa popoleto havas vivon multege pli garantiitan kaj neestingeblan, ol senpopola lingvo, kiun uzus eĉ milionoj da homoj. Jes, mi estas profunde konvinkita, ke nek solvo de la hebrea demando, nek enradikiĝo de lingvo neŭtrala estos iam ebla sen hilelismo, t. e. sen kreo de '''neŭtrala popolo'''.<ref>L.L. Zamenhof (1929), ''Originala Verkaro'', Ferdinand Hirt & Sohn, Leipzig, p. 323.</ref></blockquote>Tiun vidpunkton de Zamenhof atestas ankaŭ aliaj dokumentoj, ekzemple la letero "2 Oktobro 1905" al pastoro [[Friedrich Schneeberger]], tiama prezidanto de [[Svisa Esperanto-Societo]], kie oni legas:<blockquote>La kreado de malgranda neŭtrale-homa popolo, en kiun iom post iom povus enverŝiĝi kaj solviĝi ĉiuj popoloj de la mondo, estas la tuta celo de mia vivo. La esperantismo estas nur '''parto''' de tiu ĉi ĝenerala ideo. Sed por ke la ĝenerala ideo (kiun multaj esperantistoj certe ne volos akcepti) ne malhelpu la aferon '''esperantan''', tial mi ne ligos ĝin kun la esperantismo, sed mi proponos en la [Ĝeneva] kongreso, ke ni kreu inter ni '''sekcion''' de esperantistoj-“homaranoj”.<ref>G. Waringhien (1948), ''Leteroj de L.L. Zamenhof. La tragedio de lia vivo rivelita de lia ĵus retrovita korespondo kun la francaj eminentuloj, I. 1901-1906'', Sennacieca Asocio Tutmonda, Paris, 2 oktobro 1905.</ref></blockquote>Kaj el la preskaŭ samdata letero de Zamenhof al [[Emile Javal|Émile Javal]], 24 Septembro 1905:<blockquote>Tiu ĉi malgranda popoleto, kiu havus sian konstantan kulturan centron en unu el la urboj de la neŭtrala Svisujo, prezentus fundamentan grupon, kiu iom post iom ensorbus en sin ĉiam pli da homoj el ĉiuj nacioj kaj estus la komenco de la estonta lingve kaj religie unuigita homaro.<ref>G. Waringhien (1948), ''Leteroj de L.L. Zamenhof. La tragedio de lia vivo rivelita de lia ĵus retrovita korespondo kun la francaj eminentuloj, I. 1901-1906'', Sennacieca Asocio Tutmonda, Paris, 24 septembro 1905.</ref></blockquote>En revuo ''Esperanto'' (15 Oktobro 1908), [[Hector Hodler]], direktoro de la gazeto kaj kunfondinto de la ĵus naskita [[Universala Esperanto-Asocio]] (UEA), deklaris: <blockquote>Esperanto do ne estas la propraĵo de la mondo, sed, kiel ĉiu lingvo, la propraĵo de siaj konstantaj uzantoj, la apartenaĵo de la “popolo Esperantista”. […] Tiu popolo ekzistas. Ankoraŭ tre malgranda kaj tre dissemita ĝi estas sur la vasta mondo, sed sian estadon ĝi pruvas per la vivo ĉiutaga […]. Ne, “esperantista popolo” ne estas “infana ĥimero” aŭ “ridinda metaforo”, ĉar lingvo ne povas vivi sen ''sia'' popolo. Tiu malgranda popolo ĉiutage kreskos, kaj ju pli ni multigos kaj plirealigos ligilojn, kiuj ekzistas inter ĝiaj membroj, des pli ĝi fortikiĝos kaj potenciĝos.<ref>H. Hodler (1908), ''La lingvo kaj la popolo'', en: “Esperanto”, 15 oktobro 1908, p. 1.</ref></blockquote>Ankaŭ [[Edmond Privat]] esprimis la saman opinion en prelego dum la 7-a UK, titolita ''Pri Esperanta literaturo'', sed identigante la kernon de la esperanta identeco en la originalaj poemoj:<blockquote>La franca pensulo [[Ernest Renan]], ie skribis tion ĉi: "''Ke homoj formas unu popolon, tion faras ilia memoro pri l' grandaj aferoj komune faritaj kaj ilia volo por plenumi novajn''." Precize tiun memoron kaj tiun volon oni ĉe preskaŭ ĉiu linio povas ekvidi en tiuj komunaj poemoj. Tial ili bone atestas la ekziston de nia esperantista popolo, kaj ne nur ĝian malfacilan komenciĝon, ĝian senlacan bataladon kontraŭ mokoj kaj persekutoj, ĝian pacan militadon sen iaj armiloj, krom granda morala kuraĝo kaj esperplena pacienco.</blockquote> == Censado == La membreco en la Civito, kiun ĝi nomas ''civitaneco'', estas senpaga kaj dumviva. Ĉiun kvinan jaron, la Civito faras censadon por eltrovi, kiom da civitanoj estas. La unua oficiala censado okazis en 2006 kaj trovis, ke 30% de la membroj estis virinoj kaj 70% loĝis en Eŭropo.<ref name=":8">[https://www.esperantio.net/index.php?id=217 Civita censotago 2006] - [HeKo 316 8-C, 30 nov 06]</ref> En 2019, ĝi deklaris 459 civitanojn.<ref name=":7">[https://www.esperantio.net/index.php?id=3937 Kontentiga kresko de la Civitanaro dum tri jaroj] - [HeKo 722 5-C, 30 nov 19]</ref> La censado en 2019 eltrovis ke 29.56% estis virinoj, 41 (8.9%) estis sub la aĝo de 35 kaj 8.54% ricevis la civitanecon pro familiano.<ref>[https://www.esperantio.net/index.php?id=3941 Statistika spikumo pri la Civitanaro 2019] - [HeKo 722 9-C, 4 dec 19]</ref> 53% loĝas en Eŭropo, 34% loĝas en Afriko kaj nur 8% loĝas en aliaj kontinentoj, kiel Azio kaj Ameriko.<ref name=":7" /> {| class="wikitable" |+Civitanaro !Jaro !2006<ref name=":8" /> !2011<ref>[https://www.esperantio.net/index.php?id=1836 La Civitanaro kreskis je 46%] - [HeKo 495 4-C, 1 dec 11]</ref> !2016<ref>[https://www.esperantio.net/index.php?id=3023 La Civitanaro kreskis je preskaŭ dek procentoj] - [HeKo 625 1-C, 1 dec 16]</ref> !2019<ref name=":7" /> !2024 |- |Civitanoj |275 |401 |433 |459 |432 |} == Civitaniĝo kaj ekscivitaniĝo de la Civito == Kerna premiso por peti la Esperantan civitanecon estas percepti sian esperantistecon kiel memelektitan partoprenon al diaspora [[Minoritata lingvo|lingva minoritato]]. La civitaneco estas senpaga kaj dumviva, ĝi donas eblecon ricevi konstantajn rabatojn ĉe la establoj aliĝintaj al la Pakto kaj partopreni la politikan vivon de la Civito, voĉdoni kaj kandidati. En la nuna momento, eblas civitaniĝi nur pere de skriba dokumento disdonebla de paktinta establo, sed la [https://www.esperantio.net/kapitulo Kapitulo] diskutas la ideon lanĉi modelon de virtuala petskribo (jam preta), kiu faciligu la civitaniĝon kaj la rilatojn inter establoj kaj Civito. === Civitaniĝo === Por peti la civitanecon, unue oni devas scipovi Esperanton. Poste, oni turnas sin al [https://www.esperantio.net/establoj establo] aliĝinta al la Pakto, por ke ĝi peru la petskribon al la Civito. Normale, la individua petinto devas esti membro (aŭ abonanto, lernanto ktp) de tiu establo, ĉar ĝi garantias por li. Se [https://esperantio.net/lex-valeria parenco] jam havas la esperantan civitanecon, tiu mem povas peri la peton. === Ekscivitaniĝo === Ĉar la civitaniĝo estas senpaga kaj principe dumviva, la homo ĝin petanta komprenas kaj elektas tion individue, libere kaj spontane. La eksiĝo postulas koston de unu speso (90 svisaj frankoj) por kovri la administrajn kostojn de la Registro kaj la kunvokon de la Kortumo, kiu kunsidos por verdikti la ekscivitaniĝon. Oni konsideru ke ekspluatante la rabatojn je kiuj civitano rajtas kadre de [https://www.esperantio.net/direktivo-hiltbrand direktivo Hiltbrand], ekz. pro [https://kulturservo.esperantio.net/fenestro/testoj lingva ekzameno laŭ LTSEC] aŭ partopreno en [https://kulturservo.esperantio.net/fenestro/eventoj evento organizita de paktinta establo] ktp, la ŝparota sumo dum unu jaro jam superus la kostojn de eventuala eksiĝo, indicebla laŭ la kvar kontingentoj fiksitaj de la [[Monda Banko]] == La demisio de konsulino == En decembro 2016, Chamberline Nguefack estis elektita kiel [[Konsulo (Esperanto-movado)|konsulo]] (prezidanto) de la Civito<ref>[https://www.esperantio.net/index.php?id=3045 Rezulto de la skrutinio por la Senato 2017-21]</ref>. Sed la 3-an de aŭgusto 2017, ŝi demisiis ĉar ŝi malkovris ke "mi estis senskonscie kunkulpulo de kaŝita celo de la Civito."<ref name=":1">[https://sezonoj.ru/2017/10/civito-3/ Demisiis la konsulino de la Esperanta Civito]</ref> En artikolo por ''[[La Ondo de Esperanto]]'', ŝi klarigis ke ŝi maltrankviliĝis kiam ŝi aŭdis Giorgio Silfer kaj Marie Conde Rey paroli pri la morto de UEA kvazaŭ ĝi estis ilia celo. "Mi ektimis pri la laboroj de tiu grupo: ĉu oni uzas min por celoj kaŝitaj de mi?" Ŝi daŭrigis: "verŝajne, Silfer revas regi la mondon esperantistan"<ref name=":1" />. Laŭ ŝi, ŝi provis labori kontraŭ tiu sinteno kaj por pli bonaj rilatoj kun UEA kaj aliaj esperantaj organizaĵoj. Sed ŝi diris ke ŝi malsukcesis. "Kiom naiva mi estis! Pensi, ke la regema Silfer, kiu ĉiam ĉion kontrolas en la Civito – verkas mem la revuon, la amendoproponojn, la rezoluciojn – lasus sian aferon en la manojn de iu alia?".<ref name=":1" /> Ŝia demisio ne estis akceptita kaj la Civito eĉ ne raportis pri ĝi. Nur aperis mallonga anonco pri iu “foresto” sen iu informo.<ref>[https://www.esperantio.net/index.php?id=3287 La Konsulo en foresto ekde morgaŭ]</ref> Responde al tiu, Nguefack diris: "Giorgio pensas, ke li povas ĉion kontroli, ke li regas homojn, ke li povas perforte devigi ĉiujn – precipe afrikanojn – agi tiel, kiel li volas. Tial li ne aperigis en HeKo mian demision. Li aperigas nur tion, kio glorigas la Civiton".<ref>[https://sezonoj.ru/2017/09/valle-2/ Chamberline Nguefack demisiis, sed HeKo silentas]</ref> HeKo neniam raportis pri ŝia demisio aŭ publikigis ŝian demisian leteron, kaj post la demisio aperis kelkaj artikoloj, kiuj kritikis ŝin.<ref>[https://www.esperantio.net/index.php?id=3290 La blanka opozicio plendas pri la Konsulino]</ref><ref>[https://www.esperantio.net/index.php?id=3321 La Konsulino kolizias kun la opozicio]</ref> <ref>[https://www.esperantio.net/index.php?id=3333 Forumanoj interpelacias la Konsulinon]</ref> En novembro, HeKo raportis ke ŝi estis survoje al eksigo pro "misuzo de povoj kaj eventuale privata intereso en oficaj agoj".<ref>[https://www.esperantio.net/index.php?id=3393 Chamberline Nguefack survoje al "impeachment"]</ref><ref>[https://www.esperantio.net/index.php?id=3373 Mallaŭda mocio kontraŭ la Konsulino]</ref> Je la 27-a de decembro 2017, la Senato de la Civito, debatis kaj denuncis Nguefack, kaj voĉdonis por imputi ŝin<ref name=":0">[https://www.esperantio.net/index.php?id=3422 Afrikanoj kaj virinoj imputas la afrikan Konsulinon]</ref>. Silfer diris ke ŝia agado "malfortigas la konfidon al afrikanoj kaj virinoj".<ref name=":0" /> La raporto de HeKo substrekis ke iuj afrikanoj kaj virinoj voĉdonis kontraŭ Nguefack<ref name=":0" />, malgraŭ ke la plimulto de la senatanoj kontraŭ ŝi estis nek virinoj nek afrikanoj. Nur tiam, la demisio estis akceptita. == Komitato Armand Su == [[Su Armand|Armand Su]] estis ĉina esperantisto kiu suferis senkulpe en prizono de [[Ĉinio]]. La Komitato Armand Su estas instanco de la Esperanta Civito, funkciante kiel speco de "Esperantia [[Amnestio Internacia|Amnestio]]", kaj komencis en 2002 labori por klopodi helpi, morale kaj praktike, ĉiujn esperantistojn kies persona libereco estas iel limigita. Inter la plej famaj estis V. Bujak, unu el la plej elstaraj majstroj de orientaj batalartoj en [[Sovetunio]], kaj [[Billy Waldon]], foje nomata Sekvojo (en la ĉeroka: N.I. Sequoyah). Pri tiu temo, la brazila [[Kriminologio|kriminologo]] kaj [[Esperantistoj|esperantisto]] [[César Barros Leal]] aŭtoris libron kies esperanto-eldono titolas "[[Enprizonigo: krepusko de erao|Enprizonigo - krepusko de erao]]"<ref>(eo) Internacia somera universitato tre sukcesa en Fortalezo, [[Heroldo de Esperanto]], p. 2, n-ro 11 (2023), 11-31 aŭgusto 2022.</ref>. Responsas nune pri la Komitato Armando Su la vickonsulo pri socialaj aferoj. == Kritikoj == Ne ĉiuj esperantistoj konsentas kun la kreo kaj celoj de la Civito. Multaj kritikis ĝiajn fondajn ideologiojn. [[Robert Nielsen]] forte kritikis ĝin en sia blogo ''Teo kaj Libroj'', kaj nomis ĝin "sensencaĵo". Li kritikis la influon de Giorgio Silfer, erarojn en la raportado de HeKo, la devon pagi por eliri, la sintenon kontraŭ UEA kaj Libera Folio, kaj nomis la Civiton "ŝajn-ŝtato".<ref name=":9">[https://teokajlibroj.wordpress.com/2020/01/27/la-esperanta-civito-estas-sensencajo/ La Esperanta Civito estas sensencaĵo] - Teo kaj Libroj 27a de januaro 2020</ref> Tazio Carlevaro en sia analizo de [[raŭmismo]] kaj [[Literatura Foiro]] konstatas multajn mankojn en la klasika Esperanto-movado kaj vidas en la Esperanta Civito provo alimaniere serĉi prestiĝon kaj servojn por la movado en krizo. La komunika potencialo ne konsistas nur el la fakta uzo de lingvo, sed ankaŭ el la impreso, ke ĝi estas pli utila kaj pli prestiĝa. Tio klarigas kial la ĉina ekzemple estas la plej parolata lingvo en la mondo, sed ĝi estas konsiderata relative "malgrava”, ĉar ĝi plej ofte ne montriĝas en la modernaj komunikadsistemoj <ref>(eo) Tazio Carlevaro, ''[https://satesperanto.org/IMG/pdf/tazio_carlevaro_cxu_esperanto_postvivos_la_jaron_2045__.pdf Ĉu Esperanto postvivos la jaron 2045 ?]'' - Aldonaĵo (2) Kvazaŭ “liturgia” recenzo, La “simptomo”, p. 53 </ref>. En la du jaroj antaŭ la Projekto de Konstitucia Ĉarto kaj fondo de la Civito, la verkisto [[Jorge Camacho]] kolektis diversajn kritikojn pri la Civito en sia verko ''[[La liturgio de l' foiro]]''. [[Jouko Lindstedt]] tiam skribis, ke "La Civito estas provo de la raŭmistoj uzurpi la koncepton de [[Esperantujo]]". == Sciindaĵo == * Inter 1961 kaj 1962 ekzistis kooperativa projekto de vilaĝo en Anglio, sub la nomo Esperanto-Civito<ref name=":13">(eo) Konversacio kun Michael Vrazitulis, [[Heroldo de Esperanto]], paĝo 3, n-ro 5 (2320)n, majo 2021.</ref>. * La lokoj historie plej ligitaj al la Esperanta Civito: Ĉaŭdefono (fr: [[La Chaux-de-Fonds]], la najbara Loklo (fr: [[Le Locle]]) kaj Sabloneto (it: [[Sabbioneta]]) estas ĉiuj tri enskribitaj en la listo de [[Monda heredaĵo de Unesko|Monda]] [[Monda heredaĵo de Unesko|kulturheredaĵo de Unesko]]<ref>(eo) ''[https://www.esperantio.net/heko/civitoj-en-la-monda-kulturheredo Civitoj en la monda kulturheredo]'', HeKo, n-ro 394 4-C, la 27-an de junio 2009.</ref>. == Referencoj == {{Referencoj|3}} == Bibliografio == * ''Esperanto vivas'', originala, ilustrita bildrakonto pri la Esperanta Civito, [[LF-koop]], 22 paĝoj, kun glosaro, formato A4, 2021. * ''La Verda Libro de la Esperanta Civito'', mendebla tra la [[Esperanta Kulturservo]] (EKS). {{Projektoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Esperanta Kulturservo]] * [[Publika internacia juro#Subjektoj de internacia juro|Subjektoj de internacia juro]] * [[Raŭmismo]] * [[Fina Venko|Finvenkismo]] * [[Mikronacio]] * [[Esperanta Respubliko]] == Eksteraj ligiloj == * [https://esperantio.net Oficiala retejo de la Esperanta Civito] * [https://kulturservo.esperantio.net/ Esperanta Kulturservo] (EKS), la [[magazeno]] de la konsorcio. * {{PlurajLingvokodoj|eo}} [https://www.youtube.com/watch?v=OzaEm9kIJhM EsKu - Epizodo 61 - La Esperanta Civito], [[YouTube|jutuba]] filmeto aperinta 2024-09-27 * (itale) ''[https://www.youtube.com/watch?v=WnjswjuPJng Esperanta Civito]: [https://www.radicali.it/20140207/esperanta-civito-comunit-soggetto-diritto-internazionale-costituita-sullo-jus-sermonis/ la comunità soggetto di diritto internazionale costituita sullo jus sermonis]'' {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210118082604/https://www.radicali.it/20140207/esperanta-civito-comunit-soggetto-diritto-internazionale-costituita-sullo-jus-sermonis/ |date=2021-01-18 }}'', [[YouTube|jutuba]] filmeto'' * (germane) [http://www.plansprachen.ch/ENCYCL_ESPERANTO_C.pdf Civito Esperanta], Svisa enciklopedio planlingva, 2006 * (germane) [[Detlev Blanke]], ''Ĉu manifesti kaj civiti?.'' [http://www.helsinki.fi/~jslindst/raumo-db.html Arkivita de la originalo] pere de Wayback maŝino. [[Kategorio:Esperanto-movado]] [[Kategorio:Esperanto-movado en Svislando]] [[Kategorio:Esperantaj regnoj]] [[Kategorio:La Chaux-de-Fonds]] mt9i933btih4ru9832fx76jmea1emuc 9431787 9431785 2026-07-17T17:32:27Z Alifono 114488 9431787 wikitext text/x-wiki {{Unua}}{{Informkesto organizaĵo|emblemo=Esperanta Civito - blazono.png|grandeco de emblemo=170|priskribo de emblemo=Blazono de la Esperanta Civito|fondodato=[[2001]]|lando=[[Esperantujo|Esperantio]]|estro1=[[Lorena Bellotti]] (2025-2029)|estro1_tipo=Konsulo|estro2=[[Manuela Blanco]], [[Giacomo Comincini]], [[Alessio Giordano]], Miroslava Kirova, [[Giorgio Silfer]]|estro2_tipo=Kapitulanoj|elstaruloj=[[Parlamento de la Esperanta Civito]]|elstaruloj_tipo=Leĝodona povo|lingvoj=[[Esperanto]], franca (laŭbezone)|sidejo_tipo=Ĉefaj sidejoj|sidejo=[[Ĉaŭdefono]], [[Malago]], [[Budapeŝto]], [[Stokholmo]], [[Lesjöfors|Lesjoforso]], [[Buĵumburo]], [[Pavio]]|nomo-loka=Cité esperantienne ([[franca lingvo|france]])}} La '''Esperanta Civito''' ([[Franca lingvo|france]]: ''Cité espérantienne,'' [[Angla lingvo|angle:]] ''Esperanto Citizenry)'' estas transnacia esperantista [[konsorcio]] kiu aspiras esti subjekto de [[internacia juro]]<ref>''Rimarko: Ankaŭ [[Eŭropa Unio]] estas senteritoria subjekto de internacia juro, same kiel la [[Suverena Ordeno de Malto]]. La leĝa termino 'persono' ne estas sinonimo por homa estaĵo, sed anstataŭe referas al ento kun kapableco posedi leĝajn rajtojn. Iuj spertuloj en internacia juro ne ekskludas ke eblus iam doni juran personecon al la naturo, al ekzemple malnova kvincentjaraĝa arbo aŭ al iuj bestoj (→ (angla) vikipedia artikolo '[[:en:Nonhuman_Rights_Project|non human rights project]]').''</ref>. Ĝi estas siaspece unika (''[[sui generis]]'')<ref>'''''Sui generis''''' estas uzata por indiki la maltipecon de subjekto, kiu distingiĝas per siaj unikaj, apartaj, strangaj kaj ne facile difineblaj karakterizaj trajtoj. </ref>, neteritoria politika ento<ref name=":15">(eo) Ilona Koutny, ''[https://wydawnictworys.com/media/products/9363e57ba8f35bef94c0d61751f3981e/attachments/pl_PL/komunikado-kaj-esperanto-redaktis-ilona-koutny-edition-online.pdf Komunikado kaj esperanto, Universitato Adam Mickiewicz – Interlingvistikaj Studoj]'', p. 204-205, Poznań, 2023, <nowiki>ISBN 978-83-67287-90-6</nowiki>, DOI 10.48226/978-83-67287-90-6</ref>. Ĝiaj tri ĉefaj trajtoj estas [[Federaciismo|federisma]] strukturo, [[homaj rajtoj]] kaj ''ius sermonis''<ref>'''''Ius sermonis''''', en la kazo de la Esperanta Civito temas pri la juro bazita sur la lingvo: ''esperantianeco dependas de tio, ke vi scipovas esperanton.''</ref>. Tio estas la principo laŭ kiu civitaneco estas atribuebla surbaze de lingva aparteno, lingva grupo<ref name=":11">Danke al la [[Universala Deklaracio pri Lingvaj Rajtoj|Universala Deklaracio pri la Lingvaj Rajtoj]], proklamita la 6-an de junio 1996 en Barcelono (Katalunio/Hispanio), la esperantistaro estas agnoskebla kiel lingva grupo.</ref> (la esperantianoj), anstataŭ surbaze de sango aŭ teritorio. Ĝia oficiala lingvo estas [[Esperanto]], kun la [[Franca lingvo|franca]] kiel internacia helplingvo, specife por diplomatia kaj kongresa uzo. Ĝia fondo estis oficiale proklamita la 2an de junio [[2001]]<ref name=":14">(eo) [https://www.esperantio.net/kroniko-de-la-fenomeno ''Kroniko de la fenomeno''], HeKo, la oficiala informa organo de la Civito.</ref>. == Ĝeneralaj karakterizoj == === Difino === Esperanta Civito estas konceptebla kiel provo instituciigi la Esperantan diasporon. La Pakto por la Civito estis subskribita en Svislando en 1998 kaj ĝi estis oficiale fondita la 2-an de junio 2001. La Civito estas kolektivo kiu celas firmigi la rilatojn inter la esperantistoj kiuj sentas sin apartenantaj al senŝtata diaspora lingva grupo. Ĝi ne estas ŝtato, nek movado, kaj ne havas ideologion<ref>(eo) [[Walter Żelazny|Walter Zelazny]], ''Nediŝirebla unueco de kontraŭdiraj ideoj'', [[Literatura_Foiro]], p.339, n-ro 308, decembro 2020.</ref>, ĉar ĝian civitanaron unuigas nur la respekto al la homaj rajtoj, la aprezo al federisma, necentralizita modelo, kaj prezipe la ideo ke Esperanto estas ne nur komunikilo kaj beletra perilo, sed ĉefe identigilo, parto de la identeco de esperantisto. La Civito tamen ĉerpas el tri grandaj ideologioj kiuj rilatas al Esperantio: la [[homaranismo]] de [[L. L. Zamenhof|L.L. Zamenhof]] (en lia koncepto pri esperanta popolo), la [[sennaciismo]] de [[Eŭgeno Lanti|E.Lanti]] (ne en lia klasisma faceto), la mondfederismo de [[Edmond Privat|Privat]] (en lia pacifisma perspektivo)<ref>(eo) [[Giorgio Silfer]], Komento pri "''[https://www.esperantio.net/heko/gary-mickle-sagace-sed-ne-tute-pri-la-esperanta-civito Gary Mickle sagace (sed ne tute) pri la Esperanta Civito]''", HeKo n-ro 727 4-A, la 12-an de februaro 2020</ref>. === Celaro === La celo de la Esperanta Civito estas formi la nukleon de nova speco de transnacia Esperanta komunumo, kun la ĉefa celo reprezenti esperantistojn, kiuj sentas sin apartenantaj al memelektita senŝtata diaspora lingva grupo<ref name=":15" /><ref name=":11" /><ref>(en) Griffin Bassett, ''[https://griffinbassett.com/wp-content/uploads/2024/11/To-Craft-a-Culture-Language-Attitudes-and-the-Vitality-of-Esperanto.pdf To craft a culture: language attitudes and the vitality of Esperanto] (PDF)'', p. 5, Boston College International Studies Program, 2024</ref>. La celo de la Civito estas antaŭenpuŝi ĝiajn transnaciajn valorojn kaj emfazi la realan funkcion de Esperanto kiel lingvo de alternativa komunikado por diaspora komunumo, pli ol eventuala dua lingvo por la tuta homaro. Laŭ la Civito (kaj laŭ L.L. Zamenhof kaj ĉefaj [[Aŭtoroj de originala esperantlingva literaturo|Esperanto-verkistoj]]) la esperantistaro konsistigas popolon en formo de memvola diaspora lingva minoritato<ref>Art. 1, par. 5 de la [[Universala Deklaracio pri Lingvaj Rajtoj]]</ref> kun kelkaj paralelaj similaĵoj al la [[Ciganoj#Etimologio|romaa]] diasporo<ref>(eo) ''[https://www.esperantio.net/heko/plu-vundas-tiu-bruna-triangulo Plu vundas tiu bruna triangulo]'', HeKo, n-ro 32 4-A, la 9-an de aprilo 2010.</ref>. * Fortigi rilatojn inter la organizaĵoj aliĝantaj al la fonda pakto; * Havi agnoskon de la identeco kaj ekzisto de la esperantlingva mondo kiel popolo<ref>(eo) G. Silfer, “''[https://www.esperantio.net/heko/la-socia-historio-de-la-esperanta-popolo-prespreta La socia historio de la esperanta popolo]''”. HeKo n-ro 911 6-B, la 29-an de majo 2026. Specife rilataj al la Esperanta Civito: “''La esperantistaro: ĉu lingva minoritato? kaj kia?”, “Centralismo aŭ feder(al)ismo: alternativo por Esperantio”, “Esperantisto, samideano, civitano: unu matrico, tri niveloj''”. Eld. LF-Koop, 2026, 250 paĝoj. Distribuo pere de la libroservo de LF-Koop.</ref>; * Fondi la esperantan civitanecon * Fondi jurajn dispoziciojn komunajn al la tuta Esperantista mondo. == Konstitucia sistemo de la Esperanta Civito == === Konstitucia Ĉarto === La fundamentaj normoj<ref>''(eo) [https://www.esperantio.net/normaro Normaro] | Esperanta Civito'', ĉe ''www.esperantio.net''</ref> de la Civito estas menciitaj en la ''Konstitucia Ĉarto'' adoptita en 2001<ref>''(eo) [https://www.esperantio.net/konstitucia-%C4%89arto Konstitucia Ĉarto] | Esperanta Civito'' , ĉe ''www.esperantio.net'' </ref> kaj baziĝas sur la [[Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj|Deklaracio pri la Homaj Rajtoj]] (1948) kaj la Pakto por la Esperanta Civito (1998)<ref>(eo) ''[https://www.esperantio.net/pakto Pakto por la Esperanta Civito] | Esperanta Civito, ĉe www.esperantio.net'' </ref>. La Pakto por la Esperanta Civito estis lanĉita en [[La Chaux-de-Fonds|Ĉaŭdefono]] (Svislando) en [[1998]], fare de la establoj partoprenintaj en la unua Forumo por la Esperanta Civito. Post dujara diskuto, la Konstitucia Ĉarto (Konstitucio) estas promulgita en [[Sabbioneta|Sabloneto]] (Italio)<ref>(eo) ''[https://www.esperantio.net/konstitucia-%C4%89arto Konstitucia Ĉarto]'' ''| Esperanta Civito,'' ĉe ''www.esperantio.net''</ref> fare de la tria Forumo, kiu samtempe fariĝis unu el la du branĉoj de la Civita [[Parlamento de la Esperanta Civito|Parlamento]]. La unuaj elektoj por la Senato okazis la 15-an de decembro 2001, kiam gajnis por la unua fojo la Verda Listo. La unua Konsulo fariĝis [[Walter Żelazny]]; lia Unua Vickonsulo estis [[Ljubomir Trifonĉovski]]. === Federisma strukturo === [[Dosiero:Konstitucia sistemo de la Civito.png|eta|271x271px|Konstitucia sistemo de la Esperanta Civito.|maldekstra]] La Esperanta Civito havas federisman strukturon. Ĝia leĝodona instanco estas la ''Parlamento''. Forumo kaj Senato formas kune la ''Parlamenton''. La ''Konsulo'' estas la ĉefkandidato de la gajninta listo: li reprezentas oficiale la Civiton, prezidas la Parlamenton kaj gvidas la ekzekutivan instancon, nomatan ''Kapitulo''. La Konsulo kaj la Vickonsulo pri informado responsas pri la retagentejo [[Heroldo Komunikas|HeKo]] (Heroldo Komunikas), la oficiala organo de la Esperanta Civito. La Esperanta Civito estas subtenata de rilataj instancoj (''paktintaj establoj'') kiuj konsistigas la "federaciajn" entojn de la organizo: inter la plej gravaj estas [[Literatura Foiro]], [[Heroldo de Esperanto]], [[LF-koop]], [[Centro di Interlinguistica]] kaj la [[Esperanta PEN-Centro]]<ref>(eo) ''Establoj | Esperanta Civito,'' ĉe ''www.esperantio.net'' </ref>. La ''establoj'' aliĝintaj al la Pakto estas reprezentitaj paritete (egalrajte) en asembleo nomata ''Forumo''. La membroj aŭ abonantoj de tiuj establoj rajtas peti la civitanecon kaj tiel elekti la ''Senaton'', kie la diversaj listoj de individuaj civitanoj estas proporcie reprezentitaj. La instancoj de la Civito estas subsiduaj al la strukturoj de la establoj aliĝintaj al la Pakto: la Kapitulo ne rajtas dikti al paktintoj kion fari, ekster la Pakto, la Konstitucio kaj la komune aprobitaj direktivoj. Reciproke, la paktinta establo ne rajtas atendi intervenon de la Kapitulo ekster la cititaj normaroj. La subsidueco garantias la eventualan neŭtralecon de la paktintoj, kiuj gardas plenan aŭtonomecon ankaŭ post la aliĝo al la Pakto. {| class="wikitable" |+Listo de la paktintaj establoj en 2025<ref>https://www.esperantio.net/establoj</ref> !Lando !Establo(j) |- |{{BGR}} |Esperanto-Societo Sukceso, Esperantista Domo de Kulturo |- |{{CHE}} |[[Heroldo de Esperanto]], [[Kultura Centro Esperantista]], [[Literatura Foiro]], [[LF-koop|Kooperativo de Literatura Foiro]], [[Interlingvistika Centro]], [[Esperanta PEN-Centro]], Feminisma Esperanta Movado |- |{{FRA}} |Esperanto Poitou-Charentes |- |{{ITA}} |ASSI Scout, Studenta Esperanta Ligo |- |{{VEN}} |Kooperativo Esperanto-Amikaro |- |{{BDI}} |Societo Internacia por Paco Universala, Islama Esperanto Klubo, [[Afrika Esperanto-Instituto]], Civila Esperanta Servo |- |{{CMR}} |Hilelista Esperanto-Komunumo |- |{{ESP}} |[[Esperanta Naturamikaro (ENa)|Esperanta Naturamikaro]] |- |{{COD}} |Societo Solidareco Bona Volo, Unio de Esperantistoj por la Disvolvo de Uviro |- |{{HUN}} |[[Karlo Fajszi|Fajszi]] Amika Rondo |- |{{CIV}} |[[Kotdivuara Esperanto-Asocio]] |- |{{SWE}} |[[Esplora Instituto de Esperantologio]] |} === La instancoj de la Esperanta Civito === [[Dosiero:Parlamento de la Esperanta Civito (2025).png|eta|Strukturo de la [[Parlamento de la Esperanta Civito]].|286x286ra]] ==== La leĝodona povo ==== La leĝodonan povon en la Civito havas la [[Parlamento de la Esperanta Civito|Parlamento]], konsistanta el [[Parlamento de la Esperanta Civito#Forumo|Forumo]] (kiu reprezentas la establojn) kaj [[Parlamento de la Esperanta Civito#Senato|Senato]] (kiu reprezentas la civitanojn), ambaŭ prezidataj de la Konsulo. La Parlamento estas do la suverana instanco kiu produktas normojn (vidu malsupre). {| class="wikitable" |+[[Parlamento de la Esperanta Civito#Senato|Senato]] de la Esperanta Civito (2025-2029)<ref>https://www.esperantio.net/parlamento</ref> !Listo !Nomo !Ĉefa(j) eduklingvo(j) |- |Verda |[[Lorena Bellotti]] |itala |- |Verda |Charlotte Florence Batuseka |franca |- |Verda |[[Manuela Blanco]] |kastilia |- |Verda |Giorgio Di Nucci |itala |- |Verda |Rubèn Fernández |kastilia, kataluna |- |Verda |[[Alessio Giordano]] |itala |- |Verda |Antonio Justicia |kastilia |- |Verda |Miroslava Kirova |bulgara |- |Verda |[[Perla Martinelli]] |itala |- |Verda |Laura Miller |angla |- |Verda |[[Fernando Pita]] |portugala |- |Verda |Hubert Michael Schweizer |germana |- |Blanka |Anna Bartek ([[Anjo Amika]]) |hungara |- |Blanka |Lucien Kagina |runda, franca |- |Blanka |Abdoulrahman Bukuru |runda, franca |- |Blanka |Tihomir Lovriĉ |kroata |- |Blanka |Honoré Sebuhoro |franca |- |Blanka |Kalle Vilbaste |estona |} {| class="wikitable" |+[[Parlamento de la Esperanta Civito#Forumo|Forumo]] de la Esperanta Civito<ref>https://www.esperantio.net/establoj</ref> !Establo !Forumano(j) |- |Esperanto-Societo Sukceso |Aleksandar Holevitch |- |[[Heroldo de Esperanto]] |Herman Deceuninck, [[Giorgio Silfer]] |- |[[Kultura Centro Esperantista]] |Giuseppe Pranzo Zaccaria |- |[[Literatura Foiro]] |[[Giacomo Comincini]] |- |Esperantista Domo de Kulturo |Dimitrinka Kateva, Ivaniĉka Maĝarova |- |[[LF-koop|Kooperativo de Literatura Foiro]] |Marc Hiltbrand |- |[[Interlingvistika Centro]] |Cristina Stefani, [[Marco Picasso]] |- |[[Esperanta PEN-Centro]] |Georgi Miĥalkov |- |Esperanto Poitou-Charentes |Patrick Boursicot |- |ASSI Scout |Ariele Baldrati |- |Feminisma Esperanta Movado |Roland Eriksson |- |Studenta Esperanta Ligo |Prosper Ntuzwenimana |- |Kooperativo Esperanto-Amikaro |Mayra Núñez Hernández, Nancy Aquino Acevado |- |Societo Internacia por Paco Universala |Libéré Mudende, Frederiko Nimubona |- |Hilelista Esperanto-Komunumo |Raymond Brisebois |- |[[Esperanta Naturamikaro]] |Antonio Vazquez |- |Societo Solidareco Bona Volo |Alphonse Waseka |- |[[Karlo Fajszi|Fajszi]] Amika Rondo |Peter Szilvássy |- |[[Kotdivuara Esperanto-Asocio]] |Antoine Kouablan |- |Islama Esperanto Klubo |Annas Ahishakiye, Shabani Muruta |- |Unio de Esperantistoj por la Disvolvo de Uviro |Sylvestre Mogumbekere |- |[[Afrika Esperanto-Instituto]] |Jean-Sacha Barikumutima, Janvier Ndericimpaye |- |Civila Esperanta Servo |François-Mauriack Nunda |} ==== La ekzekutiva povo ==== La Konsulo ne nur prezidas la Parlamenton, sed ankaŭ la ĉefan ekzekutivan instancon, t.e. la Kapitulo. Estis ĝis nun Konsuloj: [[Walter Żelazny]] (2002-2006), [[Giorgio Silfer]] (2007-2011; 2018-2019), [[Marie-France Conde Rey]] (2012-2016), Chamberline Nguefack Zedong (2017-2018), [[Riichi Karibe]] (2020-2024) kaj [[Lorena Bellotti]] (2025-2029). La anstataŭanto de la Konsulo, laŭ la Konstitucio de la Civito, estas la Unua Vickonsulo. Oficis en tiu rolo [[Ljubomir Trifonĉovski]] (2002-2006; 2012-2013), [[Marie-France Conde Rey]] (2007-2011), [[Giorgio Silfer]] (2013-2019; 2023-2024), [[Julio Herrero]] (2020-2023) kaj [[Manuela Blanco]] (2025-2029). ===== Galerio de la Konsuloj ===== <gallery> Dosiero:Walter zelazny.jpg|[[Walter Żelazny]] (2002-2006). Dosiero:Giorgio Silfer.tif|[[Giorgio Silfer]] (2007-2011; 2018-2019). Dosiero:Marie-France Conde Rey.jpg|[[Marie-France Conde Rey]](2012-2016). Dosiero:Karibe Riichi 2020.jpg|[[Riichi Karibe]] (2020-2024). Dosiero:Lorena Bellotti.jpg|[[Lorena Bellotti]] (2025-2029). </gallery> ===== Galerio de la Unuaj Vickonsuloj ===== <gallery> Dosiero:Trifonĉovski 1996.jpg|[[Ljubomir Trifonĉovski]] (2002-2006; 2012-2013). Dosiero:Marie-France Conde Rey.jpg|[[Marie-France Conde Rey]] (2007-2011). Dosiero:Giorgio Silfer.tif|[[Giorgio Silfer]] (2013-2019; 2023-2024). Dosiero:Julio Herrero.jpg|[[Julio Herrero]] (2020-2023). Dosiero:Manuela Blanco Pavio.jpg|[[Manuela Blanco]] (2025-2029). </gallery> [[Dosiero:Kapitulo de la Esperanta Civito.jpg|eta|288x288ra|La Kapitulo de la Esperanta Civito (2025-2029) en la urbodomo de [[Malago]], la 1-an de aprilo 2025.]] {| class="wikitable" |+Kapitulo de la Esperanta Civito (2025-2029)<ref>https://www.esperantio.net/heko/konsultigxo-de-la-konsulino-kun-la-formita-kapitulo</ref> !Titolo !Kapitulano !Ofico |- |senatanino |[[Lorena Bellotti]] |Konsulino |- |senatanino |[[Manuela Blanco]] |vickonsulo pri internaj aferoj |- |forumano |[[Giacomo Comincini]] |vickonsulo pri informado |- |senatano |[[Alessio Giordano]] |vickonsulo pri klerigado |- |senatanino |Miroslava Kirova |vickonsulo pri socialaj aferoj |- |forumano |[[Giorgio Silfer]] |vickonsulo pri financoj |- |forumanino |Viviana Piccinini |vickonsulo pri bibliotekoj |} ==== La arbitracia povo ==== [[Dosiero:Kortumo Esperanta Civito.png|eta|368x368ra|La justica instanco de la Esperanta Civito, la Kortumo.|maldekstra]]La Kortumo estas la arbitracia instanco, kreita de la Pakto la [[10-a de aŭgusto|10an de aŭgusto]] [[1998]]. Temas do pri la plej antikva el la Civitaj instancoj: ekzemple, la unua Parlamento kaj unua Konsulo ekestis [[Zamenhofa Tago|Zamenhof-Tage]] [[2001]], kaj la unua Kapitulo la [[26-a de februaro|26-an de februaro]] [[2002]]. Oni rajtas diri ke, en la juna demokratio de Esperantio, la justica povo originis iom antaŭ la leĝodona, kiu mem originis iomete antaŭ la ekzekutiva. Sed fakte dum la unuaj jaroj la Kortumo ne plenumis justican povon: ĝia tasko estis interveni kiel paciganto okaze de konfliktoj inter la paktintaj establoj kaj doni aŭtentan interpreton pri diversaj demandoj rilate al la Pakto kaj al la Konstitucio. Krome la Kortumo funkciis (kaj plu funkcias) kiel notario por la Senataj kandidatlistoj. La Kortumon elektas la Forumo, nome la asembleo de la paktintaj establoj. Tial ke la Forumo fariĝis en [[2001]] unu el la du branĉoj de la Civita Parlamento, oni povas diri ke nur duono de la Parlamento elektas la Kortumon. Tiel ĝi restas tute sendependa de la aliaj du povoj. La Kortumo decidas pri eventuala eksigo de paktinta establo, sed la akcepto de nova paktinto apartenas al la Forumo. La eliro eblas laŭ proceduro kiu garantias ĉiujn establojn: se ekzemple establo havus grandajn ŝuldojn al alia paktinto, nur la arbitracia instanco havus la forton reguligi la aferon antaŭ ol ĝia eksiĝo. La arbitraciado kaj la aŭtenta interpretado de normoj viciĝas al alia grava tasko de la Kortumo: prepari la Civitan Kodon, bazante sin sur la [[Svislando|svisa]]. Moresson Feïdangaï, [[Stan Keable|Stano Keable]] kaj [[Vinko Ošlak|Vinko Oŝlak]] estas la nunah kortumanoj; gec-anoj Andrés Martín kaj Tiziana Rogora, la vickortumanoj.[[Dosiero:Verda Listo nova logo.jpg|eta|171x171ra|Simbolo de la nune reganta Verda Listo.]] == Politika vivo == Protagonistoj en la politika vivo de la Civito estas la partioj, kiuj partoprenas en la elektoj por la [[Parlamento de la Esperanta Civito#Senato|Senato]] pere de listoj. Ekde la komenco ĝis nun la Verda Listo, progresema, ekologia kaj laika alianco, havis ĉiam la majoritaton. Sekve ĉiuj Konsuloj venis el tiu frakcio. La Blanka Listo, konservema kaj religie inspirita, estis konstante la ĉefa grupo de opozicio, sed ekzistis dum kelkaj jaroj ankaŭ Ruĝa Listo, socialisma. La simbolo de la Verda Listo estas ''arbo kun radikoj'', la slogano: "De Zamenhof ĝis la Esperanta Civito". La simbolo de la Blanka Listo estas ''fiŝo'', la slogano: "Por Civito inspirita de kristanaj valoroj". Ĉiujn kvin jarojn, okazas voĉdonado por la Senato de la Civito. Laŭ la Konstitucio, la plej granda listo gajnas pliajn seĝojn. En 2006, 2011 kaj 2016 la premio estis 6 pliaj seĝoj, sed en 2019 ĝi estis 2 pliaj seĝoj.<ref>https://www.esperantio.net/index.php?id=15#chIIIart17</ref> Ekzemple, en 2016, la Verda Listo gajnis 9 seĝojn pro la voĉdonoj kaj 6 seĝoj ĉar ĝi estis la plej granda listo. {| class="wikitable" |+ Rezultoj por la Senato laŭ voĉdonoj !Listoj !2001<ref name=":10">[https://www.esperantio.net/index.php?id=7 Kroniko de la fenomeno] - esperantio.net</ref> !2006<ref name=":2">[https://esperantio.net/index.php?id=233 Elektita la nova Senato] - [HeKo 318 6-C: 19 dec 06]</ref> !2011<ref name=":3">[https://esperantio.net/index.php?id=1851 Rezulto de la skrutinio por la Senato] - [HeKo 497 1-C, 17 dec 11]</ref> !2016<ref name=":4">[https://esperantio.net/index.php?id=3045 Rezulto de la skrutinio por la Senato 2017-21] - [HeKo 627 5-C, 19 dec 16]</ref> !2019<ref name=":5">[https://esperantio.net/index.php?id=3953 Rezulto de la skrutinio por la Senato 2020-24] - [HeKo 724 3-C, 19 dec 19]</ref> !2024<ref name=":6">Rezultoj de la skrutinioj por la Senato 2025-29 - [HeKo 853 9-C, 17 dec 24] - https://www.esperantio.net/heko/rezultoj-de-la-skrutinioj-por-la-senato-2025-29</ref> |- |'''Verda''' |(70%) |108 (66.25%) |130 (73.44%) |103 (72.54%) |114 (70.80%) |55 (65,48%) |- |'''Blanka''' |(30%) |30 (18.40%) |24 (13.55%) |39 (27.46%) |47 (29.20%) |29 (34,52%) |- |'''Ruĝa''' | - |15 (9.20%) |23 (12.99%) |<nowiki>-</nowiki> |<nowiki>-</nowiki> | - |- |'''Entute''' !? !159 !177 !142 !161 ! |} {| class="wikitable" |+Rezultoj por la Senato laŭ seĝoj !Listoj !2001<ref name=":10" /> !2006<ref name=":2" /> !2011<ref name=":3" /> !2016<ref name=":4" /> !2019<ref name=":5" /> !2024<ref name=":6" /> |- |'''Verda''' |15 |16 |15 |15 |14 |13 |- |'''Blanka''' |4 |2 |2 |4 |5 |6 |- |'''Ruĝa''' | - |1 |2 |<nowiki>-</nowiki> |<nowiki>-</nowiki> | - |- |'''Entute''' !19 !19 !19 !19 !19 !19 |} == Normaro == [[Dosiero:Normaro de la Esperanta Civito.png|eta|310x310ra|Hierarkio de la normoj en la konstitucia sistemo de la Esperanta Civito.]]La fundamentaj normoj de la Esperanta Civito estas la Konstitucia Ĉarto ([[2001]]), kiu originas el la Pakto por la Esperanta Civito ([[1998]]), kaj la [[Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj|Universala Deklaracio pri la Homaj Rajtoj]] (1948). Grava referenco, sed sen normiga valoro (escepte de la art. 1 par. 5), estas la [[Universala Deklaracio pri Lingvaj Rajtoj|Universala Deklaracio pri la Lingvaj Rajtoj]] (1996), danke al kiu la esperantistaro estas agnoskebla kiel lingva grupo. ''Strukturaj normoj'' estas dispozicioj plenumantaj konstituciajn priskribojn, havante tial pli altrangan naturon ol ordinaraj normoj. Ekzemple, estas strukturaj normoj la reglamentoj de la parlamentaj ĉambroj. La [[Parlamento de la Esperanta Civito#Forumo|Forumo]] aprobas normojn en formo de direktivo kaj la [[Parlamento de la Esperanta Civito#Senato|Senato]] aprobas normojn en formo de leĝo. Ambaŭ branĉoj de la [[Parlamento de la Esperanta Civito|Parlamento]] aprobas aplikajn aktojn, respektive reglamentojn kaj administrajn aktojn. Direktivoj kaj reglamentoj de la Forumo ne devigas unuopajn civitanojn, sed la establojn mem, kiuj devas konformigi siajn statutojn al ili, se necese. La Konsulo plenumas per ediktoj la direktivojn kaj reglamentojn aprobitajn de la Forumo. Leĝoj kaj administraj aktoj de la Senato devigas la civitanojn, ne la establojn aliĝintajn al la Pakto. La Konsulo plenumas per dekretoj la leĝojn kaj administrajn aktojn aprobitajn de la Senato. Okaze de manko de normo, la Civito referencas provizore al la [[Svisa juro|Svisaj Kodoj]]. La tuta normaro aperas en ''La Verda Libro de la Esperanta Civito'', mendebla tra la redakcio aŭ tra [[Esperanta Kulturservo]]. == Eksteraj rilatoj == [[Dosiero:Helvetia Esperanto-Domo.jpg|eta|225x225ra|Helvetia Esperanto-Domo en [[La Chaux-de-Fonds|Ĉaŭdefono]], sidejo de la Eŭropa Legacio.]] Kerna rimedo por la prizorgo de la eksteraj rilatoj kun la subjektoj de internacia juro kaj gravaj internaciaj organizoj estas la tiel nomataj "legacioj" (en [[La Chaux-de-Fonds|Ĉaŭdefono]], [[Stokholmo]] kaj [[Budapeŝto]], ekde 2026 ankaŭ en [[Buĵumburo]]). En ĝiaj eksteraj rilatoj la Civito celas prestiĝon ĉe internaciaj institucioj: [[Internacia klubo PEN]], ''Naturfreunde International'' ([[Naturamikoj|NFI]]), [[Asocio de Lingvaj Testistoj en Eŭropo]] ([[Asocio de Lingvaj Testistoj en Eŭropo|ALTE]]) kaj la [[Internacia Konsilio de Virinoj]]<ref>(fr) ''[https://www.recim.org/asso/memb-fr.htm#trans Associations membres]'', Registre international des citoyens du monde.</ref>. La Esperanta Civito estis ankaŭ akceptita kiel observanto ĉe la neregistara organizaĵo [[Organizaĵo de Nereprezentitaj Nacioj kaj Popoloj|UNPO]] (Unrepresented Nations and Peoples Organization) kiel reprezentanto de la esperantoparolanta komunumo<ref>(en, eo, pl) Ilona Koutny & Ida Stria & Michael Farris,''[https://pure.uva.nl/ws/files/66437399/the_intercultural_role_of_esperanto.pdf The Intercultural Role of Esperanto - Interkultura rolo de Esperanto - Międzykulturowa rola esperantan]'' (PDF), p. 21, I, [[Universitato Adam Mickiewicz]], Institute of Ethnolinguistcs, Poznań 2021, <nowiki>ISBN 978-83-66666-31-3</nowiki>,DOI 10.48226/978-83-66666-31-3</ref>. === Rilatoj kun UEA === Komplete mankas rilatoj inter la Civito kaj [[Universala Esperanto-Asocio]]. La Civito ne pretendas reprezenti la tutan esperantan komunumon, nek ĝia ekzisto kontraŭas la laboron de centralizita movado, kiu per sia rigardo eksteren plenumas la gravan taskon de varbado kaj rekrutado – rolon, kiun komunumo de malgrandaj dimensioj, orientita ĉefe al fortika solidareca ligo inter siaj membroj, kia estas la Civito, malfacile povas plenumi. Kaj ĝuste tial la Civito kritike priskribis la nuntempan E-movadon, kie evidente percepteblas la manko de klara strategia agadplano kaj konkretaj atingoj; ĉar movado, male ol popolo, devas konstante pruvi la sencon de sia ekzisto kaj la aktualecon de sia celaro. === Rilatoj kun "Libera Folio" === Dum pluraj mandatoj, la Civito gardis malaltan opinion pri [[Libera Folio]] kaj eĉ rifuzis uzi ties nomon en oficialaj komunikoj, anstataŭigante ĝin per "skandalisma retgazeto" aŭ "nordeŭropa skandalgazeto". Tamen, tiuj tensioj koncernis nur la redakcion de revuo kaj parton de la tiama ekzekutiva povo de la Civito (ĝis la mandato 2019-2024), ili neniel envolvas la tutan civitanaron en la ĝeneralan opiniadon pri Libera Folio. == Institucioj kaj simboloj de la Esperanta Civito == [[Dosiero:Esperanta Civito - blazono.png|eta|147x147ra|Blazono de la Esperanta Civito.]] La Civito enhavas multajn trajtojn kaj instituciojn, simile al tiuj, kiuj kutime apartenas al ŝtato, krom lando kaj armeo. * Flago kaj himno (la tradiciaj esperantaj); * Civita Banko<ref>https://www.esperantio.net/civita-banko</ref> kun propono de propra valuto, la speso, la kalkulmono de la Esperanta Civito * Lingva Komitato<ref>https://www.esperantio.net/lingva-komitato</ref>; * Censado; * Moto: ''E pluribus ultra'' (''El pluraj transen''); * Novaĵagentejo: ''[[Heroldo Komunikas]]'' (HeKo)<ref>https://www.esperantio.net/</ref>; * Oficialaj festotagoj: ''– la 14-a de aprilo''''',''' Memortago de ĉiuj Pioniroj ''– la 2-a de junio''''',''' Tago de la Esperanta Lingvo ''– la 10-a de aŭgusto''''',''' Tago de la Esperanta Civito; ''– la 15-a de decembro''''',''' Tago de la Esperanta Kulturo. == Transnacia kultura identeco == Esperanta Civito organizas sin kiel institucion kun [[Transnaciismo|transnacia kulturo]], kies precipa celo estas reprezenti esperantistojn perceptantajn sian esperantistecon kiel apartenon al [[Diasporo|diaspora]] lingva grupo. La Civito konceptas Esperanton kiel identigilon kaj kulturan perilon. Laŭ la franca [[Sociolingvistiko|socilingvisto]] [[Philippe Blanchet]] la tri trajtoj necesaj al funkcianta identiĝo por lingva kaj kultura grupo<ref>(fr) Philippe Blanchet, [https://www.youtube.com/watch?v=AtOPM_ZHy-o&t=1786s Interkulturaj rilatoj kaj sento de aparteno al grupo], YouTube, la 10-an de aprilo 2017.</ref>, se aplikataj al la Esperanta Civito, estas: * unue, ke la individuo sentas ke li apartenas al la Esperanta Civito (aŭ sin deklaras Esperanta civitano); * due, ke tiuj, kiuj jam apartenas al tiu grupo, agnoskas ke la novalventinta individuo apartenas al la sama grupo; * trie, ke tiuj, kiuj ne apartenas al la Civito, agnoskas kaj ke ekzistas Esperantaj civitanoj kaj ke tiu antaŭmenciita individuo apartenas al la Esperanta Civito. == Servoj == Ne la Civito mem produktas servojn, sed la establoj aliĝintaj al la Pakto, kiuj provizas ĉiujn esperantistojn precipe per kulturaj kaj socialaj servoj. Esenca rimedo estas la nemoveblaĵoj (posedataj de esperanta establo aŭ de neesperantista kiu konsentas pri Civita servo) kie povas funkcii kursejo, somerumejo por infanoj, ripozejo k.s. Ekde 2025, la Civito disponas je centralizita retvendejo: ''[[Esperanta Kulturservo]]'', kiu provizas librojn, diskojn kaj aliajn varojn, plus aliĝojn al eventoj kaj kursoj de la paktintaj establoj<ref>https://kulturservo.esperantio.net/</ref>. == "Neŭtrala popolo" == La Civito konceptas la esperantistaron kiel popolon<ref>(itale) ''[https://www.treccani.it/magazine/chiasmo/extra/iuss_extra_silfer_ita.html Unue la Esperanta popolo]'',Treccani. <small>Alirdato: la 29-an de aŭgusto 2025</small> </ref>. Ĝia formiĝo estis la natura konsekvenco de la ĝermo engrundigita de Zamenhof kaj ŝosinta per la [[Manifesto de Raŭmo]], kies spuroj (t.n. praraŭmismaj) troveblas ĉe pluraj pioniroj de la esperantismo. El la letero de Lazaro Ludoviko Zamenhof al [[Abram Kofman|Abraham Kofman]] en Odeso, 28 Majo 1901:<blockquote>Estas vero, ke Esperanto havas nun la plej bonajn kaj brilantajn esperojn por la estonteco: kaj tamen sufiĉe instruita de la sperto mi ne estas optimisto! Estis tempo, kiam Volapük staris ankoraŭ multe pli brilante, kaj tamen… rapide kiel fulmo Volapük falis kaj el ĉiuj ĝiaj plej brilantaj esperoj restis '''nenio'''! Se eĉ ĉiuj akademioj de la mondo akceptus Esperanton, se eĉ milionoj da personoj ĝin uzadus, nenio garantias, ke en la daŭro de unu jaro ĝi subite ne estos forĵetita kaj forgesita por eterne! Se ĝi unu fojon “eliros el la modo”, ĝi plej rapide pereos por ĉiam. Lingvo Internacia fortikiĝos por ĉiam nur en tia okazo, se ekzistos ia grupo da homoj, kiuj akceptus ĝin kiel sian lingvon familian, '''heredan'''. Cento da tiaj homoj estas por la ideo de lingvo neŭtrala multege pli grava ol milionoj da aliaj homoj. Hereda lingvo de la plej malgranda kaj plej sensignifa popoleto havas vivon multege pli garantiitan kaj neestingeblan, ol senpopola lingvo, kiun uzus eĉ milionoj da homoj. Jes, mi estas profunde konvinkita, ke nek solvo de la hebrea demando, nek enradikiĝo de lingvo neŭtrala estos iam ebla sen hilelismo, t. e. sen kreo de '''neŭtrala popolo'''.<ref>L.L. Zamenhof (1929), ''Originala Verkaro'', Ferdinand Hirt & Sohn, Leipzig, p. 323.</ref></blockquote>Tiun vidpunkton de Zamenhof atestas ankaŭ aliaj dokumentoj, ekzemple la letero "2 Oktobro 1905" al pastoro [[Friedrich Schneeberger]], tiama prezidanto de [[Svisa Esperanto-Societo]], kie oni legas:<blockquote>La kreado de malgranda neŭtrale-homa popolo, en kiun iom post iom povus enverŝiĝi kaj solviĝi ĉiuj popoloj de la mondo, estas la tuta celo de mia vivo. La esperantismo estas nur '''parto''' de tiu ĉi ĝenerala ideo. Sed por ke la ĝenerala ideo (kiun multaj esperantistoj certe ne volos akcepti) ne malhelpu la aferon '''esperantan''', tial mi ne ligos ĝin kun la esperantismo, sed mi proponos en la [Ĝeneva] kongreso, ke ni kreu inter ni '''sekcion''' de esperantistoj-“homaranoj”.<ref>G. Waringhien (1948), ''Leteroj de L.L. Zamenhof. La tragedio de lia vivo rivelita de lia ĵus retrovita korespondo kun la francaj eminentuloj, I. 1901-1906'', Sennacieca Asocio Tutmonda, Paris, 2 oktobro 1905.</ref></blockquote>Kaj el la preskaŭ samdata letero de Zamenhof al [[Emile Javal|Émile Javal]], 24 Septembro 1905:<blockquote>Tiu ĉi malgranda popoleto, kiu havus sian konstantan kulturan centron en unu el la urboj de la neŭtrala Svisujo, prezentus fundamentan grupon, kiu iom post iom ensorbus en sin ĉiam pli da homoj el ĉiuj nacioj kaj estus la komenco de la estonta lingve kaj religie unuigita homaro.<ref>G. Waringhien (1948), ''Leteroj de L.L. Zamenhof. La tragedio de lia vivo rivelita de lia ĵus retrovita korespondo kun la francaj eminentuloj, I. 1901-1906'', Sennacieca Asocio Tutmonda, Paris, 24 septembro 1905.</ref></blockquote>En revuo ''Esperanto'' (15 Oktobro 1908), [[Hector Hodler]], direktoro de la gazeto kaj kunfondinto de la ĵus naskita [[Universala Esperanto-Asocio]] (UEA), deklaris: <blockquote>Esperanto do ne estas la propraĵo de la mondo, sed, kiel ĉiu lingvo, la propraĵo de siaj konstantaj uzantoj, la apartenaĵo de la “popolo Esperantista”. […] Tiu popolo ekzistas. Ankoraŭ tre malgranda kaj tre dissemita ĝi estas sur la vasta mondo, sed sian estadon ĝi pruvas per la vivo ĉiutaga […]. Ne, “esperantista popolo” ne estas “infana ĥimero” aŭ “ridinda metaforo”, ĉar lingvo ne povas vivi sen ''sia'' popolo. Tiu malgranda popolo ĉiutage kreskos, kaj ju pli ni multigos kaj plirealigos ligilojn, kiuj ekzistas inter ĝiaj membroj, des pli ĝi fortikiĝos kaj potenciĝos.<ref>H. Hodler (1908), ''La lingvo kaj la popolo'', en: “Esperanto”, 15 oktobro 1908, p. 1.</ref></blockquote>Ankaŭ [[Edmond Privat]] esprimis la saman opinion en prelego dum la 7-a UK, titolita ''Pri Esperanta literaturo'', sed identigante la kernon de la esperanta identeco en la originalaj poemoj:<blockquote>La franca pensulo [[Ernest Renan]], ie skribis tion ĉi: "''Ke homoj formas unu popolon, tion faras ilia memoro pri l' grandaj aferoj komune faritaj kaj ilia volo por plenumi novajn''." Precize tiun memoron kaj tiun volon oni ĉe preskaŭ ĉiu linio povas ekvidi en tiuj komunaj poemoj. Tial ili bone atestas la ekziston de nia esperantista popolo, kaj ne nur ĝian malfacilan komenciĝon, ĝian senlacan bataladon kontraŭ mokoj kaj persekutoj, ĝian pacan militadon sen iaj armiloj, krom granda morala kuraĝo kaj esperplena pacienco.</blockquote> == Censado == La membreco en la Civito, kiun ĝi nomas ''civitaneco'', estas senpaga kaj dumviva. Ĉiun kvinan jaron, la Civito faras censadon por eltrovi, kiom da civitanoj estas. La unua oficiala censado okazis en 2006 kaj trovis, ke 30% de la membroj estis virinoj kaj 70% loĝis en Eŭropo.<ref name=":8">[https://www.esperantio.net/index.php?id=217 Civita censotago 2006] - [HeKo 316 8-C, 30 nov 06]</ref> En 2019, ĝi deklaris 459 civitanojn.<ref name=":7">[https://www.esperantio.net/index.php?id=3937 Kontentiga kresko de la Civitanaro dum tri jaroj] - [HeKo 722 5-C, 30 nov 19]</ref> La censado en 2019 eltrovis ke 29.56% estis virinoj, 41 (8.9%) estis sub la aĝo de 35 kaj 8.54% ricevis la civitanecon pro familiano.<ref>[https://www.esperantio.net/index.php?id=3941 Statistika spikumo pri la Civitanaro 2019] - [HeKo 722 9-C, 4 dec 19]</ref> 53% loĝas en Eŭropo, 34% loĝas en Afriko kaj nur 8% loĝas en aliaj kontinentoj, kiel Azio kaj Ameriko.<ref name=":7" /> {| class="wikitable" |+Civitanaro !Jaro !2006<ref name=":8" /> !2011<ref>[https://www.esperantio.net/index.php?id=1836 La Civitanaro kreskis je 46%] - [HeKo 495 4-C, 1 dec 11]</ref> !2016<ref>[https://www.esperantio.net/index.php?id=3023 La Civitanaro kreskis je preskaŭ dek procentoj] - [HeKo 625 1-C, 1 dec 16]</ref> !2019<ref name=":7" /> !2024 |- |Civitanoj |275 |401 |433 |459 |432 |} == Civitaniĝo kaj ekscivitaniĝo de la Civito == Kerna premiso por peti la Esperantan civitanecon estas percepti sian esperantistecon kiel memelektitan partoprenon al diaspora [[Minoritata lingvo|lingva minoritato]]. La civitaneco estas senpaga kaj dumviva, ĝi donas eblecon ricevi konstantajn rabatojn ĉe la establoj aliĝintaj al la Pakto kaj partopreni la politikan vivon de la Civito, voĉdoni kaj kandidati. En la nuna momento, eblas civitaniĝi nur pere de skriba dokumento disdonebla de paktinta establo, sed la [https://www.esperantio.net/kapitulo Kapitulo] diskutas la ideon lanĉi modelon de virtuala petskribo (jam preta), kiu faciligu la civitaniĝon kaj la rilatojn inter establoj kaj Civito. === Civitaniĝo === Por peti la civitanecon, unue oni devas scipovi Esperanton. Poste, oni turnas sin al [https://www.esperantio.net/establoj establo] aliĝinta al la Pakto, por ke ĝi peru la petskribon al la Civito. Normale, la individua petinto devas esti membro (aŭ abonanto, lernanto ktp) de tiu establo, ĉar ĝi garantias por li. Se [https://esperantio.net/lex-valeria parenco] jam havas la esperantan civitanecon, tiu mem povas peri la peton. === Ekscivitaniĝo === Ĉar la civitaniĝo estas senpaga kaj principe dumviva, la homo ĝin petanta komprenas kaj elektas tion individue, libere kaj spontane. La eksiĝo postulas koston de unu speso (90 svisaj frankoj) por kovri la administrajn kostojn de la Registro kaj la kunvokon de la Kortumo, kiu kunsidos por verdikti la ekscivitaniĝon. Oni konsideru ke ekspluatante la rabatojn je kiuj civitano rajtas kadre de [https://www.esperantio.net/direktivo-hiltbrand direktivo Hiltbrand], ekz. pro [https://kulturservo.esperantio.net/fenestro/testoj lingva ekzameno laŭ LTSEC] aŭ partopreno en [https://kulturservo.esperantio.net/fenestro/eventoj evento organizita de paktinta establo] ktp, la ŝparota sumo dum unu jaro jam superus la kostojn de eventuala eksiĝo, indicebla laŭ la kvar kontingentoj fiksitaj de la [[Monda Banko]] ===== La demisio de konsulino ===== En decembro 2016, Chamberline Nguefack estis elektita kiel [[Konsulo (Esperanto-movado)|konsulo]] (prezidanto) de la Civito<ref>[https://www.esperantio.net/index.php?id=3045 Rezulto de la skrutinio por la Senato 2017-21]</ref>. Sed la 3-an de aŭgusto 2017, ŝi demisiis ĉar ŝi malkovris ke "mi estis senskonscie kunkulpulo de kaŝita celo de la Civito."<ref name=":1">[https://sezonoj.ru/2017/10/civito-3/ Demisiis la konsulino de la Esperanta Civito]</ref> En artikolo por ''[[La Ondo de Esperanto]]'', ŝi klarigis ke ŝi maltrankviliĝis kiam ŝi aŭdis Giorgio Silfer kaj Marie Conde Rey paroli pri la morto de UEA kvazaŭ ĝi estis ilia celo. "Mi ektimis pri la laboroj de tiu grupo: ĉu oni uzas min por celoj kaŝitaj de mi?" Ŝi daŭrigis: "verŝajne, Silfer revas regi la mondon esperantistan"<ref name=":1" />. Laŭ ŝi, ŝi provis labori kontraŭ tiu sinteno kaj por pli bonaj rilatoj kun UEA kaj aliaj esperantaj organizaĵoj. Sed ŝi diris ke ŝi malsukcesis. "Kiom naiva mi estis! Pensi, ke la regema Silfer, kiu ĉiam ĉion kontrolas en la Civito – verkas mem la revuon, la amendoproponojn, la rezoluciojn – lasus sian aferon en la manojn de iu alia?".<ref name=":1" /> Ŝia demisio ne estis akceptita kaj la Civito eĉ ne raportis pri ĝi. Nur aperis mallonga anonco pri iu “foresto” sen iu informo.<ref>[https://www.esperantio.net/index.php?id=3287 La Konsulo en foresto ekde morgaŭ]</ref> Responde al tiu, Nguefack diris: "Giorgio pensas, ke li povas ĉion kontroli, ke li regas homojn, ke li povas perforte devigi ĉiujn – precipe afrikanojn – agi tiel, kiel li volas. Tial li ne aperigis en HeKo mian demision. Li aperigas nur tion, kio glorigas la Civiton".<ref>[https://sezonoj.ru/2017/09/valle-2/ Chamberline Nguefack demisiis, sed HeKo silentas]</ref> HeKo neniam raportis pri ŝia demisio aŭ publikigis ŝian demisian leteron, kaj post la demisio aperis kelkaj artikoloj, kiuj kritikis ŝin.<ref>[https://www.esperantio.net/index.php?id=3290 La blanka opozicio plendas pri la Konsulino]</ref><ref>[https://www.esperantio.net/index.php?id=3321 La Konsulino kolizias kun la opozicio]</ref> <ref>[https://www.esperantio.net/index.php?id=3333 Forumanoj interpelacias la Konsulinon]</ref> En novembro, HeKo raportis ke ŝi estis survoje al eksigo pro "misuzo de povoj kaj eventuale privata intereso en oficaj agoj".<ref>[https://www.esperantio.net/index.php?id=3393 Chamberline Nguefack survoje al "impeachment"]</ref><ref>[https://www.esperantio.net/index.php?id=3373 Mallaŭda mocio kontraŭ la Konsulino]</ref> Je la 27-a de decembro 2017, la Senato de la Civito, debatis kaj denuncis Nguefack, kaj voĉdonis por imputi ŝin<ref name=":0">[https://www.esperantio.net/index.php?id=3422 Afrikanoj kaj virinoj imputas la afrikan Konsulinon]</ref>. Silfer diris ke ŝia agado "malfortigas la konfidon al afrikanoj kaj virinoj".<ref name=":0" /> La raporto de HeKo substrekis ke iuj afrikanoj kaj virinoj voĉdonis kontraŭ Nguefack<ref name=":0" />, malgraŭ ke la plimulto de la senatanoj kontraŭ ŝi estis nek virinoj nek afrikanoj. Nur tiam, la demisio estis akceptita. == Komitato Armand Su == [[Su Armand|Armand Su]] estis ĉina esperantisto kiu suferis senkulpe en prizono de [[Ĉinio]]. La Komitato Armand Su estas instanco de la Esperanta Civito, funkciante kiel speco de "Esperantia [[Amnestio Internacia|Amnestio]]", kaj komencis en 2002 labori por klopodi helpi, morale kaj praktike, ĉiujn esperantistojn kies persona libereco estas iel limigita. Inter la plej famaj estis V. Bujak, unu el la plej elstaraj majstroj de orientaj batalartoj en [[Sovetunio]], kaj [[Billy Waldon]], foje nomata Sekvojo (en la ĉeroka: N.I. Sequoyah). Pri tiu temo, la brazila [[Kriminologio|kriminologo]] kaj [[Esperantistoj|esperantisto]] [[César Barros Leal]] aŭtoris libron kies esperanto-eldono titolas "[[Enprizonigo: krepusko de erao|Enprizonigo - krepusko de erao]]"<ref>(eo) Internacia somera universitato tre sukcesa en Fortalezo, [[Heroldo de Esperanto]], p. 2, n-ro 11 (2023), 11-31 aŭgusto 2022.</ref>. Responsas nune pri la Komitato Armando Su la vickonsulo pri socialaj aferoj. == Kritikoj == Ne ĉiuj esperantistoj konsentas kun la kreo kaj celoj de la Civito. Multaj kritikis ĝiajn fondajn ideologiojn. [[Robert Nielsen]] forte kritikis ĝin en sia blogo ''Teo kaj Libroj'', kaj nomis ĝin "sensencaĵo". Li kritikis la influon de Giorgio Silfer, erarojn en la raportado de HeKo, la devon pagi por eliri, la sintenon kontraŭ UEA kaj Libera Folio, kaj nomis la Civiton "ŝajn-ŝtato".<ref name=":9">[https://teokajlibroj.wordpress.com/2020/01/27/la-esperanta-civito-estas-sensencajo/ La Esperanta Civito estas sensencaĵo] - Teo kaj Libroj 27a de januaro 2020</ref> Tazio Carlevaro en sia analizo de [[raŭmismo]] kaj [[Literatura Foiro]] konstatas multajn mankojn en la klasika Esperanto-movado kaj vidas en la Esperanta Civito provo alimaniere serĉi prestiĝon kaj servojn por la movado en krizo. La komunika potencialo ne konsistas nur el la fakta uzo de lingvo, sed ankaŭ el la impreso, ke ĝi estas pli utila kaj pli prestiĝa. Tio klarigas kial la ĉina ekzemple estas la plej parolata lingvo en la mondo, sed ĝi estas konsiderata relative "malgrava”, ĉar ĝi plej ofte ne montriĝas en la modernaj komunikadsistemoj <ref>(eo) Tazio Carlevaro, ''[https://satesperanto.org/IMG/pdf/tazio_carlevaro_cxu_esperanto_postvivos_la_jaron_2045__.pdf Ĉu Esperanto postvivos la jaron 2045 ?]'' - Aldonaĵo (2) Kvazaŭ “liturgia” recenzo, La “simptomo”, p. 53 </ref>. En la du jaroj antaŭ la Projekto de Konstitucia Ĉarto kaj fondo de la Civito, la verkisto [[Jorge Camacho]] kolektis diversajn kritikojn pri la Civito en sia verko ''[[La liturgio de l' foiro]]''. [[Jouko Lindstedt]] tiam skribis, ke "La Civito estas provo de la raŭmistoj uzurpi la koncepton de [[Esperantujo]]". == Sciindaĵo == * Inter 1961 kaj 1962 ekzistis kooperativa projekto de vilaĝo en Anglio, sub la nomo Esperanto-Civito<ref name=":13">(eo) Konversacio kun Michael Vrazitulis, [[Heroldo de Esperanto]], paĝo 3, n-ro 5 (2320)n, majo 2021.</ref>. * La lokoj historie plej ligitaj al la Esperanta Civito: Ĉaŭdefono (fr: [[La Chaux-de-Fonds]], la najbara Loklo (fr: [[Le Locle]]) kaj Sabloneto (it: [[Sabbioneta]]) estas ĉiuj tri enskribitaj en la listo de [[Monda heredaĵo de Unesko|Monda]] [[Monda heredaĵo de Unesko|kulturheredaĵo de Unesko]]<ref>(eo) ''[https://www.esperantio.net/heko/civitoj-en-la-monda-kulturheredo Civitoj en la monda kulturheredo]'', HeKo, n-ro 394 4-C, la 27-an de junio 2009.</ref>. == Referencoj == {{Referencoj|3}} == Bibliografio == * ''Esperanto vivas'', originala, ilustrita bildrakonto pri la Esperanta Civito, [[LF-koop]], 22 paĝoj, kun glosaro, formato A4, 2021. * ''La Verda Libro de la Esperanta Civito'', mendebla tra la [[Esperanta Kulturservo]] (EKS). {{Projektoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Esperanta Kulturservo]] * [[Publika internacia juro#Subjektoj de internacia juro|Subjektoj de internacia juro]] * [[Raŭmismo]] * [[Fina Venko|Finvenkismo]] * [[Mikronacio]] * [[Esperanta Respubliko]] == Eksteraj ligiloj == * [https://esperantio.net Oficiala retejo de la Esperanta Civito] * [https://kulturservo.esperantio.net/ Esperanta Kulturservo] (EKS), la [[magazeno]] de la konsorcio. * {{PlurajLingvokodoj|eo}} [https://www.youtube.com/watch?v=OzaEm9kIJhM EsKu - Epizodo 61 - La Esperanta Civito], [[YouTube|jutuba]] filmeto aperinta 2024-09-27 * (itale) ''[https://www.youtube.com/watch?v=WnjswjuPJng Esperanta Civito]: [https://www.radicali.it/20140207/esperanta-civito-comunit-soggetto-diritto-internazionale-costituita-sullo-jus-sermonis/ la comunità soggetto di diritto internazionale costituita sullo jus sermonis]'' {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210118082604/https://www.radicali.it/20140207/esperanta-civito-comunit-soggetto-diritto-internazionale-costituita-sullo-jus-sermonis/ |date=2021-01-18 }}'', [[YouTube|jutuba]] filmeto'' * (germane) [http://www.plansprachen.ch/ENCYCL_ESPERANTO_C.pdf Civito Esperanta], Svisa enciklopedio planlingva, 2006 * (germane) [[Detlev Blanke]], ''Ĉu manifesti kaj civiti?.'' [http://www.helsinki.fi/~jslindst/raumo-db.html Arkivita de la originalo] pere de Wayback maŝino. [[Kategorio:Esperanto-movado]] [[Kategorio:Esperanto-movado en Svislando]] [[Kategorio:Esperantaj regnoj]] [[Kategorio:La Chaux-de-Fonds]] tqxs75tvr9zgl8dmw5mr2srqiottwy9 Frederic Pujulà i Vallès 0 16600 9431684 9431186 2026-07-17T15:24:24Z Arbarulo 135469 9431684 wikitext text/x-wiki {{Unua}} {{Informkesto homo | nomo =Frederic Pujulà i Vallès | dosiero =[[Dosiero:FredericPujulaIValles3.png|225px]] | priskribo = Frederic Pujulà i Vallès barbhava | pseŭdonomo = | dato de naskiĝo = [[12-a de novembro]] [[1877]] | loko de naskiĝo = [[Palamós]], [[Katalunio]] | nacieco = [[kataluno]] | tradukis = | dato de morto = [[14-a de februaro]] [[1963]] | loko de morto = {{Flago|Francio}} [[Bargemon]], [[Var]], [[Francio]] | verkis = [[Frederic Pujulà i Vallès#En esperanto|liaj verkoj]] | aliaj aktivaĵoj = | akademiano = | esperantistiĝis en = [[1905]] }} {{Informkesto gravulo}} '''Frederic PUJULÀ I VALLÈS''' (n. la [[12-a de novembro|12-an de novembro]] [[1877]] en [[Palamós]], m. la [[14-a de februaro|14-an de februaro]] [[1963]] en [[Var (departemento)|Bargemon, departemento Var,]] [[Francio]]) estis [[Kataluna naciismo|katalunisto]] kaj [[Listo de katalunaj esperantistoj|esperantisto]]. == Biografio == Naskita en [[Rusiljono|rusiljona]] kaj [[Bretonio|bretona]] familio Frederic pasigis kelkajn jarojn de sia infanaĝo en [[Kubo]]. Li poste studis juron en [[Barcelono]], kie li amikiĝis kun [[Pablo Picasso]] (kiu faris faman portreton de Pujulà fumanta pipon<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.metmuseum.org/Collections/search-the-collections/210002700 |titolo=Frederic Pujulà , Pablo Picasso, 1900, inko kaj benzino sur papero, 12.7 x 9.2 cm, Donaco de Raymonde Paul, memore al ŝia frato, C. Michael Paul, 1982, © 2011 Estate of Pablo Picasso / Artists Rights Society (ARS), New York |alirdato=2012-06-02}}</ref>) kaj aliaj artistoj kaj verkistoj de tiu tempo. En 1905, kelkaj oficiroj de la hispana armeo ruinigis la redakciejojn de la ĵurnalo ''La Veu de Catalunya'' kaj de la satira semajna gazeto ''Cu-cut!'' pro ties "antihispanismo". Pujulà klarigis kaj kritikis tion en la esperanta periodaĵo ''[[Tra La Mondo (periodaĵo)|Tra La Mondo]]'' aperinta en [[Parizo]]. Hispana esperantista militisto denuncis lin kaj li ekziliĝis al Parizo, kie li daŭrigis siajn katalunistan kaj esperantistan taskojn, kaj, kie li povis adopti la francan civitanecon por eviti la persekutojn de la hispanaj aŭtoritatoj. Jam reveninte en 1909, li profitis el sia funkcio de direktoro de la 5-a UK en Barcelono, por konigi al la tuta mondo la ekziston de la [[kataluna lingvo]] kaj de ĝia kulturo. Lia partopreno kiel soldato en la [[Unua Mondmilito]] estis volontula, same kiel aliaj katalunaj batalantoj, kvankam li estis rekrutita pro sia franca civitaneco, tamen li partoprenis kun Adrià Gual, en 1914, en la preparaj laboroj de la [[UK 1914|10-a UK 1914]] kiu okazus en Parizo. Pujulà esperis ke lia batalo alportos ion al la liberiĝo de la eŭropaj nacioj. Li pasigis kvar jarojn en diversaj militfrontoj ĝis li estos malmobilizita de la franca armeo en 1919. Interalie, li estis ano de kompanio de telefonistoj el kiu nur li kaj unu kompano transvivos, kaj li partoprenis en unua vico en korp-al-korpaj bataloj per bajonetoj, kiuj daŭris plurajn tagojn seninterrompe. La 9-an de marto li estis akceptita kun granda festo en Hotelo ''Suís'' de Barcelono. Sed lia traŭmatiga sperto ĉe la fronto, kaj aliaj personaj konfliktoj, igis lin eliĝi el publika aktivado. En 1923 li fuĝis al Parizo, ĉar li estas avertita ke li povus esti enkarcerigita laŭ ordono de la nova registaro de [[Miguel Primo de Rivera]], kaj li fortondis sian karakterizan barbon por tiel trapasi nerimarkite la landlimon. Tie li iĝis korespondanto de la ĵurnalo ''El Diluvio'' (ligita al ''Partit Republicà Democràtic Federal'') kaj li sukcesis fariĝi Ĝenerala Sekretario de la Asocio de Fremdaj Periodistoj en Francio. En 1933 li revenis al Barcelono kie li plu kunlaboris kun tiu gazeto ĝis 1939, kaj li fine fariĝis ĉefredaktoro kaj rolis kiel direktoro. Dume li havis diversajn aktivecojn kiel framasono. Dum la okupiteco de Barcelono fare de la faŝismaj ribelantoj, en la fino de la [[Hispana Enlanda Milito]], li estis enprizonigita kaj mortkondamnita de militista tribunalo per rapidjuĝo pro sia katalunista kaj respublikista pozicioj. Post unu semajno pasigita atendante sian ekzekuton, lia kondamno estis ŝanĝita al prizonado da dudek jaroj kaj unu tago. Fine post prizonado de du jaroj kaj du monatoj en la karcero ''Modelo'' de Barcelono, li estas liberigita pro sia aĝo. Poste li estas persekutita en alia proceso pro "politikaj respondecoj", la Servo de Dokumentkolektado de [[Salamanko]] (''Servicios de Recuperación de Documentos de Salamanca'') petis informojn pri li. La Speciala Tribunalo por la Puno kontraŭ Framasonismo kaj Komunismo kondamnis lin en 1947 pro "[[framasonismo]], kun separatistaj ideoj" por dekdu pliajn jarojn da prizono, kiujn li ne devis plenumi. Li ricevis malpermeson labori kiel advokato kaj kiel ĵurnalisto. Apartigita de la publika vivo, li mortis la 14-an de februaro 1963 en [[Bargemon]] en la [[Francio|franca]] [[Var (departemento)|depatemento Var]]. == Esperantisto == [[Dosiero:ZamenhofPujulaIValles1.png|eta|dekstra|PUJULÀ kun [[L. L. Zamenhof]]]] Pujulà i Vallès estas konsiderata kiel la enkondukinto kaj la plej granda disvastiginto de Esperanto en Katalunio. De 1905 li fariĝis nelacigebla propagandisto per la revuo ''Joventut'' ("Juneco", kun pli ol 70 artikoloj), per kunlaborado al ''La Veu de Catalunya'' (sub pseŭdonimo '''Tamen''') kaj per publikigado de granda nombro da didaktikaj verkoj, kun ''Gramàtica rahonada de la llengua Esperanto'' (1906) kaj aliaj gramatikoj, kursoj kaj vortaroj (kiel la unua ''Vortaro Kataluna-Esperanta'' en 1909). De kiam li ekkontaktiĝis kun la internacia lingvo, li alproprigis al si la paralelajn valorojn [[internaciismo]] kaj homa [[gefrateco]]. En 1905 li fondis la societon "[[Espero Kataluna]]" kaj li ekinstruis esperanton ĉe "Associació Nacionalista Progrés". Li vizitis [[L. L. Zamenhof]] en Pollando kaj rapide fariĝis granda konanto de la lingvo kaj granda preleganto en Esperanto. Li ankaŭ verkis rakontojn en esperanto kiel ''Naivulo'', ''Karabandolo la Plugisto'', ''Fiŝkaptisto kaj Rigardanto'' aŭ ''La Grafo Erarinta'', eldonitaj en 1908, kaj estis kunlaboranto de ''[[La Revuo (periodaĵo)|La Revuo]]'', revuo esperantista en Parizo. Samtempe li kunlaboris per siaj artikoloj al multaj aliaj gazetoj. Li verkis la monologon ''La Rompantoj'' (1907), la teatraĵojn ''Aŭtunaj Ventoj'' (1909) kaj ''Novelo'' (1908) kaj multajn aliajn. Li ankaŭ esperantigis kaj monde diskonigis diversajn originalajn katalunajn verkojn. Pro lia interveno en 1905 la Unió Catalanista akceptis la uzon de Esperanto por rilati al aliaj movadoj por popolaj rajtoj. En 1906 li reprezentis Katalunion (nome de diversaj katalunistaj organizaĵoj kiel la grupo "Quatre Barres" kaj la "Cercle Catalanista de Santiago de Cuba") ĉe la [[UK 1906|2-a UK 1906]] okazinta en [[Ĝenevo]] (kie li deklamis kun granda sukceso siajn monologojn ''Senhejmulo'' kaj ''La Pipamanto''). En ĉi kongreso estis incidento kun hispana militisto, ĉar li prezentiĝis nome de la kataluna nacio. Ankaŭ en 1906 li ekpublikigis siajn unuajn esperantokursojn en kataluna lingvo en la revuo ''Joventut''. En 1908 aperis lia vortaro Esperanto-katalana, en 1909 la alidirekta katalana-Esperanto, ambaŭ en la "biblioteko ''Joventut''". Li tiel fariĝis ankaŭ la unua Esperanto-leksikografo de la kataluna. En 1908 li instruis esperanton ĉe [[Sorbono|Sorbonne]] en Parizo (kie li la antaŭan jaron prelegis pri [[Katalunio]] kaj [[esperantismo]]). Li estis unu el la organizantoj kaj la prezidanto de la [[UK 1909|5-a UK 1909]] en Barcelono kie li okazigis [[Internaciaj Floraj Ludoj|Internaciajn Florludojn]] laŭ la modelo de tiuj kiuj okazas en kataluna lingvo. Dum ĉi kongreso li reĝisoris en ''Teatre Romea'' la verkon ''[[Mistero de doloro]]'', de [[Adrià Gual]], kiun li mem esperantigis kaj eldonis en esperanto en 1909. Li ankaŭ verkis la tekston de la esperantista himno "Akcepto", kun muziko de [[J. B. Lambert]]. En 1911 li ekdirektas la revuon ''[[Kataluna Esperantisto]]'', organo de la [[Kataluna Esperantista Federacio|Kataluna Esperanto-Federacio]], dum tri jaroj. Li ankaŭ estis unu el la direktoroj de ''[[Jen]]'', internacia ilustirita gazeto por [[ŝerco]] kaj [[satiro]], kiu estis.esperantista versio de la populara revuo ''[[Papitu]]''. Poste li kunlaboris en la granda verko ''[[Kataluna Antologio]]'' (1925), antologia kolekto de katalunaj literaturo, popolkanto. Alia interesa traduko, ĉikaze el la [[hispana lingvo]] estas parto de la verko ''[[Donkiĥoto (romano)|Don Kiĥoto]]'', eldonita kun la nomo "Don Kiĥoto de la Manĉo en Barcelono: 5 ĉapitroj" kiel kvina numero de la [[Esperanta Biblioteko Internacia]], en 1909. == Katalunlingva verkisto == Li komencis verki por ''La Senyera'' de [[Palamós]], kaj komence de la 20-a jarcento, eklaboris kun ''Llevant'', ''El Federalista'', ''L'Autonomista'', ''Llibertat'', kaj aliaj revuoj federaciismaj kaj katalunismaj. Li redaktis en ''Joventut'' (1900-1906), kaj estis voĉisto de [[Unió Catalanista]], kie li disvolviĝis sian idearon, publikinte ĉirkaŭ 220 artikoloj varitemaj: politikaj, patrolandamaj, filozofaj, pri literatura kritiko, pri Esperanto, kaj tiel plu. Elstaris lia klara esprimado de liaj ideoj, per rava parolo.[[Dosiero:FredericPujulaIVallesNovela.png|eta|225px|maldekstra|PUJULÀ en frontpaĝo de Novela]]Li verkis teatraĵojn kiel ''El geni'' (1904), ''El boig'' (1907, 2-a parto de ''El geni''), ''Dintre la gàbia'' (1906, kun [[Emili Tintoré]]), kaj ''La veu del poble i El poble de la veu'' (1910, kun [[Lluís Via]]) - satiro pri la prestiĝaj ĵurnaloj ''La Veu de Catalunya'' (katalunisme konservativa) kaj ''El Poble Català'' ([[Kataluna naciismo|katalunisma]], maldekstrisma, kaj respublikema), kun kiuj li ankaŭ laboris. Tiu ĉi verko, subskribita per pseŭdonimo '''F.L.''', kaŭzis grandan tumulton kaj multajn kritikojn. Li publikigis rakontojn kiel ''Titelles febles'' (1902), ''Creuant la plana morta'' (1903), ''El metge nou'' (1903), kaj la unua scienc-fikcia romano de la kataluna ''Homes artificials'' (1912). Li ankaŭ eldonis la eseon ''[[Francisco Pi y Margall|Francesc Pi i Margall]]'' (1902), aron de sep artikoloj el ''Joventut''. Tradukis li ankaŭ al la kataluna teatraĵojn kiel ''Més enllà de las forsas'' de la norvego [[BJÖRNSON|Björnson]] (1904), versaĵo ''[[Kaatje]]'' de la belgo [[Paul Spaak]] (1914) kaj romanoj de [[Georges Simenon]], inter aliaj. Post lia malpermeso, li uzis aliajn kaŝnomojn. Pri liaj travivaĵoj dum Mondmilito, speciale en la [[Verduno|Verduna]] fronto, li verkis ''En el repòs de la trinxera. Cartes del soldat a l'amic'' kaj ''De la trinxera estant'' (rakontoj pri la unuaj estadoj en la unua linio (1918) kaj la eseo ''Les representacions teatrals als camps de batalla i França'' (1920) En 1949, li gajnis premion ''Englantina d'Or'' dum [[Floraj Ludoj]] de la kataluna lingvo en [[Montevideo]], per la patrolandama poeziaĵo ''Ai, de tant d'esperar…!''[[Dosiero:1903 La Grafo Erarinta.jpeg|eta|''La Grafo Erarinta'', 1908.]]Post la [[Francisco Franco|frankisma]] subpremo, li daŭrigis verki poezie, romane, teatre, esee kaj cetere. Kvankam li laboris kun ekzilaj revuoj kiel ''Pont Blau'' el [[Meksiko]], la precipa parto de lia verkaro ankoraŭ ne estas eldonita. == Verkaro == === En Esperanto === * ''La Grafo Erarinta'', (1908) * ''Naivulo. Karabandolo la Plugisto. Fiŝkaptisto kaj Rigardanto'' (1908) ==== Monologoj ==== * ''La Rompantoj'' (1907), * ''Senhejmulo'' * ''La Pipamanto'' ==== Teatraĵoj ==== * ''Aŭtunaj Ventoj'' (1909) * ''Novelo'' (1908) ==== Vortaroj ==== * ''Vocabulari Català-Esperanto'', ĉ. 5.000 kapvortoj, Barcelona: Biblioteca "Joventut", 1909 19x13cm iv, 225p. * ''Vocabulari Esperanto-Català'', Barcelona: Biblioteca "Joventut", 1908 19x13cm 282p. ==== Tradukoj ==== *'' Don Kiĥoto de la Manĉo en Barcelono, 5 ĉapitroj el la verko de Miguel de Cervantes Saavedra''. Eld. Esperanto Verlag Mollier & Borel, Berlino, 1909? (14 X 10) 48 paĝoj. === En la kataluna === [[Dosiero:1908 Naivulo.jpeg|eta|''Naivulo. Karabandolo la Plugisto. Fiŝkaptisto kaj Rigardanto'', 1908.]] ==== Teatraĵoj ==== * ''El geni'' (1904), * ''El boig'' (1907, dua parto de ''El geni'') * ''Dintre la gàbia'' (1906, kun [[Emili Tintoré]]) * ''La veu del poble i El poble de la veu'' (1910, kun [[Lluís Via]]) ==== Rakontoj ==== * ''Titelles febles'' (1902) * Studoj Francesc Pi i Margall (1902), artikolaro aperintaj en ''Joventut''. * ''Creuant la plana morta'' (1903) * ''El metge nou'' (1903) * ''Homes artificials'' (1912), konsiderita kiel unua sciencfikcia verko en la kataluna, reeldonita en 1986 de Edicions Pleniluni, 84-85752-22-8 === Tradukoj (al la kataluna) === * ''Més enllà de las forsas'' de la norvego [[BJÖRNSON|Björnson]] (1904) * ''[[Kaatje]]'', versa teatraĵo de la belgo [[Paul Spaak]] (1914) * Diversaj noveloj de [[Georges Simenon]] {{citaĵo|Tiu ĉi libreto estas la n-ro 5a de la [[Esperanta Biblioteko Internacia]]. Okaze de la 5a kongreso S-ro Pujula havis la feliĉan ideon esperantigi parton de la famkonata « Don Kiĥoto. » La multnombraj aĉetantoj de la "Esperanta Biblioteko Internacia" legos kun plezuro la esperantan tekston de la [[ĉefverko]] de Cervantes.|[[Belga Esperantisto]] n.13 (nov 1909)}} == [[Vikipedio:Enciklopedio de Esperanto/P|Enciklopedio de Esperanto - P]] == {{EDE| teksto = [[Hispana esperantisto]]<br /><br /> '''Frederic PUJOLÀ I VALLÉS''' (puĵola i valles), [[Katalunujo|kataluno]], advokato, verkisto, publicisto. Naskiĝis [[12-a de novembro]] [[1877]] en [[Palamós]]. Esperantisto de [[1905]]. Pro sia katalunnacieca agado li devis rifuĝi [[Parizo]]n (li priskribis kelkajn komikajn epizodojn de ribelo de [[Barcelona]]j militistoj kontraŭ la kataluna politika movado en ''Tra la Mondo'' kaj iu E-ista oficiro hispana denuncis lin.). En Paris li akiris la francan naciecon por eviti la persekutojn dum sia denova restado en [[Hispanujo]] por organizi la 5-an UK). Reveturinte Parizon, li estis mobilizita kaj pasigis 4 jarojn en la tranĉeo. Tie li kolektis la materialon por sia romano ''En el Repos de la Trinxera''. De sia Esperantiĝo ĝis [[1914]] Parize. estis la animo de la kataluna Esperanto-movado. Fondinto de multaj grupoj, aŭtoro de sennombraj artikoloj, paroladoj, kursoj, ktp. dum sia ekzilo en Parizo li preparis kaj presigis du Esperanto-gramatikojn, vortaron, kelkajn originalajn rakontojn. Bonega Esperanto-oratoro, recenzisto, direktoro de ''[[Kataluna Esperantisto]]'' dum tri jaroj. La [[KEF]] kaj KE laboras ankoraŭ nun laŭ liaj metodoj. Kvankam li manifestis en publika parolado la timon esti perdinta en la tranĉeo la kredon en E-ismo, tamen li faris ankoraŭ ion dum sia postmilita restado en Paris. Liaj E-lingvaj verkoj: ''La Rompantoj'', (kvin monologoj); ''Mistero de Doloro'' (dramo, trad. de Gual); ''Aŭtunaj Ventoj'', drameto; ''Naivulo'', ''La Grafo Erarinta''; gramatikoj, vortaroj Esperanto-Katalana kaj Katalana-Esperanto.}}{{Portalo Homoj}} == Referencoj == {{Referencoj}}{{Projekto vizaĝoj}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}}[[Muzeo de Esperanto de Subirats]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.esperanto.cat/ke/ke0303.pdf Biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100217024917/http://www.esperanto.cat/ke/ke0303.pdf |date=2010-02-17 }} en ''[[Kataluna Esperantisto]]'', n-ro 327 (katalune), Studo de historiisto [[Francesc Poblet]] * [http://www.escriptors.cat/autors/pujulaf/ Frederic Pujulà]. * [https://www.webcitation.org/query?id=1256546829761636&url=www.geocities.com/origlit/autor/pujula.html Frederic Pujulà i Vallès] * '''''Homes Artificials''' : [https://archive.today/20091025093016/http://www.geocities.com/Area51/Zone/7461/oldno.htm angle] [http://www.bibliopolis.org/resenas/rese0117.htm hispane]'' * [http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=frederic+pujula&vid=ONB&fn=search Verkoj de kaj pri Frederic Pujulà i Vallès]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} en la [http://www.onb.ac.at/sammlungen/plansprachen/eo/index.htm Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071221233948/http://www.onb.ac.at/sammlungen/plansprachen/eo/index.htm |date=2007-12-21 }} * [http://www.bnc.cat/digital/arca/titols/joventut.htm Plena kolekto de la revuo ''Joventut''] {{ADLS|2005|32}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Katalunaj esperantistoj]] [[Kategorio:Katalunlingva literaturo]] [[Kategorio:Katalunlingvaj verkistoj]] [[Kategorio:Hispanlingvaj verkistoj]] [[Kategorio:Franclingvaj verkistoj]] [[Kategorio:Katalunaj verkistoj]] [[Kategorio:Framasonoj]] [[Kategorio:Esperanto-vortaristoj]] [[Kategorio:Hispana literaturo de la 20-a jarcento]] egbjeypevd2gsylaxkcsvwwkpguz610 Amelo 0 17171 9431730 9347370 2026-07-17T16:48:36Z DidCORN 34571 /* Vidu ankaŭ */ 9431730 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Cornstarch_mixed_with_water.jpg|eta]] '''Amelo''' (aŭ '''amelfaruno''' aŭ '''fekulo''') estas [[organika kombinaĵo]], [[polisaĥarido]], priskribebla per la kemia formulo (C<sub>6</sub>H<sub>10</sub>O<sub>5</sub>)<sub>n</sub>. Ĝi estas grava [[polimero|polimera]] [[karbonhidrato]] de la plantoj, kiu deponas, kolektas la superfluan [[energio]]n tiuforme. Troviĝas ĉefe, grandkvante en la [[grajno]]j de [[legumenacoj]] kaj [[poacoj]] kaj la tuberoj de [[terpomo]]j. La ĉeesto de amelo pruveblas per [[jodo]], kiam aperas malhele blua koloriĝo. La amelo havas helikoforman konstruon, en kiu la jodo troviĝas en la interna parto de la [[helico]]. Dum amelo estas unu el la ĉefaj kaloriaj [[resurso]]j por homoj kaj bestoj, ĝi estas ankaŭ uzata por rigidigi [[tolaĵo]]jn aŭ densigi [[bakaĵo]]jn kaj [[saŭco]]jn. == Bibliografio == * Kawamura, Sin'itirô, 1963, Studoj pri ameloj de legumenoj, Kawamura, Mikityô, Faculty of Agriculture, Kagawa University, 49 p. {{Portalo Kemio}} == Vidu ankaŭ == * [[Gluteno]] * [[Maizamelo]] * [[Maiza siropo]] * [[Manioko]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|wikt=amelo|ReVo=amel.0o}} * http://164.195.100.11/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO1&Sect2=HITOFF&d=PALL&p=1&u=/netahtml/srchnum.htm&r=1&f=G&l=50&s1=2,000.WKU.&OS=PN/2,000&RS=PN/2,000{{404|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} <!-- nn:US2000 Forbetringar i produksjonen av stive nn->eo:_US2000_ _Forbetringar_ _i_ _produksjonen_ _av_ amelo en:US2000 Improvement in the manufacture of starch en->eo:_US2000_ _Improvement_ (in, en) la _manufacture_ (da, de) amelo su:US2000 Improvement in the manufacture of starch --> * http://www.cojeco.cz * En la angla vikipedio: [[:en:starch]] * http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%D9%86%D8%B4%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%87 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060419071726/http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%D9%86%D8%B4%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%87 |date=2006-04-19 }} <!-- fa:دانشنامه رشد --> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Polisaĥaridoj]] [[Kategorio:Nutrado]] [[Kategorio:Botaniko]] 6hawis18bywexsutv91gsvs88s4khwo Vespertoj 0 17809 9431658 9429756 2026-07-17T14:41:19Z DidCORN 34571 /* Referencoj */ 9431658 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Vespertoj |troveblo de fosilioj = = Malfrua [[Paleoceno]] - ĉi-epoke |dosiero = Wikipedia-Bats-001-v01.jpg |dosiero larĝo = 300px |priskribo de dosiero = |regno = [[Animalo]]j ''Animalia'' |regno2 = bestoj |filumo = [[Ĥordulo]]j ''Chordata'' |klaso = [[Mamulo]]j ''Mammalia'' |ordo = '''Ĥiropteroj''' ''Chiroptera'' |ordo aŭtoritato = [[Johann Friedrich Blumenbach|Blumenbach]], 1779 |specioj de subdivizio = Subordoj |subdivizio2 = '''Jangokiropteroj''' ''Yangochiroptera''<br /> '''Jinpterokiropteroj''' ''Yinpterochiroptera''<br /> Vidu tekston por familioj. |vikispecio = Chiroptera |komunejo = Chiroptera |mapo de vivoteritorioj =Bat range.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} [[Dosiero:Kp201-vespertoj.opus|eta|Epizodo de [[podkasto]] [[Kern.punkto]] pri vespertoj]] [[Dosiero:Haeckel Chiroptera.jpg|eta|"Chiroptera" de ''[[Kunstformen der Natur]]'' ([[Ernst Haeckel]]), 1904]] [[Dosiero:Chiroptera_(10.3897-zookeys.784.25562)_Figure_2.jpg|eta|Diverseco de kapformoj de vespertoj]] '''Vespertoj''' - aŭ kopie de la faka zoologia nomo, devene el la greka kaj ankaŭ enprenita en la latinan (''chiroptera'') ankaŭ en Esperanto '''ĥiropteroj''' aŭ '''kiropteroj''' - estas la sola [[ordo (biologio)|ordo]] de flugantaj [[mamuloj]]. En malvarmaj regionoj, ekzemple [[Eŭropo]] kaj [[Nordameriko]], ili vivas precipe en [[kaverno]]j kaj forlasitaj domoj, dum en tropikaj regionoj, ekzemple [[Afriko]], [[Sud-Ameriko]], [[Azio]], kaj [[Aŭstralio]], ili kutime tranoktas sur [[arbo]]j. Multaj specioj de vespertoj movas sin orientiĝante en la spaco per [[ultravoĉo|ultravoĉa]] [[eĥolokigo]], tipe dum la [[nokto]], kaj dumtage ili dormas en kaverno. Ili flugas per la t.n. haŭtvelo (''patagium''). La plejparto el la vespertoj manĝas [[frukto]]jn kaj [[insektoj]]n. Escepto vivas en [[Sudameriko]], kie estas specio kiu suĉas [[sango]]n de mamuloj, interalie foje [[homo]]j: kurioze, male al folklora ideo, ili ne mordas [[kolo]]n, sed preferinde grandan [[piedfingro]]n. Tiu sudamerika vesperto ofte estas transportanto de [[malsano]]j, plej danĝere [[rabio]]. En la [[Filipinoj]] vivas la plej granda vesperto, la [[orĉapa fruktvesperto]] kun [[enverguro]] de ĝis 1.7 [[metro]]j. La plej malgranda vesperto vivas en [[Tajlando]] kaj pezas nur 2 [[gramo]]jn. La kapablo facile adaptiĝi al la [[medio]] portis vespertoj al preskaŭ ĉiuj kontinentaj kaj insulaj regionoj de la [[tero]]. En frostaj habitatoj, por ŝpari al si energion, ili travintras 2/3 de jaro, tiel malaltigante la korpan [[temperaturo]]n ĝis {{GdC|12}} (la normala temperaturo estas {{GdC|36}}). == Anatomio == === Flugiloj === [[Dosiero:Squelette chiroptère1.jpg|eta|Skeleto de fluganta vesperto. La antaŭa [[membro (tetrapodoj)|membro]] fariĝis [[flugilo (biologio)|flugilo]] en [[adaptado|adapto]] al [[flugado]]. La falangoj, krom la polekso<ref>La libera polekso utilas {{Citation|dumfluge por direkti la antaŭan randon de la flugilo, kiel ankaŭ por pieda irado. Kroĉado de la polekso estas helpata de ĝia ungo}}. {{citaĵo el libro|aŭtoro=Laurent Arthur, Michèle Lemaire|titolo=Les Chauves-souris de France Belgique Luxembourg et Suisse|eldonejo=éditions Biotope|dato=2009|url=https://books.google.co.cr/books?id=gowQCwAAQBAJ&redir_esc=y}}.</ref>, estas tre longaj kaj kuntenataj en duobla haŭta flugmembrano nomata [[haŭtvelo]].]] Vespertoj estas la solaj mamuloj kapablaj je vera flugado, distinge de la [[glisado]] de ekzemple [[flugsciuro]]j.<ref name=molecule>{{cite journal |last=Hunter |first=P. |year=2007 |title=The nature of flight: The molecules and mechanics of flight in animals |journal=Science and Society |volume=8 |issue=9 |pages=811–813 |pmid=17767190 |doi=10.1038/sj.embor.7401050 |pmc=1973956| issn=1469-221X }}</ref> Tiucele ili [[evolucio (teorio)|evoluigis]] plurajn [[karaktero (biologio)|karakterojn]]. Iliaj flugiloj estas frapa ekzemplo de la evolua kapablo de la [[tetrapodo|tetrapoda]] membro. Ĉiuj [[metakarpo|manaj]] kaj [[falango (osto)|manfingraj]] ostoj krom la [[dikfingro|polekso]] estas longegaj kaj apogas fajnan haŭtan membranon flekseblan kaj streĉeblan, la [[haŭtvelo]]n, kiu konsistigas la surfacon de la [[flugilo (biologio)|flugilo]] kaj garantias [[levoforto]]n. La haŭtvelo konsistas el du haŭtaj tavoloj kovrantaj mezan tavolon el [[nervo]]havaj [[histo]]j, [[sanga vaskulo|sangaj]] kaj limfaj vaskuloj, kaj [[muskolo|muskolfibroj]].<ref name="LL6">{{Harv |Laurent|Lemaire|1999|sp=jes| p=6}}</ref> La manfingraj ostoj de vespertoj estas multe pli flekseblaj ol ĉe aliaj mamuloj pro sia plata formo kaj sia malalta enhavo de [[kalcio]] ĉirkaŭ la pinto.<ref>{{Cite journal|last=Norberg|first=Ulla M.|date=1972|title=Bat wing structures important for aerodynamics and rigidity (Mammalia, Chiroptera)|url=https://doi.org/10.1007/BF00418147|journal=Zeitschrift für Morphologie der Tiere|language=en|volume=73|issue=1|pages=45–61|doi=10.1007/BF00418147|s2cid=38538056|issn=1432-234X}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Torres|first1=Diego A.|last2=Freitas|first2=Mariella B.|last3=da Matta|first3=Sérgio L. P.|last4=Novaes|first4=Rômulo D.|last5=Gonçalves|first5=Reggiani Vilela|date=2019-03-28|title=Is bone loss a physiological cost of reproduction in the Great fruit-eating bat Artibeus lituratus?|journal=PLOS ONE|volume=14|issue=3|pages=e0213781|doi=10.1371/journal.pone.0213781|issn=1932-6203|pmc=6438481|pmid=30921346|bibcode=2019PLoSO..1413781T|doi-access=free}}</ref> La longiĝo de la fingroj, grava postulo de la kresko de flugiloj, ŝuldiĝas al la [[pliesprimigo]] de [[osta morfogeneza proteino|ostaj morfogenezaj proteinoj]] (Omp-oj). Dum la kresko de vesperta [[embrio]], la geno reganta signaladon per Omp-oj, ''[[osta morfogeneza proteino 2|Omp2]]'', estas pliesprimigata en la antaŭmembroj, kio rezultigas plilongiĝon de la antaŭmembraj fingroj. Tiu ŝlosila genetika aliiĝo permesas krei la specialajn membrojn necesajn por vera flugo. La proporcio inter la longoj de la manfingroj de vivantaj vespertoj estas statistike nedistingebla de tiu de fosiliaj eocenaj vespertoj, kio konkludigas, ke la flugila morfologio de vespertoj estas konservata tra pli ol kvindek milionoj da jaroj.<ref name=Sears2006>{{cite journal |last=Sears |first=K. E. |author2=Behringer, R. R. |author3=Rasweiler, J. J. |author4=Niswander, L. A. |title=Development of bat flight: Morphologic and molecular evolution of bat wing digits |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |year=2006 |volume=103 |issue=17 |pages=6581–6586 |doi=10.1073/pnas.0509716103 |pmid=16618938 |pmc=1458926 |bibcode=2006PNAS..103.6581S |doi-access=free }}</ref> Dum flugo, la ostoj suferas [[flekso (mekaniko)|fleksa]]n kaj [[ŝera ŝarĝado|ŝeran]] [[streĉo (mekaniko)|streĉo]]n; la fleksa streĉo estas malpli granda ol ĉe piediraj mamuloj, sed la ŝera estas pli granda. La rompa streĉa punkto de la flugilaj ostoj de verspertoj estas iomete malpli alta ol ĉe birdoj.<ref>{{cite journal |last=Kirkpatrick |first=S. J. |year=1994 |title=Scale effects on the stresses and safety factors in the wing bones of birds and bats |journal=Journal of Experimental Biology |volume=190 |pages=195–215 |doi=10.1242/jeb.190.1.195 |pmid=7964391}}</ref> Kiel ĉe aliaj mamuloj, sed malsame de birdoj, la [[radiuso (osto)|radiuso]] estas la plej grava parto de la antaŭbrako. Vesperto havas po kvin longaj fingroj, kiuj disradias de la pojno. La polekso direktiĝas antaŭen kaj apogas la [[antaŭa rando|antaŭan randon]] de la flugilo, kaj la aliaj fingroj disstreĉas la flugilan membranon. La dua kaj tria fingroj iras laŭ rando de la pinto de la flugilo, permesante ke la flugilo estu tirata antaŭen kontraŭ la [[flugrezista forto]], sen bezono esti dika kiel la flugiloj de [[flugsaŭroj]]. La kvara kaj kvina fingroj iras de la pojno ĝis la [[malantaŭa rando (aerodinamiko)|malantaŭa rando]], kaj rezistas la fleksa forto de aero pelanta la streĉitan membranon de malsupre.<ref name=pennycuick>{{cite book |chapter-url={{google books |plainurl=yes |id=KG86AgWwFEUC |page=136}} |first=C. J. |last=Pennycuick |year=2008 |title=Modelling the Flying Bird |chapter=Bats |publisher=Elsevier |isbn=978-0-12-374299-5 |pages=136–143}}</ref> Pro siaj flekseblaj artikoj, vespertoj kapablas manovri pli lerte ol glisantaj mamuloj.<ref name=marshall2015>{{cite journal |last1=Marshall |first1=K. L. |last2=Chadha |first2=M. |last3=deSouza |first3=L. A. |last4=Sterbing-D'Angelo |first4=S. J. |last5=Moss |first5=C. F. |last6=Lumpkin |first6=E. A. |year=2015 |title=Somatosensory substrates of flight control in bats |journal=Cell Reports |volume=11 |issue=6 |pages=851–858 |doi=10.1016/j.celrep.2015.04.001 |pmid=25937277 |pmc=4643944}}</ref> [[Dosiero:Big-eared-townsend-fledermaus.jpg|eta|Flugilaj [[haŭtvelo]]j de [[Townsend-a grandorela vesperto]], ''Corynorhinus townsendii'']] La histo de vesperta flugilo estas unu el la plej rapide rekreskantaj en la tuta besta regno<ref>[[Mathieu Vidard]], « Les Chauves-souris », émission ''[[La Tête au carré]]'' sur [[France Inter]], 4-an de junio 2012.</ref>. La sangaj vaskuloj inkludas fajnan kapilaran reton uzatan en [[termoregulado]], precipe por formeti varmon en la aeron dum flugo.<ref>{{citaĵo el gazeto|lingvo=en|aŭtoro=M.J. Kluger, J.E. Heath|titolo=Vasomotion in the bat wing: a thermoregulatory response to internal heating|gazeto=Comp Biochem Physiol|dato=1970|volumo=32|numero=2|paĝoj=219-226|doi=10.1016/0010-406x(70)90935-7}}.</ref> Vesperta [[Besta flugado|flugado]] ŝajnas esti pli efika je konsumo de oksigeno al tiu de birdoj kies grando kaj fluga stilo estas similaj. Eksperimentoj en ventotuneloj en Svedujo kaj Usono pri nektarovoraj vespertoj montris ke vespertoj, kiel insektoj, optimumigas sian flugadon per regado de mikroturbulento dum mallevo de la flugiloj, kiu liveras ĝis 40 % de la pelforto. La polekso ne estas entenata en la haŭtvelo kaj havas ungon. La membrano inter la kalkano, la vostopinto, kaj la pelvo - la vosta haŭtvelo - povas uziĝi, kiam ĝi estas granda - por kapti insektojn aŭ por ricevi la idojn dum nasko. Vespertoj en la genro ''[[Thyroptera]]'' havas suĉtenilojn per kiuj ili tenas sin al glategaj surfacoj<ref>Guerin Mickaël, ''Trait d’histoire de vie chez Thyroptera tricolore, chauve-souris de la famille des Thyropteridés''. Stage CNRS Années 2004-2005 [http://www.tresorrainforest.org/pdf/thyroptera.pdf].{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071006110208/http://www.tresorrainforest.org/pdf/thyroptera.pdf|date=2007-10-06}}</ref>. [[Dosiero:Flapping-Tail-Membrane-in-Bats-Produces-Potentially-Important-Thrust-during-Horizontal-Takeoffs-and-pone.0032074.s004.ogv|eta|maldekstra|Deteriĝo kaj flugo de bruna mioto]] == Vivejo == [[Dosiero:Flugantaj akrobatoj - scivolemo.webm|eta|thumbtime=3:41|Flugantaj akrobatoj - video de la jutuba kanalo [[Scivolemo (projekto)|Scivolemo]] pri vespertoj.]] Per sia flugkapablo vespertoj faris sin unu el la plej vaste distribuitaj grupoj de mamuloj. Krom la [[Arkto]], la [[Antarkto]], kaj izolitaj oceanaj insuloj, vespertoj ekzistas ĉie tra la surteraj habitatoj de la mondo. Malsamaj specioj elektas malsamajn vivejojn dum malsamaj sezonoj — jen marbordoj, jen montoj, jen eĉ dezertoj — sed vespertaj vivejoj havas du bazajn postulojn: ripozejojn, kie ili pasigas la tagon aŭ dormas, kaj furaĝejojn. Vespertaj ripozejoj povas troviĝi en kavoj, fendoj, foliaroj, kaj eĉ homfaritaj strukturoj; iuj vesperoj konstruas por si "tendojn" per mordado al folioj. == Kulturo kaj folkloro == Noktaj kutimoj de vespertoj, la vivo en kavernoj kaj la malinklino al la lumo, rilatigis ilin al la malbono en multaj homaj [[superstiĉo]]. Sed en iuj pratempaj kulturoj, la rolo de la vespertoj ne estis tiel malbona. Inter la [[Majaoj]], ili estis adorataj per la nomo ''zotz'''. En [[Ĉinio]] vespertoj simbolas feliĉon kaj ĝis nun en kelkaj regionoj de [[Skotlando]], la monvaloroj de la domoj kaj kasteloj plialtiĝas, se vespertoj loĝas en ili. En [[Aŭstralio]], miloj da [[turisto]]j vizitas la [[Nacia Parko Lamington|Nacian Parkon Lamington]] por vidi [[Pteropodidae|pteropedojn]]. == Taksonomio == Laŭ pli fruaj taksonomioj en la ordo de la '''Kiropteroj''' (Chiroptera) estis du subordoj: la '''Grandkiropteroj''' (Megachiroptera) kun nur unu familio, la Pteropedoj (Pteropidae), kaj la '''Malgrandkiropteroj''' (Microchiroptera) kun ĉiuj aliaj familioj. De ĉ. 2000 oni distingas jene (sed la esploro daŭre progresas): * ''Ordo'': Kiropteroj (Chiroptera), ''ankaŭ'': Ĥiropteroj ** ''Subordo'': Jangokiropteroj (Yangochiroptera), ''ankaŭ'': Jangoĥiropteroj *** ''Superfamilio'': Embalonuroideoj (Emballonuroidea) **** ''Familio'': [[Embalonuredoj]] (Emballonuridae) **** ''Familio'': [[Nikteredoj]] (Nycteridae) *** ''Superfamilio'': Noktilioideoj (Noctilionoidea), ''ankaŭ'': Noktilionoideoj <ref name="genitiv" /> **** ''Familio'': [[Furipteredoj]] (Furipteridae) **** ''Familio'': [[Mormoopedoj]] (Mormoopidae) **** ''Familio'': [[Mistacinedoj]] (Mystacinidae) **** ''Familio'': [[Mizopodedoj]] (Myzopodidae) **** ''Familio'': [[Noktiliedoj]] (Noctilionidae), ''ankaŭ'': Noktilionedoj <ref name="genitiv">el la scienc-latina genitiva radiko</ref> **** ''Familio'': [[Filostomedoj]] (Phyllostomidae) **** ''Familio'': [[Tiropteredoj]] (Thyropteridae) *** ''Superfamilio'': Vespertilioideoj (Vespertilionoidea), ''ankaŭ'': Vespertilionoideoj <ref name="genitiv" /> **** ''Familio'': [[Cistugedoj]] (Cistugidae) <ref name="clade">ne estas en la kladogramo</ref> **** ''Familio'': [[Miniopteredoj]] (Miniopteridae) <ref name="clade" /> **** ''Familio'': [[Molosedoj]] (Molossidae) **** ''Familio'': [[Nataledoj]] (Natalidae) ** ''Subordo'': Jinpterokiropteroj (Yinpterochiroptera), ''ankaŭ'': Jinpteroĥiropteroj *** ''Superfamilio'': Pteropoideoj (Pteropodoidea), ''ankaŭ'': Pteropodoideoj <ref name="genitiv" /> **** ''Familio'': [[Pteropedoj]] (Pteropodidae), ''ankaŭ'': Pteropodedoj <ref name="genitiv" />, Flughundoj *** ''Superfamilio'': Rinolofoideoj (Rhinolophoidea) **** ''Familio'': [[Kraseonikteredoj]] (Craseonycteridae) **** ''Familio'': [[Hiposideredoj]] (Hipposideridae) <ref name="clade" /> **** ''Familio'': [[Megadermedoj]] (Megadermatidae), ''ankaŭ'': Megadermatedoj <ref name="genitiv" /> **** ''Familio'': [[Rinolofedoj]] (Rhinolophidae) **** ''Familio'': [[Rinonikteredoj]] (Rhinonycteridae) <ref name="clade" /> **** ''Familio'': [[Rinopomedoj]] (Rhinopomatidae), ''ankaŭ'': Rinopomatedoj <ref name="genitiv" /> == Kladogramo <ref>Teeling, E. C.; Springer, M.; Madsen, O.; Bates, P.; O'Brien, S.; Murphy, W. (2005). A Molecular Phylogeny for Bats Illuminates Biogeography and the Fossil Record. Science. 307 (5709): 580–584. doi:10.1126/science.1105113</ref> == {{Klado|style=white-space:nowrap;font-size:80%;line-height:100% |label1=Kiropteroj (Chiroptera) |1={{Klado|label1=(Yangochiroptera) |1={{Klado|label1=(Emballonuroidea) |1={{Klado|1=[[Embalonuredoj]] (Emballonuridae) |2=[[Nikteredoj]] (Nycteridae) }} |2={{Klado|label1=(Noctilionoidea) |1={{Klado|1=[[Mizopodedoj]] (Myzopodidae) |2={{Klado|1=[[Mistacinedoj]] (Mystacinidae) |2={{Klado|1={{Klado|1=[[Mormoopedoj]] (Mormoopidae) |2=[[Filostomedoj]] (Phyllostomidae) }} |2={{Klado|1=[[Tiropteredoj]] (Thyropteridae) |2={{Klado|1=[[Furipteredoj]] (Furipteridae) |2=[[Noktiliedoj]] (Noctilionidae) }} }} }} }} }} |label2= (Vespertilionoidea) |2={{Klado|1={{Klado|1=[[Vespertilionedoj]] (Vespertilionidae) |2=[[Molosedoj]] (Molossidae) }} |2=[[Nataledoj]] (Natalidae) }} }} }} |label2= (Yinpterochiroptera) |2={{Klado|label1=(Pteropodoidea) |1=[[Pteropedoj]] (Pteropodidae) |label2= (Rhinolophoidea) |2={{Klado|1=[[Rinolofedoj]] (Rhinolophidae) |2={{Klado|1=[[Rinopomedoj]] (Rhinopomatidae) |2={{Klado|1=[[Kraseonikteredoj]] (Craseonycteridae) |2=[[Megadermedoj]] (Megadermatidae) }}}}}}}}}}}} == el malnovaj taksonomioj == '''ordo : ĤIROPTEROJ - ''Chiroptera''''' : subordo : Grandĥiropteroj - Megachiroptera ::familio : Pteropedoj - ''Pteropidae'' :::genro : Cinoptero - ''Cynopterus'' ::::specio : Cinoptero kurtnaza - ''Cynopterus sphinx'' :::genro : Ruseto - ''Rousettus'' ::::specio : Ruseto egiptia - ''Rousettus aegyptiacus'' :::genro : PTEROPO (PTEROPODO) - ''Pteropus'' ::::specio : Pteropo FLUGHUNDO - ''Pteropus vampyrus'' ::::specio : Pteropo malhela - ''Pteropus hypomelanus'' ::::specio : Pteropo giganta - ''Pteropus giganteus'' :::genro : Epomoforo - ''Epomophorus'' ::::specio : Epomoforo epoleta - ''Epomophorus gambianus'' :::genro : Hipsignato - ''Hypsignathus'' ::::specio : Hipsignato monstra - ''Hypsignathus monstrosus'' :::genro : Ejdolo - ''Eidolon'' ::::specio : Ejdolo falva - ''Eidolon helvum'' :::genro : Makrogloso - ''Macroglossus'' ::::specio : Makrogloso malgranda - ''Macroglossus minimus'' :subordo : Malgrandĥiropteroj - ''Microchiroptera'' ::superfamilio : Embalonurojdoj - ''Emballonuroidea'' ::familio : Klapnazuledoj - ''Rhinopomatidae'' :::genro : Klapnazulo - ''Rhinopoma'' ::::specio : Klapnazulo azia - ''Rhinopoma microphyllum'' ::::specio : Klapnazulo egiptia - ''Rhinopoma hardwickei'' ::familio : Embalonuredoj - ''Emballonuridae'' :::genro : Embalonuro - ''Emballonura'' ::::specio : Embalonuro montara - ''Eballonura monticola'' :::genro : Koleŭro - ''Coleura'' ::::specio : Koleŭro hunda - ''Coleura afra'' :::genro : Tafozo - ''Taphozous'' ::::specio : Tafozo kalvoventra - ''Taphozous nudiventris'' ::familio : Noktiliedoj - ''Noctilionidae'' :::genro : Noktilio - ''Noctilio'' ::::specio : Noktilio fiŝkapta - ''Noctilio leporinus'' ::superfamilio : Negadermojdoj - ''Megadermatoidea'' ::familio : Nikteredoj - ''Nycteridae'' :::genro : Niktero - ''Nycteris'' ::::specio : niktero fendonaza - ''Nycteris thebaica'' ::familio : Gigantoreluledoj - ''Megadermatidae'' :::genro : Gigantorelulo - ''Megaderma'' ::::specio : Gigantorelulo lironaza - ''Megaderma lyra'' ::superfamilio : Rinolofojdoj - ''Rhinolophoidea'' ::familio : Rinolofedoj - ''Rhinolophidae'' :::genro : [[Rinolofo]] - ''Rhinolophus'' ::::specio : Rinolofo granda - ''Rhinolophus ferrumequinum'' ::::specio : Rinolofo dezerta - ''Rhinolophus clivosus'' ::::specio : Rinolofo malgranda - ''Rhinolophus hipposideros'' ::::specio : Rinolofo suda - ''Rhinolophus euryale'' ::::specio : Rinolofo mehela - ''Rhinolophus mehelyi'' ::::specio : Rinolofo blasia - ''Rhinolophus blasii'' ::familio : Kombilnazuledoj - ''Hipposideridae'' :::genro : Kombilnazulo - ''Hipposideros'' ::::specio : Kombilnazulo afrika - ''Hipposideros caffer'' :::genro : Aselio - ''Asellia'' ::::specio : Aselio tridenta - ''Asellia tridens'' ::superfamilio : Filostomojdoj - ''Phyllostomatoidea'' ::familio : [[Filostomedoj]] - ''Phyllostomatidae'' :::genro : Ĥiloniktero - ''Chilonicteris'' ::::specio : Ĥiloniktero grandlipa - ''Chilonicteris fuliginosa '' :::genro : Pteronoto - ''Pteronotus'' ::::specio : Pteronoto kalva - ''Pteronotus davyi '' :::genro : Mormopso - ''Mormoops'' ::::specio : Mormopso folionaza - ''Mormoops megalophyla '' :::genro : Makroto - ''Macrotus'' ::::specio : Makroto grandorela - ''Macrotus waterhousii '' :::genro : Lonĥorino - ''Lonchorhina'' ::::specio : Lonĥorino malgranda - ''Lonchorhina aurita '' :::genro : FILOSTOMO - ''Phyllostomus'' ::::specio : Filostomo suĉa - ''Phyllostomus hastatus'' :::genro : VAMPIRO - ''Vampyrum'' ::::specio : Vampiro grandnaza - ''Vampyrum spectrum '' :::genro : Glosofago - ''Glossophaga'' ::::specio : Glosofago longlanga - ''Glossophaga soricina'' :::genro : Monofilo - ''Monophyllus'' ::::specio : Monofilo kubana - ''Monophyllus cubanus'' :::genro : Karolio - ''Carollia'' ::::specio : Karolio kurtvosta - ''Carollia perspicillata '' :::genro : Ektofilo - ''Ectophylla'' ::::specio : Ektofilo blanka - ''Ectophylla alba'' :::genro : Artibeo - ''Artibeus'' ::::specio : Artibeo fruktovora - ''Artibeus jamaicensis'' :::genro : Centurio - ''Centurio'' ::::specio : Centurio sulkita - ''Centurio senex '' ::subfamilio : [[Desmodontenoj]] - ''Desmodontinae'' :::genro : Desmodo - ''Desmodus'' ::::specio : [[Ruĝa desmodo]] aŭ [[Komuna vampiro]] - ''Desmodus rotundus'' :::genro : Difilo - ''Diphylla'' ::::specio : [[Birda difilo]] aŭ [[Birda vampiro]] - ''Diphylla'' ::superfamilio : Vespertojdoj - ''Vespertilionoidea'' ::familio : Nataledoj - ''Natalidae'' :::genro : Natalo - ''Natalus'' ::::specio : Natalo svelta - ''Natalus stramineus'' ::familio : Furipteredoj - ''Furipteridae'' :::genro : Furiptero - ''Furipterus'' ::::specio : Furiptero fuma - ''Furipterus horreus'' ::familio : Tiropteredoj - ''Thyropteridae'' :::genro : Tiroptero - ''Thyroptera'' ::::specio : Tiroptero trikolora - ''Thyroptera tricolor'' ::familio : Mizopodedoj - ''Myzopodidae'' :::genro : Mizopodo - ''Myzopoda'' ::::specio : Mizopodo grandorela - ''Myzopoda aurita '' ::familio : Vespertedoj (VESPERTILIONEDOJ) - ''Vespertilionidae'' :: subfamilio : Vespertenoj - ''Vespertilioninae'' :::genro : Mioto - ''Myotis'' ::::specio : Mioto barba - ''Myotis mystacinus'' ::::specio : Mioto malgranda - ''Myotis brandti'' ::::specio : Mioto bruneta - ''Myotis lucifugus'' ::::specio : Mioto brovoza - ''Myotis emarginatus '' ::::specio : Mioto krispa - ''Myotis nettereri'' ::::specio : Mioto grandorela - ''Myotis bechsteinii'' <ref>[[Keltaj foliarbaroj]]</ref> ::::specio : [[Granda mioto]] - ''Myotis myotis'' ::::specio : Mioto musorela - ''Myotis sicarius'' <ref>[[Orient-himalajaj subalpaj koniferaroj]]</ref> ::::specio : Mioto orienta - ''Myotis blythi'' :::: subspecio : Mioto orienta kaŝmira - ''Myotis blythi blythi'' :::: subspecio : Mioto orienta akrorela - ''Myotis blythi oxygnathus'' ::::specio : Mioto akva - ''Myotis daubentonii'' ::::specio : Mioto longkrura - ''Myotis capaccinii'' ::::specio : Mioto borda - ''Myotis dasycneme'' :::genro : Pizonigo - ''Pizonyx'' ::::specio : Pizonigo fiŝkapta - ''Pizonyx vivesi'' :::genro : Lasioniktero - ''Lasionycteris'' ::::specio : Lasioniktero arĝenteta - ''Lasionycteris noctivagans'' :::genro : PIPISTRELO - ''Pipistrellus'' ::::specio : Pipistrelo fajfa - ''Pipistrellus pipistrellus'' ::::specio : Pipistrelo parka - ''Pipistrellus nathusii'' ::::specio : Pipistrelo suda - ''Pipistrellus kuhli'' ::::specio : Pipistrelo savia - ''Pipistrellus savii '' ::::specio : Pipistrelo flaveta - ''Pipistrellus subflavus'' :::genro : Io - ''Ia'' ::::specio : Io ia - ''Ia io'' :::genro : Niktalo - ''Nyctalus'' ::::specio : Niktalo arba - ''Nyctalus leisleri'' ::::specio : Niktalo NOKTOLO - ''Nyctalus noctula'' ::::specio : Niktalo giganta - ''Nyctalus lasiopterus'' :::genro : Eptesiko - ''Eptesicus'' ::::specio : Eptesiko norda - E''ptesicus nilssoni'' ::::specio : Eptesiko vespera - ''Eptesicus serotinus'' ::::specio : Eptesiko bruna - ''Eptesicus fuscus'' :::genro : VESPERTO (VESPERTILIONO) - ''Vespertilio'' ::::specio : Vesperto dukolora - ''Vespertilio murinus'' :::genro : Nikticejo - ''Nycticeius'' ::::specio : Nikticejo kurtorela - ''Nycticeius humeralis'' :::genro : Lasiuro - ''Lasiurus'' ::::specio : Lasiuro ruĝbruna - ''Lasiurus borealis '' ::::specio : Lasiuro griza - ''Lasiurus cinereus'' :::genro : BARBASTELO - ''Barbastella'' ::::specio : Barbastelo nigra - ''Barbastella barbastellus'' :::genro : PLEKOTO - ''Plecotus'' ::::specio : Plekoto grandorela - ''Plecotus auritus '' ::::specio : Plekoto longorela - ''Plecotus austriacus '' :: subfamilio : Miniopterenoj - ''Miniopterinae'' :::genro : Minioptero - ''Miniopterus'' ::::specio : Minioptero migra - ''Miniopterus schreibersi'' :: subfamilio : Murinenoj - ''Murininae'' :::genro : Murino - ''Murina'' ::::specio : Murino malgranda - ''Murina aurata'' ::::specio : Murino helventra - ''Murina leucogaster'' :: subfamilio : Kerivulenoj - ''Kerivoulinae'' :::genro : Kerivulo - ''Kerivoula'' ::::specio : Kerivulo kolora - ''Kerivoula picta'' ::familio : Mistacinedoj - ''Mystacinidae'' :::genro : Mistacino - ''Mystacina'' ::::specio : Mistacino tuberoza - ''Mystacina tuberculata'' ::superfamilio : Molosojdoj - ''Molossoidea'' ::familio : Molosedoj - ''Molossidae'' :::genro : Ĥeiromelo - ''Cheiromeles'' ::::specio : Ĥeiromelo kalva - ''Cheiromeles torquatus'' :::genro : Tadarido - ''Tadarida'' ::::specio : Tadarido eŭropa - ''Tadarida teniotis'' ::::specio : Tadarido suda - ''Tadarida aegyptiaca'' ::::specio : Tadarido guana - ''Tadarida brasiliensis'' :::genro : Moloso - ''Molossus'' ::::specio : Moloso rufa - ''Molossus rufus'' :::genro : Mormoptero - ''Mormopterus'' ::::specio : ''[[Mormopterus doriae]]'' <ref>[[Sumatraj malaltaĵaj pluvarbaroj]]</ref> necerta enlistigo : † pravespertedoj - ''Icaronycteridae'' :::genro : † Pravesperto - ''Icaronycteris'' ::::specio : † Pravesperto indika - ''Icaronycteris index'' == Eksteraj ligiloj == * [https://kern.punkto.info/2022/04/08/kp201-vespertoj/ KP201 Vespertoj], podkasto de [[Kern.punkto]] aperinta 2022-04-08 ({{eo}}) == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj|ReVo=vesper1}}{{Portalo|Zoologio}} [[Kategorio:Kiropteroj| ]] [[Kategorio:Mamul-nomenklaturo de Středa]] [[Kategorio:Eĥolokiĝantaj bestoj]] [[Kategorio:Polenantoj]] blcsdiuh68rs6gyxmxrly895jonlnbi Tadeo Kazimiro Hodakowski 0 18400 9432125 9347313 2026-07-18T10:24:22Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9432125 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Tadeo Kazimiro HODAKOWSKI''' (pole '''Tadeusz Kazimierz HODAKOWSKI''', naskiĝinta la {{daton|26|junio|1903}} en [[Galicio]]; mortinta la {{daton|8|oktobro|1972}}<ref>[http://www.akademio-de-esperanto.org/aktoj/aktoj2/administraciaj_informoj.html ''Aktoj de la Akademio 1968–1974.'' Administraciaj informoj.]</ref>) estis pola esperantisto kaj gimnazia instruisto. Li studis juron, filozofion kaj polan filologion en la [[Universitato de Krakovo]].<ref name="aktoj1">[http://www.akademio-de-esperanto.org/aktoj/aktoj1/akademio.html ''Aktoj de la Akademio 1963–1967.'' Administracia parto.]</ref> Li estis estrarano de [[Pollanda Esperanto-Delegitaro]], lektoro de Esperanto en la [[Universitato de Krakovo]] kaj de radiostacio en la sama urbo. Krome li estis sekretario de la Loka Kongresa Komitato por la [[UK 1931|Universala Kongreso en 1931]] en Krakovo. Hodakowski en [[1930]] transprenis de [[Odo Bujwid]] la redaktadon de ''[[Pola Esperantisto]]'' kaj gvidis la organon ĝis [[1939]]. En [[1960]] li revenis al la redaktado<ref name="pe1972">[https://dlibra.kul.pl/dlibra/publication/54870/edition/46215/content ''Pola Esperantisto'' 6/1972 (Novembro-Decembro), p. 8.]{{404|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Por la gazeto li verkis multajn propagandajn artikolojn. De 1960 ĝis 1972 li estis estrarano de [[Pola Esperanto-Asocio]].<ref name="pea">[http://europonto.org/societaro/pollando/es_pea_1945-2005.htm ''Pola Esperanto-Asocio kaj ĝiaj ĉefaj organoj.'']{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> En 1963 li fariĝis membro de la [[Akademio de Esperanto]].<ref>[https://uea.org/informado/arkivo/63/2/feb63.html#akademio ''Ŝanĝoj ĉe la Akademio,'' en: ''[[Esperanto (revuo)|]],'' februaro 1963.</ref> Tiam li loĝis en [[Nowy Sącz]].<ref name="aktoj1"/><ref name="pea"/> Hodakowski ricevis la polan ŝtatan distingon Ora Kruco de Merito<ref name="pe1972"/>. == Fontoj == {{Referencoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Hodakowski, Tadeo Kazimiro}} [[Kategorio:Polaj esperantistoj]] [[Kategorio:Polaj instruistoj]] {{EdE|H}} 8ce13jztlme64jarxscgnw7he08vwfv Sturno 0 18711 9431624 9285404 2026-07-17T13:41:38Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431624 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=specio de birdo "Sturnus vulgaris"|itala komunumo|Sturno (Italio)|planedo|Saturno (planedo)}} {{Taksonomio |nomo = Vulgara sturno |koloro = pink |dosiero2 = Common_starling_in_london.jpg |dosiero=European Starling 2006.jpg | dosiero larĝo=300px | dosiero2 larĝo=300px |priskribo de dosiero2 = Sturno en Londono |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Paseroformaj]] ''Passeriformes'' |familio = [[Sturnedoj]] ''Sturnidae'' |genro = ''[[Sturnus]]'' |specio = ''''S. vulgaris'''' |statuso = LC |dunomo = ''Sturnus vulgaris'' |dunomo aŭtoritato = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[1758]]) |vikispecio = Sturnus vulgaris |komunejo = Sturnus vulgaris |mapo de vivoteritorioj =Sturnus vulgaris map.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''vulgara sturno''', '''ordinara sturno''', '''eŭropa sturno''' aŭ simple '''sturno''' ''(Sturnus vulgaris)'' estas [[paserina]] [[birdo]] de la familio de [[Sturnedoj]] kaj la plej tipa el la genro, kiu siavice estas la plej tipa en la familio. Tiu specio de sturno estas indiĝena de plej parto de moderklimataj [[Eŭropo]] kaj okcidenta [[Azio]]. Ili estas [[loĝantaj birdoj]] en suda kaj okcidenta Eŭropo kaj sudokcidenta Azio, dum nordorientaj populacioj [[birdomigrado|migras]] suden kaj okcidenten vintre al tiuj regionoj, kaj eĉ iom pli suden al areoj kie ili ne reproduktiĝas, nome en [[Iberia duoninsulo|Iberio]] kaj norda [[Afriko]]. Ĝi estas disvastiĝinta ankaŭ en [[Aŭstralio]], [[Novzelando]], [[Nordameriko]] kaj [[Sudafriko]]. == Taksonomio == [[Dosiero:Sturnus vulgaris 05.jpg|eta|maldekstra|Sturno]] En la [[genro]] ''[[Sturnus]]'', la Eŭropa sturno estas la [[tipa specio]], la ununura kun ĉiuj tipaj karakteroj de tiu genro. Estas en tiu genro kie la surgrunda manĝotekniko de sondado per malferma beko estas plej antaŭenigita; la tekniko inkludas emmeton engrunde de la malferma beko kiel metodo serĉi kaŝitajn manĝerojn. Eŭropaj sturnoj havas la fizikajn trajtojn kiuj permesas ilin uzi tiun manĝoteknikon, kiu sendube helpis la specion disvastiĝi tiom amplekse.<ref>{{Cite book |last1 = Feare |first1 = Chris |last2 = Craig |first2 = Adrian |title = Starlings and Mynas |publisher = Christopher Helm |year = 1998 |pages = 21,29, 186-187 |isbn = 0-7136-3961-X}} </ref> Kune kun la ''Sturnus vulgaris'', la genro ''Sturnus'' inkludas ankaŭ kelkajn speciojn kiuj ŝajne estas pli malpli rilataj, sed kelkaj pridisputas ĉu se la taksonomio baziĝas sur natura evolua grupigo, tiam nur la Eŭropa kaj la [[Nigra sturno]] estu grupigitaj kune.<ref>Zuccon, D., Cibois, A., Pasquet, E., & Ericson, P. G. P. (2006). Nuclear and mitochondrial sequence data reveal the major lineages of starlings, mynas and related taxa. ''Molecular Phylogenetics and Evolution'' 41 (2): 333-344. {{doi|10.1016/j.ympev.2006.05.007}} (HTML resumo)</ref> === Subspecioj === [[Dosiero:Sturnus_vulgaris_faroensis.jpg|altdekstre|eta|''S. v. faroensis'' ĉe [[Ferooj]]]] Estas kelkaj [[subspecio]]j de la Eŭropa sturno, kiuj varias laŭ irizeco de plenkreska plumaro. Laŭ grada variado laŭ geografiaj teritorioj kaj etenda [[intergradado]], oni interkonsentas ke la subspecioj estas [[Klino (biologio)|klinaj]]. Akceptado de diferencaj [[subspecio]]j varias inter diversaj fakuloj.<ref name=bwpc/><ref name=svensson/><ref name=vaurie>Vaurie, C. (1954). Systematic Notes on Palearctic Birds. No. 12. Muscicapinae, Hirundinidae, and Sturnidae. ''Amer. Mus. Novit''. 1694: 1-18</ref><ref name="bwpi">Snow, D. W., Perrins, C. M., Doherty, P., & Cramp, S. (1998). ''The complete birds of the western Palaearctic on CD-ROM''. Oxford University Press. ISBN 0-19-268579-1.</ref> * '''''Sturnus vulgaris vulgaris''''' Linnaeus, 1758. [[Ordinara sturno]]. Plej parto de Eŭropo, escepte fora nordokcidento kaj fora sudoriento; ankaŭ [[Islando]] kaj la [[Kanarioj]], kie ĝi estas ĵusa kolono. Ankaŭ enmetitaj populacioj tutmonde apartenas al tiu subspecio. :Nomiga subspecio. La brilo estas verda en kapo, ventro kaj suba dorso, bronzopurpura en kolo al supraj brusto kaj dorso, kaj purpura en flankoj kaj supraj flugilkovriloj. Nefacile videblaj helgrizaj bordoj en subaj flugilkovriloj. En orientaj partoj de la teritorio, pli purpura kaj malpli bronza briloj. * '''''Sturnus vulgaris faroensis''''' Feilden, 1872. Feroa sturno; foje misliterumita ''faeroensis'' aŭ ''faroeensis''. [[Ferooj]]. :Iom pli granda ol la nomiga, ĉefe ĉe beko kaj kruroj. Plenkreskuloj kun pli malhela kaj senkolora verda brilo kaj malpli punkteco eĉ en freŝa plumaro. Junuloj estas fulgonigraj kun blankecaj mentono kaj areoj en ventro; gorĝo kun nigreca punkteco. * '''''Sturnus vulgaris zetlandicus''''' Hartert, 1918. Ŝetlanda sturno. [[Ŝetlandoj]]. :Kiel ''faroensis'' sed intermeza laŭ grando inter tiu kaj ''vulgaris''. Birdoj el insuloj [[Fair]], [[Sankta Kildo]] kaj [[Foraj Hebridoj]] estas intermezaj inter tiu subspecio kaj la nomiga kaj ties lokigo kun ''vulgaris'' aŭ ''zetlandicus'' varias laŭ la fakuloj. Malhelaj junuloj troviĝas foje en Skotio kaj suden, indike iom da [[genofluo]] el ''faroensis'' aŭ origina [[Polimorfismo (biologio)|polimorfismo]] kiu iĝis hegemonia en ''faroensis''. * '''''Sturnus vulgaris granti''''' Hartert, 1903. Azora sturno. [[Azoroj]]. :Kiel nomiga, sed pli malgranda, ĉefe ĉe piedoj. Ofte forta purpura brilo en supraj partoj. * '''''Sturnus vulgaris poltaratskyi''''' (Finsch, 1878). Orienta [[Baŝkirio]] orienten tra [[Uraloj]] kaj centra [[Siberio]], al [[Lago Bajkalo]] kaj okcidenta [[Mongolio]]. :Kiel nomiga, sed brile en kapo hegemonie purpura, en verda dorso, en flankoj kutime purpurblua, en supraj flugilkovriloj bluecverda. Dumfluge, videblaj helaj cinamaj bordoj de subaj flugilkovriloj kaj akzeloj; tiuj areoj povas aperi tre palaj en freŝa plumaro. * '''''Sturnus vulgaris tauricus''''' Buturlin, 1904. El [[Krimeo]] kaj oriente de rivero [[Dnepro]] orienten ĉirkaŭ marbordo de [[Nigra Maro]] al okcidenta [[Malgrand-Azio]], kvankam ne en altaj teroj kie ĝi estas anstataŭata de ''purpurascens''. :Kiel nomiga, sed klare longflugila. Brilo de kapo verda, de korpo bronzopurpura, de flankoj kaj supraj flugilkovriloj verdecbronzaj. Subflugiloj nigrecaj kun palaj bordoj de kovriloj. Preskaŭ senpunkta en reprodukta plumaro. * '''''Sturnus vulgaris purpurascens''''' Gould, 1868. Orienta Turkio al [[Tbiliso]] kaj [[Lago Sevan]], en altaj teroj en orientaj bordoj de Nigra Maro anstataŭante ''tauricus''. :Kiel nomiga, sed flugiloj pli longaj kaj verda brilo limigita al orelkovriloj, kolo kaj supra brusto. Purpura brilo ie ajn escepte en flankoj kaj supraj flugilkovriloj kie estas pli bronza. Malhelaj subflugiloj kun fajnaj blankaj bordoj en kovriloj. * '''''Sturnus vulgaris caucasicus''''' Lorenz, 1887. [[Volga Delto]] tra orienta [[Kaŭkazo]] kaj apudaj areoj. :Verda brilo en kapo kaj dorso, purpura brilo en kolo kaj ventro, pli blueca en supraj flugilkovriloj. Subflugiloj kiel ĉe ''purpurascens''. * '''''Sturnus vulgaris porphyronotus''''' (Sharpe, 1888). Okcidenta [[Centra Azio]], grade al ''poltaratskyi'' inter [[Ĝungara alatau]] kaj [[Altajo]]. :Tre simila al ''tauricus'' sed pli malgranda kaj komplete [[alopatria]], separata de ''purpurascens'', ''caucasicus'' kaj ''nobilior''. * '''''Sturnus vulgaris nobilior''''' (Hume, 1879). [[Afganio]], sudorienta [[Turkmenio]] kaj apuda [[Uzbekio]] al orienta [[Irano]]. :Kiel ''purpurascens'' sed pli malgranda kaj flugilmallonga; orelkovriloj kun purpura brilo, kaj subaj partoj kaj subflugiloj kun brilo tre ruĝeca. * '''''Sturnus vulgaris humii''''' (Brooks, 1876). [[Kaŝmiro]] al [[Nepalo]]. :Malgranda; purpura brilo nur en kolareo kaj foje en flankoj al vostokovriloj, resto kun verda brilo. * '''''Sturnus vulgaris minor''''' (Hume, 1873). Sinda sturno. [[Pakistano]]. :Malgranda; verda brilo nur en kapo kaj suba ventro kaj dorso, ie pli purpura brilo. Oni nomigis kelkajn aliajn formojn, sed estas ĝenerale ne plu konsiderataj validaj. Plejparto estas intergradoj el koincido de teritorioj de diversaj subspecioj.<ref name=vaurie/> * ''S. v. ruthenus'' Menzbier, 1891 kaj ''S. v. jitkowi'' Buturlin, 1904 estas intergradoj inter ''vulgaris'' kaj ''poltaratskyi'' el okcidenta [[Rusio]]. * ''S. v. graecus'' Tschusi, 1905 kaj ''S. v. balcanicus'' Buturlin kaj Harms, 1909 estas intergradoj inter ''vulgaris'' kaj ''tauricus'' el suda [[Balkanio]] al centra [[Ukrainio]] (kie estas iom da intergradado ankaŭ kun ''poltaratskyi'') kaj tra [[Grekio]] al [[Bosporo]]. * ''S. v. heinrichi'' Stresemann, 1928 estas intergrado inter ''caucasicus'' kaj ''nobilior'' en norda Irano. * ''S. v. persepolis'' Ticehurst, 1928 el suda Irano ([[Farsia Provinco]]) estas tre simila al ''vulgaris''; ne estas klara ĉu ĝi estas distinga loĝanta populacio de simplaj migrantoj el sudorienta Eŭropo. == Aspekto == [[Dosiero:Etourneau DSC01833.JPG|maldekstra|eta|Adultoj kaj junuloj plumoŝanĝantaj al vintra plumaro, fine de somero]] Ĝi estas inter la plej familiaraj birdoj de moderklimataj regionoj. Ĝi estas 19–22&nbsp;cm longaj, kun enverguro de 37–42&nbsp;cm kaj pezo de 60–90 g. La [[plumaro]] estas brile nigra, purpura aŭ verda, kaj punktita per blanko, ĉefe vintre. Masklaj plenkreskuloj de Eŭropa sturno estas malpli punktecaj sube ol plenkreskaj inoj. La gorĝoplumoj estas longaj kaj izolitaj, kaj uzataj kiel signalo dum memmontrado. Junuloj estas grizbrunaj, kaj je unua vintro ili ŝajnas plenkreskuloj kvankam ofte retenas kelkajn brunajn junajn plumojn ĉefe en kapo kaj ĉefe en komenca parto de vintro. La kruroj estas fortikaj, rozruĝecaj. La beko estas mallarĝa konusa kun akra pinto; somere, ĝi estas flava ĉe inoj, kaj flava kun blugriza bazo ĉe maskloj, dum vintre, kaj ĉe junuloj, ĝi estas nigra en ambaŭ seksoj. [[Plumoŝanĝado]] okazas unufoje jare, fine de somero post la fino de la reprodukta sezono; la freŝaj plumoj estas rimarkinde blanke pintecaj (brustoplumoj) aŭ sablokolore (flugiloj kaj dorso). Malpliigo de la punkteco de la reprodukta sezono estas farata de la blankaj plumopintoj de vintra plumaro. Sturnoj piediras pli ol saltas. Ties flugo estas tre forta kaj rekta; ili aspektas kun triangulaj flugiloj kaj kun mallonga vosto dumfluge.<ref name="bwpc">Snow, D. W. & Perrins, C. M. (1998). ''The Birds of the Western Palearctic'' Concise Edition. OUP ISBN 0-19-854099-X.</ref><ref name="svensson">Svensson, L. (1992). ''Identification Guide to European Passerines''. Stockholm ISBN 91-630-1118-2.</ref> Konfuzo kun aliaj specioj eblas nur en [[Iberio]], okcidenta [[Mediteraneo]] kaj nordokcidenta [[Afriko]] vintre, kie ĝi devas esti distingita el tre proksime rilata [[Nigra sturno]], kiu, kiel ties nomo sugestas, havas malpli da punkteco en sia plumaro. La Nigra sturno povas esti distingita nur de proksime pro siaj longaj gorĝoplumoj.<ref name=svensson/> Je pli baza nivelo, plenkreska masklo de [[Eŭropa merlo]] povas esti facile distingebla pro sia pli svelta korpoformo, longa vosto, kaj kutimaro; Ili saltetas anstataŭ piediri kaj ne sondas per malferma beko. Dumfluge, nur la multe pli pala [[bombicilo]] kunhavas similan flugokonturon. === Voĉo === [[Dosiero:Star-Jungvogel.jpg|eta|Junulo]] La ordinara sturno estas bruema birdo kiu elsendas ampleksan varion kaj de melodiaj kaj de mekanikecaj sonoj, inklude distingan "[[lupofajfo]]n". Sturnoj estas imitemaj, kiel multaj de ties familio. En kaptiveco, Sturnoj lernas imiti ĉiujn tipojn de sonoj kaj parolaĵoj. Kantoj estas pli komune elsendataj de maskloj, kvankam ankaŭ inoj kantas. Kantoj konsistas el miksaĵo de imitado, klikoj, sonorilado, babilado, fajfoj kaj pepado.<ref name=H1924>Higgins, P.J., Peter, J.M., & Cowling, S.J. (Eds) 2006, ''Handbook of Australian, New Zealand, and Antarctic Birds. Volumes 7: Boatbill to Starlings.'' Oxford University Press, Melbourne, p. 1924.</ref> Kroma kanto, oni priskribis 11 aliajn alvokojn, inklude arigalvokon, minacalvokon, atakalvokon, grumbalvokon kaj seksalvokon.<ref name=H1924/> Birdoj parolemas dum ripozado kaj banado —farante grandan kvanton de bruo kio povas frustri lokajn homajn loĝantojn. Eĉ kiam sturnaro estas komplete silenta, la sinkronigitaj movoj de la birdaro faras distingan huadon kiu povas esti aŭdata el centoj da metroj.<ref name=H1924/> [[Dosiero:Birdsinging03182006.JPG|eta|maldekstra|Kantanta birdo montrante la longajn gorĝoplumojn]] == Distribuado kaj biotopo == Eŭropaj sturnoj preferas [[urba areo|urbajn]] aŭ ĉeurbajn areojn kie artefaritaj strukturoj kaj arboj havigas taŭgajn nestolokojn kaj ripozejojn. Ili ankaŭ komune loĝas en herbejaj areoj kie facilas manĝi —kiaj farmoj, herbopaŝtejoj, ludejoj, golfejoj kaj eĉ flughavenoj.<ref name=H1907>Higgins ''et al.'', p. 1907</ref> Ili foje loĝas en [[Duonarbaro|malfermaj arbaroj]] kaj pli rare en [[arbustaro]]j kiaj la Aŭstralia [[Makiso (vegetaĵejo)|makiso]]. Eŭropaj sturnoj rare loĝas en densaj, humidaj arbaroj (ekzemple [[pluvarbaro]]j aŭ humidaj [[Sklerofila vegetaĵaro|sklerofilaj]] arbaroj). Ordinaraj sturnoj adaptiĝis ankaŭ al marbordaj areoj, kie ili nestumas kaj ripozas en klifoj kaj manĝas inter algoj. Ties kapablo adaptiĝi al granda vario de biotopoj permesis ties disvastigon kaj setligon tra la tuta mondo —rezulte en veveja gamo el marbordaj humidaj teroj al [[Alpa klimato|alpaj]] arbaroj, el marnivelo al 1900 m super marnivelo.<ref name=H1907/> Disvastiga tra la norda hemisfero, la Eŭropa sturno estas indiĝena de [[Eŭrazio]] kaj troviĝas tra [[Eŭropo]], norda [[Afriko]] (el [[Maroko]] al Egiptio), norda [[Barato]], [[Nepalo]], [[Mezoriento]] (inklude [[Sirio]]n, [[Irako]]n kaj [[Irano]]n), kaj nordokcidenta [[Ĉinio]]. Krome, ĝi estis enmetita kaj sukcese setliĝita en [[Novzelando]], [[Aŭstralio]], [[Nordameriko]], [[Fiĝio]], kaj kelkaj insuloj de [[Karibio]]. Kiel rezulto, ĝi povis ankaŭ migri al [[Tajlando]], [[Sudorienta Azio]], kaj [[Novgvineo]].<ref name=H1908>Higgins ''et al.'', p. 1908</ref> En [[Aŭstralio]], la Eŭropa sturno estas nomata ordinara sturno, kaj ĉeestas tra sudoriento, kvankam oni observis kelkajn izolatajn populaciojn en norda kaj [[Okcidenta Aŭstralio]]. Ili estas oftaj tra [[Novsudkimrio]], [[Viktorio (Aŭstralio)|Viktorio]], [[Kvinslando]], [[Tasmanio]], kaj en disaj lokoj ĉe la sudorienta parto de [[Okcidenta Aŭstralio]].<ref name=H19089>Higgins ''et al.'', pp. 1908-9</ref> == Kutimaro == [[Dosiero:Sturnus vulgaris in Napa Valley.jpg|maldekstra|eta|Sturnaro ĉe Valo Napa]] Ĝi estas tre gregema specio aŭtune kaj vintre. Argrandoj estas tre variaj, kaj grandaj birdaroj havigas spektaklajn vidaĵon kaj sonon kutime ĉe ripozejoj. Tiuj grandaj aroj ofte allogas [[rabobirdo]]jn kiaj la [[Kolombfalko]] aŭ la [[Nizo]]. Aroj formas densan [[sfero|sferecan]] formaĵon dumfluge, ofte etendiĝante kaj maletendiĝante kaj ŝanĝante formon, ŝajne sen iu ajn flugestro. Tre grandaj ripozejoj, escepte ĝis 1.5 milionoj da birdoj, povas formiĝi en urbaj centroj, arbaroj aŭ kanejoj, kaŭzante problemojn per siaj fekaĵoj (milionoj da fekaĵoj). Tiuj povas akumuliĝi ĝis 30&nbsp;cm alte, mortigante arbojn pro ties kemia kompono; en pli malgrandaj kvantoj la fekaĵoj estas tamen profitaj kiel [[Sterko]], kaj tiele arbaradministristoj povas klopodi movigi ripozejojn el arbarareo al alia por disvastigi la profiton kaj eviti grandajn toksejojn.<ref name="currie">Currie, F. A., Elgy, D., & Petty, S. J. (1977). Starling Roost Dispersal from Woodlands. ''Forestry Commission Leaflet'' 69. ISBN 0-11-710218-0.</ref> Grandaj aroj de pli da unu miliono da sturnoj estis observataj tuj antaŭ suneliro printempe en sudokcidenta [[Jutlando]], [[Danio]]. Tie ariĝas marte ĝis nordaj birdoj el [[Skandinavio]] kiuj foriras al ties reproduktaj teritorioj meze de aprilo. Tia arigado kreas komplikajn formojn ĉe la ĉielo kiel fenomeno loke konata kiel ''[[Nigra suno]]''. Por ĝui tiun spektaklon, la plej taŭga loko estas la ĉemaraj [[marĉo|marĉejoj]] (''marsken'' en [[Dana]]) de [[Tønder]] kaj [[Esbjerg]] municipo inter Tønder kaj [[Ribe]].<ref>{{cite web |url= http://epod.usra.edu/archive/epodviewer.php3?oid=309856 |title= Black Sun in Denmark |work= Earth Science Picture of the Day |date= 2006-06-19 |accessdate= 2006-10-07 |titolo= Arkivita kopio |alirdato= 2010-04-05 |arkivurl= https://web.archive.org/web/20071011060043/http://epod.usra.edu/archive/epodviewer.php3?oid=309856 |arkivdato= 2007-10-11 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20071011060043/http://epod.usra.edu/archive/epodviewer.php3?oid=309856 |archivedate= 2007-10-11 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://epod.usra.edu/archive/epodviewer.php3?oid=309856 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-04-05 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20071011060043/http://epod.usra.edu/archive/epodviewer.php3?oid=309856 |arkivdato=2007-10-11 }}</ref> En tiaj multnombraj aroj la kuraĝaj rabobirdoj kiuj atakas ilin povas esti damaĝitaj de tiom multnombra reago per sturnaj fekaĵoj kaj vomaĵoj kio povas senflugigi la rabobirdon kiu povas fali aŭ eĉ droni se la atako okazis super akvo. Sturnoj estas ĉasataj de rabobirdoj, inklude la speciojn de la [[Migra falko]] ie ajn kaj de la [[Berigora falko]] en Aŭstralio. Tamen, en la [[1970-aj jaroj]] la konsumado de produktoj kemie traktataj per [[DDT]] fare de sturnoj kiuj estis sekve manĝataj de Migrofalkoj kaŭzis danĝerajn sekvojn de la toksaĵo en la falko. Kiel rezulto, oni observis malaltajn reproduktajn sukcesojn pro pli maldikaj ovoŝeloj kaj restoj de [[Klorkarbonhidrogeno|organokloro]] en ovoj.<ref name=Pruett>Pruett-Jones, S., White, C. & Emison, W. 1980, "Eggshell thinning and organochlorine residues in eggs and prey of Peregrine Falcons from Victoria, Australia", EMU, vol. 80, no. 5, pp. 281-287.</ref> Nestoj de Eŭropaj sturnoj estas tre vundeblaj fare de predantoj kiaj [[ermeno]]j, [[vulpo]]j, kaj homoj. Ankaŭ la [[ordinara minao]] estas minaco, ĉar ili ofte rabas ovojn, idojn kaj eĉ plenkreskajn sturnojn el siaj nestoj.<ref name=H1928>Higgins ''et al.'', p. 1928</ref> === Manĝado === La Eŭropa sturno estas [[insektovora]], kaj tipe konsumas insektojn inklude [[raŭpo]]jn, [[tineo]]jn, kaj [[cikado]]jn, same kiel [[araneo]]j, milpieduloj, centipieduloj, limakoj, kaj malgrandaj [[lacerto]]j. Dum la konsumado de [[senvertebrulo]]j necesas por sukcesa reproduktado, sturnoj estas [[ĉiomanĝanto]]j kaj povas manĝi ankaŭ [[greno]]n, [[semo]]jn, [[frukto]]jn, [[nektaro]]jn, kaj rubaĵojn, se estas oportuno.<ref>Thomas, H.F. 1957, The Starling in the Sunraysia District, Victoria. Part I. ''Emu'' 57, 31–48.</ref><ref name=H1913>Higgins ''et al.'', p. 1913</ref><ref name=pestnote>Kirkpatrick, W. & Woolnough, A.P. 2007, "Common Starling", ''Pestnote'', Department of Agriculture and Food Australia.</ref> Estas kelkaj metodoj per kiuj ili manĝas; sed ĉefe ili manĝas el aŭ ĉe la grundo, kaptante insektojn el aŭ sub la surfaco de la grundo. Ĝenerale, sturnoj preferas manĝi inter malaltaj herboj kaj ofte troviĝas inter kaj eĉ sur paŝtantaj animaloj.<ref name=pestnote/> Grandaj aroj manĝas kune, laŭ praktiko nomata “rulomanĝo”: per kiu la birdoj malantaŭe de la aro konstante flugas antaŭen dum manĝado por ke ĉiu birdo havu vicon (1957).<ref name=H1914>Higgins ''et al.'', p. 1914</ref> Ju pli granda estas la aro, des pli proksime estas individuoj unu de alia dum manĝado. Aroj ofte manĝas en unu loko dum iom da tempo, kaj revenas al lokoj kie jam sukcese manĝis.<ref name=H1914/> Estas kvar tipoj de manĝado observitaj en la Eŭropa sturno:<ref name=H1914/> * Sondado: La birdo plukas sian bekon en la grundon laŭhazarde kaj ripete ĝis kiam ĝi trovas insekton. Sondado estas ofte akompanata de bekogapado per kiu la birdo malfermas sian bekon dum sondado por pligrandigi la truon aŭ por separi herbotufon. Tiu instinkta kutimaro estis observata ĉe sturnoj kiuj manĝas rubaĵojn el plastaj rubujoj —tiele la bekogapado rezultas en malfermo de truoj en la rubosakoj kiuj permesas pli facilan eltiron de konsumeroj. * Atakado: Kiam la sturno kaptas senvertebrulon rekte el aero, sukcesa kutimo ĉe tiu specio. * Impetado: Malpli ofta tekniko kiam la sturno impetas por kapti moviĝintan celon aŭ senvertebrulon ĉe la surfaca grundo. * Kolektado: Kiam la birdo tiras reen por elfosi tervermon el grunde. Inter Eŭropaj sturnoj, atakado kaj sondado estas la plej kutimaj manĝokutimoj. === Pariĝado === [[Dosiero:Nest In Grill.jpeg|eta|Nesto konstruita en rostokrado]] Nepariĝintaj maskloj ekkonstruas nestojn por allogi solajn inojn. Maskloj ofte dekoras la neston per ornamaĵoj (kiel floroj) kaj freŝa verda materialo kiun la ino poste rearanĝas antaŭ akcepti lin kiel partneron.<ref name=Brouwer>Brouwer, L. & Komdeur, J. 2004, "Green nesting material has a function in mate attraction in the European starling", ''Animal Behaviour'', vol. 67, no. 3, pp. 539-548.</ref><ref name=H1923>Higgins ''et al.'', p. 1923</ref> Maskloj kantas dum multe de la konstruado kaj eĉ pli kiam ino alproksimiĝas al lia nesto. Post la [[seksumado]] la masklo kaj la ino plukonstruas la neston. Kutimaj nestolokoj estas en arbotruoj, konstruaĵoj, arbostumpoj, kaj artefaritaj nestoskatoloj. Nestoj estas tipe konstruitaj el pajlo, seka herbo, bastonetoj kaj interne kovritaj el plumoj, lano kaj mildaj folioj. Konstruado kutime daŭras 4 al 5 tagoj kaj povas plui dum kovado.<ref name=H1926>Higgins ''et al.'', p. 1926</ref> Oni aldonas freŝajn [[herbo]]jn al nestoj kaj tio funkcias kiel insektoforpelilo.<ref name=Brouwer/><ref name=Gwinner>Gwinner, H. & Berger, S. 2008, "Starling males select green nest material by olfaction using experience-independent and experience-dependent cues", ''Animal Behaviour'', vol. 75, no. 3, pp. 971-976.</ref> Sturnoj estas kaj [[monogama]]j kaj [[Poligamio|poligamaj]], kvankam ovodemetado estas farataj ĝenerale de unu masklo kaj unu ino, foje la paro povas havi kroman helpanton. Paroj povas esti parto de pli granda kolonio, en kiu kazo kelkaj aliaj nestoj povus okupi la saman aŭ apudajn arbojn.<ref name=H1924/> === Reproduktado === [[Dosiero:Sturnus vulgaris MHNT.ZOO.2010.11.215.Courtalain28.jpg|eta|'' Sturnus vulgaris'' - [[MHNT]]]] [[Dosiero:Baby European starlings.jpg|maldekstra|eta|Idoj kaj nesto en aerklimatizilo]] La reprodukta sezono ekas el komenco de printempo al somero. En Aŭstralio, oni demetas ovojn el fino de septembro al fino de novembro sed la gamo etendas el fina julio al decembro.<ref name=H1924/> Post seksumado la ino de la Eŭropa sturno demetas po unu ovon ĉiutage dum periodo de kelkaj tagoj. Se unu ovo perdiĝas dum tiu periodo, ŝi demetos alian ovon anstataŭe. La ovoj (4-5) estas malgrandaj, [[elipso|elipsaj]] kaj bluecaj (kaj foje blankecaj) kiu komune havas brilan aspekton.<ref name=H1926/> [[Kovado]] daŭras 13 tagojn, kvankam la eloviĝo de la lasta ovo povas okazi 24 horojn post la unua. Ambaŭ gepatroj kunhavas la respondecon sidiĝi super la ovoj. Tamen la ino pasas pli da tempo kovante la ovojn ol la masklo, kaj estas la ununura patro kiu faras tion nokte (dum la masklo revenas al la komuna ripozejo).<ref name=H1927>Higgins ''et al.'', p. 1927</ref> La idoj naskiĝas blindaj kaj nudaj (senplumaj). Ili havigas al si pufan lanugon 7 tagojn post eloviĝo kaj vidon post 9 tagoj. Idoj restas en la nesto dum 3 semajnoj, kiam ili estas manĝigataj konstante de ambaŭ gepatroj dum 1–2 semajnoj. Paroj povas efektivigi ĝis tri ovodemetadojn ĉiun reproduktan sezonon, ofte reuzante kaj rekovrante la saman neston.<ref name=H1927/> Post du monatoj, plej parto de junuloj [[plumoŝanĝado|plumoŝanĝis]] kaj akiris sian unuan bazan plumaron. Junuloj akiras sian unuan plenkreskan plumaron la venontan jaron.<ref name="H1928"/> Interspecifaj [[nestoparazito]]j estas oftaj en nestoj de Eŭropa sturno. “Flosantaj" inoj (nepariĝintaj inoj dum la reprodukta sezono) en kolonioj ofte ovodemetas en la nesto de alia paro.<ref name=Sandell>Sandell, M.I. & Diemer, M. 1999, "Intraspecific brood parasitism: a strategy for floating females in the European starling", ''Animal Behaviour'', vol. 57, no. 1, pp. 197-202.</ref> Krome oni konstatis ke foje junuloj invadas siajn antaŭajn nestojn aŭ najbarajn por eviti novan ovodemetadon.<ref name=H1927/> == Rilato kun homoj == === Statuso kaj konservado === [[Dosiero:Sturnus vulgaris -four bathing in birdbath -London-8.gif|eta|Banado en Londono]] Ĝenerale la Eŭropa sturno estas listata de la [[IUCN]] kiel specio Malplej Zorgiga.<ref>{{IUCN2006|assessors=BirdLife International|year=2004|id=51909|title=Sturnus vulgaris|downloaded=6a Majo 2006}} Informo inkludas tialon kial tiu specio estas Malplej Zorgiga</ref> Tamen ĝi estas malfavore influita en norda Eŭropo de intensiva agrikulturo, kaj en kelkaj landoj, ĝi estis listita en Ruĝa Listo pro malpliiĝo de pli da 50 %. En [[Britio]] ĝi malpliiĝis pli da 80 % inter 1966 kaj 2004; kvankam populacioj en kelkaj areoj -kiaj [[Norda Irlando]]- estas stabilaj aŭ eĉ pliiĝantaj, dum en aliaj areoj -ĉefe en [[Anglio]]- malpliiĝis eĉ pli draste. La ĝenerala malpliiĝo atribuiĝis al perdo de manĝoriĉaj pludaŭraj paŝtejoj, kio kondukis al malaltaj survivindicoj de junuloj.<ref name=bto>British Trust for Ornithology: [http://www.bto.org/birdtrends2006/wcrstarl.htm Sturno]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Pli grandaj malpliiĝoj observiĝis el 1980 en [[Svedio]], [[Finnlando]], norda [[Rusio]] ([[Karelio]]), kaj [[Baltaj ŝtatoj]], kaj pli malgrandaj malpliiĝoj en multe de la resto de norda kaj centra Eŭropo.<ref name=bwpc/> Kontraste estis pliiĝoj en suda Eŭropo, ĉefe en [[Italio]], suda [[Francio]], kaj nordorienta [[Hispanio]] kie la specio ekreproduktiĝis en la [[1960-aj jaroj]].<ref name=bwpc/> Antaŭe la Eŭropa sturno montris markitajn pliiĝojn en tuta Eŭropo en la periodo de 1800-1900. Antaŭ 1800 ĝi havis nesekvan teritorion en la [[Brita Insularo]], foreste el centra kaj suda [[Skotio]], kun ''S. vulgaris zetlandicus'' en malproksima nordo kaj nordokcidento (Ŝetlandoj, Orkney, Caithness, Foraj Hebridoj), kaj ''S. vulgaris vulgaris'' sude de la limo Skotio-Anglio; ĝi estis ankaŭ rara aŭ regione foresta en [[Irlando]], [[Okcidenta Kimrio]] kaj okcidenta kaj plej norda Anglio. Inter 1800 kaj 1900, ''S. vulgaris vulgaris'' koloniigis norden kaj okcidenten el Anglio al Irlando kaj la tutan Skotion escepte la Ŝetlandoj (kie ''zetlandicus'' restas); el 1935 tiu subspecio disvastiĝis ankaŭ al [[Islando]], kie ĝi nuntempe reproduktiĝas en sudoriento kaj sudokcidento.<ref name=bwpc/><ref name="holloway">Holloway, S. (1996). ''The Historical Atlas of Breeding Birds in Britain and Ireland: 1875–1900''. T & A D Poyser ISBN 0-85661-094-1.</ref> ''S. vulgaris vulgaris'' vidatas foje ankaŭ en la Ferooj. === Enmetitaj populacioj === Tiu adaptebla [[Palearktiso|palearktisa]] specio estas konsiderata plago en kelkaj el la landoj kien ĝi estis enmetita. La Eŭropa sturno estas trunestanta specio kaj nestos en ĉiu kavaĵo kiun ĝi trafos. Ĝi malfavoris indiĝenajn speciojn kie ĝi estis enmetita pro konkurenco por nestolokoj. Ekzemple en Nordameriko la [[Purpura hirundo]] estas nuntempe amplekse dependa el artefaritaj nestodomoj intermetitaj de homoj, kiujn devas esti protektitaj el koloniigo fare de Eŭropaj sturnoj. ==== Aŭstralio ==== La ordinara sturno estis origine enmetita en Aŭstralio por malpliigi la populacion de rikoltoplagoj —insektoj kiujn sturnoj manĝas. Komencaj setlantoj deziris la birdan alvenon krede ke sturnoj estas gravaj por la polenigo de [[lino]], grava rikolto. Oni situis nestoskatolojn por la ĵus liberigita specio en farmoj kaj ĉe rikoltejoj.<ref name=H19112>Higgins ''et al.'', pp. 1911-2</ref> La ordinara sturno estis enmetita en [[Melburno]] en 1857 kaj en [[Sidnejo]] en 1880.<ref name=H1910>Higgins ''et al.'', p. 1910</ref> Je la [[1880-aj jaroj]] estis stabilaj populacioj en sudoriento danke al la laboro de enmetantaj komitatoj.<ref name=Wooly>Woolnough, A. P., Massam, M. C., Payne, R. L., and Pickles, G. S. 2005, "Out on the border: keeping starlings out of Western Australia. In ‘Proceedings of the 13th Australasian Vertebrate Pest Conference’", pp. 183–189. (Wellington, New Zealand.)</ref> Je la [[1920-aj jaroj]], sturnoj estis disvastigataj en [[Viktorio (Aŭstralio)|Viktorio]], [[Kvinslando]] kaj [[Novsudkimrio]], sed tiam ili estis agnoskitaj kiel plago kaj [[Okcidenta Aŭstralio]] malpermesis ties importadon en 1895.<ref name=H1910/><ref name=Wooly/> La ordinara sturno minacas kaj la aŭstraliajn [[ekonomio]]n kaj [[biodiverseco]]n. Ili komune manĝas kaj damaĝas frukton el fruktoĝardenoj, kiaj [[vinbero]]j, [[persiko]]j, [[olivo]]j kaj [[tomato]]j. Krome sturnoj elfosas ĵus semitan granon kaj malpliiĝas jam kreskantajn rikoltojn —facila tasko por aro de 500 – 150,000 birdoj.<ref name=pestnote/> La ordinara sturno manĝas kaj damaĝas ankaŭ la manĝon de gregaro, endanĝerigante ties sanon. Akumulado de rubaĵoj lasitaj de sturnaroj povas difektigi homajn akvujojn kaj urbojn, same kiel naturajn habitatojn de aŭstralia faŭno.<ref name=pestnote/> Aŭstralio estas hejmo de nombraj [[endemismo|endemiaj]] plantoj kaj animaloj — specioj kiuj loĝas nenie pli surtere. La ordinara sturno estas agresema birdo kiu forpelas aliajn trunestantojn, endemiajn [[Aŭstraliaj birdoj|aŭstraliajn birdojn]].<ref name=Pell>Pell, A.S. & Tidemann, C.R. 1997, "The impact of two exotic hollow-nesting birds on two native parrots in savannah and woodland in eastern Australia", ''Biological Conservation'', vol. 79, no. 2-3, pp. 145-153.</ref> Pro tiom da tiuj indiĝenaj specioj jam endanĝeritaj, la sturno faras gravan minacon. Ili minacas ankaŭ draste indiĝenan kaj endemian speciaron de la [[Aŭstralia flaŭro]]. Semoj ofte ĝermas pli sukcese post ingesto, kaj, ĉar sturnoj kapablas manĝi preskaŭ ĉiujn tipojn de semoj kaj flugi grandajn distancojn, la ordinara sturno estas eksterordinara semodisiganto. Ili kulpas pro disvastigo de invadaj plantospecioj kiaj la ''[[Asparagus asparagoides]]''.<ref name=WWF/> Kiel rezulto la registaro de [[Okcidenta Aŭstralio]] volas forpeli la ordinaran sturnon el sia teritorio kaj je la buĝeto de 2007-2008 oni konsideris 4.9 milionoj da [[Aŭstralia dolaro|aŭstraliaj dolaroj]] (2007) por la kontrola kaj foriga programoj.<ref name=WWF>World Wildlife Fund (Australia). [http://wwf.org.au/publications/starling-factsheet.pdf Starlings, a threat to Australia's unique ecosystems (pdf dosiero)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081205080351/http://wwf.org.au/publications/starling-factsheet.pdf |date=2008-12-05 }}.</ref><ref>Government of Western Australia, Government Media Office (2007): Ministerial Press Release, 11a Majo 2007: [http://www.mediastatements.wa.gov.au/media/media.nsf/news/7F62528FA26E00A3C82572D80019FAEC?opendocument Monfonduso por kontroli Eŭropan sturnon]{{404|date=August 2023|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}. Konsultita la 11an de majo 2007.</ref> Novaj aroj estas rutine mortpafitaj, dum neatentaj junuloj estas kaptataj kaj enretigitaj.<ref name=Wooly/> Oni disvolvigas novajn metodojn lastatempe, la unua el kiuj markigas unu birdon kaj sekvas ĝin al la resto de la aro, eksponante novan populacion al nuligo.<ref name=Judas>Woolnough, A.P., Lowe, T.J., and Rose, K. 2006, "Can the Judas technique be applied to pest birds?", ''Wildlife Research'' 33, 449–455.</ref> La dua metodo analizas la DNA de la populacioj de la Aŭstralia komuna sturno por scii la [[migrovojo]]n el orienta al Okcidenta Aŭstralio kaj pli bone organizi evitajn strategiojn.<ref name=Rollins>Rollins, L.A., Woolnough, A.P., and Sherwin, W.B. 2006, "Population genetic tools for pest management: a review", ''Wildlife Research'' 33, 251–261.</ref> ==== Novzelando ==== En Novzelando, la Sturno estis enmetita en [[1862]], kaj nune ĉeestas en plej parto de la lando. ==== Nordameriko ==== [[Dosiero:Sturnus vulgaris -California-8.jpg|eta|maldekstra|Junulo el granda aro en Kalifornio, Usono.]] Kvankam estas ĉirkaŭ 200 milionoj da sturnoj en [[Nordameriko]], ili estas ĉiuj posteuloj de ĉirkaŭ 60 birdoj (aŭ 100 [http://www.birds.cornell.edu/AllAboutBirds/BirdGuide/European_Starling.html]) liberigitaj en 1890 en [[Central Park]], [[Novjorko]], fare de [[Eugene Schieffelin]], kiu estis membro de la ''Acclimation Society of North America'' kiu klopodis enmeti en Nordameriko ĉiun birdospeciojn menciitajn en la verkoj de [[William Shakespeare]].<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.birds.cornell.edu/AllAboutBirds/BirdGuide/European_Starling.html|titolo=Speciinformaro de la Laboratorio Cornell de Ornitologio pri la Eŭropa sturno}}</ref> Kiel [[enmetita specio]], la Eŭropa sturno ne estas protektita laŭ la [[Migratory Bird Treaty Act]].<ref>{{cite web |url=http://www.fws.gov/migratorybirds/intrnltr/mbta/taxolst.html |title=U. S. Fish & Wildlife Service: Birdoj protektitaj de la Migratory Bird Treaty Act |accessdate=2007-12-17 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-04-05 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20071214065547/http://www.fws.gov/migratorybirds/intrnltr/mbta/taxolst.html |arkivdato=2007-12-14 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.fws.gov/migratorybirds/intrnltr/mbta/taxolst.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-04-05 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20071214065547/http://www.fws.gov/migratorybirds/intrnltr/mbta/taxolst.html |arkivdato=2007-12-14 }}</ref> Sturnoj estas konsiderata damaĝa specio en Nordameriko. Tiuj birdoj, kiuj veturas laŭ enormaj aroj, ofte endanĝeras la aerveturadon, ĝenas la gregobredadon, forpelas indiĝenajn birdojn, kaj ripozas en urboj, kie ili lasas korodajn fekaĵojn kaj kaŭzas centojn de milionoj de dolaroj de damaĝo ĉiujare. En 2008, la agentoj de la usona registaro venenigis, mortpafis aŭ kaptis 1.7 milionoj da sturnoj, pli ol ĉe ĉiu ajn damaĝa specio.<ref>Stark, Mike (2009 [https://web.archive.org/web/20090910101000/http://news.yahoo.com/s/ap/20090906/ap_on_re_us/us_most_hated_bird Shock and caw: Pesky starlings still overwhelm] ''Yahoo News''. Konsultita la 6an de septembro 2009</ref> ==== Sudafriko ==== En Sudafriko la sturno estis enmetita en [[1890]], kaj estas nune komuna en suda regiono de [[Kabprovinco]], kaj malpli komuna norde en la areo de [[Johanesburgo]].<ref>SASOL Bird e-guide: [http://www.birdlife.org.za/fieldguide/book/species_info.php?id=10 Common Starling] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090204151707/http://www.birdlife.org.za/fieldguide/book/species_info.php?id=10 |date=2009-02-04 }}</ref> === Kulturaj referencoj === * En Kimra Mitologio [[Branwen]] malsovaĝigis sturnon kaj sendis ĝin tra la Irlanda Maro kun mesaĝo por ŝia frato [[Bran]], kiu navigis el [[Kimrio]] al [[Irlando]] por savi ŝin kun sia frato, [[Manawydan]]. * La kapablo de la sturno por imiti homan paroladon havigis al la birdo tiun kameon en la verko de [[William Shakespeare]] ''[[Henriko la 4-a]] (parto 4a)'': :''The king forbade my tongue to speak of Mortimer. But I will find him when he is asleep, and in his ear I'll holler 'Mortimer!' Nay I'll have a starling shall be taught to speak nothing but Mortimer, and give it to him to keep his anger still in motion.'' (“La reĝo malpermesis mian langon paroli pri Mortimer, sed mi trovis lin kiam li dormos kaj en sia orelo mi enŝovos Mortimer, ĉar mi havos sturnon kiu lernos diri nenion escepte Mortimer kaj mi kolerigos lin”). * La poemo de [[William Butler Yeats]] nome "The Stare's Nest by My Window" (La nesto ĉe mia fenestro) temas pri sturna nesto. "Stare" estas loka, neformala variaĵo de "starling" (sturno). * En ties albumo de 1999 nome [[Brighten the Corners]], la sendependa rokgrupo de la 19910-aj jaroj nome [[Pavement]] elsendis la kanton ''Starlings of the Slipstream'' (Ondosturnoj).[http://www.last.fm/music/Pavement/_/Starlings+of+the+Slipstream] La grupo estis el Kalifornio (precize de la norda parto de la regiono de [[Valo San Joaquin]]), kie la Eŭropa sturno estas ĉie [http://www.extension.org/pages/Starlings]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. * Unu el la ĉefaj [[rolulo]]j de la romano kaj filmo [[The Silence of the Lambs]] nomiĝas Clarice Starling (Sturno). Iam alia rolulo faras vortoludon baze sur ŝia nomo kaj diras al ŝi "Fly away, little Starling... Fly, fly, fly..." (Forflugu, sturneton, flugu, flugu...) == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=sturn}}{{Portalo Birdoj}} * [http://edis.ifas.ufl.edu/uw300 Florida's Introduced Birds: European Starling ("Sturnus vulgaris")] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100215201639/http://edis.ifas.ufl.edu/uw300 |date=2010-02-15 }} – Universitato de Florido * ARKive - [http://www.arkive.org/species/ARK/birds/Sturnus_vulgaris/ bildoj kaj filmetoj de la Eŭropa sturno ''(Sturnus vulgaris)''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070708142153/http://www.arkive.org/species/ARK/birds/Sturnus_vulgaris/ |date=2007-07-08 }} * [http://www.rspb.org.uk/birds/guide/s/starling/index.asp RSPB] * [https://web.archive.org/web/20090115003743/http://www.bbc.co.uk/nature/wildfacts/factfiles/254.shtml BBC] * [http://birds.cornell.edu/BOW/EURSTA/ Cornell University] * [http://www.bbc.co.uk/nature/programmes/radio/dawn_chorus/video/starling_song.ram BBC dawn chorus] Montro de la sturna kanto * [http://ibc.lynxeds.com/species/common-starling-sturnus-vulgaris Filmetoj, fotoj kaj sonoj de la Eŭropa sturno] ĉe Internet Bird Collection * [http://www.ibercajalav.net/img/416_StarlingSvulgaris.pdf Diferencoj laŭ aĝo kaj sekso (PDF) de Javier Blasco-Zumeta] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140114152902/http://www.ibercajalav.net/img/416_StarlingSvulgaris.pdf |date=2014-01-14 }} {{Birdoj}} [[Kategorio:Paseroformaj]] [[Kategorio:Sturnedoj]] [[Kategorio:Palearktisa faŭno]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] [[Kategorio:Birdoj de Azio]] [[Kategorio:Birdoj de Eŭropo]] kv4jdwc5r4wi3c6kkgy2hc7d6zz9y5d La Verda Stelo (Antverpeno) 0 22509 9432054 9344886 2026-07-18T07:57:00Z Sj1mor 12103 9432054 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:LVS-PU.jpg|eta|220px|Kunveno de belgaj esperantistoj dum la evento Paralela Universo en somero 2019]] [[Dosiero:Verda Stelo 1960.jpg|eta|220px|La Verda Stelo en majo 1952; s-ino Henriette Toussaint, meze antaŭe, transdonis al la grupo membroditan flagon.]]{{Unua}} La '''Esperanto-klubo de Antverpeno''' estas fondita la 23-an de januaro [[1907]]. La nomo de la klubo estas '''La Verda Stelo'''. Ekde la 22-a de januaro [[1927]] ĝi estas oficiala [[Belgujo|belga]] asocio sen profita celo. La grupo havas anojn en la urbo [[Antverpeno]] kaj en la ĉirkaŭaj vilaĝoj. Dum preskaŭ ĉiu vendredo-vespero tra la tuta jaro estas kunveno kun programo, kiu komenciĝas je la 20-a horo. Ofte estas prelegoj pri vojaĝoj aŭ pri kultura aŭ lingva temo, sed estas krome tre variaj vesperoj, i.a. kuirado kaj gustumado, kvizoj, kantado, manlaboretoj, k.t.p. La sidejo de la klubo estas en la [[Esperanto-domo de Antverpeno]]. Adreso: Lange Beeldekensstraat 169, 2060 Antwerpen. Honora prezidanto estis [[Jules Verstraeten]] ekde [[1970]]. Pro liaj multegaj meritoj en la Esperanto-movado kaj precipe en Antverpeno, oni honore al Jules starigis fonduson por la subtenado kaj plibeligado de la [[Esperanto-domo de Antverpeno]]. == Historio == Tiu ĉi teksto estas verkita de [[Jules Verstraeten]] kaj priskribas la historion de la grupo en la periodo 1957-1982. Enestas ankaŭ multaj informoj pri unuopaj personoj, kiuj iom post iom povas esti ŝovataj al la individuaj biografioj mem, ekzemple al tiuj de [[Maurice Jaumotte]], [[Jo Haazen]] kaj multaj aliaj. === Nova starto post la 50-a jaro === Kiam - okaze de la orjubileaj festoj de la ''La Verda Stelo'' - vicprezi­danto [[Henri Sielens]] verkis libreton en kiu li skizas la grupan vivon inter 1932 kaj 1957, li reliefigis la personon de la tiama prezidanto, s-ro [[Maurice Jaumotte]], kiu, samtempe kun la grupa jubileo, festis sian 30-jaran prezidantecon de ''La Verda Stelo''. S-ro Sielens ankaŭ speciale atentigis pri la fakto, ke post malfacila periodo tuj post la Dua Mondmilito, la grupa vivo nur tre malrapide reprenis sian aktivecon kaj ke nur post sukcesplenaj kursoj gvidataj de s-ro Jaumotte en la urba lernejo de Belgiëlei, unuflanke, kaj de s-ro August Faes en sia butiko de Schoenmarkt, aliflanke, la nova generacio forte influis la evoluon de la grupo. La 50-jara ekzistado ne estis nur mejlo-ŝtono en la grupa vivo, sed sam­tempe ankaŭ la starto de aktiveco sur ĉiuj terenoj. Pri tio zorgis modela Estraro konsistanta el Maurice Jaumotte, prezi­danto; Henri Sielens, vicprezidanto; [[Morris De Ketelaere]], August Faes, [[Gustave Vermandere]] kaj [[Hector Vermuyten]], emeritaj kaj honoraj vicprezidan­toj; [[Jules Verstraeten]], sekretario; [[René Balleux]], kasisto; Elza van der Weken, helpsekretariino kaj protokolantino; Lisette de Winter, festestrino; Lea Bernaerts, helpa festestrino (kaj punkasistino!); Roger Jaumotte, gaze­tara sekretario; Jozef Montmirail, teĥnikisto; Blanche Geers, Helena kaj Mathilde Hofkens, Karel Ameryckx, Adhemar Verhoeven, Georges van den Bossche kaj Jozef Vinck, membroj; Henny Jacques kaj Pierre Taeye, Esper­anto-instruantoj. Tiu entuziasma gvidantaro fakule okupiĝis pri la ĉiutagaj taskoj kaj labo­roj. Novulo, s-ro Luc De Marré, sin anoncis kaj efektive partoprenis la gru­pan vivon transprenante la kursogvidadon. Subite mortis en sia hejmo s-ro [[Gustave Vermandere]], honora vicprezi­danto de la grupo. Li esperantistiĝis en [[Gento]], sia naskiĝurbo, en 1911, kie li rapide altiris la atenton en la loka grupo, kie li partoprenis teatroludojn, akiris sian diplomon pri "profesora kapableco" kaj iĝis unu el la plej entuziasmaj junaj elementoj. Post la Unua Mondmilito li transloĝis al Antverpeno, kie li partoprenis ĉiujn iniciatojn de la grupo. En 1926 li estis unu el la fondintoj de [[Belga Esperanto-Instituto]], kies prezidanto dum tri jaroj, estis post la morto de [[Frans Schoofs]]. En 1928, li estis membro de LKK por la 20a UK kaj prizorgis la tre mal­facilan loĝigon de la 1500 partoprenantoj. Neniam li ambiciis nek volis akcepti daŭran, gvidan rolon en la grupo, kies fidela konsilanto li tamen seninterrompe estis. Sed rolon, kiun li plej zor­goplene plenumis estas certe tiu de delegito de UEA por Antverpeno. Dum la jaro de la monda ekspozicio en Bruselo, 1958, la grupa aktiveco senĉese daŭriĝis kaj la ĉiusemajnaj kunsidoj estis multnombre ĉeestataj. La elementa kurso de Luc De Marré elstaris pro sia sukceso: 56 lernantoj en­skribiĝis. Cetere la vigla instruanto edziĝis al f-ino Mariette Cools, sia lernant­ino. La 15-an de aprilo 1959 subite mortis [[Morris De Ketelaere]], honora vicpre­zidanto kaj instruanto de la grupo. Memore al tiu fidela kaj aktiva estrarano Luc De Marré skribis en nekrologo kiu aperis en ''Belga Esperantisto'' i.a.: Li estis unu el la plej malnovaj esperantistoj de nia lando, sinoferema profesoro kaj modelo de nia movado. Li lernis Esperanton en 1917 kaj de tiam restis fidela aktivulo ... Antaŭ kelkaj semajnoj li ankoraŭ faris gravan paroladon kaj du tagojn antaŭ sia morto, li ankoraŭ donis kurson. Neniu el ni povis tiam imagi, ke ne plu jam ni povos vidi lin denove. Kvankam homo sperta kaj kon­sekvenca, M. de Ketelaere estis granda idealisto ... Elstara lingva talentulo kaj fervora pedagogo, li estis ĝisfunde kompetenta pri la plej malfacilaj gramatikaj kaj vortaraj problemoj ... Sed ĉefe estis li ankaŭ valora amiko, ĉiam same modesta, ekstreme lojala en ĉiu kunlaboro, konscienca en ĉio kion li faris. Batis en lia korpo vere granda koro. Li vivis tre altmorale: mi estas certa, ke neniam en sia vivo, Sinjoro De Ketelaere faris malgrandaniman agon ... Ĉesis ja viaj strebado kaj sindono, ĉesis la simpla varmo de via amikeco, sed neniam ĉesos nia dankema memoro ... 1959. La jaro antaŭ la 45-a UK en Bruselo rimarkigis pro la antaŭpreparoj al ties organizado. Pro la okupiteco de la verdstelanoj en la LKK, la antverpena grupa akti­veco estis forte influata kaj precipe [[Maurice Jaumotte]], kiel LKK-prezidanto, sin rimarkigis pro sia konstanta laboro en ĉiuj esperantaj medioj de la lando. Ne nur en la belgaj grupoj, sed ankaŭ en Nederlando li senĉese paroladis pri la sennombraj kaj diversflankaj aspektoj de l' organizado de Monda Kongreso. Pro tio li devis—vole, nevole—lasi la gvidon de la grupo al la ceteraj estra­ranoj kiuj, per ĉiuj fortoj, subtenis la senlacan "motoron", kies povo ŝajnis neelĉerpebla. Reĝo Baldueno akceptis la Altan Protektadon de la 45-a UK. Aparta sekcio de ''La Verda Stelo'' okupiĝis pri adaptado de parolataj fil­moj al Esperanto-versioj: precipe Jozef Montmirail, Luc De Marré, François Schellekens, Elza Van der Weken, [[Remy Van Eynde]], [[Maurice Jaumotte]]. La 17-an de decembro, pro morto de la vicprezidanto-kasisto de [[Reĝa Belga Ligo Esperantista]] (RBLE), [[Joseph Soyeur]] (lieĝano), la nacia estraro apelaciis al Luc De Marré kaj François Schellekens eniri la estraron por ple­numi, respektive, la taskon de ĝenerala sekretario kaj administranto de la revuo ''[[Belga Esperantisto]]''. Kristnaskfesteto porinfana, laŭ nova iniciato de prezidanto Jaumotte, kreis starton de tradicio kiu rikoltis daŭran sukceson tra la jaroj kaj kies finan­cado ĉerpiĝis el la ''skatola agado'': post ĉiuj kunsidoj oni rondirigis la skato­lon en kiun oni povis meti, libervole, monan kontribuon. Tra la jaroj tio sufi­ĉis por organizi agrablan feston por la infanoj de la grupo. Oni donis ĉokola­don kaj kukojn kaj ''Paĉjo Kristnaska'' disdonis donacojn. Ĉiam regis gaja atmosfero ... Mortis la iama kunfondinto-administranto de Belga Esperanto-Instituto (BEI), [[Charles Van der Veken]], tre vigla elemento antaŭ la Dua Mondmilito, frato de f-ino Yvonne kaj de s-inoj Coventry kaj [[Germaine Chomette]], edziniĝintaj res­pektive al brito kaj usonano. Aldoniĝis al la estraro de RBLE la reprezentanto de TEJO: [[Niko Van Herck]], plenfajra novulo el la antverpena medio kaj verdstelano. En 1960, la jaro de la 45-a UK, ĉiu aktiveco venis sub la influo de Belga Ligo. La kongreso mem postulis - ekster la oficialaj - ankaŭ multajn aliajn fortojn. Kaj malavare oni apelaciis je la bonvolo de la membroj de ''La Verda Stelo'' ... Citinde estas tiuj kiuj funkciis en LKK. [[Maurice Jaumotte]], kiel prezi­danto; [[Henri Sielens]], kiel vicprezidanto; Luc De Marré, kiel sekretario; Prof. [[Marcel Roost]], kiel rektoro de la Internacia Somera Universitato; [[Roger Jau­motte]], kiel gazetara sekretario; [[Jules Verstraeten]], kiel LKK-ano. Ankoraŭ pluraj aliaj kunlaboris en la diversaj kaj abundaj programoj: [[Elza Van der Weken]] (rendevua tabula servo); [[Hendrik de Roover]] (pupteatro en infana kongreseto); [[René Balleux]] (helpkasisto); Jozef Montmirail (libro­servo, kunlabore kun [[Flandra Esper­anto-Instituto]]); [[Mariette De Marré]] (gazetara servo); François Schellekens (kongresfotoj); [[Rachel Van Eynde]], [[Lea Bernaerts]], [[Natalie Balleux]], [[Clara Peeters (esperantisto)]], [[Marcelle Moriame]], [[Frank Hendrickxx]], [[Modest Andries]], [[Albert Van Dessel]], [[Anny Enzlin]], [[Reni Lecat]], [[Germaine Debacker]], [[Blanche Geers]], [[Margueritte Jaumotte]], [[Blanche Ver­muyten]], [[Maria Jacobs]], [[Hortense Brack]]. Grava fakto - ne tutspeciale por ''La Verda Stelo'', sed por la belga movado - estis ke la 45-a UK de Bruselo ebligis al la du ekzistantaj movadoj, RBLE kaj Flandra Ligo Esperantista, kunlabori en bonega harmonio. Efektive, post mallonga tempo interparoladoj ekestis kiuj kondukis al la kun­fandiĝo de ambaŭ ligoj en nova [[Belga Esperanto-Federacio]]. Sur tutlanda tereno nova epoko komenciĝis. ===Junuloj ektransprenas la torĉon=== Dum la unua ĝenerala jarkunsido de la nova federacio jenaj verdstelanoj akceptis funkcion: [[Maurice Jaumotte]], ĝenerala prezidanto; Luc De Marré, ĝenerala sekretario; [[Jules Verstraeten]], vicprezidanto - fakestro por teĥnikaj informiloj. En 1961 [[Georges Van den Bossche]], direktoro de [[Belga Esperanto-Insti­tuto]], eksiĝis pro malbona sanstato. Elza Van der Weken transprenis ne nur la taskon de direktorino, sed disponigis ankaŭ grandan ĉambron por deponi la librostokon. En februaro 1962, laŭ iniciato de juna, fervora instruisto [[Ivo Durwael]], 14 junuloj kunvenis en amuza atmosfero por babili kaj danci, trinkante freŝan glason da ... Ekestis JAS, ''Junulara Antverpena Sekcio', kies ambicio estas organizi kaj kunigi la junulojn en "propra" etoso ... Kvankam ne tuj rilatante al "La Verda Stelo", tamen menciinda estas la kunfandiĝo de la libroservoj de [[Belga Esperanto-Instituto]] kaj [[Flandra Esper­anto-Instituto]] en novan libroservon: [[Eldonejo-librejo Sonorilo]] (asocio sen profitdona celo), kies administrantoj iĝis inter aliaj: [[Maurice Jaumotte]] kaj [[Jules Verstraeten]]. La bruĝano, [[Roger Iserentant]], estis nomita kiel ĉiutaga direktoro kaj prizor­ganto de la libroj. Pro la sukceso dum la 45-a Universala Kongreso en Bruselo, sekcio en la grupo daŭrigis esperantigi dokumentajn filmojn. Precipe danke al la daŭra sindediĉo de Jozef Montmirail, François Schellekens, [[Remy Van Eynde]] kaj Jules Verstraeten. [[Hendrik de Roover]] transprenis la gvidadon de la Esperanto-kursoj orga­nizitaj dufoje jare. François Schellekens transprenis la ĉefdelegitecon de UEA por Belgio. Dum Pentekosto 1963 en kunlaboro kun ''[[La Rekta Vojo]]'' kaj la nederlanda asocio "[[La Estonto Estas Nia]]" (LEEN), la 10a Beneluksa Kongreso okazis en Antverpeno kun sufiĉe granda sukceso. Tamen sub la influo de la prezidanto de LEEN, s-ro H.M. Schippers, la nederlanda­noj ne plu ŝatis kunorganizi tiajn kongresojn kaj el tio sekvis ke la jubilea kon­greso ankaŭ estis la lasta beneluksa. Pro la daŭraj aktivecoj de JAS kaj laŭ iniciato de [[Wim De Smet]] dum spe­ciala kunveno estis kreita la belga TEJO-sekcio [[Belga Esperantista Junulara Asocio]] (BEJA), kiu elektis en sian estraron jenajn verdstelanojn: prezidantinon: [[Fanny Danckaerts]]; vicprezidanton: [[Nico Van Herck]]; ĝeneralan sekretarion: [[Roger van Humbeeck]]; kasiston: [[Ivo Durwael]]. En la kadro de [[Esperanto-Komitato Intergrupa]] (EKI), kiu grupigis la ant­verpenajn Esperanto-grupojn sub prezidanteco de [[Maurice Jaumotte]], oni startigis regulajn Esperanto-ekspoziciojn en la ĉirkaŭaĵo de Antverpeno. Post unua klopodo en Deurne la sukceso estis tiom trafa kaj la subteno de la oficialuloj tiom kuraĝigaj (la urbestro malfermis la ekspozicion) ke "La Verda Stelo" decidis daŭrigi tian informadon ankaŭ aliloke. La necesa muntebla ekspozicia materialo estis kreita kaj realigita de Jozef Montmirail, François Schellekens, [[Els De Roover]], Lisette De Winter, [[Ivo Durwael]] kaj Jules Verstraeten. Oni spertis interesiĝon de multaj malnovaj esperantistoj kaj de tiuj kiuj iam lernis Esperanton. Pro la gazetara informado vizitis la ekspoziciojn kaj esprimis la konvinkon ke nur la metodo, per kiu oni venas en la publikon, taŭgas por diskonigi Esperanton pli detale. Oni serĉis rimedon por daŭrigi la kontakton kun iamaj esperantistoj. Sekvis la kreiĝo de la monata revueto ''[[Esperanto-Nov­aĵoj]]'' (modeste en [[stencilo|stencila]] formo), sendita al ĉiuj interesitoj kiuj transdonis sian adreson kaj ankaŭ al la membroj de la grupo. Redaktoro-respondeculo estis [[Jules Verstraeten]]. Dum pluraj jaroj - ĝis decembro 1969 - ''Esperanto-Novaĵoj'' regule apera­dis ĉiumonate. Ekde [[1970]] ĝi iĝis dumonata pro la naskiĝo de la nederland­lingva ''[[Esperanto-Panorama|Esperanto-Panoramo]]'' (en tiam prestiĝa ofset-presado) kies celo estis informadi la ĝeneralan publikon kaj la grupojn en la flandra parto de Belgio. Redaktoro-iniciatinto estis [[Paul Peeraerts]], nova, entuziasma esperantisto, kiu montris jam siajn kapablojn eldonante la revueton Internacia Cirkulero, kiu celis doni (facilan) kontakteblecon al esperantistoj. La abono estis sen­paga. La kostoj estis pagitaj de anoncoj. Ĝia eldonkvanto variis inter 100 komence kaj 2000 fine. Pro gravaj sinsekvaj altigoj de la poŝttarifoj ĝi devis malaperi. En 1980 la juna [[Wim Tytgat]], nepo de [[Morris De Ketelaere]], transprenis la redaktadon de ''Esperanto-Novaĵoj''. En 1964 [[Maurice Jaumotte]] estis honorigita fare de la grupo pro la 65-a datreveno de sia naskiĝo. Pluraj amikoj-esperantistoj el Antverpeno kaj ĉirkaŭaĵo persone ĉeestis por omaĝi la „eternan" entuzias­mulon ... Dum la [[UK 1964]] en Hago li estis elektita kiel [[estrarano de UEA]] pri landaj kaj fakaj asocioj kaj delegitara reto. I.a. pro li fondis la ''[[Internacia Esperanto-klubo Aŭtomobilista]]'' kun dumonata revuo ''[[Aŭto-Revuo]]'' kies eldonanto kaj redaktoro li mem iĝis. En tiu revuo li aperigis, kun helpo de [[Hector Boffejon]], aŭto-fakterminaron kvinlingvan: esperantan, nederlandan, francan, germanan, anglan. En 1965 [[Ivo Durwael]] sukcesis interesigi la gvidantojn de la [[Eŭropa Movado]] en Antverpeno kaj akiris ĝian permeson kaj financan subtenon por eldoni modestan, sed interesan, revueton en Esperanto kun plensignifa titolo ''Eŭropo''. Li mem iĝis la redaktoro-eldonanto. Ĉar daŭre mankis la financaj rimedoj en nia movado por intense infor­madi, ges-roj Maurice Jaumotte-Loquet—okaze de sia 65jara aĝ-jubileo—sta­rigis la ''[[Fondaĵo Jaumotte-Loquet]]'' per la donaco de grava startkapitalo de 50 000 [[Belga franko|belgaj frankoj]], samtempe invitante ĉiujn esperantistojn por pligrandigi tiun kapi­talon kiel eble plej multe. Inter la unuaj kiuj respondis tiun alvokon estis "La Verda Stelo". La ideo de la iniciatintoj estis ke la ĉiujara rentumo estu uzata por informaj celoj, decidendaj fare de administra komisiono starigota de [[Belga Esper­anto-Federacio]]. Dum la sekvaj jaroj la administrantaro de BEF, ŝanĝante la statuton, transprenis la administradon de la kapitalo. [[Grégoire Maertens]] el Bruĝo iĝis la unua administranto. En [[1981]] la kapitalo atingis grandecon de ĉ. 250 000 [[Belga franko|belgaj frankoj]]. Pro la spertoj pri librovendado dum la ekspozicioj kaj - ĉefe - dum la lastjaraj Zamenhof-tagoj en la kadro de [[Esperanto-Komitato Intergrupa]] (EKI), gesinjoroj R. Balleux iniciatis ĉiusemajnan librobu­don kie la membroj povis aĉeti la last-aperintajn librojn kaj kromajn aferojn kiel pinglojn, glumarkojn, informmaterialon, leterpaperon, ktp. Precipe sur tiu tereno s-ino Nathalie Balleux aktivis kaj tiel ekestis grava fonto de financaj enspezoj. La aktiveco eĉ tiom kreskis ke ĝi iĝis vera konkurenco por Librejo Sonorilo en Bruĝo. Tamen tio ne malhelpis la bonan kunlaboradon. En la lasta semajno de oktobro en la jaro 1965 mortis en Antverpeno advokatestro [[Marcel Roost]], iama rektoro de la [[Internacia Somera Universitato]] en Bruselo dum la [[UK 1960|45-a Universala Kongreso]]. Li estis kaj restis fidela membro de la grupo ĝis la morto. En BEF [[Hendrik de Roover]] transprenis la taskon de ĝenerala sekretario de Luc De Marré, kiu eksiĝis. Cetere la grupa vivo restis vigla. La semajnaj kunsidoj estis variaj - ekzemple - danke al la kunlaboro de [[Remy Van Eynde]], kiu nelacigeble pre­zentis dokumentajn filmojn, esperante parolatajn - helpe de la "radiofona sekcio", kiu ankaŭ regule disaŭdigis teatraĵetojn kaj skeĉojn por kiuj oni klo­podis interesigi novajn talentojn. Ĉio tio en kunlaboro kun Jules Verstraeten, [[Jos Montmirail]], François Schellekens, [[Clara Peeters (esperantisto)]], Elza Van der Weken, [[Ivo Durwael]], Luc kaj Mariette De Marré kaj regule ankaŭ la lernantoj el la elementaj Esperanto-kursoj. Tiu evoluo daŭris dum la jaro 1966. Ĉefaĵo en tiu jaro estis ia peticio al UN fare de UEA. Ĉiuj grupoj, asocioj, organizaĵoj kaj esperantistoj en la mondo estis petataj kunlabori. Folioj estis disdonitaj sur kiuj la simpatiantoj por Esperanto povis meti sian subskribon, nomon kaj adreson. Pri tio ekestis en "La Verda Stelo" konkurso por akiri plej grandan rezulton. Estis [[Annie Enzlin]] kiu superis ĉiujn per kolektado de pli ol 6000 subskriboj. Sekvis [[Remy Van Eynde]] per 4000 kaj [[Hendrik de Roover]] per 1700. La finfina rezulto estis la transdonado de la tuta pakaĵo de peticifolioj en la UN-domego en Nov-Jorko al s-ro Chakravarthi V. Narasimhan, vic-sekretario kaj kabinetestro de U Thant. La rezulto estis: subskribo de 920 954 individuoj kaj 3843 organiza­ĵoj kiuj reprezentas 71 165 000 membroj! Novembro 1966: mortis [[Hector Vermuyten]]. Vermuyten naskiĝis en Ant­verpeno en 1899. Estante 23-jaraĝa li esperantistiĝis kaj li estis aktiva en la movado ĝis sia morto. Tipe estas, ke li neniel estis ambiciema. Li estis ĉiam preta por helpi aŭ prizorgi la programon de iu grupkunveno sed neniam dezi­ris okupi iun gvidan pozicion. Nur post senĉesa petado li fariĝis honora vicpre­zidanto de nia grupo. Precipe inter la du militoj, li gvidis multajn elementajn kaj perfektigajn kursojn. En 1949 li subite suferis pro epilepsio, kiu tamen dum la dek ok postaj jaroj ne reaperis. Tri monatojn antaŭ lia morto, la epi­lepsio denove atakis kaj ne plu forlasis lin. Dum tiuj tri monatoj li plene dedi­ĉis sin por fini du delonge jam komencitajn tradukojn el la mezepoka flandra literaturo. La ĉefa merito de Hector Vermuyten en la Esperanto-movado (sub pseŭdonimo Tyneverum) estis ja la literaturo. En tio li montriĝis vera esperantisto, celante disvastigi la lingvon kaj samtempe interkonatigi la popo­lojn. Kiel Flandro li konatigis nian literaturon per elstaraj tradukoj, i.a. de [[Guido Gezelle]], inter kiuj pluraj aperis en la libro ''[[Se Aŭskultas la Animo]]''. Ĉu tio ne estis la tuta vivo de Vermuyten? Animo kiu aŭskultas kaj tiele sukcesis postlasi literaturan heredaĵon kiu igis Tyneverum esti senmorta inter ni por ĉiam ... ===''La Verda Stelo'' 60-jara=== La jaro 1967 komenciĝis per jubileaj festoj okaze de la 60-jara ekzistado de "La Verda Stelo". Kompleta, dutaga programo estis antaŭvidita, sed la translokiĝo al nova kunvenejo "Brasserie Capitole", Gemeentestraat 15, ebli­gis nur unutagan festadon al kiu multaj verdstelanoj kaj eksterurbaj esperant­istoj partoprenis. Ankaŭ Prezidanto Jaumotte festis sian 50jaran esperant­istecon samtempe kun sia 40jara prezidanteco. Sankta Meso en la burgonda kapelo en Keizerstraat, solena kunsido en la Marista Domo, akcepto en la Urbo-Domo fare de la urbestro [[Lode Craeybeckx]], honorigo de la jubileantoj kaj bankedo estis la ĉefaj eroj en la pro­gramo. Cetere en BEF [[Hendrik de Roover]] eksiĝis kiel ĝenerala sekretario kaj [[Jules Verstraeten]] transprenis tiun taskon. Post longa kaj meritplena kariero en la firmao „Gulf” René Balleux, kasisto, emeritiĝis kaj estis libera por plene sin dediĉi al la evoluo kaj [[bonfarto]] de la grupo. Ĉar S-ino [[Lea Bernaerts]] eksiĝis kiel delegitino de UEA por la regiono de Antverpeno, S-ino [[Jeanne De Hondt]] trans­prenis tiun taskon. Sub grava influo de [[Jo Haazen]], lerninto de la lasta kurso, pli da junuloj kaj genovuloj sin anoncis en la movado. Konsekvence oni vidis ĉiam multajn ĉeestantojn en la kunsidoj. La jaro 1968. Dum tutlanda kunveno en Verviers estis elektitaj en la estraro de BEJA ([[Belga Esperantista Junulara Asocio]]): [[Agnes Geelen]] kiel prezidan­tino kaj [[Roger van Humbeeck]] kiel ĝenerala sekretario. [[Jo Haazen]] ne nur promociiĝis kiel oficiala urba kariljonisto de Antver­peno, sed li ankaŭ edziĝis al Imelda Wuyts, fervora kaj aktiva junulino en la ĉiutaga vivo de la grupo. Kun pluraj junuloj iĝis fidelaj ĉeestantoj de la ĉiusemajnaj kunsidoj. La jaro 1969 malbone komenciĝis: pro subita falo prezidanto [[Maurice Jaumotte]] ricevis cerbo-skuiĝon kaj tiom grave malsaniĝis ke la kuracisto malpermesis al li ĉiun aktivecon. Li devis komplete ripozi, almenaŭ dum kelkaj semajnoj. Efektive la prezidanto resaniĝis sed devis resti singarda. Konsekvence li esprimis la deziron esti anstataŭita kiel prezidanto, funkcio kiun li plenumis dum 42 jaroj. Dum speciala kunsido oni kunmetis sekvantan estraron: Honora Prezidanto: Maurice Jaumotte; Honora Vic-prezidanto: [[Henri Sie­lens]]; prezidanto: Jules Verstraeten; vic-prezidantoj: [[Ivo Durwael]] kaj [[Jo Haazen]]; sekretario: [[Paul Peeraerts]]; kasisto: [[René Balleux]]; festestrino: [[Agnes Geelen]]; Esperanto-instruisto: [[Hendrik de Roover]]; membroj: [[Imelda Wuyts]], Jozef Montmirail, [[Eugeen Paesmans]], François Schellekens kaj [[Remy Van Eynde]]. [[Jo Haazen]] vigle aktivis. Kunlabore kun [[Eugeen Paesmans]] li sukcesis kontakti ĉeĥan ĥoron Foerster el Brno, gvidata de Prof. Karel Hradil. Inter la ĥoristoj estis 6 esperantistoj, la ĥorestron inkluzive. Tiu ĉi evento estis la unua de nova serio da kulturaj programoj per Esperanto por la granda publiko. La prezentado okazis en la festsalono de Vlaamse Toeristenbond, St.-Jacobsmarkt. Ĝi iĝis solena evento en etosplena kadro kiun ankaŭ multaj ne-esperantistoj ĝuis. Eugeen Paesmans flegis la prezentadon kaj la tradu­kon. La ĉiusemajnaj kunsidoj iĝis pli kaj pli viglaj. Brasserie Capitole regule estis la centro, kie la Sanktnikolaa Festo, la Zamenhofa Vespero kaj muzikaj prezentadoj alternis je altnivelaj dia-programoj, filmprezentadoj kaj parola­doj pri kulturaj temoj. Esperplene oni alrigardis la estontecon. 1970. [[Wim De Smet]] nelacigeble penadis por krei kaj organizi la Somerajn Universitatajn Kursojn (SUK). Finfine li sukcesis - apogata de UEA - kaj oni antaŭvidis ĝian organizon en la universitato Sart Tilmant en Lieĝo dum la jaro 1972. ===La morto de "La Moŝto"=== Terura bato trafis ne nur nian grupon, sed la tutan movadon pro la morto de honora prezidanto Maurice Jaumotte. Ni citu tie ĉi la nekrologon kiun la redaktoro de ''[[Esperanto-Panorama|Esperanto-Panoramo]]'' verkis: Venis kvazaŭ tondrobato: nia prezidanto, s-ro Maurice Jaumotte, for­pasis! Apenaŭ kredebla! Kiu povas imagi, ke tia vivoplena viro, tiu ĉi batalanto de la unua horo, tiu ĉi gvidanto kiu konsciis kion li povas akiri, ke li foriris por ĉiam. Pasintan jaron li subite malsaniĝis, sed lia vivdeziro estis tiel forta, ke li iom post iom resaniĝis. Li denove estis la laboranto de antaŭe. Lia interesiĝo iris denove al la Esperanto-movado kaj li planis alporti novaĵojn. Li, la 71-jarulo, ne konis haltadon, ne volis koni ripozon kaj instigis la aliajn agi same. Li ankoraŭ planis vojaĝi, kune kun sia edzino, al Vieno por ĉeesti tie la 55-an Universalan Esperanto-Kongreson. Du tagojn antaŭ la forvojaĝo li mal­saniĝis denove. La fatala fino ne estis antaŭvidebla. Estante esperantisto de en 1917, Maurice Jaumotte iĝis konkreta kunlaboranto de la Antverpena Esperanto-grupo „La Verda Stelo" en 1920. En 1927 li iĝis prezidanto, funkcio kiun li estis plenumonta dum 42 jaroj. Lia diligento estis proverba kaj lia organiz-talento igis lin akcepti ĉiam pli da taskoj. Li fariĝis prezidanto de [[Belga Esperanto-Federacio]], de [[Esperanto-Komitato Intergrupa]] kaj de [[Belga Esperanto-Instituto]]. Dum pluraj jaroj li estis direktoro de ''[[Belga Esperantisto]]'' kaj poste kunestrarano de ''Sonorilo'', la tutlanda Esperanto-­revuo. Dum la lastaj jaroj li estis aktiva internacie. Li iĝis unue delegito kaj poste estra­rano de Universala Esperanto-Asocio. Li ankaŭ iĝis prezidanto de [[Institucio Hodler]] kaj mem fondis la Fondaĵon Jaumotte-Loquet cele doni al la belga Esperanto-movado enspezfonton. Dum la enterigo [[Henri Sielens]], Honora Vicprezidanto de "La Verda Stelo", nome de la grupo, de BEF kaj de la tuta esperantistaro, parolis lastan vorton. La brila sunplena tago estis kvazaŭ apoteozo por vivo nekomparebla kiu tie ĉi finiĝis. ===Disradie aktivadi!=== La aktiveco de la grupo - precipe sub stimulo de [[Jo Haazen]] - daŭris. La vicprezidanto kaptis ĉiun eblecon, ĉiun okazon por propagandi: artikolojn en la flandraj revuoj, intervjuojn en la gazetoj, en la radio, manifestaciojn pres­tiĝajn, esperantistajn solenaĵojn (ni pensu pri la Zamenhofa Tago en la festsa­lono de Kredietbank, Schoenmarkt, Esperanto-Tago en la Konservatorio St.-Jacobsmarkt), ktp. Precipe la junularo kunlaboris kaj tio kuraĝigis la „malnovulojn" kiuj - kun plezuro - konstatis la transprenon de la torĉo. Pro la morto de [[Maurice Jaumotte]] [[Ivo Durwael]] transprenis la prezidan­tecon de [[Esperanto-Komitato Intergrupa|EKI]] kaj [[Rachel van Eynde]] ekrespondecis pri la kaso. Dum la estrara kunsido de septembro 1970 prezidanto [[Jules Verstraeten]] eksiĝis (en plena harmonio kun la estraro) kaj estis anstataŭata de [[Jo Haazen]]. La tiama estraro aspektis jena: prezidinto-konsilanto: [[Jules Verstraeten]]; honora vicprezidanto: [[Henri Sielens]]; vicprezidanto: [[Ivo Durwael]]; sekretario: [[Paul Peeraerts]]; kasisto: [[René Balleux]]; kursgvidanto: [[Hendrik de Roover]]; festaj aranĝoj: [[Agnes Geelen]]; informado: [[Ria de Cleyn]]. 1971. [[Fernand Volders]] mortis. Kvankam ne-verdstelano (pro lia [[Flandra Movado|flandrema]] karaktero li apartenis al la grupo antverpena "La Rekta Vojo") li estis modela esperantisto. Li esperantistiĝis en 1925 kaj iĝis fervora adepto de Zamenhof. Tamen li ŝatis la liberecon kaj tial neniam akceptis oficialan funkcion krom en 1963 kiam li estis LKK-ano pri loĝado por la 10a Beneluksa Kongreso en Antverpeno. En "La Rekta Vojo" li plenumis la rolon de festestro, rolon kiu perfekte koincidis kun lia gajkora, optimisma karaktero. Li edziĝis al f-ino Van der Mast kaj ilia domo iĝis internacia loĝejo kie la gesamideanoj el eksterlando restadis senpage ... Tial la familio Volders iĝis internacie famkonata. La morto de lia kunulino estis terura sortobato kiun li neniam povis superi. La lastajn jarojn lia sanstato kadukiĝis sed neniu antaŭvidis tian fatalan finon. Apenaŭ li iĝis 70-jara. Nova iniciato de [[Ivo Durwael]] estis promenadoj en kaj ĉirkaŭ Antver­peno. Dum dimanĉoj - fojfoje tuttage, plejfoje posttagmeze, aro da verdstela­noj, simpatiantoj kaj amikoj faris promenadojn kun klarigoj dum kiuj oni havis la eblecon interbabili, konversacii, pli bone koni unu la alian. Tiuj promenadoj havis sukceson dum kelkaj jaroj. Menciinda estas la unua Esperanto-Tago en Bruselo kun surstrata mani­festacio antaŭ la BRT-Radio, celante enkondukon de Esperanto-kursoj en la radio. La Verda Stelo - per plena aŭtobuso - partoprenis al tia nekutima eks­perimento en Esperantujo al kiu venis centoj da esperantistoj el la tuta lando. En la estraro [[René Balleux]] eksiĝis kiel kasisto kaj [[Henri Boljau]], lerninto el la lastaj kursoj, transprenis la funkcion. [[]] Kvankam ne-antverpena afero oni devas paroli pri la fondiĝo de Esper­anto-grupo ''[[La Erikejo]]'' en Kalmthout, ĉar ĝi naskiĝis pro iniciato de verd­stelanoj. Efektive, la motoroj estis Luc De Marré, kiu kiel instruisto, gvidis Esperanto-kurson surloke kaj [[Wim De Smet]], loĝanto de la vilaĝo, pere de la lernintoj, sukcesis organizi ĉiumonatajn kunsidojn ĝis en la nunaj tagoj (en 1981) kiam festis sian 10jaran ekzistadon per tre sukcesplena solenaĵo. Tra la jaroj helpis al la evoluo de la grupo: Tra la jaroj helpis al la evoluo de la grupo: [[Edward Symoens]], Jos Orban, Ida Nissen, Erhard Boehme, Willy kaj Pansy Huybrechts, Mireille kaj Willy Smet, [[Jo Haazen]], Stella de Weerd, Petrus Matthyssen kaj aliaj. Pro manko de bona kurso por memstudado [[Paul Peeraerts]] iniciatis la tra­dukon, el la germana en la nederlandan lingvon, de ''[[Esperanto Programita]]''. Li propra-kapitale eldonis ĝin kun granda sukceso. En plena sukces­periodo BEF transprenis ĝin. Mortis la 88-jara antverpena pioniro [[Jan Jacobs]]. En [[1911]] dum la [[UK 1911|UK]] en Antverpeno, li havis la privilegion paroli kun d-ro Zamenhof. Li instruis Esperanton dum multaj kursoj, estis prezidanto de la iama, tre aktiva grupo „La Suda Lumo", kreis kaj gvidis korespondan kurson. Pro sia plurlingveco li estis - dum jaroj - kompetenta prezidanto de la Internacia Ligo por Bestpro­tektado. Ankaŭ lia edzino - kiu mortis en 1968 - estis vigla esperantistino. La jaro 1972 estis speciala jaro. Unue, ĉar la grupo ekzistis 65 jarojn kaj due, ĉar ĝi organizis Internacian Esperanto-Kongreson en Antverpeno kun eksterordinara sukceso. Fakte la titolo kovris 3 eventojn: la 54-an Belgan Kongreson, la 10an Markolan Kongreson kaj la Trilandan Renkontiĝon, kiu escepte okazis eks­ter la kutima triangulo Maastricht, Aachen, Liège. La ampleksa LKK konsistis el prezidanto: [[Jo Haazen]]; vicprezidanto: [[Paul Peeraerts]]; sekretarioj: [[Jules Verstraeten]], [[Rosette Van Herck]], [[Ria de Cleyn]]; kasistoj: [[Henri Boljau]], [[René Balleux]]; membroj: [[Viviane Boljau]], [[Ivo Durwael]], [[Agnes Geelen]], [[Henny Jacques]], [[Jos Montmirail]], [[Eugeen Paesmans]], [[Remy Van Eynde]] kaj [[Imelda Wuyts]]. Reprezentis la Markolan Kongreson [[Jacques Doyelle]], la Trilandan Renkontiĝon [[Georges Vanbreuse]], la Belgan Kongreson d-ro [[Pol Denoël]] kaj [[Gerard Debrouwere]]. Jen kion oni raportas en ''[[Sonorilo]]'', la revuo de BEF: Pri la Internacia Kongreso okazinta en Antverpeno de la 28-a de aprilo ĝis la 1-a de majo, oni povus verki kompletan libron. La internacieco de la parto­prenintaro, la diversaj konataj prelegantoj, la eksterordinara atmosfero, la kvazaŭ perfekta organizo, ĉio tio kontribuis al la sukceso de tiuj ĉi kvar tagoj kiujn la plimulto ne baldaŭ forgesos. ... La programo komenciĝis per akcepto en la Antverpena Esperanto-Grupo "La Verda Stelo", festanta ĝian 65-jaran jubileon. Prezentis al la kongresanaro filmon kaj diapozitivojn pri sia urbo, sub gvidado de la antverpenano s-ro [[Remy van Eynde]], spertulo ĉi-rilate. Kvankam pro la amplekso de la programo, ne ĉiuj ĉeestantoj havis tempon por viziti la Skeldan urbon, tamen tie ĉi ekhavis bonan impreson pri ĝi, kaj cetere... sur la dia'oj la suno brilis! Bedaŭrinde la sabaton la verda standardo pendis mal­gaje kontraŭ la masto pro torenta pluvego. Eble tio ĉi estis la kialo de la ĉiam grandiĝanta homamaso kiu jam longe antaŭ la malfermo de la giĉetoj interpre­miĝis en la akcepta halo. ... La oficiala malfermo estis tie ĉi kiel ofte unu el la plej imponaj momentoj. Unuavice venis reprezentantoj de naciaj kaj internaciaj organizoj kaj reprezen­tantoj de oficialaj landaj instancoj kiuj salutis la kongresanaron kaj deziris grandan sukceson al la okazaĵo. Unu el la ĉefpunktoj el la malfermo estis paro­lado de d-ro [[Hendrik Brugmans]], rektoro de la [[Kolegio de Eŭropo]] en Bruĝo. La rektoro estas ne-esperantisto, sed eble faris por la movado pli ol multaj verdstelanoj, i.a. pledante en la belga televido por enkonduko de Esperanto en la lernejojn. Post persistaj klopodoj de [[Jo Haazen]], la urbestraro de Antverpeno kon­sentis kaj permesis la organizon de oficialaj Esperanto-kursoj en la urba ler­nejo de Quellinstraat. Estas kurso de 3 jaroj kun tri instruistoj salajrataj: [[Jo Haazen]], [[Ivo Durwael]] kaj [[Christian Declerck]]. El tio sekvis ke la regulaj elementaj kursoj dum dekoj da jaroj organizi­taj en la lernejo de Belgiëlei finiĝis. Niaj dankemaj pensoj memoras la kurs­gvidantojn de post la Dua Mondmilito, kiuj senprofite gvidis la kursojn: [[Maurice Jaumotte]], [[Morris De Ketelaere]], [[Pierre Thaey]], Henny Jacques-De Ketelaere, Luc De Marré, [[Hendrik de Roover]], [[Roger van Humbeeck]], [[Agnes Geelen]], [[Paula Tyt­gat]], [[Ivo Durwael]]. Pro la sukceso de la Internacia Esperanto-Kongreso en Bouwcentrum la Estraro de La Verda Stelo organizis propran balon kiu ankaŭ tiom brile sukcesis ke dum kelkaj sekvantaj jaroj oni ripetis tiun festan allogaĵon. Tute neatendite „La Verda Stelo" ricevis la sciigon, ke ĝi heredos de s-­ino Rousseau-Albrecht. Tiu sinjorino eĉ ne estis membro de la klubo, kaj neniu konis ŝin. Sed estante sen familio, ŝi postlasis al "La Verda Stelo" 203 550 frankojn. Por eviti gravajn impostojn, la estraro devis elspezi la monon por la laŭstatutaj celoj en tri jaroj. Per tiu kapitalo oni povis aĉeti aron da oficejaj iloj kaj aparatoj por plibonigi la vendredajn programojn (filmapa­rato, ekrano, diaprojekciilo ktp.). Ĉar [[Flandra Esperanto-Ligo]] intertempe pli kaj pli transprenis la administradon de la grupoj, estis evidente, ke "La Verda Stelo" nuntempe disponigis ĝian ilaron al la FEL-oficejo. Parto de la heredaĵo estis uzita por pagi stipendiojn al junuloj, kiuj partoprenis internaciajn renkontiĝojn. La cetero servis por plialtigi la nivelon de la programoj (invito de eksterurbaj parolantoj). La [[Vintraj Cikloj]] - ekde 1973 - estis nova iniciato de [[Jo Haazen]] celante alti­ron de konataj, famaj, eksterlandaj esperantistoj, kiujn "La Verda Stelo" invitas al Antverpeno por paroladi pri iu fiksita temo. Ekde 1981 la tradicio daŭriĝis sub la nomo "Internaciaj Vesperoj". Pro la disponeblo de propra domo, la eblecoj fariĝis pli grandaj. Tial la estraro decidis inviti eksterlandan gaston en ĉiu monato de septembro ĝis junio. Sekve la antaŭa titolo "Vintra Ciklo" ne plu taŭgis. En aprilo 1974 [[Remy van Eynde]] subite mortis. En decembro 1974 forpasis [[Henri Sielens]], Honora Vicprezidanto de la grupo. Jam delonge lia sanstato estis problema, precipe post la morto de lia edzino en 1967. Li estis 59jara. Henri Sielens kontaktis kun Esperanto pere de la „ruĝa broŝuro". Post memstudado li partoprenis al la ekzameno de elementa kurso en 1930, gvidita de [[Frans Schoofs]], la fondinto de "La Verda Stelo" kaj ĝia senlaca prezidanto, kaj brile sukcesis. Post la morto de sia edzino kaj post la morto de [[Maurice Jaumotte]] liaj aktivecoj lamiĝis ĉar por li ne plu estis celo en la vivo. Dum la enteriga ceremonio [[Jo Haazen]] parolis lastan vorton nome de la grupo kaj de la belga esperantistaro. La jaro 1975 ne estis tiom glata kiel la antaŭaj jaroj. Sub influo kaj per­sisto de prezidanto [[Jo Haazen]] la grupo foriris el Brasserie Capitole kaj transloĝiĝis al nova kunvenejo Brasserie Noord en Grote Markt. La kun­vensalono estis pli intima kaj atmosferplena, estis pli da loko, pli da eblecoj por aranĝi specialajn vesperojn kaj programojn, sed apenaŭ instalitaj tie, Jo Haazen eksiĝis kiel prezidanto pro troa profesia okupiteco, sed ankaŭ ĉar liaj ideoj pri la grupaj gvidado kaj aktivecoj ne koincidis kun tiuj de la pli granda parto de la estraro. Provizore [[Paul Peeraerts]], la sekretario, transprenis la prezidantecon ĝis la sekvonta ĝenerala jarkunsido en 1976. Kvankam [[Jo Haazen]] ne plu estis prezidanto, li ankoraŭ pruvis siajn kapablojn en septembro 1975. Li organizis tri "Esperanto-tagojn" kies pro­gramo konsistis el esperantigitaj filmoj, klasika koncerto, demonstrado de artmetioj, varia artprogramo, balo kaj ekskurso. La tuto estis tiel profesie reĝisorita, ke jarojn poste iuj ankoraŭ parolis pri tiu evento. En [[Belga Esperanto-Federacio]] [[René Balleux]] petis eksiĝon kiel ĝenerala kasisto. [[Jules Verstraeten]] transprenis la taskon de kasisto kaj lasis la sekretarian laboron al [[Jan Bovendeerd]], fervora novulo en la movado ekde 1972. Necesas paroli ankaŭ pri la [[Someraj Universitataj Kursoj]] sukcesplene organizitaj en Antverpeno fare de [[Wim De Smet]], prezidanto de la Esperanto­grupo ''[[La Erikejo]]'' en Kalmthout. La partoprenantoj al la kursoj ne estis grandnombraj sed la flankaj pro­grameroj (cele al propagando en antverpena publiko) kaptis ampleksan inte­resiĝon. Precipe la muzika vespero en Huis Osterrieth, Meir, donis al la svisa esperantistino, Danielle Beguin, la eblecon montri siajn grandajn talentojn. Kune kun [[Wim De Smet]] kaj [[Jo Haazen]] ŝi prizorgis la programon tute en Esperanto. En 1976 okazis por la unua fojo prezidantaj elektoj. Dum la periodo post la eksiĝo de [[Jo Haazen]], la nova estraro forte pledis por pligrandigo de la deci­dorajto de ĉiuj unuopaj membroj. Por tion efektivigi sufiĉis apliki la statutojn de la grupo, kiuj priskribas, ke ĉiun trian jaron estu elektoj. La Estraro kom­pilis elektan regularon kies ĉefaj trajtoj estis jenaj: ĉiuj membroj minimume 16-jaraj ricevas voĉdonilon - principe ĉiu membro estas elektebla sen aparta kandidatiĝo - la elektito rajtas rifuzi la prezidantecon; tiukaze la dua persono en la vicordo iĝas prezidanto - la prezidanto mem elektas siajn estraranojn. Laŭ tiu nova regularo [[Paul Peeraerts]] estis elektita prezidanto por la periodo 1976-1979. La jenaj personoj estis pretaj kunlabori en la Estraro: [[Ivo Durwael]] (ĝenerala sekretario), [[Jules Verstraeten]], Ria de Cleyn, Lutgard Kenis (sekretarioj); Henri Boljau (kasisto), Henny Jacques-De Ketelaere, Monique Ver­reecken, Imelda Wuyts, Roger de Schepper, François Schellekens, Jo Haazen (membroj). === Finfine... La Esperanto-Centro === Jam delonge la estraro de "La Verda Stelo" parolis pri akiro de propra kunvenejo, se eble en propra domo, proksimume meze de Antverpeno, en la centro. Hazarda okazintaĵo (vendo de granda domo kun laborejo en Constitutiestraat en Antverpeno je supozita malalta prezo) ekmovis la estraron por priparoli la eblecojn pri eventuala aĉeto. Cirkulero estis forsendita al la mem­braro por peti kiom da financa helpo ĝi povus havigi. La estraro vere surprizi­ĝis pri la multaj gestoj. La membroj pretis disponigi monsumon de 475 000 [[Belga franko|belgaj frankoj]]. Tamen iĝis vana klopodo ĉar finfine la vendoprezo de la viziita domo multe superis la verdstelanajn eblecojn...! Sed el tiu evento [[Ivo Durwael]] faris konkludojn. Li diris ke, se la mem­broj pretas fari tiujn financajn oferojn, ni ne povas tutsimple haltigi la klopo­dojn. Ni ne rajtas seniluziigi niajn membrojn! Li proponis krei la "Fondaĵo Domo" por kolekti kapitalon, per kiu ni povos iam aĉeti propran domon! La Estraro akceptis tiun proponon kaj ekde tiam alfluis mono. Krom tiuj ĉi donacintoj, estas registritaj pli 150 anonimaj donacoj. La 70-jara ekzistado de "La Verda Stelo" estis festata laŭ modesta maniero per muzika kaj amuza programo en ''Billard Palace'', hotelo kun di­versformataj salonoj, situanta vid-al-vide de la Centra Stacidomo en Antver­peno. Pro daŭraj malfacilaĵoj en ''Brasserie Noord'' (nedisponebleco de la kun­venejo dum la la vendredo de ĉiu monato, sed precipe manko de spirito por bona kunlaborado) la estraro decidis translokiĝi al ''Billard Palace'', sendube plej centre situanta, do, plej facile atingebla de la membroj. Laŭ propono de [[Eugeen Paesmans]] kaj tuj apogata de la estraro oni deci­dis reeldoni la de li tradukitan ''[[Kristnaska Triptiko]]'' de [[Felix Timmermans]]. Ĉar Roger Iserentant, la direktoro de Eldonejo-Librejo „Sonorilo", intencis eksiĝi, li serĉis anstataŭanton kaj trovis tiun en la persono de Moni­que Verreecken. Ekde la unua de januaro 1978, la nova sidejo troviĝis sekve en Doornstraat 22, Wilrijk. La nova direktorino, helpata de edzo Roger kaj filo Patrick, jam trans­prenis en la grupo la libroservon gvidita de gesinjoroj René Balleŭ. La Estraro decidis likvidi la libroservon de „La Verda Stelo" kaj petis, ke „Sonorilo" daŭrigu la servon. En la daŭro de la jaroj ties aktiveco multe evo­luis kaj ampleksiĝis. En kunlaboro kun "Bond zonder Naam" ([[Movado sen Nomo]]) "La Verda Stelo" kreis la servon "Vitaminoj por la Koro". La celo estis - pere de telefono - helpi kaj konsoli homojn kiuj troviĝas en helpbezona situacio aŭ kiuj - pro daŭra soleco - deziras aŭdi korvarmigajn tekstojn. Tio grandparte realiĝis danke al la kunlaboro kaj helpo de [[Manuel Halvelik]], la aŭtoro de plu­raj libroj. Pro manko de interesiĝo, tiu ĉi servo tamen finiĝis en 1981. En 1979 nova prezidanto estis elektita: [[Ivo Durwael]]. Li kunmetis jenan estraron: ĝenerala sekretario: [[Paul Peeraerts]]; kasisto: [[Henri Boljau]]; mem­broj: [[Herman Boljau]], [[Linda de Schepper]], [[Monique de Schepper]], [[Roger de Schepper]], Henny Jacques-De Ketelaere, [[Gerd Jacques]], [[Lutgart Kenis]], [[Eugeen Paesmans]], [[Jules Verstraeten]] kaj kiel observanto de FEL: [[Jan Bovendeerd]]. [[Frans van Dooren]], tre vigla kaj fidela esperantisto, estis tre aktiva sur la literatura tereno antaŭ la Dua Mondmilito. Li havis grandan preferon por la teatro. Tial li mem verkis diversajn teatraĵojn en Esperanto kiuj havis multan sukceson. Pro sia granda literatura aktiveco li kunmetis ampleksan bibliote­kon pri kiu li tre fieris. Por montri sian simpation al „La Verda Stelo", li ĝin donacis komplete kun la permeso doni kiun ajn destinon laŭ propono de la grupo. La estraro decidis dividi la librojn en 3 partoj: la libroj kiuj havas doku­mentan valoron estos transdonataj al la "Fondaĵo Vanbiervliet" de Kortrijk; la dua parto restos en la grupo kaj la trian parton oni pluvendos kiel brokanta­ĵojn. Frans van Dooren tute konsentis pri tiuj proponoj. Pro novaj proponoj de la ministerio pri nacia edukado kaj nederland­lingva kulturo, kiu subvencias FEL, kaj por akiri pli grandan subvencion, evi­dentiĝas ke FEL devas strebi al plimultigo de la Esperanto-grupoj en Flan­drujo. Tiucele la estraro de FEL petis al "La Verda Stelo" ekzameni la eblecon por krei novajn grupojn en la antaŭurboj de Antverpeno kie loĝas multaj verdstelanoj. Por la bono de la afero "La Verda Stelo" konsentis malgraŭ la fakto ke tio kaŭzis malkreskon de la membraro por ĝi. Efektive, la verdstela­noj, loĝantoj en la lokoj kie ekestis novaj grupoj, estis petitaj aliĝi al tiuj gru­poj. Tamen estis interkonsentite ke plej granda kaj reciproka kunlaborado restas. Tiamaniere formiĝis grupoj en Mortsel, Edegem, Deurne kaj Wilrijk. La jaro 1980 iĝis rimarkinda pro la fakto ke la perspektivoj por propra domo aŭ propra sidejo transformiĝis en realeco danke al prezidanto [[Ivo Durwael]] kiu, pro [[obstino|obstina]] kaj daŭra serĉado, trovis belan domon en Frankrijk­lei 140, Antverpeno. Sed la aĉetoprezo estis tro granda kvankam ege malalta! Pere de [[Grégoire Maertens]], prezidanto de [[Institucio Hodler '68]] oni tro­vis jenan aranĝon kaj solvon: Institucio Hodler aĉetu la domon. "La Verda Stelo" havigu kapitalon de 450 000 fr. - sen rentumo - kaj disponus pri la kompleta unua etaĝo dum 27 jaroj (9 x 3 jaroj) kontraŭ simbola luo. La kapi­talo de 450 000 fr restu propraĵo de la grupo kaj estu repagota post eventuala nuligo de la kontrakto. Jen, finfine, la grupo elirus el malfacila situacio ĉar, en la nuna kunven­ejo, Billard Palace, pli kaj pli la komforto kadukiĝis. Fakte oni estus serĉinta novan kunvenejon, se ne estus la perspektivo de propra ejo. Tial komenciĝis malfacila periodo kiu sentiĝis en la ĉiusemajnaj kunsidoj. Pli kaj pli da mem­broj forrestis... Funebra fakto: subite mortis [[René Balleux]], honora kasisto de BEF kaj de "La Verda Stelo". Kvankam lia sanstato ne estis tre bona dum la lasta jaro, nenio antaŭvidigis tian subitan foriron. Li iĝis preskaŭ 77jara. Estante fajra propagandisto de Esperanto, René Balleŭ membriĝis al la grupo en 1950 post la fama, sukcesplena elementa kurso de Maurice Jaumotte. Oni tuj akceptis lin, kiel helpkasiston, en la tiama nova estraro. Post kelkaj jaroj li transpre­nis la kasistecon de "La Verda Stelo" kaj pli malfrue ankaŭ tiun de BEF. Ankoraŭ eĉ li akceptis tiun de la ĵus fondita grupo de Deurne, unu jaro antaŭ sia morto. Post longaj jaroj da vigla aktiveco kaj fruktoplena laboro en la movado li eksiĝis kiel kasisto en "La Verda Stelo" kaj en BEF. En ambaŭ organizaĵoj li ricevis la titolon de Honora Kasisto. Dum sia tuta Esperanto-­vivo li regule kaj fidele ĉeestis la semajnajn kunsidojn de la grupo. Nekalkul­eblaj estas liaj raportoj kaj prelegoj kun diapozitivoj pri liaj vojaĝoj. Dum multaj jaroj - kun granda talento - li ludis la rolon de "Paĉjo Kristnaska" dum la infanfestoj en decembro. Post 15 jaroj juna elemento, Wim Tytgat, transprenis de [[Jules Verstraeten]] la redaktoran taskon pri ''Esperanto-Novaĵoj'', la dumonata nederland­lingva revuo en kiu oni raportas pri la vivo kaj la aktivecoj de la grupo. Estont­ece la revuo iĝis la laŭtparolilo de la diversaj grupoj en la provinco Antver­peno: Antwerpen, Deurne, Edegem, Kalmthout, Mechelen, Mortsel, Turn­hout, Wilrijk. Ankaŭ, post 25 jaroj, [[Eugeen Paesmans]] gvidis por la lasta fojo la 25-an promenadon tra malnova Antverpeno. La gvidanto jam esperantistiĝis antaŭ la Dua Mondmilito kie li - en 1935 - kunorganizis la IKUE-kongreson (Internacia Katolika Unuiĝo Esperanta). De tiu unuiĝo li estis la oficiala reprezentanto por Belgio. Kvankam ne akceptinte iun ajn oficialan funkcion, li ĉiam restis preta por kunhelpi kie helpo necesas. En tiu senco parolis Jules Verstraeten kiam li dankis la fervoran „mal­novulon” dum festa regalado en Arsenaalstraat kie multnombraj ĉeestantoj levis la glason je la sano de la festito. Oni donacis valorplenan libron por sub­streki la grandan agnoskon de la esperantistaro! En 1981 - finfine! - oni povis anonci la inaŭguron de la grupaj salonoj en Frankrijklei 140, grupaj salonoj kun aldona kuirejeto. Multaj invititoj akcep­tis la proponon de "La Verda Stelo" por ĉeesti la esceptan solenaĵon: mal­novaj esperantistoj de antaŭ la Dua Mondmilito; la multaj donacintoj por la „Domo”; la gefideluloj; la multnombraj junuloj kiuj - senprofite - sin dis­ponigis por adapti, purigi kaj plibeligi la malnovan "sinjoran" domon kaj transformi ĝin en funkciplena moderna kunvenejo!! == Prezidantoj de la grupo == * [[Frans Schoofs]] 1907-1934 * [[Maurice Jaumotte]] 1934-1969 * [[Jules Verstraeten]] 1969-1970 * [[Jo Haazen]] 1970-1975 * [[Paul Peeraerts]] 1975-1979 * [[Ivo Durwael]] 1979-1985 * [[Raymond Gérard]] 1985-1988 * [[Dirk De Weerdt]] 1988-1991 * [[Jan Bovendeerd]] 1991-1994 * [[Jakvo Schram]] 1994-1997 * [[Agnes Coene-Geelen]] 1997-2000 * [[Iwona Kocięba]] 2000-2003 * [[Ivo Durwael]] 2003-2007 * [[Eddy van den Bosch]] 2007-2009 * [[André Staes]] 2009-2013 * [[Jakvo Schram]] 2013-2016 * [[Ella Strug]] 2016- 2023 * [[Klaas Dijkstra]] 2023 - == Vikipediistoj kiuj estas anoj de la klubo == * [[Vikipediisto:Dekerido]] - [[Antverpeno]] * [[Vikipediisto:Biciklanto]] - Kruibeke, [[Orienta Flandrio]] <br> <Gallery> Dosiero:1909 François De Backer.jpg|Mencio de iama Esperanista-grupo "Suda Lumo" Dosiero:1910 Ido kaj Esperanto en Antverpeno.jpeg|Kurso pri Esperanto organizita de La Verda Stelo. Dosiero:1911 UK Antverpeno.jpg|Universala Kongreso 1911 : Maldekstre Frans Schoofs <ref> 1 foto, FelixArchief, Antverpeno, arĥivaĵo 2233-31 </ref>. Dosiero:1912 Medalo La Verda Stelo 2233-360 1.jpg|Medalo, 1912 <ref> Esperantaĵo, FelixArchief, Antverpeno, arĥivaĵo 2233-360 </ref>. Dosiero:1912 Medalo La Verda Stelo 2233-360 2.jpg|Medalo, 1912. Dosiero:1925 Esperanto Antverpeno.jpg|Antverpeno - Polica Grupo Esperantista - Kursoj 1924-25 kaj 1925-26 Dosiero:1925 Esperanto Leerboekje.jpeg|''Esperanto Leerboekje'', 1925 Dosiero:1928 revuo Esperanto 5-110.jpeg|El ''[[Esperanto (revuo)|Esperanto]]'', 1928. Dosiero:1929 Festvespero 1.jpeg|Festvespero, 1929 Dosiero:1930 Flandra Internacia Kongreso.jpg|Kongreso de [[Flandra Ligo Esperantista]] en 1930 Dosiero:Bruselo 1960 (770-10).jpg|Kelkaj membroj en 1960, Dosiero:Bruselo 1960 (770-11).jpg|centre dekstre (sidanta) Maurice Jaumotte Dosiero:1963 Beneluksa Kongreso.jpeg|Beneluksa Kongreso, 1963, Antverpeno <ref> Esperantaĵo, FelixArchief, Antverpeno, arĥivaĵo 2233-391. </ref> Dosiero:1967-01-16 Gazet van Antwerpen.jpeg|La klubo festas sian 60-jaran ekzistadon, 1967 Dosiero:1968-08-22 Kurso La Verda Stelo.jpeg|Kurso en 1968 Dosiero:1969-08-27 De Gentenaar.jpg|Kurso en 1969 Dosiero:1981 Eo-Domo Antverpeno.jpeg|Inaŭguro de la Esperanto-domo, 1981 Dosiero:1981 Internaciaj vesperoj.jpeg|Prelegoserioj "Internaciaj vesperoj", 1981 Dosiero:1982 La Verda Stelo 75.jpeg|75-jariĝo de la klubo, 1982 Dosiero:1982-07-29 Knack - Wereldcongres.jpeg|Artikolo en la revuo ''Knack'' pri la UK de Esperanto 1982, Antverpeno Dosiero:1982 Historio de La Verda Stelo.jpg|''Historio de La Verda Stelo'', 1982 </Gallery> == Referencoj == {{referencoj}} == Bibliografio == * ''[[Historio de la Esperanto-grupo La Verda Stelo 1907-1932]]'' * ''[[La Verda Stelo 1907-1957]]'' * ''[[Historio de la Esperanto-grupo La Verda Stelo 1957-1982]]'' == Eksteraj ligiloj == * [http://esperanto-antwerpen.weebly.com/ TTT-ejo kun kluba programo] * [https://www.youtube.com/channel/UC1woQP7ljNFsS6PPwRXD-Yw/videos YouTube-kanalo] de La Verda Stelo * [https://www.antwerpen.be/nl/overzicht/felixarchief/detail/malkovru-la-historion-de-esperanto-en-antverpeno-kaj-flandrujo Esperanto en Antverpeno (''FelixArchief'').] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180802132007/https://www.antwerpen.be/nl/overzicht/felixarchief/detail/malkovru-la-historion-de-esperanto-en-antverpeno-kaj-flandrujo |date=2018-08-02 }} * [https://retbutiko.be/eo/ero/eantv Esperanto en Antverpeno], la kompleta historio de La Verda Stelo 1907-2007 - en la retbutiko de FEL [[Kategorio:Belgaj Esperanto-asocioj]] [[Kategorio:Esperanto-kluboj]] 33pdosdyckvlpcxcinveeb78ogcy7cy Auguste Piccard 0 24284 9431980 7846199 2026-07-18T04:51:13Z Sj1mor 12103 9431980 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} [[Dosiero:Auguste_Piccard_at_1927_Solvay_Conference.JPG|eta|dekstra|Auguste Piccard (1927)]] '''Auguste PICCARD''' estis svisa [[sciencisto]], kiu naskiĝis en [[Basel]] en [[1884]] kaj mortis en [[1962]]. Li surhavis longan hararon, en epoko kiam neniu viro havis ilin tiaj, kaj lia figuro maljunula kun arĝentaj longaj haroj fariĝis kiel tipemblemo de "la stranga sciencistulo". [[Hergé]] inspiriĝis pri li por krei la rolulon "Profesoro Helianto" en [[Tinĉjo]] Li estis la ĝemela frato de [[Jean Piccard]], ([[1884]]-[[1963]]), aeronaŭto. Auguste fariĝis profesoro pri [[fiziko]] en [[Bruselo]] en [[1922]], la saman jaron de la naskiĝo de lia filo [[Jacques Piccard]]. En [[1930]], la intereso pri balonflugoj kaj la scienca scivolemo pri la supra atmosfero gvidis lin al projektado de [[gondolo]] kun interna aerpremo, per kiu eblas atingi grandan altecon. Kun helpo de la belga fonduso ''Fonds National de la Recherche Scientifique'' (FNRS) Piccard konstruis sian gondolon. Li leviĝis per [[gasbalono]] en la [[stratosfero]]n kune kun Paul Kipfer ĝis la alteco de 15785 metroj, la [[27-an de majo]] [[1931]]. Tio estis lia unua monda rekordo. Dum tiu ĉi flugo, ili sukcesis kolekti gravajn sciencajn informojn pri la supra [[atmosfero]] kaj pri la kosma radiado. La [[18-an de aŭgusto]] [[1932]], Piccard kune kun Max Cosyns atingis altecon de 16200 metroj. Auguste Piccard sume faris 27 balonflugoj kaj atingis rekordajn altecojn ĝis 23000 metroj. Post [[1945]] li ekokupiĝis pri [[submarŝipo]]j por atingi ekstremajn profundojn. La filo Jacques Piccard fariĝas piloto de tiuj veturiloj kaj atingas rekordajn profundojn. Sekvis siajn paŝojn lia filo: :[[Jacques Piccard]] kun [[batiskafo]], (speciala submarŝipo) kaj nepo: :[[Bertrand Piccard]] kun ĉirkaŭtera [[balono|balona]] vojaĝo. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * http://www.balloonlife.com/9707/piccard.htm {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070216155254/http://www.balloonlife.com/9707/piccard.htm |date=2007-02-16 }} <!-- Don _Piccard_ - 50 Jaroj de (Balonante, Aerostatante) Memoroj --> {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Piccard, Auguste}} [[Kategorio:Svisaj balonistoj]] [[Kategorio:Svisaj esploristoj]] [[Kategorio:Svisaj fizikistoj]] [[Kategorio:Svisaj protestantoj]] 84mrb5dtic32meyrupagrfg2a7wp4v8 9432028 9431980 2026-07-18T06:24:57Z Sj1mor 12103 Pri Esperanto 9432028 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} [[Dosiero:Auguste_Piccard_at_1927_Solvay_Conference.JPG|eta|dekstra|Auguste Piccard (1927)]] '''Auguste PICCARD''' estis svisa [[sciencisto]], kiu naskiĝis en [[Basel]] en [[1884]] kaj mortis en [[1962]]. Li surhavis longan hararon, en epoko kiam neniu viro havis ilin tiaj, kaj lia figuro maljunula kun arĝentaj longaj haroj fariĝis kiel tipemblemo de "la stranga sciencistulo". [[Hergé]] inspiriĝis pri li por krei la rolulon "Profesoro Helianto" en [[Tinĉjo]] Li estis la ĝemela frato de [[Jean Piccard]], ([[1884]]-[[1963]]), aeronaŭto. Auguste fariĝis profesoro pri [[fiziko]] en [[Bruselo]] en [[1922]], la saman jaron de la naskiĝo de lia filo [[Jacques Piccard]]. En [[1930]], la intereso pri balonflugoj kaj la scienca scivolemo pri la supra atmosfero gvidis lin al projektado de [[gondolo]] kun interna aerpremo, per kiu eblas atingi grandan altecon. Kun helpo de la belga fonduso ''Fonds National de la Recherche Scientifique'' (FNRS) Piccard konstruis sian gondolon. Li leviĝis per [[gasbalono]] en la [[stratosfero]]n kune kun Paul Kipfer ĝis la alteco de 15785 metroj, la [[27-an de majo]] [[1931]]. Tio estis lia unua monda rekordo. Dum tiu ĉi flugo, ili sukcesis kolekti gravajn sciencajn informojn pri la supra [[atmosfero]] kaj pri la kosma radiado. La [[18-an de aŭgusto]] [[1932]], Piccard kune kun Max Cosyns atingis altecon de 16200 metroj. Auguste Piccard sume faris 27 balonflugoj kaj atingis rekordajn altecojn ĝis 23000 metroj. Post [[1945]] li ekokupiĝis pri [[submarŝipo]]j por atingi ekstremajn profundojn. La filo Jacques Piccard fariĝas piloto de tiuj veturiloj kaj atingas rekordajn profundojn. Sekvis siajn paŝojn lia filo: :[[Jacques Piccard]] kun [[batiskafo]], (speciala submarŝipo) kaj nepo: :[[Bertrand Piccard]] kun ĉirkaŭtera [[balono|balona]] vojaĝo. == Pri Esperanto == {{Citaĵo | teksto = Intervjuo kun Prof. Piccard. Okaze de prelego de Profesoro Piccard ĉe la Aero-Klubo en Parizo komence de februaro, la direktoro de la franca E-gazeto, Emile Houbart, intervjuis lin: “...Profesoro, vi estas eble la sola homo en la mondo, kiu ne povas interesiĝi pri la demando de E-o, ĉar vi estas kutima vojaĝi al lokoj, kie ne necesas lingvaj scioj, ĉar tie neniu homo loĝas.” Profesoro Piccard respondis gaje: “Sed povus okazi, ke mi atingu planedon, kie oni parolas E-on.” “Vi pravas, Profesoro, sed ĉu vi povus respondi en E-o en tiu kazo?” “Ho ve, tute ne. Sed serioze, mi estas konvinkita, ke E-o povas fari grandajn servojn en la scienca kampo danke al la rapida komunikado de sciencistoj tra la mondo kaj la facila klarigo de la dokumentoj de la diversaj nacioj.” | verko = [[Aŭstria Esperantisto]], marto 1933. | originala teksto = Interview mit Prof. Piccard. AnlȁßIich eines Vortrages Prof. Piccards im Aero-Club in Paris anfangs Februar interviewte ihn der Direktor der franzOsischen Esperanto-Zeitung Emile Houbart: » . . Herr Professor sind vielleicht der einzige Mensch in der Welt, den die Frage Esperanto betreffend nicht interessieren kann, weil Sie gewohnt sind, in Hdhen zu reisen, wo man keine Sprachkenntnisse bendtigt, da dort keine Menschen leben. „Prof. Piccard erwiderte wohlgelaunt: .Aber es kfinnte sich schliefilich ereignen, daß ich einen Planeten erreiche, auf dem Esperanto gesprochen wird.“ „Sie haben recht, Herr Professor, aber kdnnten Sie in diesem Falle in Esperanto antworten ?“ „O weh, durchaus nicht. Aber ernstlich, ich bin der Ueberzeugung, daß auf wissenschaftlichem Gebiete Esperanto große Dienste leisten kann dank der raschen Verstȁndigungsmtiglichkeit der Wissenschaftler in der ganzen Welt und der lelchten Erklȁrung der Dokumente der versthiedenen Nationen. }} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * http://www.balloonlife.com/9707/piccard.htm {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070216155254/http://www.balloonlife.com/9707/piccard.htm |date=2007-02-16 }} <!-- Don _Piccard_ - 50 Jaroj de (Balonante, Aerostatante) Memoroj --> {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Piccard, Auguste}} [[Kategorio:Svisaj balonistoj]] [[Kategorio:Svisaj esploristoj]] [[Kategorio:Svisaj fizikistoj]] [[Kategorio:Svisaj protestantoj]] pf493ga1j04il19oerfnitgw8ykhpv0 Traktoro 0 25630 9431940 9091659 2026-07-17T23:38:10Z LilyKitty 25129 de rastilo 9431940 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:John_Deere_6320,_tracteur_agricole.jpg|eta|Traktoro]] [[Dosiero:Fiat 566 09877bw.jpg|eta|Fiat 566]] [[Dosiero:Artillery-tractor-Korea-19510408.jpg|eta|Armea traktoro - tirilo de kanonoj]] [[DOSIERO:Deutz-Fahr Agrotron 130.jpg|eta|[[Agregaĵtraktoro de la firmao Deutz |Deutz-Fahr Agrotron 130]]]] [[DOSIERO:Claas Xerion 3800.jpg|eta|Claas Xerion 3800 Trac VC, agrigaĵtraktoro kun agregaĵportilo kun malantaŭen svingebla kabino]] [[DOSIERO:Maize silage, snijmais.jpg|eta|Case IH 1455 XL, tipika traktoro el la 90a jaroj.]] '''Traktoro''' estas motorhava, grandpovuma, etrapida [[veturilo]] sur pneŭmatikaj [[rado]]j aŭ [[raŭpo]]j (raŭpotraktoro aŭ [[ĉenbenda traktoro]]) [[Agrikultura maŝinaro|por agrikulturo]]. Traktoroj estas uzataj ankaŭ por treni [[remorko|ŝarĝveturilojn]] kaj por fari enurbajn laborojn (fosado de kavoj, purigo de stratoj k.a.). == Historio == [[DOSIERO:Steam plowing, Lethbridge, Alberta (HS85-10-23180).jpg|eta|vaportraktoro plugante en la kanada provinco Alberto (foto de 1910)]] [[DOSIERO:CASE Black Lady vr.jpg|eta|vaportraktoro de la firmao CASE,konstrujaro 1911]] [[DOSIERO:Rumely OilPull model H.jpg|eta|modelo de traktora olepumpilo]] [[DOSIERO:15-08-historischesRaupenfahrzeug IMG 1446.JPG|eta|ĉentraktoro de la firmao Holt el la jaro 1925]] [[DOSIERO:Dieselschlepper OE.jpg|eta|Mercedes-Benz Agra traktoro OE, unu el la unuaj traktoroj kun dizelmotoro, ŝtalfortigitaj radoj kaj propulsita malantaŭa akso]] La unuaj traktoroj evoluis fine de la 19-a jarcento, el moveblaj kaj fiksaj vapormaŝinoj de la agrikulturaj mastrumejoj. En la 1890-aj jaroj oni tiris jam plugilon per vapormaŝino. La unuan [[Benzinmotoro|benzinmotoran]] agrikulturan maŝinon faris la forĝisto [[John Froehlich]] (1892) en [[Iovao]]. La unua sukcesa serioprodukta firmao estis tiu de C. W. Hart kaj C. H. Parr en Iovao, Charles City. Dum la [[Unua Mondmilito]], la usona Holt-traktoro servis kiel ekzemplo por la britaj kaj francaj tankoj. [[Dan Albone]] inventis la unuan sukcesan malpezan farman traktoron. La hodiaŭaj traktoroj moviĝas per [[benzino]], dizeloleo, kerozeno, fluida propangaso. La movan forton transdonas kardana [[ŝafto]] al la 8–10-grada rapidŝanĝilo kaj per diferencialo al la du postaj, grandaj radoj. La motoro havas la povumon de min. 120 ĈP. La radaj traktoroj havis komence ŝtalan radon, la pneŭo aperis ekde 1932. ==Funkciado== La ĉenbendaj traktoroj pro la malgranda grundopremo (je surfaco) estas uzeblaj sur lozaj aŭ gluaj grundoj. Ekzistas ankaŭ traktoroj, ĉe kiuj ĉiu rado estas pelata. Ili estas uzeblaj eĉ sur tiuj grundoj, kiel eĉ ĉenbendaj, pneŭaj traktoroj jam ne. Specoj de traktoroj estas: * [[buldozo]], * [[skrapmaŝino]], * [[ŝovelmaŝino]] kaj aliaj. ==Varmarkoj== * [[Fordson]] * [[Rastilo]] {{projektoj|commons=Tractor|ReVo=trakto}} [[Kategorio:Agrikulturo]] [[Kategorio:Motoraj veturiloj]] [[Kategorio:Vetureblaj maŝinoj]] hwp1ef6099txut7bd91r5fkiu6ardku Ŝanhajo 0 27001 9431735 9403750 2026-07-17T16:55:10Z Sj1mor 12103 9431735 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Ŝanhajo | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-zh|上海|p=''Shànghǎi''}} | alia_nomo1 = | kategorio = urbo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = 上海 | moto = | kromnomo = Shen-申 | kromnomo_tipo = Hu-沪 <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Shanghai montage.png | dosiero2 = Shanghai Pudong (montage).jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} | dosiero_grandeco = 300px | dosiero_priskribo = <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉinio | lando_tipo = | lando_flago = 1 | ŝtato = | ŝtato_tipo = | regiono = | regiono_tipo = Provinco | distrikto = | distrikto1 = | distrikto2 = | distrikto3 = | distrikto_tipo = | municipo = | municipo_tipo = | histregiono_faldo = 1 | histregiono = Dinastio Song | histregiono1 = Dinastio Yuan | histregiono2 = Dinastio Qing | histregiono3 = Respubliko Ĉinio | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto_faldo = 1 | parto_tipo = Distriktoj de Ŝanhajo | parto = Distrikto Huangpu | parto_noto = 黄浦区 Huángpǔ Qū | parto1 = Distrikto Luwan | parto1_noto = 卢湾区 Lúwān Qū | parto2 = Distrikto Xuhui | parto2_noto = 徐汇区 Xúhuì Qū | parto3 = Distrikto Changning | parto3_noto = 长宁区 Chángníng Qū | parto4 = Distrikto Jing'an | parto4_noto = 静安区 Jìng'ān Qū | parto5 = Distrikto Putuo | parto5_noto = 普陀区 Pǔtuó Qū | parto6 = Distrikto Zhabei | parto6_noto = 闸北区 Zháběi Qū | parto7 = Distrikto Hongkou | parto7_noto = 虹口区 Hóngkǒu Qū | parto8 = Distrikto Yangpu | parto8_noto = 杨浦区 Yángpǔ Qū | parto9 = Distrikto Baoshan | parto9_noto = 宝山区 Bǎoshān Qū | parto10 = Distrikto Minhang | parto10_noto = 闵行区 Mǐnháng Qū | parto11 = Distrikto Jiading | parto11_noto = 嘉定区 Jiādìng Qū | parto12 = Distrikto Jinshan | parto12_noto = 金山区 Jīnshān Qū | parto13 = Distrikto Songjiang | parto13_noto = 松江区 Sōngjiāng Qū | parto14 = Distrikto Qingpu | parto14_noto = 青浦区 Qīngpǔ Qū | parto15 = Distrikto Nanhui | parto15_noto = 南汇区 Nánhuì Qū | parto16 = Distrikto Fengxian | parto16_noto = 奉贤区 Fèngxián Qū | rivero = Jangzio | rivero1 = Huangpu Jiang | memorindaĵo = | memorindaĵo1 = | memorindaĵo_tipo = | ŝoseo = | ŝoseo1 = | ŝoseo1_tipo = <!-- *** Situo *** --> | situo = Ŝanhajo | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 4 | lat_d = 31 | lat_m = 14 | lat_s = 04 | lat_NS = N | long_d = 121 | long_m = 29 | long_s = 06 | long_EW = E | plej_alta = | plej_alta_leviĝo = 103.4 | plej_alta_lat_d = | plej_alta_long_d = | plej_malalta_leviĝo = | plej_malalta = | plej_malalta_lat_d = | plej_malalta_long_d = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 7037 | areo_rondumo = 2 | areo_urbo = 5299 | areo1 = 679 | areo1_tipo = de akvo | areo2 = 6340 | areo2_tipo = de lando <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro_dato = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝantaro_denseco = auto | loĝantaro_metropolo = | loĝantaro_metropolo_denseco = | loĝantaro1 = | loĝantaro1_tipo = <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 960 | establita_tipo = Unua mencio | establita1 = | establita1_tipo = | dato = | gvidantaro = [[Yu Zhengsheng]] (俞正声) | gvidantaro_tipo = Ĉefsekretario | urbestro = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} <small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> <!-- | ĉefulo = [[Han Zheng]] (韩正) | ĉefulo_tipo = Urbestro | ĉefulo_partio = --> <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[GMT]] | utc_offset =+8 | horzono_DST = | poŝtkodo = '''2000'''00 – '''2021'''00 | areo_kodo = +86 (0)21 | areo_kodo_tipo = Telefona antaŭkodo | kodo = 沪A,B, D, E, F,G ,H, J, K<br />沪C (eksteraj antaŭurboj) | kodo_tipo = [[Aŭtokodoj en Ĉinio|Aŭtokodoj]] | kodo1 = 0.908 — <span style="color:#090;">tre alta</span> | kodo1_tipo = [[Indekso de homa disvolviĝo|IHD]] | kodo2 = CN-SH | kodo2_tipo = ISO 3166-2:CN <!-- *** UNESCO ktp. *** --> <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = [[Magnolio]] | libera_tipo = Floro de urbo | libera1 = | libera1_tipo = | libera2 = | libera2_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = Situo de Ŝanhajo enkadre de Ĉinio | mapo1_lokumilo = Ĉinio | mapo2 =China Shanghai adm location map.svg | mapo2_fono = | mapo2_priskribo =Mapo de la distriktoj de Ŝanhajo | mapo2_lokumilo = | mapo_lokumilo = Azio | mapo_priskribo = Situo enkadre de Azio <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://www.Shanghai.gov.cn/ www.Shanghai.gov.cn] | commons = Ŝanhajo <!-- *** Notoj *** --> | notoj ={{mapligilo urbo|zomo=6}} }} [[Dosiero:Pudong Skyline, Shanghai, PRC.jpg|eta|Pejzaĝo de Ŝanhajo]] '''Ŝanhajo''' ({{lang-zh|上海|p=Shànghǎi}} {{IFA|[ʂaŋ˥˩hai˩˧]}} {{aŭdigo|Zh-Shanghai.ogg}}) estas [[Administra divido de Ĉinio|provincnivela]] [[milionurbo]], [[marhaveno]], la plej multe loĝata urbo en [[Ĉinio]]. Kiel [[Mondurbo|monda urbo]], Ŝanhajo prenas influon sur komerco, financo, kulturo, arto, modo, esploro kaj distro. La urbo situas en orienta Ĉinio, je la meza parto de la ĉina marbordo kaj la [[Riverbuŝo|buŝo]] de la [[Jangzio]] Rivero. Unue [[fiŝkaptado|fiŝista]] kaj [[teksaĵo|teksaĵa]] urbo, Ŝanhajo kreskis grave en la [[19-a jarcento]] pro sia favora havena loko kaj kiel unu el la urboj bonvenigantaj la fremdlandan komercon laŭ la [[Traktato de Nankino]] ([[1842]]). La urbo estas komerca centro inter la [[orienta Azio|orienta]] kaj la [[okcidenta Azio|okcidenta]] [[Azio]]. Ĝi fariĝis transnacia [[nabo]] de financo kaj komerco en la [[1930-aj jaroj]].<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.Ŝanhajo expat.com/Article139.phtml |titolo=Ekvido pri Ŝanhajo de 1930-aj jaroj}} {{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Post [[1990]], la ekonomia reformo enkondukita de [[Deng Xiaoping]] grave influis la urbon. En [[2005]], Ŝanhajo fariĝis plej granda [[Karga ŝipo|karga]] haveno en la mondo.<ref>{{citaĵo el la reto |url=http://www.stats-sh.gov.cn/english/shgl/zhsl/zhsl.htm |titolo=Retejo de la Registaro de Ŝanhajo |alirdato=2011-01-24 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090502063521/http://www.stats-sh.gov.cn/english/shgl/zhsl/zhsl.htm |arkivdato=2009-05-02 }}</ref> La urbo estas turisma celo fama pro siaj historiaj konstruaĵoj kiel La '''[[Bund (Ŝanhajo)|Bund]]''' ([[Kajo (ŝipado)|kajo]]) ({{lang-zh|外滩|t=Wàitān}}) kaj la '''Templo de la Urba Dio''' ({{lang-zh|城隍庙|t=Chénghuángmiào}}), sed ankaŭ pro sia moderna urbocentra silueto kun granda nombro de novaj [[nubskrapulo]]j, inkluzive de la '''[[Perlo de la oriento turo|Turo de Orienta Perlo]]''' ({{lang-zh|东方明珠|t=Dōngfāng Míngzhū}}). Nuntempe, Ŝanhajo estas la plej granda komerca urbo kaj centro de financo en [[Metropolo|metropoloj]] de Ĉinio kaj estis priskribita kiel la «modelo» de plej rapide kreskanta [[Ekonomio de Ĉinio|ekonomio en Ĉinio]].<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/7373394.stm |titolo=Kapitalisma Modela Fenestro de Ĉinio}}</ref><ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.thehindubusinessline.com/life/2003/01/27/stories/2003012700170300.htm |titolo=Ŝanhajo kaj Suzhou el La Hinda Komerca Linio}}</ref> Ŝanhajo sukcese okazigis la [[Monda Ekspozicio (2010)|Mondan Ekspozicion]] en [[2010]], kun 73&thinsp;000&thinsp;000 vizitantoj.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://articles.cnn.com/2010-10-31/world/china.expo.ends_1_Ŝanhajo -world-expo-xinhua-news-agency-exhibits?_s=PM:WORLD|titolo=Finiĝo de la Monda Ekspozicio 2010}}{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Etimologio kaj Nomo == La du [[ĉina skribo|ĉinaj skribsignoj]] en la nomo de la urbo estas {{lang|zh|上}} (''shàng'') 'supra' kaj {{lang|zh|海}} (''hǎi'') 'maro', kiuj signifas 'Supra Maro'. La plej frua mencio de ĉi tiu nomo okazis dum regado de la [[Song-dinastio]] ([[11-a jarcento]]), ĉe kiu tempo estis jam rivera [[kunfluejo]] kaj urbo kun ĉi tiu nomo en la areo. Estas disputoj pri ĝusta interpreto de la nomo, sed oficiala loka historio konstante diris ke ĝi signifas 'La supra ''atingoj'' de la maro'. Pro la ŝanĝiĝanta marbordo, la ĉinaj historiistoj konkludis ke ĉe la [[Tang-dinastio]] Ŝanhajo estis laŭvorte sur la maro, kaj tio klarigas devenon de la nomo. ''Hǎishàng'' ({{lang-zh|海上}}), kun la mala ordo de la du skribsignoj, estas poezia nomo de Ŝanhajo, ofte uzata pri la Ŝanhaja arto kaj kulturo. Ŝanhajo estas ofte mallongigita en la ĉina kiel ''Hù'' (simpligite: 沪-tradicie: 滬). Ĉi tiu skribsigno aperas sur ĉiu motorveturila licenco tege eldonita en la urbo hodiaŭ. Tio ĉi estas derivita de ''Hu Du'' (simpligite: 沪渎-tradicie: 滬瀆), la antikva nomo por la pli malalta sekcio de la ''Suzhou Rivereto'' kie ĝi eniras la maron, la sama sekcio kiu estas hodiaŭ rigardata kiel la pli malalta sekcio de la ''Huangpu Rivero''.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=zh|url=http://www.shanghai.gov.cn/Shanghai/node2314/node3766/node3767/node3768/index.html|titolo=Deveno de ''Shen'' kaj ''Hu'' 申沪的由来|alirdato=2019-12-29|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180614072201/http://www.shanghai.gov.cn/shanghai/node2314/node3766/node3767/node3768/index.html|arkivdato=2018-06-14}}</ref> La skribsigno ''Hu'' estas ofte kombinita kun ''song'' por formi la nomon ''Songhu'' ({{lang-zh|松沪}}). ''Song'' venas de alia antikva nomo por la ''Suzhou Rivereto'', la Rivero Song (laŭ kiu la urbo ''Songjiang'' nomiĝas). Ekzemple, la [[Batalo de Ŝanhajo]] ([[1937]]) estas konata en Ĉinio kiel la Batalo de Songhu. Dua mallongigo por Ŝanhajo estas ''Shēn'' (申), derivita de la nomo de ''Chunshen Jun'' ({{lang-zh|春申君}}), nobelo kaj loke respektegita heroo de la '''Reĝlando Chu''' en la 3-a jarcento a.K., kies teritorio inkluzivis la Ŝanhajan areon. Sportaj teamoj kaj ĵurnaloj en Ŝanhajo ofte uzas la skribsignon ''Shēn'' (申) en siaj nomoj. Ŝanhajo estas ankaŭ ofte nomata ''Shēnchéng'' (申城, "urbo de Shēn"). Alia frua nomo por Ŝanhajo estis Huating ({{lang-zh|华亭|t=Huátíng}}). En 751 a.K. dum la meza parto de la [[Tang-dinastio]], [[Gubernio]] Huating estis establita ĉe moderna-tago ''Songjiang'', la unua gubernio-nivela administro ene de moderneca Ŝanhajo. Hodiaŭ, Huating estas plej ofte renkontita kiel la nomo de kvar-stela hotelo en la urbo. == Historio == [[Dosiero:Shanghai walled city, Ming.jpeg|eta|180ra|La Ĉirkaŭmurigita urbo de Ŝanhajo dum la [[Ming-dinastio|Dinastio Ming]].]] Dum la Song-dinastio ([[960]]–[[1279]] p.K.) Ŝanhajo plialtigis sian statuson — de vilaĝo (村) al merkata urbo (镇) en [[1074]] kaj en [[1172]] por stabiligi la oceanan marbordon estis konstruita dua mara muro, kompletiganta pli fruan digon. De la [[Yuan-dinastio]] en [[1292]] ĝis Ŝanhajo oficiale fariĝis urbo por la unua tempo en [[1297]], la areo estis nomita simple kiel gubernio (县) administrita de la Songjiang Prefektejo (Ĉinio). Du gravaj eventoj helpis antaŭenigi evoluadon de Ŝanhajo en la [[Ming-dinastio]]. [[urbomuro|Urba muro]] estis konstruita por la unua tempo en [[1554]], por protekti la urbon de atakoj de Wokou ([[Japanio|japanaj]] piratoj). Ĝi mezuris je 10 metroj alta kaj 5 kilometroj longa. Dum la Wanli reĝado ([[1573]]–[[1620]]) Ŝanhajo ricevis gravan psikologian akcelon de la konstruo de la '''Templo de la Urba Dio'''(城隍庙) en [[1602]]. Ĉi tiu honoro estis kutime rezervita por lokoj kun la statuso de urbo, kiel prefekteja ĉefurbo (府) kaj ne estis ordinare donita al nura gubernieta urbo (镇) kiel Ŝanhajo. La honoro estis verŝajne konsidero de ekonomia graveco de la urbo, kiel oponita al ĝia malalta politika statuso. Dum la [[Qing-dinastio]], Ŝanhajo fariĝis unu el la plej gravaj maraj havenoj en la '''Regiono de la [[Jangzia Riverdelto]]'''. Tio ĉi estis rezulto de la du gravaj politikaj ŝanĝoj de la centra registaro. Unue, [[Imperiestro Kanĝi]] ([[1662]]–1723) en [[1684]] retroirigis la antaŭan Ming-dinastian malpermeson sur oceano por irantaj ŝipoj, malpermeso kiu validis ekde [[1525]]. Due, en [[1732]] [[Imperiestro Yongzheng]] translokigis la doganan oficejon por [[Jiangsu-provinco]] (江海关, Ŝanhaja [[Dogana Domo]]) de la prefekteja ĉefurbo de Songjiang urbo al Ŝanhajo kaj donis al la urbo ekskluzivan regon super dogankolektado por fremda komerco de Jiangsu-provinco. Rezulte de ĉi tiuj du kritikaj decidoj, Profesoro Linda Cooke Johnson konkludis ke ekde [[1735]] Ŝanhajo fariĝis la grava komerca haveno por ĉiuj de la pli malalta Jangzia Rivera regiono, malgraŭ kvieta estado ĉe la plej malalta administracia nivelo en la politika hierarkio. [[Dosiero:Shanghai 1928 Bund Cenotaph.jpeg|eta|maldekstra|180ra|Vido de [[La Kajo]] en 1928.]] [[Dosiero:Shanghai Nanking Road 1930s.jpeg|eta|dekstra|180ra|[[Nankina Vojo]] (Ŝanhajo) en la 1930-aj.]] Internacia atento al Ŝanhajo kreskis en la [[19-a jarcento]] pro ĝia ekonomia kaj komerca potencialo ĉe la rivero [[Jangzio]]. Dum la [[Unua Opia Milito]] ([[1839]]–[[1842]]), [[Britio|britaj]] fortoj intertempe okupis la urbon. La milito finiĝis per la [[Traktato de Nankino]] (1842), malfermanta la [[malferma haveno|traktatajn havenojn]], inkluzive de Ŝanhajo. La Traktato de la Bogue subskribita en [[1843]] kaj la [[Traktato de Wanghia|Sino-amerika Traktato de Wangsia]] subskribita en [[1844]] permesis al fremdaj nacioj viziti kaj komerci sur ĉina teritorio, kio estis la unuaj cedoj al alilandanoj. [[Dosiero:BattleOfShanghaiBaby.gif|eta|180ra|maldekstra|Agresita de [[Japanio]] en 1937]] [[Dosiero:Shanghai1937KMT preservation corps.jpg|eta|180ra|dekstra|Batalo en Ŝanhajo Kontraŭ [[Japanio]] en 1937]] En [[1854]], la '' Urba Konsilio de Ŝanhajo '' estis kreita por administri la fremdajn koloniojn. En [[1860]]–[[1862]], dum [[interna milito|civila milito]] Ŝanhajo estis dufoje invadita en [[1861]]. En [[1863]], la brita kolonio, kiu estis al la sudo de Suzhou rivereto (Huangpu distrikto) kaj la [[Usono|usona]] kolonio, kiu etendiĝis al la nordo de Suzhou rivereto (Hongkou distrikto), formis la Internacian Kolonion. La franco elektis de la Ŝanhajo Urba Konsilio kaj daŭrigis ĝian propran [[Ŝanhaja Franca Koncesio|Ŝanhajan Francan Koncesion]], al la sudo de la Internacia Kolonio, kiu ankoraŭ ekzistas hodiaŭ kiel populara allogo. Civitanoj de multaj landoj kaj ĉiuj kontinentoj venis al Ŝanhajo por loĝi kaj labori tie dum postaj jardekoj. Tiuj kiuj restis por longe, foje dum kelkaj generacioj, nomis sin "Ŝanhajlandanoj".<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.cbc.ca/documentaries/sincities/Shanghai.html|titolo=Ŝanhajo — Paradizo por adventuranoj|alirdato=2021-08-24|arkivurl=https://web.archive.org/web/20050203005818/http://www.cbc.ca/documentaries/sincities/Shanghai.html|arkivdato=2005-02-03}}</ref> En la [[1920-aj jaroj]] kaj [[1930-aj jaroj]], preskaŭ 20,000 tiel nomataj «[[Blanka armeo|blankaj]]» [[rusoj]] kaj rusaj [[judoj]] fuĝis dum kaj post la [[Rusia enlanda milito]] kaj ekloĝis en Ŝanhajo. Ĉi tiuj Ŝanhajaj rusoj konsistigis la duan plej grandan fremdan komunumon. De [[1932]], Ŝanhajo fariĝis kvina plej granda urbo de la mondo kaj hejmo al 70,000 fremduloj.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.talesofoldchina.com/library/allaboutShanghai/t-all04.htm|titolo=Rakontoj de Malnova Ŝanhajo|alirdato=2011-01-31|arkivurl=https://web.archive.org/web/20100520024207/http://www.talesofoldchina.com/library/allaboutshanghai/t-all04.htm|arkivdato=2010-05-20}}</ref> En la 1930-aj jaroj, 30,000 Judaj rifuĝintoj de [[Eŭropo]] alvenis en la urbo.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1828102,00.html|titolo=Ŝanhajo Rifuĝo|alirdato=2011-01-20|arkivurl=https://web.archive.org/web/20090814051154/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1828102,00.html|arkivdato=2009-08-14}}</ref> La [[Unua japana-ĉina milito|Unua Ĉina-japana Milito]](1894-1895) konkludita kun la [[Traktato de Shimonoseki]], kiu levis [[Japanio]]n fariĝi alia fremda potenco en Ŝanhajo. Japanio konstruis la unuajn fabrikojn en Ŝanhajo, kiu estis baldaŭ kopiita de aliaj fremdaj potencoj. Ŝanhajo estis tiam la plej grava financa centro en la Orienta Azio. Ĉiuj ĉi tiu internacia aktiveco donis Ŝanhajon la kromnomo "la Granda Ateno de Ĉinio"<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.archive.org/stream/inventorofnumera00gordiala/inventorofnumera00gordiala_djvu.txt|titolo=La inventinto de la numeralo-tipo por Ĉinio de blinduloj kaj malfortvidulo povas legi kaj skribi flue}}</ref> Sub la [[Respubliko Ĉinio|Respubliko de Ĉinio]] ([[1911]]–[[1949]]), la {{daton|14|julio|1927}} Ŝanhajo finfine akiris la urbostatuson. Kvankam la teritorio de la fremdaj cedoj estis ekskludita de ĝia rego, Ŝanhajo kovris areon de 828,8&nbsp;km², inkluzive de la modern-tagaj distriktoj de Baoshan, Yangpu, Zhabei, Nanshi kaj [[Pudong]]. La unua tasko de nova urba registaro, gvidita de ĉina urbestro kaj urba konsilio, estis krei novan urban centron en Jiangwan urbo de Yangpu distrikto, ekster la limoj de la fremdaj cedoj. Ĉi tiu nova urba centro devintus inkluzivi publikan muzeon, [[Ŝanhaja Biblioteko|bibliotekon]], sportan stadionon kaj urban halon. En la {{dato|28|januaro|1932}}, [[Japanio|japana]] armeo agresis Ŝanhajon kaj la ĉinoj reziste batalis kontraŭ la invado ĝis majo. La ''Batalo en Ŝanhajo en 1937'' estis kaŭzita de la okupo de la ĉino administrita partojn de Ŝanhaja ekstero de la Internacia Kolonio kaj la franca Cedo. La Internacia Kolonio estis okupita de la japano je la 8-a decembro 1941 kaj restis okupita ĝis kapitulaco de Japanio en 1945, dum kiu tempa [[japanaj Militaj Krimoj|militaj krimoj]] estis faritaj.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://news.xinhuanet.com/english/2005-06/16/content_3094613.htm|titolo=149 Komfortulinaj Domoj Eltrovitaj en Ŝanhajo}}</ref> En la 27-a de majo, 1949, Liberiga Armeo de la [[Komunista Partio de Ĉinio|Komunista]] [[Popola Liberiga Armeo|Loĝantaro]] prenis regon de Ŝanhajo, kiu estis unu el nur tri eksaj [[Respubliko Ĉinio|Respubliko de Ĉinio]] (ROC) urboj ne kombinita en najbaraj provincoj super la sekvanta jardeko (la aliaj estanta [[Pekino]] kaj [[Tianjin]]). Ŝanhajo travivis serion da ŝanĝoj en la limoj de ĝiaj subdividoj, precipe en la sekvanta jardeko. Post 1949, multaj fremdaj firmaoj translokigis iliajn oficejojn de Ŝanhajo al [[Hongkongo]], kiel parto de elirado de fremda investo pro la Komunista venko. [[Dosiero:Construction in Shanghai.jpg|eta|maldekstra|180ra|Ŝanhajo vidis masivan evoluadon ekde la mezo de la 1990-a.]] [[Dosiero:Shanghai at night.jpg|eta|dekstra|180ra|La Pudong horizonto en 2009]] Dum la 1950aj jaroj kaj 1960aj jaroj, Ŝanhajo fariĝis industria centro kaj centro por radikala [[Politika maldekstro|maldekstraism]]; la maldekstrulo [[Jiang Qing]] kaj ŝia tri kohortoj, kune la [[Bando de la Kvar|Bandaĉo de Kvar]], estis bazita en la urbo. Ankoraŭ, eĉ dum la plej tumultaj tempoj de la [[Kultura Revolucio]], Ŝanhajo estis kapabla daŭrigi altan ekonomian produktivon kaj relativan socian stabilecon. En plejparto de la historio de la Ĉina Popola Respubliko, por funela riĉeco al la kamparaj areoj, Ŝanhajo estis relative peza kontribuanto de imposta enspezo al la centra registaro. Tio ĉi venis ĉe la kosto de severe kripliganta substrukturo de Ŝanhajo kaj brava evoluado. Ĝia graveco al la fiska puto-estado de la centra registaro ankaŭ neita ĝin ekonomiaj liberaligoj komencite en 1978. Ŝanhajo estis fine permitite iniciati ekonomiajn reformojn en 1991, komencante la masivan evoluadon ankoraŭ vidita hodiaŭ kaj la naskiĝo de '''[[Lujiazui|Luĝjadzŭej (Lujiazui)]]''' en '''Pudong'''. == Geografio == [[Dosiero:Yangtze River Delta.gif|eta|maldekstra|180ra|Jangzia Rivera Delto]] [[Dosiero:Shanghai Landsat-7 2005-08-15.jpg|eta|dekstra|180ra|La urba areo de Ŝanhajo povas esti vidita en ĉi tiu natura-koloro de persatelita bildo 2005-08-15).]] Ŝanhajo sidas sur la [[Jangzia Delto]] en la orienta marbordo de Ĉinio kaj estas malglate egaldistanca de [[Pekino]] kaj [[Hongkongo]]. La urbo ĝenerale konsistas de [[duoninsulo]] inter la [[Jangzio]] kaj Hangzhou Golfeto, dua plej granda insulo de la metropolo estas Chongming Gubernio kaj nombro da pli malgrandaj insuloj. Ĝi estas randirita sur la norda kaj okcidento de [[Jiangsu-provinco]], en la sudo de [[Zhejiang-provinco]] kaj en la oriento de la [[Orientĉina Maro|Orienta Ĉinio Maro]]. La urbo konvena estas bisekcita de la rivero [[Huangpu Rivero|Huangpu]], enflurivero de la [[Jangzio]]. La historia centro de la urbo, la Puxi areo, estas troviĝita sur la okcidenta flanko de la Huangpu, dum la lastatempe evoluigita Pudong, enhavas la centran financan distrikton [[Lujiazui]], estis evoluigita sur la orienta banko. La vasto je Konvertate 6218 km2, landa areo estas plata, krom kelkaj montetoj en la sudokcidenta angulo, kun ordinara alteco de Konvertate 4m.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.stats-sh.gov.cn/2003shtj/tjnj/nje06.htm?d1=2006tjnje%2FE0100.htm|titolo=Statistika Jarlibro de Ŝanhaja Urba Registaro, 2006|alirdato=2011-01-20|arkivurl=https://web.archive.org/web/20080429004430/http://www.stats-sh.gov.cn/2003shtj/tjnj/nje06.htm?d1=2006tjnje%2FE0100.htm|arkivdato=2008-04-29}}</ref> La loko de la urbo sur la plata [[aluvia ebenaĵo]] signifis ke novaj [[nubskrapulo|konstruaĵegoj]] devas esti konstruitaj kun profundaj konkretaj stakoj por eviti, ke ili sinku en la mola tero. La plej alta punkto estas ĉe la pinto de Dajinshan Insulo ĉe Konvertate 103m.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.travelchinaguide.com/cityguides/Shanghai/geography.htm|titolo= Vojaĝa Gvidilo de Ŝanhajo|jaro=2008}}</ref> En la urbo troviĝas multaj riveroj, kanaloj, riveretoj kaj lagoj, kaj estas sciita por ĝia riĉa akvo rimedoj kiel parto de la [[Tai Lago]] drenada areo. === Klimato === Ŝanhajo havas humidan subtropikan klimaton kaj kun kvar klaraj sezonoj. Vintro tie estas frosta kaj malseketa,kaj malvarma nordokcidenta vento de [[Siberio]] povas kaŭzi noktotempan temperaturon fali sub minuso, kvankam plejpartoj de jaroj estas nur unu aŭ du tagoj de neĝado. Somero estas varma kaj humida, kun {{GdC|35}} de ĉ. 8.7 tagoj ĉiujare; foje torentas pluvo aŭ anomalias [[fulmotondro]]j,kiuj povas esti atenditaj. Somere kaj komence de la aŭtuno la urbon povas trafi [[tajfuno]]j. En la lastaj jaroj ili ne kaŭzis konsiderindan damaĝon.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=%2Fnews%2F2007%2F09%2F19%2Fwtyphoon119.xml|titolo=1.6m tajfuno fuĝas Ŝanhajon|jaro=2008|alirdato=2011-01-20|arkivurl=https://web.archive.org/web/20071013183032/http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=%2Fnews%2F2007%2F09%2F19%2Fwtyphoon119.xml|arkivdato=2007-10-13}}</ref> La plej agrablaj sezonoj en Ŝanhajo estas la printempo, kvankam ĝi estas nekonstanta kaj alportas oftajn pluvojn, kaj la aŭtuno, kiu estas ĝenerale sunbrila kaj seka. La urbaj mezumoj {{GdC|4.2}} en januaro kaj {{GdC|27.9}} en julio, pro tio ke ĉiujara mezaĵo de {{GdC|16.1}}. Ŝanhaja sperto sur ordinara 1,878 horoj de sunbrilo por jaro, kun la plej varma temperaturo iam ajn registrita ĉe {{GdC|40.2}} kaj la plej malalta ĉe {{GdC|−12.1}}.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.mherrera.org/temp.htm|titolo=Ekstremaj Temperaturoj Ĉirkaŭ la Mondo}}</ref> La ordinara frosto ĝenerale estas 276 tagoj. {|class="wikitable" style="font-size:90%;width:100%;border:0px;text-align:center;line-height:120%;" ! style="background: #99CCCC; color: #000080" height="17" |Monato ! style="background: #99CCCC; color: #000080;" | Jan ! style="background: #99CCCC; color: #000080;" | Feb ! style="background: #99CCCC; color: #000080;" | Mar ! style="background: #99CCCC; color: #000080;" | Apr ! style="background: #99CCCC; color: #000080;" | Maj ! style="background: #99CCCC; color: #000080;" | Jun ! style="background: #99CCCC; color: #000080;" | Jul ! style="background: #99CCCC; color: #000080;" | Aŭg ! style="background: #99CCCC; color: #000080;" | Sep ! style="background: #99CCCC; color: #000080;" | Oct ! style="background: #99CCCC; color: #000080;" | Nov ! style="background: #99CCCC; color: #000080;" | Dec ! style="background: #99CCCC; color: #000080;" | Jaro |- ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" |Avĝ alta temperaturo [[Celsius|{{GdC|}}]] ([[Fahrenheit|{{GdF|}}]]) | style="background: #FAEBD7; color:#000000;" | 8,1 (46,6) | style="background: #FFE4C4; color:#000000;" | 9,2 (48,6) | style="background: #FFAE80; color:#000000;" | 12,8 (55) | style="background: #FF8C00; color:#000000;" | 19,1(66,4) | style="background: #FF7F50; color:#000000;" | 24,1 (75,4) | style="background: #FF4500; color:#000000;" | 27,6 (81,7) | style="background: #FF0000; color:#000000;" | 31,8 (89,2) | style="background: #FF0000; color:#000000;" | 31,3 (88,3) | style="background: #FF4500; color:#000000;" | 27,2 (81) | style="background: #FF7F50; color:#000000;" | 22,6 (72,7) | style="background: #FF8C00; color:#000000;" | 17,0 (62,6) | style="background: #FFAE80; color:#000000;" | 11,1 (52) | style="background: #FF8C00; color:#000000;" | 20,2 (68,4) |- ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" height="16;" |Avĝ malalta temperaturo [[Celsius|{{GdC|}}]] ([[Fahrenheit|{{GdF|}}]]) | style="background: #E6E6FA; color: black;" | 1,1 (34) | style="background: #F8F8FF; color: black;" | 2,2 (36) | style="background: #FFFAF0; color: black;" | 5,5 (42,1) | style="background: #FFE4C4; color: black;" | 10,9 (51,6) | style="background: #F4A460; color: black;" | 16,1 (61) | style="background: #FFA500; color: black;" | 20,8 (69,4) | style="background: #FF8C00; color: black;" | 25,0 (77) | style="background: #FF8C00; color: black;" | 24,9 (76,8) | style="background: #FFA500; color: black;" | 20,6 (69,1) | style="background: #F4A460; color: black;" | 15,1(59,2) | style="background: #FFE4C4; color: black;" | 9,0 (48,2) | style="background: #F8F8FF; color: black;" | 3,0 (37,4) | style="background: #FFA07A; color: black;" | 12,9 (55,2) |- ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" height="16;" |Precipitaĵo mm ([[colo]]) | style="background: #98FB98; color: black;" | 50,6 (1,992) | style="background: #98FB98; color: black;" | 56,8 (2,236) | style="background: #00FF00; color: black;" | 98,8 (3,89) | style="background: #00FF00; color: black;" | 89,3 (3,516) | style="background: #00FF00; color: black;" | 102,3 (4,028) | style="background: #00FF00; color: black;" | 169,6 (6,677) | style="background: #00FF00; color: black;" | 156,3 (6,154) | style="background: #00FF00; color: black;" | 157,9 (6,217) | style="background: #00FF00; color: black;" | 137,3 (5,406) | style="background: #80FF9F; color: black;" | 62,5 (2,461) | style="background: #B2FFC6; color: black;" | 46,2 (1,819) | style="background: #BDFFB2; color: black;" | 37,1 (1,461) | style="background: #00FF00; color: black;" | 1146,7 (45,854) |- ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" height="16;" |Sunbrilaj horoj | style="background: #B0B000; color: black;" | 123,0 | style="background: #B0B000; color: black;" | 115,7 | style="background: #B0B000; color: black;" | 126,0 | style="background: #C0C000; color: black;" | 156,1 | style="background: #C0C000; color: black;" | 173,5 | style="background: #B0B000; color: black;" | 147,6 | style="background: #D0D000; color: black;" | 217,8 | style="background: #D0D000; color: black;" | 220,8 | style="background: #C0C000; color: black;" | 158,9 | style="background: #C0C000; color: black;" | 160,8 | style="background: #B0B000; color: black;" | 146,6 | style="background: #B0B000; color: black;" | 147,7 | style="background: #B0B000; color: black;" | 1894,5 |- ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" height="16;" | % Humideco | style="background: #0000FF; color: white;" | 75 | style="background: #0000FF; color: white;" | 74 | style="background: #0000FF; color: white;" | 76 | style="background: #0000FF; color: white;" | 76 | style="background: #0000FF; color: white;" | 76 | style="background: #0000FF; color: white;" | 82 | style="background: #0000FF; color: white;" | 82 | style="background: #0000FF; color: white;" | 81 | style="background: #0000FF; color: white;" | 78 | style="background: #0000FF; color: white;" | 75 | style="background: #0000FF; color: white;" | 74 | style="background: #0000FF; color: white;" | 73 | style="background: #0000FF; color: white;" | 76,8 |- | colspan="14" style="text-align:center;font-size:90%;"|''Fonto: {{citaĵo el la reto|url=http://cdc.cma.gov.cn/shuju/index3.jsp?tpcat=SURF&dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19611990_CES|titolo=Nacia Meteocentro de Ĉinio|alirdato=2011-01-24|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110902195708/http://cdc.cma.gov.cn/shuju/index3.jsp?tpcat=SURF&dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19611990_CES|arkivdato=2011-09-02}}'' |} == Politiko == La politiko de Ŝanhajo estas strukturita en duobla partio-registara sistemo kiel ĉiuj aliaj regantaj institucioj en Ĉinio. La Urbestro de Ŝanhajo estas la plej alta ranga oficialulo en la Popola Registaro de Ŝanhajo . {{Navigilo2 |bildo = [[Dosiero:Flag of the Republic of China.svg|100ra|Esperantoflago]] |titolo = Estroj de Ŝanhajo de [[Respubliko de Ĉinio]] Periodo (kun okupita de Japanio)<!-- Diversaj periodoj --> |navbar = plain |state = collapsed |grupo1 = Estro de Ŝanhaja Speciala Urbo |listo1 = Huang Fu (黄郛)→Wu Zhenxiu (吴震修)(provizora)→Zhang Dingfan (张定璠)→Zhang Qun (张群) |grupo2 = Estro de Ŝanhaja Urbo |listo2 = Zhang Qun (张群)→Wu Tiecheng (吴铁城)→Yu Hongjun (俞鸿钧) |grupo3 = Okupita periodo de Japanio |listo3 = Su Xiwen (苏锡文)→Fu Xiao'an (傅筱庵)→ Su Xiwen (苏锡文)(provizora)→Chen Gongbo (陈公博)→Wu Songgao (吴颂皋)(provizora)→Zhou Fohai (周佛海) |grupo4= Estro de Ŝanhaja Urbo |listo4= Qian Dajun (钱大钧)→Wu Guozhen (吴国桢)→Chen Liang (陈良)(provizora)→Zhao Zhukang (赵祖康)(provizora) }} {{Navigilo2 |bildo = [[Dosiero:Flago-de-Ĉinio.svg|100ra|Esperantoflago]] |titolo = Estroj de Ŝanhajo de [[Popola Respubliko de Ĉinio]] Periodo <!-- Diversaj periodoj --> |navbar = plain |state = collapsed |grupo1 = Estro de Ŝanhaja Popola Registaro |listo1 = [[Chen Yi]] (陈毅) |grupo2 = Estro de Ŝanhaja Popola Komisiono |listo2 = Chen Yi (陈毅)→Ke Qingshi (柯庆施)→Cao Diqiu (曹荻秋) |grupo3 = Estro de Ŝanhaja Revolucia Komisiono |listo3 = Zhang Chunqiao (张春桥)→Su Zhenhua (苏振华)→Peng Chong (彭冲) |grupo4= Estro de Ŝanhaja Popola Registaro |listo4= Peng Chong (彭冲)→Wang Daohan (汪道涵)→[[Jiang Zemin]] (江泽民)→[[Zhu Rongji]] (朱镕基)→Huang Ju (黄菊)→Xu Kuangdi (徐匡迪)→Chen Liangyu (陈良宇)→Han Zheng (韩正) }} == Administraj dividoj == [[Dosiero:Garden Bridge Shanghai.JPG|eta|dekstra|La Waibaidu Ponto.]] [[Dosiero:塔塔+霧@申.JPG|eta|dekstra|Modernaj turdomegoj en la ŝanhaja fumnebulo.]] Ŝanhajo estas administrate egalula al provinco kaj estas disigita en 18 gubernio-nivelaj dividoj: 17 distriktoj kaj unu gubernio. Eĉ kvankam ĉiu distrikto havas ĝian propran urban kernon, la vera urba centro estas inter Bordo al la oriento, Nankino Rd al la nordo, Malnova Urbo Templo kaj Huaihai Vojo al la sudo. Eminentaj centraj komercaj areoj inkluzivas Lujiazui sur la orienta banko de la Huangpu Rivero kaj La [[Bund (Ŝanhajo)|Bund]] kaj Hongqiao Lu areoj en la okcidenta banko de la Huangpu Rivero. La urba halo kaj grava administro unuoj estas troviĝitaj en Huangpu Distrikto, kiu ankaŭ servas kiel komerca areo, inkluzive de la fama [[Nankino Vojo]]. Aliaj gravaj komercaj areoj inkluzivas Xintiandi kaj la ŝikan Huaihai Vojon (antaŭe ''Avenuo Joffre'') en Luwan distrikto kaj Xujiahui (kiu estis tradukita en angla kiel ''Zikawei'', reflektanta la Ŝanhaj-dialekta prononco) en [[Xuhui (Ŝanhajo)|Xuhui]] Distrikto. Multaj universitatoj kaj kolegioj en Ŝanhajo estas troviĝitaj en loĝdomaj areoj de Yangpu Distrikto kaj Putuo Distrikto. Jen la administraj dividoj de Ŝanhajo; la nomoj transliterumiĝas laŭ la [[Esperantigo de vortoj el ĉina fonto#Sistemo de El Popola Ĉinio|Sistemo de ''El Popola Ĉinio'']]. Naŭ el la distriktoj regas Puxi (laŭvorte ''Huangpu Rivera okcidento'') aŭ la pli malnova parto de urba Ŝanhajo sur la okcidenta banko de la Huangpu Rivero. Ĉi tiuj naŭ distriktoj estas kolektive plu-gviditaj al kiel Ŝanhajo Konvena (上海市区) aŭ la kerna urbo (市中心): * '''Distrikto Hŭangpu''' ({{lang-zh|黄浦区|t=Huángpǔ Qū}}) * '''Distrikto Luŭan''' ({{lang-zh|卢湾区|t=Lúwān Qū}}) * '''Distrikto [[Xuhui (Ŝanhajo)|Ŝjuhŭej]]''' ({{lang-zh|徐汇区|t=Xúhuì Qū}}) * '''Distrikto Ĉangning''' ({{lang-zh|长宁区|t=Chángníng Qū}}) * '''Distrikto Ĝjing'an''' ({{lang-zh|静安区|t=Jìng'ān Qū}}) * '''Distrikto Putu''' ({{lang-zh|普陀区|t=Pǔtuó Qū}}) * '''Distrikto Ĝabej''' ({{lang-zh|闸北区|t=Zháběi Qū}}) * '''Distrikto Hongkoŭ''' ({{lang-zh|虹口区|t=Hóngkǒu Qū}}) * '''Distrikto Jangpu''' ({{lang-zh|杨浦区|t=Yángpǔ Qū}}) [[Dosiero:Shanghai administrative.png|eta|dekstra|260ra|Administrado de Ŝanhajo]]super Suzhou Rivereto, kun la Broadway Domegoj maldekstre. Pudong (laŭvorte ''Huangpu Rivero oriento'') aŭ la pli nova parto de urba kaj antaŭurba Ŝanhajo sur la orienta banko de la Huangpu Rivero, estas regita de: * '''Distrikto Nova Pudong''' ({{lang-zh|浦东新区|t=Pǔdōng Xīn Qū}}) — Chuansha Gubernio ĝis 1992, kombinita kun Distrikto Nanhuj en 2009 Sep el la distriktoj regas antaŭurbojn, persatelitajn urbojn kaj kamparajn areojn cetere for de la urba kerno: * '''Distrikto Baŭŝan''' ({{lang-zh|宝山区|t=Bǎoshān Qū}}) — Gubernio Baŭŝan ĝis 1988 * '''Distrikto Minhang''' ({{lang-zh|闵行区|t=Mǐnháng Qū}}) — Gubernio Ŝanhajo ĝis 1992 * '''Distrikto Ĝjading''' ({{lang-zh|嘉定区|t=Jiādìng Qū}}) — Gubernio Ĝjiading ĝis 1992 * '''Distrikto Ĝjinŝan''' ({{lang-zh|金山区|t=Jīnshān Qū}}) — Gubernio Ĝjinŝan ĝis 1997 * '''Distrikto Songĝjang''' ({{lang-zh|松江区|t=Sōngjiāng Qū}}) — Gubernio Songĝjang ĝis 1998 * '''Distrikto Ĉjingpu''' ({{lang-zh|青浦区|t=Qīngpǔ Qū}}) — Gubernio Ĉjingpu ĝis 1999 * '''Distrikto Fengŝjan''' ({{lang-zh|奉贤区|t=Fèngxián Qū}}) — Gubernio Fengŝjan ĝis 2001 [[Chongming Insulo]], insulo ĉe la buŝo de la [[Jangzio]], estas regita de: * '''Gubernio Ĉongming''' ({{lang-zh|崇明县|t=Chóngmíng Xiàn}}) De 2003, ĉi tiu gubernio-nivelaj dividoj estas cetere disigitaj en la 220 sekvantaj politikaj dividoj de Ĉinio#Vilaĝeta nivelo|urbeto-nivelaj dividoj: 114 urboj, 3 vilaĝetoj de urbeto, 103 subdistriktoj. Tiuj estas en ĝirado disigita en la sekvanta politikaj dividoj de Ĉinio#vilaĝo-nivelaj dividoj: 3393 kvartalaj komitatoj kaj 2037 vilaĝaj komitatoj. == Servoj == [[Universitato Jiaotong]] ĉe Ŝanhajo (simpligita ĉine :上海交通大学, tradicia ĉine :上海交通大學, pinjine: Shànghǎi Jiāotōng Dàxué; angle Shanghai Jiao Tong University, mallongigita SJTU) situanta en Ŝanhajo, estas unu el la plej grandaj kaj plej influaj universitatoj de la Ĉina Popola Respubliko. La [[Universitato de Ŝanhajo por Scienco kaj Teknologio]] (angle ''University of Shanghai for Science and Technology'', akronime USST; ĉine 上海理工大学, Shànghǎi Lǐgōng Dàxué) estas publika universitato en Ŝanhajo, fondita en 1906. [[Ŝanhaja Universitato]] (ĉine 上海大学; pinjine: Shàngdà Dàxué; angle ''Shanghai University'', akronime SHU) estas urba publika universitato en Ŝanhajo,. La ĉefa kampuso Baoŝan troviĝas en la nordo de Ŝanhajo kaj estas du aliaj kampusoj en Jiading kaj Jing'. [[Ŝanhaja Instruista Universitato]] ({{Lang-zh|上海师范大学}}; [[Pinjino|pinjine]]: shànghǎishīfàndàxué; {{Lang-en|Shanghai Normal University}}, akronime '''SHNU''') estas [[Publika universitato|publika]] [[esplora universitato]] en Ŝanhajo. SHNU estas unu el la tri kernaj universitatoj (上海市重点大学) (Kune kun [[Ŝanhaja Universitato]] kaj [[Universitato de Ŝanhajo por Scienco kaj Teknologio]]) en Ŝanhajo, kiu estas forte subtenita de ŝanhaja urba registaro. [[Universitato Tongji]] ({{Lang-zh|同济大学}}; {{Lang-en|Tongji University}}, foje nomita Tongji-Universitato) estas nacia [[Publika universitato|publika]] [[esplora universitato]] en Ŝanhajo. Establita en 1907 en la areo de Wusong de la germana registaro kune kun germanaj kuracistoj en Ŝanhajo, Tongji estas unu el la plej longe staranta, plej elektema kaj plej prestiĝaj universitatoj en Ĉinio <ref>{{Cite web|title=2019版中国大学录取分数总排名（完整数据）|url=https://www.cingta.com/detail/12288|accessdate=2023-08-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211202224558/https://www.cingta.com/detail/12288|archivedate=2021-12-02}}</ref>. [[Ŝanhaja Fremdlingva Universitato]] (ĉine 上海外国语大学) estas publika universitato, kiu, se temas pri fremdaj lingvoj, estas konsiderata la plej fama universitato en la lando, kune kun la Pekina Fremdlingva Universitato kaj la Pekina Universitato de Lingvo kaj Kulturo. La [[Ŝanhaja Konservatorio de Muziko]] aŭ ''Ŝanhaja Muzika Akademio'' (ĉine tradicia ĉina : 上海音樂學院; simpligita ĉina: 上海音乐学院, pinjine: Shànghǎi Yīnyuè Xuéyuàn) estas la plej malnova muziklernejo en Ĉinio. == Ekonomio == [[Dosiero:上海农业总产值1990-2009.jpg|eta|maldekstra|220ra|Malneta Agrikultura Produkto de Ŝanhajo (1990‒2009)]] Ŝanhajon oni ofte rigardas kiel la centron de la financa kaj komerca vivo de la kontinenta Ĉinio. Ĝian moderna evoluon iniciatis la ekonomiaj reformoj de la jaro 1992. Tio okazis jardekon post similaj evoluoj en multaj sudaj provincoj de Ĉinio. Sed post kompare malfrua starto de la modernigo Ŝanhajo progresis kaj progresas ege rapide. En Ŝanhajo funkcias la plej granda [[borso]] en la kontinenta Ĉinio. Laŭ oficiala statistiko de 2005, la ne-ŝtata sektoro kreskis produkti 42.5% da [[malneta enlanda produkto]] (MEP-GDP) de Ŝanhajo, dum la reformita staton-sektoro produktas 57.5% da MEP.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.shanghai.gov.cn/Shanghai/node17256/node17432/node17437/index.html|titolo=Ŝanhajo – Ŝanhajo|alirdato=2011-01-31|arkivurl=https://web.archive.org/web/20091230110819/http://www.shanghai.gov.cn/shanghai/node17256/node17432/node17437/index.html|arkivdato=2009-12-30}}</ref> Ekde 2005, Ŝanhajo rangis unue de plej okupata kargo de la mondo havenoj dum, pritraktanta totalo da 560 milionaj tunoj de kargo en 2007. Ŝanhajo vara trafiko superpasis Hongkongon fariĝi la dua plej okupata haveno en la mondo, malantaŭ [[Singapuro]].<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://transport.tdctrade.com/content.aspx?data=Logistics_content_en&contentid=1004574|titolo=Kontenera Enpreno de Ŝanhaja Haveno estas la plej granda en la mondo}}{{404|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ŝanhajo kaj Hongkongo estas rivalantaj por esti la ekonomia centro de la Ĉina regiono. Hongkongo havas la avantaĝon de pli forta laŭleĝa sistemo, pli granda internacia merkata integrigo, supera ekonomia libereco, pli granda banko kaj serva kompetenteco, pli malaltaj impostoj kaj plene konvertebla valuto. Ŝanhajo havas pli fortajn ligojn al ambaŭ la ĉina interno kaj la centra registaro, kaj pli forta bazo en fabrikado kaj teknologio. Ŝanhajo pliigis ĝian rolon en financo, enbankiganta kaj kiel grava celloko por kompania sidejo, stimulantan postulon por tre edukita kaj modernigita laborantaro. Ŝanhajo registris duoblan-ciferan kreskon por 15 sinsekvaj jaroj ekde 1992. En 2008, nominala MEP de Sanhajo poŝtis 9.7% kreskiga al 1.37 triliona juanoj. La Ŝanhaja Borsa Interŝanĝo estas plej rapida kresko en la mondo , 130% en 2006.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://hongkong.hktdc.com/content.aspx?data=Banking_content_en&contentid=802974|titolo=Ŝanhaja Borsa Interŝanĝo anoncas pri Strategio 2007}}</ref> [[Dosiero:Shanghaistockexchange.jpg|eta|180ra|La Ŝanhaja Borsa Interŝanĝo en la Lujiazui financa distrikto.]] Kiel en multaj aliaj areoj en Ĉinio, Ŝanhajo estas travivanta konstruaĵa ekprosperiĝo. En Ŝanhajo la moderna arkitekturo estas rimarkinda por ĝia unika stilo, precipe en la plej altaj etaĝoj, kun pluraj pintaj etaĝoj da restoracioj, kiu similas flugantajn subtasojn. La grandeco de Ŝanhajaj konstruaĵoj estas konstruita je tura apartamento de diversaj alto, koloro kaj desegno. Estas nun forta fokuso de urbaj planistoj evoluigi pli "verdaj areoj"-n (publikaj parkoj) inter la apartamentaj kompleksoj por plibonigi la kvaliton de vivo por loĝantoj de Ŝanhajo, en akordiĝo al la "Pli Bona Urbo – Pli Bona Vivo" temo de Ekspozicio de [[Expo 2010]]. Industriaj zonoj en Ŝanhajo inkluzivde de Hongqiao Ekonomia kaj Teknologia Evoluada Zono, Jinqiao Eksporta Ekonomia Pretiga Zono, Minhang Ekonomia kaj Teknologia Evoluada Zono kaj Ŝanhaja Caohejing Alta kaj Nova Teknologia Evoluada Zono. Loĝistika Parko en Ŝanhajo inkluzivas BLOGIS Parkon (Ŝanhajo)<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://rightsite.asia/en/industrial-zone/blogis-park-Shanghai/|titolo=Loĝistika Parko en Ŝanhajo}}</ref> kaj GLP Parkon Lingang.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://rightsite.asia/en/industrial-zone/glp-park-lingang/|titolo=Loĝistika Parko en Ŝanhajo}}</ref> == Demografio == [[Dosiero:1990--2009 Shanghai Population.png|eta|220ra|maldekstra|Loĝantaro de Ŝanhajo(1990-2009),bluo-registritaj familioj,ruĝo-konstantaj loĝantoj,verdo-registritaj loĝantoj jarfine]] La loĝantaro de Ŝanhajo estas 19&thinsp;213&thinsp;200. Laŭ totala administracia areo de loĝantaro, Ŝanhajo estas la tria plej granda el la kvar rekte regataj urboj de la [[Ĉina Popola Respubliko]], post [[Chongqing]]<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://english.cq.gov.cn/ChongqingGuide/MountainCity/1918.htm|titolo=Chongqing Urba Registaro – Demografiko}}</ref> kaj Pekino.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.npfpc.gov.cn/en/detail.aspx?articleid=100302125224937535|titolo=Loĝantaro de Pekino atingas 22 milionojn|alirdato=2011-01-21|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110707050030/http://www.npfpc.gov.cn/en/detail.aspx?articleid=100302125224937535|arkivdato=2011-07-07}}</ref> En la ĈPR, rekte regata urbo ({{lang-zh|直辖市}}) estas granda urbo kun egala statuso al [[provinco]]. Laŭ la censo de 2000, la loĝantaro de Ŝanhajo Urbo nombris 16.738 milionojn, inkluzive de la migra loĝantaro de 3.871 milionoj.{{Mankas fonto|_dato_=Majo 2010}} Laŭ la censo de 1990, la totala loĝantaro pliigis je 3,396 milionoj aŭ 25,5%. De la fino de 2004, loĝantaro de Ŝanhajo estas ĉ. 16,7022 milionoj, laŭ Ĉinia Statistiko 2005. De tiuj, 1,469 milionoj (8.8%) estis en la aĝa grupo de 0–14; 12,661 milionoj (75,8%) inter 15 kaj 64; 2,572 milionoj (15,4%) estis pli malnova ol 65.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.allcountries.org/china_statistics/4_9_age_composition_and_dependency_ratio.html|titolo=Aĝa Kunmetaĵo kaj Dependeca Raporto de Loĝantaro de Regiono (2004) en Ĉinia Statistiko 2005}}</ref> En 2008, la loĝantaro de longatempaj loĝantoj atingis 18,88 milionojn, inkluzive de oficiale registrita loĝantaro de 13.71 milionoj kaj 4.79 milionoj da registritaj longatempaj migrantoj de aliaj provincoj, multaj de [[Anhui-provinco]], Jiangsu kaj Zhejiang Provincoj. Laŭ la Urba Statistika Buroo de Ŝanhajo, estis 133&thinsp;340 fremduloj en Ŝanhajo en 2007.<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.cityweekend.com.cn/Shanghai/articles/blogs-Shanghai/cw-radar/expat-evolution/|titolo=Urba Semajnfino Gvidilo|lingvo=en|alirdato=2011-01-31|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110614051550/http://www.cityweekend.com.cn/shanghai/articles/blogs-shanghai/cw-radar/expat-evolution/|arkivdato=2011-06-14}}</ref> Kelkaj eksterlandanoj loĝas en Ŝanhajo kiel longtempaj loĝantoj.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=zh|url=http://news.xinhuanet.com/overseas/2009-10/08/content_12193602.htm|titolo=Novaj Ŝanhajanoj el Suda Koreio }}</ref> La atendata vivdaŭro en 2006 estis 80,97 jaroj por ĉiuj homoj, 78,67 por viroj kaj 82,29 por virinoj.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.stats-sh.gov.cn/english/shgl/rkjy/rkjy.htm|titolo=Ŝanhaja Baza Fakto – Ŝanhajo Urba Statistiko Buroo|alirdato=2011-01-21|arkivurl=https://web.archive.org/web/20090523030503/http://www.stats-sh.gov.cn/english/shgl/rkjy/rkjy.htm|arkivdato=2009-05-23}}</ref> La averaĝa disponebla enspezo de Ŝanhajano, en la unua trimestro de 2009, estas 21&thinsp;871 [[juano]]j.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.Shanghaidaily.com/sp/article/2009/200911/20091102/article_418171.htm|titolo=Averaĝa enspez trafo: 21&thinsp;871 juanoj}}</ref> === Religio === [[Dosiero:Jingansi340x256.jpg|eta|180ra|Jing'an Templo]] [[Dosiero:20130918-嘉定孔庙-2.jpg|eta|200ra|''Kongmiao'' de [[Jiading]], Ŝanhajo.]] Pro ĝia kosmopolita historio, Ŝanhajo havas riĉan miksaĵon de religia heredaĵo kiel montrita de la religiaj konstruaĵoj kaj institucioj ankoraŭ disigita ĉirkaŭ la urbo. [[Taoismo]] havas ĉeeston en Ŝanhajo en la formo de pluraj temploj, inkluzive de la Templo de la Urba Dio, ĉe la koro de la malnova urbo kaj templo dediĉita al la [[Tri reĝlandoj]] generalo [[Guan Yu]]. La Wenmiao estas templo dediĉita al [[Konfuceo]]. [[Budhismo]] havis ĉeeston en Ŝanhajo ekde antikvaj tempoj. Templo Longhua, la plej granda templo en Ŝanhajo kaj Templo Jing'an, estis unue fondita en la periodo de la [[Tri Reĝlandoj]]. Aliaj gravaj temploj estas la Jada Buddha Templo, kiu estas nomita post granda statuo de Sidarto Gotamo Budhao eldistranĉis de [[jado]] en la templo. En lastatempaj jardekoj, dekduoj de modernaj temploj estis konstruitaj en la urbo. superrega religio en Ŝanhajo estas [[Mahayana budhismo]] kaj [[Taoismo]] estas ankaŭ sekvita de multaj loĝantoj en Ŝanhajo . Islamo venis en Ŝanhajo je 700 jaroj antaŭe kaj moskeo estis konstruita en 1295 en Songjiang. En 1843, la altlernejo de instruistoj estis ankaŭ instalita. La Moskeo Xiaotaoyuan estas troviĝita ĉe 52 Xiaotaoyuan Strateto, Orienta Fŭing Vojo, Suda Distrikto. Tio ĉi estas ke la Ŝanhajo islama Asocio estas ankaŭ troviĝita, kiu havas reputacion sciitan en la mondo. Ŝanhajo havas la plej altan katolikan procenton en Metropoloj de Ĉinio (2003). Inter [[katolikismo|katolikaj]] preĝejoj, Sankt. Ignatius Catedralo de Ŝanhajo en Xujiahui estas unu el la plej grandaj, dum Ŝi Shan Baziliko estas la nura aktiva pilgrimejo en Ĉinio. La urbo estas ankaŭ hejmo al [[Judo]]j en Ĉinio kaj [[Ortodoksismo|Ortodoksa]]-komunumoj. === Eduko === [[Dosiero:Songjiang ecupl.jpg|eta|180ra|dekstra|Songjiang Universitata Urba Distrikto]] Ŝanhajo estas hejmo al kelkaj plejpartoj de prestiĝaj universitatoj en Ĉinio, inkluzive de * [[Fudan Universitato]] * [[Ŝanhajo Jiao Tong Universitato]] * [[Orient-Ĉina Normala Universitato]] (ECNU) * [[Ŝanhaja Universitato]] (SHU) * [[Ŝanhaja Instruista Universitato]] (SHNU) * [[Universitato de Ŝanhajo por Scienco kaj Teknologio]] (USST) * [[Universitato Tongji]] * Ŝanhaja Universitato de Financo kaj Ekonomio * Ŝanhaja Teatra Akademio '''Ŝanhaja Teatra Akademio''' estas fama en la bona arta industrio. En 2010. Programo por Internacia Studenta Takso rezulte rivelis ke Ŝanhajaj studentoj trafis la plej altan en la mondo en ĉiuj aspektoj (Matematiko, Legado kaj Scienco).<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.nytimes.com/2010/12/07/education/07education.html?hpw|titolo=Eduko}}</ref> == Transportado == === Publika transportado === [[Dosiero:Shanghai Metro 2010 v2 en.png|eta|maldekstra|[[Metroo de Ŝanhajo|Ŝanhaja Metroo]] estas la plej longa metroa reto en la mondo.|220ra]] [[Dosiero:A maglev train coming out, Pudong International Airport, Shanghai.jpg|eta|dekstra|180ra|La Ŝanhaja Magleva Trajno kun pinta rapido de 431km./h,estas eliranta de la [[Ŝanhaja Pudong Internacia Flughaveno]]]] [[Dosiero:Shanghai Pudong International Airport 1.jpg|eta|dekstra|180ra|[[Internacia Flughaveno Ŝanhajo Pudong|Ŝanhaja Pudong Internacia Flughaveno]]]] Ŝanhajo havas vastan publikan transportadan sistemon, plejparte bazita sur metrooj, aŭtobusoj kaj taksioj. Pago de ĉiuj ĉi tiu publikaj transportadaj iloj povas esti farita de la uzanta Ŝanhaja Publika Transportada Karto. Rapida transito de Ŝanhaja sistemo, [[Metroo de Ŝanhajo|Ŝanhaja Metroo]], inkluzivas ambaŭ metroon kaj malpezan fervojon linioj kaj etendas al ĉiu kerna urba distrikto tiel kiel najbaraj antaŭurbaj distriktoj. Kiel de 2010, estas dek du metroaj linioj (inkluzive de la [[Ŝanhaja Magleva Trajno]]), 273 stacioj kaj super 420&nbsp;km. de vojetoj en operacio, farante ĝin la plej longa reto en la mondo.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.nytimes.com/2010/04/30/world/asia/30Ŝanhajo .html|titolo=Nova Ĝirado en la Spoto por Ekspozicio de Ŝanhajo}}{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> En 22-a de oktobro, 2010, ĝi fiksis rekordon de ĉiutaga veturantaro da 7.548 milionoj.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=zh|url=http://www.shmetro.com/node49/201010/con105960.htm|titolo=Ŝanhaja metroo re-atingas tutrete je 7.548 da milionoj da person-fojoj|dato=22-a de Oktobro 2010|alirdato=2011-01-31|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110920055533/http://www.shmetro.com/node49/201010/con105960.htm|arkivdato=2011-09-20}}</ref> La veturoprezo dependas de la longeco de vojaĝada distanco kaj ĝenerale varias de 3 al 4 [[juano]]j. Ŝanhajo ankaŭ havas plejparton de vastan [[aŭtobuso]]n de la mondon kun preskaŭ unu mil aŭtobusaj linioj, funkciitaj de multenombraj transportadaj firmaoj.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://darwin.nap.edu/books/030908492X/html/223.html|titolo= Propraj Aŭtoj kaj Ĉinio (2003)}}{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Aŭtobusa veturoprezo kostas normale 2 juanoj. Estas ankaŭ multe de [[taksio]]j en Ŝanhajo kaj la taksia veturoprezo havas malaltekostan indicon: 12 juanoj por la unuaj tri kilometroj (16 juanoj post 23:00) kaj po 2,4 juanoj por ĉiu kilometro poste. Tiuj, kiuj ne povas paroli la ĉinan, povas skribi iliajn cellokojn en la ĉina aŭ simple montri mapojn al la taksiistoj; multaj taksiistoj ne povas paroli fremdajn lingvojn. === Vojoj === [[Dosiero:Traffic circle with pedestrian overcrossing, China, 1987.jpg|eta|Ponto por piedirantoj super Ŝoseo Nanjing, Ŝanhajo, 1987.]] Ŝanhajo estas integra parto de la superŝosea reto de orienta Ĉinio. Superŝoseo de [[Nankino]] (Ŝanhajo -Nanjing Superŝoseo) kaj [[Hangzhou]] (Ŝanhajo -Hangzhou Superŝoseo) finas ĉe Ŝanhajo , ebla rekta aliro al malsamaj direktoj de Ĉinio. En la urba centro, estas multenombraj malkavaj superŝoseoj (ĉielvojoj), kiu malpliigas la trafikan premon de normalaj vojoj. Tamen, trafiko en kaj ĉirkaŭ Ŝanhajo estas ofte peza kaj trafikaj blokoj estas ofta dum pelada horo. Sur normalaj vojoj, estas ankaŭ biciklaj irejoj. Sed sur ĉefaj vojoj de multaj urboj, inkluzive de malkava superŝoseoj, bicikloj kaj motorcikloj ne estas permesitaj. Privata aŭta proprieto en Ŝanhajo ankaŭ estis rapide pliiganta en lastatempaj jaroj. Tamen, nova privata aŭta posedanto devas partopreni en ĉiumonata privata aŭto licenca plata aŭkcio. Ĉirkaŭ 8,000 privataj aŭtaj licencaj platoj estas provizitaj ĉiu-monate kaj nur tiuj "pli riĉaj" proponantoj povas veturi iliajn novajn aŭtojn tuj. Ordinara prezo de ĉi tiu licenca plato estas pri 45,291 juanoj (5,201 Eŭroj) kaj eble fariĝas la plej altekosta peco da ŝtalo en la mondo. La efektivigo de ĉi tiu unika politiko de Ŝanhaja registaro estas subpremi la kreskon de privata aŭta proprieto en la urbo kaj solvi la trafikan obstrukciĝan problemon.<ref>{{citaĵo el novaĵo|url=http://europe.chinadaily.com.cn/china/2011-01/07/content_11810034.htm|lingvo=en|titolo=Shanghai number plates worth more than a car }}</ref> === Fervojo === Ŝanhajo havas tri gravajn fervojajn staciojn: ''Stacidomo Ŝanhajo'', ''Stacidomo Suda Ŝanhajo'' kaj ''Stacidomo Ŝanhajo Hongqiao''. Ĉiuj tri estas konektitaj al la publikaj transportadaj sistemoj kaj servitaj kiel transportadaj naboj en la fervoja reto de Ĉinio.Du ĉefaj fervojoj intersekcas en Ŝanhajo : ''Jinghu Fervojo'' trapasas tra [[Nankino]] kaj ''Huhang Fervojo'' (Ŝanhajo –Hangzhou). En la proksima estonteco, la ''Pekino–Ŝanhaja Alta-Rapida Fervojo'' linio, kiu estas nuntempe sub konstruado,kaj kiu estos aldonita por la servo kaj fariĝos la plej grava alta rapido da rela linio en Ĉinio. === Aero === Ŝanhajo estas unu el la eminentaj aera transportadaj enirejoj en Azio. La urbo havas du komercajn internaciajn flughavenojn: ''[[Ŝanhaja Pudong Internacia Flughaveno]]'' kaj ''[[Ŝanhaja Hongqiao Internacia Flughaveno]]'' <ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.Shanghai focus.com/guide/Shanghai /transportation-index.html|titolo= Transporto}}{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ambaŭ flughavenojn proponas enlandan kaj internacian flugojn, servanta pli da ol 71 milionaj pasaĝeroj (Pudong 40.4 milionoj, Hongqiao 31.3 milionoj ) kaj pritraktanta 3.7 milionaj tunoj da kargo (Pudong 3.22 milionaj tunoj, Hongqiao 480 mil tunoj) en 2010.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://english.pudong.gov.cn/html/pden/pden_ap_news_en/2011-01-10/Detail_73139.htm |titolo='''(en)''' |alirdato=2011-01-31 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110707041320/http://english.pudong.gov.cn/html/pden/pden_ap_news_en/2011-01-10/Detail_73139.htm |arkivdato=2011-07-07 }}</ref> == Arkitekturo == {{Granda dosiero|The Bund of Shanghai.jpg|3000ra|Bordo ĉe nokto.}} Ŝanhajo havas riĉan kolekton de konstruaĵoj kaj strukturoj de diversaj arkitekturaj stiloj. La Kajo, troviĝante ĉe la bordo de la Huangpu Rivero, enhavas riĉan kolekton de frua 20a jarcenta arkitekturo, varianta en stilo de [[Novklasika arkitekturo|Novklasika arkitektura]] Konstruaĵo [[HSBC]] (Hongkonga Ŝanhaja Banka Kompanio) al la [[1925-stilo]] Paca Hotelo. Nombro de areoj en la eksaj fremdaj cedoj estas ankaŭ bone konservita, plej precipe la Ŝanhaja Franca Koncesio. Ŝanhajo havas unu el la mondaj plej granda nombro de 1925-stilaj konstruaĵoj rezulte de la konstrua ekprosperiĝo dum la 1920aj jaroj kaj 30aj jaroj. Unu el la plej famaj arkitektoj laborinta en Ŝanhajo estis [[László Hudec]], hungara arkitekto kiu vivis en la urbo inter 1918–1947. Kelkaj de liaj plej rimarkindaj 1925-stilaj konstruaĵoj inkluzivas la Parkan Hotelon kaj la Grandan Teatron. Aliaj eminentaj arkitektoj kiu kontribuis al la 1925-stilo estas Parker & Palmer kiu desegnis la Pacan Hotelon, Metropola Hotelo kaj la Broadway Domegoj kaj aŭstra arkitekto GH Gonda kiu desegnis la Bravan Teatron. La Kajo unua revigligo komencita en 1986 kun nova promenado de la Arkitekto Snoeren, la kompletiĝo estis en la meza 90-a. Malgraŭ senbrida renovigo, la malnova urbo ankoraŭ retenas kelkajn konstruaĵojn de tradicia stilo, kiel la [[Yu Ĝardeno]], komplika tradicia ĝardeno en la [[Jiangnano|Jiangnan]]-stilo (stilo de la sudo de Janzio). [[Dosiero:Shanghai night bund skyscrapers.jpg|eta|180ra|dekstra|La lumoj de [[La Kajo]] kaj [[Puxi]] ĉielskrapantoj ĉe nokto.]] [[Dosiero:City God Temple.jpg|eta|180ra|maldekstra|Pordo de Urba Dia Templo]] En lastatempaj jaroj, granda nombro de arkitekturoj apartaj kaj strangaj, saltis supre en Ŝanhajo. Rimarkindaj ekzemploj de nuntempa arkitekturo inkluzivas la Ŝanhajan Muzeon, Ŝanhajan Grandan Teatron en Popola Placo kaj Ŝanhajan Orientan Artan Centron. Unu unike Ŝanhajeca kultura elemento estas la Shikumen(石库门) loĝejo, kiu estas du aŭ tri-etaĝa vilaĝdomo, kun la fronta jardo protektita de alta briko muro. Ĉiu loĝejo estas konektita kaj aranĝita en rektaj vojetoj, sciita kiel ''lòngtang'' (弄堂), prononcita ''longdang'' en Ŝanhaj-dialekto. La enirejo al ĉiu vojeto estas kutime blokita de stila ŝtono arkaĵo. La tutaĵo similas terasajn domojn aŭ urbdomo ofte vidita en Anglo-amerikaj landoj, sed distingita de la alta, peza brika muro antaŭ ĉiu domo. La nomo "shikumen" laŭvorte signifas "ŝtonan tenada pordo", plu-gvidanta al la forta enirejo al ĉiu domo. La shikumen estas kultura miksaĵo de elementoj trovitaj en Okcidenta arkitekturo kun tradicia sub-jangzio ([[Jiangnano|Jiangnan]]) ĉina arkitekturo kaj socia konduto. Ĉiuj tradiciaj ĉinaj loĝejoj havis kortojn kaj la shikumen estis neniu escepto. Ankoraŭ, kompromiso kun ĝia urba naturo, ĝi estis multe da pli malgranda kaj provizis "internan rifuĝejon" al la tumulto en la stratoj, permesanta por pluva falo kaj vegetaĵaro kreski libere ene de loĝejo. La korto ankaŭ estas permesita je sunbrilo kaj adekvata ventolado en la ĉambrojn. La urbo ankaŭ havas kelkajn belajn ekzemplojn de [[Sovetunio]] Novklasika arkitekturo. Ĉi tiuj konstruaĵoj estis plejparte starigitaj dum la periodo de la fondiĝo de la Ĉina Popola Respubliko en 1949 ĝis la '''Ĉinio-Sovetunia Fendo''' en la lasta 1960aj jaroj. Dum ĉi tiu jardeko, grandaj nombroj de sovetuniaj fakuloj verŝita en Ĉinio por helpi la landon en la konstruo de [[komunismo]] stato, kelkaj de ili estis arkitektoj. Ekzemploj de sovetunia arkitekturo en Ŝanhajo inkluzivas kion estas hodiaŭ la Ŝanhajo Internacia Ekspozicio Centro. [[Dosiero:Shanghai10.JPG|eta|dekstra|180ra|La Ŝanhajo Internacia Ekspozicio Centro, ekzemplo de sovetunia neoclassical arkitekturo en Ŝanhajo.]] [[Dosiero:The First National Congress of CPC.jpg|eta|180ra|maldekstra|La Unua Kongresejo de Ĉina Komunisma Pario]] La Pudong distrikto de Ŝanhajo montras larĝan gamon de superaltaj [[ĉielskrapanto]]j. La plej eminentaj ekzemploj inkluzive de la [[Jin Mao]] Domego kaj la pli alta [[Ŝanhaja Monda Financa Centro]], kiu ĉe 492 metroj altaj estas la plej alta ĉielskrapanto en Ĉinio kaj en la mondo. La aparta Orienta Perlo Turo, ĉe 468 metroj, estas troviĝita proksime al urbocentro de Ŝanhajo. Ĝia pli malalta sfero estas nun havebla por vivanta kvaronojn, ĉe tre altaj prezoj. Alia alta leviĝo en la Pudong areo de Ŝanhajo estas la lastatempe finita Evolua Turo. Ĝi staras ĉe 269 metroj.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.emporis.com/en/wm/bu/?id=developmenttower-Shanghai-china |titolo=Lujiazui de Ŝanhajo }}</ref> Ankaŭ en Pudong, la alia Ŝanhaja konstruaĵo vokis la Ŝanhajon Turon,kiu estas konstruanta. Kun alto de 632 metroj (2074 piedoj), la konstruaĵo havos 127 etaĝojn kaj totala etaĝo areo de 380,000 sqm. La [[Ŝanhaja Turo]] komencis konstruon en 2008 kaj al kompletiĝo en 2014, ĝi estos la plej alta konstruaĵo en Ĉinio. {{Bildgalerio |reĝimo=pakita-surmeto |alto=180 |vicigo=centre |Dosiero:Longhuata1200x1600.jpg|Pagodo Longhua |Dosiero:Shaghai Jin Mao.JPG| Domego Jinmao |Dosiero:ShanghaiPeaceHotel.jpg| Paca Hotelo |Dosiero:Cathedral in Xujiahui.jpg|Katedralo Xujiahui }} == Medio == === Ekologia protekto === [[Dosiero:Shanghai Park.jpg|eta|maldekstra|180ra|Parko en la centro de Ŝanhajo]] Publika konscio de la [[mediprotekto|medio]] estas kreskanta kaj la urbo estas investanta en nombro da ekologia protekto. En 2010-jaro, [[Usono]]$1 miliarda postpurigo de Suzhou Rivereto, kiu fluas tra la urba centro, estis atendita esti finita en 2008,<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://english.people.com.cn/200612/07/eng20061207_329528.html |titolo=Suzhou Rivereto pura-supre sur Ĉiutaga vojeto}}</ref> kaj la registaro ankaŭ provizas instigojn por transportadaj firmaoj investi en [[LPG]]aj ( likva naftogaso ) [[aŭtobuso]]j kaj [[taksio]]j. Aera polucio en Ŝanhajo estas malalte komparita al aliaj ĉinaj urboj, sed la rapida evoluado super la pasintaj jardekoj signifas ke ĝi estas kvieta alto sur tutmondaj normoj, komparebla al [[Los-Anĝeleso]](Kalifornio). La registaro translokigis preskaŭ ĉiuj fabrikoj ene de urbocentro al urbrando de Ŝanhajo aŭ la najbaraj Jiangsu kaj Zhejiang Provincoj en la lastaj du jardekoj. Krome, pluraj parkoj estis konstruitaj en la urbo. Rezulte, aera kvalito de Ŝanhajo estis konstante pliboniganta ekde 1990aj jaroj.<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.usembassy-china.org.cn/sandt/Shanghai4web.htm|titolo=Ekologia Protekto en Plej Riĉa Urbo de Ĉinio|alirdato=2011-01-20|arkivurl=https://web.archive.org/web/20071030165307/http://www.usembassy-china.org.cn/sandt/Shanghai4web.htm|arkivdato=2007-10-30}}</ref> [[Dosiero:Yuyuan Gardens - water reflection.JPG|eta|dekstra|180ra|Yu Ĝardeno (豫园)]] === Parko === Parkoj de Ŝanhajo aldonas kelkan ripozejon de la urba ĝangalo. Pro la malabundeco de ludada spaco por infanoj, preskaŭ ĉiuj parkoj havas la sekcion de infanoj. Zhongshan Parko en Urbcentro en Ŝanhajo estas fama por ĝia monumento de [[Chopin]], la plej alta statuo dediĉita al la komponisto en la mondo. Konstruita en 1914 kiel Jessfield Parko, ĝi unufoje enhavas la universitatejon de '' Universitato de Sankta John'', unua internacia altlernejo de Ŝanhajo; hodiaŭ, ĝi estas sciita por ĝia vasta rozo kaj peona ĝardeno, ludada areo de grandaj infanoj kaj kiel la loko de grava translokiga stacio sur la Ŝanhaja metroa sistemo. Unu el la plej nova estas en la Xujiahui Distrikto, Xujiahui Parko, konstruita en 1999, sur la enirejo de la Granda Ĉina Kaŭĉuko Fabriko kaj la EMI Surbendiga Studio (hodiaŭa ĉarma La Villo Rouge restoracio), kun enirejoj ĉe Zhaojiabang Lu kaj en la okcidento ĉe la interkruciĝo de Hengshang Lu kaj Yuqin Lu. La parko havas homfaritan lagon kun ĉiela ponta kurado trans la parko kaj aldonas agrablan senpremiĝon por Xujiahui butikumantoj. == Kulturo == [[Dosiero:Bridge at Nanxi Street over Puhuitang River, Qibao.jpg|eta|maldekstra|180ra|Kvankam ofte vidita kiel moderna metropolo, Ŝanhajo ankoraŭ enhavas kelkajn pitoreskajn kamparajn antaŭurbajn areojn.]] Pro statuso de Ŝanhajo kiel la kultura kaj ekonomia centro de Orienta Azio por la unua duono de la dudeka jarcento, ĝi estas populare vidita kiel la naskiĝloko de ĉio konsiderinte modernon en Ĉinio. Ekzemple, la unua motora aŭto estis veturita kaj la unua trajna vojetoj kaj moderna kloaka kanalo estis aperiĝaj. Ĝi estis ankaŭ la intelekta batalejo inter socialismaj verkistoj, kiu koncentris sur kritika realismo, kiu estis iniciatita de [[Lu Xun]] (鲁迅), Mao Dun (茅盾), Nien Cheng kaj la fama franca romano de André Malraŭ, ''Sorto de Viro'' kaj la pli "burĝo", pli romantika kaj aesthetically klinita verkistojn, kiel Shi Zhecun (施蛰存), Shao Xunmei (邵洵美), Ye Lingfeng (葉靈鳳) kaj Eileen Chang (张爱玲). === Lingvo === Plej Ŝanhajaj loĝantoj estas la posteuloj de enmigrintoj de la du apudaj provincoj de Jiangsu kaj Zhejiang kiu translokigis al Ŝanhajo en la lasta deknaŭa kaj frua dudeka jarcentoj, regionoj kiuj ĝenerale ankaŭ parolis en Wu dialekto. En la pasintaj jardekoj, multaj migrantoj de aliaj areoj de Ĉinio ne-menciitaj venis al Ŝanhajo por laboro. Ili ofte ne povas paroli la [[Ŝanhaja lingvo|lokan lingvon]] kaj sekve uzas [[norma ĉina lingvo|norman ĉinan lingvon]]. La vulgara lingvo, nome [[Ŝanhaja lingvo]] estas fakte Ŝanhaja dialekto, nome Wu dialekto, la oficiala lingvo tutlanda estas norma ĉina lingvo. La loka lingvo estas reciproke nekomprenebla kun mandareno kaj estas tiel nedisigebla parto de la Ŝanhaja identeco. La moderna Ŝanhaja dialekto estas bazita sur la [[Suzhou]] dialekto de Wu, la prestiĝa dialekto de Wu parolita ene de la ĉina urbo de Ŝanhajo antaŭ la moderna vastigo de la urbo, la Ningbo dialekto de Wu kaj la dialekto de tradiciaj areoj de Ŝanhajo nun ene de la Hongkou, Baoshan kaj Pudong distriktoj, kiu estas simple nomita "本地话" aŭ "la loka dialekto". Ĝi estas influita al malplia etendo de la lingvoj de aliaj apudaj regionoj de kiu grandaj nombroj de loĝantaroj migris al Ŝanhajo pro tio en la 20a jarcento. La populareco de mandareno estas ĝenerale pli alta por tiuj post Liberigo. === Kinarto === [[Dosiero:Shanghai Museum Night.jpg|eta|180ra|dekstra|La Ŝanhaja Muzeo]] Cetere literaturo, Ŝanhajo estis ankaŭ la naskiĝloko de kinejo de Ĉinio kaj teatro. unua mallonga filmo de Ĉinio, ''La Malfacila Paro'' ({{lang-zh|難夫難妻|t=Nanfu Nanqi}}, 1913) kaj la landa unua fikcia filmo, ''Orfoj Savi Sian Avon'' ({{lang-zh|孤兒救祖記|t=Gu’er jiu zuji}}, 1923) estis ambaŭ produktita en Ŝanhajo . Ĉi tiuj du filmoj estis tre influaj kaj solidaj. Ŝanhajo kiel la centro de ĉina film-produkto. Filma industrio de Ŝanhajo daŭrigis flore dum la frua 1930aj jaroj, [[Marilyn Monroe]]-kiel stelo kiel Zhou Xuan. Alia filma stelo, [[Jiang Qing]], daŭrigis fariĝi edzino de [[Mao Zedong]]. La talento kaj pasio de Ŝanhajaj filmproduktantoj sekvis [[Dua mondmilito|Mondan Militon IIn]] kaj la Komunistan revolucion en Ĉinio, kaj kontribuis grandege al la evoluado de la [[Honkongo|Honkonga]] filma industrio. La filmo ''En la Humoro por Amo'', kiu estis direktita de [[Wong Kar-wai]] ( indiĝena Ŝanhajano), prezentas unu tranĉaĵon de la delokigita Ŝanhajana komunumo en Hongkongo kaj la nostalgio por tiu epoko, prezentanta [[1940aj jaroj]] muziko de Zhou Xuan. ==== Vidu ankaŭ ==== * ''[[Shanghai Express]]'' * [[Ŝanhaja Biblioteko]] === Muzeo === En Ŝanhajo troviĝas pluraj muzeoj de regiona kaj nacia graveco. La Ŝanhaja Muzeo de arto kaj historio havas unu el la plej bonaj kolektoj de ĉinaj historiaj artefaktoj en la mondo, inkluzive de grava arkeologio ekde 1949. La [[Ŝanhaja Arta Muzeo]], estas proksima al Popola Placo, estas grava arta muzeo tenante ambaŭ konstantajn kaj intertempajn ekspoziciojn. La Ŝanhaja Naturhistoria Muzeo estas granda skalo natura historia muzeo. Krome, estas varioj da pli malgrandaj, specialistaj muzeoj, kelkaj domoj en gravaj historiaj ejoj kiel la ejo de la Provizora Registaro de la Respubliko de Koreio kaj la ejo de la Unua Nacia Kongreso de la [[Komunista Partio de Ĉinio]]. === Arto === [[Dosiero:Qipao1.jpg|dekstra|eta|altdekstre|180ra|Du virinoj portas Ŝanhajeca ''[[ĉipoo]]'' ludante [[golfo]]n en ĉi tiu 1930aj jaroj Ŝanhajo reklamo.]] La Ŝanhaja Lernejo (海上画派, Haishang Huapai, kiu estas mallongigita al 海派, Haipai) estas tre grava ĉina lernejo de tradiciaj artoj dum la [[Qing-dinastio]] kaj la tutaĵo de la dudeka jarcento. Sub penoj de mastroj de ĉi tiu lernejo, tradicia ĉina arto atingis alian kulminon kaj daŭrita al la donaco en formoj de la [[ĉina pentrarto]] (中国画) aŭ ''guohua'' (国画) por mallongigo. La Ŝanhaja Lernejo defiita kaj rompis la tradicion de ĉina arto, dum ankaŭ paganta teknikan omaĝon al la antikvaj mastroj kaj pliboniganta sur ekzistaj tradiciaj teknikoj. Membroj de ĉi tiu lernejo estis [[memeduko|memedukita]], kiu venis pridemandi ilin tre statusa kaj la celo de arto kaj anticipis la baldaŭa modernigo de ĉina socio. En epoko de rapida socia ŝanĝo, laboroj de la Ŝanhaja Lernejo estis ĝenerale ennoviga, diversa kaj ofte enhavita pripensema, sed tamen subtila socia raportado. La plejbone-sciitaj artistoj de ĉi tiu lernejo estas '''[[Qi Baishi]]''' (齊白石), '''Ren Xiong''' (任熊), '''Ren Yi''' (任伯年), '''Zhao Zhiqian''' (赵之谦), '''Wu Changshuo''' (吴昌硕), '''Sha Menghai''' (沙孟海), '''Pan Tianshou''' (潘天寿), '''Fu Baoshi''' (傅抱石) kaj '''Wang Zhen'''(Wang Yiting) (王震). En literaturo, la termino estis uzita en la 1930aj jaroj de kelka [[movado de 4-a de majo|Majo Kvara Movado]] intelektuloj, precipe Zhou Zuoren kaj Shen Congwen, kiel insulta etikedo por la literaturo produktita en Ŝanhajo ĉe la tempo. Ili argumentis ke laŭdire Ŝanhaja Lerneja literaturo estis simple komerca kaj sekve ne antaŭeniris socian progreson. Tio ĉi fariĝis sciita kiel la ''Jingpai'' (Beijing Lernejo) kontraŭ ''Haipai'' (Ŝanhaja Lerneja) debato. Songjiang Lernejo (淞江派) estas malgranda pentraĵo lernejo dum la [[Ming-dinastio]]. Ĝi estas ofte konsiderita kiel pli fora evoluado de la Wu Lernejo aŭ Wumen Lernejo (吴门画派), en la tiama kultura centro de la regiono, [[Suzhou]]. Huating Lernejo (华亭派) estis alia grava arta lernejo dum la meza al lasta Ming-dinastio. Ĝiaj ĉefaj atingoj estis en tradicia ĉina pentraĵo, kaligrafio kaj poezio kaj precipe fama por ĝia Renwen pentraĵo (人文画). [[Dong Qichang]] (董其昌) estas unu el la majstroj de ĉi tiu lernejo. === Modo === Alia Ŝanhajaj kulturaj artefaktoj inkluzivas la cheongsam (Ŝanhaj-dialekto: ''zansae''), modernigo de la tradicia ĉino/Manchurian [[ĉipoo]] [[pinjino]]:(旗袍); garnitura. Tio ĉi kontrastas akre kun la tradicia ĉipao kiu estis desegnita kaŝi la figuron kaj esti portita ĉiaokaze de aĝo. La cheongsam estas en bona ordo kun la okcidenta palto kaj la koltuko, kaj portretis unikan Orientan azian modernon, karakterizante la Ŝanhajan loĝantaron en ĝeneralo. Kiel Okcidentaj modaj ŝanĝoj, la baza cheongsam desegno estas ŝanĝita, ankaŭ, enkondukante altan-koluman kaj senmanikajn vestojn. La moda industrio estis rapide revigliganta en la pasinta jardeko. Kiel arkitekturo de Ŝanhajo, lokaj modaj designantoj strebis krei fuzion de okcidenta kaj tradiciaj desegnoj, ofte kun ennovigaj, se sendisputigaj rezultoj. === Tutmonda evento === [[Dosiero:Expo Axis nighttime.jpg|eta|maldekstra|380ra|Nokto de la Monda Ekspozicio 2010 (Ŝanhajo)]] Ŝanhajo gastigis nombron de mondaj eventoj, inkluzivde de la ''2007 Somera Speciala Olimpiko'' kaj [[Live Earth|Viva Tero]] koncerto.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2007/07/08/MNG9FQSVE61.DTL|titolo=Varmiĝo frapas noton en Ĉinio|alirdato=2011-01-23|arkivurl=https://web.archive.org/web/20120516001308/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2007%2F07%2F08%2FMNG9FQSVE61.DTL|arkivdato=2012-05-16}}</ref> ''La Ŝanhaja Internacia Filma Festivalo'' estas okazigita ĉiujare en la urbo. La urbo estis la gastiganto de la Ekspozicio 2010 '''Foiro de Mondo''' inter la 1-a majo kaj la 31-a oktobro 2010. La '''Ekspozicio 2010''' estis okazigita sur ambaŭ bordoj de la [[Huangpu /Rivero)|rivero Huangpuo]]. Ĝi estis grava [[Internacia ekspozicio|Monda Ekspozicio]] en la tradicio de internaciaj foiroj kaj ekspozicioj, la unua ekde 1992. La temo de la ekspozicio estis ''"Pli Bona Urbo – Pli Bona Vivo"'' kaj signifas nova statuso de Ŝanhajo en la 21a jarcento kiel la "sekvanta granda monda urbo".<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.theatlantic.com/international/archive/2010/04/china-rules-the-world-at-expo-2010/39566/|titolo=Ĉinio Regas la Mondon ĉe Ekspozicio 2010}}</ref>. Ĝi havis la plej grandan nombron de landoj partoprenantaj kaj estis la plej altekosta Ekspozicio en la historio de la foiroj de la mondo. La Ŝanhaja Monda Ekspozicio estis ankaŭ Justa ejo de la plej granda Mondo iam ajn ĉe 5.28 kvadrata km.<ref>{{citaĵo el novaĵo|lingvo=en|url=http://abcnews.go.com/International/wireStory?id=10469579&page=2|titolo=Ŝanhaja Monda Ekspozicio - mola potenco de ekspozicieja Ĉinio}}</ref> == Sporto == [[Dosiero:YaoMingonoffense2.jpg|eta|dekstra|180ra|Yao Ming - korbopilka ludanto]] Ŝanhajo estas sanktejo de la ĉina monderna sperto.Diversaj sportaj lernejo estis establitaj de 1920,kaj diversaj libroj estis eldonitaj tiam. Ŝanhajo estas ankaŭ hejmo al nombro de profesiaj sportaj teamoj, inkluzive de * '''Ŝanhajo Shenhua''' de la ''Ĉina Supera Ligo'', * '''La Ŝanhajaj Ŝarkoj''' de la ''Ĉina Korbopilko Asocio''. Yao Ming estas fama ludanto de korbopilko ne nur en Ŝanhajo, ankaŭ en la mondo. * '''Ĉinia Drako''' de ''Azia Ligo Glacia Hokeo'' * '''La Ŝanhajaj Oraj Agloj''' de la ''Ĉinia Basbalo Ligo''. Liu Xiang estas alia fama sportisto por 110 metra hurdo. La urbo ankaŭ gastigis la [[Formulo 1|Formulon Unu]] '''Ĉina Granda Premio''' ĉe la '''Ŝanhaja Internacia Cirkvito''' je ĉiu jaro ekde 2004. == Manĝaĵo == Ŝanhaja manĝaĵo estas nomita本帮菜([[pinjino]]=běn bāng cài),kun gustumo sukero. Ĝenerale Ŝanhajano emas meti sukeron en manĝaĵojn. La plej famaj manĝaĵoj estas ''Fritita Mantoo (生煎馒头) Vaporumileta Baŭzio (小笼包) Songgao(松糕) Fritita Novjara Kuko(炒年糕)''. Kaj pro tio,ke multe da enmigrintoj alvenis, ili ankaŭ kunportas siajn hejmlokajn manĝaĵojn enlandajn kaj eksterlandajn. {{Bildgalerio |vicigo=centre |reĝimo=pakita-surmeto |alto=150 |Dosiero:Xiao long bao by VirtualErn in Taipei.jpg| Vaporumileta Baŭzio |Dosiero:Sheng Jian Bao on a pan.jpg| Fritita Mantoo |Dosiero:Song gao.jpg| Songgao |Dosiero:Shanghai Nian cake.jpg | Fritita Novjara Kuko }} == Ĝeneralaj konsulejoj == {{Navigilo kun kolumnoj |navbar = plain |titolo= Ĝeneralaj Konsulejoj En Ŝanhajo |kolumnolarĝo = 18em |kolumno1 = <span style="white-space:nowrap"> * {{PAK}} * {{PHI}} * {{KAZ}} * {{KOR}} * {{CAM}} * {{MAS}} * {{JPN}} * {{THA}} * {{TUR}} * {{UZB}} * {{SIN}} * {{IRI}} * {{ISR}} * {{IND}} * {{EGY}} * {{RSA}} * {{NGR}} * {{IRL}} * {{AUT}} </span> |kolumno2 = <span style="white-space:nowrap"> * {{BLR}} * {{BUL}} * {{BEL}} * {{POL}} * {{DEN}} * {{GER}} * {{RUS}} * {{FRA}} * {{FIN}} * {{NED}} * {{CZE}} * {{LUX}} * {{ROU}} * {{NOR}} * {{POR}} * {{SWE}} * {{SUI}} * {{SRB}} * {{SVK}} </span> |kolumno3larĝo=17em |kolumno3 = <span style="white-space:nowrap"> * {{UKR}} * {{ESP}} * {{GRE}} * {{HUN}} * {{ITA}} * {{GBR}} * {{CUB}} * {{CAN}} * {{USA}} * {{MEX}} * {{ARG}} * {{BRA}} * {{PER}} * {{VEN}} * {{URU}} * {{CHI}} * {{AUS}} * {{VAN}} * {{NZL}} </span> }} == Ĝemelaj urboj == {{Navigilo kun kolumnoj |navbar = plain |titolo=Ĝemelaj urboj de Ŝanhajo |kolumnolarĝo = 18em |kolumno1 = <span style="white-space:nowrap"> ; Afriko * {{MAR}} [[Casablanca]], [[Moroko]] – ''since 1988'' * {{EGY}} [[Alexandria]], [[Egiptujo]] – ''1992'' * {{NAM}} [[Windhoek]], [[Namibio]] – ''1995'' * {{MOZ}} [[Maputo]], [[Mozambiko]] – ''1999'' ; Azio * {{JPN}} [[Jokohamo]], [[Japanio]] – ''1973''<ref>{{Cite web|language=en|url=http://www.welcome.city.yokohama.jp/eng/tourism/mame/a3000.html|title=Ok Urboj/Ses Jokohamaj Ĝemelaj Urboj|publisher=[http://www.welcome.city.yokohama.jp/eng/ycvb/index.html Jokohama Convention & Visitiors Bureau]|4=|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2011-01-21|arkivurl=https://web.archive.org/web/20090505110044/http://www.welcome.city.yokohama.jp/eng/tourism/mame/a3000.html|arkivdato=2009-05-05|accessdate=2011-01-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090505110044/http://www.welcome.city.yokohama.jp/eng/tourism/mame/a3000.html|archivedate=2009-05-05}}</ref> * {{JPN}} [[Osako]], [[Japanio]] – ''1974'' * {{JPN}} [[Gubernio Osaka]], [[Japanio]] – ''1980'' * {{PRK}} [[Hamhung]], [[Norda Koreio]] – ''1982'' * {{PHI}} [[Manila]], [[Filipinio]] – ''1983'' * {{PAK}} [[Karachi]], [[Pakistano]] – ''1984'' * {{JPN}} [[Gubernio Nagasaki]], [[Japanio]] – ''1986'' * {{VIE}} [[Ho-Ĉi-Min-urbo]], [[Vjetnamio]] – ''1990'' * {{KOR}} [[Busan]], [[Suda Koreio]] – ''1993'' * {{ISR}} [[Haifa]], [[Izraelo]] – ''1994'' * {{UZB}} [[Taŝkento]], [[Uzbekio]] – ''1994'' * {{YEM}} [[Adeno]], [[Jemeno]] – ''1995'' * {{THA}} [[Chiang Mai Province|Chiang Mai]], [[Tajlando]] – ''2000'' * {{UAE}} [[Dubai]], [[Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj]] – ''2000'' * {{LKA}} [[Colombo]], [[Srilanko]] – ''2003'' * {{CAM}} [[Phnom Penh]], [[Kamboĝo]] – ''2005'' <ref>{{Cite web |language=en |url=http://www.phnompenh.gov.kh/sister-cities.php |title=Ĝemelaj Urboj de Phnom Penh |3= |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2011-01-21 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130823113543/http://www.phnompenh.gov.kh/sister-cities.php |arkivdato=2013-08-23 |accessdate=2011-01-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130823113543/http://www.phnompenh.gov.kh/sister-cities.php |archivedate=2013-08-23 }}</ref> * {{RUS}} [[Niĵnevartovsk]], [[Rusio]] – ''2007'' * {{AFG}} [[Herat]], [[Afganujo]] – ''2008'' </span> |kolumno2 = <span style="white-space:nowrap"> ; Eŭropo * {{ITA}} [[Milano]], [[Italio]] – ''1979'' * {{NLD}} [[Rotterdam]], [[Nederlando]] – ''1979'' * {{CRO}} [[Zagreb]], [[Kroatio]] – ''1980'' * {{BEL}} [[Antwerp]], [[Belgio]] – ''1984'' * {{POL}} [[Gdansk]], [[Pollando]] – ''1985'' * {{GRE}} [[Pireo]], [[Greko]] – ''1985'' * {{SWE}} [[Gothenburg]], [[Svedio]] – ''1986'' * {{DEU}} [[Hamburg]], [[Germanio]] – ''1986''<ref>{{cite web |language=de|url=http://www.hamburg.de/partnerstaedte/ |title=Hamburgaj Ĝemelaj Urboj |publisher=[http://www.hamburg.de/ Hamburga Oficiala Retejo ]|postscript=<!--None-->}}</ref> * {{FRA}} [[Marseille]], [[Francio]] – ''1987'' * {{RUS}} [[Sankt-Peterburgo]], [[Rusio]] – ''1988'' * {{TUR}} [[Istanbul]], [[Turkio]] – ''1989'' * {{PRT}} [[Porto]], [[Portugalo]] – ''1995''<ref name="Porto International">{{Cite web|language=en|url=http://www.cm-porto.pt/document/449218/481584.pdf|title=Internacia Rilato de la Urbo de Porto|3=|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2011-01-21|arkivurl=https://web.archive.org/web/20120113054303/http://www.cm-porto.pt/document/449218/481584.pdf|arkivdato=2012-01-13|accessdate=2011-01-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120113054303/http://www.cm-porto.pt/document/449218/481584.pdf|archivedate=2012-01-13}}</ref> * {{GBR}} [[London]], [[Britujo]] – ''1996'' * {{FIN}} [[Espoo]], [[Finnlando]] – ''1998'' * {{GBR}} [[Liverpool]], [[Britujo]] – ''1999'' * {{ESP}} [[Barcelona]], [[Hispano]] – ''2001''<ref name="Barcelona">{{Cite web|language=es|url=http://w3.bcn.es/XMLServeis/XMLHomeLinkPl/0,4022,229724149_257215678_1,00.html|title=Barcelono internacia|3=|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2011-01-21|arkivurl=https://web.archive.org/web/20121127043638/http://w3.bcn.es/XMLServeis/XMLHomeLinkPl/0,4022,229724149_257215678_1,00.html|arkivdato=2012-11-27|accessdate=2011-01-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110816053334/http://w3.bcn.es/XMLServeis/XMLHomeLinkPl/0,4022,229724149_257215678_1,00.html|archivedate=2011-08-16}}</ref> * {{NOR}} [[Oslo]], [[Norvegio]] – ''2001'' * {{ROM}} [[Constanţa]], [[Rumanio]] – ''2002'' * {{DNK}} [[Aarhus County]], [[Danio]] – ''2003'' * {{SVK}} [[Regiono Bratislavo]], [[Slovakio]] – ''2003'' * {{CYP}} [[Nikozio]], [[Kipro]] – ''2004'' * {{AUT}} [[Salzburg]], [[Austrio]] – ''2004'' * {{IRL}} [[Cork]], [[Irlando]] – ''2005'' * {{SUI}} [[Basel]], [[Svisio]] – ''2007'' * {{SWE}} [[Borås]], [[Svedio]] – ''2007'' * {{BIH}} [[Sarajevo]], [[Bosnio kaj Hercegovino]] – ''2008'' * {{CZE}} [[Most]], [[Ĉeĥio]] </span> |kolumno3 = <span style="white-space:nowrap"> ; Norda Ameriko * {{USA}} [[San Francisco]], [[Usono]] – ''1979'' * {{USA}} [[Chicago]], [[Usono]] – ''1985'' * {{CAN}} [[Montreal]], [[Kanado]] – ''1985'' * {{CUB}} [[Santiago de Cuba]], [[Kubo]] – ''1996'' * {{MEX}} [[Jalisco|Jalisco State]], [[Meksiko]] – ''1998'' * {{USA}} [[Winston-Salem, North Carolina|Winston-Salem]], [[Usono]] – ''2006'' ; Oceanio * {{NZL}} [[Dunedin]], [[Nov-Zelando]] – ''1994'' * {{VUT}} [[Port Vila]], [[Vanuatuo]] – ''1994'' * {{NZL}} [[Hauraki District]], [[Nov-Zelando]] – ''2003'' ; Suda Ameriko * {{BRA}} [[São Paulo]], [[Brazilo]] – ''1988'' * {{COL}} [[Bogotá]], [[Kolombio]] – ''1992'' * {{ARG}} [[Rosario]], [[Arĝentino]] – ''1997'' * {{ECU}} [[Guayaquil]], [[Ekvadoro]] – ''2001'' * {{CHL}} [[Valparaiso]], [[Ĉilio]] – ''2001'' * {{BRA}} [[Manaus]], [[Brazilo]] – ''2009'' * {{PER}} [[Lima]], [[Pero]] – ''2010'' </span> }} == Esperanto en Ŝanhajo == La urba esperantista organizaĵo [[Ŝanhaja Esperanto-Asocio]] aktivas ekde la 1910-aj jaroj. {{Navigilo kun kolumnoj |navbar = plain |titolo= Esperantistoj en Ŝanhajo |kolumnolarĝo = 18em |kolumno1 = <span style="white-space:nowrap"> '''A''' '''B''' '''C''' '''D''' '''E''' '''F''' '''G''' '''H''' '''I''' </span> |kolumno2 = <span style="white-space:nowrap"> '''J''' '''K''' '''L''' * [[Liu Huo-Zi]] '''M''' '''N''' * [[Naŭu Ĉanĝia Fu]] '''O''' '''P''' *Pan Dishu '''Q''' </span> |kolumno3larĝo=17em |kolumno3 = <span style="white-space:nowrap"> '''R''' '''S''' *Shen Xiaoxi '''T''' *Tang Yong '''U''' '''V''' '''W''' * Wang Minhao * Wei Yuanshu '''X''' '''Y''' '''Z''' </span> }} == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Vidu ankaŭ == * [[Metroo de Ŝanhajo]] * [[Tramvojo de Songjiang]] * [[Trolebusa transporto en Ŝanhajo]] * [[Plej grandaj urboj]] (laŭ enloĝantaro) * [[Listo de milionurboj]] * Hispana filmo ''[[El embrujo de Shanghai]]'' == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|n=Kategorio:Ŝanhajo|ReVo=sxanhaj}} * {{citaĵo el la reto|url=http://www.webjournal.unior.it/|titolo=S. Diglio, Urban Development and Historic Heritage Protection in Shanghai, ''Web Journal on Cultural Patrimony'', (Fabio Maniscalco ed.), vol. 1, 2006|lingvo=en|alirdato=2006-04-14|arkivurl=https://web.archive.org/web/20160130223426/http://www.webjournal.unior.it/|arkivdato=2016-01-30}} * {{citaĵo el la reto|url=http://www.china.org.cn/esperanto/2429.htm|titolo=Informo pri e-lingva antaŭkongreso en Ŝanhajo okaze de la UK 2004 en Pekino|lingvo=eo|alirdato=2014-02-10|arkivurl=https://web.archive.org/web/20060626144417/http://www.china.org.cn/esperanto/2429.htm|arkivdato=2006-06-26}} {{-}} {{Granda dosiero|Pudong Pano.jpg|1000ra|Panoramo de [[Pudong]] en Ŝanhajo, je majo 2007}} {{Metropoloj}} {{Havenda artikolo|Ŝanhajo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Ŝanhajo| ]] [[Kategorio:Provincnivelaj urboj de Ĉinio]] [[Kategorio:Marhavenaj urboj]] [[Kategorio:Milionurboj]] 1he23ltyummayudwhd3wy1azd5hapcc Nelson Mandela 0 27303 9432059 9425153 2026-07-18T08:06:42Z Giridhar 299 Aldonis informojn pri lia Nobel-premio kaj ligilon al Internacia Tago de Nelson Mandela. 9432059 wikitext text/x-wiki {{Informkesto prezidento | nomo = Nelson Mandela | dosiero = Nelson Mandela 1994 (2).jpg | grandeco de dosiero= | priskribo = Mandela en 1994. | vico = 1-a | ofico = Prezidanto de Sud-Afriko | de = [[10-a de majo]] [[1994]] | ĝis = [[14-a de junio]] [[1999]] | vicprezidento = [[Frederik Willem de Klerk]]<br />[[Thabo Mbeki]] | antaŭulo = [[Frederik Willem de Klerk]] (Ŝtata Prezidento de Sud-Afriko) | sekvanto = [[Thabo Mbeki]] | vico2 = 19-a | ofico2 = [[Senalianca Movado#Ĝeneralaj sekretarioj|Ĝenerala Sekretario de Senalianca Movado]] | de2 = [[3-a de septembro]] [[1998]] | ĝis2 = [[14-a de junio]] [[1999]] | antaŭulo2 = Andrés Pastrana Arango | sekvanto2 = [[Thabo Mbeki]] | dato de naskiĝo = {{naskiĝdato|1918|7|18}} | loko de naskiĝo = [[Dosiero:Flag of South Africa (1928-1994).svg|22px]] [[Mvezo]], [[Orienta Kablando]], [[Unio de Sud-Afriko]] | dato de morto = {{mortodato kaj aĝo|2013|12|5|1918|7|18}} | loko de morto = [[Dosiero:Flago-de-Sud-Afriko.svg|22px|border]] Houghton Estate, [[Johanesburgo]], [[Sud-Afriko]] | partio = [[Afrika Nacia Kongreso|ANK]] }} '''Nelson MANDELA''' (naskiĝis {{naskiĝdato|1918|7|18}} en [[Mvezo]], [[Transkejo]], [[Sud-Afriko]], mortis {{mortodato|2013|12|05}}), vere '''Rolihlahla Dalibunga Mandela''', estas iama [[prezidanto]] de la [[Sudafrika Respubliko]] de [[1994]] ĝis [[1999]], iama gvidanta kontraŭ-[[apartismo|apartisma]] batalanto kaj [[politikisto]]. Li estas tiel grava persono por la nigraj egalrajtigaj movadoj en Sud-Afriko kiel [[Martin Luther King]] en [[Usono]] aŭ [[Mahatma Gandhi]] en [[Barato]]. Tutmonde rigardata kiel simbolo de morala gvidado, [[paco]], [[demokratio]] kaj [[socia justeco]], li ricevis pli ol 250 honorojn, inkluzive de la [[Nobel-premio pri paco]] en 1993. En 2009, [[Unuiĝintaj Nacioj]] (UN) deklaris lian naskiĝdatrevenon, la 18-a de Julio, [[Internacian Tagon de Nelson Mandela]]. UN ankaŭ nomumis la jarojn 2019 ĝis 2028 la Nelson Mandela Jardeko de Paco. Li estis la unua sudafrika negra ŝtatestro, kaj la unua elektita en [[Demokratio|demokratia]] kaj [[Universala voĉdonrajto|universala]] [[balotado]]. Lia regado fokusiĝis al malmuntado de la heredo de la sistemo de [[Apartismo|sudafrika apartismo]] kiu estis bazita sur instituciita [[rasismo]], [[malriĉo]] kaj [[socia malegaleco]], kaj al instigo al rasa reamikiĝo ene de la lando. Politike [[Afrika naciismo|afrika naciisto]] kaj [[Demokrata socialismo|demokrata socialisto]], li estis prezidento de la [[Afrika Nacia Kongreso]] (ANK) de 1991 ĝis 1997. Internacie, Mandela estis Ĝenerala Sekretario de [[Movado de Nealiancitaj Landoj]] de 1998 ĝis 1999. Li pasigis sian infanaĝon ĉe la [[tribo]] de Thembu de la [[Kosoj]], en ties reĝa familio kie li naskiĝis; studis [[jurscienco]]n, estis [[advokato]] kaj pasigis multajn jarojn en [[prizono]] (27 jarojn kaj duono) pro politika agado ([[politika malliberulo]]). Loĝis en [[Johanesburgo]], implikiĝis en [[Kontraŭimperiismo|kontraŭkolonia]] politiko, aliĝis al la partio ANC kaj iĝis fonda membro de ties junularo. Post kiam la Sudafrika Nacia Partio enpoviĝis en 1948, li elstaris en defia kampanjo de la ANC en 1952, ricevis postenon en la organizo de la provinco [[Transvalo]] kaj en 1955 de la Kongreso de la Popolo. Li laboris kiel advokato kaj estis ripete arestita pro kontraŭleĝaj aktivaĵoj kaj, kun la estratro de la ANC, estis sensukcese juĝata el 1956 al 1961. Influita de [[marksismo]], li sekrete aliĝis al la [[Sudafrika Komunista Partio]] (SACP) kaj estis en ties Centra Kommitato. Kvankam dekomence li agadis per [[Neviolento|neviolenta]] protestado, en asocio kun la SACP li kunfondis la militan ''[[Umkhonto we Sizwe]]'' (MK) en 1961, kio kondukis al kampanjo por [[sabotado]] kontraŭ la reĝimo de apartismo. En 1962, li estis arestita pro [[Konspiro|konspirado]] kontraŭ la ŝtato, kaj kondamnita al [[porviva enprizonigo]] en la [[Rivonia Juĝado]]. == Infanaĝo, junaĝo == ===Infanaĝo: 1918–1934=== '''Rolihlahla Dalibhunga Mandela''' naskiĝis la 18an de Julio en [[1918]] en Qunu aŭ Mvezo proksime al Umtata, tiam en la [[Kabprovinco]] de la [[Unio de Sud-Afriko]], nun en [[Transkejo]].<ref>Mandela 1994, p. 3; Boehmer 2008, p. 21; Smith 2010, p. 17; Sampson 2011, p. 3.</ref> Uzinte la personan nomon Rolihlahla,<ref>Mandela uzis la literumadon Rolihlahla, vidu por ekzemplo la [http://www.mandela.gov.za/ oficialan retejon] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210519014225/http://www.mandela.gov.za/ |date=2021-05-19 }}. Peter Mtuze notas, ke la ortografio de [[Kosa lingvo|Kosaj]] nomoj ŝanĝiĝis ekde la tempo de la lernejaj jaroj de Mandela, kaj ke ĝi estu nuntempe skribita Rholihlahla. (''Mandela's Long Walk to Freedom: the isiXhosa translator's tall order. Southern African Linguistics and Applied Language Studies 2003, 21(3), 141–152.'')</ref> a [[Kosa lingvo|Kosa]] termino konversacie signifanta "problemiganto",<ref>Benson 1986, p. 16; Mandela 1994, p. 3; Smith 2010, p. 17; Meredith 2010, p. 2; Sampson 2011, p. 3.</ref> en postaj jaroj li estis konata laŭ sia klannomo, Madiba.<ref>Mandela 1994, p. 4; Lodge 2006, p. 2; Smith 2010, p. 16.</ref> Lia patroflanka pra-avo, Ngubengcuka, estis reĝo de Temboj en la [[Transkejo|Transkejaj]] Teritorioj de la nuntempa provinco [[Orienta Kablando]] de [[Sudafriko]].<ref>Meer 1988, p. 3; Guiloineau & Rowe 2002, p. 23; Meredith 2010, p. 1.</ref> Unu el la filoj de Ngubengcuka, nome Mandela, estis la avo de Nelson kaj la fonto de lia familinomo.<ref>Guiloineau & Rowe 2002, p. 26.</ref> Ĉar Mandela estis la filo de la reĝo el edzino de la klano Ixhiba, nome "maldekstramana linio", la posteuloj de lia malgranda branĉo de la reĝa familio estis [[Morganata geedzeco|morganataj]], neelekteblaj por heredi la tronon, sed restis agnoskitaj kiel heredaj reĝaj konsilistoj.<ref>Guiloineau & Rowe 2002, p. 26; Lodge 2006, p. 1; Mafela 2008, pp. 102–103.</ref> Lia patro, Gadla Henry Mphakanyiswa Mandela (1880–1928), estis konsilanto kaj kanceliero de la tribestroj de Tembu. Li estis nomumita por tiu posteno en 1915, post lia antaŭulo estis akuzita pro korupto fare de reganta blankula magistro.{{sfn|Smith|2010|p=19}} Ĉiuokaze li perdis en [[1919]] plimulton de sia posedaĵo ([[bovo]]jn kaj [[agro]]n) pro juĝa proceso. En 1926, ankaŭ Gadla estis elpostenigita pro korupto, sed al Nelson oni diris, ke lia patro estis perdinta sian laborpostenon pro kontraŭstaro al la neraciaj postuloj de magistro.<ref>Mandela 1994, pp. 8–9; Smith 2010, pp. 21–22; Sampson 2011, p. 4.</ref> Adoranto de la dio Kamata,<ref>Mandela 1994, p. 17; Meredith 2010, p. 1.</ref> Gadla estis poligamo kun kvar edzinoj, kvar filoj kaj naŭ filinoj, kiuj loĝis en diferencaj vilaĝoj. La patrino de Nelson estis la tria edzino de Gadla, nome Nosekeni Fanny, filino de Nkedama de la "dekstramana linio" kaj membro de la klano amaMpemvu de Kosoj.<ref>Benson 1986, p. 15; Mandela 1994, pp. 7–8; Smith 2010, pp. 16, 23–24; Meredith 2010, pp. 1, 3; Sampson 2011, p. 4.</ref> Mandela poste asertis, ke lia frua vivo estis dominata de la tradiciaj Tembu kutimoj kaj tabuoj.<ref>Mandela 1994, p. 15; Meredith 2010, p. 3.</ref> Li kreskiĝis kun du fratinoj en la kabanaro de sia patrino en la vilaĝo Kunu, kie li laborzorgis brutaron kaj pasigis multan tempon kun aliaj kolegaj knaboj.<ref>Benson 1986, p. 16; Mandela 1994, p. 12; Smith 2010, pp. 23–24; Meredith 2010, pp. 2, 4.</ref> Ambaŭ liaj gepatroj estis analfabetoj, sed lia patrino, estante kristana, sendis lin al loka [[Metodismo|metodisma]] lernejo kiam Nelson estis ĉirkaŭ sepjaraĝa. Mandela estis la unua en la familio, kiu vizitis lernejon tiuaĝe. Tie li estis baptita kaj ricevis la [[angla lingvo|anglan]] nomon Nelson fare de la [[metodismo|metodistaj]] instruistoj.<ref>Mandela 1994, pp. 18–19; Lodge 2006, p. 3; Smith 2010, p. 24; Meredith 2010, pp. 2, 4–5; Sampson 2011, pp. 5,7; Forster 2014, pp. 91–92.</ref> Kiam Mandela estis ĉirkaŭ naŭjaraĝa, lia patro venis loĝi en Kunu, kie li mortis pro nediagnozigita malsano, kiun Mandela kredis pulma malsano.<ref>Mandela 1994, p. 20; Lodge 2006, p. 3; Smith 2010, p. 25; Meredith 2010, p. 5; Sampson 2011, p. 7.</ref> Lia patro mortis en [[1927]] kaj Nelson vizitis poste proksiman [[misio|misian]] [[lernejo]]n. La patrino de Mandela portis lin al la palaco de la "Granda Placo" de Mqhekezweni, kie li estis konfidita al la gardisto de la Tembu [[Regenteco|regento]], ĉefo Jongintaba Dalindyebo. Kvankam li ne vidis san patrinon denove dum multaj jaroj, Mandela sentis, ke Jongintaba kaj lia edzino Noengland traktis lin kiel sia propra filo, edukante lin kun siaj propraj filo, Justice, kaj filino, Nomafu.<ref>Benson 1986, p. 17; Meer 1988, p. 4; Mandela 1994, pp. 22–25; Lodge 2006, p. 3; Smith 2010, pp. 26–27; Meredith 2010, p. 5; Sampson 2011, pp. 7–9.</ref> Ĉar Mandela venis al kirkaj servoj ĉiun dimanĉon kun siaj edukistoj, kristanismo iĝis grava parto de lia vivo.<ref name="ReferenceA">Meer 1988, p. 7; Mandela 1994, pp. 27–29; Meredith 2010, pp. 8–9.</ref> Li venis al la metodisma misia lernejo apud la palaco, kie li studis anglan, kosan, historion kaj geografion.<ref name="ReferenceA"/> Li disvolvis amon al la [[Historio de Afriko]], kaj ŝatis aŭskulti la rakontojn fare de maljunaj vizitantoj de la palaco, kaj estis influita de la [[kontraŭimperiismo|kontraŭimperiisma]] retoriko de vizitanta ĉefo, nome Joyi.<ref>Meer 1988, pp. 11–12; Mandela 1994, pp. 31–34; Lodge 2006, p. 3; Smith 2010, p. 18; Meredith 2010, p. 8.</ref> Tamen, en tiu epoko li konsideris la [[Dispartigo de Afriko|eŭropajn koloniistojn]] ne kiel subpremantoj sed kiel bonfarantoj kiuj estis alportintaj edukadon kaj aliajn profitojn al suda Afriko.<ref>Mandela 1994, p. 43; Meredith 2010, p. 11.</ref> Pleniginte la 16-jaran aĝon, li estis rite plenkreskigite laŭ tradicioj de sia popolo ([[kosoj]]). Justice kaj kelkaj aliaj knaboj veturis al Tyhalarha por trapasi la "ulŭaluko" [[Cirkumcido|cirkumcida]] ritaro kiu simbole markis ilian transiron el knaboj al viraj plenkreskuloj; poste li ricevis la nomon ''Dalibunga''.<ref>Benson 1986, p. 17; Mandela 1994, pp. 36–42; Lodge 2006, p. 8; Smith 2010, pp. 29–31; Meredith 2010, pp. 9–11; Sampson 2011, p. 14.</ref> ===Clarkebury, Healdtown, kaj Fort Hare: 1934–1940=== [[Dosiero:Young Mandela.jpg|eta|maldekstre|altdekstre|Mandela ĉirkaŭ 1937.]] Intence akiri kapablojn necesajn por iĝi privata konsilanto por la Tembu reĝa familio, en 1933 Mandela ekfaris sian mezan edukadon en la Metodisma Altlernejo de Clarkebury en Ngkobo, okcident-stila institucio, kiu estis la plej granda lernejo por afrikaj nigruloj en Tembulando.<ref>Mandela 1994, pp. 45–47; Smith 2010, pp. 27, 31; Meredith 2010, pp. 12–13; Sampson 2011, p. 15.</ref> Klopodante socialiĝi kun aliaj studentoj je egalema bazo, li asertis, ke li tie perdis sian "snoban" sintenon, kaj intimiĝis kun junulino por la unua fojo; li ekludis sportojn kaj disvolvis vivodaŭran amon al [[ĝardenado]].{{sfn|Mandela|1994|pp=48–50}} Li gradiĝis en du jaroj{{sfn|Sampson|2011|p=17}} kaj en 1937 kun 19 jaroj li translokiĝis al la metodisma lernejo Healdtown Comprehensive School en [[Fort Beaufort]], kie studis multaj anoj de la Tembu-a reĝa parencaro, kiel Justice.<ref>Mandela 1994, p. 52; Smith 2010, pp. 31–32; Meredith 2010, p. 14; Sampson 2011, pp. 17–18.</ref> Tie li ekŝatis kaj [[bokso]]n kaj longdistancan [[kuro]]n, kaj en sia dua jaro li iĝis [[prefekto]].<ref>Mandela 1994, p. 56; Smith 2010, p. 32; Meredith 2010, p. 15.</ref> La studestro emfazis la superecon de la [[Eŭropo|eŭropaj kulturo]] kaj [[registaro|regostiloj]], sed Mandela iĝis pli kaj pli interesata en la indiĝena kulturo de [[Afriko]], kaj faris sian unuan ne-kosan amikon, nome parolanto de [[Sota lingvo|sota]], kaj venis sub la influo de unu el sia preferataj instruistoj, nome koso kiu rompis tabuon edziĝinte al soto.<ref>Mandela 1994, pp. 53–54; Smith 2010, p. 32; Meredith 2010, pp. 14–15; Sampson 2011, pp. 18–21.</ref> Li studis poste kun apogo de Jongintaba en la [[Universitato de Fort Hare]], institucio por [[elito]]j de nigruloj kun ĉirkaŭ 150 studentoj, en Alice, ekde 1939, kie li eklaboris por akiri bakalaŭron. Tie li studis anglan, [[antropologio]]n, politikon, "indiĝenan administracion", kaj nederlandan [[Romia juro|Romian juron]] en sia unua jaro, dezirante iĝi interpretisto aŭ oficisto por la Departemento de Indiĝenaj Aferoj.<ref>Mandela 1994, pp. 62–65; Lodge 2006, p. 9; Smith 2010, pp. 33–34; Meredith 2010, pp. 15–18; Sampson 2011, pp. 21, 25.</ref> [[Dosiero:Oliver Tambo (1981).jpg|eta|dekstre|170px|[[Oliver Tambo]], kiu iĝis por Mandela vivdaŭra amiko, kunkaboranto kaj pli poste kunbatalanto kontraŭ la [[apartismo]].]] Mandela loĝis en la internulejo Wesley House, kaj tie amikiĝis kun sia parenco, [[Kaiser Matanzima|Matanzima]], kaj kun [[Oliver Tambo]], kiu iĝis por Mandela vivdaŭra amiko, kunkaboranto kaj pli poste kunbatalanto kontraŭ la [[apartejdo]].<ref>Mandela 1994, pp. 62–63; Smith 2010, pp. 33–34; Meredith 2010, pp. 17–19; Sampson 2011, pp. 24–25.</ref> Tie li lernis dancadon,<ref>Mandela 1994, pp. 67–69; Smith 2010, p. 34; Meredith 2010, p. 18; Sampson 2011, p. 25.</ref> ludis en drama teatraĵo pri [[Abraham Lincoln]],<ref>Mandela 1994, p. 68; Lodge 2006, p. 10; Smith 2010, p. 35; Meredith 2010, p. 18; Sampson 2011, p. 25.</ref> kaj instruis [[Biblio]]n en la loka komunumo kiel parto de la Studenta Kristana Asocio.<ref>Mandela 1994, p. 68; Lodge 2006, p. 10; Meredith 2010, p. 18; Forster 2014, p. 93.</ref> Kvankam li havis amikojn kiuj tenis konektojn kun la [[Afrika Nacia Kongreso]] (ANK) kiu deziris, ke Sudafriko estu sendependa el la [[Brita Imperio]], Mandela evitis tiam eniron en la ĵus naskita movado,{{sfn|Sampson|2011|p=25}} kaj iĝis proparolanto de la [[Brita Imperio|britaj militklopodoj]] kiam eksplodis la [[Dua Mondmilito]].<ref>Mandela 1994, pp. 70–71; Lodge 2006, p. 11; Meredith 2010, p. 19; Sampson 2011, p. 26.</ref> Li helpis establi hejman komitaton de studentoj de unua jaro kiu defiis la dominadon de studentoj de dua jaro.<ref>Mandela 1994, p. 66; Smith 2010, p. 34.</ref> Fine de la unua studjaro, li partoprenis en studenta asocio kontraŭ la politiko de la universitato kaj partikulare pro la manĝokvalito; tial li estis forigita de tiu universitato, kien li ne revenis.<ref>Benson 1986, p. 21; Mandela 1994, pp. 78–86; Lodge 2006, pp. 11–12; Smith 2010, pp. 34–35; Meredith 2010, pp. 19–20; Sampson 2011, pp. 26–27.</ref> Li iris al [[Johannesburg]], kie li en la [[Universitato de Sud-Afriko]] (UNISA) finstudis per dedistanca studado. Poste li ekstudos [[juro]]n en la Universitato Witwatersrand. ===En Johanesburgon: 1941–1943=== Reveninte al Mqhekezweni en Decembro 1940, Mandela trafis, ke Jongintaba estis [[Aranĝita geedzeco|aranĝinta geedzecojn]] por li kaj Justice; konsternita, ili fuĝis al [[Johanesburgo]] tra [[Queenstown]], kien li alvenis en Aprilo 1941.<ref>Benson 1986, p. 21; Mandela 1994, pp. 73–76; Lodge 2006, p. 12; Smith 2010, pp. 36–39; Meredith 2010, pp. 20–22; Sampson 2011, pp. 27–28.</ref> Mandela trovis laboron kiel nokta gardisto en Crown Mines, nome lia "unua rigardo al la reala sudafrika kapitalismo", sed estis maldungita kiam la ''induna'' (laborestro) malkovris, ke li estas fuĝinto.<ref>Benson 1986, p. 23; Meer 1988, pp. 25–26; Mandela 1994, pp. 89–94; Lodge 2006, pp. 12–13; Smith 2010, p. 40; Meredith 2010, pp. 27–28; Sampson 2011, pp. 29–30.</ref> Li restis kun kuzo en George Goch Township, kiu prezentis Mandela al nemoveblisto kaj aktivulo de la ANK nome [[Walter Sisulu]]. Tiu lasta havigis al Mandela laborpostenon kiel jur-metilernanta [[oficisto]] en la jura firmao de Witkin, Sidelsky kaj Eidelman, kompanio estrata de Lazar Sidelsky, [[Liberalismo|liberala]] judo simpatia al la idearo de la ANK.<ref>Mandela 1994, pp. 96–101; Lodge 2006, pp. 13, 19–21; Smith 2010, p. 41; Meredith 2010, pp. 28–30; Sampson 2011, pp. 30–31.</ref> En tiu firmao, Mandela amikiĝis kun Gaur Radebe — Hlubi membro de la ANK kaj de la [[Sudafrika Komunista Partio|Komunista Partio]] — kaj Nat Bregman, juda [[komunismo|komunisto]] kiu iĝis lia unua amiko blankula.<ref>Mandela 1994, pp. 104–105; Lodge 2006, pp. 22, 31–32; Smith 2010, pp. 43, 48; Meredith 2010, pp. 31–32; Sampson 2011, pp. 32–33.</ref> Mandela ĉeestis en kunsidoj de la Komunista Partio, en kiuj li estis impresita ke [[Sudafrikaj blankuloj|eŭropanoj]], [[Bantuoj|afrikanoj]], [[Hindio|hindianoj]], kaj [[koloruloj]] estis miksitaj kiel egaluloj. Li poste asertis, ke li ne aliĝis al la partio ĉar ties [[ateismo]] konfliktis kun lia kristana kredo, kaj ĉar li rigardis la sudafrikan lukton kiel bazita sur rasaj fundamentoj pli ol kiel [[klasbatalo]].<ref>Mandela 1994, p. 106; Smith 2010, pp. 48–49.</ref> Por pluigi sian pli altan edukadon, Mandela matrikuliĝis en la Universitato de Sudafriko por koresponda kurso, kaj laboris por sia gradigo nokte.<ref>Mandela 1994, p. 100; Smith 2010, p. 44; Meredith 2010, p. 33; Sampson 2011, p. 34.</ref> [[Dosiero:Johannesburg-c1910.jpg|eta|maldekstre|Pritchard Street, [[Johanesburgo]], ĉirkaŭ 1940.]] Ricevante malgrandan salajron, Mandela luprenis ĉambron en domo de Xhoma familio en [[Alexandra]]; spite la enorman malriĉecon, krimon kaj poluadon, Alexandra ĉiam restis speciala loko por li.<ref>Benson 1986, p. 23; Meer 1988, p. 26; Mandela 1994, pp. 99, 108–110; Smith 2010, pp. 44–45; Meredith 2010, p. 33; Sampson 2011, p. 33.</ref> Kvankam ĝenita pro sia malriĉeco, li por mallonge rendevuis kun [[Svazioj|Svazia]] virino antaŭ malsukcese malklopodi la filinon de sia ludonanto.<ref>Mandela 1994, pp. 113–116; Lodge 2006, p. 23; Smith 2010, pp. 45–46; Sampson 2011, p. 33.</ref> Por enspezi monon kaj esti pli proksima al la urbocentro de Johanesburgo, Mandela translokiĝis en la instalaĵojn de la Witwatersrand Indiĝena Laborasocio, vivante inter ministoj de variaj triboj; ĉar la instalaĵoj estis vizitita de variaj ĉefoj, li iam renkontiĝis kun la [[Regento|Regenta Reĝino]] de [[Basutolando]].<ref>Mandela 1994, pp. 118–119; Lodge 2006, p. 24; Meredith 2010, p. 33; Sampson 2011, p. 34.</ref> Fine de 1941, Jongintaba vizitis Johanesburgon — kaj pardonis Mandela pro lia forfuĝo — antaŭ reveni al Tembulando, kie li mortis en la vintro de 1942. Mandela kaj Justice alvenis unutagon malfrue por la funebro.<ref>Mandela 1994, pp. 116–117, 119–120; Lodge 2006, p. 22; Smith 2010, p. 47; Meredith 2010, pp. 33–34; Sampson 2011, p. 33.</ref> Post li trapasis siajn ekzamenojn BA komence de 1943, Mandela revenis al Johanesburgo por sekvi politikan vojon kiel [[advokato]] pli ol iĝi privata konsilanto en Tembulando, kiel estis lia dekomenca plano.<ref>Mandela 1994, pp. 122, 126–27; Smith 2010, p. 49; Meredith 2010, p. 34; Sampson 2011, p. 34.</ref> Li poste asertis, ke li spertis neniun epifanion, sed ke li "simple trovis [sin mem] farante tion, kaj ne povis fari alimaniere."{{sfn|Mandela|1994|p=135}} == Politika aktivado == ===Juraj studoj kaj la Junulara Ligo de ANK: 1943–1949=== Li jam kiel jur-studento partoprenis en la laboro de la politika opozicio kontraŭ la blanka minoritata reĝimo por la politikaj, socialaj kaj ekonomiaj rajtoj de la nigra plimulto. Li enpaŝis en [[1942]] al ANC ([[Afrika Nacia Kongreso]]) kaj fondis tie post du jaroj kun [[Walter Sisulu]], [[Oliver Tambo]] kaj aliaj la junularan organizaĵon de ANK. Mandela ekstudis juron en la [[Universitato de Witwatersrand]], kie li estis la nura nigrula afrika studento kaj frontis rasismon. Tie, li amikiĝis kun liberalaj kaj komunistaj eŭropdevenuloj, judaj kaj hindiaj studentoj, inter kiuj [[Joe Slovo]] kaj [[Ruth First]].<ref>Meer 1988, pp. 33–34; Mandela 1994, pp. 127–131; Smith 2010, pp. 64–65; Meredith 2010, pp. 34–35; Sampson 2011, pp. 34–35.</ref> Estante pli kaj pli politikigita, en Aŭgusto 1943 Mandela manifestaciis apoge al sukcesa bus-bojkoto kontraŭ prezplialtigoj.<ref>Mandela 1994, pp. 122–123; Lodge 2006, pp. 27–28; Smith 2010, p. 48; Meredith 2010, p. 44; Sampson 2011, p. 37.</ref> Aliĝinta al la ANK, li estis pli kaj pli influita de Sisulu, kaj pasigis tempon kun aliaj aktivuloj en la hejmo de Sisulu en Orlando, [[Soweto]], kiel sia olda amiko Oliver Tambo.<ref>Mandela 1994, p. 136; Smith 2010, p. 53; Meredith 2010, pp. 36, 43.</ref> En 1943, Mandela renkontiĝis kun [[Anton Lembede]], membro de ANK aliĝinta al la "Afrikista" branĉo de [[Afrika naciismo]], kiu estis arda opozicianto al la ras-unuiĝinta fronto kontraŭ koloniismo kaj imperiismo aŭ al alianco kun komunistoj.<ref>Mandela 1994, pp. 137–139; Lodge 2006, pp. 33–34; Smith 2010, p. 53; Meredith 2010, pp. 42–43; Sampson 2011, pp. 38–39.</ref> Spite sia amikeco kun ne-nigruloj kaj komunistoj, Mandela sekvis la ideojn de Lembede, en la kredo ke nigraj afrikanoj povus esti tute sendependaj en sia luktado por politika mem-determinado.<ref>Benson 1986, p. 31; Meer 1988, pp. 34–35; Mandela 1994, pp. 142–143; Smith 2010, p. 54.</ref> Decidintaj pri la neceso de junulara branĉo por amas-mobiligi afrikanojn opozicie al ties subpremado, Mandela estis inter delegitaro kiu venis al prezidanto de ANK [[Alfred Bitini Xuma]] ĉe lia hejmo en [[Sophiatown]] kun tiu propono; la Junulara Ligo de la [[Afrika Nacia Kongreso]] (ANCYL) estis fondita en paska dimanĉo 1944 en la Socia Centro de Bantuaj Viroj, kun Lembede kiel prezidanto kaj Mandela kiel membro de ties plenumkomitato.<ref>Benson 1986, pp. 28–29; Mandela 1994, pp. 139–143; Lodge 2006, p. 35; Smith 2010, pp. 52–56; Meredith 2010, pp. 44–46; Sampson 2011, pp. 39–41.</ref> [[Dosiero:Mandela e Evelyn 1944.jpg|eta|dekstre|Mandela kaj Evelyn en Julio 1944, en la nupto de Walter kaj Albertina Sisulu en la Socia Centro de Bantuoj.{{sfn|Smith|2010|p=fotoj}}]] Ĉe Sisulu, Mandela ekkonis [[Evelyn Mase]], zorgistino kaj aktivulino de la ANK el Ngkobo, [[Transkejo]]. Enirinte en amrilaton kaj geedziĝinte en Oktobro 1944, ili dekomence loĝis kun siaj parencoj ĝis translokiĝi al luprenita domo en la kvartalo Orlando, [[Soweto]] komence de 1946.<ref>Benson 1986, p. 24; Meer 1988, pp. 39–40; Mandela 1994, pp. 144, 148–149; Lodge 2006, pp. 24, 25; Smith 2010, pp. 59–62; Meredith 2010, p. 47; Sampson 2011, p. 36.</ref> Ilia unua filo, Madiba "Thembi" Thembekile, naskiĝis en Februaro 1945; filino, Makaziwe, naskiĝis en 1947 sed mortis pro [[meningito]] naŭ monatojn poste.<ref>Meer 1988, pp. 40–41; Mandela 1994, pp. 149, 152; Lodge 2006, p. 29; Smith 2010, pp. 60–64; Meredith 2010, p. 48; Sampson 2011, p. 36.</ref> Al Mandela plaĉis la hejma vivo, kaj foje gastigis siajn patrinon kaj fratinon, Leabie.<ref>Meer 1988, p. 40; Mandela 1994, pp. 150, 210; Lodge 2006, p. 30; Smith 2010, p. 67; Meredith 2010, p. 48; Sampson 2011, p. 36.</ref> Komence de 1947, liaj tri jaroj de artikoloj finis en Witkin, Sidelsky kaj Eidelman, kaj li decidis iĝi plen-tempa studento, vivtenante el pruntoj el Bantu Welfare Trust (Bantua Bonfargrupo).<ref>Mandela 1994, p. 151; Smith 2010, p. 64; Meredith 2010, pp. 48–49.</ref> En Julio 1947, Mandela urĝe portis Lembede, kiu estis malsana, al hospitalo, kie li mortis; li estis sukcedita kiel prezidanto de la junulara ligo de ANCYL fare de la pli modera Peter Mda, kiu konsentis kunlabori kun komunistoj kaj ne-nigruloj, kaj nomumis Mandela sekretario de la ANCYL.<ref>Benson 1986, p. 36; Meer 1988, p. 43; Mandela 1994, pp. 153–154; Smith 2010, p. 66; Sampson 2011, p. 48.</ref> Mandela malkonsentis kun la demarŝoj de Mda, kaj en Decembro 1947 subtenis nesukcesajn klopodojn elpeli komunistojn el la ANCYL, konsiderante ilian ideologion ne-afrika.<ref>Mandela 1994, p. 154; Sampson 2011, p. 42.</ref> En 1947, Mandela estis elektita al la plenumkomitato de la branĉo de la ANK de la provinco [[Transvalo]], kaj servis kun la regiona prezidanto C. S. Ramohanoe. Kiam Ramohanoe agadis kontraŭ la deziroj de la kommitato por kunlabori kun hindianoj kaj komunistoj, Mandela estis unu el tiuj kiuj devigis lin rezigni.<ref>Mandela 1994, pp. 154–157; Lodge 2006, p. 37; Smith 2010, p. 66; Sampson 2011, p. 49.</ref> En la sudafrika ĝenerala balotado de 1948, en kiu nur blankuloj rajtis voĉdoni, la Afrikaner-dominata "Herenigde Nasionale Party" de [[Daniel François Malan]] enpoviĝis, tuj uniiginte al la Afrikanerparty por formi la [[Nacia Partio de Sud-Afriko|Nacian Partion]]. Malferme [[Scienca rasismo|rasisma]], la partio kodigis kaj etendis la rasan segregadon per nova [[apartismo|apartisma leĝaro]].<ref>Benson 1986, p. 35; Mandela 1994, pp. 159–162; Lodge 2006, pp. 41–42; Smith 2010, pp. 70–72; Meredith 2010, pp. 76–78; Sampson 2011, pp. 51–52.</ref> Akirante pliigante influon en la ANK, Mandela kaj lia partiaj aliancanoj ekdefendis [[Rekta agado|rektan agadon]] kontraŭ apartismo, kiel per [[bojkoto]]j kaj [[striko]]j, influitaj per taktikoj jam uzitaj de la sudafrika hindia komunumo. Xuma ne apogis tiujn taktikojn kaj estis forigita el la prezidenteco per [[Mocio de demisio|mocio de malkonfido]], kaj anstataŭita de James Moroka kaj pli agema plenumkomitato en kiu estis Sisulu, Mda, Tambo, kaj Godfrey Pitje.<ref>Benson 1986, pp. 36–37; Mandela 1994, pp. 162–165; Lodge 2006, p. 44; Smith 2010, pp. 72–73; Meredith 2010, pp. 78–79; Sampson 2011, pp. 53–55.</ref> Mandela poste konfesis, ke li kaj liaj kolegoj estis "gvidantaj la ANK al pli radikala kaj revolucia vojo."{{sfn|Mandela|1994|p=165}} Dediĉinta sian tempon al politiko, Mandela malsukcesis sian finan jaron en Witwatersrand trifoje; li finfine ne ricevis sian gradigon en Decembro 1949.<ref>Smith 2010, pp. 68–70; Sampson 2011, p. 35.</ref> Mandela poste estos ankaŭ la gvidanto de la kontraŭrezista kampanjo de ANK de [[1952]] kaj ĉe la popola kongreso (''Congress of the People'') de [[1955]], kiu akceptis la liberec-ĉarton, postan bazon de la kontraŭ-apartisma movado. ===Defia Kampanjo kaj Prezidenteco de la Transvala ANK: 1950–1954=== [[Dosiero:Flag of the African National Congress.svg|eta|maldekstre|La trikolora [[flago]] de ANK; nigra pro la popolo, verda pro la tero, kaj orkolora pro la rimedoj de Afriko{{sfn|Benson|1986|p=26}}]] Mandela ekhavis la postenon de Xuma en la nacia komitato de la ANK en Marto 1950,<ref>Mandela 1994, p. 168; Lodge 2006, p. 44; Sampson 2011, pp. 55–56.</ref> kaj tiun saman jaron li estis elektita nacia prezidanto de la junulara ligo ANCYL.<ref>Benson 1986, p. 41; Mandela 1994, p. 176; Lodge 2006, p. 47; Smith 2010, p. 78; Meredith 2010, p. 88; Sampson 2011, pp. 63–64.</ref> En Marto, okazis la Kongreso por la Defendo de la Libera Parolo en Johanesburgo, kunigante afrikajn, hindiajn, kaj komunistajn aktivulojn por alvoki [[Tago de la Laboro|majotagan]] [[ĝenerala striko|ĝeneralan strikon]] proteste kontraŭ apartismo kaj la regadon fare de la blankula minoritato. Mandela opoziciis al la striko, ĉar ĝi estis mult-rasa kaj ne ANK-estrita, sed majoritato de nigrulaj laboristoj partoprenis, rezulte en pliigita polica subpremado kaj enkonduko de la Leĝo por Subpremado de Komunismo, 1950, kio malhelpis la agadon de ĉiuj protestantoj.<ref>Benson 1986, pp. 38–40; Meer 1988, pp. 48–49; Mandela 1994, pp. 165–167; Smith 2010, pp. 74–75; Meredith 2010, pp. 81–83; Sampson 2011, pp. 61–62.</ref> En la nacia kongreso de la ANK de Decembro 1951, li plue argumentis kontraŭ tutrasa unuigita fronto, sed li perdis la voĉdonon.<ref>Mandela 1994, p. 176; Smith 2010, p. 78; Sampson 2011, pp. 63–64.</ref> Tiukadre, Mandela malakceptis la afrikisman sintenon de Lembede kaj aliĝis al idearo de mult-rasa fronto kontraŭ apartismo.<ref>Benson 1986, p. 42; Meer 1988, p. 55; Lodge 2006, p. 48; Meredith 2010, p. 94.</ref> Influita de amikoj kiel Moses Kotane kaj de la apogo de [[Sovetunio]] al la [[Militoj de nacia liberigo]], lia dekomenca malfido al komunismo ekvanuis kaj li eklegis literaturon de [[Karl Marx]], [[Vladimir Lenin]], kaj [[Mao Zedong]], kaj finfine aliĝis al la [[Marksismo|marksisma filozofio]] de la [[dialektika materiismo]].<ref>Mandela 1994, pp. 177–172; Lodge 2006, pp. 45, 47; Smith 2010, pp. 75–76; Meredith 2010, p. 87; Sampson 2011, pp. 64–65.</ref> Komentante pri komunismo, li poste asertis, ke li "trovis [sin] forte kredanta la ideon ke senklasa socio, en [sia] menso, estas simila al la tradicia afrika kulturo en kiu la vivo estis komuna."{{sfn|Mandela|1994|p=172}} En Aprilo 1952, Mandela eklaboris por la jura firmao de H.M. Basner, kiu estis posedo de komunisto,<ref>Mandela 1994, p. 165; Lodge 2006, p. 53; Smith 2010, p. 77; Meredith 2010, p. 92.</ref> kaj lia pliiĝanta engaĝiĝo al laboro kaj aktivismo signifis ke li dediĉis malpli da tempo al sia familio.<ref>Mandela 1994, p. 170; Smith 2010, p. 94; Meredith 2010, p. 103.</ref> En 1952, la ANK ekpreparis kunecan [[Defia Kampanjo|Defian Kampanjon]] kontraŭ apartismo kune kun hindiaj kaj komunistaj grupoj, fondante Nacian Korpuson de Voluntuloj por rekruti volontulojn. Tiu kampanjo estis planita por sekvi la vojon de [[neperforta rezisto]] influita de [[Mahatma Gandhi]]; kelkaj subtenis tion pro etikaj tialoj, sed Mandela anstataŭe konsideris tion praktike utila.<ref>Benson 1986, pp. 44–46; Meer 1988, pp. 56–58; Mandela 1994, pp. 182–183; Smith 2010, pp. 77, 80; Meredith 2010, pp. 88–89; Sampson 2011, pp. 66–67.</ref> Dum manifestacio en [[Durban]] en 22a de Junio, Mandela diskursis al homamaso de 10 000 personoj, iniciate de la kampanjaj protestoj pro kio li estis arestita kaj por mallonge malliberigita en la prizono Marshall Square.<ref>Mandela 1994, pp. 183–188; Lodge 2006, p. 52, 53.</ref> Tiuj okazaĵoj establis Mandela kiel unu el la plej bone konataj nigrulaj politikaj figuroj en Sudafriko.{{sfn|Lodge|2006|p=47}} Pro pluaj protestoj, la membreco de la ANK kreskiĝis el 20 000 ĝis 100 000 anoj; la registaro respondis per amasarestoj kaj aprobis la Leĝon de Publika Sekureco en 1953 por permesi la deklaron de [[militleĝo]].<ref>Mandela 1994, pp. 188–192; Sampson 2011, p. 68.</ref> En Majo, aŭtoritatoj malpermesis, ke la prezidanto de la Transvala ANK nome J. B. Marks faru publikan aperon; malkapabla pluteni sian postenon, li rekomendis Mandela kiel sia sukcedanto. Kvankam afrikistoj opoziciis al lia kandidatiĝo, Mandela estis elektita kiel regiona prezidanto en Oktobro.<ref>Benson 1986, p. 51; Mandela 1994, pp. 194–195; Lodge 2006, p. 54; Smith 2010, p. 85; Sampson 2011, pp. 72–73.</ref> [[Dosiero:The Nelson Mandela House.jpg|eta|dekstre|Iama domo de Mandela en Johanesburga kvartalo de [[Soweto]].]] En Julio 1952, Mandela estis arestita laŭ la Leĝo por Subpremado de Komunismo kaj suferis proceson kiel unu el la 21 akuzitoj — inter kiuj Moroka, Sisulu, kaj Yusuf Dadoo — en Johanesburgo. Kondamnitaj pro "statuta komunismo", termino kiun la registaro uzis por priskribi la plej fortan opozicion al la apartismo, ilia kondamno al naŭ monatoj de [[punlaboro]] estis ŝanĝita al du jaroj de enprizonigo.<ref>Benson 1986, pp. 50–51; Mandela 1994, pp. 195–198; Lodge 2006, p. 54; Smith 2010, pp. 83–84; Meredith 2010, p. 92; Sampson 2011, pp. 71–72.</ref> En Decembro, Mandela ricevis ses-monatan malpermeson partopreni en mitingoj aŭ paroli al pli ol unu individuo samtempe, faris sian Transvalan prezidantecon de ANK nepraktika, kaj dum tiu periodo la Defia Kampanjo vanuiĝis.<ref>Meer 1988, p. 64; Mandela 1994, pp. 199–200, 204; Smith 2010, p. 86; Sampson 2011, p. 73.</ref> En Septembro 1953, Andrew Kunene legis la diskurson de Mandela "No Easy Walk to Freedom" (Ne estas facila vojo al libero) en la kunsido de la Transvala ANK; la titolo estis prenita el citaĵo de hindia sendependigestro [[Jawaharlal Nehru]], grava influo al la pensaro de Mandela. Tiu diskurso planis agadplanon por scenejo en kiu la ANK estas malpermesita. Tiu plano de Mandela, aŭ M-Plano, postulis la dividon de la organizaĵo en strukturo de sekretaj ĉeloj kun pli centrigita estreco.<ref>Benson 1986, pp. 58–59; Meer 1988, p. 60; Mandela 1994, pp. 205–207, 231; Lodge 2006, p. 58; Meredith 2010, pp. 107–108; Smith 2010, pp. 116–117; Sampson 2011, pp. 81–82, 84–85.</ref> Mandela eklaboris kiel [[advokato]] por la firmao Terblanche kaj Briggish, antaŭ veni al la pli liberala Helman kaj Michel, aprobinte la kvalifikajn ekzamenojn por iĝi plenrajta advokato.<ref>Mandela 1994, pp. 209–210; Smith 2010, p. 87; Meredith 2010, p. 95; Sampson 2011, p. 7.</ref> En Aŭgusto 1953, Mandela kaj Tambo malfermis sian propran juran firmaon, nom Mandela kaj Tambo, funkcianta en urbocentro de Johanesburgo. Estante la nura afrikan-estrita jura firmao en la lando, ĝi estis populara inter ofenditaj nigruloj, ofte traktante kazojn de [[policbrutaleco]]. Malŝatata de la aŭtoritatoj, la firmao estis devigita translokigi al tro fora loko ĉar ilia oficeja permesilo estis forigita laŭ la Leĝo de Grupaj Areoj; kiel rezulto, ili klientaro dismuntiĝis.<ref>Benson 1986, pp. 54–57; Meer 1988, p. 61; Mandela 1994, pp. 210–216; Lodge 2006, p. 73; Smith 2010, pp. 87–93; Meredith 2010, pp. 95–101; Sampson 2011, pp. 77–80.</ref> Kiel advokato de aristokrata heredo, Mandela estis parto de la Johanesburga elita [[meza klaso]] de nigruloj, kaj ricevis multan respekton el la komunumo de nigruloj.{{sfn|Lodge|2006|pp=28–29, 75}} Kvankam dua filino, [[Makaziwe Mandela]], naskiĝis en Majo 1954, la rilato de Mandela kun Evelyn malboniĝis, kaj ŝi akuzis lin pro adolto. Eble li havis amaferojn kun ANK-anino [[Lillian Ngoyi]] kaj sekretariino Ruth Mompati; variaj individuoj proksimaj al Mandela en tiu periodo asertis poste, ke tiu lasta faris el li filon.<ref>Meredith 2010, pp. 103–104; Smith 2010, pp. 95–99, 105–106.</ref> Ĝenita pro la konduto de sia filo, Nosekeni revenis al Transkejo, dum Evelyn aliĝis al la [[Atestantoj de Jehovo]] kaj malakceptis la priokupado de Mandela kun politiko.<ref>Mandela 1994, pp. 293–294; Meredith 2010, pp. 104–105; Smith 2010, pp. 98–99, 105–106; Sampson 2011, pp. 76–77.</ref> ===Popolkongreso kaj Proceso de Perfido: 1955–1961=== En [[1956]] Mandela estis akuzita kun 155 aliaj aktivuloj pro ŝtatperfido. La mamut-proceso daŭris ĝis [[1961]] kaj finiĝis per liberigo de ĉiu akuzito. Origine Mandela estis konata reprezentanto de la [[senperforto]], sed post kiam en marto de 1960 en [[Sharpeville]] oni pafis la senarmilajn demonstrantojn kaj sekve ANK kaj aliaj kontraŭ-apartismaj grupoj estis malpermesitaj, Mandela kaj liaj kunbatalantoj akceptis la neceson de perforta batalo kontraŭ la apartismo. En [[1961]], li iĝis gvidanto de la armita alo de ANK, nome de ''Umkhonto we Sizwe'' ("Lanco de la Nacio"). Post partopreni en la nesukcesa protesto eviti la devigitan translokigon de ĉiuj nigruloj el la ĉeurbo Sophiatown de Johanesburgo en Februaro 1955, Mandela konkludis, ke la violenta agado montriĝas necesa por finigi la apartismon kaj la regadon fare de la minoritato de blankuloj.<ref>Mandela 1994, pp. 218–233, 234–236; Lodge 2006, pp. 59–60; Meredith 2010, pp. 114–117; Smith 2010, p. 120–123; Sampson 2011, pp. 82–84.</ref> Je lia konsilo, Sisulu petis armilaron el la [[Popola Respubliko Ĉinio]], kio estis malakceptita. Kvankam la ĉina registaro apogis la lukton kontraŭ la apartismo, ili kredis, ke la movado estas nesufiĉe preparata por [[gerilo|gerila militagado]].<ref>Mandela 1994, pp. 226–227; Lodge 2006, p. 60; Meredith 2010, pp. 108–109; Smith 2010, p. 118; Sampson 2011, p. 84.</ref> Kun la impliko de la Sudafrika Hindia Kongreso, la Popola Kongreso de Koloruloj, la Sudafrika Kongreso de Sindikatoj kaj la Sudafrika Kongreso de Demokratoj, la ANK planis Kongreson de la Popolo, alvokante al ĉiuj sudafrikanoj sendi proponojn por la epoko post-apartiisma. Bazite sur la responfoj, estis redaktita la Ĉarto de Libereco skizita de [[Rusty Bernstein]], alvokante al la kreado de demokrata, ne-rasisma ŝtato kun la [[ŝtatigo]] de la ĉefa industrio. La ĉarto estis adoptita en kongreso en Junio 1955 en [[Kliptown]]; 3 000 delegitoj partoprenis en la evento, kiu estis perforte fermita de la polico.<ref>Benson 1986, pp. 64–67; Meer 1988, pp. 71–75; Mandela 1994, pp. 243–249; Lodge 2006, pp. 65–66; Meredith 2010, pp. 129–133; Smith 2010, pp. 118–120, 125–128; Sampson 2011, pp. 87–95.</ref> La enhavo de la Ĉarto de Libereco restis grava por Mandela, kaj en 1956 li priskribis ĝin kiel "inspiro por la popolo de Sudafriko".{{sfn|Meredith|2010|p=134}} Post la fino de dua malpermeso en Septembro 1955, Mandela iris por feritempo al [[Transkejo]] por diskuti la rezulton de la Leĝo de Bantuaj Aŭtoritatoj de 1951 kun la lokaj tribestroj, kaj vizitis sian patrinon kaj Noengland antaŭ sekvi al [[Kaburbo]].<ref>Mandela 1994, pp. 253–274; Smith 2010, pp. 130–132; Sampson 2011, pp. 96–99.</ref> En Marto 1956 li ricevis sian trian malpermeson de publikaj aperoj, kio limigis lin al Johanesburgo dum kvin jaroj, sed li ofte defiis tion.<ref>Mandela 1994, p. 275; Meredith 2010, p. 147; Sampson 2011, pp. 101–102.</ref> La geedzeco de Mandela rompiĝis kaj Evelyn lasis lin, portante iliajn filojn loĝi kun sia frato. La proceso por divorco ekis en Majo 1956, kaj ŝi plendis, ke Mandela fizike perfortis ŝin; li neis tiujn akuzojn, kaj plendis por akiri la gardadon de iliaj filoj.<ref>Meer 1988, pp. 79–80; Meredith 2010, pp. 143–144; Smith 2010, pp. 100–102; Sampson 2011, p. 110.</ref> Ŝi retiris sian peton separiĝi en Novembro, sed Mandela petis la divorcon en Januaro 1958; la divorco estis oficialigita en Marto, kaj la filoj estis atribuitaj al la gardado fare de Evelyn.<ref>Meer 1988, pp. 79–80; Mandela 1994, p. 296; Smith 2010, pp. 102–104; Sampson 2011, p. 110.</ref> Dum la divorcoproceso, li ekrilatis kun sociala laboristo, [[Winnie Madikizela-Mandela|Winnie Madikizela]], al kiu li edziĝis en Bizana, en Junio 1958. Ŝi poste eniris en la aktiveco de ANK, kaj pasigis kelkajn semajnojn en prizono.<ref>Benson 1986, pp. 74–76; Meer 1988, p. 93; Mandela 1994, pp. 306–311; Lodge 2006, pp. 75–77; Meredith 2010, pp. 144–149; Smith 2010, pp. 104, 132–145; Sampson 2011, pp. 110–113.</ref> Kune ili havis du filojn: Zenani, naskita en Februaro 1959, kaj [[Zindzi Mandela-Hlongwane|Zindziswa]] (1960–2020).{{sfn|Meredith|2010|pp=165, 186}} En Decembro 1956, Mandela estis arestita kun plej el la nacia plenumkomitato de ANK, kaj akuzita pro "alta perfido" kontraŭ la ŝtato. Okazinta en la Johanesburga Prizono inter amasaj protestoj, ili suferis preparan pridemandadon antaŭ la atribuo de [[kaŭcio]].<ref>Benson 1986, pp. 68, 71–72; Meer 1988, p. 83; Mandela 1994, pp. 283–292; Meredith 2010, pp. 136–141; Smith 2010, pp. 163–164; Sampson 2011, pp. 103–106.</ref> la refuto de la defendantoj ekis en Januaro 1957, estrita de defend-advokato Vernon Berrangé, kaj li pluis ĝis la kazo estis prokrastita en Septembro. En Januaro 1958, Oswald Pirow estis nomumita akuzisto, kaj en Februaro la juĝisto decidis, ke estas "sufiĉa tialo" por ke la akuzitoj iru al juĝado en la Transvala Supera Kortumo.<ref>Mandela 1994, pp. 299–305; Meredith 2010, p. 142; Smith 2010, pp. 167–168; Sampson 2011, pp. 116–117.</ref> La formala "Juĝo pro Perfido" startis en [[Pretorio]] en Aŭgusto 1958, kaj la akuzitoj sukcese forigis la tri juĝistojn — ĉiuj ligitaj al la reganta Nacia Partio — kiuj devis esti anstataŭitaj. En Aŭgusto, unu akuzo estis forfalita, kaj en Oktobro la akuzteamo retiris sian akuzdokumenton, metante reformulitan version en Novembro kiu argumentis, ke la estroj de ANK faris altan perfidon alvokante al violenta revolucio, akuzo kiun la akuzitoj neis.<ref>Mandela 1994, pp. 331–334; Meredith 2010, pp. 162, 165; Smith 2010, p. 167; Sampson 2011, pp. 122–123.</ref> En Aprilo 1959, afrikistoj malkonsentaj kun la demarŝoj de la unuigita fronto de ANK fondis la [[Pan Africanist Congress of Azania|Tutafrikisma Kongreso]] (TAK); Mandela malkonsentis kun la rase ekskludaj praktikoj de TAK, priskribante ilin kiel "nematuraj" kaj "naivaj".<ref>Benson 1986, p. 79; Meer 1988, pp. 90–92, 141–143; Mandela 1994, pp. 327–330; Meredith 2010, pp. 167–168; Smith 2010, pp. 171–173; Sampson 2011, pp. 117–122.</ref> Ambaŭ partioj partoprenis en kampanjo kontraŭ paspermesiloj komence de 1960, en kiuj afrikanoj bruligis paspermesilojn kiuj estis laŭleĝe devige portendaj. Unu el la TAK-organizitaj manifestacioj ricevis pafadon el la polico, kio rezultis en mortoj de 69 protestantoj en la nomita [[Masakro de Sharpeville]]. La okazaĵo ricevis internacian kondamnon de la registaro kaj rezultis en protestaj tumultoj tra tuta Sudafriko, kaj Mandela publike brulis sian paspermesilon solidarece.<ref>Benson 1986, pp. 83–84; Meer 1988, pp. 144–147; Mandela 1994, pp. 342–346; Lodge 2006, pp. 81–82; Meredith 2010, pp. 167–170; Smith 2010, pp. 173–175; Sampson 2011, pp. 130–131.</ref> Responde al la maltrankvilo, la registaro plenumis la staton de urĝo, deklarante [[militleĝo]]n kaj malpermesante la ANK kaj la TAK; en Marto, oni arestis Mandela kaj aliajn aktivulojn, enprizonante ilin por kvin monatoj sen jura akuzo en la sensanitaraj kondiĉoj de la Pretoria Loka prizono.<ref>Benson 1986, pp. 85–86; Mandela 1994, pp. 347–357; Meredith 2010, pp. 172–175; Smith 2010, p. 175; Sampson 2011, pp. 132–133.</ref> La enprizonigo okazigis problemojn por Mandela kaj liaj kunakuzitoj en la Proceso pro Perfido; iliaj advokatoj ne rajtis kontakti ilin, kaj tial oni decidis, ke la advokatoj retiriĝos proteste ĝis la akuzitoj estu liberigitaj el prizono kiam la stato de urĝo estis forigita fine de Aŭgusto 1960.<ref>Mandela 1994, pp. 357–364; Meredith 2010, pp. 176, 184; Smith 2010, p. 177; Sampson 2011, pp. 134–135.</ref> En la sekvaj monatoj, Mandela uzis sian liberan tempon por organizi Tut-Afrikan Konferencon apud [[Pietermaritzburg]], [[Kvazulu-Natalo|Natalo]], en Marto 1961, en kiu 1 400 kontraŭ-apartismaj delegitoj kunsidis, kaj interkonsentis al hejma striko por marki la 31an de Majo, nome la tago kiam Sudafriko iĝis respubliko.<ref>Benson 1986, p. 98; Mandela 1994, pp. 373–374; Lodge 2006, pp. 83–84; Meredith 2010, pp. 187–188; Smith 2010, pp. 183–185; Sampson 2011, pp. 140–143.</ref> La 29an de Marto 1961, ses jarojn post la komenco de la Proceso pro Perfido, la juĝistoj produktis verdikton de nekulpo, asertante ke estas nesufiĉa pruvaro por kondamni la akuzitojn pro "alta perfido", ĉar ili estis defendante nek komunismon nek violentan revolucion; tiu rezulto ĝenis la registaron.<ref>Benson 1986, p. 94; Meer 1988, p. 151; Mandela 1994, pp. 377–380; Lodge 2006, p. 84; Meredith 2010, pp. 188–189; Smith 2010, p. 178; Sampson 2011, p. 143.</ref> ===MK, SACP, kaj turneo tra Afriko: 1961–62=== [[Dosiero:liliesleaf hut1.jpg|eta|dekstra|Kabano en la bieno Liliesleaf Farm, kie Mandela kaŝiĝis.]] Maskita kiel ŝoforo, Mandela veturis tra la lando sekrete, organizante la novan ĉel-strukturon de la ANK kaj la planitan amasan hejman strikon. Referencata kiel la "Nigra Pimpernel" en gazetara referenco al la romano de [[Emma Orczy]] de 1905 nome ''[[La ruĝa anagalo|The Scarlet Pimpernel]]'' — averto por lia aresto estis disvastigita de la polico.<ref>Benson 1986, p. 99; Mandela 1994, pp. 283–287; Meredith 2010, pp. 192–193; Smith 2010, pp. 186–188, 193; Sampson 2011, pp. 144–146, 154.</ref> Mandela tenis sekretajn kunsidojn kun ĵurnalistoj, kaj post la registaro malsukcesis eviti la strikon, li avertis ilin, ke multaj kontraŭ-apartismaj aktivuloj tuj turniĝos al violento pere de grupoj kiel la "Poqo" aŭ Azania Popola Liberiga Armeo de TAK.<ref>Mandela 1994, pp. 289–291; Smith 2010, pp. 188–189; Sampson 2011, pp. 147–149.</ref> Li kredis, ke la ANK formos armitan grupon kanaligante iome da tiu violento en kontrolita direkto, konvinkante kaj la estron de la ANK nome [[Albert Luthuli]] — kiu estis morale opozicia al violento — kaj aliancanajn aktivulajn grupojn pri ties neceso.<ref>Mandela 1994, pp. 393–396; Meredith 2010, pp. 199–200; Smith 2010, pp. 206–210; Sampson 2011, pp. 150–151.</ref> Inspirita de la agadoj de la movado de [[Fidel Castro]] nome [[Movado 26-a de Julio|26-a de Julio]] en la [[Kuba Revolucio]], en 1961 Mandela, Sisulu, kaj Slovo kun-fondis [[Umkhonto we Sizwe]] ("Lanco de la Nacio", mallongigite MK el U'''mk'''honto). Estante proparolanto de la milita grupo, Mandela akiris ideojn el literaturo pri gerila militagado fare de marksistoj kiel Mao kaj [[Che Guevara]] same kiel el la milit-teoriulo [[Carl von Clausewitz]].<ref>Benson 1986, p. 107; Mandela 1994, pp. 397–398; Meredith 2010, pp. 197–198, 200–201; Smith 2010, pp. 209–214; Sampson 2011, pp. 151–154.</ref> Kvankam dekomence estis deklarita oficiale separata el la ANK por ne damaĝi ties reputacion, la MK estis poste amplekse agnoskita kiel armita branĉo de la partio.<ref>Smith 2010, pp. 209–210; Sampson 2011, p. 151.</ref> Plej fruaj membroj de MK estis blankulaj komunistoj kiuj estis kapablaj kaŝi Mandela en siaj hejmoj; post esti kaŝita en la apartemmento de komunisto Wolfie Kodesh en Berea, Mandela translokiĝis al komunist-posedata bieno Liliesleaf Farm en Rivonio, kie li kuniĝis kun Raymond Mhlaba, Slovo, kaj Bernstein, kiuj kune preparis la konstitucion de la MK.<ref>Benson 1986, p. 107; Mandela 1994, pp. 397–409; Lodge 2006, pp. 92–93; Meredith 2010, pp. 201–204; Smith 2010, pp. 191, 222–229; Sampson 2011, pp. 154–156.</ref> Kvankam poste Mandela neis, pro politikaj tialoj, esti iam membro de la Komunista Partio, historia esploro publikigita en 2011 klare sugestis, ke li estis aliĝinta fine de la 1950-aj jaroj aŭ komence de la 1960-aj jaroj.{{sfn|Ellis|2011|pp=667–668}} Tio estis konfirmita kaj de SACP kaj de ANK post la morto de Mandela. Laŭ la SACP, li ne nur estis membro de la partio, sed ankaŭ servis en ties Centra Komitato.{{sfn|Ellis|2016|p=1}}<ref name="Mandela'sCommunism">{{cite web |url=http://www.sacp.org.za/main.php?ID=4151%20 |title=SACP statement on the passing away of Madiba |website=South African Communist Party |date=6a de Decembro 2013 |access-date=29a de Junio 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303223354/http://www.sacp.org.za/main.php?ID=4151%20 |archive-date=3a de Marto 2016 |url-status=dead |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-07-07 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160303223354/http://www.sacp.org.za/main.php?ID=4151%20 |arkivdato=2016-03-03 }}{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160303223354/http://www.sacp.org.za/main.php?ID=4151%20 |date=2016-03-03 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.sacp.org.za/main.php?ID=4151%20 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-07-07 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160303223354/http://www.sacp.org.za/main.php?ID=4151%20 |arkivdato=2016-03-03 }}; {{cite news |last=Marrian |first=Natasha |title=SACP confirms Nelson Mandela was a member |url=http://www.bdlive.co.za/national/politics/2013/12/06/sacp-confirms-nelson-mandela-was-a-member |access-date=7a de Decembro 2013 |newspaper=Business Day |location=South Africa |date=6a de Decembro 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306232040/http://www.bdlive.co.za/national/politics/2013/12/06/sacp-confirms-nelson-mandela-was-a-member |archive-date=6a de Marto 2016 |url-status=dead }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160306232040/http://www.bdlive.co.za/national/politics/2013/12/06/sacp-confirms-nelson-mandela-was-a-member |date=2016-03-06 }}</ref> Funkciante tra ĉel-strukturo, MK planis agojn de [[sabotado]] kiu faru maksimuman premon al la registaro kontraŭ minimumaj eblaj perdoj; ili klopodis bombadi militistajn instalaĵojn, [[elektra centralo|elektrajn centralojn]], telefonliniojn, kaj komunikvojojn nokte, kiam civiluloj ne ĉeestu. Madela asertis, ke ili elektis sabotadon ĉar ĝi estas la malplej damaĝa agado, ne postulas mortigojn, kaj havigas la plej eblajn esperojn por rasa reamikiĝo poste; li neniam agnoskis, ke se tio estu estinta malsukcesa, tiam gerila militagado estus estinta necesa.<ref>Benson 1986, p. 108; Meer 1988, p. 171; Mandela 1994, pp. 411–412; Lodge 2006, p. 90; Meredith 2010, p. 204.</ref> Tuj post la estro de la ANK Luthuli ricevis la [[Nobel-premio pri paco|Nobel-premion pri paco]], MK publike anoncis sian ekziston per 57 bomboj en la afrikansa festotago de la "Geloftedag" (16a de Decembro) 1961, sekvita de pluaj atakoj en Novjaro.<ref>Benson 1986, p. 110; Meer 1988, p. 170; Mandela 1994, pp. 413–415; Lodge 2006, p. 95; Meredith 2010, p. 206; Smith 2010, pp. 239–246; Sampson 2011, pp. 158–159.</ref> La ANK decidis sendi Mandela kiel delegito al la kunsido de Februaro 1962 de la Movado de Tut-Afrika Liberigo por Orienta, Centra kaj Suda Afriko (PAFMECSA) en [[Adis-Abebo]], Etiopio.<ref>Benson 1986, p. 111; Meer 1988, pp. 171–172, 176; Mandela 1994, pp. 418–425; Lodge 2006, p. 95; Smith 2010, pp. 251–254; Benneyworth 2011, p. 81; Sampson 2011, pp. 160–162.</ref> Elirinta el Sudafriko sekrete tra [[Beĉuanalando]], survoje Mandela vizitis [[Tanganjikio]]n kaj kunvenis kun ties prezidento, [[Julius Nyerere]].<ref>Meer 1988, pp. 173–175; Lodge 2006, p. 97; Meredith 2010, p. 209; Benneyworth 2011, pp. 81, 84.</ref> Alveninta en Etiopion, Mandela kunvenis kun la imperiestro [[Haile Selassie]], kaj diskursis tuj post Selassie en la konferenco.<ref>Meer 1988, pp. 176–177, 180; Mandela 1994, pp. 427–432; Smith 2010, pp. 255–256; Sampson 2011, pp. 163–165.</ref> Post la konferenco, li veturis al [[Kairo]], Egiptio, kie admiris la politikajn reformojn de la Prezidento [[Gamal Abdel Nasser]], kaj poste iris al [[Tunizo]], Tunizio, kie la Prezidento [[Habib Bourguiba]] donis al li 5 000 pundojn por armilaro. Li sekvis al Maroko, Malio, Gvineo, Sieraleono, Liberio, kaj Senegalo, kaj ricevis financojn el la Liberia Prezidento [[William Tubman]] kaj de la Gvinea Prezidento [[Ahmed Sékou Touré]].<ref>Meer 1988, pp. 185–194; Mandela 1994, pp. 432–440; Meredith 2010, p. 210; Smith 2010, pp. 256–259; Sampson 2011, pp. 165–167.</ref> Li eliris el Afriko al Londono, Anglio, kie li kunvenis kun kontraŭ-apartismaj aktivuloj, ĵurnalistoj, kaj elstaraj politikistoj.<ref>Benson 1986, p. 114; Meer 1988, pp. 196–197; Mandela 1994, pp. 441–443; Meredith 2010, pp. 210–211; Smith 2010, pp. 259–261; Sampson 2011, pp. 167–169.</ref> Reveninte en Etiopion, li komencis ses-monatan kurson pri gerila militagado, sed finkompletigis nur du monatojn antaŭ esti realvokita al Sudafriko fare de la estraro de la ANK.<ref>Mandela 1994, pp. 443–445; Lodge 2006, p. 100; Meredith 2010, p. 211; Smith 2010, pp. 261–262; Benneyworth 2011, pp. 91–93; Sampson 2011, pp. 169–170.</ref> ==Prizono== ===Aresto kaj proceso Rivonia: 1962–1964=== La 5-an de aŭgusto de [[1962]] li estis arestita en [[Howick]] kaj juĝita je 5-jara prizono pro neleĝaj eksterlandaj vojaĝoj kaj striko-instigo. Junie de [[1964]] li estis denove juĝita, tiufoje je ĝismorta prizono pro planita armita ribelo. La [[mallibereja puno]] estis plenumita sur la prizona [[Insulo Robben]], kiu situas en la [[Atlantika oceano]] antaŭ [[Kapurbo]]. [[Dosiero:1988 CPA 5971.jpg|eta|maldekstre|180px|"Nelson Mandela – porlibera luktanto en Sudafriko" en [[Rusa lingvo|rusa]] ĉe [[poŝtmarko]] de 1988 de la [[Soveta Unio]] date el la epoko de [[Miĥail Gorbaĉov|Gorbaĉov]].]] Mandela rifuzis en februaro de [[1985]] la proponon de liberiĝo, kunligita pri rezigno je la armita batalo. Li restis en la prizono ĝis februaro de [[1990]], kiam forta kampanjo de ANK kaj internacia premo rezultis en la liberigo de Mandela la 11-an de februaro. La ŝtata prezidento [[Frederik Willem de Klerk|F.W. de Klerk]] ebligis la liberigon kaj samtempe ordonis forigi la malpermeson de ANK. Mandela kaj de Klerk ricevis komune dum [[1993]] la [[Nobel-Premio pri Paco|Nobel-Premion pri Paco]]. ==Prezidento== En [[1994]] venkis ANK la unuan demokratian baloton kaj la 9-an de majo Nelson Mandela elektiĝis fare de la nova parlamento la unua nigra prezidento de Sud-Afriko. Kiel ŝtatestro kaj prezidento de ANK (julio [[1991]]–decembro [[1997]]) Mandela akiris internacian kaj enlandan estimon pro sia agado, nur kelkaj radikaluloj estis seniluziiĝintaj pro la akiritaj socialaj plibonigoj (antaŭ ĉio pro la nekapabla agado de registaro kontraŭ [[aidoso]]) kaj anoncis [[Konstitucio de Sud-Afriko]] en 1996. Mandela estis kritikita ankaŭ pro siaj amikoj kiel [[Fidel Castro]] kaj [[Muamar Kadafi]], kiujn li nomis siaj "batalkamaradoj". Ankaŭ lia decido en [[1998]], sendi sudafrikajn soldatojn al [[Lesoto]] (por forbati puĉon) restas disputata. Post sia retiriĝo kiel prezidento en junio de 1999, li agadis kiel advokato por socialaj kaj homrajtaj organizaĵoj. En [[2003]] li akre kritikis la Irak-politikon de [[George W. Bush]] kaj [[Tony Blair]]. == Persona vivo == Mandela edziĝis trifoje. Li divorcis de sia unua edzino Evelyn Ntoko Mase en [[1957]] post 13-jara geedzeco. Li disiĝis de sia dua edzino [[Winnie Madikizela-Mandela|Winnie Madikizela]] post 38-jara geedzeco en [[1992]] kaj divorcis en [[1996]]. Li geedziĝis je sia 80-jara naskiĝtago kun [[Graça Machel]], vidvino de [[Samora Machel]], iama prezidento de [[Mozambiko]] kaj ANC-apoganto, kiu estis mortinta antaŭ 15 jaroj en aviadila akcidento. ==Politika ideologio== [[Dosiero:Bill-Clinton-with-Nelson-Mandela.jpg|eta|Mandela kaj Clinton.]] Mandela identiĝis kiel kaj [[Afrika naciismo|afrika naciisto]], nome ideologia sinteno kiun li tenis ekde sia aliĝo al la ANK,<ref>Benson 1986, pp. 25, 232; Lodge 2006, p. 220; Meredith 2010, p. 241; Sampson 2011, pp. 37, 584.</ref> kaj kiel socialisto.<ref>Benson 1986, pp. 231–232; Smith 2010, p. 231.</ref> Le estis praktikcela politikisto, pli ol intelektula fakulo aŭ politika teoriulo.<ref>Boehmer 2008, p. 13; Barnard 2014, p. 14.</ref> Laŭ biografiisto Tom Lodge, "por Mandela, politiko temis ĉiam pri realigo de historioj, pri farado de rakontoj, pri morale ekzemplaj kondutoj, kaj nur duarange pri ideologia rigardo, pli pri rimedoj ol pri finaj celoj."{{sfn|Lodge|2006|p=ix}} La historiisto Sabelo J. Ndlovu-Gatsheni priskribis Mandela kiel "liberala afrika naciisto–malkoloniiga humanisto",{{sfn|Ndlovu-Gatsheni|2014|p=907}} dum la [[politika analizisto]] Raymond Suttner avertis kontraŭ etikedigo de Mandela kiel liberala kaj asertis, ke Mandela montris "hibridan soci-politikan manieron".{{sfn|Suttner|2007|p=122}} Mandela adoptis kelkajn el siaj politikaj ideoj el aliaj pensuloj — inter kiuj hindiaj sendependigaj estroj kiel Gandhi kaj Nehru, aktivuloj de la afrik-usonaj [[civilaj rajtoj]], kaj afrikaj naciistoj kiel [[Kwame Nkrumah|Nkrumah]] — kaj aplikis ilin al la situacio de Sudafriko. Samtempe li malakceptis aliajn aspektojn de iliaj pensaroj, kiel la kontraŭ-blankuloj sento de multaj afrikaj naciistoj.{{sfn|Boehmer|2008|p=109}} Farante tion li sintezis kaj kontraŭ-kulturajn kaj hegemoniajn konsiderojn, ekzemple skizante ideojn el la tiam dominanta [[Afrikaneroj|afrikanera naciismo]] promociante ĝian kontraŭ-apartisman vidon.{{sfn|Boehmer|2008|p=102}} Lia politika disvolviĝo estis tre forte influita de sia juraj edukado kaj praktiko, partikulart pro sia espero atingi ŝanĝojn ne pere de violento sed pere de "jura revolucio".{{sfn|Lodge|2006|p=viii}} Laŭlonge de sia vivo, li ekdefendis vojon de ne-violento, poste li turnis sin al violento, kaj poste finfine adoptis ne-violentan alproksimiĝon al negocado kaj reamikiĝo.{{sfn|Boehmer|2008|p=107}} Kiam li turnis sin al violento, li faris tion ĉar ne vidis alternativon, kaj estis ĉiam pragmata prie, perceptante ĝin kiel rimedo por devigi la kontraŭon al negoctablo.{{sfn|Boehmer|2008|pp=105, 108}} Li klopodis celi simbolojn de la superregado fare de blankuloj kaj de la rasisma subpremado pli ol la blankulojn mem kiel individuoj, kaj ege deziris ne malfermi rasamiliton en Sudafriko.{{sfn|Ndlovu-Gatsheni|2014|p=914}} Tiu akcepto uzi violenton distingas Mandela disde la ideologio de [[Mohandas Karamchand Gandhi|Gandhismo]], kun kiu kelkaj komentistoj klopodis asociigi lin.{{sfn|Suttner|2007|pp=119–120}} ===Demokratio=== [[Dosiero:Experience ubuntu.ogg|eta|260px|maldekstre|Nelson Mandela klarigas la koncepton de Ubuntu.]] Kvankam li prezentiĝis ofte aŭtokratie en kelkaj diskursoj, Mandela estis arda kredanto en demokractio kaj akceptis majoritatajn decidojn eĉ kiam li tute malkonsentis kun tiuj.{{sfn|Sampson|2011|p=433}} Li montris engaĝiĝon al la valoroj de demokratio kaj de homaj rajtoj ekde almenaŭ la 1960-aj jaroj.{{sfn|Ndlovu-Gatsheni|2014|pp=906–907}} Li estis konvinkita ke "inkluziveco, respondeco kaj esprimlibereco" estas la fundamentoj de demokratio,{{sfn|Battersby|2011|p=605}} kaj klare kredis en la [[Jurnaturalismo|naturaj]] kaj homaj rajtoj.{{sfn|Kalumba|1995|p=162}} Suttner argumentis, ke estas "du manieroj de estreco" kiujn Mandela adoptis. Unuflanke li aliĝis al ideoj pri kolektiva estreco, kvankam aliflanke li kredis, ke estas situacioj en kiuj estro devas esti decidiga kaj decidema kaj agadi senkonsule al aliuloj por atingi partikularan celon.{{sfn|Suttner|2007|pp=113–114}} Laŭ Lodge, la politika pensaro de Mandela montris tensiojn inter lia subteno de la [[liberalismo|liberala demokratio]] kaj la antaŭ-koloniaj afrikaj formoj de konsenta decidfarado.{{sfn|Lodge|2006|p=xi}} Li estis admiranto de la brit-stila [[parlamenta demokratio]],{{sfn|Ndlovu-Gatsheni|2014|p=907}} kaj asertis, ke "Mi vidas la Britan Parlamenton kiel la plej demokrata institucio en la mondo, kaj la sendependeco kaj senpartieco de ties justica sistemo ĉiam okazigis mian admiradon."{{sfn|Ndlovu-Gatsheni|2014|p=907}} Tiukadre li estis priskribita kiel engaĝiĝinta al "eŭrop-nordamerika modernisma projekto de emancipiĝo", io kio distingas lin disde aliaj afrikaj naciistaj kaj socialistaj estroj kiel Nyerere kiuj dubis aliĝi al stiloj de demokratia regomaniero kiuj estis okcidentaj, pli ol afrikaj, en origino.{{sfn|Ndlovu-Gatsheni|2014|p=907}} Mandela tamen ankaŭ montris admiron por tio kion li konsideris indiĝenaj formoj de demokratio, priskribante la tradician socian regomanieron de [[Kosoj]] kiel "demokratio en sia plej pura formo".{{sfn|Ndlovu-Gatsheni|2014|p=907}} Li parolis ankaŭ pri influa afrika etika tendenco, nome [[Ubuntu (filozofio)|Ubuntu]], kiu estas [[Ngunoj|Ngnunlingva termino]] kun la signifo "persono estas persono tra aliaj personoj" aŭ "mi estas ĉar ni estas."{{sfn|Oppenheim|2012|pp=369–370}} ===Socialismo kaj marksismo=== [[Dosiero:Nelson Mandela tributes in Parliament Square - London - DSCF0404.jpg|eta|Floroj proponitaj antaŭ la Statuo de Nelson Mandela, ''Parliament Square'', Londono, post lia morto.]] Mandela defendis la finan establon de senklasa socio,<ref>Benson 1986, pp. 231, 232; Ellis 2016, p. 7.</ref> kaj Sampson priskribis lin kiel "malferme opozicia al kapitalismo, privata terposedeco kaj la povo de riĉuloj".{{sfn|Sampson|2011|p=298}} Mandela estis influita de [[Marksismo]], kaj dum la revolucio li arde proponis [[Marksismo|sciencan socialismon]].{{sfn|Sampson|2011|p=282}} Li neis esti komunisto en la Proceso pro Perfido,<ref>Mandela 1994, p. 365; Sampson 2011, pp. 135–138.</ref> kaj eltenis tion kaj poste parolante al ĵurnalistoj,{{sfn|Benson|1986|p=232}} kaj en sia membiografio.{{sfn|Ellis|2016|p=18}} Laŭ la sociologo Craig Soudien, "kvankam simpatia Mandela al socialismo, komunisto li ne estis."{{sfn|Soudien|2015|p=361}} Kontraste, la biografo David Jones Smith asertis, ke Mandela "aliĝis kaj al komunismo kaj al komunistoj" fine de la 1950-aj jaroj kaj komence de la 1960-aj jaroj,{{sfn|Smith|2010|pp=217–218}} dum la historiisto Stephen Ellis komentis, ke Mandela estis asimilinta multon de la [[Marksismo-leninismo|marksism-leninisma]] ideologio ĉirkaŭ 1960.{{sfn|Ellis|2016|p=7}} Ellis ankaŭ trovis pruvaron, ke Mandela estis estinta aktiva membro de la [[Sudafrika Komunista Partio]] dum la fino de la [[1950-aj jaroj]] kaj komenco de la 1960-aj jaroj,{{sfn|Ellis|2011|pp=667–668}} io kio estis konfirmita post lia morto kaj fare de la ANK kaj fare de la SACP, kaj tiu lasta klarigis, ke li ne nur estis membro de la partio, sed ankaŭ servis en ties Centra Komitato.<ref name="Mandela'sCommunism"/> Lia membreco estis kaŝita de la ANK, konscie ke la kono de iama aliĝo de Mandela en la SACP povus esti malprofita en iliaj klopodoj altiri subtenon el okcidentaj landoj.{{sfn|Ellis|2016|p=17}} La rigardo de Mandela al tiuj okcidentaj registaroj diferencis tamen el tiuj de Marksist–Leninistoj, ĉar li ne kredis, ke ili estas kontraŭ-demokrataj aŭ reakciaj kaj restis engaĝita al la demokratiaj sistemoj de regado.{{sfn|Smith|2010|p=231}} La Ĉarto de Libereco de 1955, kiun Mandela estis helpinta krei, alvokis por la [[ŝtatigo]] de bankoj, orminoj kaj tero, por sekurigi egalecan distribuadon de riĉeco.{{sfn|Kalumba|1995|pp=164–165}} Spite tiujn kredojn, Mandela iniciatis programon de [[privatigo]] dum sia prezidenteco kongrue kun la tiamaj tendencoj en aliaj landoj.{{sfn|Freund|2014|p=294}} Oni ripete sugestis, ke Mandela estus preferinta disvolvigi [[socialdemokratio|socialdemokratan]] ekonomion en Sudafrikon sed ke tio ne estis farebla kiel rezulto de la internacia politiko kaj la ekonomia situacio dum la komenco de la 1990-aj jaroj.{{sfn|Freund|2014|p=294}} Tiu decido estis parte influita pro la falo de la [[Socialisma ŝtato|socialismaj ŝtatoj]] en la Sovetunio kaj en la [[Orienta Bloko]] dum la komenco de la 1990-aj jaroj.{{sfn|Sampson|2011|pp=433–435}} == Verko == Li mem verkis sian biografion: "Long walk to freedom", "Longa marŝado al libereco" kaj "[[Ubuntu (filozofio)|Ubuntu]]". == Vidu ankaŭ == * [[Apartismo]] aŭ rasapartismo * [[Rasismo]] * [[Suda Afriko]] * [[Sudafriko]] * [[Tutafrikismo]] ==Referencoj== {{Referencoj|2}} ==Literaturo== * Barnard, Rita (2014). "Introduction". En Rita Barnard (eld.). The Cambridge Companion to Nelson Mandela. Cambridge: Cambridge University Press. pp.&nbsp;1–26. ISBN 978-1-107-01311-7. * Battersby, John (2011). "Afterword: Living Legend, Living Statue". En Anthony Sampson. Mandela: The Authorised Biography. London: HarperCollins. pp.&nbsp;587–610. ISBN 978-0007437979. * Benneyworth, Garth (2011). "Armed and Trained: Nelson Mandela's 1962 Military Mission as Commander in Chief of Umkhonto we Sizwe and Provenance for his Buried Makarov Pistol". South African Historical Journal. 63 (1): 78–101. doi:10.1080/02582473.2011.549375. S2CID 144616007. * Benson, Mary (1986). Nelson Mandela. Harmondsworth: Penguin Books. ISBN 978-0-14-008941-7. * Boehmer, Elleke (2008). Nelson Mandela: A Very Short Introduction. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-280301-6. * Ellis, Stephen (2011). "The Genesis of the ANC's Armed Struggle in South Africa 1948–1961". Journal of Southern African Studies 37 (4): 657–676. doi:10.1080/03057070.2011.592659. * Forster, Dion (2014). "Mandela and the Methodists: Faith, Fallacy and Fact". Studia Historiae Ecclesiasticae. 40: 87–115. * Freund, Bill (2014). "The Shadow of Nelson Mandela, 1918–2013". African Political Economy. 41 (140): 292–296. doi:10.1080/03056244.2014.883111. S2CID 153570087. * Guiloineau, Jean; Rowe, Joseph (2002). Nelson Mandela: The Early Life of Rolihlahla Madiba. Berkeley: North Atlantic Books. pp.&nbsp;9–26. ISBN 1-55643-417-0. [http://books.google.com/?id=4iKSlwuya1YC&pg=PA9#v=onepage&q&f=false] * Herbst, Jeffrey (2003). "The Nature of South African Democracy: Political Dominance and Economic Inequality". En Theodore K. Rabb, Ezra N. Suleiman. The Making and Unmaking of Democracy: Lessons from History and World Politics. London: Routledge. pp.&nbsp;206–224. ISBN 978-0-415-93381-0. * Mafela, Munzhedzi James (2008). "The Revelation of African Culture in "Long Walk to Freedom"". En Anna Haebich, Frances Peters-Little, Peter Read. Indigenous Biography and Autobiography. Sydney: Humanities Research Centre, Australian National University. [http://epress.anu.edu.au/aborig_history/indigenous_biog/mobile_devices/ch08.html#d0e6318] * Houston, Gregory; Muthien, Yvonne (2000). "Democracy and Governance in Transition". En Yvonne Muthien, Meshack Khosa and Bernard Magubane. Democracy and Governance Review: Mandela's Legacy 1994–1999. Pretoria: Human Sciences Research Council Press. pp.&nbsp;37–68. ISBN 978-0-7969-1970-0. * Kalumba, Kibujjo M. (1995). "The Political Philosophy of Nelson Mandela: A Primer". Journal of Social Philosophy 26 (3): 161–171. doi:10.1111/j.1467-9833.1995.tb00092.x. * Lodge, Tom (2006). Mandela: A Critical Life. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-921935-3. * Mafela, Munzhedzi James (2008). [https://web.archive.org/web/20130724060728/http://epress.anu.edu.au/aborig_history/indigenous_biog/mobile_devices/ch08.html#d0e6318 "The Revelation of African Culture in Long Walk to Freedom".] En Anna Haebich; Frances Peters-Little; Peter Read (eds.). Indigenous Biography and Autobiography. Sydney: Humanities Research Centre, Australian National University. pp.&nbsp;99–107. Arkivita el la originalo en 24a de Julio 2013. Alirita en 15a de Junio 2013. * Mandela, Nelson (1994). Long Walk to Freedom Volume I: 1918–1962. Little, Brown and Company. ISBN 978-0-7540-8723-6. * Mandela, Nelson (2004) [1994]. Long Walk to Freedom Volume II: 1962–1994. London: BBC AudioBooks and Time Warner Books Ltd. ISBN 978-0-7540-8724-3. * Meer, Fatima (1988). Higher than Hope: The Authorized Biography of Nelson Mandela. London: Hamish Hamilton. ISBN 978-0-241-12787-2. * Meredith, Martin (2010). Mandela: A Biography. New York: PublicAffairs. ISBN 978-1-58648-832-1. * Muthien, Yvonne; Khosa, Meshack; Magubane, Bernard (2000). "Democracy and Governance in Transition". En Yvonne Muthien, Meshack Khosa and Bernard Magubane. Democracy and Governance Review: Mandela's Legacy 1994–1999. Pretoria: Human Sciences Research Council Press. pp.&nbsp;361–374. ISBN 978-0-7969-1970-0. * Ndlovu-Gatsheni, Sabelo J. (2014). "From a 'Terrorist' to Global Icon: A Critical Decolonial Ethical Tribute to Nelson Rolihlahla Mandela of South Africa". Third World Quarterly. 35 (6): 905–921. doi:10.1080/01436597.2014.907703. S2CID 144338285. * Oppenheim, Claire E. (2012). [https://www.mdpi.com/2077-1444/3/2/369 "Nelson Mandela and the Power of Ubuntu".] Religions. 3 (2): 369–388. doi:10.3390/rel3020369. * Sampson, Anthony (2011) [1999]. Mandela: The Authorised Biography. London: HarperCollins. ISBN 978-0007437979. * Smith, David James (2010). Young Mandela. London: Weidenfeld & Nicolson. ISBN 978-0-297-85524-8. * Soudien, Crain (2015). "Nelson Mandela, Robben Island and the Imagination of a New South Africa". Journal of Southern African Studies. 41 (2): 353–366. doi:10.1080/03057070.2015.1012915. S2CID 143225875. * Suttner, Raymond (2007). "(Mis)Understanding Nelson Mandela". African Historical Review. 39 (2): 107–130. doi:10.1080/17532520701786202. S2CID 218645921. * Suttner, Raymond (2014). "Nelson Mandela's Masculinities". African Identities. 12 (3–4): 342–356. doi:10.1080/14725843.2015.1009623. S2CID 145448829. * Suttner, Raymond (2016). "'I Was Not Born With a Hunger to Be Free': Nelson Mandela's Early Journeys towards Political Awareness". Journal of Asian and African Studies. 51 (1): 17–31. doi:10.1177/0021909614541973. S2CID 144447985. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|q=Nelson Mandela|n=Kategorio:Nelson Mandela}} * [http://www.anc.org.za/people/mandela.html Biografio en la retejo de la Afrika Nacia Kongreso] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20040610081033/http://www.anc.org.za/people/mandela.html |date=2004-06-10 }} * [http://mirejo3.blogspot.com/2013/08/mandela.html Pri Mandela en la dulingva blogo de [[Mireille Grosjean]].] * [http://mirejo3.blogspot.ch/2010/02/mandela-11-fe.html Pri Mandela en la dulingva blogo de Mireille Grosjean]. En tiu ĉapitro eblas legi en fr kaj eo la du lastajn paĝojn de lia verko "Longa marŝado al libereco" * [http://archive.nelsonmandela.org/ Nelson Mandela Centre of Memory] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210110133356/http://archive.nelsonmandela.org/ |date=2021-01-10 }} * [http://www.nelsonmandelachildrensfund.com/ Nelson Mandela Children's Fund] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210125000203/http://www.nelsonmandelachildrensfund.com/ |date=2021-01-25 }} * [http://www.nelsonmandela.org/ Nelson Mandela Foundation] * [http://www.mandelarhodes.org/ Mandela Rhodes Foundation] * [http://www.theelders.org/ The Elders] * [http://www.nelsonmandelamuseum.org.za/ Nelson Mandela Museum] * [http://www.mandeladay.com/ Nelson Mandela Day] * {{citaĵo el la reto | url = http://stanobelov.blogspot.ru/2016/12/nesubigita-invictus-forta-filmo-pri.html | titolo = Nesubigita (Invictus): forta filmo pri volo kaj pardono | titolo-aldono = | alirdato = 2018-05-26 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = [[Stanislavo Belov]] | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2012-10-19 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Blogger]] | paĝoj = | lingvo = eo | arkivurl = https://web.archive.org/web/20180526151156/http://stanobelov.blogspot.ru/2016/12/nesubigita-invictus-forta-filmo-pri.html | arkivdato = 2018-05-26 | citaĵo = }} ''(pri filmo «Invictus», bildiganta Nelson Mandela)'' * {{Tradukita|lingvo= en |artikolo=Nelson Mandela|revizio=1032649240}} {{havenda artikolo}} {{Nobel-premio pri paco}} {{Vivtempo|Mandela, Nelson}} {{Bibliotekoj|PeEnEo=27303|PND=118730541|LCCN=n/85/153068|VIAF=98029748|TSURL=viaf/98029748}} [[Kategorio:Nobel-premiitoj pri paco]] [[Kategorio:Sudafrikaj politikistoj]] [[Kategorio:Sudafrikaj komunistoj]] [[Kategorio:Prezidantoj de Sudafriko]] [[Kategorio:Senperforto]] [[Kategorio:Apartismo]] [[Kategorio:Familio Mandela]] [[Kategorio:Sudafrikaj aktivuloj]] [[Kategorio:Saĥarov-Premio gajnintoj]] [[Kategorio: Homaj Rajtoj]] 6c8ltt78ur8v1aof6tqmozk8je1k5eq Delfenoj 0 27410 9431657 9249424 2026-07-17T14:39:53Z DidCORN 34571 /* Eksteraj ligiloj */ 9431657 wikitext text/x-wiki {{Alidirekto|Delfeno|la konstelacio|Delfeno (konstelacio)}} {{Taksonomio |nomo = Delfeno |troveblo de fosilioj = Frua [[Mioceno]] - Nun |dosiero = Tursiops truncatus 01.jpg |dosiero larĝo = 300px |priskribo de dosiero = [[Granda delfeno]] ''Tursiops truncatus'' |regno = [[Bestoj]] ''Animalia'' |regno2 = bestoj |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Mamuloj]] ''Mammalia'' |ordo = [[Cetacoj]] ''Cetaceae'' |subordo = [[Dentocetacoj]] ''Odondoceti'' |familio = '''Delfenoj''' '''''Delphinidae''''' |familio aŭtoritato = [[John Edward Gray|Gray]], 1821 |specioj de subdivizio = [[Subfamilio]]j |subdivizio2 = * [[Orcinoj]] (''Orcinae'') * [[Veraj delfinoj]] (''Delphininae'') * [[Globicefaloj]] (''Globicephalinae'') * Cefalorinĥoj (''Cephalorhynchinae'') |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj ={{#invoke:Wikidata|claim|P181}} |mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Delfenoj''' (''Delphinidae'') estas [[familio (biologio)|familio]] de [[maro|maraj]] kaj [[rivero|riveraj]] [[mamuloj]] el la [[ordo]] [[cetacoj]], [[subordo]] [[dentocetacoj]]. Al la familio apartenas 40 [[specio]]j. Delfenoj vivas en ĉiuj maroj. La vorto ''delfeno'' venas de la [[greka|malnovgreka]] vorto δελφίς {{IPA|/del.ˈpʰiːs/}} («spirito de la maro»), eble derivita de la [[greka]] δελφύς {{IPA|/del.pʰy̌ːs/}} («utero»). Delfenoj formas grupon kun kompleksa socia strukturo; ili kunlaboras por la ĉaso aŭ la reciproka defendo. Multaj eksperimentoj montris ilian grandan inteligentecon kaj interalie la kapablecon sin rekoni en spegulo kaj uzi [[ilo]]jn. Ili havas kompleksan lingvon bazitan sur ultrasonoj ne aŭdeblaj de homoj. Estis multaj kazoj, kiam delfeno savis vivon de homo. Estas notinde, ke [[narvalo]], [[beluĥo]] kaj [[foceno]] kvankam similaj al delfenoj, ne apartenas al la sama familio. {{Aŭdioartikolo|delfeno.ogg|27.07.2021}} == Anatomio == [[Dosiero:anatomio de delfeno.jpg|eta|600px|dekstra|Anatomio de delfeno montranta skeleton, organojn kaj korpan formon.]] Delfenoj estas kutime longaj je inter unu metro kaj duono kaj kvar metroj. La plej granda delfeno estas la [[Granda orcino|orcino]] kiu atingas longecon de ok metroj. Tamen estas granda gamo de koloroj kaj modeloj.<ref> Evans, Peter G.H. (1984). Macdonald, D., ed. The Encyclopedia of Mammals. New York: Facts on File. pp. 180–185. ISBN 0-87196-871-1. </ref> Kelkaj specioj montras kazojn de [[seksa dimorfismo]], kun inoj pli grandaj ol maskloj.<ref> Reidenberg, Joy S. (2007).[https://onlinelibrary.wiley.com/doi/pdf/10.1002/ar.20541 "Anatomical adaptations of aquatic mammals".] The Anatomical Record. 290 (6): 507–513. doi:10.1002/ar.20541. PMID 17516440. </ref><ref>Ralls, Katherine; Mesnick, Sarah.[http://www.cetus.ucsd.edu/SIO133/PDF/Sexual%20Dimorphism.pdf "Sexual Dimorphism".] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190725004132/http://www.cetus.ucsd.edu/SIO133/PDF/Sexual%20Dimorphism.pdf|date=2019-07-25}} Encyclopedia of Marine Mammals (PDF) (2a eld.). San Diego: Academic Press. pp. 1005–1011. ISBN 978-0-08-091993-5. Alirita la 19an de Novembro 2018.</ref> Ĝia fluforma korpo estas bone adaptita al rapida naĝado. Ĉiuj specioj havas dorsan [[naĝilo]]n por eviti nevolan turniĝadon dumnaĝe.<ref> Klinowska, Margaret; Cooke, Justin (1991). [https://portals.iucn.org/library/sites/library/files/documents/RD-1991-001.pdf Dolphins, Porpoises, and Whales of the World: the IUCN Red Data Book (PDF).] Alirita la 19an de Novembro 2018.</ref> En la kapo troviĝas ronda [[organo]], la [[melono (baleno)|melono]], kiu utilas kiel [[eĥolokalizilo]]. Delfenoj distingeblas de aliaj dentocetacoj pro jenaj ecoj: * kunfandiĝo de la unuaj du [[vertebro|kolvertebroj]], * malpli granda nombro da [[ripo]]j, * fandiĝo de la du malsupraj [[makzelo]]duonoj je maksimume triono de la makzelolongeco, * malakraj dentoj. === Haŭto === La haŭto de delfenoj estas [[spongo|spongeca]] [[dermo]], milda kiel sateno. Ĉiuj delfenoj forĵetas ĉirkaŭ ĉiujn du horojn la eksterajn haŭtĉelojn. Tiu daŭra regenerado malpligrandigas la flukontraŭstaron kaj ebligas grandan rapidecon (ĝis preskaŭ 60&nbsp;km/h) kaj elakvajn saltojn ĝis alteco de 7 metroj. Tia eco de la haŭto estas pristudita por homaj regener-esploroj kaj por ŝipkonstruado. === Dentoj === Multaj specioj havas klare distingeblajn [[makzelo]]jn kiuj formas longan [[beko]]n. Ekzistas specioj kun multegaj dentoj en la makzeloj. La dentoj de delfenoj estas konusformaj kiel homaj kaninoj. === Spirorifico === La naztruoj, kiuj fermiĝas per unu [[Spirorifico|orifico]] (kontraŭ du ĉe la [[bartocetacoj]]) troviĝas je la pinto de la frunto. Enspiro kaj elspiro okazas nur pere de tiu orifico, neniam pere de la buŝo. La elspiro povas komenci antaŭ la elakviĝo de la besto. Dum plonĝado muskola sistemo fermas la orificon por malhelpi akvoeniron tra la naztruoj en la [[pulmo]]jn. Nazaj kavaĵoj ludas nenian rolon en flarado. Ĉe la delfenoj spirado estas ne aŭtomata (kiel ĉe homoj), sed vola. Pro tio delfeno perdanta konscion mortos per [[asfiksio]]. [[Anestezo]] de delfenoj por [[operacio]] aŭ [[eksperimento]] ne eblas, ĝi mortigus ilin. === Cerbo === La [[cerbo]] montras tre netan pligrandiĝon de la grandcerbaj [[hemisfero]]j, malkreskon de la [[flaro|olfaktaj]] [[lobo]]j kaj gravecon de la akustikaj centroj. Jen komparo de la procento de cerbiĝo (pezo de la cerbo dividita per la pezo de la korpo kaj obligita per 100): {{TabelKapoLaŭĈarta}} ! specio ! pezo de la korpo ! pezo de la cerbo ! % de cerbiĝo |----- | Homo | 70&nbsp;kg | {{formatnum:1500}}&nbsp;g | 2,10 |-{{GrizaLinio}} | Tursiopo | 170&nbsp;kg | {{formatnum:1600}}&nbsp;g | 0,94 |----- | Foceno | 70&nbsp;kg | 600&nbsp;g | 0,86 |-{{GrizaLinio}} | Komuna delfeno | 110&nbsp;kg | 840 g | 0,76 |----- | Azia elefanto | {{formatnum:4000}}&nbsp;kg | {{formatnum:7500}}&nbsp;g | 0,18 |-{{GrizaLinio}} | Komuna rorkvalo | {{formatnum:100000}}&nbsp;kg | {{formatnum:7000}}&nbsp;g | 0,008 |----- |} La cerbo de la delfeno estas pli kompleksa ol tiu de la grandaj [[simioj]] ([[ĉimpanzo]], [[gorilo]], [[orangutano]]). La komplekseco de la [[kortekso]] estas tre granda kaj ankaŭ la nombro de la [[cerbo|cerbaj]] [[Cerba giro|giroj]] kaj [[neŭrono]]j. Verŝajne delfenoj havas pli grandan intelektan kvocienton ol la evoluintaj simioj, sed starigo de cifera informo estas malfacilega. === Eĥosondado === [[Dosiero:Delfinekko.gif|frame|dekstra|Delfen-eĥo]] La principo de la delfena [[eĥosondilo|eĥosondado]] estas la sama kiel tiu de la [[vesperto]]j. Ĝi bezonas unu [[organo]]n por elsendi [[sono]]jn kaj [[ultrasono]]jn kaj alian por ricevi la sonojn reflektitajn de la obstaklo. La ultrasonoj estas fokusigitaj en unu paralelan faskon danke al la [[melono (baleno)|melono]], [[cefalo|cefala]] [[histo]] ĉe la antaŭo de la kapo, bone videbla ĉe la delfenoj. La riceva mekanismo situas ĉe la interna orelo kaj la konduko<!-- Ĉu tio signifas, ke la malsupra makzelo estas ia sona anteno? --> fariĝas per la malsupra makzelo. Tiu ege evoluinta eĥosondado ebligas al la delfenoj ne nur lokalizon de la obstakloj, sed ankaŭ sciigas ilin pri grandeco, dimensio kaj naturo de la ĉirkaŭaj objektoj, eĉ en plena mallumo. == Naskiĝo == La naskiĝinta delfenido longas inter 0,8 kaj 1 metron. La unua bezono de la delfenido estas spirado, ĝi devas tuj supreniri al la akvosurfaco por enspiri aeron. La unua mamsuĉado povas atendi ĝis 24 horojn. Komence la delfenido mamsuĉas dum dek sekundoj, dufojojn en ĉiu horo. La rostro de la delfenido proksimiĝas al la mama fendo de la patrino kaj la enŝoviĝita lango alkroĉiĝas al la interna mampinto. Tiu sistemo malhelpas la perdiĝon de la grasoplena kaj proteinoriĉa lakto en la marakvo. Ekde la naskiĝo la delfenido kapablas sibli, sed la eĥolokalizilo bone funkcios nur post unu monato. == Akustika komunikiĝo == Delfenoj povas elsendi ĉirkaŭ 400 diversajn signalojn kaj oni evidentigis korespondadon inter sonoj kaj situacioj. Delfenoj kapablas percepti sonojn ĝis frekvenco de 80.000 hercoj, kontraŭ nur 23.000 por homoj. Kelkaj scienculoj konvinkiĝis, ke delfenoj uzas lingvaĵon preskaŭ same perfektan, kiel tiu de homoj. Oni rimarkis, ke du delfenoj foje havas veran [[konversacio]]n, ne parolante samtempe, sed unu post la alia, kvazaŭ respondante demandojn. Eksperimento de [[Jarvis Bastian]] priskribita en ''Balenoj, delfenoj kaj aliaj mirindaĵoj de l' oceanoj'' (vidu sub fontoj) montras ke du [[tursiopo]]j (masklo kaj femalo) kapablas komuniki nur per sonoj por plenumi taskon kaj ricevi fiŝon kiel rekompencon. Kiam la sona transmeto ne eblis, la eksperimento malsukcesis. == Nutriĝo == Delfenoj estas rapidaj [[rabobestoj]], kiuj ĉasas siajn rabaĵojn. Ili lokigas siajn rabaĵojn per la [[eĥosondilo]]. Kutime delfenoj havas samformajn konikajn dentojn, kiuj servas nur por teni la rabaĵon. La kaptitaj [[fiŝo]]j aŭ [[kalmaro]]j estas glutitaj sen maĉado. La dentoj korespondas al la specifaj rabaĵoj: specioj kun multe da dentoj nutriĝas ĉefe per fiŝoj, dum specioj kun malmultaj dentoj plejofte ĉasas kalmarojn. Iuj delfenoj foje ĉasas [[krustacoj]]n. La nura delfeno, kiu nutriĝas per aliaj marmamuloj, kiel [[otario]]j aŭ aliaj [[cetacoj]] aŭ delfenoj estas la [[orko]].<ref> Morrel, Virginia (30a de Januaro 2012). [https://www.sciencemag.org/news/2012/01/killer-whale-menu-finally-revealed "Killer Whale Menu Finally Revealed".] Science. Alirita la 19an de Novembro 2018. </ref> Kelkaj delfenoj uzas komunan strategion por ĉasado: la delfenaro ĉirkaŭas la rabaĵaron aŭ pelas ĝin al la bordo. == Sinteno == [[Dosiero:Dauphins penmarch.jpg|eta|Delfenoj ĉe suda Bretonio]] Delfenoj vivas en grupoj tre koheraj. La socia vivo ŝajnas necesa al la psika ekvilibro de la delfenoj, sed nenia [[hierarkio]] ekzistas en la grupoj. Delfenoj helpas unu la alian. Kiam delfeno ne povas naĝi pro vundo aŭ malsano, du delfenoj akompanas ĝin subtenante ĝin sub ĝiaj brustaj naĝiloj. Naskonta delfenino estas ĉirkaŭita de la aliaj femaloj por protekti la novnaskiton kontraŭ eventualaj atakoj aŭ helpi se okazas malfacilaĵoj. Delfenoj rekonas sin en spegulo aŭ sur video-bildo, kion hundoj kaj katoj ne kapablas fari. Ekzistas multaj raportoj pri delfenoj helpantaj dronantajn homojn aŭ homojn atakatajn de [[skvalo]]j. Ili savis maristojn falintajn en la maron, kondukante ilin ĝis la bordo. == Delfenoj kaj homoj == [[Dosiero:השוואה_בין_גודל_דולפיניים_לגודל_אדם_ממוצע.png|eta|Komparo de grandeco inter la multaj specioj kun la homo]] === Tenado de delfenoj === ==== Por turistaj celoj ==== El ĉiuj delfenoj la granda delfeno (''tursiops truncatus'') estas la plej fama. Oni ofte tenas ilin en delfenejoj, kie jam de jaroj oni ankaŭ bredas ilin. Tamen la tenado de delfenoj en delfenejoj estas tre diskutita, inter aliaj, ĉar akvujo ne korespondas al la maro. La plej granda delfeno, la [[orko]] estas ofte uzita por allogi vizitantojn.<ref> Klinowska, Margaret; Cooke, Justin (1991). Dolphins, Porpoises, and Whales of the World: the IUCN Red Data Book (PDF). Alirita la 19an de Novembro 2018. </ref> ==== Por militaj celoj ==== [[Dosiero:NMMP dolphin with locator.jpeg|eta|Delfeno de la [[Usono|usona]] [[armeo]], dresita por lokalizi [[marmino]]jn]] Pro sia granda lernkapablo, la granda delfeno estas tenita de militistoj en [[Usono]] kaj [[Rusio]], por ekzemple fiksi [[marmino]]jn al malamikaj [[ŝipo]]j aŭ por neniigi [[mino]]jn. Eble temas pri legendo sekve de la romano ''The Day of the Dolphin'' de [[Mike Nichols]] ([[1973]]), ke delfenoj estis dresitaj por mortigi malamikajn militplonĝistojn. Tamen oni scias, ke inter [[1975]] kaj [[1987]] la rusoj uzis delfenojn por retrovi en la [[Nigra Maro]] [[torpedo]]jn kaj serĉi ŝipajn [[vrako]]jn. En [[1987]] usonanoj uzis kvin delfenojn en la [[Persa Golfo]] por lokalizi [[Irako|irakajn]] [[mino]]jn. ==== Por terapeŭtaj celoj ==== Oni uzas delfenojn ankaŭ en delfenterapio por malsanegaj (ekzemple [[aŭtismo|aŭtistaj]]) homoj. La ludemo de la delfeno multe helpas al tio. Kutime la [[paciento]] tenas la dorsan naĝilon de la delfeno kaj estas tirita tra la akvo. Ĉe multaj pacientoj blokaĵoj cedas pro tio. Oni tamen ankaŭ diskutas la delfenterapion, ĉar la sama efiko povas rezulti per aliaj bestoj, je multe malpli granda kosto. === Historio kaj mitologio === Delfenoj longe rolis en homa kulturo. Ili aperas multfoje en [[Helena mitologio|grekaj mitoj]], kutime kiel helpantoj de la homaro. Arta atestaĵo el la ruiniĝinta palaco ĉe [[Knossos]] diras ke delfenoj supoze estis gravaj por [[Minoa civilizo|minoanoj]].<ref> "Taras". Arkivita el la originalo en 2007-02-08. Alirita la 19an de Novembro 2018. </ref> En [[hinda mitologio]], delfenoj de [[Gango]] estas kunigitaj kun [[Gango]], la dio de la rivero Gango. Pro la alta takso de la delfeno kaj ties pozitiva valoro en la mitologio oni ofte trovas ĝin en la [[eŭropo|eŭropa]] [[mezepoko|mezepoka]] [[heraldiko]] kiel [[blazono|blazona]] besto. La plej konata uzo estis tiu de la [[titolo]] ''[[Dauphin]]'' (delfeno) de la [[francio|franca]] [[kronprinco]]. Ankaŭ en la moderna [[mitologio]] kaj [[esoterismo]] delfeno ludas gravan rolon. Ĉefe la [[usono|usona]] [[neŭrofiziologio|neŭrofiziologo]] John Cunningham Lilly, kiu dum la 60-aj kaj 70-aj jaroj gvidis obskurajn [[eksperimento]]jn pri izolecujoj kaj [[LSD]] kaj asertis tiel komuniki kun delfenoj, igis delfenojn la simbola besto de la esoterisma kaj [[hipio|hipia]] movado. Dum la 50-aj kaj 60-aj jaroj, Lilly komence estis agnoskita pro siaj sciencaj laboroj pri komunikado kaj sintenfiziologio de delfenoj. === Protektita delfenareaĵo === La akva areaĵo inter la insuloj [[Cres]] kaj [[Lošinj]] en [[Kroatio]] estis oficiale deklarita protektita delfenareaĵo en la jaro [[2006]]. Ĝi iĝis unu el la unuaj protektitaj delfenareaĵoj en la tuta mondo, kaj la unua en la mediteraneo. La organizo [[Blue World]], kies sidejo troviĝas en la marborda urbeto [[Veli Lošinj]], laboras por protektado de delfenoj kaj aliaj marbestoj, informas pri sinteno kiam oni vidas delfenojn, kondukto de boatoj, ktp. En la urbeto troviĝas ankaŭ malgranda delfenomuzeo. Ĉiuaŭguste okazas granda delfenofesto por atentigi la loĝantaron pri marbestoj kaj naturprotektado. === Delfenokapto === Estas malmulte da delfenokaptado en la mondo. Iomete da delfenokaptado ekzistas en [[Taiĵi]]-urbeto en [[Ŭakajama (prefektujo)|prefektujo Ŭakajama]], [[Niŝiizu]]-urbeto kaj [[Ito]]-urbo en [[Ŝizuoka (prefektujo)|prefektujo Ŝizuoka]] en [[Japanio]] kaj [[insulo]]j de Suda [[Pacifiko]]. En [[Japanio]], delfenokaptado postulas agnoskon de [[prefekto]] kaj oni administras kaptkvanton per [[DNA]]-registro. Tamen, aliloke en Japanio, oni ne manĝas ĝin aŭ ne scias ekziston de delfenokaptado. Konata [[kuirarto]] de delfenaĵo estas [[misoo]]-[[stufaĵo]] kun delfenaĵo. En [[aŭgusto]] de [[2005]], Ministerio pri Sano, Laboro kaj Bonfaro de Japanio avertis, ke gravedulo ne manĝu delfenaĵojn, ĉar delfenaĵoj povas esti malpurigata je [[hidrargo]] pli koncentrita ol aliaj fiŝaĵoj. '''Delfenbuĉado''' aŭ [[balenbuĉado]], en [[feroa lingvo]] "grindadráp", estas [[Ferooj|feroa]] kutimo mortigi tutan [[grego]]n da [[delfeno]]j el specio ''Lagenorhynchus acutus'' aŭ [[baleno]]j el specio ''Globicephala melaena''. == Subfamilioj kaj genroj == [[Dosiero:Orca-800.jpg|eta|[[Orko]] aŭ orcino]] Vidu ankaŭ la biologian klasadon de [[cetacoj]]. * '''Subfamilio orcinoj (''Orcininae'')''' ** Genro pseŭdorcinoj (''Pseudorca'') *** [[Nigra pseŭdorcino]] (''Pseudorca crassidens'') ** Genro orcinoj (''Orcinus'') *** [[Granda orcino|Orko]] aŭ orcino (''Orcinus orca'') ** Genro [[orcelo]] ''[[Orcaella]]'' *** [[Kurtkapa orcelo]] (''Orcaella brevirostris'') *** [[Aŭstralia orcelo]] (''Orcaella heinsohni'') * '''Subfamilio veraj delfenoj (Delphininae)''' * Genro [[ĝibodelfeno]]j (''Sousa''): ** [[Ĉina ĝibodelfeno]] (''Sousa chinensis'') ** [[Plumba delfeno]] (''Sousa plumbea'') ** [[Atlantika ĝibodelfeno]] (''Sousa teuszii'') ** [[Sahula delfeno]] (''Sousa sahulensis'') ** Genro delfeno (''Delphinus'') *** [[Komuna delfeno]] (''Delphinus delphis'') ** Genro tursiopo (''Tursiops'') *** [[Granda delfeno]] aŭ blovulo aŭ tursiopo aŭ botelnaza delfeno (''Tursiops truncatus'') ** Genro lagenorinĥo (''Lagenorhynchus'') *** [[Blankbeka delfeno]] (''Lagenorhynchus albirostris'') *** [[Blankflanka delfeno]] (''Lagenorhynchus acutus'') *** [[Blankstria delfeno]] (''Lagenorhynchus obliquidens'') *** [[Nigra delfeno]] (''Lagenorhynchus obscurus'') *** [[Peale-delfeno]] (''Lagenorhynchus australis'') *** [[Bunta delfeno]] (''Lagenorhynchus cruciger'') ** Genro steno (''Steno'') *** Longnaza steno (''Steno bredanensis'') ** Genro lisodelfo (''Lissodelphis'') *** Nigradorsa delfeno (''Lissodelphis borealis'') *** [[Perona delfeno]] (''Lissodelphis peronii'') ** Genro lagenodelfo (''Lagenodelphis'') *** Saravaka delfeno (''Lagenodelphis hosei'') ** Genro stenelo (''Stenella'') *** [[Longbeka delfeno]] aŭ punktita delfeno (''Stenella longirostris'') *** [[Klimena delfeno]] (''Stenella clymene'') *** [[Tristria delfeno]] (''Stenella coeruleoalba'') *** (''Stenella attenuata'') *** (''Stenella frontalis'') * '''Subfamilio globicefaloj (Globicephalinae)''' ** Genro globkapuloj (''Globicephala'') *** [[Nigra globicefalo]] (''Globicephala melas'') *** [[Grandnaza globicefalo]] (''Globicephala macrorhynchus'') ** Genro grampo ''Grampus'' *** [[Griza grampo]] (''Grampus griseus'') ** Genro ''Peponocephala'' *** [[Larĝbeka delfeno]] (''Peponocephala electra'') ** Genro ferezo ''Feresa'' *** [[Malgranda ferezo]] (''Feresa attenuata'') * '''Subfamilio cefalorinĥoj (''Cephalorhynchinae'')''' ** Genro cefalorinĥo (''Cephalorhynchus'') *** [[Makulkolora delfeno]] (''Cephalorhynchus commersonii'') *** [[Ĉilia delfeno]] (''Cephalorhynchus eutropia'') *** [[Kablanda delfeno]] (''Cephalorhynchus heavisidii'') *** [[Novzelanda delfeno]] (''Cephalorhynchus hectori'') ** Genro [[sotalio]] ''Sotalia'' *** [[Amazona sotalio]] (''Sotalia fluviatilis'') ** Genro Lipotes *** [[Blanknaĝila delfeno]] (''Lipotes vexillifer'') * ''[[Inia geoffrensis]]'' == Heraldiko == Kiel la aliaj [[heraldiko|heraldikaj]] [[cetacoj]], delfeno estas [[fiŝoj|fiŝo]] (!). Ĝi kutime bildiĝas vertikale, profile, arkite, nazo kaj vosto turnitaj al dekstro.<br /> Kiam la koloroj de la naĝiloj, de la vosto, de la oreloj, de la barbo, de la okuloj kaj/aŭ de la kresto koloriĝas malsame kiel la korpo, oni devas indiki ĝin en la priskribo.<br /> Delfenon kun larĝe malfermita buŝo (kaj ofte fermita okulo), oni priskribas "svenanta delfeno".<br /> En [[Francio]], delfeno estas la simbolo de la [[kronprinco]]j, la ''daŭfenoj'' (en la [[franca]], la du vortoj samas: ''Dauphin'') == Bildaro == <gallery> Dosiero:Armoiries Forez.svg|''El [[gorĝo (heraldiko)|gorĝo]], kun delfeno el [[oro]]. Dosiero:Dauphin of Viennois Arms.svg|''El [[oro]] kun delfeno el [[lazuro]], ties kresto, naĝiloj kaj vosto el [[gorĝo (heraldiko)|gorĝo]] ''. </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Literaturo == * ''Balenoj, delfenoj kaj aliaj mirindaĵoj de l' oceanoj''; Marie-Christine Body, André Cherpillod; Eldonejo La Blanchetière, 2006; ISBN 2-906134-69-4 * ''Balenoj, delfenoj kaj aliaj mirindaĵoj de l' oceanoj''; Marie-Christine Body, André Cherpillod; Eldonejo La Blanchetière, 2006; ISBN 2-906134-69-4 * Tim Cahill: ''Delfine'', Steiger, München, 2001, ISBN 3-89652-221-3 (germanlingve) * Rachel Smolker: ''Das Lied der wilden Delfine'', List, 2001, ISBN 3-471-78664-3 (germanlingve; raporto de kondutbiologo pri la esplorado de delfena populacio ĉe la okcidenta marbordo de Aŭstralio) * Paul Manger, An examination of cetacean brain structure with a novel hypothesis correlating thermogenesis to the evolution of a big brain, in Biological Reviews (Cambridge Philosphical Society) 81.2 (2006) (anglalingve) == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=delfen}} {{Portalo|Zoologio}} * [http://www.cetaceen.de/fm19/ Delfenoj (Delphinidae)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070320183132/http://www.cetaceen.de/fm19/ |date=2007-03-20 }} * [http://www.wale-delfine.de/ Balenoj kaj delfenoj] * [http://www.hickerphoto.com/dolphin-pictures-cat.htm Delfenbildoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110923193814/http://www.hickerphoto.com/dolphin-pictures-cat.htm |date=2011-09-23 }} * [http://www.blue-world.org/ Blue World - delfenoprotektado] * {{en}} {{es}} {{it}} [http://www.thebdri.com The Bottlenose Dolphin Research Institute BDRI: Delfenoj] * {{fr}} [http://www.dauphinlibre.be/cerveaudauphin.htm La pridiskutenda delfena cerebro] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101023033739/http://www.dauphinlibre.be/cerveaudauphin.htm |date=2010-10-23 }} {{elstara}} {{ADLS|2006|48}} {{ADLS|2019|05}} <!-- kaj 6 plus 7 --> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Cetacoj]] [[Kategorio:Delfenoj]] [[Kategorio:Familioj de mamuloj]] [[Kategorio:Eĥolokiĝantaj bestoj]] 3z80hs5vbb47iii1e0s31qok1gw69qw Sonorilo kaj Kanono 0 28381 9431858 9320191 2026-07-17T20:26:13Z Forstbirdo 12476 9431858 wikitext text/x-wiki '''Sonorilo kaj Kanono'''. „Poemaro en Prozo.“ Verkis [[Emil Isac]], el la rumana trad. [[Tiberio Morariu]], 1930, 60 p. „La mallongaj tekstoj temas ofte pri milito kaj paco. Simpla, sed perfekta verketo ame kaj zorge prilaborita de l‘ tradukinto.“ (G. S. ,E', 1931, P: ) {{EdE|S}} [[Kategorio:Esperanto-movado]] [[Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj]] [[Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience]] 2u5uqfgisn0d9sa1j46uti188whzthq Amo 0 30233 9431818 9393633 2026-07-17T19:41:13Z Sj1mor 12103 9431818 wikitext text/x-wiki {{PorA|aliaj signifoj|AMO}}[[Dosiero:Frank Bernard Dicksee - Romeo and Juliet, 1884.jpg|eta|Arketipaj amantoj nome [[Romeo kaj Julieto]] portretita de Frank Dicksee.]] [[Dosiero:Love heart uidaodjsdsew.gif|eta|dekstra|La koro, simbolo por amo]] '''Amo''' estas profunda [[emocio]] pri la ŝatado de alia(j) individuo(j), kun kiu(j) oni sentas sin kunligita. Laŭ la kunteksto la vorto povas komprenigi vastan gamon de signifonuancoj de forta simpatio ĝis amordezira [[pasio]]. Amo estas ofta temo en [[arto]], [[literaturo]], [[poezio]] kaj [[kino]]. [[Fido]] estas rigardata ĝia nepra kondiĉo. Amo rilatas al gamo da malsamaj sentoj, statoj, kaj sintenoj kiu intervalas de interhoma amo ("mi amas mian patrinon") al [[plezuro]] ("mi amis tiun manĝon"). Ĝi povas rilati al emocio de forta altiro kaj persona alligitaĵo.<ref name="oxford">''Oxford Illustrated American Dictionary'' (1998) + ''Merriam-Webster Collegiate Dictionary'' (2000)</ref> Ĝi ankaŭ povas esti [[virto]] reprezentanta homan bonvolemon, kompaton, kaj amon - "la malegoisman lojalan kaj bonintencan konzernon por la bono de alia".<ref>[http://www.merriam-webster.com/dictionary/love Merriam Webster Dictionary]</ref> Ĝi ankaŭ povas priskribi kompatajn kaj amajn agojn direkte al aliaj homoj, onia memo aŭ [[besto]]j.<ref name="Fromm, Erich 1956">Fromm, Erich; ''The Art of Loving'', Harper Perennial (1956), Original English Version, ISBN 978-0-06-095828-2</ref> [[Antikva Grekio|Antikvaj grekoj]] identigis kvar formojn de amo: # parenceco aŭ konateco (en la [[greka]], ''storge''), # amikeco (''filio''), # seksa kaj/aŭ romantika deziro (''eroto''), # kaj mem-malplenigo aŭ dia amo (''agapo'').<ref>C.S. Lewis, ''The Four Loves'', 1960.</ref><ref name="PlatonicSchool" /> Modernaj aŭtoroj karakterizis pliajn specojn de romantika amo.<ref>[[Stendhal]], en sia libro ''[[Pri Amo (Stendhal)|Pri amo]]'' (Parizo, 1822), distingis karnan amon, pasian amon, tipon de neplenumita amo kiun li nomigis "gustamo", kaj amo al nenio. [[Denis de Rougemont]] en sia libro ''Amo en Okcidento'' markas la historion de pasia amo (''l'amour-passion'') al la romantismaj formoj. [[Benjamin Péret]], en la enkonduko al sia ''Antologio de Sublima Amo'' (Parizo, 1956), plie distingis "sublima amo", nome stato de plenumita idealigo eble komparebla kun la romantika formo de pasia amo.</ref> Ne-okcidentaj tradicioj ankaŭ distingis variaĵojn aŭ [[simbiozo]]j de tiuj statoj.<ref name="Gita">{{Citaĵo el libro|titolo=The Bhagavad Gita|familia nomo=Mascaró|persona nomo=Juan|jaro=2003|eldoninto=Penguin Classics|ISBN=0-14-044918-3}} (J. Mascaró, tradukisto)</ref> Tiu diverseco de uzoj kaj signifoj kombinitaj kun la komplekseco de la sentoj implikis ke amo estas nekutime malfacile konstante difinebla, komparebla al aliaj emociaj statoj. Amo en ĝiaj diversaj formoj funkcias kiel grava faciliganto de interpersona rilatado kaj, pro ĝia centra psikologia graveco, estas unu el la plej oftaj temoj en la kreivaj artoj.<ref>{{Cite web|title=Article On Love|url=http://www.slideshare.net/azharabbas/just-love|accessdate=2011-09-13|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2014-06-07|arkivurl=https://web.archive.org/web/20120530043739/http://www.slideshare.net/azharabbas/just-love|arkivdato=2012-05-30}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.slideshare.net/azharabbas/just-love |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2014-06-07 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20120530043739/http://www.slideshare.net/azharabbas/just-love |arkivdato=2012-05-30 }}</ref> Amo povas esti komprenita kiel funkcio por konservi homojn kune kontraŭ minacoj kaj por faciligi la daŭrigon de la [[specio]].<ref name="Fisher">Helen Fisher. ''Why we love: the nature and chemistry of romantic love''. 2004.</ref> == Difinoj == La vorto "amo" povas havi gamon da rilataj sed apartaj signifoj en malsamaj [[kunteksto]]j. Multaj lingvoj uzas multajn diversajn [[vorto]]jn por esprimi kelkajn el la malsamaj konceptoj kiuj povas esti komprenataj de la koncepto "ami"; unu ekzemplo estas la pluropo de grekaj vortoj por "amo." Kulturdiferencoj en konceptigado de amo tiel duoble malhelpas la establadon de universala difino.<ref>{{Cite journal |last=Kay |first=Paul |title=What is the Sapir–Whorf Hypothesis? |journal=American Anthropologist |series=New Series |volume=86 |issue=1 |date=March 1984 |pages=65–79 |doi=10.1525/aa.1984.86.1.02a00050 |last2=Kempton |first2=Willett | issn=0002-7294 }}</ref> Kvankam la naturo aŭ esenco de amo estas temo de ofta debato, malsamaj aspektoj de la vorto povas esti klarigitaj determinante kio '''ne''' estas amo. Amo kiel ĝenerala esprimo de pozitiva sento (pli forta formo de ŝato) estas ofte komparita al malamo (aŭ neŭtrala [[apatio]]); kiel malpli seksa kaj pli emocie intima formo de romantika alligitaĵo, amo estas ofte komparita al [[volupto]]; kaj kiel [[interhoma rilato]] kun romantikaj nuancoj, amo foje estas komparita al [[amikeco]], kvankam la vorto amo ofte estas uzita por proksimajn amikecojn. [[Dosiero:Columpio Veracruz 059.jpg|eta|maldekstra|Frata amo (antaŭhispana skulptaĵo el 250–900 A.D., de huastekoj. ''Museo de Antropología de Xalapa'' en [[Xalapa]], [[Veracruz]], [[Meksiko]].]] Abstrakte traktita amo kutime rilatas al travivaĵo kiun unu persono sentas por alia. Amo ofte implikas zorgi por aŭ identiĝi kun persono aŭ aĵo (kp. vundebleco kaj prizorgo de amo), inkluzive de si mem (kp. [[narcisismo]]). Aldone al transkulturaj diferencoj en komprenado de amo, ideoj pri amo ankaŭ ŝanĝiĝis multe dum tempo. Kelkaj [[historiisto]]j datigas modernajn konceptojn de romantika amo al ĝentila [[Eŭropo]] dum aŭ post la [[Mezepoko]], kvankam la antaŭa ekzisto de romantikaj ligoj estas atestita per malnovega ampoezio.<ref>{{Cite web |url=http://www.trueopenlove.org/reference/AncientLovePoetry.html |title=Ancient Love Poetry |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-08-26 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20070930072056/http://www.trueopenlove.org/reference/AncientLovePoetry.html |arkivdato=2007-09-30 |accessdate=2021-08-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070930072056/http://www.trueopenlove.org/reference/AncientLovePoetry.html |archivedate=2007-09-30 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.trueopenlove.org/reference/AncientLovePoetry.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-08-26 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20070930072056/http://www.trueopenlove.org/reference/AncientLovePoetry.html |arkivdato=2007-09-30 }}</ref> La kompleksa kaj abstrakta naturo de amo ofte reduktas diskurson de amo al pens-finanta [[kliŝo]]. Pluraj komunaj [[proverbo]]j rigardas amon, de tiu de [[Vergilio]] "Amo konkeras ĉion" al tiu de [[The Beatles]] "Ĉio kion vi bezonas estas amo". [[Tomaso de Akvino]], sekvante [[Aristotelo]]-n, difinas amon kiel "voli alies bonon."<ref name="newadvent.org">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.newadvent.org/summa/2026.htm#article4|titolo=St. Thomas Aquinas, STh I-II, 26, 4, corp. art|alirdato=2010-10-30|eldoninto=Newadvent.org}}</ref> [[Bertrand Russell]] priskribas amon kiel kondiĉon de "absoluta valoro", kontraste al relativa valoro. La filozofo [[Gottfried Wilhelm Leibniz]] diris ke amo estas "esti ĝojigita per la feliĉo de alia."<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://la.wikisource.org/wiki/Confessio_philosophi|titolo=Confessio philosophi|alirdato=[[25an de marto]] [[2009]]|familia nomo=Leibniz|persona nomo=Gottfried|eldoninto=Wikisource edition}}</ref> Biologo [[Jeremy Griffith]] difinas amon kiel "senkondiĉan [[altruismo]]n".<ref>http://www.worldtransformation.com/what-is-love/ ''What is love?''. In ''The Book of Real Answers to Everything!'' Griffith, J. 2011. ISBN 978-1-74129-007-3.</ref> Amo foje estas referencita kiel "lingvo internacia" kiu superregas kulturajn kaj lingvajn sekciojn. == Nepersona amo == Persono povas ami objekton, principon, aŭ celon al kiuj oni estas profunde transigita kaj multe valoras. Ekzemple, kompata atingo kaj volontula laboro "amas" siajn kaŭzojn foje naskite ne de interhoma amo sed nepersonaj amoj, altruismo, kaj el fortaj spiritaj aŭ politikaj konvinkiĝoj.<ref name="Fromm, Erich 2000">Fromm, Erich; ''The Art of Loving'', Harper Perennial (5a de Septembro, 2000), Original English Version, ISBN 978-0-06-095828-2</ref> Homoj ankaŭ povas "ami" materialajn objektojn, bestojn, aŭ agadojn se ili investas sin en ligado aŭ aliformaj identiĝoj kun tiuj aĵoj. Se ankaŭ seksa pasio estas implikita, tiam tiu sento estas nomita [[parafilio]]j.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://health.discovery.com/centers/sex/sexpedia/paraphilia.html|titolo=Paraphilia|alirdato=2007-12-16|familia nomo=DiscoveryHealth|arkivurl=https://web.archive.org/web/20071212105714/http://health.discovery.com/centers/sex/sexpedia/paraphilia.html|arkivdato=2007-12-12}} {{Citaĵo el la reto |url=http://health.discovery.com/centers/sex/sexpedia/paraphilia.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2014-06-07 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20071212105714/http://health.discovery.com/centers/sex/sexpedia/paraphilia.html |arkivdato=2007-12-12 }}</ref> == Interhoma amo == Interhoma amo rilatas al amo inter [[homo]]j. Ĝi estas pli potenca sento ol simpla simpatio por alia. Senreciproka amo rilatas al tiuj sentoj de amo kiuj ne estas reciprokaj. Interhoma amo estas plej proksime asociita kun interpersona rilatado.<ref name="Fromm, Erich 2000"/> Tia amo eble ekzistas inter familianoj, amikoj, kaj paroj. Ekzistas ankaŭ kelkaj psikologiaj malordoj ligitaj por ami, kiel ekzemple erotomanio. Laŭlonge de la [[historio]], [[filozofio]] kaj [[religio]] faris la plej multe de la konjektoj pri la fenomeno de amo. En la [[20a jarcento]], la scienco de [[psikologio]] prilaboris grandan interkonsenton pri la subjekto. En la lastaj jaroj, la sciencoj psikologio, [[antropologio]], [[neŭroscienco]], kaj [[biologio]] aldonis multe al la kompreno de la naturo kaj funkcio de amo. [[Dosiero:Gothaer Liebespaar.jpg|eta|240ra|''Paro de amantoj''. 1480–1485]] === Biologia bazo === Biologiaj modeloj de [[sekso]] tendencas rigardi amon kiel afero de [[mamuloj]], multe kiel [[malsato]] aŭ [[soifo]].<ref name="Lewis">{{cite book | last = Lewis | first = Thomas |author2=Amini, F. |author3=Lannon, R. | title = A General Theory of Love| publisher = Random House | year = 2000 |isbn=0-375-70922-3}}</ref> La antropologo Helen Fisher, grava fakulino pri la temo de amo, dividas la esperton de amo en tri parte koincidaj stadioj: volupto, allogo, kaj ligo. Volupto estas la sento de seksa deziro; romantisma allogo determinas kiaj partneroj trovas allogon kaj sekvon, konservante tempon kaj energion per la elekto; kaj ligo enhavas kunhavon de hejmo, parencajn devojn, reciprokan defendon, kaj ĉe homoj enhavas sentojn de sekureco kaj trankvileco.<ref name="brain systems">http://homepage.mac.com/helenfisher/archives_of_sex_beh.pdf {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110628051603/http://homepage.mac.com/helenfisher/archives_of_sex_beh.pdf |date=2011-06-28 }} Defining the Brain Systems of Lust, Romantic Attraction, and Attachment de Fisher et. al</ref> Tri distingaj neŭraj cirkvitoj, inklude neŭrotransmitiloj, kaj tri kondutaj modeloj, estas asociaj kun tiuj tri romantismaj stiloj.<ref name="brain systems" /> [[Volupto]] estas la dekomenca pasia seksa deziro kiu helpas la [[pariĝo]]n, kaj kondukas al pliiĝanta liberigo de kemiaĵoj kiaj [[testosterono]] kaj [[estrogeno]]. Tiuj efikoj rare daŭras pli ol kelkaj semajnoj aŭ monatoj. Allogo estas la pli individua kaj romantisma deziro por specifa kandidato al pariĝado, kiu formiĝas el volupto al engaĝiĝo al individuaj amikformoj. Lastatempaj studoj en [[neŭroscienco]] indikis ke kiam homoj enamiĝas, la [[cerbo]] konstante liberigas certan aron de kemiaĵoj, inkluzive de la neŭrotransmitor-[[hormono]]j, [[dopamino]], [[norepinefrino]], kaj [[serotonino]], nome la samaj kunmetaĵoj liberigitaj per [[amfetamino]], stimulante la plezurcentron de la cerbo kaj kondukante al kromefikoj kiel ekzemple pliigita korfrekvenco, neapetiteco kaj [[sendormeco]], kaj [[Eŭforio|intensa sento de ekscito]]. Esplorado indikis ke tiu stadio ĝenerale daŭras de unu kaj duono ĝis tri jaroj.<ref name="human">{{Citaĵo el libro|titolo=Human|familia nomo=Winston|persona nomo=Robert|jaro=2004|eldoninto=[[Smithsonian Institution]]|ISBN=0-03-093780-9}}</ref> Ĉar la volupta kaj altira stadioj estas ambaŭ konsideritaj provizoraj, tria stadio estas necesa por respondeci pri longperspektivaj rilatoj. Alligitaĵo estas la ligado kiu antaŭenigas rilatojn daŭrantajn multajn jarojn kaj eĉ jardekojn. Alligitaĵo estas ĝenerale bazita sur engaĝiĝoj kiel ekzemple [[geedziĝo]] kaj [[filo]]j, aŭ sur reciproka amikeco bazita sur aĵoj kiel komunaj interesoj. Ĝi estis ligita al pli altaj niveloj de la kemiaĵoj [[oksitocino]] kaj [[vazopresino]] al pli alta grado ol mallongperspektivaj rilatoj havas.<ref name="human"/> Enzo Emanuele kaj laborkunuloj raportis ke la proteinmolekulo konata kiel la nerva kreskfaktoro (NGF) havas altajn nivelojn kiam homoj unue enamiĝas, sed tiuj revenas al antaŭaj niveloj post unu jaro.<ref>{{Cite journal|author=Emanuele, E.|author2=Polliti, P. |author3=Bianchi, M. |author4=Minoretti, P. |author5=Bertona, M. |author6= Geroldi, D.|year=2005|title=Raised plasma nerve growth factor levels associated with early-stage romantic love|url=http://www.biopsychiatry.com/lovengf.htm|journal=Psychoneuroendocrinology|doi=10.1016/j.psyneuen.2005.09.002|volume=Sept. 05 |pmid=16289361 |issue=3 |pages=288–94}}</ref> === Psikologia bazo === [[Dosiero:Sri Lankan woman and child.jpg|eta|maldekstre|Avino kaj nepo en [[Srilanko]].]] [[Psikologio]] prezentas amon kiel kognan kaj socian fenomenon. [[Psikologo]] Robert Sternberg formulis triangulan teorion de amo kaj argumentis ke amo havas tri malsamajn komponentojn: intimeco, engaĝiĝon, kaj pasio. Intimeco estas formo en kiu du homoj partumas fidojn kaj diversajn detalojn de siaj propraj vivoj, kaj estas kutime montritaj en amikecoj kaj romantikaj amaferoj. Engaĝiĝo, aliflanke, estas la atendo ke la rilato estu permanenta. La lasta kaj plej multe de la komuna formo de amo estas seksa altiro kaj pasio. Pasia amo estas montrita en pasio same kiel romantika amo. Ĉiuj formoj de amo estas rigarditaj kiel ŝanĝiĝantaj kombinaĵoj de tiuj tri komponentoj. Ne-amo ne inkludas iujn ajn da tiuj komponentoj. [[Simpatio]] nur inkludas intimecon. Blindpasia amo nur inkludas pasion. Malplena amo nur inkludas engaĝiĝon. Romantika amo inkludas kaj intimecon kaj pasion. Kompana amo inkludas intimecon kaj engaĝiĝon. Neserioza amo inkludas pasion kaj engaĝiĝon. Finfine, lertega amo inkludas ĉiujn tri.<ref>{{cite journal | last=Sternberg| first= R. J. |year=1986| title=A triangular theory of love| journal=Psychological Review|volume= 93 |issue=2|pages= 119–135| doi=10.1037/0033-295X.93.2 }}</ref> Usona psikologo Zick Rubin serĉis difini amon pere de [[psikometriko]] en la [[1970-aj jaroj]]. Lia laboro deklaras ke tri faktoroj konstituas amon: alligitemo, zorgado, kaj intimeco.<ref>{{Cite journal|last=Rubin|first=Zick|title=Measurement of Romantic Love|journal=Journal of Personality and Social Psychology|volume=16|pages=265–267|year=1970|doi=10.1037/h0029841|pmid=5479131|issue=2}}</ref><ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Liking and Loving: an invitation to social psychology|familia nomo=Rubin|persona nomo=Zick|jaro=1973|loko=Nov-Jorko|eldoninto=Holt, Rinehart & Winston}}</ref> Post evoluoj en elektraj teorioj kiel ekzemple la [[kulomba leĝo]], kiu montris ke pozitivaj kaj negativaj ŝarĝoj altiras sin, analogaĵoj en homa vivo estis evoluigitaj, kiel ekzemple "kontraŭoj altiras." Dum la lasta jarcento, esplorado pri la naturo de homa sekspariĝo ĝenerale eltrovis ke tio ne estas vera kiam ĝi venas al karaktero kaj personeco - homoj emas ŝati homojn similajn al ili mem. Tamen, en kelkaj nekutimaj kaj specifaj domajnoj, kiel ekzemple [[Imuna sistemo|imunsistemoj]], ŝajnas ke homoj preferas aliajn kiuj estas diferencaj al ili mem (ekz., kun ortogonala imunsistemo), ĉar tio kondukos al bebo kiu havas la plej bonan de ambaŭ mondoj.<ref>{{cite book | last = Berscheid | first = Ellen | authorlink = |author2=Walster, Elaine H. | title = Interpersonal Attraction | publisher = Addison-Wesley Publishing Co | year = 1969 | id = CCCN 69-17443 | isbn = 0-201-00560-3 }}</ref> En la lastaj jaroj, diversaj homligaj teorioj estis evoluigitaj, priskribitaj kiel ligoj, rilatoj, devigoj, kaj afinecoj. Kelkaj okcidentaj fakuloj disigas tion en du ĉefajn komponentojn, la altruisman kaj la narcisisman. Tiu vido estas reprezentita en la verkoj da Scott Peck, kies laboro en la kampo de aplika [[psikologio]] esploris la difinojn de amo kaj malico. Peck asertas ke amo estas kombinaĵo de la "koncerno por la spirita kresko de alia", kaj simpla narcisismo.<ref name="peck">{{Citaĵo el libro|titolo=The Road Less Traveled|familia nomo=Peck|persona nomo=Scott|jaro=1978|eldoninto=Simon & Schuster|ISBN=0-671-25067-1|paĝo=169}}</ref> Kombine, amo estas ''agado'', ne simple sento. Psikologo [[Erich Fromm]] asertas en sia libro ''The Art of Loving'' ke ami estas ne simple [[sento]] sed ankaŭ estas agoj, kaj ke fakte, la "sento" de amo estas supraĵa en komparo al onia engaĝiĝo ami per serio de amaj agoj laŭlonge de la tempo.<ref name="Fromm, Erich 2000"/> En tiu senco, Fromm tenas ke amo estas finfine ne sento entute, sed prefere estas engaĝiĝo ĝis, kaj krome, amaj agoj direkte al alia, al si mem, aŭ al multaj aliaj, dum daŭranta tempodaŭro.<ref name="Fromm, Erich 2000"/> Fromm ankaŭ priskribis amon kiel konscian elekton kiu de siaj fruaj stadioj eble originiĝis kiel kontraŭvola sento, sed kiu poste jam ne dependas de tiuj sentoj, sed prefere dependas nur de konscia engaĝiĝo.<ref name="Fromm, Erich 2000"/> === Evolua bazo === [[Dosiero:400Behandlung der Syphilis.jpg|eta|dekstre|200ra|Eble timo al [[venereaj malsanoj]] povas favori monogamajn rilatojn, danke al amo, super [[poligamio]].]] [[Evolua psikologio]] provis disponigi diversajn kialojn por konsideri amon kiel supervivilo. Homoj estas dependaj de gepatra helpo por granda parto de siaj vivotempoj komparite kun aliaj [[mamulo]]j. Amo estis tial vidita kiel mekanismo antaŭenigi gepatran subtenon de infanoj por tiu plilongigita periodo. Alia faktoro povas esti ke [[venereaj malsanoj]] povas kaŭzi, inter aliaj efikoj, permanente reduktitan [[fekundeco]]n, vundon al la [[feto]], kaj pliigi komplikaĵojn dum [[akuŝo]]. Tio favorus monogamajn rilatojn super [[poligamio]].<ref>The Handbook of Evolutionary Psychology, eldonita de David M. Buss, John Wiley & Sons, Inc., 2005. Ĉapitro 14, Commitment, Love, and Mate Retention de Lorne Campbell kaj Bruce J. Ellis.</ref> === Komparo de sciencaj modeloj === Biologiaj modeloj de amo emas vidi ĝin kiel mamula tendenco, simila al [[malsato]] aŭ [[soifo]].<ref name="Lewis"/> [[Psikologio]] vidas amon ĉefe kiel socia kaj kultura fenomeno. Certe amo estas influita per [[hormono]]j (kiel ekzemple [[oksitocino]]), neŭrotrofinoj (kiel ekzemple NGF), kaj [[feromono]]j, kaj kiel homoj pensas kaj kondutas en amo estas influita per siaj konceptoj de amo. La konvencia projekcio en [[biologio]] estas ke ekzistas du gravaj tendencoj en amo: [[seksa altiro]] kaj alligitaĵo. Alligitaĵo inter plenkreskuloj estas supozita labori pri la samaj principoj kiuj igas [[bebo]]n iĝi ligita al ĝia patrino. La tradicia psikologia koncepto vidas amon kiel kombinaĵo de trienhava amo kaj pasia amo. Pasia amo estas intensa sopiro, kaj ofte estas akompanita per fiziologia ekscitiĝo (spirmanko, rapida korfrekvenco); trienhava amo estas amo kaj sento de intimeco ne akompanita per fiziologia ekscitiĝo. == Kulturaj vidoj == === Antikva Grekio === [[Dosiero:Place des Abbesse (the plaque with the je t'aime=te iubesc in 311 laguages).jpg|eta|maldekstre|[[Amomuro]] en Parizo: "Mi amas vin" en 250 lingvoj.]] La [[Greka lingvo|Greka]] distingas kelkajn diferencajn sencojn en kiu povas esti uzata la koncepto "amo". Antikvaj grekoj identigis kvar formojn de amo: parenceco aŭ [[familio|familia amo]] (en [[Antikva greka|greka]], ''[[storge]]''), [[amikeco]] kaj/aŭ [[platona amo|platona deziro]] (''[[filia (amo)|filia]]''), seksa kaj/aŭ [[romantika amo|romantika deziro]] (''[[Eroto (filozofio)|eros]]''), kaj [[Kenozo|mem-malplenigo]] aŭ dia amo (''[[agapo]]'').<ref name="PlatonicSchool">{{Citaĵo el libro|titolo=Renaissance Thought and the Arts: Collected Essays|familia nomo=Kristeller|persona nomo=Paul Oskar|jaro=1980|eldoninto=Princeton University Press|ISBN=0-691-02010-8}}</ref><ref>C. S. Lewis, ''The Four Loves'', 1960.</ref> Modernaj aŭtoroj distingi pliajn variaĵojn de romantika amo.<ref>[[Stendhal]], en sia libro ''[[Pri Amo (Stendhal)|Pri amo]]'' ("De l'amour"; Paris, 1822), distingis karna amo, pasia amo, tipo de neengaĝita amo kiun li nomigis "gust-amo", kaj amo de vanteco. [[Denis de Rougemont]] en sia libro ''Amo en la Okcidenta Mondo'' skizis la historion de pasia amo (''l'amour-passion'') el ties korteza al ties romantisma formoj. [[Benjamin Péret]], en la enkonduko al sia ''Antologio de Sublima Amo'' (Paris, 1956), plie distingas "subliman amon", nome stato de realigita idealigo eble similigebla al la romantisma formo de pasia amo.</ref> Tamen, en la greka (same kiel en multaj aliaj lingvoj), estis historie malfacile separi la signifojn de tiuj vortoj entute. Samtempe, la antikvgreka teksto de la [[Biblio]] havas ekzemplojn de la [[verbo]] ''agapo'' havante la saman signifon kiel ''fileo'' nome ''esti amiko''. ''[[Agapo|Agape]]'' ({{lang|grc|ἀγάπη}} ''agápē'') signifas ''amo'' en nuntempa greka. La esprimo ''s'agapo'' signifas ''Mi amas vin'' en greka. La vorto ''agapo'' estas la verbo ''mi amas''. Ĝi ĝenerale aludas al "pura," ideala tipo de amo, pli ol al fizika altiro sugestita de ''eros''. Tamen, estas kelkaj ekzemploj de ''agape'' uzita por signifi same kiel ''eros''. Ĝi estis tradukita ankaŭ kiel "amo de animo."<ref name="Anders Theodor Samuel Nygren 1936">Anders Theodor Samuel Nygren, ''Eros kaj Agape'' (unue publikigita en [[sveda]], 1930-1936).</ref> [[Dosiero:Sanzio 01 Plato Aristotle.jpg|eta|Platono (maldekstre) kaj Aristotelo (dekstre), detalo de ''[[La Lernejo de Ateno]]'', fresko de [[Rafaelo]]. Aristotelo tenas kopion de sia ''[[Etiko de Nikomako]]'', dum Platono tenas kopion de ''[[Timeo]]''. Ambaŭ filozofoj disvolvigas la diversajn konceptojn kaj vortojn por amo.]] ''[[Eroto (filozofio)|Eros]]'' ({{lang|grc|ἔρως}} ''érōs'') (el la greka dio [[Eroso]]) estas pasia amo, kun senta deziro kaj allogo. La greka vorto ''erota'' signifas ''en amo''. [[Platono]] rafinis sian propran difinon. Kvankam ''eros'' estas dekomence sentita por persono, pere de kontemplado ĝi iĝas aprezon de beleco ene de tiu persono, aŭ eĉ iĝas aprezo de beleco mem. Eros helpas la animon fari konscion de beleco kaj kontribuas al kompreno de spirita vero. Amantoj kaj filozofoj estas ĉiuj inspiritaj por serĉi veron pere de ''eros''. Kelkaj tradukoj listigas ĝin kiel "amo de la korpo."<ref name="Anders Theodor Samuel Nygren 1936"/> ''[[filia (amo)|Filia]]'' ({{lang|grc|φιλία}} ''philía''), nome senpasia virta amo, estis koncepto direktita kaj disvolvigita de [[Aristotelo]]. Ĝi inkludas fidelecon al amikoj, familio, kaj [[komunumo]], kaj postulas virton, egalecon, kaj familiecon. ''Filia'' estas okazigita de praktikaj tialoj; unu aŭ ambaŭ partioj profitas el la rilato. Ĝi povas ankaŭ signifi "amo de la menso." ''[[Storge]]'' ({{lang|grc|στοργή}} ''storgē'') estas natura korinklino, kiel tiu sentita de gepatroj por idoj. ''[[Ksenio|Ksenia]]'' (ξενία ''xenía''), gastemo, estis tre grava praktiko en [[antikva Grekio]]. Ĝi estis preskaŭ rita amikeco formita inter gasto kaj gastiganto, kiuj antaŭ povus esti fremduloj. La gastiganto nutras kaj havigas loĝejon por la gasto, kiu espereble korespondas per nur dankemo. La gravo de tio povas vidiĝi tra epizodoj de la [[Greka mitologio]] — partikulare, en la verkoj de [[Homero]] nome ''[[Iliado]]'' kaj ''[[Odiseado]]''. === Antikva Romio === [[Dosiero:Ovid Ars Amatoria 1644 - retouched.jpg|eta|180ra|maldekstre|Titolo de moderna eldono de ''Ars amatoria'', Frankfurto, Kempffer, 1644.]] La [[Latino|Latina lingvo]] havas kelkajn diversajn verbojn koresponde kun la vorto "amo." ''[[wikt:amo#Latin|amō]]'' estas la baza verbo kiu signifas ''mi amas'', kun la infinitivo ''[[wikt:amare#Italian|amare]]'' (“ami”) kiel estas ankoraŭ en la [[Itala lingvo|Itala]] nuntempe. La Romianoj uzis ambaŭ en korinklina senco same kiel en romantika aŭ seksa sencoj. El tiu verbo venas la esperanta vorto '''ami''' kaj ankaŭ ''amans'' — nome amanto, "profesia amanto," ofte kun la aldona koncepto de volupto. La koresponda substantivo estas ''amo'' (la signifo de tiu termino por la Romianoj estas bone bildigita per la fakto, ke la nomo de la urbo, [[Romo]] — en Latina: ''Roma'' — povas esti vidita kiel [[anagramo]] de ''amor'' (amo en latina), kiu estis uzata kiel sekreta nomo de la urbo en larĝaj cirkloj en antikvaj tempoj),<ref>Thomas Köves-Zulauf, ''Reden und Schweigen'', Munich, 1972.</ref> kiu estis ankaŭ uzita en la plurala formo por indiki [[amafero]]jn aŭ seksajn aventurojn. Tiu sama radiko ankaŭ produktas ''amicus'' — "amiko" — kaj ''amicitia'', "amikeco" (ofte bazita sur reciproka avantaĝo, kaj koresponda foje pli proksime de "ŝuldo" aŭ "influo"). Cicero verkis traktaĵon nomita ''Pri amikeco'' (''de Amicitia''), kiu studas la nocion iome. [[Ovidio]] verkis gvidilon por rendevuoj nome ''[[Ars Amatoria]]'' (''Arto ami''), kiu temas, profunde, pri ĉio el {{J|ekstergeedzeca afero}} ĝis superprotektemaj gepatroj. Latino foje uzas ''amāre'' kiam aliaj lingvoj simple uzas ''ŝati''. Tiu nocio, tamen, estas multe pli ĝenerale esprimita en Latino pere de ''placere'' aŭ ''delectāre'', kio estas uzata pli kolokve, tiu lasta uzata ofte en la ama poezio de [[Katulo]]. ''Diligere'' ofte havas la nocion "esti korinklina," "estimi," kaj rare se ĝi estas uzata por romantika amo. Tiu vorto estu taŭga por priskribi amikecon de du viroj. La koresponda nomo ''diligentia'', tamen, havas la signifon de "diligenteco" aŭ "zorgemo," kaj havas malmulte semantikan koincidon kun la verbo. ''Observare'' estas sinonimo por ''diligere''; spite la falsamikecon, tiu verbo kaj ties koresponda nomo, ''observantia'', ofte signifas "estimon" aŭ "koninklinon." ''[[Karitato]]'' estas uzata en Latinaj tradukoj de la kristana Biblio por signifi "karitata amo"; tiu signifo, tamen, ne troviĝas en klasika pagana [[Latina literaturo|Romia literaturo]]. === Ĉinio === [[Dosiero:Love-zh.svg|eta|altdekstre|"Ai," la tradicia [[Ĉina skribo|Ĉina karaktro]] por amo ({{lang|zh|愛}}) konsistas el [[koro]] ({{lang|zh|心}}, mezo) ene de "akcepto," "sento," aŭ "percepto," ({{lang|zh|受}}) kio montras gracian emocion. Ĝi povas ankaŭ esti interpretata kiel mano proponanta propran koron al alia mano.]] Du filozofiaj pilieroj de amo ekzistas en la ĉina tradicio, unu el [[Konfuceismo]] kiu emfazis agadon kaj devon dum la alia venas el [[Mohismo]] kiu defendis universalan amon. Kerna koncepto de Konfuceismo estas ''ren'' (nome "bonvola amo", {{lang|zh|仁}}), kiu fokusas al devo, agado kaj sinteno en rilato pli ol al amo mem. En Konfuceismo, oni montras bonvolan amon per plenumado de agoj kiaj [[filpieco]] el filoj, afableco el gepatroj, fidelo al la reĝo kaj tiel plu. La koncepto ''Ai'' ({{lang|zh|愛}}) estis disvolvigita de la ĉina filozofo [[Mozi]] en la 4a jarcento a.K. kiel reago al la konfuceisma bonvola amo. Mozi klopodis anstataŭi tion kion li konsideris la delonge fiksitan ĉinan super-ligitecon al la familio kaj al klanstrukturoj pere de la koncepto de "universala amo" (''jiān'ài'', {{lang|zh|兼愛}}). Je tio, li argumentis rekte kontraŭ konfucianoj kiuj kredis ke estas natura kaj ĝusta por la homoj zorgi pri diferencaj personoj en diferencaj gradoj. Mozi, kontraste, kredis ke la personoj principe zorgu de ĉiuj personoj egale. Mohismo fokusis ke pli ol adopti diferencajn sintenojn al diferencaj personoj, amo estu senkondiĉa kaj proponis ĝin al ĉiu senkonsidere al reciprokeco, ne nur al amikoj, familioj kaj aliaj konfuceaj rilatoj. Poste en [[Ĉina budhismo]], la termino ''Ai'' ({{lang|zh|愛}}) estis adoptita por referenci al pasia zorga amo kaj estis konsiderata fundamenta deziro. En Budhismo, ''Ai'' estis vidata kiel kapabla esti ĉu egoisma aŭ altruisma, tiu lasta tamen ŝlosila elemento al lumigo. En nuntempa ĉina, ''Ai'' ({{lang|zh|愛}}) estas ofte uzata kiel ekvivalento de la okcidenta koncepto de amo. ''Ai'' estas uzata kaj kiel verbo (ekz. ''wo ai ni'' {{lang|zh|我愛你}}, aŭ "mi amas vin") kaj kiel substantivo (kiel ''aiking'' {{lang|zh|愛情}}, aŭ "romantika amo"). Tamen, pro la influo de konfucea ''Ren'', la frazo 'vo ai ni' (mi amas vin) kunportas tre specifan sencon de respondeco, engaĝiĝo kaj fidelo. Anstataŭ ofte diri "mi amas vin" kiel ĉe kelkaj okcidentaj socioj, la ĉinoj plej ofte esprimas senton de korinklino en pli neformala vojo. Sekve, "mi amas vin" (''ŭo ksihuan ni'', {{lang|zh|我喜欢你}}) estas pl ofta maniero esprimi korinklinon en ĉina; ĝi estas pli ŝerca kaj malpli serioza.<ref>JFK Miller, "[http://shanghai.urbanatomy.com/index.php/i-ahearts-shanghai/85-i-love-shanghai/429-why-the-chinese-dont-say-qi-love-youq Why the Chinese Don't Say I Love You] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100124202633/http://shanghai.urbanatomy.com/index.php/i-ahearts-shanghai/85-i-love-shanghai/429-why-the-chinese-dont-say-qi-love-youq |date=2010-01-24 }}"</ref> Tio veras ankaŭ en Japana (''suki da'', {{lang|ja|好きだ}}). La ĉinoj tamen diras multe "I love you" en angla aŭ en aliaj eksterlandaj lingvoj pli ol en sia propra gepatra lingvo. === Japanio === La [[Japana lingvo]] uzas tri vortojn por esprimi la ekvivalenton de "amo". Ĉar "amo" kovras ampleksan gamon de emocioj kaj kondutaj fenomenoj, estas nuancoj kiuj distingas la tri terminojn.<ref name="Ryang2006">{{cite book | last1 = Ryang | first1 = Sonia | title = Love in Modern Japan: Its Estrangement from Self, Sex and Society | year = 2006 | publisher = Routledge | url = https://books.google.com/books?id=tkOUAgAAQBAJ&pg=PA13 | pages = 13–14}}</ref><ref name="About">{{cite web | last1 = Abe | first1 = Namiko | url = http://japanese.about.com/od/japanesecultur1/a/The-Japanese-Words-For-Love.htm | title = Japanese Words for "Love": The Difference between "Ai" and "Koi" | publisher = About.com | accessdate = 5a de Novembro, 2014 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20141105225936/http://japanese.about.com/od/japanesecultur1/a/The-Japanese-Words-For-Love.htm | archivedate = 2014-11-05 }}</ref> La termino {{Nihongo|''ai''|愛}}, kiu estas ofte asocia kun patrina amo<ref name="Ryang2006"/> aŭ altruisma amo,<ref name="About"/> origine aludita per belo kaj estis ofte uzata en religia kunteksto. Post la [[Mejĝi-reformo]] de 1868, la termino iĝis asocia kun "amo" por traduki okcidentan literaturon. Antaŭ la okcidenta influo, la termino {{Nihongo|''koi''|恋}} ĝenerale reprezentas romantikan amon, kaj estis ofte temo de populara japanlingva poezikolekto [[Manjoŝu]].<ref name="Ryang2006"/> ''Koi'' priskribas allogitecon por membro de la mala sekso kaj estas tipe interpretata kiel egoisma kaj dezira.<ref name="About"/> La originoj de la termino venas el la koncepto de soleco kiel rezulto de separo el la amato. Kvankam la moderna uzado de ''koi'' fokusas al seksa amo kaj pasio, la Manyō uzas la terminon por kovri ampleksan gamon de situacioj, inklude tenerecon, bonvolemon, kaj materian deziron.<ref name="Ryang2006"/> La tria termino, {{Nihongo|''ren'ai''|恋愛}}, estas pli moderna konstruaĵo kiu kombinas la [[kanji]] karaktroj kaj por ''ai'' kaj ''koi'', kvankam ties uzado ĉefe similas al tiu de ''koi'' en la formo de romantika amo.<ref name="Ryang2006"/><ref name="About"/> === Persio === [[Rumi]], [[Hafizo|Hafiz]] kaj [[Mosleh-od-din Sadio|Sadio]] estas ikonoj de pasio kaj amo kiujn la [[Iran|Persaj kulturo]] kaj lingvo prezentas. La persa vorto por amo estas ''iŝk'', kiu derivas el la [[araba lingvo]],<ref>{{Cite book|last1=Mohammad Najib ur Rehman|first1=Hazrat Sakhi Sultan|title=Day of Alast-The start of creation|publisher=Sultan ul Faqr Publications Regd.|isbn=9789699795084|url=https://books.google.com/books?id=wZ1kAQAAQBAJ&pg=PT8&dq=haqeeqat+e+mohammadia&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=haqeeqat%20e%20mohammadia&f=false}}</ref> tamen ĝi estas konsiderata de plej kiel tro ĝusta termino por interpersona amo kaj estas plej ofte anstataŭitaj per 'doost daŝtan' ('ŝato'). En la persa kulturo, ĉio estas enhavata de amo kaj ĉio estas por amo, starte el amantaj amikoj kaj familio, edzoj kaj edzinoj, kaj eventuale atingante la dian amon kiu estas la lasta celo en la vivo. === Turkio === En [[Turka lingvo|turka]], la vorto "amo" havas kelkajn signifojn. Persono povas ami dion, personon, gepatrojn, aŭ familion. Sed tiu persono povas "ami" ĝuste unu specialan personon, kio kongruas kun la vorto "aşk." ''Aşk'' (vorto de araba origino) estas sento por ''ami,'' aŭ esti "enamiĝinta" (Aşık), kiel ĝi estas en turka ankoraŭ nuntempe. La turkoj uzas tiun vorton ĝuste por ties amoj ĉu en romantika aŭ seksa senco. Se turko diras ke li estas enamiĝinta (Aşık) je iu, ĝi ne estas amo kiun persono povas senti por liaj aŭ ŝiaj gepatroj; ĝi estas ĝuste por unu persono, kaj ĝi indikas fortan pasion. La vorto estas ankaŭ komuna ĉe la [[Tjurka lingvaro]], kiaj ĉe la [[Azerbajĝana lingvo|azerbajĝana]] (eşq) kaj la [[Kazaĥa lingvo|Kazaĥa]] (ғашық). == Religiaj vidoj == [[Dosiero:Pelican-in-her-piety.jpg|eta|La [[Pelikano]], malfermas sian bruston por nutri la idaron, kiel [[ikono]] de la memoferanta [[Jesuo Kristo]].]] La [[Kristanismo|kristana]] kompreno estas ke amo venas el Dio. La amo de viro kaj virino —''eros'' en greka— kaj la altruisma amo al aliaj (''agape''), estas ofte kontrastaj kun "ascenda" kaj "descende" amo, respektive, sed ili estas laste la sama afero.<ref name="vatican1">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.vatican.va/holy_father/benedict_xvi/encyclicals/documents/hf_ben-xvi_enc_20051225_deus-caritas-est_en.html|titolo=papal encyclical, Deus Caritas Est.|aŭtoro=Pope Benedict XVI}}</ref> En [[hebrea]], ''Ahava'' estas la plej ofte uzata termino kaj por interpersona amo kaj por amo inter Dio kaj la diaj kreaĵoj. ''Ĉesed'', ofte tradukita kiel am-afablo, estas uzata por priskribi multajn formojn de amo inter homaj estaĵoj. Amo enhavas la [[Islamo|islaman]] vidon de vivo kiel universala frateco kiu aplikiĝas al ĉiuj kiuj tenas fidon. Inter la 99 nomoj de Dio ([[Allaho]]), estas la nomo ''Al-Ŭadud'', aŭ "la amanto," kiu troviĝas en la ''surah'' 11:90 same kiel en la ''surah'' 85:14. Dio estas ankaŭ referencata je la komenco de ĉiu ĉapitro en la [[Korano]] kiel ''Ar-Rahman'' kaj ''Ar-Rahim'', aŭ la "Plej pasia" kaj la "Plej kompata", indikante ke neniu estas pli amanta, pasia kaj bonvola ol Dio. La Korano referencas al Dio kiel "plena de ama afableco." La Korano instigas la islamajn kredantojn trakti ĉiujn personojn, tiujn kiuj ne estis persekutintaj ilin, per ''birr'' aŭ "profunda afableco" kiel asertite en la ''surah'' 6:8-9. ''Birr'' estas ankaŭ uzata de la Korano por priskribi la amon kaj afablecon kiujn gefiloj devas montri al siaj gepatroj. En [[Budhismo]], ''Kāma'' estas sentema, seksa amo. Ĝi estas barilo en la vojo al la [[klerismo]], ĉar ĝi estas egoisma. ''Karuṇā'' estas kompato, kiu malpliigas la suferon de aliaj. Ĝi estas komplementa al saĝeco kaj estas necesa por klereco. ''Adveṣa'' kaj ''[[Metao|mettā]]'' estas bonvola amo. Tiu amo estas senkondiĉa kaj postulas konsiderindan mem-akcepton. Tio estas tre diferenca el la ordinara amo, kiu estas kutime pri ligiteco kaj sekso kaj kiu rare okazas sen mem-intereso. Anstataŭe, en Budhismo ĝi referencas al la ligiteco kaj al altruisma intereso por la bonfarto de aliaj. [[Dosiero:Kama Rati sculpture at the group of monuments at Belur, Hassan, Karnataka, India (2009).jpg|eta|maldekstre|Kama (maldekstre) kun Rati ĉe la templomuro de la [[Templo Ĉennakeŝava]], Belur.]] En [[Hinduismo]], ''kāma'' estas plezura, seksa amo, personigita de la dio [[Kamadevo]]. Por multaj Hinduismaj skoloj, ĝi estas la tria fino de (''Kama'') la vivo. Kamadevo estas ofte priskribita tenanta arkon de [[sukerkano]] kaj sagon de floroj; Li povas rajdi sur granda papago. Li estas kutime akompanata de sia kunulino [[Rati]] kaj de sia kompano Vasanta, senjoro de printempo. Ŝtonaj bildoj de Kamadevo kaj Rati povas esti vidataj ĉe la pordo de la Templo Ĉennakeŝava ĉe Belur, en [[Karnatako]], [[Barato]]. ''Maara'' estas alia nomo por ''kāma''. == Politikaj vidoj == {{Ĉefartikolo|Libera amo}} La '''libera amo''' difinas [[seksumado]]n kiel naturan korpobezonon, kiu estu elvivata libere de sociaj premo kaj trudoj. Tio implicas, ke seksaj rilatoj estu difinitaj ekskluzive de la partoprenantoj en ili kaj ke tiuj rilatoj ne estu submetitaj al kromaj preskriboj, ekzemple pri la daŭro, la nombro da partoprenantoj kaj la forto. Tiuj postuloj de libera amo konverĝis kun samtempe okazantaj liberaliĝoj de la socia realeco, kiuj esprimiĝis per la seksondo, do per la seksiĝo de iom grandaj vivosferoj kaj per la komercigo de seksaj kaj korpaj bezonoj kaj kiuj nur parte harmoniis kun la origina postulo pri libera amo kiel esprimo de la tuta personeco kaj pri libera amo kiel protesto kontraŭ seksaj kaj sociaj limigoj. == Amo kiel morala nocio == [[Dosiero:Paolo Veronese 020.jpg|eta|220ra|dekstre|'''''«Infedeltà»''''': olepentraĵo sur tolo de [[Paolo Veronese]], inter [[1575]] kaj [[1580]].<ref>The Allegory of Love I - Infidelity [http://www.nationalgallery.org.uk/paintings/paolo-veronese-unfaithfulness] National Gallery, alirita la 5an de aprilo 2013, angla.</ref>]] Amo en [[moralo|morala]] senco ne estas tiu amo, kiu estas la ĉeftemo de amromanoj. Amo en morala senco ĉefe estas [[virto]]; nome la virto de bonvolemo. Ĝi realiĝas per bonfarado kaj evitado de malbonfarado. "Amo ne faras malbonon al proksimulo; amo do estas la plenumado de la leĝo." ([[Epistolo al la Romanoj|Romanoj]] 13.10) Ĝi povas havi emocian komponanton, sed ne nepre ĝi havas tre altan emocian temperaturon. Tion atendi, tion postuli estas misinterpreto de la biblia teksto. Por normala homo, sub normalaj cirkonstancoj, ne estas eble, emocie ami la tutan [[homaro]]n. Sed ami ĝin en morala senco, bonvoleme, bonfareme, tio tute eblas. En tiu senco eblas ankaŭ, ami la [[malamiko]]n. Tio ne signifas, ke oni dolĉemocie, kiel en amromano, rilatu al malamikoj, sed ke oni ĉiukaze traktu ilin kun certa minimumo da bonvolemo. (Ekz. la [[Konvencioj de Ĝenevo|reguloj de la internacia militojuro]] estas konkretiĝoj de morala amo al malamiko.) La [[malfidelo]] aŭ ''malfideleco'' referencas, populare, al amaferaj rilatoj, ĉu longdaŭraj ĉu mallongdaŭraj, establitaj kun personoj aliaj disde la ''oficiala ligo''<ref name="HIL">Salmerón García, Hilda Beatriz, Infidelidad, causa o consecuencia de la crisis de pareja, «Psicoterapia Integral» [http://www.psicoterapiaintegral.com/Articulos/Infidelidad.pdf] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160804043231/http://www.psicoterapiaintegral.com/Articulos/Infidelidad.pdf|date=2016-08-04}} 15a de januaro 2013.</ref><ref>Diana Resnicoff (entrevista), Definición de infidelidad [http://www.infidelidad.com.mx/articulos/definicion-de-infidelidad.html#.Vfjgjc5p5cs] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180504230642/http://www.infidelidad.com.mx/articulos/definicion-de-infidelidad.html#.Vfjgjc5p5cs|date=2018-05-04}} 15a de januaro 2013, Infidelidad.com.mx, 2005, hispane</ref> kiu ofte restas sekrete kiel konsiderita minaco al la institucio de la [[familio]].<ref name=CERNA>Cerna Trujillo, Antonia, «Sexualidad Humana», 2007, [[Universidad Iberoamericana de México|Universidad Iberoamericana]], México, isbn=968-859-638-8.</ref> Kvankam laŭ la [[Diccionario de la lengua española|DRAE]] la termino (devena el [[latina]] ''infidelĭtas, -ātis'') indikas malplenumon de la kompromiso de [[fidelo|fidel(ec)o]] aŭ la manko de tiu.<ref>Real Academia Española y Asociación de Academias de la Lengua Española (2014). «Infidelidad». Diccionario de la lengua española (23a eldono). Madrid: Espasa. ISBN 978-84-670-4189-7.</ref> Sekve, la termino povas aludi al manko de [[lojalo|lojal(ec)o]] aŭ rompo de tiu rilate al ajna kompromiso de [[moralo]] kiel la [[religio]], la [[amikeco]], la [[geedzeco]] (situacio konata kiel [[adolto]]) aŭ ajna alia rilato amafera aŭ [[erotismo|erota]]. Tamen, populare la esprimo venis al aludo nur al [[amrilato]]j por [[antonomazio]], rezervante aliajn similajn esprimojn por aliaj rilatoj, kiel la [[apostateco]] por aludi al perfido en la religio aŭ la [[dizerto]] por aludi al perfido en politiko aŭ milito. == Amo kiel metafizika nocio == [[Dosiero:Peter Paul Rubens 008.jpg|eta|maldekstra|250ra|''Amo rajdas delfenon'' pentraĵo de [[Petro Paŭlo Rubens]].]] "Anstataŭ, ke antaŭ esti amataj, ni maltrankviliĝis pri tiu nepravigebla, nepraviginda ĝibo tia, kia estis nia esteco, anstataŭ ol senti nin kiel troaĵojn, ni nun sentas, ke tiu estado nia estas kunprenita, kaj volata, kune kun ĝiaj plej malgrandaj detaloj, de absoluta libereco, kiun ĝi samtempe kaŭzas, kaj kiun ni propramense volas per nia propra liberpovo. Tio estas la fundamento de la amĝojo, kiam ĝi ekzistas : nin senti ekzisti prave." ([[Jean-Paul Sartre]]) La amo, laŭ la [[1-a Epistolo al la Korintanoj|unua epistolo de la Apostolo Paŭlo al la Korintanoj]], ĉapitro 13: {{Biblia loko|Se mi parolus la lingvon de homoj kaj anĝeloj, sed ne havas amon, mi fariĝus sonanta [[kupro]] aŭ tintanta [[cimbalo]]. Kaj mi posedus la profetpovon, kaj komprenus ĉiujn misterojn, kaj ĉion scion; kaj se mi havus ĉion fidon, tiel ke mi povus formovi montojn, sed ne havas amon, mi estus nenio. Kaj se mi disdonus mian tutan havon por nutri la malsatulojn, kaj se mi lasus mian korpon por forbrulo, sed ne havas amon, per tio mi nenion profitus. Amo longe suferas kaj bonfaras; amo ne envias; amo ne fanfaronas ne ŝveligas sin, ne kondutas nedece, ne celas por si mem, ne koleriĝas, ne pripensas malbonon, ne ĝuas pri maljusteco, sed kunĝojas pri vereco; ĉion toleras, ĉion kredas, ĉion esperas, ĉion eltenas. Amo neniam pereas; sed ĉu estas profetadoj, ili neniiĝos, ĉu lingvoj, ili ĉesiĝos; ĉu estas scio, ĝi neniiĝos. Ĉar ni scias laŭparte, kaj ni profetadas laŭparte; Sed kiam venos perfektaĵo, tiam neniiĝos tio, kio estas laŭparta. Kiam mi estis infano, kiel infano mi parolis, kiel infano mi sentis, kiel infano mi pensis la infanaĵojn; nun fariĝinte plenaĝulo, mi jam forigis la infanaĵojn. Ĉar nun mi vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon ĉe okulo; nun mi konas laŭparte; sed tiam mi konos tiom same, kiel ankaŭ mi estas konita. Restas do nun [[fido]], [[espero]], amo, tiuj tri; kaj la plej granda el ili estas amo.|[[Sankta Paŭlo]]|[[1-a Epistolo al la Korintanoj]]|1Corinth/13/}} == En psikologio == [[La arto de amo]] (en angla: ''The Art of Loving''; en germana: ''Die Kunst des Liebens'') estas libro de la juda-germana psikanalizisto kaj filozofo [[Erich Fromm]], publikigita en 1956 dekomence en la angla. En tiu ĉi verko Fromm prezentas amon kiel arton, aktivecon, lertecon, kapablon instrueblan, lerneblan, evoluigitan kaj disvolviĝantan, malakceptante la ideon de amo kiel io magia kaj mistera sento, kiu ne povas esti analizita kaj klarigita. Li distingas inter amo kaj enamiĝo per fokusado al amo kiel permanenta stato de estaĵo, kontraste al la mallongdaŭra travivaĵo de "enamiĝo" aŭ esti senhelpa spite al amo. == Proverboj == Ekzistas pluraj (12, kaj nur unu pri [[malamo]]) [[proverbo]]j pri amo en la [[Proverbaro Esperanta]] de [[L. L. Zamenhof]], inter ili<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php |titolo=Lernu |alirdato=2008-08-15 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20111225060747/http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php |arkivdato=2011-12-25 }}</ref>: * {{citaĵo|''Amo supermezura ne estas plezura.''}} * {{citaĵo|''Perforta amo estas plej forta malamo.''}} * {{citaĵo|''Tuso kaj amo ne estas kaŝeblaj.''}} * {{Citaĵo | teksto = ''Perforta amo estas plej forta malamo''. }} == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Vidu ankaŭ == {{Div col|cols = 3}} * [[Amantino]] * [[Amindumo]] * [[Amikeco]] * ''[[Amo de dudekjaraĝuloj]]'' * ''[[Amo en Germanio (filmo)|Amo en Germanio]]'' * [[Amo kaj perforto en la biblia Dio]] * ''[[Amo kaj Poezio]]'' * [[Amoro]] * [[Amtriangulo]] * [[Enamiĝinteco]] * [[Fuĝo for de libereco]] * [[Gastamo]] * [[Homama Helpo]] * [[Kiso]] * [[Kareso]] * [[Korteza amo]] * [[Trobadoro]] * [[Libera amo]] * [[Nereciproka amo]] * [[Pluramemo]] * [[Poliamorado]] * [[Platona amo]] * [[Umiko|Umikeco]] {{Div col end}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|wikiquote = Amo|s=Kategorio:Amo|wikt=amo|ReVo=am.0o}} * [http://www.edzperanto.org/index.php Edzperanto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100518071352/http://www.edzperanto.org/index.php |date=2010-05-18 }} (serĉado de edz(in)oj por esperantistoj) * {{en}} [http://www.in-mind.org/issue-6/the-anatomy-of-love.html The Anatomy of Love] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20091014011236/http://www.in-mind.org/issue-6/the-anatomy-of-love.html |date=2009-10-14 }} Explanation of Theories of Love * {{en}} [http://plato.stanford.edu/entries/love Amo en la Stanforda filozofia enciklopedio] * [http://stanobelov.blogspot.com/search/label/amo Artikoloj pri amo] {{eo}} * [https://www.youtube.com/watch?v=1TI1fjl6rng Prelego de Danka Leyk pri amo] la 12an de februaro 2021 por la antverpena klubo [[La Verda Stelo (Antverpeno)|La Verda Stelo]] (YouTube-registraĵo) {{Emocioj}} * {{Tradukita|lingvo= en |artikolo=Love|revizio=755542246}} {{Havenda artikolo}} {{Leginda|2017|04|13}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Amo| ]] fza0o87nhf7hpr3lxr49wk2wsp5fany Suda Malsupra Kalifornio 0 32062 9431688 9370492 2026-07-17T15:33:16Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431688 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=Federacia subŝtato |lando = Meksiko |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo=situo de Baja California Sur en Meksiko |ĉefurbo = [[La Paz (Meksiko)|La Paz]] |regiono-ISO = MX-BCS |mapo1 lokumilo = iso |kodo = MX-BCS |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |mapligilo = jes |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |zomo = 5 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6|parameter=link}}<br> <small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> |ĉefulo tipo = Subŝtatestro }} '''Suda Malsupra Kalifornio''' (hispane ''Baja California Sur'' [baxa kaliˈfornja ˈsur], proksimume Baĥa kaliFORnja SUR) estas [[subŝtatoj de Meksiko|federacia subŝtato]] de [[Meksiko]]. Ĝi konsistigas la sudan parton de [[Kalifornia Duoninsulo]], kies alia parto estas la provinco [[Malsupra Kalifornio|Baja California]]. Baja California Sur havas areon de {{unuo|70000|km²}} kaj loĝantaron de proksimume {{unuo|0.4}} milionoj da homoj; ĝi do estas samarea al Baja California, sed havas nur kvinonon de ties loĝantaro. En la provinco ekzistas entute 5 komunumoj (Vd. ankaŭ la [[Listo de komunumoj en Baja California Sur|liston de komunumoj en Baja California Sur]]. Tion klarigas interalie la malbonaj trafikaj konektoj: La cetero de Meksiko estas atingebla nur tra 500 km longa Baja California aŭ trans la [[Kalifornia Golfo]], larĝa pli ol 100 km. La ĉefurbo nomiĝas [[La Paz (Meksiko)|La Paz]] kaj situas en la suda triono. La provinca kodo laŭ [[ISO 3166-2]] estas "MX-BCS". Pro la malmulteco de la eksterurbaj loĝantoj la provinco dividiĝas en nur kvin komunumojn ([[municipo]]jn): [[Comondú]], [[La Paz (komunumo)]], [[Loreto (komunumo)]], [[Los Cabos]] kaj [[Mulegé (komunumo)]]. == Faŭno kaj flaŭro == <center> {| class="toc" cellpadding=0 cellspacing=2 width=800px style="float:center; margin: 0.5em 0.5em 0.5em 1em; padding: 0.5e |colspan=8 style="background:#green; color:white; font-size:100%" align=center bgcolor="green"|'''Faŭno kaj flaŭro de Suda Malsupra Kalifornio''' |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Dosiero:RanchoPuntaSanCristobal31.JPG|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Dosiero:Dosidicus_gigas.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Dosiero:Atrina maura 94908760.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Dosiero:Sardine photo3 exp.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Dosiero:Sula leucogaster 4.jpg|125px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Dezerta igvano]] |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Dosidicus gigas]]'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Atrina maura]]'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|Sardinoj ''[[Sardinops sagax]]'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Bruna sulo]] |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Dosiero:California Quail mail in Golden Gate Park.JPG|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Dosiero:MountainLion.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Dosiero:White shark.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Dosiero:Kajikia audax.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Dosiero:Zalophus californianus - Morro Bay.jpg|125px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Kalifornia koturno]] |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Pumo]] |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Blanka ŝarko]] |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Kajikia audax]]'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|{{Ill|lingvo=d|trad=Q379732|eo=Kalifornia marleono}} |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Dosiero:Parkinsonia_microphylla_kz22.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Dosiero:Cobra cascavel 280707- 23 04 40s - 49 06 55w REFON (4)a.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Dosiero:Antilocapra americana.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Dosiero:Coragyps-atratus-002.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Dosiero:Desert Bighorn Sheep Joshua Tree 4.JPG|120px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Parkinsonia microphylla]]'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Bojsiningo]] |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Antilokapro]] |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Nigra katarto]] |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Kanada ŝafo]] |- |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Dosiero:Boojum tree 02.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Dosiero:Phoenix dactylifera1.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Dosiero:Coreopsis gigantea 6.JPG|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Dosiero:Bear Canyon Trail at Sabino Canyon.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Dosiero:Pinus ponderosa 9681.JPG|120px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Fouquieria columnaris]]'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Daktilpalmo]] |style="background:#e9e9e9;" align=center|''[[Coreopsis gigantea]]'' |} </center> === Faŭno === Ambaŭ marbordoj de Suda Malsupra Kalifornio abundas je migraj marbestoj, kiuj estas motoroj de la [[subakvado|subakva]] [[ekoturismo]]. Interalie migras tra ĝiaj akvoj {{j|ĝiba baleno}} de meza decembro ĝis Aprilo (oceana bordo) kaj rajoj en la genro ''[[Mobula]]'' de majo ĝis julio (golfa bordo). [[Sardino]]j kaj [[skombro]]j kaj ilia predanto, la bekfiŝo ''[[Kajikia audax]]'', pasas tra la pacifikaborda [[Golfo Magdalena]] de meza oktobro ĝis decembro.<ref name="BBC"/> Maraj specioj: * Martelŝarkoj (''Sphyrna lewini'')<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://vanguardia.com.mx/tech/3199184-el-tiburon-martillo-en-extincion-EYVG3199184|titolo=El tiburón martillo, en extinción|alirdato=2025-01-31|dato=2009-12-24|verko=vanguardia.com.mx|lingvo=es-MX}}</ref> * Mantarajo (''Manta birostris'')<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.pelagioskakunja.org/manuals/manual-de-buenas-practicas-de-interaccion-con-las-mantas-gigantes-de-la-reina#:~:text=La%20manta%20gigante%20(Mobula%20birostris,Paz%20en%20Baja%20California%20Sur.|titolo=Manual de buenas prácticas de interacción con las mantas gigantes de La Reina|alirdato=2025-01-31|verko=Pelagios Kakunja|lingvo=en-US}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://revistadigital.mx/mexicodesconocido/mantas-gigantes-en-la-paz/|titolo=Mantas gigantes en La Paz, Baja California Sur|alirdato=2025-01-31|verko=mag21|lingvo=es}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://sudcalifornios.com/item/flora-y-fauna-de-bcs-mantarraya-gigante|titolo=Flora y fauna de BCS: Mantarraya Gigante - Sudcalifornios|alirdato=2025-01-31|verko=sudcalifornios.com}}</ref> * Flavnaĝila tinuso (''Thunnus albacares'')<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.msn.com/es-mx/noticias/mundo/d%C3%ADa-de-atunes-aleta-amarilla-en-cabo-san-lucas-baja-california-sur-uno-de-los-peces-m%C3%A1s-preciados-en-la-pesca-deportiva/ar-AA1rEY6I|titolo=MSN|alirdato=2025-01-31|verko=www.msn.com}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://notiosonora.mx/2020/01/11/estados-donde-se-produce-el-atun-aleta-amarilla/|titolo=ESTADOS DONDE SE PRODUCE EL ATÚN ALETA AMARILLA|alirdato=2025-01-31|familia nomo=Ruiz|persona nomo=Alejandro Robles|dato=2020-01-11|verko=NOTIO Sonora|lingvo=es}}</ref> * Korifeno (''Coryphaena hippurus'')<ref>{{Citaĵo el gazeto|url=https://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0185-38802015000400283|titolo=Movimientos horizontales y verticales del dorado (Coryphaena hippurus) en la bahía de La Paz, México|familia nomo=Hernández-Tlapale|persona nomo=Cristina|familia nomo2=Ketchum|persona nomo2=James Thomas|dato=00/2015|gazeto=Ciencias marinas|volumo=41|numero=4|paĝoj=283–295|alirdato=2025-01-31|lingvo=es|issn=0185-3880|doi=10.7773/cm.v41i4.2560|familia nomo3=Marín-Enríquez|persona nomo3=Emigdio|familia nomo4=Muhlia-Melo|persona nomo4=Arturo|familia nomo5=Hernández-Tlapale|persona nomo5=Cristina|familia nomo6=Ketchum|persona nomo6=James Thomas|familia nomo7=Marín-Enríquez|persona nomo7=Emigdio|familia nomo8=Muhlia-Melo|persona nomo8=Arturo}}</ref><ref>{{Citaĵo el gazeto|url=https://repositoriodigital.ipn.mx/handle/123456789/14329|titolo=Dinámica poblacional del dorado (Coryphaena hippurus) en Baja California Sur, México: implicaciones para su manejo|familia nomo=Zúñiga Flores|persona nomo=Marcela Selene|dato=2009|eldoninto=Instituto Politécnico Nacional. Centro Interdisciplinario de Ciencias Marinas|alirdato=2025-01-31|lingvo=es}}</ref><ref>{{Citaĵo el gazeto|url=https://espacioimasd.unach.mx/index.php/Inicio/article/view/352|titolo=Distribución potencial actual del Dorado (Coryphaena hippurus) en el ecosistema pelágico de la costa sureste del Océano Pacifico Méxicano|familia nomo=Mayorga|persona nomo=Manuel Alejandro Ruiz|familia nomo2=Paradela|persona nomo2=Tamara Rioja|dato=2024-10-01|gazeto=Espacio I+D, Innovación más desarrollo|volumo=13|numero=38|alirdato=2025-01-31|lingvo=es|issn=2007-6703|doi=10.31644/IMASD.38.2024.a04|familia nomo3=Reyes|persona nomo3=Arturo Carrillo|familia nomo4=Rasgado|persona nomo4=Francisco López|familia nomo5=López|persona nomo5=Leonel Santizo}}</ref> * Kalmarego ''Dosidicus gigas''<ref>{{Citaĵo el gazeto|url=https://www.redalyc.org/journal/4499/449944864003/|titolo=Caracterización del consumidor de calamar gigante en Baja California Sur, México|familia nomo=Méndez|persona nomo=Iliana Enriqueta Montaño|familia nomo2=González|persona nomo2=Luis Alberto Hernández|gazeto=Corpoica|volumo=16|numero=1|paĝoj=41–50|alirdato=2025-01-31|familia nomo3=Mayoral|persona nomo3=Hiram Lomelí|familia nomo4=Díaz|persona nomo4=Francisco Javier Mesías|familia nomo5=Arce|persona nomo5=Adanelly Ávila}}</ref> * Salikokoj (''Litopenaeus stylirostris'', ''Farfantepenaeus californensis'', ''Sicyonia penicillata'')<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.gob.mx/agricultura/bajacaliforniasur/articulos/la-pesqueria-de-camaron-en-baja-california-sur?idiom=es#:~:text=Las%20especies%20de%20camar%C3%B3n%20que,Camar%C3%B3n%20Japon%C3%A9s%20(Sicyonia%20penicillata).&text=La%20Pesquer%C3%ADa%20de%20Camar%C3%B3n%20en%20Baja%20California%20Sur.|titolo=La Pesquería de Camarón en Baja California Sur|alirdato=2025-01-31|familia nomo=Sur|persona nomo=Representación AGRICULTURA Baja California|verko=gob.mx|lingvo=es}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.gob.mx/imipas/acciones-y-programas/acuacultura-camaron-blanco-del-pacifico|titolo=Acuacultura Camarón blanco del Pacífico|alirdato=2025-01-31|familia nomo=Sustentable|persona nomo=Instituto Mexicano de Investigación en Pesca y Acuacultura|verko=gob.mx|lingvo=es}}</ref> * Helikoj (''Panopea globosa'' kaj pluraj aliaj specioj)<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.gob.mx/imipas/acciones-y-programas/acuacultura-almeja-generosa#:~:text=Las%20almejas%20de%20sif%C3%B3n%20Panopea,de%20Baja%20California%20y%20Sonora.|titolo=Acuacultura Almeja generosa|alirdato=2025-01-31|familia nomo=Sustentable|persona nomo=Instituto Mexicano de Investigación en Pesca y Acuacultura|verko=gob.mx|lingvo=es}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://airegulasolutions.com/Post/acuerdo-veda-almeja-generosa-modificacion-2025/3683|titolo=Acuerdo que modifica el similar por el que se establece veda temporal para el aprovechamiento de almeja generosa (Panopea globosa) en Bahía Magdalena, Baja California Sur, publicado el 16 de abril de 2021.|alirdato=2025-01-31|dato=2025-01-31|verko=AI Regula Solutions}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.gob.mx/semarnat/articulos/caracoles-de-mexico|titolo=Caracoles de México|alirdato=2025-01-31|familia nomo=Naturales|persona nomo=Secretaría de Medio Ambiente y Recursos|verko=gob.mx|lingvo=es}}</ref> * Griza baleno (''Eschrichtius robustus'')<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.gob.mx/profepa/articulos/ballena-gris-eschrichtius-robustus-321413?idiom=es#:~:text=La%20ballena%20gris%20es%20una,m%C3%A1s%20de%209%20mil%20kil%C3%B3metros.&text=La%20temporada%20de%20avistamiento%20de,,%20Oaxaca,%20Sonora%20y%20Sinaloa.|titolo=Ballena gris (Eschrichtius robustus)|alirdato=2025-01-31|familia nomo=Ambiente|persona nomo=Procuraduria Federal de Proteccion al|verko=gob.mx|lingvo=es}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.gob.mx/semarnat/articulos/conoce-mas-de-la-ballena-gris?idiom=es|titolo=Conoce más de la ballena gris|alirdato=2025-01-31|familia nomo=Naturales|persona nomo=Secretaría de Medio Ambiente y Recursos|verko=gob.mx|lingvo=es}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://simec.conanp.gob.mx/ficha_monitoreo.php?id=5&menu=1|titolo=Ficha Monitoreo S I M E C {{!}} Comisión Nacional de Áreas Naturales Protegidas {{!}} Gobierno {{!}} gob.mx|alirdato=2025-01-31|verko=simec.conanp.gob.mx}}</ref><ref>{{Citaĵo el gazeto|url=https://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S1870-90362019000100157|titolo=Impacto Socioeconómico del Turismo de la ballena gris (Eschrichtius robustus), en dos localidades de la Reserva de la Biosfera El Vizcaíno, Baja California Sur, México|familia nomo=Troyo-Vega|persona nomo=Benjamín|familia nomo2=Arnaud|persona nomo2=Gustavo|dato=2019-06|gazeto=El periplo sustentable|numero=36|paĝoj=157–183|alirdato=2025-01-31|lingvo=es|issn=1870-9036|familia nomo3=Swartz|persona nomo3=Steven|familia nomo4=Ortega-Rubio|persona nomo4=Alfredo|familia nomo5=Troyo-Vega|persona nomo5=Benjamín|familia nomo6=Arnaud|persona nomo6=Gustavo|familia nomo7=Swartz|persona nomo7=Steven|familia nomo8=Ortega-Rubio|persona nomo8=Alfredo}}</ref> * Marleono (''Zalophus californianus'')<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://mexico.inaturalist.org/guide_taxa/997217|titolo=Lobo marino californiano (Mamíferos silvestres de Baja California Sur) · iNaturalist Mexico|alirdato=2025-01-31|verko=iNaturalist Mexico|lingvo=es-MX|arkivurl=https://web.archive.org/web/20250131045441/https://mexico.inaturalist.org/guide_taxa/997217|arkivdato=2025-01-31}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.gob.mx/conanp/articulos/lobo-marino-de-california|titolo=Registros de lobos marinos de California en Bahía de Loreto|alirdato=2025-01-31|familia nomo=Protegidas|persona nomo=Comisión Nacional de Áreas Naturales|verko=gob.mx|lingvo=es}}</ref><ref>{{Citaĵo el gazeto|url=https://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0185-38802015000400269|titolo=Current status of the California sea lion (Zalophus californianus) and the northern elephant seal (Mirounga angustirostris) at the San Benito Archipelago, Mexico|familia nomo=Elorriaga-Verplancken|persona nomo=Fernando R.|familia nomo2=Ferretto|persona nomo2=Giulia|dato=00/2015|gazeto=Ciencias marinas|volumo=41|numero=4|paĝoj=269–281|alirdato=2025-01-31|lingvo=en|issn=0185-3880|doi=10.7773/cm.v41i4.2545|familia nomo3=Angell|persona nomo3=Olivia C.|familia nomo4=Elorriaga-Verplancken|persona nomo4=Fernando R.|familia nomo5=Ferretto|persona nomo5=Giulia|familia nomo6=Angell|persona nomo6=Olivia C.}}</ref> * Martestudoj leda (''Dermochelys coriacea''), oliveca (''Lepidochelys olivacea''), nigra kelonio (''Chelonia mydas agassizi''), kareto (''Caretta caretta'') <ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://oem.com.mx/elsudcaliforniano/local/cinco-especies-de-tortugas-marinas-habitan-las-costas-de-baja-california-sur-20787469|titolo=Cinco especies de tortugas marinas habitan las costas de Baja California Sur - El Sudcaliforniano {{!}} Noticias Locales, Policiacas, sobre México, Baja California Sur y el Mundo|alirdato=2025-01-31|verko=oem.com.mx|lingvo=es}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.asupmatoma.org/conoce/tortugas-marinas-de-b-c-s/|titolo=Tortugas marinas de Baja California Sur – ASUPMATOMA {{!}} Campamento Tortuguero|alirdato=2025-01-31|lingvo=es}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://noro.mx/baja-california-sur/baja-california-sur-5especies-tortugas/|titolo=Baja California Sur alberga 5 especies de tortugas marinas en sus costas - Noro|alirdato=2025-01-31|dato=2024-12-20|verko=noro.mx|lingvo=es-ES}}</ref> * Vakito (''Phocoena sinus'')<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.gob.mx/profepa/articulos/vaquita-marina-la-marsopa-mas-pequena-del-mundo?idiom=es#:~:text=La%20vaquita%20marina%20(Phocoena%20sinus,-059-SEMARNAT-%202010.|titolo=Vaquita marina, la marsopa más pequeña del mundo|alirdato=2025-01-31|familia nomo=Ambiente|persona nomo=Procuraduria Federal de Proteccion al|verko=gob.mx|lingvo=es}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.gob.mx/semarnat/articulos/vaquita-marina-la-marsopa-del-golfo-de-california|titolo=Vaquita marina, la marsopa del Golfo de California|alirdato=2025-01-31|familia nomo=Naturales|persona nomo=Secretaría de Medio Ambiente y Recursos|verko=gob.mx|lingvo=es}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://apps1.semarnat.gob.mx:8443/dgeia/informe15/tema/recuadros/recuadro4_2.html|titolo=Recuadro|alirdato=2025-01-31|verko=apps1.semarnat.gob.mx|lingvo=es|urlarchivo=https://web.archive.org/web/20241104055147/https://apps1.semarnat.gob.mx:8443/dgeia/informe15/tema/recuadros/recuadro4_2.html|alirdato=2024-11-04}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://animalpolitico.com/tendencias/estilo-de-vida/observadores-comunitarios-vaquita-marina-baja-california|alirdato=2025-01-31|verko=animalpolitico.com}}</ref> * Balenŝarko (''Rhincodon typus'')<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://oem.com.mx/elsudcaliforniano/local/suspenden-avistamiento-de-tiburon-ballena-en-la-paz-21427309|titolo=Suspenden avistamiento de tiburón ballena en La Paz - El Sudcaliforniano {{!}} Noticias Locales, Policiacas, sobre México, Baja California Sur y el Mundo|alirdato=2025-01-31|verko=oem.com.mx|lingvo=es}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://noro.mx/baja-california-sur/suspenden-avistamiento-de-tiburon-ballena-en-la-paz-bcs/|titolo=Suspenden el avistamiento de tiburón ballena en La Paz por baja presencia de ejemplares - Noro|alirdato=2025-01-31|dato=2025-01-30|verko=noro.mx|lingvo=es-ES}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.gob.mx/semarnat/prensa/bahia-de-la-paz-nueva-area-de-refugio-para-el-tiburon-ballena|titolo=Bahía de la Paz, nueva área de refugio para el tiburón ballena|alirdato=2025-01-31|familia nomo=Naturales|persona nomo=Secretaría de Medio Ambiente y Recursos|verko=gob.mx|lingvo=es}}</ref> * Pekteno (''Argopecten circularis'')<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.gob.mx/agricultura/bajacaliforniasur/articulos/se-reactiva-la-captura-de-almeja-catarina-en-baja-california-sur?idiom=es#:~:text=La%20almeja%20catarina%20(Agropecten%20circularis,de%20La%20Paita%20en%20Per%C3%BA.|titolo=Se reactiva la captura de almeja catarina en Baja California Sur.|alirdato=2025-01-31|familia nomo=Sur|persona nomo=Representación AGRICULTURA Baja California|verko=gob.mx|lingvo=es}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://bcs.posta.com.mx/mexico/recuperan-mas-de-una-tonelada-de-almeja-catarina-en-baja-california-sur/vl1750701|titolo=Recuperan más de una tonelada de almeja Catarina en Baja California Sur|alirdato=2025-01-31|dato=2021-01-01|verko=POSTA Baja California Sur|lingvo=es}}</ref><ref>{{Citaĵo el gazeto|url=https://repositoriodigital.ipn.mx/handle/123456789/15391|titolo=Explotación y cultivo de la almeja catarina Argopecten circularis en B.C.S.|familia nomo=Tripp Quezada|persona nomo=Arturo|dato=1985|eldoninto=Instituto Politécnico Nacional. Centro Interdisciplinario de Ciencias Marina|alirdato=2025-01-31|lingvo=es}}</ref> * Pinao (''Atrina'' spp.)<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.gob.mx/imipas/acciones-y-programas/acuacultura-callo-de-hacha|titolo=Acuacultura Callo de hacha|alirdato=2025-01-31|familia nomo=Sustentable|persona nomo=Instituto Mexicano de Investigación en Pesca y Acuacultura|verko=gob.mx|lingvo=es}}</ref><ref>{{Citaĵo el gazeto|url=https://www.scielo.cl/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0718-19572016000300017|titolo=Crecimiento y supervivencia del callo de hacha Atrina maura (Bivalvia: Pinnidae) cultivado en la costa sureste del Golfo de California, México|familia nomo=Góngora-Gómez|persona nomo=Andrés Martín|familia nomo2=García-Ulloa|persona nomo2=Manuel|dato=2016-12|gazeto=Revista de biología marina y oceanografía|volumo=51|numero=3|paĝoj=665–673|alirdato=2025-01-31|issn=0718-1957|doi=10.4067/S0718-19572016000300017|familia nomo3=Hernández-Sepúlveda|persona nomo3=Juan Antonio|familia nomo4=Domínguez-Orozco|persona nomo4=Ana Laura|familia nomo5=Sainz-Hernández|persona nomo5=Juan Carlos}}</ref> Teraj specioj * Kojoto (''Canis latrans'')<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://sudcalifornios.com/item/flora-y-fauna-sudcalifornia-coyote#:~:text=El%20coyote%20(Canis%20latrans,%20que,de%20la%20palabra%20n%C3%A1huatl%20c%C3%B3yotl.|titolo=Flora y fauna sudcalifornia: Coyote - Sudcalifornios|alirdato=2025-01-31|verko=sudcalifornios.com}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://mexico.inaturalist.org/guide_taxa/997209|titolo=Coyote (Mamíferos silvestres de Baja California Sur) · iNaturalist Mexico|alirdato=2025-01-31|verko=iNaturalist Mexico|lingvo=es-MX|arkivurl=https://web.archive.org/web/20250131050652/https://mexico.inaturalist.org/guide_taxa/997209|arkivdato=2025-01-31}}</ref> * Lavurso (''Procyon lotor'')<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://mexico.inaturalist.org/guide_taxa/997221#:~:text=El%20mapache%20boreal%20y%20racuna,omn%C3%ADvoro%20y%20de%20tama%C3%B1o%20mediano.|titolo=Mapache (Mamíferos silvestres de Baja California Sur) · iNaturalist Mexico|alirdato=2025-01-31|verko=iNaturalist Mexico|lingvo=es-MX|arkivurl=https://web.archive.org/web/20250211092907/https://mexico.inaturalist.org/guide_taxa/997221#:~:text=El%20mapache%20boreal%20y%20racuna,omn%C3%ADvoro%20y%20de%20tama%C3%B1o%20mediano.|arkivdato=2025-02-11}}</ref><ref>{{Citaĵo el gazeto|url=https://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0065-17372017000200394|titolo=Nuevos registros para el mapache Procyon lotor (Carnivora: Procyonidae) y el tlalcoyote, Taxidea taxus (Carnivora: Mustelidae) en Chihuahua y Durango, México|familia nomo=Gómez-Valenzuela|persona nomo=Cristina|familia nomo2=Flores-Zamarripa|persona nomo2=Félix J.|dato=00/2017|gazeto=Acta zoológica mexicana|volumo=33|numero=2|paĝoj=394–397|alirdato=2025-01-31|lingvo=es|issn=0065-1737|familia nomo3=Fernández|persona nomo3=Jesús A.|familia nomo4=Gómez-Valenzuela|persona nomo4=Cristina|familia nomo5=Flores-Zamarripa|persona nomo5=Félix J.|familia nomo6=Fernández|persona nomo6=Jesús A.}}</ref> * Vespertoj (pluraj specioj)<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://mexico.inaturalist.org/guides/9282|titolo=Mamíferos silvestres de Baja California Sur · iNaturalist Mexico|alirdato=2025-01-31|verko=iNaturalist Mexico|lingvo=es-MX|arkivurl=https://web.archive.org/web/20250131050653/https://mexico.inaturalist.org/guides/9282|arkivdato=2025-01-31}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://terrapeninsular.org/murcielagos-en-la-peninsula-de-baja-california/|titolo=Murciélagos en la península de Baja California|alirdato=2025-01-31|familia nomo=robchino|dato=2017-06-21|verko=Terra Peninsular A.C.|lingvo=es-MX}}</ref> * Leporo (''Lepus californicus'')<ref>{{Citaĵo el gazeto|url=https://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S2007-33642012000200006|titolo=Reproducción y densidad de la liebre cola-negra (Lepus californicus) en relación a factores ambientales, en la Reserva de la Biosfera Mapimí, Desierto Chihuahuense|familia nomo=Portales-Betancourt|persona nomo=Gloria L.|familia nomo2=Hernández Laundré|persona nomo2=Lucina|dato=00/2012|gazeto=Therya|volumo=3|numero=2|paĝoj=172–183|alirdato=2025-01-31|lingvo=es|issn=2007-3364|doi=10.12933/therya-12-68|familia nomo3=Laundré|persona nomo3=John W.|familia nomo4=Cervantes|persona nomo4=Fernando A.}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://animalia.bio/es/black-tailed-jackrabbit?environment=248|titolo=Datos de Liebre de california, dieta, hábitat e imágenes en Animalia.bio|alirdato=2025-01-31|verko=animalia.bio}}</ref> * Kuniklo (''Sylvilagus audubonii'')<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://ciencia.unam.mx/leer/1242/los-conejos-y-liebres-que-viven-en-mexico#:~:text=Conejo%20del%20desierto%20(Sylvilagus%20audubonii,la%20liebre%20de%20cola%20negra.|titolo=Los conejos y las liebres que viven en México|alirdato=2025-01-31|familia nomo=Salvador|persona nomo=Denys González Cordova, Ernesto Núñez Flores, Roberto Ramírez García, Julio César Romero|verko=Ciencia UNAM|lingvo=es-MX}}</ref> * Serpentoj (pluraj specioj, interalie krotaloj)<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://oem.com.mx/elsudcaliforniano/tendencias/el-calor-despierta-especies-venenosas-de-baja-california-sur-13383997#:~:text=En%20la%20regi%C3%B3n%20habitan%20al,crotalus%20enyo%20cerralvensis,%20crotalus%20oreganus.|titolo=El calor “despierta” especies venenosas de Baja California Sur - El Sudcaliforniano {{!}} Noticias Locales, Policiacas, sobre México, Baja California Sur y el Mundo|alirdato=2025-01-31|verko=oem.com.mx|lingvo=es}}</ref><ref name="dup-0-91" /><ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://oem.com.mx/elsudcaliforniano/gossip/en-bcs-habitan-8-especies-de-serpientes-cascabel-3-son-endemicas-19831447|titolo=En BCS habitan 8 especies de serpientes cascabel, 3 son endémicas - El Sudcaliforniano {{!}} Noticias Locales, Policiacas, sobre México, Baja California Sur y el Mundo|alirdato=2025-01-31|verko=oem.com.mx|lingvo=es}}</ref><ref name="dup-0-91">{{Citaĵo el la reto|url=https://www.bcs.gob.mx/especies-de-serpientes-importantes-para-mantener-equilibrio-ecologico-de-bcs/|titolo=Especies de serpientes importantes para mantener equilibrio ecológico de BCS – Gobierno de Baja California Sur|alirdato=2025-01-31|verko=www.bcs.gob.mx}}</ref> * Dezerta igvano (''Dipsosaurus dorsalis'')<ref>{{Citaĵo el gazeto|url=http://dspace.cibnor.mx:8080/handle/123456789/3092#:~:text=%22La%20iguana%20del%20desierto,%20Dipsosaurus,vegetaci%C3%B3n%20y%20los%20factores%20clim%C3%A1ticos.|titolo=DISTRIBUCIÓN, ABUNDANCIA Y USO DE LA VEGETACIÓN DE Dipsosaurus dorsalis (BAIRD y GIRARD, 1852) EN DOS AMBIENTES DESÉRTICO-TROPICALES|familia nomo=Rodrigo|persona nomo=Ayala Gutiérrez,|dato=2021|alirdato=2025-01-31|lingvo=en|urlarchivo=https://web.archive.org/web/20211205231433/http://dspace.cibnor.mx:8080/handle/123456789/3092|alirdato=2021-12-05}}</ref> === Flaŭro === * Fabacaj arboj ''Parkinsonia microphylla''<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://oem.com.mx/elsudcaliforniano/gossip/el-palo-verde-y-su-adaptabilidad-en-bcs-19839134|titolo=El Palo Verde y su adaptabilidad en BCS - El Sudcaliforniano {{!}} Noticias Locales, Policiacas, sobre México, Baja California Sur y el Mundo|alirdato=2025-01-31|verko=oem.com.mx|lingvo=es}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.sudcalifornios.com/item/flora-y-fauna-sudcalifornia-palo-verde|titolo=Flora y fauna sudcalifornia: PALO VERDE - Sudcalifornios|alirdato=2025-01-31|verko=www.sudcalifornios.com|lingvo=es-es|urlarchivo=https://web.archive.org/web/20240620145423/http://www.sudcalifornios.com/item/flora-y-fauna-sudcalifornia-palo-verde|alirdato=2024-06-20}}</ref> kaj prozopo (''Prosopis glandulosa'')<ref>{{Citaĵo el gazeto|url=https://www.scielo.org.ar/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S1851-23722006000100010|titolo=Los Mezquites Mexicanos: Biodiversidad y Distribución Geográfica|familia nomo=Palacios|persona nomo=Ramón A.|dato=2006-07|gazeto=Boletín de la Sociedad Argentina de Botánica|volumo=41|numero=1-2|paĝoj=99–121|alirdato=2025-01-31|issn=1851-2372}}</ref><ref>{{Citaĵo el gazeto|url=https://ri.conicet.gov.ar/handle/11336/30488|titolo=Los Mezquites Mexicanos: Biodiversidad y Distribución Geográfica|familia nomo=Palacios|persona nomo=Ramon Antonio|dato=2006-07-28|alirdato=2025-01-31|issn=0373-580X}}</ref> * Dezerta arbusto ''Larrea tridentata''<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.conabio.gob.mx/malezasdemexico/zygophyllaceae/larrea-tridentata/fichas/ficha.htm|titolo=Larrea tridentata - ficha informativa|alirdato=2025-01-31|verko=www.conabio.gob.mx}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://sudcalifornios.com/item/flora-y-fauna-sudcalifornia-gobernadora-larrea-tridentata-2|titolo=Flora y Fauna Sudcalifornia: GOBERNADORA (LARREA TRIDENTATA) - Sudcalifornios|alirdato=2025-01-31|verko=sudcalifornios.com}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://oem.com.mx/elsudcaliforniano/tendencias/conoce-los-usos-de-la-gobernadora-planta-de-las-mas-utilizadas-en-sudcalifornia-19660540|titolo=Conoce los usos de la "Gobernadora", planta de las más utilizadas en sudcalifornia - El Sudcaliforniano {{!}} Noticias Locales, Policiacas, sobre México, Baja California Sur y el Mundo|alirdato=2025-01-31|verko=oem.com.mx|lingvo=es}}</ref> * Cilindropuntio (''Cylindropuntia'' spp.)<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://sudcalifornios.com/item/flora-y-fauna-sudcalifornia-choya-pelona|titolo=Flora y fauna sudcalifornia: CHOYA PELONA - Sudcalifornios|alirdato=2025-01-31|verko=sudcalifornios.com}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://enciclovida.mx/especies/146215|titolo=Choya de Baja California (Cylindropuntia californica)|alirdato=2025-01-31|familia nomo=CONABIO|verko=EncicloVida|lingvo=es-MX}}</ref> * Ekinokakto (''Echinocactus'' spp.)<ref>{{Citaĵo el gazeto|url=https://cienciasagricolas.inifap.gob.mx/index.php/agricolas/article/view/2017/4095|titolo=Caracterización molecular de bacterias rizosféricas asociadas a Echinocactus platyacanthus en invernadero y silvestres|familia nomo=Virgen|persona nomo=Leilani Itzel Salinas|familia nomo2=Hernández|persona nomo2=María Eugenia de la Torre|dato=2020-05-12|gazeto=Revista Mexicana de Ciencias Agrícolas|volumo=11|numero=3|paĝoj=531–542|alirdato=2025-01-31|lingvo=es|issn=2007-9230|doi=10.29312/remexca.v11i3.2017|familia nomo3=Garrido|persona nomo3=José Félix Aguirre|familia nomo4=Saad|persona nomo4=Hugo César Ramírez}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://sudcalifornios.com/item/flora-y-fauna-sudcalifornia-19-biznaga|titolo=Flora y fauna sudcalifornia: LA BIZNAGA DE AGUA - Sudcalifornios|alirdato=2025-01-31|verko=sudcalifornios.com}}</ref> * Fukierioj (''Fouquieria columnaris'')<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.hertzmexico.com/blog/viaja/valle-de-los-cirios:-tesoro-de-baja-california/#:~:text=El%20nombre%20%22Valle%20de%20los,asemeja%20a%20un%20candelabro%20gigante.|titolo=Renta de autos Hertz México, obtén las mejores ofertas al dar clic aquí|alirdato=2025-01-31|verko=www.hertzmexico.com|lingvo=es}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://terrapeninsular.org/el-cirio-especie-endemica-de-baja-california/|titolo=El cirio, especie endémica de Baja California|alirdato=2025-01-31|familia nomo=robchino|dato=2016-06-20|verko=Terra Peninsular A.C.|lingvo=es-MX}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://resonanciacientifica.coscyt.mx/ciencia/importancia-biocultural-de-la-planta-de-cirio-fouquieria-columnaris-a-traves-de-la-comunicacion-visual/|titolo=Importancia Biocultural de la planta de Cirio (Fouquieria columnaris) a través de la Comunicación Visual|alirdato=2025-01-31|familia nomo=coscyt|dato=2024-01-18|verko=Resonancia Científica|lingvo=es}}</ref> kaj ''Fouquieria diguetii''<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://sudcalifornios.com/secciones/postales-de-bcs/item/flora-y-fauna-sudcalifornia-palo-adan-fouquieria-diguetii|titolo=Flora y Fauna Sudcalifornia: Palo Adan (Fouquieria diguetii) - Sudcalifornios|alirdato=2025-01-31|verko=sudcalifornios.com}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.spadefootnursery.com/fouquieria/palo-adn-fouquieria-diguetii|titolo=Palo Adán (Fouquieria diguetii)|alirdato=2025-01-31|verko=Spadefoot Nursery, Inc.|lingvo=en-US}}</ref> == Geografio == === Limoj === {{Geografia ĉirkaŭaĵo |Centro=Suda Malsupra Kalifornio |Norde = [[Malsupra Kalifornio]] {{MEX}} |Nordoriente = [[Malsupra Kalifornio]] {{MEX}} |Oriente = [[Kalifornia Golfo]] |Sudoriente = [[Kalifornia Golfo]] |Sude = [[Kalifornia Golfo]], [[Pacifiko]] |Sudokcidente = [[Pacifiko]] |Okcidente = [[Pacifiko]] |Nordokcidente = [[Malalta Kalifornio]] {{MEX}} }} [[Dosiero:Mulege oasis.jpg|maldekstra|eta|232x232px|Oazo de Mulegé.]] Ĝi limas norde kun la ŝtato [[Malsupra Kalifornio]], kiu situas norde de 28°N, oriente kun la [[Kalifornia Golfo]] kaj okcidente kun la [[Pacifika Oceano]]. Ĝia ĉefurbo estas [[La Paz (Meksiko)|La Paz]]. Ĝi vastas 73 475&nbsp;km², t.e. 3.8 % de la teritorio de [[Meksiko]]. Norde situas la marbordaj lagunoj San Ignacio kaj Ojo de Liebre, kiu estas reproduktejoj de la [[griza baleno]] kaj protektiĝas de la federa registaro. En la sama regiono troviĝas la monda biosfera rezervejo {{Ill|lingvo=d|trad=Q432483|eo=Dezerto El Vizcaíno}}. [[Dosiero:Iles de Basse-Californie Sud.jpg|eta|288x288px|Insuloj de Suda Malsupra Kalifornio]] === Insuloj === Ĝi posedas 20 insulojn, el kiuj 3 estas apud la pacifika marbordo: [[Insulo Magdalena (Malsupra Suda Kalifornio)|Insulo Magdalena]], [[Insulo Santa Margarita]] kaj [[Insulo Natividad]]. 17 estas en la Kalifornia Golfo: [[Insulo Espíritu Santo (Malsupra Suda Kalifornio)|Insulo Espíritu Santo]], [[Insulo Danzante]], [[Insulo Islitas]], [[Insulo Las Ánimas]], [[Insulo Jacques Cousteau]] aŭ Cerralvo, [[Insulo Partida]], {{Ill|lingvo=d|trad=Q670647|eo=Rocas Alijos}}, [[Insulo San Diego]], [[Insulo San Francisco (Malsupra Suda Kalifornio)|Insulo San Francisco]], [[Insulo San José (Malsupra Suda Kalifornio)|Insulo San José,]] [[Insulo San Marcos]], [[Insulo Santa Catalina (Malsupra Suda Kalifornio)|Insulo Santa Catalina,]] [[Insulo Santa Cruz (Malsupra Suda Kalifornio)|Insulo Santa Cruz,]] [[Insulo Tortuga (Malsupra Suda Kalifornio)|Isla Tortuga]], Coronados,<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.toursloreto.com/es/isla-coronados/|titolo=TOUR A ISLA CORONADO, LORETO BAJA CALIFORNIA SUR|alirdato=2025-10-05|dato=2016-09-23|verko=Loreto Sea and Land Tours|lingvo=es}}</ref> [[Insulo del Carmen (Malsupra Suda Kalifornio)|Carmen]], Monserrat.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.sudcalifornios.com/item/postales-de-bcs-isla-monserrat-loreto-baja-california-sur|titolo=Islas de Sudcalifornia: ISLA MONSERRAT, LORETO, BAJA CALIFORNIA SUR - Sudcalifornios|alirdato=2025-10-05|verko=www.sudcalifornios.com}}</ref> === Montoj === La precipaj montoj kaj montetoj estas la Montaro La Laguna, la vulkano Las Tres Vírgenes kaj Monto Salsipuedes. == Ekonomio == [[Dosiero:Vista Del malecon de Noche.JPG|eta|Nokta aspekto de la ''Malecón'' (apudmara vojo)'']] [[Dosiero:Playa Balandra.JPG|eta|Plaĝo Balandra|222x222px]] === Turismo === Turismo estas unu el la precipaj fontoj de enspezoj por Malsupra Suda Kalifornio kaj ĝi estas unu el la plej gravaj celoj de turismo en la lando. Turistoj ĉefe iras al plaĝoj aŭ faras ekoturismon. Ĝi estas ŝatata de [[subakvado|subakvistoj]], kiuj vizitas por spekti migrantajn marbestojn.<ref name="BBC">Ward, Terry. 2026. "Six of the world's most extraordinary places to dive". ''BBC Travel''. [https://www.bbc.co.uk/travel/article/20260409-six-of-the-worlds-most-extraordinary-places-to-dive]</ref> ===Agrikulturo=== Pluraj kultivejoj kaj forcejoj ekzistas, kie oni produktadas tomatojn, mangojn, melongenojn, kukurbojn, maizon, kapsiketojn, kapsikojn, kaj melonojn. === Fiŝkaptado === La mortigado de fiŝoj estas alia ĉefa ekonomia aktiveco de la ŝtato. Ĝi estas unu el la ĉefaj liverantoj al [[Usono]], [[Japanujo]], [[Kanado]], [[Islando]], kaj aliaj. === Minado === Salproduktado kaj minado estas farataj en Malsupra Suda Kalifornio de la kolonia epoko ĝis la nuno. En 2019, la [[kupro|kupraj]] minejoj produktis 17 084 tunojn, kio igis ĝin la kvina plej kuproprodukta ŝtato de la lando. Ankaŭ [[zinko]], rokaj aldonaĵoj, argilo, kaj gruzo produktiĝas. En 2019 Malsupra Suda Kalifornio estis la plej produkta ŝtato de la lando por [[sablo]], [[fosforito]], salo kaj [[gipso]].<ref>{{citaĵo el libro|titolo=Anuario Estadístico de la Minería Mexicana, 2020|dato=2021|url=https://www.sgm.gob.mx/productos/pdf/Anuario_2020_Edicion_2021.pdf|alirdato=16-a de septembro 2022|eldonejo=Servicio Geológico Mexicano}}</ref> == Vidu ankaŭ == * [[Meksikaj loknomoj]] * [[Laguna-montaraj sekaj arbaroj]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.gbcs.gob.mx/ Registara retpaĝejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060613103602/http://www.gbcs.gob.mx/ |date=2006-06-13 }} * http://cp.alternativo.net/bcs.php {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060213171336/http://cp.alternativo.net/bcs.php |date=2006-02-13 }} * http://www.e-local.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_bajasur {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050404101127/http://www.e-local.gob.mx/wb2/ELOCAL/EMM_bajasur |date=2005-04-04 }} * http://www.inegi.gob.mx/geo/default.asp?e=03&c=124 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20061001231132/http://www.inegi.gob.mx/geo/default.asp?c=124&e=03 |date=2006-10-01 }} == Referencoj == {{referencoj}} {{mx}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Baja California Sur| ]] mfnbl1ylfa794rhorba5d0ijs1rbwla Surdeco 0 32577 9431863 9411294 2026-07-17T20:37:52Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431863 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|ali=Surda|pri=nekapablo percepti sonojn|vilaĝo nomita "Surda"|Surda (Dumitrești)}} {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:HearingExam.jpg|eta|[[Aŭdologo]] faranta [[aŭdometrio|aŭdometrian]] aŭdokontrolon en kontraŭ-sona ekzamena budo.|alt=medical professional is seated in front of a special sound-proof booth with a glass window, controlling diagnostic test equipment. Inside the booth a middle aged man can be seen wearing headphones and is looking straight ahead of himself, not at the audiologist, and appears to be concentrating on hearing something]] [[Dosiero:Cochlear implant.jpg|eta|Bildo de [[koĥlea enplanto]]]] '''Surdeco''' estas nekapablo de (ambaŭ) [[orelo]]j senhelpile percepti [[sono]]jn. Por esti nomita surdulo oni devas havi minimume 90 [[decibelo|dB]]-an aŭd-sojlon en la frekvenco de homa parolado ĉe ambaŭ orelojn. La surdeco estas en 50&nbsp;% de okazoj heredita. La aliaj 50&nbsp;% de okazoj aperas pro malsano, akcidento, aŭ misuzo de [[kuracilo]]j (ĉefe [[antibiotiko]]j). En multaj okazoj la surdeco estas inversigebla: la mezorelo povas esti sanigita, kaj per [[koĥlea enplantaĵo]] oni povas kuraci la nesufiĉan funkcion de [[koĥleo]] en [[interna orelo]]. Tamen, se la kaŭzo de la surdeco estas neŭrologia, oni ne povas restarigi la aŭdkapablon. Laŭ kelkaj fontoj la surdula komunumo kontraŭas tion, ĉar ĝi volas defendi sian kulturon. La surdeco povas esti laŭ diversaj tipoj, nome la jenaj: * antaŭ-lingva, se ĝi efektiviĝis antaŭ la lernado de [[gepatra lingvo]]<ref name="malcolm">[http://www.stcsig.org/sn/PDF/Malcolm_deafness_intro.pdf]{{404|date=August 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> * ĉirkaŭ-lingva, se ĝi manifestiĝis dum la lernado de gepatra lingvo kaj antaŭ ties plena ekposedo * post-lingva, se ĝi aperis post ellerno de gepatra lingvo <ref name="malcolm" /> Kutime surduloj povas kompreni la paroladon laŭ la movoj de lipoj ("legi lipojn"), kaj ili bone komprenas la [[metakomunikado]]n. Multaj surduloj, precipe antaŭ-lingvaj, konsideras sin anoj de [[Minoritata lingvo|lingva minoritato]] de la [[signolingvo]]. Precipe la antaŭ-lingvaj surduloj havas pli bonan periferian vidadon. Tiu estas parte pro alia evoluigo de retino,<ref>[http://www.egeszsegkalauz.hu/egeszsegtar/erzekeink-csodaja-a-hallaskarosultak-jobban-latnak]</ref><ref>[https://24.hu/tudomany/2011/06/03/a-siketek-jobban-latnak/]</ref> kaj parte uzado de aŭda krusto de cerbo.<ref>[https://www.hazipatika.com/eletmod/tudomanyos_erdekessegek/cikkek/tenyleg_jobb_a_siketek_latasa/20131202120542]</ref> Ankaŭ uzado de signolingvo disvolvas periferian vidadon kaj akcelas reagon.<ref>[http://www.infobeteg.hu/Hirek/A-jelnyelven-beszelok-periferias-latasa-es-reakcioideje-is-jobb]{{404|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Karaktera estas ankaŭ plibonigita sensado de vibrado, per kiu ili povas sensi el muziko precipe bason kaj ritmon.<ref>[https://www.nyest.hu/hirek/jeleld-a-refrent]</ref> Ili povas pli bone atenti, kaj dividi ilian atenton.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://kosaadam.hu/hu/kosa_adam_semmit_rolunk_nelkulunk/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2018-09-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20190623204247/https://kosaadam.hu/hu/kosa_adam_semmit_rolunk_nelkulunk/ |arkivdato=2019-06-23 }}</ref> == Medicina kunteksto == {{Ĉefartikolo|Aŭda kripliĝo}} [[File:International_Symbol_for_Deafness.svg|thumb|maldekstre|200ra|La Internacia Simbolo por Surdeco estas uzata por identigi instalaĵojn kiuj havas aŭdpliigajn servojn, speciale aŭdhelpajn aparatojn.<ref>{{Cite web |title=International Deafness Symbol |url=https://www.deafnessforum.org.au/resources/international-deafness-symbol/ |access-date=2022-11-18 |website=Deafness Forum Australia |language=en-AU}}</ref>|alt=Stylized image of an ear crossed out with a white bar on a blue background ]] En medicina kunteksto, surdeco estas difinita kiel grado da aŭda diferenco tia ke persono estas nekapabla kompreni paroladon, eĉ en la ĉeesto de plilaŭtigo.<ref name="Peads2011">{{cite book|last=Elzouki|first=Abdelaziz Y|url=https://books.google.com/books?id=FEf4EMjYSrgC&pg=PA602|title=Textbook of clinical pediatrics|date=2012|publisher=Springer|isbn=9783642022012|edition=2|location=Berlin|pages=602|name-list-style=vanc|archive-url=https://web.archive.org/web/20151214195730/https://books.google.com/books?id=FEf4EMjYSrgC&pg=PA602|archive-date=2015-12-14|url-status=live}}</ref> En profunda forta surdeco, eĉ la plej altaj intensecsonoj produktitaj per aŭdmetro (instrumento uzita por mezuri aŭdon produktante purajn tonsonojn tra gamo da frekvencoj) eble ne estas detektitaj. En totala surdeco, tute ne aŭdeblas sonoj, sendepende de plilaŭtigo aŭ produktadmetodo. Neŭrologie, lingvo estas prilaborita en la samaj areoj de la cerbo ĉu oni estas surda aŭ aŭdakapabla. La maldekstra hemisfero de la cerbo prilaboras lingvajn ŝablonojn ĉu per signolingvoj ĉu per parolaj lingvoj.<ref name=":0">{{Cite web |last=Campbell |first=Ruth |display-authors=etal |date=29a de Junio 2007 |title=Sign Language and the Brain: A Review |url=https://doi.org/10.1093/deafed/enm035 |access-date=14a de Decembro 2020 |pages=3–20 |doi=10.1093/deafed/enm035 |pmid=17602162 |journal=Journal of Deaf Studies and Deaf Education |volume=13}}</ref> Surdeco povas esti dividita en kvar malsamajn specojn de aŭdperdo: kondukta aŭdperdo, sensneŭrala aŭdperdo, miksita aŭdperdo, kaj aŭda neŭropatia spektromalsano. Ĉiuj tiuj formoj de aŭdperdo kaŭzas difekton en la aŭdo de persono laŭ kiu oni ne povas aŭdi sonojn ĝuste. Ĉi tiuj malsamaj specoj de aŭdperdo okazas en malsamaj partoj de la orelo, kio malfaciligas, ke la aŭdataj informoj konvene estu senditaj al la cerbo. Por malfaciligi eĉ plie, ekzistas tri malsamaj niveloj de aŭdperdo. Laŭ la CDC, la unua nivelo estas milda aŭdperdo. Jen kiam iu ankoraŭ kapablas aŭdi [[bruo]]jn, sed estas pli malfacile aŭdi la pli mallaŭtajn sonojn. La dua nivelo estas modera aŭdperdo kaj ĉi tio okazas kiam iu povas aŭdi preskaŭ nenion, kiam iu parolas kun ili je normala volumo. La sekva nivelo estas severa aŭdperdo. Severa aŭdperdo okazas kiam iu ne povas aŭdi ajnajn sonojn kiam ili estas produktitaj sur normala nivelo kaj ili povas aŭdi nur minimumajn sonojn kiuj estas produktitaj sur laŭta nivelo. La fina nivelo estas profunda aŭdperdo, kio estas kiam iu ne kapablas aŭdi iujn ajn sonojn krom tre laŭtaj.<ref>{{cite web |date=21a de Junio 2021 |title=Hearing Loss in Children |work=Centers for Disease Control and Prevention |url=https://www.cdc.gov/ncbddd/hearingloss/types.html}}</ref> Estas milionoj da homoj en la mondo, kiuj vivas kun surdeco aŭ aŭdaj difektoj. Enketo pri Enspezo kaj Programo-Partopreno (EEPP aŭ SIPP) indikas ke malpli ol 1 el 20 usonanoj estas nuntempe surdaj aŭ aŭdmalfaciluloj.<ref>{{Cite journal |last=Mitchell |first=R. E. |date=2005-10-12 |title=How Many Deaf People Are There in the United States? Estimates From the Survey of Income and Program Participation |url=https://academic.oup.com/jdsde/article-lookup/doi/10.1093/deafed/enj004 |journal=Journal of Deaf Studies and Deaf Education |language=en |volume=11 |issue=1 |pages=112–119 |doi=10.1093/deafed/enj004 |pmid=16177267 |issn=1081-4159|doi-access=free }}</ref> Estas multaj solvoj disponeblaj por homoj kun aŭdaj difektoj. Iuj ekzemploj de solvoj estus palpebrumaj lumoj pri malsamaj aferoj kiel por iliaj telefonoj, alarmoj kaj aferoj, kiuj gravas por atentigi ilin. Ankaŭ kokleaj enplantaĵoj estas ebla elekto.<ref>{{cite web |title=Know-the-ADA |url=https://know-the-ada.com/t4/history-deafness.html |accessdate=2025-03-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230705173730/https://know-the-ada.com/t4/history-deafness.html |archivedate=2023-07-05 }}</ref> Kokleaj enplantaĵoj estas kirurgie enmetitaj aparatoj kiuj stimulas la koklean nervon por helpi la personon aŭdi. Koklea enplantaĵo estas uzata anstataŭ aŭdaparatoj por helpi kiam iu havas malfacilaĵojn por kompreni parolon.<ref>{{cite web |date=18a de Julio 2022 |title=Cochlear Implant Surgery |url=https://www.hopkinsmedicine.org/health/treatment-tests-and-therapies/cochlear-implant-surgery}}</ref> Studo de Anna Agostinelli et al., estis farita pri kvar subjektoj kun Unuflanka Surdeco, kiuj uzas Kokleajn Enplantaĵojn. Ĉi tiu studo montris diversajn aferojn, kiel ilia aĝo, kio igis ilin perdi sian aŭdon, kiu orelo estis tuŝita, kaj kiom longe pasis de kiam ili havis sian Koklean Enplantaĵon aktivigitan. Oni montris, ke la infanoj havis multe da plibonigo en sia aŭda uzo.<ref>{{Cite journal |title=Improving Auditory Perception in Pediatric Single-Sided Deafness: Use of Cochlear Implants' Direct Connection for Remote Speech Perception Rehabilitation |url=https://dx.doi.org/10.1044/2022_aja-21-00271 |access-date=2024-04-02 |journal=American Journal of Audiology |doi=10.1044/2022_aja-21-00271 | date=2023 | last1=Agostinelli | first1=Anna | last2=Pegolo | first2=Margherita | last3=Montino | first3=Silvia | last4=Maritan | first4=Francesca | last5=Gambalonga | first5=Mattia | last6=Trevisi | first6=Patrizia | last7=Brotto | first7=Davide | volume=32 |issue=1 | pages=52–58 |pmid=36538514 }}</ref> Alia studo farita fare de Shannon R. Culbertson et al., montris, ke infanoj kiuj havis sian aktivigon en pli juna aĝo, havis pli bonan aŭdajn kapablon kaj percepton. Infanoj, kiuj pli frue havis sian aktivigon, havis pli altan FAI (Funkcia Aŭskultada Indekso) poentaron ol tiuj, kiuj poste aktivigis sian. Funkcia Aŭskultada Indekso estis evoluigita fare de ''The Shepherd Centre''. Ĝi estas 60-objekta skalo kiu spuras la evoluon de aŭdaj kapabloj de naskiĝo ĝis 5 jaroj por ses kategorioj: sonkonscio, asocii sonon kun signifo, komprenado de simpla parola lingvo, komprenado de lingvo en malsamaj aŭdkondiĉoj, aŭskultado per diskurso kaj rakontoj, kaj progresinta malferma aŭskultado (Davis et al., 2015).<ref>{{Cite journal |title=Younger Age at Cochlear Implant Activation Results in Improved Auditory Skill Development for Children with Congenital Deafness |doi=10.1044/2022_jslhr-22-00039 |pmc=9913281 |pmid=36001854 | date=2022 | last1=Culbertson | first1=Shannon R. | last2=Dillon | first2=Margaret T. | last3=Richter | first3=Margaret E. | last4=Brown | first4=Kevin D. | last5=Anderson | first5=Melissa R. | last6=Hancock | first6=Sandra L. | last7=Park | first7=Lisa R. | journal=Journal of Speech, Language, and Hearing Research | volume=65 | issue=9 | pages=3539–3547 }}</ref> Merv Hyde, Renee Punch, kaj Linda Komesaroff kompletigis studon, kiu diras, ke gepatroj havas malfacilaĵojn kun decido uzi Kokleajn Enplantaĵojn por sia infano. Enketo estis farita demandante gepatrojn kiel ili sentis kiam ili faris ĉi tiun decidon. Multaj nur faris ĉi tiun decidon pro sento de urĝeco kun enplantado de sia infano. Ĉi tio povas esti serioza proceduro, kiu venas kun la risko de negativaj rezultoj. En la fino, la plej multaj el la gepatroj sentis ke tio estis utila por ilia infano.<ref>{{Cite web |title=Coming to a Decision About Cochlear Implantation: Parents Making Choices for their Deaf Children |url=https://login.setonhill.idm.oclc.org/login?qurl=https://doi.org%2f10.1093%2fdeafed%2fenq004 |access-date=2024-04-02 |journal=Journal of Deaf Studies and Deaf Education |doi=10.1093/deafed/enq004 | date=2010 | last1=Hyde | first1=M. | last2=Punch | first2=R. | last3=Komesaroff | first3=L. | volume=15 | issue=2 | pages=162–178 | pmid=20139157 }}</ref> == Kultura kunteksto == [[File:Sign Union flag.svg|thumb|237x237px|Flago de la komunumo de surduloj farita de Arnaud Balard.]] En kultura kunteksto, surdula kulturo rilatas al malligita kultura grupo de homoj kies [[Gepatra lingvo|primara lingvo]] estas [[Signolingvo|signita]], kaj kiuj praktikas sociajn kaj kulturajn normojn, kiuj estas apartaj de tiuj de la ĉirkaŭa aŭdkapabla komunumo. Ĉi tiu komunumo ne aŭtomate inkluzivas ĉiujn, kiuj estas klinike aŭ laŭleĝe surdaj, nek ekskludas ĉiun aŭdanton. Laŭ Baker kaj Padden, ĝi inkludas ajnan personon kiu "identigas sin kiel membron de la surdula komunumo, kaj aliaj membroj akceptas tiun personon kiel parton de la komunumo",<ref name="book2">{{cite book|last=Baker|first=Charlotte|title=American Sign Language: A Look at Its Story, Structure and Community|year=1978|author2=Carol Padden}}</ref> el kio ekzemplo estas infanoj de surdaj plenkreskuloj kun normala aŭdkapablo. Ĝi inkludas la aron de sociaj kredoj, kondutoj, arto, literaturaj tradicioj, historio, valoroj, kaj komunaj institucioj de komunumoj kiuj estas influitaj per surdeco kaj kiuj uzas signolingvojn kiel la ĉefan komunikilon.<ref name="padden2005" /><ref name="bigD" /> Dum surdeco ofte estas inkludita ene de la ombrelo de [[handikapo]], membroj de la surdula komunumo emas rigardi surdecon kiel diferencon en homa sperto aŭ sin kiel lingva malplimulto.<ref name="ladd2003">{{cite book|last=Ladd|first=Paddy|url=https://books.google.com/books?id=7PRLjkES83oC|title=Understanding Deaf Culture: In Search of Deafhood|publisher=Multilingual Matters|year=2003|isbn=978-1-85359-545-5|page=502|author-link= }}</ref><ref name="lane2011">{{cite book|last=Lane|first=Harlan L.|url=https://books.google.com/books?id=KySGdskgT9EC&pg=PA1|title=The People of the Eye: Deaf Ethnicity and Ancestry|author2=Richard Pillard|author3= University Press|year=2011|isbn=978-0-19-975929-3|page=269|publisher=Oxford University Press }}</ref> Multaj ne-handikapuloj daŭre supozas, ke surduloj ne havas aŭtonomecon kaj ne sukcesas provizi homojn per subteno preter aŭdaparatoj, kio estas io, kion oni devas trakti. Diversaj [[neregistaraj organizoj]] tra la tuta mondo kreis programojn por fermi la vakuon inter surduloj kaj nehandikapitoj en [[evolulando]]j. Kiel infanoj, surduloj lernas legopovon malsame el aŭdantaj infanoj. Ili lernas paroli kaj skribi, dum aŭdantaj infanoj nature lernas paroli kaj eventuale lernas skribi poste.<ref>{{Cite journal |last1=Wong |first1=Fay |last2=Tang |first2=Gladys |last3=Li |first3=Qun |last4=Yiu |first4=Chris Kun-Man |date=2021 |title=Literacy Learning of Deaf and Hearing Preschoolers in a Sign Bilingual, Coenrollment Setting in Hong Kong |url=https://muse.jhu.edu/article/847513 |journal=American Annals of the Deaf |language=en |volume=166 |issue=4 |pages=527–553 |doi=10.1353/aad.2021.0034 |pmid=35185037 |issn=1543-0375}}</ref> La organizo ''Quota International'' kun ĉefsidejo en Usono disponigis enorman instruan subtenon en [[Filipinoj]], kie ĝi komencis disponigi liberan edukon al surdaj infanoj en la ''Leganes Resource Center for the Deaf''. Ankaŭ la brita organizo ''Sounds Seekers'' disponigis subtenon proponante aŭdologian prizorgadan teknologion, por pli bone helpi tiujn kiuj estas surduloj en malfacile atingeblaj lokoj. Ankaŭ ''Nippon Foundation'' (Japana Fondaĵo) subtenas surdajn studentojn en Gallaudet Universitato kaj la Nacia Teknika Instituto por Surduloj, per sponsorado de internaciaj [[stipendio|stipendiaj]] programoj por instigi studentojn iĝi estontaj gvidantoj en la surdula komunumo. Ju pli da helpo tiuj organizoj donas al la surduloj, des pli da ŝancojn kaj rimedojn havas handikapuloj kiuj devas paroli laŭte pri siaj luktoj kaj celoj, kiujn ili celas atingi. Kiam pli da homoj komprenas kiel utiligi sian privilegion por la marĝenigitaj grupoj en la komunumo, tiam oni povas konstrui pli inkluzivan kaj tolereman medion por la generacioj kiuj ankoraŭ venos.<ref name="padden2005"> Padden, Carol A.; Humphries, Tom (Tom L.) (2005). ''Inside Deaf Culture''. Cambridge, MA: Harvard University Press. p. 1. ISBN 978-0-674-01506-7. </ref><ref name="bigD" >Jamie Berke (9a de Februaro 2010). [https://www.verywellhealth.com/deaf-culture-basics-1046268 "Deaf Culture - Big D Small D".] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20250306220233/https://www.verywellhealth.com/deaf-culture-basics-1046268 |date=2025-03-06 }} About.com. Arkivita el la originalo la 4an de Marto 2016. Alirita la 22an de Novembro 2013.</ref> == Historio == La unua konata registro de la signolingvo en la historio venas el la verko [[Kratilo (dialogo)|Kratilo]] de [[Platono]], verkita en la kvina jarcento a.n.e. En dialogo pri la "ĝusteco de nomoj", [[Sokrato]] diras, "Supozu, ke ni ne havus voĉon nek langon, kaj volis komuniki unu kun la alia, ĉu ni ne faru, kiel la surdmutuloj, signojn per la manoj kaj kapo kaj la cetero de la korpo?"<ref>{{Cite web|title=Cratylus, by Plato|url=https://www.gutenberg.org/files/1616/1616-h/1616-h.htm|access-date=2022-02-05|website=gutenberg.org}}</ref> Lia kredo ke surduloj posedas denaskan inteligentecon por lingvo metis lin en konflikton kun lia studento [[Aristotelo]], kiu diris, "Tiuj kiuj estas naskita surdaj ĉiuj iĝas sensencaj kaj malkapablaj je racio", kaj ke "estas maleble rezoni sen la kapablo aŭdi". Tiu ĉi elparolo resonus tra la epokoj kaj nur en la 17-a jarcento ekestis manaj alfabetoj, same kiel diversaj traktaĵoj pri surdula edukado, kiel ''Reducción de las letras y arte para enseñar a hablar a los mudos'' ('Redukto de literoj kaj arto por instrui al mutuloj'), verkita de Juan Pablo Bonet en Madrido, en 1620 kaj ''Didascalocophus, or, The deaf and dumb mans tutor'', verkita fare de [[George Dalgarno]] en 1680. [[Dosiero:American School for the Deaf - Gallaudet Memorial (1925) - March 2016.jpg|thumb|maldekstre|Memormonumento pri Thomas Hopkins Gallaudet fare de [[Daniel Chester French]] (1925) en la ''American School for the Deaf''.]] En 1760, la franca filantropa edukisto Charles-Michel de l'Épée malfermis la ''Institut National de Jeunes Sourds de Paris'', nome la unua senpaga lernejo por surduloj. La lernejo ricevis aprobon por ricevi registaran financadon en 1791 kaj iĝis konata kiel "Institution Nationale des Sourds-Muets à Paris".<ref>{{Cite web|title=Institut National de Jeunes Sourds de Paris|url=https://www.injs-paris.fr/sites/www.injs-paris.fr/files/linjs_de_paris_-historique.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141010005252/https://www.injs-paris.fr/sites/www.injs-paris.fr/files/linjs_de_paris_-historique.pdf|archive-date=2014-10-10}}</ref> La lernejo inspiris la malfermon de tio kio estas nuntempe konata kiel ''American School for the Deaf'', la plej malnova permanenta lernejo por surduloj en Usono, kaj nerekte, la [[Universitato Gallaudet]], nome la unua altlernejo en la mondo por alta edukado de surduloj kaj aŭdmalkapabluloj, kaj ĝis nun, la nura alteduka institucio en kiu ĉiuj programoj kaj servoj estas specife dezajnitaj por faciligi la agadon de surdaj kaj aŭdmalkapablaj studentoj. == Kaŭzoj == La surdeco povas esti heredita; la hereda surdeco povas esti sindroma kaj nesindroma. La plej konata sindromo estas la [[Sindromo de Usher]]. Oni konas pluan dekduon de la nesindromaj surdecoj. La sindroma surdeco estas asociita kun aliaj malkapabloj aŭ malsanoj. Ankaŭ la drinkado de la patrino en la tempo de la gravedeco povas kaŭzi surdecon. Multaj malsanoj povas igi surdecon, ekzemple [[morbilo]], [[meningito]],<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.biogyogyulas.hu/agyhartyagyulladas |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2013-03-09 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130314111013/http://biogyogyulas.hu/agyhartyagyulladas |arkivdato=2013-03-14 }}</ref> [[parotidito]], [[sifiliso]],<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.egeszsegvilag.hu/betegseg/szifilisz |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2013-03-09 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100323034121/http://www.egeszsegvilag.hu/betegseg/szifilisz |arkivdato=2010-03-23 }}</ref> [[memimuna malsano]]. Iuj sanigiloj<ref name=Analgesic>{{Citaĵo el la reto|url=http://aje.oxfordjournals.org/content/176/6/544.abstract?sid=750067d3-6651-49ac-b40b-82ee5a3fc27b/|titolo=Analgesic Use and the Risk of Hearing Loss in Women|dato=2012-02-29|eldoninto=Oxford Journals: American Journal of EPIDEMIOLOGY}}</ref> kaj kemiaĵoj<ref name=tol-nih>{{cite web | url=http://toxtown.nlm.nih.gov/text_version/chemicals.php?id=30 | title=Tox Town – Toluene – Toxic chemicals and environmental health risks where you live and work – Text Version | publisher=toxtown.nlm.nih.gov | date= | accessdate=2010-06-09 | titolo=Arkivita kopio | alirdato=2013-03-09 | arkivurl=https://web.archive.org/web/20100609052911/http://toxtown.nlm.nih.gov/text_version/chemicals.php?id=30 | arkivdato=2010-06-09 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20100609052911/http://toxtown.nlm.nih.gov/text_version/chemicals.php?id=30 | archivedate=2010-06-09 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://toxtown.nlm.nih.gov/text_version/chemicals.php?id=30 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2013-03-09 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100609052911/http://toxtown.nlm.nih.gov/text_version/chemicals.php?id=30 |arkivdato=2010-06-09 }}</ref> estas damaĝaj por la aŭdpovo, precipe la [[aminoglikozido]]j. Ankaŭ la granda bruo,<ref name=Oishi2011>{{cite journal | last=Oishi | first=N | coauthors=Schacht, J | title=Emerging treatments for noise-induced hearing loss | journal=Expert opinion on emerging drugs | date=2011 Jun | volume=16 | issue=2 | pages=235-45 | pmid=21247358}}</ref> iuj traŭmoj, [[multloka sklerozo]] kaj [[apopleksio]] povas detrui la aŭdon. == Kun aliaj malkapabloj == [[Surdmuteco|Surdmutulo]] estas tiu surdulo, kiu estas ankaŭ [[muteco|muta]]. Ofte la antaŭ-lingvaj surduloj estas konsideritaj surdmutaj, ankaŭ se ili povas paroli parolan lingvon. Tio estas miskonduka, ĉar la plimulto de la antaŭ-lingvaj surduloj povas paroli en sia nacia lingvo. La membroj de la surda komunumo sentas la vorton ''surdmutan'' insulta, ĉar ili povas signumi, kaj tio gravas en ilia kulturo kiel paroli en alia lingvo.<ref>[http://www.gehoerlose.de/viewtopic.php?f=7&t=2374]</ref> Ili sentas sin imuna kontraŭ muteco, kaj prenas kiel ofendon, se ili estas konfuzita kun la mutuloj. En iuj malriĉaj komunumoj la antaŭ-lingvaj surduloj ne vidas signumadon, kaj ne frekventas lernejon. Ili ne lernas la nacian lingvon, ne lernas paroli, legi sur la lipoj, legi kaj skribi. Ili ne konas lingvon, kaj povas komuniki nur per kelkaj signoj. Oni povas ilin konsideri surdmutaj. Iuj organizaĵoj kontribuas en solvado de tiu problemo, sed ofte ili false interpretas la signojn de la loka signolingvo pantomimo, kaj anstataŭas ilin per la signoj de la [[Usona signolingvo]]. La surda komunumo ne kontribuas, ĉar ĝi ne volas scii pri la senlingveco.<ref name="jel">[http://www.nyest.hu/hirek/jelnyelvi-gyarmatositas]</ref> Sed ankaŭ ili ne estas vere mutaj, ĉar ili povas lerni lingvojn.<ref>[https://www.nytimes.com/1991/02/03/books/all-language-was-foreign.html]</ref> [[Dosiero:Helen Keller (circa 1904).jpg|eta|Eble la historie plej fama surdblindulo estas la verkisto kaj aktivisto [[Helen Keller]], fotita ĉi tie en 1904.]] La [[surdblindeco|surdblinduloj]] estas tiaj aŭdmalkapabluloj, kiuj ankaŭ estas tial vidmalkapabluloj, ke ili ne povas kompensi unu senson per la alia. Ili pretendas specialajn rimedojn kaj metodojn, kaj bezonas plian helpon. Ili pli ofte elfalas el la edukado, ol la aliaj aŭdmalkapabluloj.<ref name="surdblind">[http://www.deafblind.com/]</ref> == Kulturo == Pro ilia [[malkapablo]] la surduloj estas izolitaj de la aŭdantoj; pro tio ili estigis sian komunumon. Al ilia kulturo apartenas krom la signolingvoj kaj la [[Surdolimpiko|Surdolimpilko]], ke ili sentas sin kapablaj.<ref>[http://www.nyest.hu/hirek/falfuro Elutasítják a fogyatékos kategóriát]</ref> La surdaj sportistoj ne partoprenas en la [[paralimpiko]], ĉar ili estas kategoriigitaj en la kategorio ''cetera'', kiun ĉiu surdulo tre domaĝas.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.thefreelibrary.com/Historical+overview+of+the+Paralympics,+Special+Olympics,+and...-a0114366604 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2013-03-09 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20121013013940/http://www.thefreelibrary.com/Historical+overview+of+the+Paralympics,+Special+Olympics,+and...-a0114366604 |arkivdato=2012-10-13 }}</ref> La surdolimpio estas aranĝita de la ''Committee International des Sports Sourds'' (CISS) kvarajare en la postolimpia jaro.<ref>[http://www.deaflympics.com/games/]</ref> Ili faras teatron kaj kantas en signolingvo. Ili renkontiĝas kutime en la grandaj urboj. La komunumo estas internacia, sed nur malplimulto el ili estas en la internacia vivo. Ĉar multaj signolingvoj estas, ili faris la [[Internacia Signolingvo|Internacian Signolingvon]]. La gepatra lingvo de la antaŭ-lingvaj surduloj estas signolingvo, sed multaj el ili estas instruitaj nur parollingve. La signolingvoj varias laŭlande (laŭnacie), kaj vere estas lingvoj, ne pantomimo. En iuj landoj oni signumas plian signolingvon.<ref name="nyelvenci">David Crystal: Cambridge Encyclopedia of Language (1987)</ref> Estas ankaŭ televidaj kanaloj (aŭ televidaj programoj), kiuj elsendas signolingve. La postlingvaj surduloj lernas la lokan signolingvon fremdlingve, por ke ili estu membro en tiu kulturo. Multaj signolingvoj estas neskribitaj lingvoj. Pro tio la antaŭ-lingva surduloj en tiuj landoj povas nek skribi nek legi en sia gepatra lingvo. En ilia instruado estas la parolado kaj la [[legado sur la lipoj]] preferita antaŭ la legado, skribado kaj la parollingvo mem; pro tio estas proporcie pli multaj analfabetuloj el ili, ol el la aŭdantuloj. En Usono estas farita skribo por la Usona signolingvo.<ref name="nyelvenci" /> Ili uzas ankaŭ sian nacian lingvon. Ilia lingvosciado kaj kapablo por la parolado estas tre varia. En ilia parolado oni povas aŭdi la malestadon de la kontrolo; ĝi estas svaga, la akcento, la forto kaj la kvalito de la voĉo kutime estas malĝusta. == Instruado == En la instruado de la surduloj estis kaj estas diversaj metodoj uzitaj. Kiam oni komencis instrui la surdulojn, oni uzis la signolingvon kaj instruis precipe la nacian lingvon, la legadon kaj skribadon. La parolado kaj la observado de la [[buŝmimiko]] ("legado de lipaj movoj") estis malpli signifa, kaj estis malfrue instruitaj. La instruistoj estis konsiderintaj, ke la surdaj lernantoj povas ĉion lerni, se ili povas legi.<ref>[http://www.1911encyclopedia.org/Deaf_and_dumb]</ref> Multaj surduloj amas tiun metodon, kaj ili diras, ke la aŭdantuloj maltaksas la signifikadon de la parolado en la vivo de la surduloj. Poste estis ankaŭ la [[parola metodo]], alie: la germana metodo uzita. La signolingvo estis malpermesita, kaj severe punita. Oni ĉefe instruis la paroladon. Tiu metodo estis evoluita en la [[aŭd-parola metodo]], kiu estas malpli severa, sed ankaŭ malpermesas la signolingvon en la instruado. La ĉefaj studmaterialoj estas la parolado, la legado sur la lipoj, kaj la uzado de la restaŭdkapablo. La uzantoj de la metodo estas konsiderintaj, ke la nura uzado de la nacia lingvo estas la ununura metodo, per kiu la surdaj lernantoj lernas paroli, lernas profesion, akomodiĝas al la plimulto, kaj estas utila ano de la socio.<ref name="comparado">[http://www.fszk.hu/mjp/szakmai-anyagok/Siket-gyermekek-ketnyelvu-oktatasanak-lehetosegei-es-korlatai-c-kutatas-eredmenyei_zarotanulmany.pdf]{{404|date=August 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> En la [[dulingva]] metodo la instruado estas dulingva, kaj la nacia lingvo estas lernata kiel fremdlingvo kun legado sur la lipoj kaj la parolado. La uzantoj de la metodo estas konsiderintaj, ke la uzado de ambaŭ lingvoj estas la plej bona metodo, per kiu la surdaj lernantoj lernas paroli, lernas profesion, povas studi, akomodiĝas al la plimulto, kaj estas utilaj anoj de la socio.<ref name="comparado"/> La metodo estis sukcese uzita en [[Svedio]], [[Finnlando]], [[Danio]], [[Nederlando]], [[Portugalio]], [[Venezuelo]], [[Urugvajo]], [[Unuiĝinta Reĝlando]], [[Respubliko de Sud-Afriko]], [[Aŭstralio]] kaj [[Usono]]. La diskutoj pri la instruado de la surduloj ofte iĝas tre krudaj. Neniu volas kompreni la vidpunkton de la aliaj, kaj opinias la alian metodon damaĝa. Kiu kredas je la aŭd-parola metodo, tiu diras, ke la dulingva metodo izolas la surdulojn, ili ne lernas paroli aŭ ili ne socialigas. Laŭ la kredantoj de la dulingva metodo kripligas la tutan [[komunikado]]n, kaj malhelpas la lernadon. Tial la surduloj havas malgrandan ŝancon por fari la maturekzamenon, kaj poste diplomiĝi.<ref name="comparado"/> En iuj parto de [[Afriko]] oni uzas la dulingvan metodon, sed en tiu oni instruas ne la lokan signolingvon, sed ĝian miksaĵon kun la Usona signolingvo, en kiu la gramatiko estas konservita, sed la vortostoko estas ŝanĝita. La loka signolingvo estas ekskludita, ĉar ĝi ne estas rekonita kiel lingvo. Tiu faras la lernadon same malfacila, kiel la aud-parola metodo, krome kondukas al la forgesado de la lokaj signoj.<ref name="jel"/> == Komunikado == [[LoCoS]] (mallongigo por ''Lovers Communication System'') estas vida lingvo kreita per Yukio Ota el Japanio en 1964. Ĉi tiu lingvo estis desegnita por faciligi komunikadon por surduloj kaj ankaŭ por homoj kiuj ne povas legi kaj skribi. LoCoS estas universala kaj simpla lingvo, kaj kiel Yukio Ota diris: «Ĉi tiu lingvo devas emfazi la gravecon de komunikado inter ĉiuj homoj en ĉiuj landoj de la mondo.» == Referencoj == {{Referencoj|2}} ==Literaturo== * Bern Ahrbeck: ''Gehörlosigkeit und Identität : Probleme der Identitätsbildung Gehörloser aus der Sicht soziologischer und psychoanalytischer Theorien''. Signum Verl., Hamburg 1992 ISBN 3-927731-37-4 * Oliver Sacks: ''Stumme Stimmen: Reise in die Welt der Gehörlosen''. Rowohlt, 6. Aufl., Reinbek bei Hamburg 2001 ISBN 3-499-19198-9 * Gascón Ricao, A. kaj J.G. Storch de Gracia y Asensio (2004) ''Historia de la educación de los sordos en España y su influencia en Europa y América''. Madrid : Editorial universitaria Ramón Areces, Colección "Por más señas". * Gascón Ricao, A. kaj J.G. Storch de Gracia y Asensio (2006) ''Fray Pedro Ponce de León, el mito mediático. Los mitos antiguos sobre la educación de los sordos''. Madrid : Editorial universitaria Ramón Areces, Colección "Por más señas". * Audrey Colleau-Attou (dir.), ''Dépistage précoce de la surdité et prise en charge, Fédération nationale des orthophonistes'', Paris, 2009, 168 p. (numéro spécial de la revue ''Rééducation orthophonique'', no 237, 2009) * Nathalie Lachance, ''Territoire, transmission et culture sourde : perspectives historiques et réalités contemporaines'', Presses de l'Université Laval, Québec, 2007, 292 p. (ISBN 978-2-7637-8393-2) * Frédéric Pellion (dir.), ''Surdité et souffrance psychique'', Ellipses, Paris, 2001, 127 p. (ISBN 2-7298-0643-1) * Marc Renard, ''Les sourds dans la ville: surdités et accessibilité'', les Éd. du Fox, Les Essarts-le-Roi, 2008 (3e éd.), 574 p. (ISBN 978-2-9529348-2-4) * Oliver Sacks, ''Des yeux pour entendre: voyage au pays des sourds'' (traduko de la angla fare de Christian Cler), Éd. du Seuil, Paris, 1990, 233 p. (ISBN 2-02-011584-0) * Dominique Seban-Lefebvre kaj Christine Toffin, ''L'enfant qui n'entend pas: la surdité, un handicap invisible'', Belin, Paris, 2008, 191 p. (ISBN 978-2-7011-4410-8) * Benoit Virolle (eld), ''Psychologie de la surdité'', Questions de personne, Paris,Bruxelles, 1996, 459 p. * Frédéric Pellion (dir.), ''Surdité et souffrance psychique'', Collection Vivre et Comprendre, Paris, 2001, 127 p. == Vidu ankaŭ == * [[Signolingvo]] * [[Gestolingvo]] * [[Aŭda kripliĝo]] * [[Surdeca kulturo]] * [[Modeloj de surdeco]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|q=Surdeco|ReVo=surd}} * [https://web.archive.org/web/20040522162636/http://geocities.com/signuno/ Signuno, persigna Esperanto]. * [http://www.taubenschlag.de/ germana portalo pri surduloj] {{Havenda artikolo|Surdeco}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Surdeco| ]] ks8b1cnav1nnvluvc87996c1tq7wjpd Salafismo 0 33029 9431861 9350630 2026-07-17T20:31:38Z Sj1mor 12103 9431861 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} {|class="infobox" {{Islamo}} |} '''Salafismo''' ({{lang-ar|'''السلفية'''}}, de ''salaf'' = praulo) estas tre konservativa movado en [[islamo]], kiu akceptas kiel aŭtoritatojn nur [[Mahometo]]n kaj du generaciojn de liaj posteuloj (nomataj "la piaj generacioj"). Tio validas por la ''[[hadito]]j'', la tradiciaj diraĵoj kaj okazaĵoj, kiuj ne estas parto de la [[Korano]], sed ofte servas en ĝia interpretado. Laŭ salafismo la mallonga regado de Mahometo en [[Mekao]] estis perfekta tempo, nomata '''asr as-sa'ada'' (عصر السعادة), proksimume "beata erao". En [[islama mondo]], salafismo estas parto de la [[sunaismo|sunaisma]] branĉo, havante plurajn tendencojn, ekzemple ''la [[prediko|predika]] salafismo'' kaj la ''[[ĝihado|ĝihada]] salafismo''. [[Ŭahabismo]] estas ankaŭ konsiderata kiel salafismo. Tendencoj estas multaj en salafismo sed ĉiuj akcentas la gravecon de la defendo de la profeto Mahometo. [[Ulemo]]j helpas rete al salafistoj, signifoklarigi la haditojn. Multaj islamanoj en [[Kataro]], [[UAE]] kaj [[Sauda Arabio]] estas salafistoj<ref name=demo>{{Citaĵo el la reto|url=http://gulf2000.columbia.edu/images/maps/GulfReligionGeneral_lg.png|titolo=''Demography of Religion in the Gulf'' (Demografio de religioj en la Persa golfo),|jaro=2013|eldoninto=[[Mehrdad Izady]]}} ({{en}})</ref>. 46,87% de la loĝantaro en Kataro<ref name=demo/> kaj 44,8% de la loĝantaro de la [[Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj]] estas salafistoj<ref name=demo/>. 5,7% de la loĝantaro de [[Buĥaro]] kaj 2,17% de la loĝantaro de [[Kuvajto]] estas salafistoj<ref name=demo/>. Salafistoj estas la ĉefa minoritato de Sauda Arabio. Estas 4 milionoj da salafistoj en Sauda Arabio, kies 22,9% de la tuta loĝantaro estas konsiderita salafista, dum majoritato de aliaj estas konsiderita "[[Ŭahabismo|ŭahabitoj]]"<ref name="demo"/><ref>http://www.sqrgroup.com/iraq-back-on-the-agenda/ {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150426215912/http://www.sqrgroup.com/iraq-back-on-the-agenda/ |date=2015-04-26 }} ({{en}})</ref>. Salafismo estas ofte priskribata kiel sinonimo de [[Ŭahabismo]], sed salafistoj konsideras la terminon "ŭahabitoj" kiel maltaŭgan por si mem, ĉar por ili ŭahabistoj malsufiĉe sekvas la islamajn [[precepto]]jn laŭlitere kaj strikte. Observantoj ne konsentas inter ili scii ĉu salafistoj estas samaj ol ŭahabistoj aŭ ne. Mem-priskribitaj salafistoj kredas, ke ili estas [[sunaistoj]], dum la movado-kritikistoj asertas ke salafistoj samas ol ŭahabitoj<ref name=GlobalSecurity.org-Wahhabi>[http://www.globalsecurity.org/military/world/gulf/wahhabi.htm GlobalSecurity.org] ''Vahabitoj''. ({{en}})</ref>. == Predika salafismo == Predika salafismo klopodas islamigi la socion ne per milito aŭ politiko sed per purigo de la religio kaj per edukado. [[Muhammad Nāsir ad-Dīn al-Albānī]] estis grava pensulo por predika salafismo. == Ĝihada salafismo == {{Lupeo|Ĝihado}} Tiu tipo de salafismo neas restrikti religian agon al predikado, kaj faras la armitan [[ĝihado]]n la koro de sia agado<ref name="Amghar">Samir Amghar, [http://www.cairn.info/revue-politique-etrangere-2006-1-page-65.htm ''Le salafisme en Europe : la mouvance polymorphe d’une radicalisation'' (La salafismo en Eŭropo: multforma movado de radikaligado)], ''Politique Étrangère'', n°1, 2006.</ref>. Salafistoj de tiu tendenco estas tiel favoraj al batalado por liberigi la islamajn landojn de eksterlanda okupado sed ankaŭ renversi la reĝimojn de islamaj landoj, kiujn ili konsideras kiel malpiajn, kaj krei anstataŭ aŭtentajn islamajn ŝtatojn. == Organizoj == * [[Alkaido]] * [[Al Ŝabab]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Islama Ŝtato de Irako kaj Sirio]] * [[Krucmilito]] * [[Ĝihadismo]] {{Projektoj|ReVo=salafist}} [[Kategorio:Salafismo| ]] 8ke7trc6r6x1pj15z129l9h4r7dllbn Impresionismo 0 34803 9432097 9318996 2026-07-18T08:51:05Z Sj1mor 12103 9432097 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:Claude Monet, Impression, soleil levant.jpg|eta|250px|[[Claude Monet]]: Impression, soleil levant (1872) - [Impreso, sunleviĝo]. La bildo donis sian nomon al la nova stilo]] '''Impresismo''' aŭ '''impresionismo''' estas arta stilo, kiu aperis unue en la pentrarto proksimume en [[1850]] en [[Francujo]]. Ĝi vastiĝis al tuta [[Eŭropo]] ĝis la komenco de la [[1900-aj jaroj]]. Oni aplikas la nomon impresismo ankaŭ por la samepoka muzika stilo, kaj certagrade por beletraĵoj. == Ecaro == Influon la unuaj impresismaj pentristoj ricevis de anglaj artistoj. Ili observas kaj respegulas la impresojn el la realo, tio estas al la okula sentado de koloroj kaj lumoj en la naturo, sen konsidere la bildigotajn aĵojn, homojn, pejzaĝojn, senmovaĵojn (''mutajn naturojn''). Impresistoj favoris uzi purajn kolorojn sen enmikso de nigro aŭ blanko. Ili ankaŭ priprensis la sciencajn trovaĵojn pri funkciado de vido. Ĉi tiu pripenso forte aperis en la lasta fazo de impresismo, kromnomata ''[[punktismo]]''. En ĝi la pentristo apudmetis punktetojn de bazaj koloroj, taskigante la okulon de rigardanto per la kunmiksado de la koloroj kaj rekonstruado de bilda tuteco. En samepoka muziko verkoj estas rigardataj kiel impresismaj pro apudmeto de mallongaj melodieroj kaj pro delikateco de sonkoloro, el kiuj aŭdanto ricevas sonan etoson, pli ol firme konstruitan melodiaron. == Artistoj == === Reprezentaj pentristoj === {{Div col|cols = 3}} * [[Claude Monet]] (1840-1926), fondinto kaj historia membro de la Impresionisma Grupo * [[Pierre-Auguste Renoir]] (1841-1919), fondinto kaj historia membro de la Impresionisma Grupo * [[Francesco Filippini]] (1841-1870), pioniro, fondinto de la italaj impresionistoj * [[Édouard Manet]] (1853-1895), neniam apartenis al la Impresionisma grupo * [[Paul Cézanne]] (1839-1906), fondinto kaj historia membro de la Impresionisma Grupo * [[Edgar Degas]] (1834-1917), fondinto kaj historia membro de la Impresionisma Grupo ==== Antaŭuloj ==== * [[Joseph Mallord William Turner]] ==== Skolanoj ==== * [[Mary Cassatt]] * [[Paul Cézanne]] * [[Edgar Degas]] * [[Fernando Fader]] * [[Paul Gauguin]] * [[José Malhoa]] * [[Édouard Manet]] * [[Claude Monet]] * [[Camille Pissarro]] * [[António Ramalho]] * [[Alfred Sisley]] * [[Adriano de Souza Lopez]] * [[Pierre-Auguste Renoir]] * [[Vincent van Gogh]] ==== Punktistoj ==== * [[Anna Boch]] * [[Paul Signac]] === Komponistoj === * [[Claude Debussy]] * [[Maurice Ravel]] * [[Ottorino Respighi]] * [[Sigfrid Karg-Elert]] {{Div col end}} == Galerio == <gallery mode="packed" heights="600"> Dosiero:Impressionism renoir.jpg|<!-- thumb|maldekstra|180px|(Pentradoj, Pentradas) per _Renoir_ --> Dosiero:Impressionism monet.jpg|<!-- thumb|maldekstra|180px|(Pentradoj, Pentradas) per _Monet_ --> Dosiero:Impressionism sisley.jpg|<!-- thumb|maldekstra|180px|(Pentradoj, Pentradas) per _Sisley_. --> </gallery> {{-}} == Vidu ankaŭ == * [[Dada]] * [[Esprimismo]] * [[Impresisma muziko]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj |commonscat=Impressionism |commonscat_title=Impresionismo |ReVo=impres2}} * http://www.impressionism.org {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190329072159/http://www.impressionism.org/ |date=2019-03-29 }} <!-- Surlinia (direktis, gvidita) vojaĝo tra impresionismo. --> * http://www.hlla.com/reference/1830-69.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080511170629/http://www.hlla.com/reference/1830-69.html |date=2008-05-11 }} <!-- Detalita ''Impresionista Erao'' --> * http://www.biography.com/impressionists/index.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20051210083121/http://www.biography.com/impressionists/index.html |date=2005-12-10 }} <!-- "La Impresionistoj" je biografio._com_ --> * http://www.artmovements.co.uk/impressionism.htm {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060412123831/http://www.artmovements.co.uk/impressionism.htm |date=2006-04-12 }} <!-- ''Impresionismo'' je Arto _Industri_ retejo --> [[Kategorio:Artaj movadoj]] [[Kategorio:Ismoj]] [[Kategorio:Pentrado]] ol1ft5iw0tu4h5akqhgpfvdavx015er Viena kongreso 0 35614 9431589 8976563 2026-07-17T12:13:07Z Sj1mor 12103 9431589 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|regiono-ISO=neniu|situo sur mapo=neniu|zomo=}} [[Dosiero:Wiener kongress.jpg|400ra|eta|dekstra|Kunsido de la Viena Kongreso]] [[Dosiero:Congress Poland in 1815.PNG|eta|dekstra|350ra| [[Varsovia Duklando]] kun Granda Duklando [[Poznano]] (helblua koloro) dum la jaroj 1807-1815 kaj post la dispartigo fare de Prusio, Rusio kaj Aŭstrio laŭ la decidoj de [[Viena kongreso]]]] [[Dosiero:Map congress of vienna.jpg|eta|dekstra|450ra|Mapo de Eŭropo post la [[Viena kongreso]], 1815]] [[Dosiero:Europe 1815 map en.png|eta|dekstra|450ra|Mapo de Eŭropo post la [[Viena kongreso]], la alia versio, kompare al la supra]] [[Dosiero:Italia 1815.png|eta|dekstra|450ra|[[Italio]] dispartigita post la [[Viena kongreso]], 1815]]La '''Viena Kongreso''' estas politika internacia kongreso, kiu okazis tuj post la falo de la [[Napoleona imperio]]. La Eŭropaj potencoj kuniĝis en [[Vieno]], ekde la [[8-a de oktobro]] [[1814]], por refari la regnostrukturon de [[Eŭropo]] kaj de ĝiaj [[kolonio]]j. La ĉefaj partoprenantoj de l' kongreso estis [[princo]] [[Klemens von Metternich]], reprezentanto de [[Aŭstrio]], [[caro]] [[Aleksandro la 1-a (Rusio)|Aleksandro la 1-a]] de Rusio, [[princo]] [[Hardenberg]] de [[Prusio]]; [[Lord Castelereagh]], por [[Britio]] (poste anstataŭigita de [[duko de Wellington]]) kaj, reprezentante [[Francio]]n, [[Charles-Maurice de Talleyrand]] princo de Benevent, krom [[ambasadoro]]j de ĉiuj 47 tiamaj Eŭropaj [[ŝtato]]j. Eĉ antaŭ la kongreso, la venkintaj potencoj subskribis gravajn [[traktato]]jn, kiel la du [[traktato de Parizo|traktatoj de Parizo]] truditaj al [[Ludoviko la 18-a (Francio)|Ludoviko la 18-a de Francio]] kaj la prikoloniaj traktatoj inter [[Britio]] kaj [[Nederlando]]. Dum la Viena Kongreso oni proponis, inter aliaj, la principon de [[legitimeco]], elpensitan de [[Talleyrand]] kaj apogatan de la britoj kaj de la aŭstroj. Laŭ tio, ĉiu lando revenu al limoj antaŭaj al [[1789]]. La serĉo de ekvilibro inter la potencoj orientis la decidojn kaj ĉi tio favoris [[Francio]]n. Malgraŭ la akcepto de la principon de legitimeco, la mapo de Eŭropo kaj kolonioj tre ŝanĝiĝis. [[Britio]] garantiis sian supremacion en maroj per aldono de strategiaj punktoj en [[Mediteraneo]], en marvojo al [[Hindio]] kaj insuloj de [[Antiloj]]. [[Belgio]], antaŭe ligita al [[Francio]], estis aneksita al [[Nederlando]] por eviti francan agadon kontraŭ Anglio per la haveno [[Antverpeno]]. [[Rusio]] gajnis parton de [[Pollando]], [[Finnlando]]n kaj [[Besarabio]]n. [[Prusio]] prenis grandan parton de lando apud [[Rejno]]. [[Aŭstrio]] okupis [[Lombardio]]n kaj [[Venecio]]n. [[Italio]] daŭre restis dividita kaj [[Norvegio]] kaj [[Svedio]] kuniĝis. [[Turkio]] daŭris en la posedado de [[Grekio]] kaj de la balkana regiono. La kongreso estis fakte preskaŭ interrompita de la fuĝo de [[Napoléon Bonaparte|Napoleono]] el la insulo [[Elba]] en februaro [[1815]]. Li sendis mesaĝon al kongreso akceptante la novajn landlimojn, kaj la "fina" akto estis subskribita en la [[8-a de junio]] [[1815]]. Antaŭ ĝia fino oni kreis la ''[[Sankta Alianco|Sanktan Aliancon]]'', pakton de helpo inter la monarkioj por, momente, kontraŭbatali Napoleonon. Post lia venkiĝo fare de Wellington en [[Batalo de Waterloo]] en la [[18-a de junio]], la kongreso rekomenciĝis. Okazis diskutoj pri la maniero trakti Francion, kiun Prusio volonte dismembrigus, sed fakte ĝi nur devis cedi kelke da teritorioj, pagi militmonkompenson kaj redoni la tuton de la belartaĵoj ŝtelitaj ekde la Revoluciaj militoj. Tamen koncerne la reston de Eŭropo nenio ŝanĝiĝis. Post la kongreso, [[Aŭstrio]] rolis grave en centra [[Eŭropo]] dum kelka tempo, en la prezido de la [[Germana Ligo|Germana Konfederacio]], kiu anstataŭis la mortan [[Sankta Romia Imperio|Sanktan Romian Imperion]]. Komenciĝis la epoko de la [[Eŭropa Koncerto]]. == Gravaj ĉeestintoj == Por [[Bavario]]: * [[Maximilian Joseph von Montgelas]] Por [[Francio]]: * [[Charles-Maurice de Talleyrand]] * Alphonse de Lamartine * François-René de Chateaubriand * Marie-Joseph Motier, Marquis de La Fayette * [[Jean Anthelme Brillat-Savarin]] Por [[Britio]]: * Robert Stewart Viscount Castlereagh * Arthur Wellesley duko de Wellington * Robert Banks Jenkinson Earl of Liverpool * George Hamilton Gordon Earl of Aberdeen * Henry John Temple Viscount of Palmerston * Edward Gibbon Wakefield * John George Lambton Earl of Durham Por [[Hanovro (lando)|Hanovro]]: * Ernst Graf von Münster Por la [[Papa Ŝtato]]: * Ercole Consalvi Por [[Meklenburgo]]: * [[Leopold von Plessen]] Por [[Nederlando]]: * Hans Christoph Ernst von Gagern Por [[Aŭstrio]]: * [[Klemens von Metternich|Klemens Wenzel Fürst von Metternich]] * [[Friedrich von Gentz]] * [[Adam Heinrich Müller]] * Franz Anton Graf von Kolowrat-Liebsteinsky Por [[Prusio]]: * Karl August Fürst von Hardenberg * [[Wilhelm von Humboldt]] * Karl August Varnhagen von Ense Por la [[Rusia Imperio]]: * Karl Robert Graf von Nesselrode * [[Ioannis Kapodistrias]] * Heinrich Friedrich Karl vom Stein Por [[Saksio]]: * Detlev Graf von Einsiedel Por [[Svislando]]: * Hans von Reinhard * Johann Heinrich Wieland * Johann von Montenach Por [[Virtembergo]]: * Georg Ernst Levin Graf von Wintzingerode {{Projektoj}} [[Kategorio:Historio de Eŭropo]] [[Kategorio:Traktatoj de la 19-a jarcento]] [[Kategorio:Kongresoj]] [[Kategorio:Politiko en 1814]] [[Kategorio:19-a jarcento en Aŭstrio]] [[Kategorio:19-a jarcento en Prusio]] [[Kategorio:19-a jarcento en Rusio]] [[Kategorio:19-a jarcento en Pollando]] [[Kategorio:19-a jarcento en Nederlando]] [[Kategorio:19-a jarcento en Britio]] [[Kategorio:19-a jarcento en Svislando]] 7fgababxvxthgdl59db9rpdggdelrzt Koncepta arto 0 35837 9431715 9430118 2026-07-17T16:24:18Z Alifono 114488 /* Gravaj konceptaj artistoj */ Stanisław Dróżdż 9431715 wikitext text/x-wiki Ne konfuziĝu inter ''konceptartisto'' (artisto implikita kun konceptartoj) kaj ''koncepta artisto'' (respondeculo pri la bildigo de ideo aŭ koncepto). ---- {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Duchamp_Fountaine.jpg|eta|[[Fontano (Duchamp)|Fontano]] fare de [[Marcel Duchamp]]. fotita en 1917]] '''Koncepta arto''' (angle: ''conceptual art'') aŭ '''konceptismo''' (el la latina  ''conceptus''  - penso, reprezentado) estas [[Belartoj|belarta]] [[skolo]], kiu aperis en [[Novjorko]] ([[Usono]]) en [[1965]] por kiu la ideo de aŭ la [[koncepto]] estas pli grava ol [[Estetiko|estetikaj]] aŭ material-teknikaj konsideroj. Ili prioritatigas la intelektan signifon aŭ kernan ideon de sia arto super ĝia estetiko. La ideo mem estas konsiderata la vera artaĵo. Grava elemento en koncepta arto estas [[Tiparo|tiparoj]], ankaŭ konsiderataj formo de [[Grafikaj artoj|grafika arto]], ĉar la [[litero]] mem estas grafika simbolo. == Historio == La invento de la esprimo "koncepta arto" estas atribuita al la usona filozofo kaj muzikisto [[Henry Flint]]. Tio estis la titolo de lia eseo en 1961 (''Koncepta Arto''), eldonita en ''An Anthology of Chance Operations'', redaktita de Jackson MacLow kaj La Monte Young en 1963. Koncepta arto aŭ konceptismo estas literatura kaj arta direktoj de [[postmodernismo]], kiu konkretiĝis fine de la [[60-aj jaroj]] kaj fruaj [[70-aj jaroj]] de la [[20-a jarcento]] en Usono kaj Eŭropo. Koncepta arto preferas pli la ideon, la projekton ol ĝia realigo. En ekspozicioj ĝiaj reprezentantoj prezentas skizojn, difinojn, klarigojn, prefere ol finitajn artaĵojn. Koncepta arto ne alvokas emocian percepton, sed al intelekta pripensado pri tio, kion oni vidas. Por konceptaj artistoj, artverkoj ĉefe celas defii la intelekton. Tiel komprenita koncepta arto ne devas esti [[Belo|bela]] kaj eĉ ne devas esti palpebla aŭ esti iu objekto. [[Sol LeWitt]] klarigis en 1967, ke li komencis kun ideo, koncepto, prefere ol formo. La ideo estas la maŝino, kiu realigas la artaĵon<ref>Richard Osborne, Dan Sturgis. Art theory for beginners, (Zidane Press, London 2006), 144.</ref>. En 1970 okazis la unua koncepta arta ekspozicio. ''Konceptaj artoj kaj konceptaj artistoj'' okazis en la Kultura Centro de Novjorko<ref>(en) [http://www.artlex.com/ArtLex/c/conceptualart.html artlex.com] <small>[https://web.archive.org/web/20130516162830/http://www.artlex.com/ArtLex/c/conceptualart.html Arkivita versio] de la originalo je la 16-an de majo 2013.</ref>. Konceptistoj ofte uzis pretajn objektojn, tamen, malgraŭ la utilaj funkcioj en ili, ili donis al ili tute alian signifon. [[Sol LeWitt]], en artikolo en 1967 por la revuo ''ArtForum'', proponis ĉi tiun difinon de koncepta arto:<blockquote>"... La celo de artisto okupita pri koncepta arto estas igi sian verkon intelekte interesa por la spektanto, tamen ne tuŝante sian animon  ."</blockquote>Malakceptante la ideon ke arto devas nepre estetike plaĉi, konceptaj artistoj laboras en diversaj kampoj, inkluzive de [[spektaklo|spektakla]] arto (angle ''performance art''), [[video]]-arto kaj [[landarto]]. Konceptaj artistoj ofte kreas nekutimajn provizorajn instalaĵojn, kiuj laŭ la ideo devas vastigi la limojn de percepto kaj fari arton alirebla por ĉiuj. == Lingva kaj teksta artoj == [[Dosiero:"The Thoughts in My Head" Lisa Levy, Pulse Art Fair.jpg|alternative=Lisa Levy, "La ideoj en mia kapo" - Arta foiro Pulse|eta|500x500ra|Lisa Levy, "La ideoj en mia kapo" - Arta foiro Pulse]] Lingvo ofte ludas gravan rolon en koncepta artverko. Klasika ekzemplo estas la artaĵo ''One and three chairs'' (''Unu kaj tri seĝoj)'' el la jaro 1965, per kiu [[Joseph Kosuth]] montris tri ideojn de seĝo: foto de seĝo, seĝo mem kaj vortara difino de la vorto 'seĝo' <ref>[https://www.moma.org/learn/moma_learning/joseph-kosuth-one-and-three-chairs-1965/ One and three chairs], MoMa Learnng</ref>. Konceptaj objektoj povas ekzisti en frazoj, tekstoj, diagramoj, grafikaĵoj, desegnaĵoj, fotoj, aŭdaj kaj videaj materialoj. Ajna objekto, fenomeno, procezo povas fariĝi objekto de arto, ĉar koncepta arto estas pura arta gesto. Konata koncepta revuo estas ''Art&Language'' ([[Art & Language|Arto kaj Lingvo]]). La usona artisto Joseph Kossuth, unu el la fondintoj de la grupo ''[[Art & Language|Art&Language]]'', vidis la signifon de konceptismo en tio ke oni "''radikale rekonsciu kiel funkcias artverko - aŭ kiel kulturo mem funkcias ... arto estas la potenco de ideo, ne materialo''." Grava parto de la [[Trovita objekto|Trovitaj Objektoj]] (en: ''Ready-mades)'' de Marcel Duchamp koncernas la rilaton al lingvo. Pri la surskriboj kiuj akompanis kelkajn de siaj artaĵoj, Duchamp skribis en 1961: "''Grava trajto: la mallonga frazo, kiun mi'' ''skribis'' ''okaze de la [[Trovita objekto|Trovita Objekto]]. Ĉi tiu frazo, anstataŭ priskribi la objekton kiel titolo farintus, celis forporti la menson de la spektanto al aliaj pli parolaj regionoj'' "<ref>(fr) «À propos des "Ready-mades"», ''Duchamp du signe'', <abbr>op. cit.</abbr>, <abbr>p.</abbr> 191, en: Marcel Duchamp, ''Duchamp du signe. Écrits'', arigitaj kaj prezentitaj de Michel Sanouillet, [[Parizo]], Flammarion, 1975.</ref>. Ĉi tiu rilato al lingvo estas kompleksa kaj konsistas ofte el vortludoj. Jen ekzemplo : * 1920: ''Fresh Widow'' (litere Freŝa Vidvino): miniatura repliko kun la esprimo «french window», kiu signifas "franca fenestro" (fenestro kiu malfermiĝas internen de la domo, kontraŭa al angla fenestro kiu malfermiĝas eksterdomen), Duchamp forigis la du "n" de la angla vortoj French kaj Window, kiu rezultis en la esprimo ''Fresh Widow''. Tiel la titolo do signifas "Malprudenta Vidvino"! * 1921 : ''Belle haleine. Eau de voilette'' (Bela fetoro. Akvo de violeto => ''voilette'' anstataŭ ''Eau de toilette,'' speco de malforta parfumo) : ovalforma kartona skatolo en purpura koloro, vitra parfumbotelo. La skatolo portas la surskribon "Rrose Sélavy 1921" (=>Rsose alduas ĉi tie Rozo (bonodora) kaj ne la personan nomon Rose). La surskriboj sur iuj Trovitaj Objektoj de Marcel Duschamp ofte ŝajnas absurdaj. Tial tiuj artaĵoj povus esti resumitaj per la formulo: "Ĉi tio estas 'Arto' ĉar mi diras ĝin', formulo, kiu estis ia slogano de la 1950-aj jaroj kaj la 1960-aj jaroj de ne malmultaj konceptaj artisoj. == Pioniroj == La franco [[Marcel Duchamp]] estas rigardata kiel la unua granda ekzemplo de koncepta artisto. En la 1920-aj jaroj li faris serion da pretaĵoj en kiuj li ekspozicias objektojn el la ĉiutaga vivo kiel arto. <ref>[http://www.tate.org.uk/art/artists/marcel-duchamp-1036 Tate Modern]</ref> Kutime oni konsideras ke Duchamp apartenas al la [[Dadaismo|Dadaisma]] movado, kiu estas unu el la antaŭuloj de koncepta arto. En la 1950-aj kaj 60-aj jaroj, la movado denove ricevis la atenton de artistoj kiel [[ Jasper Johns|Jasper Johns]] kaj [[Robert Rauschenberg]]. == Reprezentantoj == [[Ed Kienholz]] kaj [[George Segal (artisto)|George Segal]] estas gravaj skulptistoj en koncepta arto. La franco [[Yves Klein]] estas grava pentristo kun sia ''Antropometrioj'', en kiu li pentris nudajn knabinojn kovritajn per blua farbo, kiun li ruligas super la tolo. La itala [[ Gina Pane|Gina Pane]] kaj la usona [[Vito Acconci]] praktikas [[korpopentradon]], dum [[Hermann Nitsch]] kreas ''estetikon de krueleco'' kun sia ''Teatro Orgioj-Misteroj''. [[Joseph Beuys]] kies kredo estas ''arto identas al la vivo mem'', kaŭzis furoron kun prezentoj kaj [[arta instalaĵo|instalaĵoj]]. Aliaj signifaj artistoj de koncepta arto estas: [[Christo kaj Jeanne-Claude|Christo]] (Javacheff) kun siaj grandegaj ''pakaĵoj'', [[Wolf Vostell]], [[Paik Nam-june|Nam June Paik]] ([[Fluxus]], Happening), [[Joseph Kosuth]], [[Bruce Nauman]], [[Walter De Maria]], [[ Dmitrij Prigov]] kaj [[Robert Smithson]]. En la 1980-aj jaroj ekestis movado de rusaj konceptaj artistoj kiu klopodis [[subfoso|subfosi]] socialisman ideologion per la strategioj de koncepta arto kaj alpropriag arto (en: ''appropriation art).'' En la vidaj artoj, 'alpropriga' signifas taŭge adopti, pruntepreni, recikli aŭ specimenigi aspektojn (aŭ la tutan formon) de homfarita vida kulturo. Rimarkinda artaĵo tiurilate estas la [[Trovita objekto|Trovitaj Objektoj]] (en: ''Ready-mades)'' de [[Marcel Duchamp]]. La centraj artistoj estis [[Dmitrij Prigov]], [[Ilja Kabakov]], [[Irina Naĥova]], Viktor Pivovarov, [[Vitalij Komar]] kaj [[Aleksandr Melamid]], [[Erik Bulatov]] kaj [[Andrej Monastirskij]]. Tiu movado, ankaŭ nomata Moskva konceptismo, okupis specialan lokon en la historio de koncepta arto. Gravas rimarki, ke la moskva konceptismo disvolviĝis izole de la landoj de okcidenta kaj orienta Eŭropo, Azio kaj Ameriko, kaŭzitaj de fenomenoj kiel la [[Fera Kurteno]] kaj la [[Malvarma milito|Malvarma Milito]]<ref>(ru) ''Сергей Гущин, Александр Щуренков.'' Современное искусство и как перестать его бояться.. — Москва: АСТ, 2018. — С. 182-183. — 240 с. — [[ISBN]] 978-5-17-109039-5.</ref>. == Gravaj konceptaj artistoj == {{Div col|cols = 4}} * [[Jenny Holzer]] * [[Marcel Duchamp]] * [[Per Kirkeby]] * [[Yves Klein]] * [[Yoko Ono]] * [[Cyprien Gaillard]] * [[Gilberto kaj Georgo]] * [[Dan Graham]] * [[Jacques van der Heijden]] * [[Ray Johnson]] * [[Orla Barry (artistino)]] * [[Ilja Kabakov]] * [[On Kawara]] * [[Michael Kienzer]] * [[Sol LeWitt]] * [[Arne Quinze]] * [[John Cage]] * [[Miklós Erdély]] * [[Bodo Sperling]] * [[Irina Naĥova]] * [[Georgij Kizevalter]] * [[Erik Bulatov]] * [[Vitalij Komar]] * [[Aleksandr Melamid]] * [[Ai Weiwei]] * [[Ken Lum]] * [[Danny Matthys]] * [[Dennis Oppenheim]] * [[Arne Quinze]] * [[Wim T. Schippers]] * [[Jacek Tylicki]] * [[Lawrence Weiner]] * [[Joseph Kosuth]] * [[Joseph Beuys]] * [[Marcel Broodthaers]] * [[Paik Nam-june]] * [[Wolf Vostell]] * [[László Lakner]] * [[Wolf Vostell]] * [[Dmitrij Prigov]] * [[Andrej Monastirskij]] * [[Victor Burgin]] * [[Rafael Lozano-Hemmer]] * [[Mithu Sen]] * [[Stanisław Dróżdż]] </div> == Vidu ankaŭ == * [[Artista libro#Koncepta arto|Artista libro]] * [[Libroarto (belartoj)|Libro-arto (belartoj)]] * [[Art & Language]] * [[Nuntempa arto]] * [[Vidaj artoj]] * [[Arta instalaĵo]] * [[Libroartoj]] == Bibliografio == * Paul Maenz, Gerd de Vries (red.): ''[[Art & Language]]. Texte zum Phänomen Kunst und Sprache'' (''Arto kaj Lingvo.'' ''Tekstoj pri la fenomeno de arto kaj lingvo),'' Kolonjo,1972. * Charles Harrison: Essays on [[Art & Language]] (Eseoj pri ''Art&Language''), Blackwell Publishers, 1991, [[:de:Special:BookSources/9780631164111|ISBN 978-0631164111]] * [[Sol LeWitt]]: ''Paragraphs on Conceptual Art''. In: ''Artforum'' (''Paragrafoj pri Koncepta Arto),'' En: ''Artforum'', Vol. 5, n-ro 10, somero 1967, pp 79-83 * John Chandler, Lucy Lippard: ''The Dematerialization of Art (La Demateriigo de Arto), Art International'', februaro 1968 * Sol LeWitt: ''Sentences on Conceptual Art'' (''Frazoj sur Koncepta Arto),'' en: [[Art & Language|Art&Language]]'': The Journal of Conceptual Art'' . Vol. 1, majo 1969, pp 11-13 * Charles Harrison: Conceptual Art and Painting: Further essays on [[Art & Language]]. MIT Press, == Referencoj == {{Referencoj|2}} * Tiu ĉi artikolo estas parta traduko de la artikolo ''[[:nl:Conceptuele_kunst|Conceptuele kunst]]'' en la nederlanda vikipedio, [https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Conceptuele_kunst&action=history listo de aŭtoroj]. {{Projektoj}} [[Kategorio:Arto]] [[Kategorio:Koncepta arto]] g85ad6xdm998j4qprj8xdjmnx082yl4 Sunĉelo 0 40324 9431814 9163219 2026-07-17T19:31:31Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431814 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Solar cell.png|eta|180ra|[[Sunĉelo]] ]] [[Dosiero:SolarpanelBp.JPG|dekstra|200ra|eta|Kutima [[sunpanelo]] el silicia monokristalo]] '''Sunĉelo''' (lumelektra aŭ fotovoltaa ĉelo) estas uzata formo en [[fotovoltaiko]]. Ĝi transformas [[radia energio|lumenergion]] (ĝenerale [[sunlumo]]n) al [[kontinua kurento]] per eluzo de [[fotoelektra efiko]]. Ĝi funkcias principe kiel [[fotodiodo]] kaj bezonas [[Junto (elektrotekniko)|junton]] por la ŝarga disigo. Je efiko de la [[fotono]]j produktiĝas [[elektra tensio]], kiu konduktas [[elektra kurento|kurenton]] tra la sunĉelo ligita [[elektra konsumanto]]. La tensio de sunĉelo valoras, ĉe la plej oftaj sunĉeloj ([[kristalo|kristalaj]] [[silicio|siliciaj]] ĉeloj), ĉe ĉirkaŭ 0,5 [[volto]]. Por atingi pli bone uzeblan tension, oni interligas en [[sunpanelo]] (ankaŭ fotovoltaa modulo) multajn sunĉelojn. La ĉeloj estas plej ofte produktitaj el la t.n. [[vaflo]], kiuj estas kutimaj en la komputila industrio. == Produkto de silicia sunĉelo == [[Dosiero:Photovoltaik adlershof.jpg|eta|dekstra|220ra|Parto de [[Fotovoltaiko|fotovoltaika]] instalaĵo apud [[Berlino]]]] === Produkto de siliciaj kristalkolonoj === Oni povas produkti la sunĉelojn laŭ diversaj metodoj. La bazmaterialo estas [[silicio]], la dua plej ofta [[kemia elemento]] de la terkrusto kaj kiu aperas plej ofte en la formo de [[kvarco]]sablo. El tio oni povas produkti en [[altforna proceso]] krudan silicion kun pureco de ĉirkaŭ 1 %. Tiu proceso bezonas energion, kiun la hodiaŭaj sunĉeloj povas reprodukti ene de 1,5 ĝis 7 jaroj (laŭ tipo), poste ili havas pozitivan energian bilancon. En plua, plurŝtufa proceso oni produktas polikristalan pursilicion el la krudsilicio. Oni produktas la polikristalajn ĉelojn per fandado (plej ofte), Bridgman-metodo kaj EFG-metodo. Oni produktas la monokristalajn ĉelojn ĉiam per Czochralski-metodo. Validas por ĉiu metodo, ke la aldono de [[boro]] okazas jam ĉe produkto de blokoj aŭ kolonoj. ==== Fandado ==== Oni degeligas la pursilicion en [[fandujo]] per [[indukcia hejtilo]] kaj poste oni verŝas ĝin en kvadratforman kuvon, en kiu ĝi malrapide rigidiĝas. La eĝa longo de la kuvo estas ĉirkaŭ 50 cm, la alto de la rigidita fandaĵo ĉirkaŭ 30 cm. La granda bloko estas dividita je pliaj kolonoj kun longo de ĉirkaŭ 30 cm. Efikeco estas ĉirkaŭ 70 %. ==== Bridgman-metodo ==== La [[Bridgman]]-proceso servas same por la polikristalaj silicioj. Ĉi-kaze oni same degeligas la pursilicion en [[fandujo]] per [[indukcia hejtilo]]. La malvarmiĝo okazas ĉi tie en la sama kuvo desube; sube de la kuvo jam rigidiĝas la fandaĵo, sed supre ankoraŭ likva estas la silicio. La eĝoj longas 60 ĝis 70 cm, la alto de la bloko estas 20 ĝis 25 cm. La granda bloko estas dividita je pliaj kolonoj kun longo de ĉirkaŭ 20 ĝis 25 cm. Efikeco estas ĉirkaŭ 60 %. ==== EFG-procezo ==== Dum la EFG-procezo (el la angla: Edge-defined Film-fed Growth), oni lasas kreski desube okangulajn [[kolono]]jn kun longo de 5,6 m el la pursilicio. La eĝa longo de la unuopaj flankoj estas 10 cm, la murdiko 280 µm. Post finprodukto de la tuboj, oni detranĉas tiujn preter la eĝoj per [[NdYAG-lasero]]j kaj en rasteron. Ekzistas ankaŭ la ebleco por produkti ĉelojn kun diversaj eĝaj longoj (ekz. 10 x 15 cm aŭ 10 x 10 cm). Efikeco estas ĉirkaŭ 80 %. La surfaco de la produktita ĉelo estas malpli onda ol tiuj de la segitaj. ==== Czochralski-procezo ==== [[Procedo de Czochralski|Czochralski-proceso]]: la produktitajn monokristalajn, cilindrajn kolonojn oni tranĉas ankoraŭ al kvadrata. ==== [[Zonofanda procezo]] ==== La [[zonofanda proceso]] servas same por monokristalaj siliciokolonoj. La pureco de la produktitaj ĉeloj estas pli alta – kaj tiel pli multekosta – ol necesa. Apenaŭ uzita metodo. === Vafloprodukto === Oni segas la kolonojn al diskoj, la t.n. vafloj per dratsega metodo. Tiel estiĝas el la granda parto de la silicio segopolvo, kiun oni povas denove purigi kaj fandi. La diko de la estiĝantaj diskoj estas ĉirkaŭ 0,25 ĝis 0,3&nbsp;mm. === Vafloprilaboro === La segitaj vafloj trairas multajn kemiajn banojn por forigi la segajn damaĝojn kaj elformi surfacon, kiu konvenas por akcepti [[lumo]]n. Normalokaze, oni aldonas al la vaflo [[boro]]n, kiu efikas estiĝon de superfluaj [[elektrona truo|liberaj truoj]] (pozitivaj ŝargoj). Tio helpas la akcepton de la elektronoj (oni nomas tion ankaŭ p-dotado). Por produkti pretajn sunĉelojn per [[junto (elektrotekniko)|p-n-tavolo]], la surfaco devas ricevi ankaŭ n-dotadon (tavolon?), kio okazas en forno, en [[fosforo|fosfora]]-atmosfero. La fosforaj atomoj formas zonon kun elektronpluso sur la ĉela surfaco. Tio dikas 1&nbsp;µm. En plua ŝtupo, la ĉelo ricevas antirefleksan tavolon el SiN<sub>x</sub> aŭ TiO<sub>2</sub>. Pluaj ŝtupoj * enpremo de la lutzonoj (la antaŭa flanko ricevas plej ofte du larĝajn striojn, sur kiuj estos fiksitaj pli poste la ligiloj inter la ĉeloj. * surigo de tre maldika, elektre bone kondukta rastero * kovro de la malantaŭa flanko per bone kondukta materialo == Aliaj sunĉelaj tipoj == === Lamenaj ĉeloj === La porta materialo estas vitro, metala lameno, plasto aŭ alia materialo. Sur tiuj materialoj estas kondensigita surfaco el la gasa fazo. La materiala uzo kaj la efikeco estas pli malgranda ol ĉe konvenciaj sunĉeloj. Tiu teknologio kostas malpli ol la pursilicia teknologio tiel ĝi havas eble pli belan estontecon. La eblaj akceptaj materialoj povas esti ekz. amorfa silicio (a-Si), galium-arsenido (GaAs), kadmium-telurido (CdTe) aŭ kupro-indiumo-galiumo-sulfuro-seleno-interligoj ([[CIS-sunĉelo|CIS]], aŭ CIGS, kie S signifas aŭ sulfuron aŭ selenon laŭ ĉeltipo). === Elektrokemia farbaĵ-sunĉelo === La lumon absorbas [[farno|farbaĵo]], duonkonduktilo estas [[titana dioksido]]. Farbaĵoj estas ĉefe kompleksoj de la rara metalo [[rutenio]], sed eblas uzo de organikaj materialoj, sed tiuj havas mallongan vivdaŭron. == Historio == [[Alexandre Edmond Becquerel]] jam en 1836 rimarkis, ke la sunumita baterio montras pli grandan povumon ol aliaj sen suna radiado. Li uzis potencialan diferencon inter hela kaj malhela flanko de kemia likvaĵo (acida kuvo kun lumita kaj nelumita parto), en kiujn li mergis du platenajn elektrodojn. Kiam li starigis la kuvon sub la sunon, li rimarkis estiĝantan kurenton inter la du elektrodoj. Tiel li malkovris la fotovoltaan efikon, sed li ne povis tion klarigi. En 1904 malkovris la germana fizikisto [[Philipp Lenard]], ke la lumradioj elŝutas elektronojn el la surfaco de certaj metaloj kaj tiel donis la unuan klarigon pri [[fotoelektra efiko|fotoefiko]]. Li tiam ne sciis precize, kial tio okazas kaj ĉe kiuj metaloj, sed li ricevis pro la malkovro la nobelpremion pri fiziko en 1905. La finfinan trarompon akiris en 1905 [[Albert Einstein]], kiam li povis klarigi la aferon per la kvantumteorio: la samtempa ekzisto de lumo kiel ondo kaj kiel korpusklo. Ĝis tiam oni kredis, ke la lumo estas nur energio, aperante en diversa ondolongo. Einstein ankaŭ malkovris, ke la maksimuma transdonebla energio estas sendependa de la luma [[intenseco]] kaj dependas nur de la energio, kiun la altrafanta fotono transdonas. Tiu energio dependas nur de la ondolongo kaj frekvenco de la lumo. Pro sia laboro pri fotovoltaiko li ricevis en 1921 nobelpremion pri fiziko. La malkovro de p-n-transiroj okazis en 1949 fare de [[William B. Shockley]], [[Walter Brattain|Walther H. Brattain]] kaj [[John Bardeen]], kio estis grava plua paŝo al la hodiaŭa formo de la sunĉelo. Kvankam ĉio estis konata por konstrui sunĉelojn, la unua sunĉelo estis nur hazarde konstruita en 1954, en la laboratorio de la usona firmao [[Bell]]. La kunlaborantoj de la firmao priatentis, kiam ili esploris rektifilon – kiu laboris per silicio -, ke ĝi servas pli da kurento, se ĝi staras sub la suno ol kiam ĝi estas kovrita. La firmao Bell evoluigis tiel la unuajn sunĉelojn, kiuj havis la efikecon de 4% - 6%. Ekde 1958, la sunĉeloj estis jam testitaj sur [[satelito]]j kaj mezuris efikecon ĝis 10,5% (ĉar la nuboj, atmosfero ne deprenis la efikecon). Post tiu tempo, la industrio provas akiri pli grandan efikecon je malpli alta prezo. (nun 17,2% de Sharp kaj aliaj). Laboratoriaj ekzempleroj donas teorian efikecon de ĉirkaŭ 30%. == Formoj kaj grandoj == Komence la ĉeloj estis rondaj, sed tiun formon ŝanĝis la kvadrataj aŭ preskaŭ kvadrataj ĉeloj. La eĝa longo ŝanĝiĝis fine de la 1990-aj jaroj de 100 mm ([[colo|kvarcola]] ĉelo) al kvin coloj kaj ekde 2002 al ses coloj (eĝa longo ĉirkaŭ 150 mm) por la normaj moduloj. Por etaj kalkuliloj ekzemple oni segas pli malgrandajn ĉelojn ol kutime. == Teknikaj ecoj == La proprecojn de sunĉeloj oni donas por la normalaj testaj kondiĉoj (angla mallongigo STC, el ''Standard Test Conditions'') (tiuj estas lumigo de 1000 W/m<sup>2</sup> en modjula ebeno, temperaturo de la sunĉelo estas 25&nbsp;°C, konstanta, radia spektro AM 1,5 globala; DIN EN 61215, IEC 1215, DIN EN 60904, IEC 904). Menciindas, ke la temperaturo de la sunĉelo malofte estas ĉe 25 celsiusoj. Uzataj mallongigoj por la priskriboj venas el la angla lingvo * SC: ''Short Circuit'' – mallonga [[cirkvito]] * OC: ''Open Circuit'' – malferma cirkvito * MPP: ''Maximum Power Point'' – Maksimuma Povuma Punkto * malferm-cirkvita tensio <math>U_{OC}</math> * mallong-cirkvita kurento <math>I_{SC}</math> * tensio ĉe la plej alta povuma punkto <math>U_{MPP}</math> * kurento ĉe la plej alta povuma punkto <math>I_{MPP}</math> * povumo ĉe la plej alta povuma punkto <math>P_{MPP}</math> * plenfaktoro <math>FF</math> * koeficiento por la povuma ŝanĝiĝo kun la ĉeltemperaturo * ĉelpovuma efikeco <math>\eta</math> La sunĉeloj povas doni [[povumo]]n de ĉirkaŭ 160 [[ŭato|W]]/[[kvadrata metro|m²]]. Se oni enkonstruas la ĉelojn en modulon, la posurfaca povumo iĝas malpli alta, ĉar inter la ĉeloj kaj la panela rando ekzistas distanco. == Diversaj tipoj == [[Dosiero:4inch poly solar cell.jpg|dekstra|200ra]] [[Dosiero:Solar panel.png|dekstra|200ra]] Oni povas grupigi la sunĉelojn laŭ diversaj kriterioj kiel ekz. materiala diko (diktavolaj, lamenaj), mem la materialo (CdTe, GaAs, CuInSe, Silicio), atoma strukturo (kristala aŭ amorfa), uzata teknologio. === Grupigo laŭ materialoj === # '''siliciaj ĉeloj''' #* diktavolo #** monokristala ĉelo (c-Si) <br /> alta efikeco (ĝis 20 %), konata, longjara, tre energiobezona teknologio #** polikristalaj ĉeloj (mc-Si) <br /> same alta efikeco (ĝis 16 %), la produkta energio rapide regajnebla , ([[preza-povuma rilato]]) #* lamentavolo #** amorfa silicio (a-Si) #** kristala silicio # '''GaAs-ĉeloj''' <br /> alta efikeco, rezista al temperaturo, kosta produkto, uzata en la kosmoesploro # '''CdTe''' <br /> tre prezofavore produktebla, efikeco sub 10 %, longtempe ne testita # '''CIS-, CIGS-ĉeloj''' <br /> [[CIS-sunĉelo|CIS]] konsistas el kupro-indiumo-diselenido aŭ kupro-indiumo-disulfido. # '''organikaj sunĉeloj''' <br /> malalta efikeco, mallonga vivdaŭro # '''[[Grätzel-sunĉelo|farbaĵ-ĉeloj]]''' <br /> similas al fotosintezo == Novaĵoj == === Portebla lumo === Portebla lumo (angle ''Portable Light'') estas teksaĵo el sunĉeloj, [[litio|litiaj]] [[pilo]]j, kaj [[LED]]-oj. La teksaĵo estas senĉifa, travidebla, lumrespegulanta. 5 horoj da ŝargo donas 5 horojn da lumo nokte. La prototipojn elprovis en la meksika [[Sierra Madré]] en 2005, en la indiana tribo de [[huiĉoloj]]. === plurelektron-forpuŝa sunĉelo === Victor I. Klimov ([[Usona Nacia Laboratorio Los Alamos|Los Alamos National Laboratory]]'','' [[Nov-Meksiko]]) jam pruvis en 2004, ke en nanometrograndaj sunĉeloj, unu fotono povas liberigi du aŭ pliajn elektronojn. Klimov kaj lia teamo en 2006 faris eksperimentojn per 4-7 nanometra [[plumbo]]-[[selenido|selenidaj]] [[kristalo]]j kaj estiĝis tiam 7 elektron-truo. Ĉar la elektronoj kaj la truoj tre rapidege reunuiĝas, oni nun pripensas la forkondukton de la elektronoj ekz. per polimeraj kombinaĵoj, karbaj nanotuboj. Alia metodo estus, ke oni miksus la nanokristalojn en akvon kaj tie la [[elektro]] malkombinus la akvon je [[oksigeno]] kaj [[hidrogeno]]. == produktantoj de sunĉeloj (elekto) == (produktantoj de sunpaneloj ([[sunpanelo]])) * Astropower (Usono), http://www.astropower.com/{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Deutsche Cell GmbH ([[SolarWorld AG]]-filialo), Freiberg (Saksio); http://www.deutschecell.de/ {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050713000115/http://www.deutschecell.de/ |date=2005-07-13 }} * ErSol Solar Energy AG, Erfurt (Thüringen); http://www.ersol.de/ * Photowatt (Francio); http://www.photowatt.com * Isofoton (Hispanio); http://www.isofoton.com * Microsol Power Pvt. Ltd., Barato, http://www.microsolpower.com/ {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20040615013102/http://www.microsolpower.com/ |date=2004-06-15 }} * Q-Cells AG, Thalheim (Saksio-Anhalto); http://www.q-cells.com/ {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20030926075210/http://www.q-cells.com/ |date=2003-09-26 }} * RWE-Schott Solar GmbH, Heilbronn (Baden-Württemberg), http://www.rweschottsolar.de{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Shell Deutschland GmbH, Gelsenkirchen (Nordrhein-Westfalen); http://www.shellsolar.de == Eksteraj ligiloj == * http://www.solaranlagen-portal.de/ * http://www.solaranlagen-photovoltaik.net/ * http://www.solarserver.de/ * http://www.volker-quaschning.de * http://www.ngo-online.de/lexikon/photovoltaik-pv-photovoltaikanlagen * http://www.zuhause-solar.de/ {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110712233714/http://www.zuhause-solar.de/ |date=2011-07-12 }} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|commonscat=Photovoltaics}} * [[Fotoĉelo]] * [[Fotoelektra efiko]] * [[Produktado de energio en estonteco]] * [[Renoviĝanta energio]] {{-}} [[Kategorio:Elektra energio]] [[Kategorio:Sunenergio]] hh7ixapxyr6cn9n9125pfxyzchgl5ai Hispana Esperanto-Kongreso 0 45076 9431865 9418325 2026-07-17T20:40:04Z Kani 670 /* Detala listo de Hispanaj Esperanto-Kongresoj */ 9431865 wikitext text/x-wiki {{Unua}} [[Dosiero:Komuna-foto.jpg|eta|600px|Komuna foto de 76-a Hispana Kongreso de Esperanto en Teruelo.]] La '''Hispana Esperanto-Kongreso''' estas jare okazanta [[Esperanto-renkontiĝo]] de esperantistoj de [[Hispanio]], organizata de [[Hispana Esperanto-Federacio]]. En la numero de Kongresoj estas ĝenerale enkalkulataj la tri nomataj "Diskutantaj kunvenoj de Esperantistoj de Iberaj landoj" en [[Barcelono]] (25a-30a de junio 1920), [[Zaragozo]] (26a-29a de majo 1921) kaj [[Valencio]] (printempo de 1923).<ref>Nomitaj "Asamblea Deliberante de Esperantistas de Tierras Ibéricas" en Kongreslibro de la [[16-a Hispana Kongreso de Esperanto]], [[Ĥiĥono]], 1955, 32 paĝoj sen paĝonumerigo.</ref> La 4-a okazinta en [[Bilbao]] jam estis nomata Kongreso. 7 kromaj kongresoj okazis antaŭ la [[Hispana Enlanda Milito|interna milito]]. En [[1951]] okazis la unua postmilita Kongreso en [[Terrassa]] (proksime al Barcelono). De tiam la kunvenoj okazas ĉiujare, preskaŭ ĉiam en someraj monatoj. == Kongresaj urboj == Jen mapo kun la urboj iam gastigintaj la Hispanan Esperanto-Kongreson. Oni interkrampe indikas nombron de kongresoj en plurfoje gastigintaj urboj. Verda koloro indikas, ke la urbo iam gastigis [[Universala Kongreso de Esperanto|Universalan Kongreson de Esperanto]]. {{Situo sur mapo/+ | Hispanio | Larĝo=800 | Floso= center | Titolo=Urboj gastigintaj la Hispanan Esperanto-Kongreson. | lokoj = {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Alakanto]] | Pozicio = 3 | Lat-g = 38.345278 | Lon-g = -0.483056}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Alcalá de Henares|Alcalá]] | Pozicio = right | Lat-g = 40.46666 | Lon-g = -3.36666}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Almagro]] | Pozicio = | Lat-g = 38.888238 | Lon-g = -3.711822}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Arundo]] | Pozicio = left | Lat-g = 36.737222 | Lon-g = -5.164722}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Barcelono]](4) | Pozicio = 4 | Marko = Green pog.svg | Lat-g = 41.3825 | Lon-g = 2.176944}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Bilbao]](5) | Pozicio = | Lat-g = 43.256944 | Lon-g = -2.923611}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Castelló]](2) | Pozicio = 2 | Lat-g = 39.97 | Lon-g = -0.05}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Cullera]] | Pozicio = 4 | Lat-g = 39.16 | Lon-g = -0.25}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[El Puig de Santa Maria|El Puig]] | Pozicio = 2 | Lat-g = 39.58 | Lon-g = -0.305}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Ferrol]] | Pozicio = top | Lat-g = 43.466 | Lon-g = -8.25}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Herrera del Duque]] | Pozicio = top | Lat-g = 39.168611 | Lon-g = -5.051111}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Ĥiĥono]](2) | Pozicio = top | Lat-g = 43.533 | Lon-g = -5.7}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Ilerdo]] | Pozicio = left | Lat-g = 41.6166 | Lon-g = 0.6333}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Kartaĥeno (Hispanio)|Kartaĥeno]] | Pozicio = down | Lat-g = 37.6 | Lon-g = -0.9833}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Kordovo (Hispanio)|Kordovo]] | Pozicio = | Lat-g = 37.8 | Lon-g = -4.76}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Kvenko (Hispanio)|Kvenko]] | Pozicio = down | Lat-g = 40.07 | Lon-g = -2.135}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[La Laguna]](2) | Pozicio = | Lat-g = 28.48 | Lon-g = -16.32}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Leono (Hispanio)|Leono]] | Pozicio = | Lat-g = 42.5988 | Lon-g = -5.5669}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Madrido]](5) | Pozicio = 6 | Marko = Green pog.svg | Lat-g = 40.418889 | Lon-g = -3.691944}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Malago]](4) | Pozicio = down | Lat-g = 36.716 | Lon-g = -4.416}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Merido (Hispanio)|Merido]] | Pozicio = | Lat-g = 38.91 | Lon-g = -6.33}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Mieres]] | Pozicio = 4 | Lat-g = 43.25 | Lon-g = -5.77}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Murcio]](2) | Pozicio = | Lat-g = 37.98 | Lon-g = -1.13}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Palencio]] | Pozicio = | Lat-g = 42.01 | Lon-g = -4.533}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Oviedo]] | Pozicio = left | Lat-g = 43.36 | Lon-g = -5.85}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Palma de Majorko]] | Pozicio = right | Lat-g = 39.56 | Lon-g = 2.649}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Palos de la Frontera]] | Pozicio = left | Lat-g = 37.2277 | Lon-g = -6.89322}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Pontevedro]] | Pozicio = 3 | Lat-g = 42.4336 | Lon-g = -8.6475}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Sabadell]] | Pozicio = 2 | Lat-g = 41.54 | Lon-g = 2.10}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Salou]] | Pozicio = 4 | Lat-g = 41.07416 | Lon-g = 1.138}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Sant Cugat del Vallès|Sant Cugat]] | Pozicio = | Lat-g = 41.4747 | Lon-g = 2.08}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[San Javier (Hispanio)|San Javier]] | Pozicio = right | Lat-g = 37.80 | Lon-g = -0.83}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[San Lorenzo de El Escorial|San Lorenzo]] | Pozicio = left | Lat-g = 40.59 | Lon-g = -4.1 }} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[San Sebastián de los Reyes|S. S. de los Reyes]] | Pozicio = top | Lat-g = 40.5469 | Lon-g = -3.625}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Santandero (Hispanio)|Santandero]] | Pozicio = top | Lat-g = 43.466 | Lon-g = -3.8}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Santiago de Compostela]] | Pozicio = 3 | Lat-g = 42.888 | Lon-g = -8.533}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Sevilo]](3) | Pozicio = top | Lat-g = 37.38 | Lon-g = -5.98}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Sorio]] | Pozicio = left | Lat-g = 41.46 | Lon-g = -2.28}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Terrassa]] | Pozicio = 10 | Lat-g = 41.56 | Lon-g = 2.008}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Teruelo]] | Pozicio = 1 | Lat-g = 40.343611 | Lon-g = -1.107222}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Valadolido]](3) | Pozicio = left | Lat-g = 41.65 | Lon-g = -4.72}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Valencio]](4) | Pozicio = 3 | Marko = Green pog.svg | Lat-g = 39.466 | Lon-g = -0.375}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Vigo]](2) | Pozicio = 8 | Lat-g = 42.23 | Lon-g = -8.71}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Zaragozo]](5) | Pozicio = left | Lat-g = 41.65 | Lon-g = -0.883}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Cheste]] | Pozicio = left | Lat-g = 39.493889 | Lon-g = -0.683556}} }} == Detala listo de Hispanaj Esperanto-Kongresoj == {| class="wikitable sortable" !Numero!!Jaro!!Urbo!!Dato |----------------- | [[85a Hispana Kongreso de Esperanto]] || [[2027]] || [[Herrera del Duque]] || [[oktobro]] [[2027]]. Vidu estontan retejon en Hispana Kongreso 2027] |----------------- | [[84a Hispana Kongreso de Esperanto]] || [[2026]] || [[Portugalete]] ([[Biskajo]]) || De la [[14a de julio|14a]] ĝis la [[18a de julio]] [[2026]]. Vidu retejon en [https://kongreso.esperanto.es/ Hispana Kongreso 2026] |----------------- | [[83a Hispana Kongreso de Esperanto]] || [[2025]] || [[Sorio]] || De la [[1a de majo|1a]] ĝis la [[4a de majo]] [[2025]]. Vidu retejon en [https://kongreso.esperanto.es/ Hispana Kongreso 2025] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20250512174147/https://kongreso.esperanto.es/ |date=2025-05-12 }} |----------------- | [[82a Hispana Kongreso de Esperanto]] || [[2024]] || [[Cheste]] || De la [[5a de septembro]] ĝis la [[8a de septembro]] [[2024]]. Vidu retejon en [https://kongreso.esperanto.es/ Hispana Kongreso 2024] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20240909133352/https://kongreso.esperanto.es/ |date=2024-09-09 }} |----------------- | [[81a Hispana Kongreso de Esperanto]] || [[2023]] || [[Sevilo]] || De la [[12a de oktobro]] ĝis la [[15a de oktobro]] [[2023]]. Vidu retejon en [https://kongreso.esperanto.es/es Hispana Kongreso 2023] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20231208132324/https://kongreso.esperanto.es/es |date=2023-12-08 }} |----------------- |[[80a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[2022]]||[[Comillas]]||De la [[29a de aprilo]] ĝis la [[3a de majo]] [[2022]]. Vidu retejon en [https://www.esperanto.es/hef/index.php/80a-kongreso/prezento esperanto.es/kongreso] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220216175554/https://www.esperanto.es/hef/index.php/80a-kongreso/prezento |date=2022-02-16 }}. |----------------- |[[79a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[2021]]||Reta||Planita komence por la [[30a de aprilo]] ĝis la [[4a de majo]] [[2020]], en [[Comillas]], sed pro la pandemio de Covid-19 prokrastita unue ĝis oktobro 2020, kaj poste okazigita virtuale la 2an kaj 3an de oktobro 2021. |----------------- |[[78-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[2019]]||[[Malago]]||de la [[1a de majo|1a]] ĝis la [[5a de majo]] [[2019]] <br />(ĝi parte koincidis kun la 51-a kongreso de [[IFEF]] kaj kun la 21-a kongreso de la [[Andaluzia Esperanto-Unuiĝo]]) <ref>vidu retejon en [http://www.esperanto.es/kongreso esperanto.es/kongreso]</ref> |----------------- |[[77-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[2018]]||[[Madrido]]||de la [[20a de julio]] ĝis la [[22a de julio]] [[2018]] <br />(ĝi parte koincidis kun la 71-a [[ILEI-Kongreso]]) <ref>vidu retejon en [http://www.esperanto.es/kongreso esperanto.es/kongreso]</ref> |----------------- |[[76-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[2017]]||[[Teruel]]||de la [[23a de junio]] ĝis la [[25a de junio]] [[2017]] |----------------- |[[75-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[2016]]||[[Herrera del Duque]]||de la [[30a de junio]] ĝis la [[4a de julio]] [[2016]] |----------------- |[[74-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[2015]]||[[Cullera]]||de la 1a ĝis la 3a de majo |----------------- |[[73-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[2014]]||[[Arundo]]||de la 1a ĝis la 4a de majo |----------------- |[[72-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[2013]]||[[Zaragozo]]||de la 3a ĝis la 5a de majo |----------------- |[[71-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[2012]]||[[Almagro]]||de la 27a de aprilo ĝis la 2a de majo |----------------- |[[70-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[2011]]||[[San Lorenzo de El Escorial]]||de la 28a de junio al la 2a de julio |----------------- |[[69-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[2010]]||[[Santiago de Compostela]]||de la 2a al la 5a de julio (rearanĝita) |----------------- |[[68-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[2009]]||[[Malago]]||de la 2a al la 5a de julio |----------------- |[[67-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[2008]]||[[Kvenko (Hispanio)|Kuenko]]||de la 3a al la 6a de julio |----------------- |66||[[2007]]||[[Palos de la Frontera]]|| |----------------- |65||[[2006]]||[[El Puig de Santa Maria|El Puig]] - [[Provinco Valencio]]|| |----------------- |[[64-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[2005]]||[[Alcalá de Henares]]<ref>La ĉefa temo estis [[Don-Kiĥoto el Manĉo]], okaze de la kvarcenta datreveno de la publikigo de la verko</ref>||de la 7a ĝis la 10a de julio |----------------- |[[63-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[2004]]||[[Bilbao]]<ref>Koincidis kun la 6-a [[Eŭropa Esperanto-Kongreso]]</ref>||de la 25a al 29a de aŭgusto |----------------- |[[62-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[2003]]||[[Valencio]]||de la 15a ĝis la 20a de julio |----------------- |[[61-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[2002]]||[[Alakanto]]||de la 1a ĝis la 4a de aŭgusto |----------------- |[[60-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[2001]]||[[San Javier (Hispanio)|San Javier]] ([[Murcio]]) ||de la 22a ĝis la 24a de junio <ref>[[Kajeroj el la Sudo]] [http://www.gazetotekolanti.com/kajeroj/k51hef.htm n-ro 51] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080828074504/http://www.gazetotekolanti.com/kajeroj/k51hef.htm |date=2008-08-28 }}</ref> kaj de la 25a ĝis la 30a de junio 2001, Santiago de la Ribera |----------------- |[[59-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[2000]]||[[San Sebastián de los Reyes]] ([[Madrido]])||de la 29a de aprilo ĝis la 1a de majo |----------------- |[[58-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1999]]||[[Castellón]]||de la 24a ĝis la 28a de julio (farota) |----------------- |[[57-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1998]]||[[Valadolido]]||de la 1a ĝis la 3a de majo |----------------- |[[56-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1997]]||[[Valencio]]||de la 8a ĝis la 13a de julio |----------------- |55||[[1996]]||[[Murcio]]|| |----------------- |54||[[1995]]||[[Salou]]|| |----------------- |[[53-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1994]]||[[Malago]]||de la 16a ĝis la 21a de julio <ref>[[Boletín|Boletín de HEF]] [http://www.esperanto.es/boletin/bol317.pdf num. 317]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |----------------- |[[52-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1992]]<ref>En 1993 ne okazis Hispana Kongreso, ĉar okazis la Universala Kongreso en Valencio</ref>||[[Merido (Hispanio)|Merido]]||de la 30a de aprilo ĝis la 3a de majo |----------------- |[[51-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1991]]||[[La Laguna]]||de la 14-a ĝis la 19-a de julio |----------------- |[[50-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1990]]||[[Sant Cugat del Vallès]]||de la 11-a ĝis la 16-a de julio |----------------- |[[49-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1989]]||[[Bilbao]]||de la 19-a ĝis la 23-a de julio |----------------- |[[48-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1988]]||[[Valencio]]||de la 14-a ĝis la 18-a de julio |----------------- |[[47-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1987]]||[[Madrido]]||de la 16-a ĝis la 20-a de aprilo |----------------- |[[46-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1986]]||[[Vigo]]||de la 15-a ĝis la 20-a de julio |----------------- |45||[[1985]]||[[Kartaĥeno (Hispanio)|Kartaĥeno]]|| |----------------- |[[44-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1984]]||[[Sevilo]]||de la 6-a ĝis la 12-a de julio |----------------- |43||[[1983]]||[[Zaragozo]]|| |----------------- |[[42-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1982]]||[[Malago]]||de la 16-a ĝis la 21-a de julio |----------------- |41||[[1981]]||[[Murcio]]|| |----------------- |40||[[1980]]||[[Madrido]]|| |----------------- |39||[[1979]]||[[Ĥiĥono]]|| |----------------- |38||[[1978]]||[[Leono (Hispanio)|Leono]]|| |----------------- |37||[[1977]]||[[Sabadell]]|| |----------------- |36||[[1976]]||[[Ferrol]]|| |----------------- |[[35-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1975]]||[[Ilerdo]]||de la 18a ĝis la 22a de julio |----------------- |34||[[1974]]||[[Valadolido]]|| |----------------- |33||[[1973]]||[[Madrido]]|| |----------------- |32||[[1972]]||[[Vigo]]|| |----------------- |31||[[1971]]||[[Alakanto]]|| |----------------- |[[30-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1970]]||[[Mieres]]||de la 18a ĝis la 23a de julio |----------------- |[[29-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1969]]<ref>En 1968 ne okazis Hispana Kongreso, ĉar okazis la Universala Kongreso en Madrido</ref>||[[La Laguna]]||de la 5a ĝis la 10a de julio |----------------- |28||[[1967]]||[[Zaragozo]]|| |----------------- |[[27-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1966]]||[[Bilbao]]||de la 19a ĝis la 23a de julio |----------------- |[[26-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1965]]||[[Palencio]]||de la 20a ĝis la 24a de julio |----------------- |[[25-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1964]]||[[Valencio]]||de la 21a ĝis la 24a de julio (farota) |----------------- |24||[[1963]]||[[Barcelono]]|| |----------------- |[[23-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1962]]||[[Valadolido]]||de la 24a ĝis la 27a de julio |----------------- |22||[[1961]]||[[Palma de Majorko]]|| |----------------- |21||[[1960]]||[[Pontevedro]]|| |----------------- |[[20-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1959]]||[[Malago]]||de la 18a ĝis la 23a de aŭgusto |----------------- |[[19-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1958]]||[[Castellón]]||de la 24a ĝis la 28a de julio |----------------- |18||[[1957]]||[[Madrido]]|| |----------------- |17||[[1956]]||[[Barcelono]]|| |----------------- |[[16-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1955]]||[[Ĥiĥono]]|| |----------------- |[[15-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1954]]||[[Zaragozo]]|| |----------------- |[[14-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1953]]||[[Bilbao]]|| |----------------- |[[13-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1952]]||[[Valencio]]||de la 26a al la 29a de julio |----------------- |[[12-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1951]]||[[Tarrasa]]|| |----------------- |11||[[1936]]||[[Barcelono]]|| |----------------- |10||[[1933]]||[[Santandero (Hispanio)|Santandero]]|| |----------------- |9||[[1932]]||[[Madrido]]|| |----------------- |[[8-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1929]]||[[Oviedo]]|| |----------------- |[[7-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1928]]||[[Sevilo]]|| |----------------- |[[6-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1926]]||[[Madrido]]|| |----------------- |[[5-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1925]]||[[Kordovo (Hispanio)|Kordovo]]|| |----------------- |[[4-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1924]]||[[Bilbao]]|| |----------------- |[[3-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1923]]||[[Valencio]]|| |----------------- |[[2-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1921]]||[[Zaragozo]]|| |----------------- |[[1-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1920]]||[[Barcelono]]|| |} ==Provincoj kie okazis plej multaj HEK-oj== * Madrido (8) * Barcelono (7) * Valencio (7) * Biskajo (5) * Malago (5) * Zaragozo (5) * Asturio (4) * Murcio (4) * Pontevedro (3) * Sevilo (3) * Valadolido (3) ==Provincoj kie neniam okazis HEK== Lugo, Ourense, Gipuzko, Arabo, Rioĥo, Burgoso, Segovio, Avilo, Salamanko, Zamoro, Cáceres, Toledo, Gvadalaĥaro, Albacete, Huesca, Ĝirono, Ilerdo, Ĥaeno, Kordovo, Almerio, Kadizo, Granda Kanario (22). == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://kongreso.esperanto.es/eo Paĝo pri la Kongresoj en la retejo de HEF] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230417202941/https://kongreso.esperanto.es/eo |date=2023-04-17 }} * [http://maps.google.es/maps/ms?msa=0&msid=203721317763863211410.0004b6fab9bfe19bcc8dc Mapo kun ĉiuj hispanaj kongresoj kaj internaciaj kongresoj okazintaj en Hispanio] * [https://www.podkasto.net/2016/07/19/la-115a-elsendo/ Sonraporto] el la jubilea 75a Hispana Kongreso de Esperanto. [[Kategorio:Hispana Kongreso de Esperanto| ]] [[Kategorio:Hispana Esperanto-Federacio]] ps048x5hxttdjpi7tw628t3nvdz20uj Eŭgeno Lanti 0 47501 9431637 9378702 2026-07-17T14:23:17Z Sergio 46486 /* La fondo de Sennacieca Asocio Tutmonda */ L'Anti 9431637 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = Eugène Adam |dosiero = [[Dosiero:Eugène Adam (Eŭgeno Lanti), ±1910.jpg|250px]] |priskribo = |pseŭdonomo = Eŭgeno Lanti, Lanti |dato de naskiĝo = 1879-07-19 |loko de naskiĝo = {{Flago|Francio}} [[Néhou]], [[Francio]] |nacieco = [[franco]] |tradukis = |dato de morto = 1947-01-17 |loko de morto = {{Flago|Meksiko|nomo=jes}} |verkis = [[Eŭgeno Lanti#Verkoj|Jen liaj originalaj verkoj]] |aliaj aktivaĵoj = fondinto de [[Sennacieca Asocio Tutmonda]] |akademiano = |esperantistiĝis en = [[1914]] - [[1915]] }} {{Projektoj|wikisource=Aŭtoro:Eŭgeno Lanti|commonscat=Eugène Lanti|q=Eŭgeno Lanti}} '''Eugène ADAM''', {{Griza|pseŭdonime}} '''Eŭgeno LANTI''' kaj {{Eo}} '''Eŭgeno ADAMO''' (naskiĝis la {{daton|19|julio|1879}} en [[Nehou|Néhou]] ([[Francio]]), mortis la {{daton|17|januaro|1947}} en [[Meksiko]]) estis [[Esperantistoj|esperantisto]] el Francio, fondinto de [[Sennacieca Asocio Tutmonda]] en [[1921]] kaj longjara redaktoro de klasbatalaj [[revuo]]j ''[[Sennaciulo]]'' kaj ''[[Sennacieca Revuo]]''.<ref>Ed Borsboom, ''Vivo de Lanti'', Parizo, SAT, 1976, ĉefe en lastaj ĉapitroj.</ref> Lanti estis franca civitano, loĝanta en regiono [[Normandio]], instruisto pri manlaboro kaj [[geometria desegnado]].<ref>Ed Borsboom, ''Vivo de Lanti'', Parizo, SAT, 1976, unua ĉapitro.</ref> Lia [[Esperanto|esperantlingva]] [[stilo]] estis simpla, klara kaj sarkasma. Li reduktadis la uzadon de afiksoj laŭ principo de "[[sufiĉo kaj neceso]]" je minimumo. == Biografio == === Adamo survoje al herezuliĝo === ==== Migrema junulo el kampara katolika medio ==== Eŭgeno Aristido Alfredo Adamo naskiĝis en farmbieneto, kiu kuŝis je kvin kilometroj de la centro de Néhou. Lia patro estis ĉarpentisto, kiu ĉefe produktis lignoŝuojn. Kun la paso de la jaroj, li pli kaj pli tendencis ebriiĝi por forgesi la ĉiutagajn malfacilaĵojn.<ref>Ed Borsboom, ''Vivo de Lanti'', Parizo, SAT, 1976, unua ĉapitro.</ref> Lia patrino, pli volforta, estis tre pia katolikino.<ref>Ed Borsboom, ''Vivo de Lanti'', Parizo, SAT, 1976, unua ĉapitro.</ref> Ambaŭ estis analfabetaj. La paro ankaŭ havis filinon, ankaŭ rimarkinda pro sia pieco, al kiu estis trudite edziniĝi en la 20a jaro al riĉeta viro, kiun ŝi tute ne ŝatis.<ref>Ed Borsboom, ''Vivo de Lanti'', Parizo, SAT, 1976, unua ĉapitro.</ref> Jaron poste ŝi mortis pro nedifinebla malsano, kaj tio kontribuis al la distanciĝo de la juna Eŭgeno el la familia nesto. Fakte, jam antaŭ ĉi tiu epizodo li forlasis la hejmon por iĝi metiisto-lernanto pri lignoprilaborado, kvankam liaj gepatroj komence tion ne deziris. Al tiu vojo puŝis lin interalie la legado, jam en la elementa lernejo, de libro pri la rondvojaĝo tra Francio de du junaj knaboj, kiuj sin vivtenas survoje pro siaj metiistaj scioj.<ref>Ed Borsboom, ''Vivo de Lanti'', Parizo, SAT, 1976, unua ĉapitro.</ref> ==== Herezulo, jam en Normandio ==== Dum du jaroj, inter 1894 kaj 1896, li lernis la lignaĵistan profesion en la apuda urbo [[Bricquebec]], kaj poste dum preskaŭ tuta jaro en la distrikta ĉefurbo [[Valognes]]. Samtempe li ankaŭ dediĉis siajn liberajn momentojn al studado de prireligiaj verkoj, unue la ''Historio de Religioj'' de [[Ernest Renan]], kaj poste la ''[[Biblio]]n''. Tio igis lin jam distanciĝi de la katolika kredo, sed li konservis fortan naciisman kredon, hereditan de sia ŝatata bazlerneja instruisto.<ref>Ed Borsboom, ''Vivo de Lanti'', Parizo, SAT, 1976, unua ĉapitro.</ref> En 1897 li atingis [[Rueno|Ruenon]], kaj tie fakiĝis pri kreado de falsaj antikvaj mebloj. Tie lin multe seniluziigis la trompemo de lia mastro, kiu provis vendi lian unuan kreaĵon al riĉaj feriantoj, kvazaŭ ĝi estus vera antikvaĵo. Iun vesperon li vizitis prelegon de [[Sebastiano Faŭro]], kiu deskuis lin de [[naciismo]], kaj igis lin interesiĝi pri [[anarĥiismo]].<ref>Ed Borsboom, ''Vivo de Lanti'', Parizo, SAT, 1976, unua ĉapitro.</ref> ==== Pariza anarĥi-sindikatisto ==== Malgraŭ sia interesiĝo pri la teoriaro de Faŭro, Eŭgeno ne plene kontentis pri ĝi, kaj post sia alveno en Parizo, en 1898, ekkonatiĝis kun la verkaro de [[Han Ryner]], kun kiu li konservos amikajn rilatojn ĝis la morto de la filozofo en 1938. De tiam li ĉefe klopodis disvastigi anarĥiemajn ideojn en sindikatistaj medioj. Krome li plu perfektiĝis en sia profesio vizitante vesperajn kursojn, kaj vizitante diversajn aliajn urbojn ĝis sia longedaŭra instaliĝo en Parizo en 1903. En 1908 li edziĝis al Marie Cornière, normandino kvar jarojn pli aĝa ol li, sed jam post ses monatoj neoficiale disiĝis de ŝi. Supozeble ŝi malfacile eltenis liajn kolereksplodojn, kaj reciproke li kulpigis ŝin pri malĉasta konduto. Nur en 1934 ili oficiale eksedziĝos, por ebligi al Lanti edziĝi kun [[Ellen Kate Limouzin]]. En 1909, li gajnis konkurson por ricevi postenon de instruisto pri meblodesegnado en elementaj lernejoj. Ekde tiam, disponante pri pli abunda libertempo, li komencis pli sisteme ŝtopi la truojn en sia instruisteco per vesperaj kaj dimanĉmatenaj kursoj, kaj krome abunde legis la anarĥiistan literaturon, aparte verkojn de [[Miĥail Bakunin]], [[Petro Kropotkin]], [[Élisée Reclus]] kaj [[Ferdinand Domela Nieuwenhuis]]. Li tiutempe eĉ verkis kelkajn artikolojn por anarĥiistaj gazetoj, sed pli poste en sia membiografio taksis ilin tute neoriginalaj. Plie, li persone interrilatis kun la anarĥiistaj teoriuloj [[Sebastiano Faŭro]], Ryner kaj [[Jean Grave]]<ref>[[Vivo de Lanti]], de [[Ed Borsboom]], [[SAT]], 1976, p14</ref>. Li tamen jam rimarkis, ke ĉi tiuj verkistoj preteratentas la problemon pri lingvaj baroj kaj kulturaj dividoj, kaj tial ekinteresiĝis pri pontolingvoj. Plej verŝajne li unuafoje aŭdis pri Esperanto el la buŝo de [[R. Louis]], aktiva respondeculo de [[Liberiga Stelo]], kiu loĝis en la sama domego, 49 rue de Bretagne en la 3a pariza distrikto. Ĉiuokaze Adamo jam antaŭ la militeksplodo aĉetis unuan lernolibron.<ref>Ed Borsboom, ''Vivo de Lanti'', Parizo, SAT, 1976, unua ĉapitro.</ref> ==== Kontraŭnaciema flegisto ĉe la militfronto (1914-1918) ==== [[Dosiero:Lanti kaj Lecomte.jpg|eta|Adamo kaj pastro Lecomte kune studantaj en sia hejmaĉo dum la mondmilito.]] Ĉe la militeksplodo lin elrevigis kelkaj anarĥiistaj gvidantoj, kiel Grave kaj Kropotkin, kiuj alprenis ŝovinismajn starpunktojn. Li mem devis tiam militservi ĉe la fronto en norda Francio, kiel ambulancisto. 13 pastroj laboris kun li, kaj li amikiĝis kun unu el ili, nome Lecomte. Dum la tuta milito ili multe diskutadis kaj kune studadis. Lecomte instruis al li la latinan lingvon, kaj li reciproke disponigis siajn geometriajn sciojn. Krome ili kune eklernis Esperanton ekde decembro 1914. Lecomte ankaŭ apogis lin, kaj tion ankaŭ faris nur iu kuracisto, kiam Adamo sola proponis sin por prizorgi la flegadon de germanaj vunditoj, kiujn ignoris ĉiuj aliaj. Dum siaj forpermesoj li vizitis la malsanan patrinon en sia naskiĝurbo kaj ankaŭ la [[Esperantista Centra Oficejo|esperantistan Centran Oficejon]] en Parizo.<ref>Ed Borsboom, ''Vivo de Lanti'', Parizo, SAT, 1976, dua ĉapitro.</ref> Eŭgeno Lanti salutis la revolucion en Rusio, kiel multaj samtempuloj, eĉ aliĝis portempe al komunista partio. La unuaj SAT-anoj grandparte estis rusaj revoluciuloj - inter ili Ernesto Drezen, kiu fariĝis lia antagonisto. Eŭgeno Lanti mem fondis la komunisman frakcion dum SAT- kongreso 1922 en la urbo Kassel. La izoliĝo de revolucia Sovetunio kondukis al skismo en SAT - la komunistoj forlasis la asocion SAT - kantante: "La Internacion". ==== Mondlingvano, sed ne nepre esperantisto ==== En [[1919]], li ankoraŭ hezitis ĉu aliĝi al [[Esperanto]] aŭ al [[Ido]]. Li tiujare publikigis broŝuron pri la demando de la internacia lingvo, kaj lasis ĝin fine malferma al diversaj eblecoj rilate la efektive elektotan lingvon. [[Romain Rolland]] en la postparolo eĉ aludis pri plia tiutempa planlingva projekto. Adamo tamen tiam amikiĝis en [[Parizo]] kun du aliaj esperantistoj, [[Lucien Bannier]] kaj [[Ludoviko Glodeau]]. Kun ilia helpo li reaktivigis la asocion Liberiga Stelo, kaj akceptis fariĝi redaktoro de ĝia organo, ''[[Le Travailleur Espérantiste]]'', sed nur kondiĉe, ke li rajtos en ĝi enmeti deklaron laŭ kiu la liberigstelanoj estas ''unue revoluciuloj kaj nur due esperantistoj aŭ idistoj''.<ref>Ed Borsboom, ''Vivo de Lanti'', Parizo, SAT, 1976, dua ĉapitro.</ref> [[Dosiero:Eugène Adam (Eŭgeno Lanti), ±1945.jpg|eta|Lanti en la jaro 1933.]] === Lanti, la unua SAT-ano === ==== La fondo de Sennacieca Asocio Tutmonda ==== Malgraŭ siaj komencaj duboj Adamo praktike pli kaj pli uzis esperanton en la redaktado de ''Le Travailleur Espérantiste''. La proporcio de franclingvaj tekstoj iom post iom malkreskis ĝis kompleta malapero, kaj la titolo de la gazeto eĉ ŝanĝiĝis al ĝia esperanta traduko, ''Esperantista Laboristo''. Tie li dum la fino de 1920 kaj dum la unuaj monatoj de 1921 pritraktis precipe organizajn problemojn. Lia tiutempa artikolaro, tiam subskribita per la plumnomo «Sennaciulo», reaperis en 1922 broŝurforme sub la titolo ''[[For la neŭtralismon!]]''. El tio sekvis, dum la somero de [[1921]], la oficiala fondo de [[SAT]] en [[Prago]], marĝene de la tie okazanta UK. La nove fondita asocio eldonis oficialan organon, sub la nomo ''[[Sennacieca Revuo]]''. Li ĝin redaktis, kaj de tiam subskribis siajn artikolojn per la plumnomo «Lanty», kiu post 1928 alprenos la pli esperantan formon «Lanti» (laŭ sia franca alnomo {{lang|fr|''L’Anti''}}, t.e. «La Kontraŭ[anto]»<ref>[[Toño del Barrio]]: [https://www.delbarrio.eu/sennaciismo.htm «Eugène Lanti, La sennaciisto»].</ref>). Kelkajn monatojn poste, en majo 1922, li eĉ dissendis oficialan komunikon, laŭ kiu Eŭgeno Adam pendumis sin. [[Edmond Privat]] aperigis ĝin en la gazeto [[Esperanto]], dum [[Teo Jung]] suspektis malspritan ŝercon kaj sendis la komunikon rubujen.<ref>Ed Borsboom, ''Vivo de Lanti'', Parizo, SAT, 1976, triua ĉapitro.</ref> De [[1925]], Lanti loĝis en [[Parizo]] kun [[Ellen Kate Limouzin]], kun kiu li edziĝos en [[1934]]. Ŝi estis la onklino de [[George Orwell]], kiu foje vizitis ilin, kaj suferis, ĉar Esperanto, kiun li ne kapablis paroli, estis la ĉefa lingvo en la [[domo]]<ref>(eo) Gary Mickle, Vizaĝlibre, [[Heroldo de Esperanto]], p. 3, n-ro 2327 (12-2021)</ref>. De Lanti, Orwell eksciis la [[ideologio|ideologian]] flankon de la [[lingvo]]. Tiu [[ideo]] kaj kelkaj trajtoj de [[Esperanto]] aperis poste en la ironia [[Novparolo]] de [[1984 (romano)|''1984'']]. ==== Iniciatinto de la Plena Vortaro ==== Kiel memlernanto, kiu ĉiam bezonis kontroli sian lingvaĵon en la [[franca lingvo|franca]] helpe de ''Petit Larousse'', li strebis al kreado de esperanta ekvivalento de tiu [[vortaro]] kaj tial iniciatis la redaktadon de la ''[[Plena Vortaro]]'', antaŭveninto de la nuna ''[[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]]'', kiu estis unuafoje eldonita de [[SAT]] en [[1930]]. ==== Nur unu SAT-ano inter multaj ==== En 1933, dum la SAT-Kongreso en Stokholmo, Lanti forlasis sian postenon de prezidanto de la plenumkomitato de SAT, kiun li okupis ekde la fondiĝo, vundite de kritikoj direktitaj kontraŭ liaj agado kaj personeco. Li detenis sin de vizitado al la posta kongreso en Valencio, en 1934, sed plu kontribuis aktive al la vivo de SAT, ĉefe per verkado. Per siaj agadoj kaj verkoj, li estis la ĉefa iniciatinto de la ''[[sennaciismo]]''. Lastfoje li aperis dum SAT-Kongreso en Parizo, en 1935. Lia ĉeesto tiam vekis ovacion, sed ankaŭ protestokriojn. En 1935 li fondis la sendependan gazeton ''[[Herezulo]]'', per kiu li kritikis la sovetian politikon laŭ maniero multe pli akra ol en ''[[Sennaciulo]].'' Ĝi aperis ĝis la fino de la jaro 1936. === Mondvojaĝanto === Post sia emeritiĝo en [[1936]] li definitive forlasis [[Francio]]n, kaj ekvojaĝis tra la mondo. Li restadis en [[Japanio]], [[Oceanio]] kaj [[Sudameriko]], kaj alvenis fine al [[Meksiko]]. Suferanta pro nekuracebla [[malsano]] li pendumis sin per duŝ-aparato la [[17-a de januaro|17an de januaro]] [[1947]].<ref>Ed Borsboom, ''Vivo de Lanti'', Parizo, SAT, 1976, sesa kaj sepa ĉapitroj.</ref> == Verkoj == ;En Esperanto * ''[[For la Neŭtralismon!]]'' (Sennacieca Asocio Tutmonda 1922) * ''[[La Laborista Esperantismo]]'' (Sennacieca Asocio Tutmonda 1928) [https://satesperanto.org/spip.php?rubrique61 vidu rete] * ''[[Naciismo: Studo pri Deveno, Evoluado kaj Sekvoj]]'' (Sennacieca Asocio Tutmonda 1930) * ''[[Vortoj de Kamarado E. Lanti]]'' (Sennacieca Asocio Tutmonda 1931) [http://satesperanto.free.fr/lanti/index.htm vidu rete] * ''[[Manifesto de la Sennaciistoj]]'' (Sennacieca Asocio Tutmonda 1931) [http://garymickle.bplaced.net/skk/92ms.html vidu rete] * ''[[Ĉu socialismo konstruiĝas en Sovetio?]]'' (Herezulo 1935) kun [[Robert Guiheneuf|Ivon]] * ''Absolutismo'' (Sennacieca Asocio Tutmonda 1934). * ''Herezaĵo'' (Sennacieca Asocio Tutmonda 1934) * ''[[Leteroj de E. Lanti]]'' (Sennacieca Asocio Tutmonda 1940) [http://www.autodidactproject.org/other/lanti-leteroj/leteroj.html Vidu rete ] * "Fredo" (membiografia fragmento) en ''[[Vivo de Lanti]]'' de [[Ed Borsboom]] (Sennacieca Asocio Tutmonda 1976) * {{Retarkivo|2009|http://home.arcor.de/gmickle/pf/m35sateb1.html#a02 Mi ĝojas esti esperantisto}} (artikolo) ; En la angla * ''[[The Workers' Esperanto Movement]]'' (Sennacieca Asocio Tutmonda 1928; traduko de ''La Laborista Esperantismo'') ; En la franca * ''Où en est la question de la langue internationale?'' kun postparolo de [[Romain Rolland]] (1919) * ''La langue internationale'' (1925; 2-a eldono 1930) * ''L'espérantisme prolétarien'' ([[Fédération Espérantiste Ouvrière]] 1934; traduko kaj antaŭparolo de R. Gilbert) ; En la germana * ''Arbeiter-Esperantismus'' ([[Socialista Esperanto-Asocio]] 1932) ; En la nederlanda * ''[[Het Arbeiders Esperantisme]]'' (Sennacieca Asocio Tutmonda 1928; traduko de ''La Laborista Esperantismo'' fare de [[Gerrit Paulus de Bruin|G. P. de Bruin]] kaj [[Frits Faulhaber|F. Faulhaber]]) ;'''En la sveda''' * ''Arbetare-Esperantismen'' ([[Sveda Laborista Esperanto-Asocio]] 1931; traduko de ''La Laborista Esperantismo'' fare de [[Ernst Eriksson]] kaj [[Carl Johan Johansson]]) ===Recenzoj=== Pri ''Absolutismo'' {{citaĵo|Ĉi tiu parolado farita en Antverpeno, [[1934]], ĉe kongreso de Laboristaj Esperantistoj, klarigas la danĝerojn de ĉiu formo de [[diktatoreco]] aŭ fanatika naciismo, ĉu nomita Bolŝevismo, Faŝismo, [[Hitlerismo]], aŭ alie. Lanti kontraŭstarigas al ili la Sennaciismon, kaj vidas en Esperanto ne universalan kuracilon, sed potencan helpilon al pli sana stato de aferoj. Konsiderante la nunan [[mondstato]]n, li aŭdacas kredi, ke eĉ [[Karl Marx|Marks]] mem en la [[Komunista Manifesto]] ne vidis la tutan veron. La tuta [[parolado]] estas tre leginda.|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 354, Oktobro (1934)}} {{citaĵo|Rekomendinda [[broŝuro]] pri danĝeroj de la absolutismo, kvankam ne ĉiuj samopinius.|[[Bulgara esperantisto]] j.16 n.03-04 nov-dec 1934}} ---- Pri ''Herezaĵo'' {{citaĵo|En la oktobra numero de “B.E.” ni recenzis libron “[[Absolutismo]].” Jen letero “al la malkontentaj legintoj” de tiu libro. La aŭtoro per cito de dokumentoj kaj historiaj faktoj apogas sian aserton, ke la [[diktatoreco]]j de Stalin, Mussolini, kaj Hitler, staras en la sama naciisma [[kategorio]]. [[Verko]] leginda kaj pripensinda. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 358, Februaro (1935)}} == Tradukoj == * ''[[Kandid']]'' de [[VOLTAIRE|Volter]] (Sennacieca Asocio Tutmonda 1929) * ''[[Skizo pri Filozofio de la Homa Digno]]'' de [[Paul Gilles|P. Ĵil]] (Sennacieca Asocio Tutmonda 1934) * ''Tri verkoj de [[VOLTAIRE|Volter]]: [[Kandid']], Zadig, kaj Senartifikulo'' (Sennacieca Asocio Tutmonda 1956) * ''La Konflikto'' de Le Dantec * ''La veraj interparoloj de Sokrato'' de Han Ryner == Bibliografio == * [[Ed Borsboom]], [[Vivo de Lanti|''Vivo de Lanti'']] (Sennacieca Asocio Tutmonda [[1976]]) * N. Barthelmess kaj aliaj, ''Historio de SAT'' (Sennacieca Asocio Tutmonda 1953) * Ulrich Lins, ''La danĝera lingvo'' (L'omnibuso 1973) * Georges Montaigu, ''Eugène Lanti, rencontre avec un citoyen du monde'' (Éditions Thadée, 2023) == Vidu ankaŭ == * [[Sennaciismo]] * [[George Orwell]] == Eksteraj ligiloj == {{Projekto vizaĝoj}}{{Projektoj}} * [http://esperanto-ondo.ru/H-privat.htm Privat kaj Lanti] artikolo de [[Georges Lagrange]] en ''[[La Ondo de Esperanto]]'' * [http://www.nodo50.org/esperanto/lanti.htm Lanti, la sennaciisto] de [[Vikipediisto:Tonyo|Tonyo del Barrio]] * [http://garymickle.bplaced.net/skk/92shlanti.html Eŭgeno Lanti - 125a naskiĝtago] de Sebastian Hartwig * (angla) [http://marxists.org/archive/lanti/index.htm en marxists.org ("marksistoj.org") pri Lanti] * [http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=eugeno+lanti&vid=ONB&fn=search Verkoj de kaj pri Eŭgeno Lanti]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} en la [http://www.onb.ac.at/sammlungen/plansprachen/eo/index.htm Kolekto por Planlingvo kaj Esperantomuzeo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071221233948/http://www.onb.ac.at/sammlungen/plansprachen/eo/index.htm |date=2007-12-21 }} * [http://sezonoj.ru/2015/09/lanti/ Nia trezoro: Eŭgeno Lanti, la unua sennaciisto] artikolo de [[Aleksander Korĵenkov]] en [[La Balta Ondo]] Alirita la 10an de Septembro de 2015 * [https://www.eventoj.hu/steb/gxenerala_naturscienco/enciklopedio-1/encikl.htm ''Enciklopedio de Esperanto''/L] en sia originala formo en la Interreto * [https://www.eventoj.hu/steb/gxenerala_naturscienco/enciklopedio-1/enciklopedio-de-esperanto-1933.pdf ''Enciklopedio de Esperanto''] en elŝutebla versio (PDF). * [https://mondmilito.hypotheses.org/2949 Ekzile en Meksiko]. [[Militrakonto]], 05/01/2020 == Bildaro == <gallery widths="160" heights="160"> Dosiero:1940 Leteroj Lanti.jpg|E. Lanti kaj G. Varingjen, ''Leteroj de E. Lanti'' (Parizo 1940) Dosiero:1970 Manifesto Sennaciistoj.jpeg|E. Lanti, ''Manifesto de la Sennaciistoj kaj Dokumentoj pri Sennaciismo'' (Nov-Jorko 1931) Dosiero:For la Neŭtralismon.jpg|E. Lanti, ''For la Neŭtralismon!'' (Parizo 1922), unu el la plej famaj verkoj de Lanti. Dosiero:1932 Arbeiders Esperantisme.jpg|E. Lanti, [[Gerrit Paulus de Bruin|G. P. de Bruin]] kaj [[Frits Faulhaber|F. Faulhaber]], ''[[Het Arbeiders Esperantisme]]'' (1932) Dosiero:1936 Letero Lanti 1 (13 sept).jpg|Poŝta karto sendita de Lanti en septembro 1936 ([[FelixArchief]], arĥivaĵo) Dosiero:1936 Letero Lanti 2 (13 sept).jpg|Skribo de Lanti (1936). Dosiero:Eugène Adam (Eŭgeno Lanti), Melbourne 1938.jpg|Lanti sen barbo ĉe Melburno en 1938. </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj|PeEnEo=47501|PND=130537810|LCCN=nb/2005/16148|VIAF=27112355|TSURL=viaf/27112355}} {{Vivtempo|Lanti, Eŭgeno}} [[Kategorio:Laborista Esperanto-movado]] [[Kategorio:Membroj de SAT]] [[Kategorio:Francaj komunistoj]] [[Kategorio:Libroj de Eŭgeno Lanti]] [[Kategorio:Sinmortigintaj esperantistoj]] [[Kategorio:Francaj esperantistoj]] [[Kategorio:Esperanto-vortaristoj]] [[Kategorio:Francaj anarkiistoj]] difzpvj51ja06ng6g1o2fuzf83959hw Plantoj 0 52750 9431722 9318128 2026-07-17T16:39:04Z DidCORN 34571 9431722 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Plantoj |koloro = lightgreen |troveblo de fosilioj = Meza-malfrua [[Ordovicio]] - ĉi-epoke |dosiero = Diversity of plants image version 6.jpg |dosiero larĝo = 300px |priskribo de dosiero = |domanio = [[Eŭkariotoj]] ''Eukaryota'' |regno = '''Plantae''' |regno aŭtoritato = [[Ernst Haeckel|Haeckel]], 1866 |specioj de subdivizio = Divizioj |subdivizio2 = * '''[[Verdaj algoj]]''' ** [[Chlorophyta]] ** [[Charophyta]] * [[Embriofito]]j ''Embryophyte'' ** [[Briofito]]j ''Bryophyte'' *** [[Hepatikoj]] ''Marchantiophyta'' *** [[Antocerofitoj]] ''Anthocerotophyta'' *** [[Muskoj]] ''Bryophyta'' ** '''[[Vaskulaj plantoj]]''' *** †[[Rhyniophyta]] *** †[[Zosterophyllophyta]] *** [[Lycopodiophyta]] *** †[[Trimerophytophyta]] *** [[Filiko]]j ''Pteridophyta'' *** '''[[Semplantoj]] ''Spermatophyta''''' **** †[[Pteridospermatophyta]] **** [[Pinofitoj]] ''Pinophyta'' **** [[Cikaso]]j ''Cycadophyta'' **** [[Ginkgo]] ''Ginkgophyta'' **** [[Gneto]]j ''Gnetophyta'' **** [[Florplantoj]] ''Magnoliophyta'' |vikispecio = |komunejo = }} [[Dosiero: Fern.jpg|eta|Filika folio]] '''Planto''' estas [[kreskaĵo]] (aŭ [[vegetaĵo]]) plurĉela, produktanta [[nutraĵo]]n per [[fotosintezo]] (ĝenerale). Al la plantoj apartenas interalie [[arbo]]j, [[herbo]]j, [[arbusto]]j, [[grimpoplanto]]j, [[filiko]]j, [[muskoj]] kaj [[verda algo|verdaj algoj]]. Oni konas nun inter 250 000 kaj 300 000 plantajn speciojn. La plantoj estas regno en la domanio de [[eŭkariotoj]]. La plantoj estas parto inter la kreskaĵoj (t.e. ĉioj ajn kreskantaj).. '''Plantoj''', ankaŭ nomitaj [[verda planto|verdaj plantoj]] (''Viridiplantae'' en la [[latina]]), estas multĉelaj [[eŭkariotoj]] de la regno ''[[Plantae]]''. Ili formas [[klado]]n, kiu inkludas la [[florplanto]]jn, [[pingloarbo]]jn kaj aliajn [[gimnospermo]]jn, [[filiko]]jn, [[likopodio]]jn, [[ceratofilo]]jn, [[hepatiko]]jn, [[musko]]jn kaj la [[verda algo|verdajn algojn]]. Plantoj ekskludas la ruĝajn kaj [[brunalgoj]]n, la [[fungo]]jn, [[arĥioj]]n, [[bakterio]]jn kaj [[besto]]jn. Verdaj plantoj havas [[Ĉela muro|ĉelajn murojn]] kun [[celulozo]] kaj karakterize akiras la plej grandan parton de sia energio el [[sunlumo]] per [[fotosintezo]] de primaraj [[kloroplasto]]j, derivitaj de [[Simbiogenezo|endosimbiozo]] kun [[cianobakterio]]j. Iliaj kloroplastoj enhavas [[klorofilo]]jn a kaj b kiuj donas al ili ilian verdan koloron. Kelkaj plantoj estas [[Parazita planto|parazitaj]] kaj perdis la kapablon produkti normalajn kvantojn de klorofilo aŭ fotosintezi. Por plantoj estas karakteraj ankaŭ [[seksa reproduktado]], modula kaj nedeterminita kresko, kaj alterno de generacioj, kvankam ankaŭ [[neseksa reproduktado]] estas ofta. Precizajn nombrojn malfacilas determini, sed en 2010, supozeble estas 300-315 mil [[specio]]j de plantoj, de kiuj la granda plimulto, proksimume 260-290 mil, estas [[semplantoj]] (vidu la [[#Diverseco|tabelon malsupre]]).<ref name="IUCNdata">{{cite web |title= Numbers of threatened species by major groups of organisms (1996–2010) |publisher= International Union for Conservation of Nature |date= 11a Mar 2010 |url= http://www.iucnredlist.org/documents/summarystatistics/2010_1RL_Stats_Table_1.pdf |format= PDF |titolo= Arkivita kopio |alirdato= 2015-09-01 |arkivurl= https://web.archive.org/web/20110721034312/http://www.iucnredlist.org/documents/summarystatistics/2010_1RL_Stats_Table_1.pdf |arkivdato= 2011-07-21 }}</ref> Verdaj plantoj disponigas la plej grandan parton de la molekula oksigeno de la mondo<ref name=behrenfeld>{{cite journal | last=Field | first=C.B. |author2=Behrenfeld, M.J. |author3=Randerson, J.T. |author4=Falkowski, P. | year=1998 | title=Primary production of the biosphere: Integrating terrestrial and oceanic components | journal=Science| volume=281 | pages=237–240 | doi=10.1126/science.281.5374.237 | pmid=9657713 | issue=5374 |bibcode = 1998Sci...281..237F |issn = 0036-8075}}</ref> kaj estas la bazo de la plej multaj el la ekologioj de la tero, precipe surteren. Plantoj kiuj produktas [[grajno]]jn, [[frukto]]jn kaj [[legomo]]jn formas la bazan nutrovararon de la homaro, kaj estis [[Aldomigo|malnaturigitaj]] dum jarmiloj. Plantoj estas utiligitaj kiel ornamaĵoj kaj, ĝis antaŭ nelonge kaj en bonega diverseco, ili funkciis kiel la fonto de la plej multaj medikamentoj kaj drogoj. La scienca studo de plantoj estas konata kiel [[botaniko]], branĉo de [[biologio]]. == Ĉefaj karakteroj == * La plantoj estas [[Aŭtotrofo|memnutrulaj]] vivaĵoj, tio estas ili produktas sian propran ĉelaron kaj organikajn kombinaĵojn el [[karbona dioksido]] kiel karbona fonto, kaj uzante la lumon kiel fonto de energio: la [[fotosintezo]]. Tial, plejparto el plantoj estas verdaj, pro siaj verdaj fotosintezaj "globetoj" interne de la [[Ĉelo (biologio)|ĉelo]] nomita '''[[kloroplasto]]j'''. Laŭ formo ili povas varii inter: [[polihedra plant-ĉelo|polihedraj]], [[fuziforma plant-ĉelo|fuziformaj]], [[cilindra plant-ĉelo|cilindraj]], [[stelforma plant-ĉelo|stelformaj]], ktp. * La plantoj estas nemovantaj vivaĵoj, fiksitaj al grundo per [[radiko]]j. Pro tio ili tre dependas de ilia ĉirkaŭaĵo. * La plantoj estas, kompare kun la bestoj, malpli malsamaj. Ili havas malmulte da specoj de [[histo]]j aŭ organoj. Tial, ili havas specialajn karakterojn: kresko potence senlima, grava eblo de rekresko (do eblo de senfekundiĝa reproduktado). * La plantoj bezonas lumon, akvon, [[grundo]]n, kaj aeron per malsamaj kondiĉoj laŭ la plantaj specoj. == Difino == [[Dosiero:Bust of Aristotle.jpg|eta|160px|Aristotelo.]] Plantoj estas unu el la du grupoj en kiujn ĉiuj vivantaj aĵoj estis tradicie dividitaj; la alia estas [[besto]]j. La dividado iras reen minimume ĝis [[Aristotelo]] (384 a.K. - 322 a.K.) kiu distingis inter plantoj kiuj ĝenerale ne movas, kaj bestoj kiuj ofte estas movaj por kapti sian manĝaĵon. Multe pli poste, kiam [[Lineo]] (1707-1778) kreis la bazon de la moderna sistemo de [[Taksonomio|scienca klasifiko]], tiuj du grupoj iĝis la [[Regno (biologio)|regnoj]] ''Vegetabilia'' (pli poste ''Metaphyta'' aŭ ''Plantae'') kaj ''[[Animalia]]'' (nomitaj ankaŭ ''Metazoa''). Ekde tiam, fariĝis klare ke la plantoregno kiel origine difinite inkludis plurajn neparencajn grupojn, kaj la [[fungo]]j kaj pluraj grupoj de [[algo]]j estis forigitaj al novaj regnoj. Tamen, tiuj organismoj daŭre estas ofte konsideritaj plantoj, precipe en popularaj kuntekstoj. Ekstere de formalaj sciencaj kuntekstoj, la esprimo "planto" implicas asocion kun certaj trajtoj, kiel ekzemple esti multĉela, posedi [[celulozo]]n, kaj havi la kapablon aranĝi fotosintezon.<ref name="urlplant[2] - Definition from the Merriam-Webster Online Dictionary">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/plant%5B2%5D|titolo=plant[2] - Definition from the Merriam-Webster Online Dictionary|alirdato=2009-03-25}}</ref><ref name="urlplant (life form) -- Britannica Online Encyclopedia">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/463192/plant|titolo=plant (life form) -- Britannica Online Encyclopedia|alirdato=2009-03-25}}</ref> === Nunaj difinoj de ''Plantae'' === Kiam la nomo ''Plantae'' aŭ plantoj estas aplikitaj al specifa grupo de organismoj aŭ [[taksono]]j, ĝi kutime rilatas al unu el kvar konceptoj. De malplej ĝis plej inkluziva, tiuj kvar grupiĝoj estas la jenaj: {| class="wikitable" |- ! Nomo(j) ! Amplekso ! Priskribo |- | [[Embriofito|Terplantoj]], konataj ankaŭ kiel Embriofitoj | Plantae ''[[sensu|sensu strictissimo]]'' | Tiu grupo inkludas la [[hepatiko]]jn, [[ceratofilo]]jn, [[musko]]jn, kaj [[vaskula planto|vaskulajn plantojn]], same kiel fosiliajn plantojn similajn al tiuj pluvivaj grupoj (ekz., Metaphyta <small>Whittaker, 1969</small>,<ref name="ib.usp.br">Whittaker, R. H. (1969). [http://www.ib.usp.br/inter/0410113/downloads/Whittaker_1969.pdf New concepts of kingdoms or organisms] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20171117160137/http://www.ib.usp.br/inter/0410113/downloads/Whittaker_1969.pdf |date=2017-11-17 }}. ''Science'' 163 (3863): 150–160.</ref> Plantae <small>[[Lynn Margulis|Margulis]], 1971</small><ref>Margulis, L. 1971. Whittaker's five kingdoms of organisms: minor revisions suggested by considerations of the origin of mitosis. ''Evolution'' 25:242-245.</ref>). |- | '''Verdaj plantoj''' - ankaŭ konataj kiel '''[[Verda planto|Viridiplantae]]''', '''Viridiphyta''' aŭ '''Chlorobionta''' | ''Plantae'' ''[[sensu stricto]]'' | Tiu grupo inkludas la [[Verda algo|verdajn algojn]], inkluzive de terplantoj kiuj eliris el ili inter kiuj ŝtonalgoj. La nomoj donitaj al tiuj grupoj varias konsiderinde en julio 2011. ''Viridiplantae'' ampleksas grupon de organismoj kiuj posedas [[klorofilo]]n a kaj b, havas plastidojn kiuj estas ligitaj de nur du membranoj, estas kapablaj je stokado de amelo, kaj havas [[celulozo]]n en siaj ĉelaj muroj. Ĝi estas tiu klado kiu estas plejparte la temo de tiu artikolo (ekz., Plantae <small>[[Herbert Copeland|Copeland]], 1956</small><ref>Copeland, H. F. (1956). The Classification of Lower Organisms. Palo Alto: Pacific Books, p. 6, [https://archive.org/details/classificationof00cope].</ref>). |- | ''[[Archaeplastida]]'', ''Plastida'' aŭ ''Primoplantae'' | ''Plantae'' ''[[sensu lato]]'' | Tiu grupo enhavas la verdajn plantojn supre plus ''[[Rhodophyta]]'' (ruĝaj algoj) kaj ''[[Glaucophyta]]'' (glaŭkofitaj algoj). Tiu klado inkludas la organismojn kiuj eonojn antaŭe akiris siajn kloroplastojn rekte englutante cianobakteriojn (ekz., ''Plantae'' <small>Cavalier-Smith, 1981</small><ref>T. Cavalier-Smith (1981). "Eukaryote Kingdoms: Seven or Nine?". ''BioSystems'' 14 (3–4): 461–481.</ref>). |- | Antikvaj difinoj de plantoj | ''Plantae'' ''[[sensu|sensu amplo]]'' | Malnovaj klasifikoj lokis diversspecajn algojn, fungojn aŭ bakteriojn en ''Plantae'' (ekz., ''Plantae'' aŭ ''Vegetabilia'' <small>Linnaeus</small>,<ref>Linnaeus, C. (1751). ''[http://books.google.ch/books?id=D18OAAAAQAAJ&hl=pt-BR&pg=PA37#v=onepage&q&f=false Philosophia botanica]'', 1st ed., p. 37.</ref> Plantae <small>Haeckel 1866</small>,<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Generale Morphologie der Organismen|aŭtoro=Haeckel, E.|jaro=1866|loko=Berlino|eldoninto=Verlag von Georg Reimer|paĝoj=vol.1: i–xxxii, 1–574, pls I–II; vol. 2: i–clx, 1–462, pls I–VIII}}</ref> ''Metaphyta'' <small>Haeckel, 1894</small>,<ref>Haeckel, E. (1894). ''[https://archive.org/details/systematischephy01haec Die systematische Phylogenie]''.</ref> ''Plantae'' <small>Whittaker, 1969</small><ref name="ib.usp.br"/>). |} Alia maniero rigardi la rilatojn inter la malsamaj grupoj kiuj estis nomitaj "plantoj" estas tra [[kladogramo]], kiu montras iliajn evoluajn rilatojn. La evolua historio de plantoj ankoraŭ ne estas tute aranĝita, sed unu akceptita rilato inter la tri grupoj priskribita supre estas montrita malsupre.<ref>Baze sur {{Citation|last=Rogozin |first=I.B. |last2=Basu |first2=M.K.|last3=Csürös |first3=M.|last4=Koonin|first4=E.V. |year=2009 |title=Analysis of Rare Genomic Changes Does Not Support the Unikont–Bikont Phylogeny and Suggests Cyanobacterial Symbiosis as the Point of Primary Radiation of Eukaryotes |journal=Genome Biology and Evolution|pmid=20333181 |volume=1|pmc=2817406|pages=99–113 |doi=10.1093/gbe/evp011 |lastauthoramp=yes}} kaj {{Citation |last=Becker |first=B. |last2=Marin |first2=B. |year=2009 |title=Streptophyte algae and the origin of embryophytes |journal=Annals of Botany |volume=103 |issue=7 |pages=999–1004 |doi=10.1093/aob/mcp044 |lastauthoramp=yes |pmid=19273476 |pmc=2707909}}; see also the slightly different cladogram in {{Citation |last=Lewis |first=Louise A. |last2=McCourt |first2=R.M. |year=2004 |title=Green algae and the origin of land plants |journal=Am. J. Bot. |volume=91 |issue=10 |pages=1535–1556 |doi=10.3732/ajb.91.10.1535 |lastauthoramp=yes |pmid=21652308}}.</ref> Tiuj kiuj estis nomitaj "plantoj" estas en grasa skribo. {{Barlabel |grando=6 |at=3|label="algae" |kladogramo= {{KladoX |label1='''Archaeplastida'''&nbsp; |1={{KladoX |1=[[Glaucophyta]] (glaŭkofitaj algoj)|bar1=darkgreen|barbegin1=darkgreen |2={{KladoX |1=[[Rhodophyta]] (ruĝaj algoj)|bar1=darkgreen |2={{KladoX |label1='''[[Verda planto|Viridiplantae]] <small>= verdaj algoj + surteraj plantoj</small>'''&nbsp; |1={{KladoX |1=[[Chlorophyta]] (parto de verdaj algoj)|bar1=darkgreen |label2=[[Streptophyta]]&nbsp; |2={{KladoX |1=streptofitaj algoj (parto de verdaj algoj)|state1=double|bar1=darkgreen |2={{KladoX |1=''Charales'' (ŝtonalgoj, ofte inkluditaj<br /> en verdajn algojn)|barend1=darkgreen |2='''surteraj plantoj''' aŭ [[embriofito]]j }} }} }} }} }} }} }} }} En kadro estas la grupoj tradicie nomataj "algae", tio estas algoj. La maniero en kiu la grupoj de verdaj algoj estas kombinitaj kaj nomitaj varias konsiderinde inter diversaj aŭtoroj. == Diverseco == La suba tabelo montras kelkajn ĉirkaŭkalkulitajn specikalkulojn de diferencaj dividoj de verdaj plantoj (''Viridiplantae''). Ĝi sugestas ke estas ĉirkaŭ 300,000 specioj de vivantaj ''Viridiplantae'', el kiuj 85–90% estas florplantoj. (Notu: ĉar tiuj estas el diferencaj fontoj kaj el diferencaj datoj, ili estas necese nekompareblaj, kaj kiel ĉe ĉiuj specikalkuloj, estas subjekto al ia grado de necerteco en kelkaj kazoj.) {| class="wikitable" border="1" style="float:left; margin-left:1em;" |+'''Diverseco de dividoj de vivantaj verdaj plantoj (''Viridiplantae'')''' |- ! style="background:lightgreen" align="center" | Neformala grupo ! style="background:lightgreen" align="center" | Dividonomo ! style="background:lightgreen" align="center" | Komuna nomo ! style="background:lightgreen" align="center" | No. de vivantaj specioj ! style="background:lightgreen" align="center" | Proksimuma No. en neformala grupo |- | rowspan=2 style="background:lightgray" valign="top" | [[Verdaj algoj]] | '''[[Chlorophyta]]''' | align="left" | [[Verdaj algoj]] (klorofitoj) | align="right" | 3,800–4,300 <ref>Van den Hoek, C., D. G. Mann, & H. M. Jahns, 1995. ''Algae: An Introduction to Phycology''. paĝoj 343, 350, 392, 413, 425, 439, & 448 (Cambridge: Cambridge University Press). ISBN 0-521-30419-9</ref><ref name=AlgaeBase_Chlorophyta>{{Citation |last=Guiry |first=M.D. |last2=Guiry |first2=G.M. |year=2011 |title=AlgaeBase : Chlorophyta |publisher=World-wide electronic publication, National University of Ireland, Galway |url=http://www.algaebase.org/browse/taxonomy/?searching=true&gettaxon=Chlorophyta |accessdate=2011-07-26 |lastauthoramp=yes }}</ref> | rowspan=2 align="right" valign="top" | 8,500 (6,600–10,300) |- | '''[[Charophyta]]''' | align="left" | [[Verdaj algoj]] (ekz. [[Desmidiales]] kaj [[ŝtonalgo]]j) | align="right" | 2,800–6,000 <ref name=AlgaeBase_Charophyta>{{Citation |last=Guiry |first=M.D. |last2=Guiry |first2=G.M. |year=2011 |title=AlgaeBase : Charophyta |publisher=World-wide electronic publication, National University of Ireland, Galway |url=http://www.algaebase.org/browse/taxonomy/?searching=true&gettaxon=Charophyta |accessdate=2011-07-26 |lastauthoramp=yes }}</ref><ref>Van den Hoek, C., D. G. Mann, & H. M. Jahns, 1995. ''Algae: An Introduction to Phycology''. pages 457, 463, & 476. (Cambridge: Cambridge University Press). ISBN 0-521-30419-9</ref> |- | rowspan=3 style="background:lightgray" valign="top" | [[Briofito]]j | '''[[Marchantiophyta]]''' | align="left" | [[Hepatikoj]] | align="right" | 6,000–8,000 <ref>Crandall-Stotler, Barbara. & Stotler, Raymond E., 2000. "Morphology and classification of the Marchantiophyta". page 21 ''in'' A. Jonathan Shaw & Bernard Goffinet (Eds.), ''Bryophyte Biology''. (Cambridge: Cambridge University Press). ISBN 0-521-66097-1</ref> | rowspan=3 align="right" valign="top" | 19,000 (18,100–20,200) |- | '''[[Anthocerotophyta]]''' | align="left" | [[Antocerofitoj]] | align="right" | 100–200 <ref>Schuster, Rudolf M., ''The Hepaticae and Anthocerotae of North America'', volume VI, pages 712–713. (Chicago: Field Museum of Natural History, 1992). ISBN 0-914868-21-7.</ref> |- | '''[[Muskoj|Bryophyta]]''' | align="left" | Muskoj | align="right" | 12,000 <ref name="Goffinet & Buck 2004">{{cite journal |last=Goffinet |first= Bernard |author2=William R. Buck |year=2004 |title=Systematics of the Bryophyta (Mosses): From molecules to a revised classification |journal=Monographs in Systematic Botany |volume=98 |pages=205–239 |publisher= Missouri Botanical Garden Press }}</ref> |- | rowspan=2 style="background:lightgray" valign="top" | [[Pteridofito]]j | '''[[Lycopodiophyta]]''' | align="left" | Tigomuskoj | align="right" | 1,200 <ref name="Raven 2005">{{cite book |last=Raven |first=Peter H. |first2=Ray F. |last2=Evert |first3=Susan E. |last3=Eichhorn |year=2005 |title=Biology of Plants |edition=7th |location=New York |publisher=W. H. Freeman and Company |isbn=0-7167-1007-2 }}</ref> | rowspan=2 align="right" valign="top" | 12,000 (12,200) |- | '''[[Filiko|Pteridophyta]]''' | align="left" | Filikoj | align="right" | 11,000 <ref name="Raven 2005" /> |- | rowspan=5 style="background:lightgray" valign="top" | [[Semoplanto]]j | '''Cycadophyta''' | align="left" | [[Cikaso]]j | align="right" | 160 <ref>{{cite book |last=Gifford |first=Ernest M. |first2=Adriance S. |last2=Foster |year=1988 |title=Morphology and Evolution of Vascular Plants |edition=3rd |page=358 |location=New York |publisher=W. H. Freeman and Company |isbn=0-7167-1946-0 }}</ref> | rowspan=5 align="right" valign="top" | 260,000 (259,511) |- | '''[[Ginkgophyta]]''' | align="left" | [[Ginko]]j | align="right" | 1 <ref>{{cite book |last=Taylor |first=Thomas N. |first2=Edith L. |last2=Taylor |year=1993 |title=The Biology and Evolution of Fossil Plants |page=636 |location=New Jersey |publisher=Prentice-Hall |isbn=0-13-651589-4 }}</ref> |- | '''[[Pinophyta]]''' | align="left" | [[Konifero]]j aŭ [[pinofitoj]] | align="right" | 630 <ref name="Raven 2005" /> |- | '''Gnetophyta''' | align="left" | Gnetofitoj | align="right" | 70 <ref name="Raven 2005" /> |- | '''[[Angiospermoj|Magnoliophyta]]''' | align="left" | [[Florplantoj]] | align="right" | 258,650 <ref>International Union for Conservation of Nature and Natural Resources, 2006. ''[http://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List of Threatened Species:Summary Statistics]''</ref> |} {{-}} La nomigo de plantoj estas regata de la [[Internacia Kodo de Nomenklaturo por algoj, fungoj kaj plantoj]] kaj de la [[Internacia Kodo de Nomenklaturo por Kultivataj Plantoj]] (vidu [[taksonomio de kultivataj plantoj]]). == Aranĝaj tipoj == [[Dosiero:Haeckel Hepaticae.jpg|eta|dekstre|170px|Bildoj ''Hepaticae'' el la verko de [[Ernst Haeckel]] nome ''Kunstformen der Nature'' (1904).]] Oni tradicie distingas, laŭ la grado de malsameco tri gravajn aranĝajn tipojn: * la [[talaj plantoj]]: vivante en malsekaj medioj, ili havas [[talo]]n, bazan platan organon neniel varianta; * la [[Briofito|muskaj plantoj]]: vivante en malsekaj medioj, la [[muskoj]] kaj [[hepatikoj]], kiuj havas organojn malmulte variantaj en tigo kaj folioj * la [[vaskulaj plantoj]]: la [[filiko|filikaj plantoj]] kaj la [[semplantoj]]. Estas tre malsamaj organoj: [[radiko]], [[tigo]], [[folio]], kaj precipe, vaskuloj por la suko ([[floemo]] kaj [[ksilemo]]). Pro tiuj vaskuloj, ili estas rektaj kaj malfleksaj, kaj povas vivi en aeraj kaj sekaj medioj. La korpo de la plejparto de la teraj plantoj konsistas el pluraj organoj, klasifikitaj en la tri kategoriojn de la tigo, la folioj, kaj la radiko. La tuto de tia plurorgana planta korpo nomiĝas [[kormo]], kaj tiaj plantoj nomiĝas ''kormofitoj''. Malsimile, kelkaj plantoj aŭ plurĉelaj [[algo]]j nur konsistas el sendiferenca [[histo]], sen fakaj organoj; tia planta aŭ alga korpo nomiĝas [[talo]], kaj tiaj plantoj aŭ algoj nomiĝas ''talofitoj''. Tiuj aranĝoj estas priskribo, sed ne plu estas aroj en la klasigoj, ĉar iuj estas [[parafiletika]]j. == Planta klasado == === Historio === [[Dosiero:Theophrastus - Historia plantarum, 1549 - 3034262.tif|eta|170px|maldekstre|''Historia plantarum'' de [[Teofrasto]], 1549]] La unua konata klasigo estas ties de [[Teofrasto]] (370-285 AKE) kiu klasigis 480 plantojn laŭ ilia formo ([[arbo]], [[arbusto]] aŭ [[herbo]]) kaj iuj floraj karakteroj. Dum la 16a jarcento, plantistoj kiel la fratoj [[Johano Bauhino|Johano]] kaj [[Kasparo Bauhino]], pripensis la plantan klasadon. Ili celis fari naturajn arojn laŭ ilia simileco. Fakte, ekmalkovro de novaj plantoj necesigis novan klasigon. [[John Ray]] ([[1628]]-[[1705]]), britia naturisto, proponis novan klasan sistemon bazitan sur pli granda nombro de karakteroj, ĉe la floro, la frukto aŭ la folio. [[Pierre Magnol]] ([[1638]]-[[1715]]), inventis la vorton [[familio (biologio)|familio]], kaj faris 76 plantajn familiojn. [[Joseph Pitton de Tournefort|Turneforto]] ([[1656]]-[[1708]]) faris klasigon laŭ la flora strukturo kaj enigis la nociojn de [[specio]] kaj [[genro]]. Fine, [[Karolo Lineo]] ([[1707]]-[[1778]]), faris la [[dunoma nomsistemo|dunoman nomsistemon]] por la plantoj kaj bestoj. Tiu sistemo uzas du nomojn kun la genra kaj [[specia nomo]]j. Lineo elpensis ankaŭ faman klasigon, la seksan sistemon, laŭ la nombro de "edzoj" ([[stameno]]j) kaj "edzinoj" ([[karpelo]]j) en la flora lito. === Klasika klasigo === La diferenco inter la du regnoj de vivuloj ne estas ĉiam klara. Kelkaj plantoj moviĝas, kelkaj ne havas klorofilon; male kelkaj animaloj ne moviĝas aŭ havas klorofilon. Plantoj havas ĉelojn ĉirkaŭvolvitajn per [[celulozo]], animalaj ĉeloj estas nudaj kaj senpere kontaktiĝas. === Arkreskiĝa klasigo === === Vivmanieraj specoj laŭ [[Christen C. Raunkiær|Raunkiær]] === === Aliaj difinoj === Laŭ [[Lamarko]], "La plantoj estas vivantaj organizitaj korpoj, neniam iriteblaj en siaj partoj, ne digestantaj, kaj ne moviĝantaj, nek per volo, nek per reala iriteblo." Tiele ili diferencas de [[bestoj]]<ref>Lamarko ([[Lamarck]]), ''Filozofio zoologia'', 1809. SAT-Broŝurservo, 1987. Tradukis Valo.</ref>. == Ekologio == {{Ĉefartikolo|Plantekologio}} [[Dosiero:Nitrogen Cycle-eo.svg|300px|eta|dekstra|Anglalingva skema reprezentado de la [[nitrogena ciklo]] en la vivmedio kun plantoj kiel nepra baza elemento.]] La [[fotosintezo]] farita de surteraj plantoj kaj algoj estas la lasta fonto de energio kaj de organika materialo en preskaŭ ĉiuj ekosistemoj. Fotosintezo radikale ŝanĝis la komponon de la komenca atmosfero de la Tero, kiu kiel rezulto estas nune 21% da [[oksigeno]]. Animaloj kaj plej aliaj organismoj estas [[Aerobia|aerbezonaj]], fide el oksigeno; tiuj ke ne estas limigitaj al relative raraj [[senaera medio|senaeraj medioj]]. Plantoj estas [[Aŭtotrofo|unuarangaj produktantoj]] en plej surteraj ekosistemoj kaj formas la bazon de la [[manĝoreto]] en tiuj ekosistemoj. Multaj animaloj fidas el plantoj por ŝirmo same kiel por oksigeno kaj manĝo. Surteraj plantoj estas ŝlosilaj komponantoj de [[akvocirkulado]] kaj de kelkaj aliaj [[biogeokemia ciklo|biogeokemiaj cikloj]]. Kelkaj plantoj estis [[kunevoluo|kunevoluintaj]] kun [[Nitrogena fiksado|nitrogenfiksigaj]] bakterioj, kio faras plantojn grava parto de la [[nitrogena ciklo]]. Plantaj radikoj ludas gravan rolon en formado de [[grundo]]j kaj evitado de [[grunderozio]]. === Distribuo === Plantoj estas distribuitaj tutmonde en ŝanĝiĝantaj nombroj. Dum ili enloĝas amason da [[biomo]]j kaj [[ekoregiono]]j, malmultaj povas esti trovitaj preter la [[tundro]]j ĉe la plej nordaj regionoj de [[kontinentbreto]]j. Ĉe la sudaj ekstremaĵoj, plantoj adaptiĝis persisteme al la superregaj cirkonstancoj. (Vidu [[Antarkta flaŭro|antarktan flaŭron]].) Plantoj ofte estas la hegemonia fizika kaj struktura komponanto de [[vivejo]]j kie ili okazas. Multaj el la biomoj de la Tero estas nomumitaj laŭ la speco de vegetaĵaro ĉar plantoj estas la dominaj organismoj en tiuj biomoj, kiel ekzemple [[prerio]]j kaj [[arbaro]]j. === Ekologiaj rilatoj === [[Dosiero:Venus Flytrap showing trigger hairs.jpg|eta|maldekstre|La [[Muŝkaptulo|Venusa muŝkaptilo]], specio de [[Karnovoraj plantoj|karnovora planto]].]] Multaj bestoj kunevoluis kun plantoj. Multaj bestoj [[Polenado|polenigas]] [[floro]]jn en interŝanĝo por manĝaĵo en la formo de [[poleno]] aŭ [[nektaro]]. Multaj [[besto]]j [[Biologia disiĝo|disigas]] [[semo]]jn, ofte manĝante [[frukto]]n kaj pasante la semojn en sia [[feko]]. [[Mirmekofito]]j estas plantoj kiuj kunevoluis kun [[formiko]]j. La planto disponigas hejmon, kaj foje manĝaĵon, por la formikoj. En interŝanĝo, la formikoj defendas la planton el [[herbovorulo]]j kaj foje el konkurencaj plantoj. Formikruboj disponigas organikan [[sterko]]n. La plimulto de plantospecioj havas diversajn specojn de [[fungo]]j asociitaj kun siaj radiksistemoj en speco de [[Mutualismo|mutualisma]] [[simbiozo]] konata kiel [[mikorizo]]. La fungoj helpas al la plantoj akiri akvon kaj mineralajn nutraĵojn el la [[grundo]], dum la planto donas al la fungoj [[karbonhidrato]]jn produktitajn en [[fotosintezo]]. Kelkaj plantoj funkcias kiel hejmoj por endofitaj fungoj kiuj protektas la planton de plantomanĝantoj produktante [[toksino]]jn. La funga endofito, ''Neotyphodium coenophialum'', en [[Festuca arundinacea|alta festuko]] (''[[Festuca arundinacea]]'') kaŭzas enorman ekonomian damaĝon al la bovindustrio en [[Usono]]. Ankaŭ diversaj formoj de [[parazito|parazitado]] estas sufiĉe oftaj inter plantoj, el la duon-parazita [[Blanka visko|visko]] kiu simple prenas kelkajn nutraĵojn de sia gastiganto, sed daŭre havas fotosintezajn foliojn, al la tute parazitaj [[orobanko]] kaj [[latreo]] kiuj akiras ĉiujn siajn nutraĵojn tra ligoj al la radikoj de aliaj plantoj, kaj tiel havas neniun [[klorofilo]]n. Kelkaj plantoj, konataj kiel [[mikroheterotrofa]]j, parazitas mikorizajn fungojn, kaj tial funkcias kiel epiparazitoj sur aliaj plantoj. Multaj plantoj estas [[epifito]]j, kio signifas ke ili kreskas sur aliaj plantoj, kutime [[arbo]]j, sen parazitado de ili. Epifitoj povas nerekte damaĝi sian gastigantan planton kaptante mineralajn nutraĵojn kaj [[lumo]]n kiujn la gastiganto alie ricevus. La pezo de nombregoj de epifitoj povas rompi arbobranĉon. [[Duonepifito]]j kiel sufokaj [[figarbo]]j, kiel la ''Ficus destruens'' kaj multaj aliaj, komenciĝas kiel epifitoj sed poste metas siajn proprajn radikojn kaj superfortas kaj mortigas sian gastiganton. Multaj [[orkideo]]j, [[bromeliacoj]], [[filiko]]j kaj [[musko]]j ofte kreskas kiel epifitoj. Bromeliadaj epifitoj akumulas akvon en folioaksoj por formi fitotelmatojn kiuj povas enhavi kompleksajn akvajn manĝretojn.<ref>Howard Frank, [http://entomology.ifas.ufl.edu/frank/bromeliadbiota/bromfit.htm Bromeliad Phytotelmata], Oktobro 2000</ref> Ĉirkaŭ 630 plantoj estas [[Karnovoraj plantoj|karnovoraj]], kiel ekzemple la [[muŝkaptulo]] (''Dionaea muscipula'') kaj la [[drozero]] (''Drosera'' specioj). Ili kaptas malgrandajn bestojn kaj digestas ilin por akiri mineralajn nutraĵojn, aparte [[nitrogeno]]n kaj [[fosforo]]n.<ref name="Barthlott">Barthlott, W., S. Porembski, R. Seine, and I. Theisen. 2007. ''The Curious World of Carnivorous Plants: A Comprehensive Guide to Their Biology and Cultivation.'' Timber Press: Portland, Oregon.</ref> [[Planta percepto]] estas la kapableco de plantoj senti kaj reagi la medion por konsekvence ŝanĝi sian morfologion, fiziologion kaj fenotipon. Plantoj reagas al kemiaĵoj, [[gravito]], [[lumo]], malsekeco, infektoj, [[temperaturo]], [[oksigeno]] kaj [[karbona dioksido]], parazita infestiĝo, [[malsano]], fizika interrompo, sono kaj tuŝo. === Konduto ĉe plantoj === [[Dosiero:Dionaea muscipula closing trap animation.gif|eta|dekstre|250px|Kaptila konduto: stimulo kaj reago.]] La vegetala [[konduto]] estas fenomeno tre limigita. La vegetala movado dependas esence el la hidrodinamika mekanismo de la [[turgeco]]. «Variado de turgeco de ĉeloj tre lokigitaj de nombraj plantojn produktas movon de organoj, kiel la fermado de [[petalo]]j de floroj ([[lilio]]) aŭ de folioloj (diversaj papilionaceoj, aŭ, pli spektakle, la [[sensitivo]]), aŭ la movoj de la [[stameno]]j ([[ordinara berberiso]]), aŭ la movado de la tentakul-kaptiloj de folioj de murdoplantoj ktp.» ([[#Dauta|Dauta]] J. 1999). Ĉe vegetaloj, la tipa ekzemplo de movoj specife organizaj kun funkcio rilata al la medio estas la movoj por fermo de la kaptiloj de la [[karnovoraj plantoj]] (dioneoj, drozeroj ktp.). Ĉe la [[Muŝkaptulo]] (''Dionaea muscipula''), tiu mekanismo funkcias pere de tri malgrandaj haroj kiuj troviĝas sur la ventra parto de la folio. Kiam [[insekto]] venas sur la ventra surfaco de la muŝkapta dioneo kaj tuŝas unu de tiuj malgrandaj haretoj, elektra signalo estas sendita, kio okazigas la fermon de la planto en malpli ol unu sekundo. La agitado de la insekto helpas la kompletan fermadon de la planto kaj la sekrecion de la digestenzimoj kiuj permesos mortigi kaj digesti la insekton<ref name=":0">Braam, J., «In touch: plant responses to mechanical stimuli», New Phytologist 165,‎ 2005, p. 373-389</ref>. Detala klarigo kaj animacia prezentaĵo de la strukturoj kaj de la funkciantaj mekanismoj en tiu konduto de [[predado]] estas disponeblaj sur la retejo [http://www.carnibase.com/dossiers/dionee www.carnibase.com]. Ĉe la [[Rondfolia drozero]] (''Drosera rotundifolia''), la bordo kaj supra flanko de la folioj estas komponitaj de ruĝecaj haretoj kiuj estas trempitaj je viskoza, gluiĝema substanco nomita "mucilago". Tiu sekrecio altiras la insektojn kaj kiam ili ekripozis sur la folioj, tiuj estas kaptitaj de la gluiĝema substanco. La agitado de la insekto kiel barakto por liberiĝi okazigas la fermon de la folio, pro la movado de la haretoj kiuj direktas sin al la insekto<ref name=":0" />. Inter aliaj faktoroj kiuj helpas la movadon de la folioj, estas konsiderindaj tiuj de la plantoj kiuj reagas al tuŝado. Ĉe la [[Sensitivo]] (''Mimosa pudica''), la folioj refaldiĝas rapide post tuŝa stimulado<ref name=":0" />. Ĵusaj esploroj pruvis, ke la moviĝemo de la [[Muŝkaptulo]] (''Dionaea muscipula'') povas esti nuligita pere de [[anestezo]], same kiel okazas ĉe bestoj.<ref>Manuel Peinado Lorca, Catedrático de universidad. Departamento de Ciencias de la Vida e investigador del Instituto Franklin de Estudios Norteamericanos, Universidad de Alcalá, kaj uis Monje, Biólogo. Profesor de fotografía científica, Universidad de Alcalá [https://blogs.publico.es/otrasmiradas/45110/las-plantas-tambien-sienten-la-anestesia-pero-no-sabemos-por-que/ Las plantas también sienten la anestesia, pero no sabemos por qué], [[Público]] Alirita la 7an de Februaro 2021.</ref> ==== La reago de la plantoj fronte al sona stimulado ==== [[Dosiero:SunflowerSunset2.jpg|eta|maldekstre|[[Sunfloro]]j reagas al suno; sed kontraŭ populara kredo ne rekte al ĝi; en la foto ili frontas orienten, for el la vespera suno. Dum tiu movoreago estas konata jam delonge, la sonstimulado estas ankoraŭ studata.]] Pluraj sciencistoj interesiĝas pri la demando ĉu kelkaj specioj de plantoj povus reagi al la [[sono]] kaj pri kiuj estus la efikoj rezultintaj. Inter la studitaj plantoj estas troveblaj ''Chrysanthemum callus'', nome specio de [[krizantemo]]. Ĉe tiu specio, la sciencistoj povis observi pliiĝon de la ĉela aktiviteco pro la efiko de sono. Tio supozigas pliigon de la enirado de jonoj H<sup>+</sup> en la ĉeloj<ref name=":1">Wang, B., Zhao, H., Wang, X., Duan, C., Wang, D. et Sakanishi, A., «Influence of sound stimulation on plasma membrane H+ ATPase activity», Colloids and Surface B: Biointerfaces. 25,‎ 2002, p. 183-188</ref>. Tiu aktiveco ludas multnombrajn rolojn kiel la kresko kaj la reago al la mediaj stimuloj<ref>Hanada, K., Zou, C., Lethi-Shiu, M.D., Shinozaki, K. kaj Shiu, S.-H., «Importance of lineage-specifix expansion of plant tandem duplicates in the adaptive responses to environmental stimuli.», Plant physiology, vol. 148, No. 2,‎ 2008, p. 993-1003</ref>. Kontraste, kiam oni direktas la sonon rekte sur la pumpiloj (suĉiloj) kiuj permesas la eniradon de jonoj H+, oni povis noti, ke la ĉela aktiveco malpliiĝas. Oni povas tial kompreni, ke la ĉela aktiveco rilatas al serio de biokemiaj ragoj, ofte helpitaj de jonoj Ca<sup>2+</sup><ref name=":1" />. Krome, oni pruvis, ke la ĉela aktiveco estas tre sensiva al la koncentrado de jonoj Ca<sup>2+</sup> kaj ke tiu koncentrigo pliiĝas pro la efiko de sono. Tial, je pli granda estas la koncentrado en jonoj Ca<sup>2+</sup>, des pli granda estas la enirado de la jonoj H<sup>+</sup> en la ĉeloj<ref>Jia, Y., Wang, B., Wang, X., Duan, C. kaj Yang, X., «Effect of sound stimulation on roots growth and plasmalemma H+ ATPase activity of chrysanthemum (Gebera jamesonii)», Colloids and Surface B: Biointerfaces 27,‎ 2003, p. 65-69</ref>. Tial, oni povas kompreni ke, ĉe ''Chrysanthemum callus'', la sono stimulas la pliigo de la jonoj Ca<sup>2+</sup>, kio helpas la pliigon de la ĉela aktiveco de la planto. Tiu reago estis observata ĉe aliaj tipoj de plantoj, kiel ĉe ''Desmodium gyrans''. Ĉe tiu planto, ĝia ĉela aktiveco okazigas pliigon de la eniro de akvo en la ĉeloj<ref>Vanden Driessche, T., «Nutations in Shoots and in Desmodium Lateral Leaflet, Nyctinastism and Seismonastism in Mimosa pudica. Comparison and Evolution of Morphology and Mechanism», Biological Rhythm Research 31,‎ 2000, p. 451-468</ref>, kio helpas la movadon de ĝiaj malgrandaj flankaj folioj<ref>Idrish Miah, M. kaj Johnsson, A., «Effects of light on Ultradian Rythms in the Lateral Leaflets of Desmodium gyrans», Journal of Plant Biology 50,‎ 2007, p. 480-483</ref>. Tial, oni povas kompreni, ke ĉe tiu plantospecio, la sono permesas la movadon de ĝiaj malgrandaj flankaj folioj pro la fakto ke la ĉela aktiveco, pliiĝanta pro sona stimulo, helpas la eniron de akvo en la ĉeloj kaj ke tiu eniro permesas la movadon de la folioj. [[Dosiero:Starr 040209-0119 Mimosa pudica.jpg|eta|dekstre|Eble la movoj de la [[Sensitivo]] estas kelkaj el la plej studitaj.]] La tialoj kiuj klarigas la movadon de la folioj fronte al la sonstimuloj ĉe kelkaj plantoj restas ankoraŭ ne komplete solvitaj ĝis nuntempe. Kelkaj sciencistoj studas tiun demandon por klopodi trovi respondon. Pluraj hipotezoj estis disvastigitaj por klarigi tiun fenomenon. Inter ili unu el la plej oftaj asertas, ke la movado de la folioj fronte al sonstimulo estus defendorimedo kontraŭ la [[herbovorulo]]. Ĉe la sensitivo (''Mimosa pudica''), la folioj refaldiĝas kiam ili estas tuŝataj kaj tio malpliigas la surfacon de la folio, kio faras tiun malpli manĝinda por la herbovoruloj<ref name=":0" />. Ĉe la diversaj specioj de [[poploj]], la folioj moviĝas je la plej malgranda brizo. Tio helpus la forigon de la herbovoraj insektoj kiuj manĝas la foliojn de la planto kaj faligus ilin surgrunden. Eĉ se ili ne falas, la movado de la folioj povus interrompi la manĝadon fare de la insektoj. Krome, la ripeta movado de la folioj povus malkuraĝigi la herbovorajn insektojn veni sur la folioj<ref>Yamazaki, K., «Gone with the wind: trembling leaves may deter herbivory», Biological Journal of the Linnean Society 104,‎ 2011, p. 738-747</ref>. Tial, oni povas kompreni per tiuj supraj ekzemploj ke la movado de la folioj estas bona rimedo por protekti sin fronte al la herbovorado. Tial, ne estas malfidinda hipotezo kredi, ke la movado de la folioj fronte al sonstimulo estus defendorimedo fronte al la herbovorado. Por ekzemplo, la bruo de la flugiloj de insekto okazigus la movadon de la folioj de la planto, evitanta tiel ties veno. Tamen, la sciencistoj devas pluigi siajn esplorojn por determini la precizan tialon de la movado de la folioj fronte al sonstimuloj. == Graveco == La studo de plantuzadoj fare de homoj estas nomita ekonomia botaniko aŭ [[etnobotaniko]]; kelkaj konsideras ke ekonomia botaniko temas pri modernaj kulturplantoj, dum fakte etnobotaniko temas pri indiĝenaj plantoj kultivitaj kaj uzitaj fare de indiĝenaj homoj. Homa kultivado estas parto de [[agrikulturo]], kio estas la bazo de homa civilizo. Planta agrikulturo estas subdividita en [[agronomio]]n, [[hortikulturo]]n kaj [[forstado]]n. === Manĝaĵoj kaj trinkaĵoj === [[Dosiero:Harvest Time - geograph.org.uk - 747095.jpg|eta|260px|Mekanika rikolto de [[aveno]].]] {{Ĉefartikolo|Agrikulturo}} Multo de homa nutrado dependas de plantoj, ĉu rekte pere de [[manĝaĵo]]j kaj [[trinkaĵo]]j konsumitaj de homoj, aŭ nerekte kiel manĝo por animaloj aŭ kiel spico de manĝoj. La scienco de [[agrikulturo]] temas kun la plantado, zorgado, nutrado, kaj rikoltado de manĝoproduktoj, kaj ludis ŝlosilan rolon en la historio de la tutmondaj civilizoj. Homa nutrado dependas grandparte de [[cerealo]]j, aparte [[maizo]], [[tritiko]], [[rizo]], [[aveno]], kaj [[Milio (cerealo)|milio]]. Ampleksaj areoj de multaj landoj estas dediĉataj al la kultivado de cerealoj por loka konsumado aŭ por eksportado al aliaj landoj. [[Bruto (agrikulturo)|Brutaraj]] animaloj estas [[bovo]]j, [[porko]]j, [[ŝafo]]j, [[kapro]]j kaj [[kamelo]]j estas ĉiuj [[herbovorulo]]j; kaj manĝas ĉefe aŭ entute cerealajn plantojn. Cerealoj estas [[Agrokultivaĵo|bazkultivaĵo]]j, kio signifas ke ili havigas [[kalorio]]jn (en formo de kompleksaj [[karbonhidrato]]j kiaj [[amelo]]) kiuj estas necesaj por ĉiutaga agado, kaj tiele formas la fondon de ĉiutaga dieto. Aliaj bazkultivaĵoj estas [[terpomo]]jn, [[manioko]]n, [[guŝo]]n, kaj [[legomo]]jn. Homa nutraĵo inkludas ankaŭ legomojn, kiuj konsistas ĉefe el folioj kaj tigoj kiuj estas manĝataj, [[spico]]jn, kaj kelkajn fruktojn, [[nukso]]jn, [[herbo]]jn, kaj manĝeblajn [[floro]]jn. Legomoj estas gravaj pro la [[vitamino]]j, [[mineralo]]j, kaj la [[dieta fibro]] kiujn ili havigas. [[Frukto]]j havigas tre altan kvanton de [[sukero]]j kaj havas pli dolĉan guston ol vegetaloj. Tamen, ĉe partikulara manĝo estas konsiderata "legomo" aŭ "frukto" dependas el kunteksto, ĉar la vorto ''frukto'' havas pli precizan difinon en botaniko ol en ĝenerala uzado. [[Nukso]]j kaj [[semo]]j, kiel manĝoj kiaj [[ternukso]]j, [[migdalo]]j, kaj [[pistako]]j, enhavas [[nesaturita graso|nesaturitajn grasojn]] kiuj estas ankaŭ necesaj por saniga dieto. Kiel ĉe fruktoj, la terminoj ''nukso'' kaj ''semo'' havas pli striktajn difinoj en plantoscienco. Multaj plantoj estas uztaj por spici manĝojn. Tiaj plantoj estas [[herbo]]j (ekz. [[Oficina rosmareno|rosmareno]] kaj [[mento]]),kiuj devenas el verdaj foliecaj partoj de plantoj, kaj [[spico]]j (ekz. [[kumino]] kaj [[cinamo]]), kiuj devenas el aliaj plantopartoj. Kelkaj plantoj produktas [[floro|manĝeblajn florojn]], kiuj povas esti aldonitaj al salatoj aŭ uzataj por ornami manĝojn. [[Dolĉigilo]]j kiaj sukero kaj mielo estas derivaj el plantoj. [[Sukero]] akiriĝas plejparte de [[sukerkano]] kaj [[sukerbeto]], kaj [[mielo]] venas de floroj. [[Kuiroleo]]j kaj [[margarino]] venas de maizo, [[sojfabo]], [[kolzosemo]], [[Asteracoj|kartamo]], [[sunfloro]], [[olivo]] kaj aliaj. [[Manĝaldonaĵo]]j inkludas [[arabgumo]]n, [[guargumo]]n, [[ceratonio]]gumon, [[amelo]]n kaj [[pektino]]n. Plantoj estas ankaŭ la fonto de trinkaĵoj produktitaj ĉu per [[infuzo]], kiaj [[kafo]] kaj [[teo]]; per [[fermentado]], kiaj [[biero]] kaj [[vino]]; aŭ per [[distilado]], kiaj [[viskio]], [[vodko]], [[rumo]], kaj aliaj [[alkoholaĵo]]j. === Nenutraj produktoj === [[Dosiero:Timber DonnellyMills2005 SeanMcClean.jpg|maldekstre|eta|[[Konstruligno]] en stokado por pli posta pretigo ĉe [[segejo]].]] Plantoj estas la fonto de multaj naturaj produktoj kiaj [[fibro]]j, [[Volatila oleo|volatilaj oleoj]], [[natura kolorigilo|naturaj tinkturfarboj]], [[pigmento]]j, [[vakso]]j, [[rezino]]j, [[tanino]]j, [[latekso]], [[gumo]]j, [[alkaloido]]j, [[sukceno]] kaj [[korko]]. Produktoj derivitaj de plantoj estas [[sapo]]j, [[farbo]]j, [[ŝampuo]]j, [[parfumo]]j, kosmetikaĵoj, [[terebinto]], [[kaŭĉuko]], [[lako|verniso]], lubrikaĵoj, [[linoleumo]], [[plasto]]j, [[inko]]j, [[maĉgumo]] kaj [[kanabo]]. Plantoj ankaŭ estas ĉefa fonto de bazaj kemiaĵoj por la industria sintezo de vasta aro de organikaj kemiaĵoj. Tiuj kemiaĵoj estas uzitaj en vasta gamo da studoj kaj eksperimentoj. Strukturaj rimedoj kaj fibroj el plantoj estas uzataj kaj en la konstruado de loĝejoj kaj en fabrikado de tolaĵoj kaj vestaĵoj. [[Ligno]] estas uzita por konstruaĵoj, [[ŝipo]]j, [[meblo]]j, kaj ankaŭ por pli malgrandaj varoj kiaj [[papero]], [[kartono]], [[Muzika instrumento|muzikaj instrumentoj]] kaj sportekipaĵo. [[Ŝtofo]] ofte estas farita de [[kotono]], [[lino]], aŭ sintezaj fibroj derivitaj de celulozo, kiel ekzemple [[rajono (teksaĵo)|rajono]] kaj [[Acetata acido|acetato]]. Kudra [[fadeno]] kiu estas uzata por kudri vestaĵojn venas el plantaj fibroj. Oni kultivis [[kanabo]]n kaj [[juto]] por ties fibroj, kiuj povas esti uzataj por fabriki ŝnurojn aŭ sakojn. Renovigeblaj fueloj de plantoj inkludas [[brulligno]]n, [[torfo]]n kaj multajn aliajn [[biofuelo]]jn. [[Karbo]] kaj [[nafto]] estas fosiliaj fueloj derivitaj de plantoj. [[Olivoleo]] estis uzataj en lampoj dum jarcentoj por havigi lumigadon. [[Medikamento]]j derivitaj de plantoj inkludas [[aspirino]]n, [[taksolo]]n, [[morfino]]n, [[kinino]]n, [[reserpino]]n, [[kolkicino]]n, [[digitalo]]n kaj [[vinkristino]]n. Ekzistas centoj da herboaldonaĵoj kiel ekzemple [[ginko]], [[ekinaceo]], akuŝ-tanaceto, kaj la herbo de Sankta Johano. [[Insekticido]]j derivitaj de plantoj inkludas [[nikotino]]n, [[rotenono]]n, [[striknino]]n kaj [[piretrino]]jn. Medikamentoj aŭ drogoj akiritaj de plantoj inkludas [[tabako]]n, [[opio]]n, [[kokaino]]n kaj [[mariĥuano]]n. Venenaj substancoj de plantoj inkludas [[ricino]]n, [[cikuto]]n kaj [[kuraro]]n. === Estetikaj uzoj === [[Dosiero:Rose espalier Niedernhall.JPG|eta|[[Rozujo]] ĉe Niedernhall en Germanio.]] [[Dosiero:Luxor, West Bank, Ramesseum, column top decorations, Egypt, Oct 2004.jpg|eta|maldekstre|Kapiteloj de kolonoj de antikva Egiptio orname por ŝajnigi [[Papiruscipero|papirusplantojn]]. (ĉe Luksor, Egiptio)]] Miloj de plantospecioj estas kultivitaj por estetikaj celoj same kiel por disponigi [[ombro]]n, modifi [[temperaturo]]jn, redukti [[vento]]n, malpliigi bruon, havigi privatecon, kaj malhelpi [[grunderozio]]n. Plantoj estas la bazo de multmiliarda dolarenspezo por ĉiujara [[turismo|turismindustrio]] kiu inkludas vojaĝadon al arbejoj, [[Botanika ĝardeno|botanikaj ĝardenoj]], historiaj ĝardenoj, [[Nacia Parko|naciaj parkoj]], tulipfestivaloj, [[pluvarbaro]]j, arbaroj kun bunta aŭtuna foliaro kaj ekzemple al la ''National Cherry Blossom Festival''. [[Muŝkaptulo]], [[Sensitivo|mimozo]] kaj resurektoplanto estas ekzemploj de plantoj venditaj kiel novaĵoj. Homoj uzas tranĉitajn kaj sekigitajn [[floro]]jn kaj potplantojn [[Ĉambroplanto|endome]] aŭ en [[forcejo]]j. Dum kelkaj ĝardenoj estas plantitaj por nutrocelo, multaj aliaj estas plantataj por estetikaj, ornamaj aŭ konservaj celoj. En subĉielaj [[ĝardeno]]j, [[arboreto]]j kaj [[Botanika ĝardeno|botanikaj ĝardenoj]] (nome publikaj kolektoj de vivantaj plantoj) estas uzataj [[gazono]], ombroarboj, ornamaj arboj, [[arbedo]]j, [[rebo]]j, [[arbusto]]j, kaj bedplantoj. Por ĝardenoj oni povas kultivi plantojn en naturisma stato, aŭ oni povas skulpti ties kreskon, kiel por [[Formtranĉo|eltonditaj plantoj]] aŭ por [[spaliro]]. [[Ĝardenado]] estas ĉefa populara distragado en kelkaj landoj kiel en Usono aŭ Britio, kaj labori ĉe plantoj aŭ hortikultura terapio estas bonfara por rehabilitado de personoj kun malkapabloj. Bildoj de plantoj ofte estas utiligitaj en [[arto]], [[arkitekturo]], humuro, [[lingvo]], kaj [[fotarto]] kaj sur [[tekstilo]]j, [[mono]], [[poŝtmarko]]j, [[flago]]j kaj [[blazono]]j. Artĝenroj kiuj prilaboras vivantajn plantojn inkludas [[skulptarto|plantskulptaĵon]], [[bonsajo]]n, [[ikebano]]n kaj [[spaliro]]n. [[Ornamplanto|Ornamaj plantoj]] foje ŝanĝis la kurson de historio, kiel en [[tulipomanio]]. Arkitekturaj desegnoj kiuj similas al plantoj aperas en [[kapitelo]]j de kolonoj de antikva Egiptio, kiuj estis skulptitaj por simili ĉu al egipta blanka [[lotuso]] aŭ al la [[Papiruscipero|papiruso]]. === Sciencaj kaj kulturaj uzoj === [[Dosiero:Barbara McClintock (1902-1992).jpg|eta|[[Barbara McClintock]] (1902-1992) estis pionira [[citogenetiko|citogenetikistino]] kiu uzis [[maizo]]n por studi la mekanismon de heredo de trajtoj.]] Baza biologia esploro ofte estis farita kun plantoj, kiel ekzemple la [[pizo|pizplantoj]] uzitaj por derivi la leĝojn de [[Johann Gregor Mendel]] pri [[genetiko]] (nome pri regado de heredo) kaj la ekzamendo de [[kromosomo]]j en [[maizo]] permesis al [[Barbara McClintock]] montri ties konekton al heredaj trajtoj. La planto ''[[Arabidopsis thaliana]]'' estas uzata en laboratorioj kiel [[Model-organismo|modela organismo]] por kompreni kiel genkontrolo de la kresko kaj disvolvigo de plantaj strukturoj. Kosmostacioj aŭ spacaj kolonioj povas iam dependi el plantoj por elteno de la vivo. Antikvaj arboj estis adoritaj, multaj ludis gravan rolon en [[religio]]j kaj [[mitologio]]j, kaj kelkaj eĉ ankoraŭ, multaj el ili estas ankoraŭ famaj. [[Arbringo]]j konsistigas gravan datigo-metodon en [[arkeologio]] kaj funkcias kiel indikilo pri pasintaj [[klimato]]j. Plantoj estas utiligitaj kiel naciaj kaj ŝtatemblemoj, inkluzive de ŝtatarboj kaj ŝtatfloroj. Multaj mondaj rekordoj estas tenitaj per plantoj. Plantoj ofte estas utiligitaj kiel monumentoj, donacoj kaj por marki specialajn okazojn kiel ekzemple naskiĝoj, mortoj, [[nupto]]j kaj ferioj. La [[Florlingvo|aranĝado]] de floroj povas esti uzata por sendi kaŝitajn aŭ nekaŝitajn mesaĝojn. Plantoj elstaris ne nur en mitologio kaj religio sed ankaŭ en [[arto]] kaj [[literaturo]]. La kampo de etnobotaniko studas plantuzadon de indiĝenaj kulturoj kaj helpas konservi endanĝerigitajn speciojn same kiel por malkovri novajn [[Herbokuracado|kuracherbojn]]. === Negativaj efikoj === [[Dosiero:Liseron des haies - maïs.jpg|eta|300px|maldekstre|[[Konvolvulo]] ([[fiherbo]]) infestas [[Maizo|maizkampon]]]] [[Fiherbo]]j estas nekultivataj kaj kutime nedezirataj plantoj kreskantaj en homadministritaj medioj kiel ekzemple [[bieno]]j, urbaj areoj, ĝardenoj, [[gazono]]j, kaj parkoj. Homoj disvastigis plantojn preter siaj indiĝenvivejoj kaj kelkaj el tiuj enkondukitaj plantoj iĝas [[Invadaj specioj|invadaj]], difektante ekzistantajn ekosistemojn delokigante indiĝenajn speciojn. Enpenetraj plantoj kaŭzas multekostan difektaron en kultivaĵperdoj ĉiujare fare de delokigantaj kultivaĵoplantoj, ili plue pliigas la produktadokoston kaj la uzadon de kemiaĵoj por kontroli ilin, kiuj en victurno influas la medion. Plantoj povas kaŭzi damaĝon al bestoj, inkluzive de homoj. Plantoj kiuj produktas ventoportotan [[poleno]]n alvokas alergiajn reagojn en homoj kiuj suferas de [[Rinito|fojnofebro]]. Vasta gamo de plantoj estas [[Venenplanto|venena]]. Toksalbuminoj estas plantvenenaj substancoj mortigaj al la plej multaj [[mamulo]]j kaj kiuj funkcias kiel grava malkuraĝigo al konsumo. Pluraj plantoj kaŭzas jukon kiam tuŝitaj, kiel ekzemple toksikodendro. Certaj plantoj enhavas [[Psikoaktiva drogo|psikotropajn kemiaĵojn]], kiuj estas ekstraktitaj kaj konsumitaj aŭ fumitaj, inkluzive de tabako, kanabo (mariĥuano), kokaino kaj opio. Fumado kaŭzas difekton en sano aŭ eĉ morton, dum kelkaj medikamentoj ankaŭ povas esti damaĝaj aŭ mortigaj al homoj.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.urban75.com/Drugs/drugcoke.html|titolo=cocaine/crack}}</ref><ref>{{cite web |url=http://ar2005.emcdda.europa.eu/en/page050-en.html |title=Deaths related to cocaine |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2015-09-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20060717220717/http://ar2005.emcdda.europa.eu/en/page050-en.html |arkivdato=2006-07-17 |accessdate=2015-09-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060717220717/http://ar2005.emcdda.europa.eu/en/page050-en.html |archivedate=2006-07-17 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://ar2005.emcdda.europa.eu/en/page050-en.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2015-09-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20060717220717/http://ar2005.emcdda.europa.eu/en/page050-en.html |arkivdato=2006-07-17 }}</ref> Kaj kontraŭleĝaj kaj laŭleĝaj medikamentoj derivitaj de plantoj povas havi negativajn efikojn al la [[ekonomio]], influante laborefikecon kaj policokostojn.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.whitehousedrugpolicy.gov/NEWS/press02/012302.html|titolo=Illegal drugs drain $160 billion a year from American economy|arkivurl=https://web.archive.org/web/20080215071055/http://www.whitehousedrugpolicy.gov/NEWS/press02/012302.html|arkivdato=2008-02-15|alirdato=2015-09-04}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.ingentaconnect.com/content/bsc/add/2002/00000097/00000009/art00012|titolo=The social cost of illegal drug consumption in Spain}}</ref> Kelkaj plantoj kaŭzas alergiajn reagojn kiam konsumitaj, dum aliaj plantoj kaŭzas manĝmaltoleremojn kiuj negative influas sanon. == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Vidu ankaŭ == {{Portalo|Biologio}} * [[Biosfero]] * [[C3-plantoj]] * [[C4-plantoj]] * [[Florplantoj]] * [[Metalofito]] * [[Parazita planto]] * [[Planta pikaĵo]] * [[Plantagacoj]] * [[Plantaj rajtoj]] * [[Plantejo]] * [[Plantokomunumo (ekologio)|Plantokomunumo]] * [[Plantopropagado]] * [[Plantoscienco]] * [[Plantoziĝo]] * [[Semplantoj]] == Literaturo == ; En Esperanto: * [[Paul Neergaard]], ''[[La vivo de la plantoj]]'', 1957, [[La Laguna]], Eldonejo Stafeto, 128 paĝoj. * [[Hubert Reeves]], "Aliel vivi", [[Sennacieca Revuo]], 2023-2024, nº 151-152, pp. 57-65, tradukis Marcelo Redoulez. ;Ĝenerale: * Evans, L. T. (1998). ''Feeding the Ten Billion - Plants and Population Growth''. [[Cambridge University Press]]. Paperback, 247 pages. ISBN 0-521-64685-5. * Kenrick, Paul & Crane, Peter R. (1997). ''The Origin and Early Diversification of Land Plants: A Cladistic Study''. Washington, D. C.: Smithsonian Institution Press. ISBN 1-56098-730-8. * Raven, Peter H., Evert, Ray F., & Eichhorn, Susan E. (2005). ''Biology of Plants'' (7a eld.). New York: W. H. Freeman and Company. ISBN 0-7167-1007-2. * Taylor, Thomas N. & Taylor, Edith L. (1993). ''The Biology and Evolution of Fossil Plants''. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall. ISBN 0-13-651589-4. * {{Citaĵo el gazeto|url=http://aob.oxfordjournals.org/cgi/content/full/92/1/1|titolo=Aspects of Plant Intelligence|aŭtoro=Trewavas A|jaro=2003|gazeto=Annals of Botany|volumo=92|numero=1|COI=10.1093/aob/mcg101|paĝoj=1–20}} ;Speciĉirkaŭkalkuloj: * International Union for Conservation of Nature and Natural Resources (IUCN) Species Survival Commission (2004). [[IUCN Ruĝa Listo]] [http://www.iucnredlist.org/]. * {{cite journal |author= Prance G. T. |year= 2001 |title= Discovering the Plant World |url=http://www.jstor.org/stable/1223885 |journal= Taxon |volume= 50 |issue= 2, Golden Jubilee Part 4 |pages= 345–359 |publisher= International Association for Plant Taxonomy |issn= 0040-0262 |doi=10.2307/1223885}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.xs4all.nl/~pilger/wfp/pplp-u8.htm W.F. Pilger]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Provizora Privata Listo de Komunlingvaj Nomoj de Plantoj de Nord-Okcidenta Eŭropo, [https://www.eventoj.hu/steb/vortaroj/pplp-u8.htm sekurkopio] * [https://docs.google.com/spreadsheets/d/1ZCunedv908xC7SIlUfQbimw9zg-MZcdQcvhLv9OPtNc/edit#gid=1726758415 Plantoj - listo de nomoj de plantoj] - internacia redakta teamo {{Plantaj partoj}} {{-}} {{Projektoj|commonscat=Plant parts|ReVo=plant1}}{{Havenda artikolo|Planto}} {{Leginda|2016|07|29}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Plantoj| ]] [[Kategorio:Flaŭro|-]] [[Kategorio:Botaniko]] rjsn24vy9r7f6zehl1rhj73eeuqgocq Veganismo 0 57873 9431611 9379136 2026-07-17T12:35:29Z Sj1mor 12103 9431611 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Vegan Sausages, vegan coffee latte and a vegan muffin (5090679024).jpg|eta|250ra|Vegana manĝaĵo]] [[Dosiero:JES 2017-2018 - Veganujo.jpg|eta|250ra|Vegana tablo dum [[Junulara E-Semajno#9-a JES|9-a JES, Ŝĉecino]]]] '''Veganismo''' estas [[filozofio]] kaj vivmaniero, kiu provas kiel eble plej eviti ĉiujn formojn de ekspluato kaj krueleco al [[bestoj]] por [[manĝaĵo]]j, [[vesto]]j kaj aliaj uzoj. Krom tio ĝi ankaŭ subtenas la evoluigon de senbestekspluataj alternativoj, kio servu bestojn, homojn kaj la naturmedion. La vorto "vegano" ofte uziĝas kun la sama signifo kiel "vegetaĵano/vegetalano", tio estas, persono kiu ne manĝas ion ajn el besta deveno, inkluzive de [[viando]], [[fiŝaĵo]]j, [[Laktoprodukto|laktaĵoj]], kaj [[Ovo|ovaĵo]].<ref>Gary Steiner, ''Animals and the Limits of Postmodernism'' ("Bestoj kaj la limoj de Postmodernismo"), Columbia University Press, 2013, [https://books.google.com/books?id=SfFnIsnSEIQC&pg=PA206 206].</ref> Veganismo vidas en la utiligo de bestoj, ekzemple por la produktado de [[lakto]] aŭ [[viando]], ekspluaton, kiu kaŭzas suferon.<ref>{{citaĵo el libro|familia nomo=Greenebaum|persona nomo=Jessica|titolo=Veganism, Identity and the Quest for Authenticity ("Veganismo, identeco kaj la serĉado de aŭtentikeco")|gazeto=Food, Culture and Society: An International Journal of Multidisciplinary Research |volumo=15|numero=1|dato=1-a de marto 2012|issn=1552-8014|doi=10.2752/175174412x13190510222101|paĝoj=129–144|url=https://www.researchgate.net/publication/272214038}}</ref> La sufero baziĝas interalie, sed ne nur, sur la mortigo de la bestoj, kiu pro ekonomiaj kaj produktaj kialoj ankaŭ en la ova kaj lakta produktado okazas. Krom la celo de suferig-evito por bestoj, veganismo donas al bestoj ankaŭ la rajton je vivo, senvundeco kaj libereco, kio estas plej granda diferenco kun nurdieta [[vegetarismo]]. La pensaro de veganismo tial plej ofte estas ligita al tiu de [[bestaj rajtoj]].<ref>Gary Francione, ''Animal Welfare, Happy Meat and Veganism as the Moral Baseline'' ("Bonfarto de bestoj, 'feliĉa' viando kaj veganismo kiel morala fundamento"), en David Kaplan, ''The Philosophy of Food'', University of California Press, 2012 (169–189) 182.</ref> Ĉar homa vivo sen efiko al naturmedio kaj ĉirkaŭaĵo estas praktike neebla, la vortumo "kiel eble plej eviti" donas al ĉiu unuopulo la decidon, kie komenciĝas nenepra damaĝo al aliaj. La termino ''etika vegano'' estas ofte aplikata al tiuj, kiuj ne nur sekvas veganan dieton sed etendas la filozofion en aliajn areojn de siaj vivoj,<ref name=mw>{{citaĵo el la reto|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/veganism|titolo=Definition of VEGANISM|website=www.merriam-webster.com}}</ref><ref name=rh>{{citaĵo el la reto|url=http://www.dictionary.com/browse/veganism|titolo=the definition of veganism|website=www.dictionary.com|alirdato=2019-04-13|arkivurl=https://web.archive.org/web/20210224204731/https://www.dictionary.com/browse/veganism|arkivdato=2021-02-24}}</ref> kaj kontraŭas la uzon de bestoj por iu ajn celo. Alia esprimo estas [[Mediprotekta vegetarismo|mediprotekta veganismo]], kiu rilatas al evitado de bestaj produktoj laŭ la premiso ke la industria bestbredado estas ekologie malutila kaj nedaŭrigebla.<ref name=vip>{{citaĵo el la reto|url=http://www.vegparadise.com/24carrot610.html|titolo=Vegetarians in Paradise/Donald Watson/Vegan Society/24 Carrot Vegetarian Award|website=www.vegparadise.com|alirdato=2019-04-13|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180314034642/http://www.vegparadise.com/24carrot610.html|arkivdato=2018-03-14}}</ref> Veganaj dietoj estas konsiderataj taŭgaj por ĉiuj etapoj de la vivo, inkluzive dum infanaĝo kaj gravedeco fare de la [[Usona Akademio pri Nutrado kaj Dietiko]], [[Dietistoj de Kanado]], kaj la [[Brita Dietika Asocio]]. La Germana Societo por Nutrado ne rekomendas veganajn dietojn por infanoj aŭ adoleskantoj, aŭ dum [[gravedeco]] kaj [[mamnutrado]]. Veganaj dietoj tendencas esti pli altaj je fibro, [[magnezio]], [[foliata acido]], [[vitamino C]], [[vitamino E]], [[fero]] kaj [[plantkemiaĵo]]j; kaj pli malaltaj je energioj, [[Saturita graso|saturitaj grasoj]], [[kolesterolo]], [[Acida graso omego 3|long-ĉenaj omego-3 grasaj acidoj]], [[vitamino D]], [[kalcio]], [[zinko]] kaj [[Kobalamino|vitamino B<sub>12</sub>]].<ref name=ADA2009>[http://www.andjrnl.org/article/S0002-8223%2809%2900700-7/fulltext "Position of the American Dietetic Association: Vegetarian diets"], ''Journal of the American Dietetic Association'', 109(7), julio 2009, 1266–1282. {{doi|10.1016/j.jada.2009.05.027}} {{PMID|19562864}}</ref> Malekvilibritaj veganaj dietoj povas konduki al nutraj mankoj kiuj nuligas ĉiajn profitajn efikojn kaj kaŭzas seriozajn problemojn pri sano. Kelkaj el ĉi tiuj mankoj povas esti plej sekure malhelpataj per la elekto de fortikigitaj manĝaĵoj aŭ la regula konsumado de dietaj suplementoj. Suplementado de Vitamino B<sub>12</sub> estas aparte grava, ĉar ĝi estas la sola nutra substanco, kiu nepre mankus en vegana dieto sen suplementoj aŭ fortikigitaj manĝaĵoj, kaj ĉar ĝia manko kaŭzas sangomalsanojn kaj neresanigeblajn neŭrologiajn damaĝojn.<ref>{{citaĵo el gazeto|pmc=3662288|jaro=2013|author1=Tuso|persona nomo=P. J.|titolo=Nutritional Update for Physicians: Plant-Based Diets|gazeto=The Permanente Journal|volumo=17|numero=2|paĝoj=61–66|kunaŭtoroj=Ismail, M. H.|last3=Ha|first3=B. P.|last4=Bartolotto|first4=C|doi=10.7812/TPP/12-085|pmid=23704846}}</ref> [[Donald Watson]] elpensis la terminon ''vegan'' (fonton de la Esperanta radiko ''vegan-'') en 1944 kiam li kunfondis la [[Vegana Societo|Veganan Societon]] en [[Anglio]]. Unue li uzis ĝin por signifi "senlaktan vegetaranon", sed de 1951 la Societo difinis ĝin kiel "la doktrino, ke homo devas vivi sen ekspluati bestojn".<ref>Laura Wright, ''The Vegan Studies Project: Food, Animals, and Gender in the Age of Terror'', University of Georgia Press, 2015, 2.</ref> Intereso pri veganismo kreskis en la 2010-aj jaroj, precipe en la dua duono. Pli da veganaj butikoj malfermiĝis kaj veganaj opcioj pli kaj pli disponeblas en superbazaroj kaj restoracioj en multaj landoj.<ref name="Francione2010">{{Citaĵo el libro|familia nomo=Francione|persona nomo=Gary Lawrence|aŭtoroligilo1=Gary Francione|kunaŭtoroj=Garner, Robert|aŭtoroligilo2=Robert Garner|chapter=|titolo=The Animal Rights Debate: Abolition Or Regulation? (ĉapitro [https://cup.columbia.edu/book/the-animal-rights-debate/9780231149556 ''The Abolition of Animal Exploitation''])|eldoninto=Columbia University Press|loko=Novjorko|dato=26-a de oktobro 2010|isbn=9780231149556|oclc=705765194|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180420174910/https://cup.columbia.edu/book/the-animal-rights-debate/9780231149556|arkivdato=20-a de aprilo 2018|alirdato=20-a de aprilo 2018|jaro=2010}}</ref> == Originoj == === Etimologio de ''vegetarano'' === La termino "vegetarano" estis uzata ekde ĉirkaŭ 1839 por raporti tion, kio antaŭe estis priskribita kiel vegetala reĝimo aŭ dieto.<ref>Rod Preece, ''Sins of the Flesh: A History of Ethical Vegetarian Thought'', Vancouver: University of British Columbia Press, 2008, [https://books.google.com/books?id=uMnubkF5HjAC&pg=PA12 12].</ref> Ĝi originis en la anglalingva formo ''vegetarian'', malregula komponaĵo de ''vegetable'' "vegetalo" kaj la sufikso ''-an'' "ano" (en la senco de "subtenanto, kredanto").<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/vegetable|titolo=Definition of VEGETABLE|website=www.merriam-webster.com}}</ref> La plej frua skriba uzo estas atribuita al aktorino, verkisto kaj [[Aboliciismo|aboliciisto]] [[Fanny Kemble]], en ŝia ''Journal of a Residence on a Georgian plantation in 1838–1839''. === Historio === [[Dosiero:Fruit lands Alcott house, 2015 2.jpg|eta|Fruitlands, mallongdaŭra vegana komunumo establita en 1844 fare de Amos Bronson Alcott en Harvard, [[Masaĉuseco]]]] [[Dosiero:Gandhi LVS 1931.jpg|eta|[[Mohandas Karamchand Gandhi|Mahatma Gandhi]], ĉe la Vegetarian Society, [[Londono]], la [[20-an de novembro]] 1931, kun Henry Salt je lia dekstro]] Oni povas atribui la originon de veganismo al vegetaraj praktikoj en la [[Induso-civilizacio|Indusa Civilizo]] en la jaroj 3300-1300 a.K.<ref>{{citaĵo el libro|familia nomo=Bajpai|persona nomo=Shiva|titolo=The History of India – From Ancient to Modern Times|dato=2011|eldoninto=Himalayan Academy Publications (Hawaii, USA)|isbn=978-1-934145-38-8}}</ref><ref>{{citaĵo el libro|familia nomo=Spencer|persona nomo=Colin|authorlink=Colin Spencer|titolo=The Heretic's Feast: A History of Vegetarianism|eldoninto=Fourth Estate Classic House|paĝoj=33–68, 69–84|isbn=978-0874517606|jaro=1996}}</ref><ref>{{citaĵo el libro |familia nomo=Tähtinen|persona nomo=Unto|titolo=Ahimsa: Non-violence in Indian tradition|eldoninto=London: [1976], Rider and Company (1976)}}</ref> en la [[hinda subkontinento]], precipe en la nunaj norda kaj okcidenta [[Barato]] kaj en [[Pakistano]].<ref name="Singh2008">{{citaĵo el libro|familia nomo=Singh|persona nomo=Upinder|titolo=A History of Ancient and Early medieval India : from the Stone Age to the 12th century|jaro=2008|eldoninto=Pearson Education|loko=New Delhi|isbn=9788131711200|page=137|url=https://books.google.com/books?id=H3lUIIYxWkEC}}</ref> Fruaj vegetaranoj inkluzivis hindiajn filozofojn kiel [[Mahavira]] kaj [[Kundakunda]], la [[Tamiloj|tamila]]<nowiki/>n [[Poezio|poeton]] [[Tiravaluvaro]], la hindajn imperiestrojn [[Ĉandragupto Maŭrjo]] kaj [[Aŝoko]]; [[Helenisma filozofio|Grekajn filozofoj]]<nowiki/>n kiel [[Empedoklo]], [[Teofrasto]], [[Plutarĥo]], [[Plotino]], kaj [[Porfirio (filozofo)|Porfirio]]; kaj la romian poeton [[Ovidio]] kaj la dramiston [[Seneko la Juna]].<ref name=Dombrowski1984>Daniel Dombrowski, "Vegetarianism and the Argument from Marginal Cases in Porphyry", ''Journal of the History of Ideas'', 45(1), January–-a de marto 1984, 141–143. Daniel A. Dombrowski, ''The Philosophy of Vegetarianism'', University of Massachusetts Press, 1984, 2.</ref> La greka saĝulo [[Pitagoro]] eble rekomendis fruan formon de strikta [[vegetarismo]], sed lia vivo estas tiel malklara, ke oni diskutas ĉu li iam rekomendis ajnan formon de [[vegetarismo]].<ref>For Thiruvalluvar, see G. U. Pope, [https://www.projectmadurai.org/pm_etexts/pdf/pm0153.pdf "Thirukkural English Translation and Commentary"], W.H. Allen, & Co, 1886, 160.</ref><ref>{{citaĵo el libro|familia nomo=Kahn|persona nomo=Charles H.|dato=2001|titolo=Pythagoras and the Pythagoreans: A Brief History|url=https://books.google.com/?id=GKUtAwAAQBAJ&pg=PA72&dq=Pythagoreanism#v=onepage&q=Pythagoreanism&f=false|loko=Indianapolis, [[Indianao]] kaj [[Kembriĝo]] |eldoninto=Hackett Publishing Company|isbn=978-0-87220-575-8|page=9|ref=harv}}</ref><ref>{{citaĵo el libro|familia nomo=Cornelli|persona nomo=Gabriele|kunaŭtoroj=McKirahan, Richard|dato=2013|titolo=In Search of Pythagoreanism: Pythagoreanism as an Historiographical Category|url=https://books.google.com/?id=p0ihjZufKncC&pg=PA50&dq=Pythagoreanism#v=onepage&q=Pythagoreanism&f=false|loko=[[Berlino]]|eldoninto=Walter de Gruyter|isbn=978-3-11-030650-7|page=168|ref=harv}}</ref> Li preskaŭ certe malpermesis al siaj sekvantoj manĝi [[fabo]]jn<ref name=Zhmud/> kaj porti vestojn el [[lano]].<ref name=Zhmud>{{citaĵo el libro|familia nomo=Zhmud|persona nomo=Leonid|dato=2012|titolo=Pythagoras and the Early Pythagoreans|url=https://books.google.com/?id=of-ghBD9q1QC&printsec=frontcover&dq=Pythagoras#v=onepage&q=Pythagoras&f=false| kunaŭtoroj =tradukintoj Kevin Windle kaj Rosh Ireland|loko=[[Oksfordo]]|eldoninto=Oxford University Press|isbn=978-0-19-928931-8|paĝoj=200, 235|ref=harv}}</ref> [[Eŭdokso el Knido]], studento de [[Arĥito]] kaj [[Platono]], skribis, ke "Pitagoro estis distingita de tia pureco, ke li evitis mortigi, ke li ne nur sindetenis de bestaj manĝaĵoj, sed eĉ retenis distancon de kuiristoj kaj ĉasistoj".<ref name=Zhmud/> [[Pri manĝado de viando (Plutarĥo)|Pri manĝado de viando]] estas eseo de la 1-a-jarcenta grek-romia verkisto kaj filozofo [[Plutarĥo]], trovita en sia kolekto de skribaĵoj, ''[[Moralia]]''. En "Pri manĝado de viando", li argumentas kontraŭ la malracieco kaj malmoraleco, laŭ li, de mortigado kaj manĝado de bestoj. Unu el la plej fruaj konataj veganoj estis la araba poeto [[Al-Maari|Al-Maʿarri]] (ĉ. 973 - ĉ. 1057). Iliaj argumentoj estis bazitaj sur sano, la transmigrado de animoj, besta bonfarto, kaj la vidpunkto, adoptita de Porfirio en ''De Abstinentia ab Esu Animalium'' (ĉ. 268 - ĉ. 270), ke se homoj meritas justecon, bestoj same meritas ĝin.<ref>D. S. Margoliouth, "Abu‘l-'Alā al-Ma‘arrī's Correspondence on Vegetarianism", ''The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland'', 34(02), 1902 (289–332), 290.</ref> [[Vegetarismo]] establis sin kiel signifa movado en [[Unuiĝinta Reĝlando|Britio]] kaj [[Usono]] en la [[19-a jarcento]].<ref>Lambe 1854, 55, 94.</ref> Malmultaj vegetaranoj evitis ĉiajn best-manĝaĵojn. En 1813, la poeto [[Percy Bysshe Shelley]] eldonis ''[[A Vindication of Natural Diet]]'', defendante "abstinadon de bestaj manĝaĵoj kaj alkoholaj likvoroj", kaj en 1815, [[William Lambe]], londona kuracisto, asertis, ke lia "dieto de akvo kaj legomoj" povus resanigi ion ajn, ekde [[tuberkulozo]] ĝis [[Aknohaŭto|akno]]. Lambe nomis bestomanĝaĵon "kutima iritado", kaj argumentis, ke "lakta manĝado kaj viando-manĝado estas nur branĉoj de komuna sistemo kaj ili devas stari aŭ fali kune". La dieto de [[Sylvester Graham]], kiu plejparte konsistis nur el fruktoj, legomoj, akvo kaj pano farita hejme el nerafinita [[Faruno|tritikfaruno]], fariĝis populara kiel saniga rimedo en la [[1830-aj jaroj]] en [[Usono]]. Pluraj veganaj komunumoj estis establitaj ĉirkaŭ tiu tempo.<ref>James C. Whorton, ''Crusaders for Fitness: The History of American Health Reformers'', Princeton: Princeton University Press, 2014, 69–70.</ref> En [[Masaĉuseco]], [[Amos Bronson Alcott]], patro de la romanverkisto [[Louisa May Alcott]], malfermis la [[Templo Lernejo|Templon Lernejon]] en 1834<ref>Hart 1995, [https://books.google.com/books?id=hvmfshZxPf0C&pg=PA14 14]; Francis, ''Fruitlands: The Alcott Family and their Search for Utopia'', 2010.</ref> kaj [[Fruitlands]] en 1844<ref>William A. Alcott, [https://books.google.com/books?id=2YIEAAAAYAAJ ''Vegetable Diet: As Sanctioned by Medical Men and By Experience in All Ages''], Boston: Marsh, Capen & Lyon, 1838.</ref><ref>J. E. M. Latham, ''Search for a New Eden'', Madison: Fairleigh Dickinson University Press, 1999, 168.</ref><ref>Gregory 2007, 22.</ref>, kaj en [[Anglio]], [[James Pierrepont Greaves]] fondis ''Concordium'', vegana komunumo en [[Alcott House]] ĉe Ham Common, en 1838.<ref>Andrew F. Smith, ''Eating History'', Novjorko: Columbia University Press, 2013, 29–35 (33 for popularity); Whorton 2014, 38ff.</ref> [[Dosiero:Aankomst Britse langeafstand wandelaarster dr Barbara Moore op Schiphol Mevrou, Bestanddeelnr 912-5463.jpg|eta|[[Barbara Moore]] partoprenis la unuan renkontiĝon de la Vegana Societo kiel observanto]] === Vegetara Societo === En 1843, membroj de [[Alcott House]] kreis la Britan kaj Fremdan Societon por la Antaŭenigo de Humaneco kaj Abstinado de Bestodevena Manĝaĵo<ref>Forerunner of the Vegetarian Society, decembro 1893, paĝoj 453-55</ref>, gvidita de Sophia Chichester, riĉa bonfaranto de Alcott House.<ref>Jackie Latham, [http://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/09612029900200216 "The political and the personal: the radicalism of Sophia Chichester and Georgiana Fletcher Welch"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181116105129/https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/09612029900200216 |date=2018-11-16 }}, ''Women's History Review'', 8(3), 1999 (469–487), 474.</ref> Alcott House ankaŭ helpis establi la britan Vegetaran Societon, kiu celebris la unuan renkontiĝon en 1847 en [[Ramsgato|Ramsgate]], [[Kent]]<ref>David Grumett, Rachel Muers, ''Theology on the Menu: Asceticism, Meat and Christian Diet'', Routledge, 2010, 64.</ref>. ''The Medical Times and Gazette'' en [[Londono]] raportis en 1884: "Estas du specoj de Vegetaranoj: unu ekstrema formo, kies membroj ne manĝas ajnajn bestaĵojn; kaj malpli ekstrema sekto, kiu ne kontraŭas ovojn, lakton aŭ fiŝojn. La Vegetara Societo... apartenas al la lasta pli modera divido." Artikolo en la magazino de la Societo, ''Vegetarian Messenger'' (''Vegetara Mesaĝilo''), en 1851 diskutis pri alternativoj al ŝua ledo, kio sugestas la ĉeeston de veganoj en la membraro kiuj malakceptis ĉian bestan uzadon, ne nur en dieto<ref>[https://web.archive.org/web/20080630114643/http://www.ivu.org/history/renaissance/words.html "History of Vegetarianism: The Origin of Some Words"], International Vegetarian Union, 6-a de aprilo 2010.</ref> . Per la publikigo de 1886 de Henry S. Salt, ''A Plea for Vegetarianism and Other Essays'', li asertis, ke "Estas vere, ke plej multaj, ne ĉiuj, manĝoreformantoj, akceptas en sia dieto bestodevenajn manĝaĵojn kiel lakton, buteron, fromaĝon kaj ovojn.<ref name="salt">{{Citaĵo el libro|titolo=A Plea for Vegetarianism and Other Essays |familia nomo=Stephens |persona nomo=Henry Salt |dato=1886 |page=57 |chapter=5: Sir Henry Thompson on "Diet."|title-link=s:A Plea for Vegetarianism and Other Essays }}</ref> " La unua konata vegana kuirlibro, de Rupert H. Wheldon, ''No Animal Food: Two Essays and 100 Recipes'', estis publikigita en [[Londono]] en 1910.<ref>Rupert Wheldon, [https://www.gutenberg.org/ebooks/22829 ''No Animal Food''], Novjorko kaj New Jersey: Health Culture Co., 1910.</ref> La konsumado de lakto kaj ovoj fariĝis batalkampo dum la sekvaj jardekoj. Estis regulaj diskutoj pri ĝi en la ''Vegetara Mesaĝilo''; el la korespondaj paĝoj ŝajnas, ke multaj kontraŭuloj de veganismo venis el la vegetaranoj.<ref>Leah Leneman, [https://www.ivu.org/history/vegan-from-1909.pdf "No Animal Food: The Road to Veganism in Britain, 1909–1944"],''Society and Animals'', 7(3), 1999 (219–228), 221–223.</ref> Dum vizito en [[Londono]] en 1931, [[Mohandas Karamchand Gandhi|Mahatma Gandhi]], kiu aliĝis al la plenuma komitato de la Vegetara Societo kiam li vivis en Londono de 1888 ĝis 1891, faris paroladon al la societo argumentante, ke ĝi devas antaŭenigi senviandan dieton kiel aferon primoralan, ne prisanan.<ref name=Gandhispeech>{{Citaĵo el libro|familia nomo=Gandhi|persona nomo=Mahatma|aŭtoroligilo=Mahatma Gandhi|dato=20-a de novembro 1931|titolo=The Moral Basis of Vegetarianism|url=https://ivu.org/news/evu/other/gandhi2.html|eldoninto=EVU News|type=Speech|loko=Londono| volumo=1998|numero=1|paĝoj=11–14|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180310000343/https://ivu.org/news/evu/other/gandhi2.html|arkivdato=10-a de marto 2018|alirdato=9-a de marto 2018}}</ref><ref>Stanley A. Wolpert, ''Gandhi's Passion: The Life and Legacy of Mahatma Gandhi'', Oxford University Press, 2002, 21–22, 161.</ref> [[Laktovegetarismo|Lakto-vegetarano]]j agnoskis la etikan konsistecon de la vegana pozicio sed konsideris veganan dieton nepraktikebla kaj zorgis, ke ĝi povos esti malhelpo al disvastigado de vegetarismo se veganoj ne kapablos partopreni sociajn rondojn kie neniu nebestodevena manĝaĵo haveblas. Ĉi tio fariĝis la superreganta vidpunkto de la Vegetara Societo, kiu en 1935 deklaris: "La lakto-vegetaranoj, entute, ne defendas la praktikon konsumi la laktaĵojn krom surbaze de oportuneco.<ref>[https://web.archive.org/web/20141019084456/http://ethik.univie.ac.at/fileadmin/user_upload/inst_ethik_wiss_dialog/Leneman__L._1999._No_Animal_Food__The_Road_to_Veganism_in_Britain__1909-1944..pdf Leneman 1999], 226.</ref> === Etimologio de ''vegano'' === [[Dosiero:Vegan friendly icon.svg|eta|maldekstra|Veganeca marko.]] En [[aŭgusto]] de [[1944]], pluraj membroj de la Vegetara Societo petis, ke sekcio de ĝia novaĵletero estu dediĉita al senlakta vegetarismo. Kiam la peto estis malakceptita, [[Donald Watson]], sekretario de la filio de [[Leicester]], starigis novan trimonatan novaĵleteron en novembro 1944, kun prezo de du [[penco]]j. Li nomis ĝin ''The Vegan News'' (''La Veganaj Novaĵoj''.<ref>{{Citaĵo el libro|familia nomo=Watson|persona nomo=Donald| kunaŭtoroj =intervjuinto George D. Rodger|titolo=Interview with Donald Watson|url=https://www.vegansociety.com/sites/default/files/DW_Interview_2002_Unabridged_Transcript.pdf|format=PDF|type=Transcript|eldoninto=Vegana Societo|dato=15-a de decembro 2002|alirdato=13-a de marto 2018|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180314041736/https://www.vegansociety.com/sites/default/files/DW_Interview_2002_Unabridged_Transcript.pdf|arkivdato=13-a de marto 2018|}}</ref> Li elektis la vorton ''vegan'' mem, surbaze de "la unuaj tri kaj lastaj du literoj de "vegetarian", ĉar ĝi markis, laŭ la vortoj de S-ro Watson, "la komencon kaj finon de vegetarano "<ref>{{Citaĵo el novaĵo|familia nomo=Lowbridge|persona nomo=Caroline|dato=30-a de decembro 2017|titolo=Veganism: How a maligned movement went mainstream|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-leicestershire-40722965|eldoninto=[[BBC News]]|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180314050438/http://www.bbc.co.uk/news/uk-england-leicestershire-40722965|arkivdato=14-a de marto 2018|alirdato=14-a de marto 2018}}</ref>, sed demandis siajn legantojn ĉu ili povas elpensi ion pli bonan ol la vorto ''vegano'' por signifi "senlakta vegetarano". Ili sugestis ''allvega'' ("tutvega"), ''neo-vegetarian'' ("nov-vegetarano"), ktp.<ref>Donald Watson, [https://issuu.com/vegan_society/docs/the-vegan-news-no.-2-february-1945 ''Vegan News''], February 1945, 2–3.</ref> La unua eldono altiris pli ol 100 leterojn, inkluzive de [[George Bernard Shaw]], kiu decidis forlasi ovojn kaj laktaĵojn. La nova [[Vegana Societo]] okazigis sian unuan renkontiĝon komence de novembro ĉe Attic Club, 144 High Holborn, [[Londono]]. Tiuj, kiuj partoprenis, estis [[Donald Watson]], Elsie B. Shrigley, Fay K. Henderson, Alfred Hy Haffenden, Paul Spencer kaj Bernard Drake, kun observanto Mme Pataleewa ([[Barbara Moore]], rus-brita inĝeniero). La [[Monda Tago de Veganoj]] okazas ĉiun [[1-a de novembro|1-an de novembro]] por marki la fondon de la Societo kaj la monato novembro estas konsiderata de la Societo kiel la Monda Vegana Monato. ''The Vegan News'' ŝanĝis sian nomon al ''The Vegan'' en novembro 1945, kiam ĝi jam havis 500 abonantojn. Ĝi eldonis receptojn kaj "veganan komercan liston" de senbestaj produktoj, kiel ekzemple dentopasto [[Colgate]], [[Kiwi (ciraĵo)|Kiwi]], paperaj produktoj de Dawson & Owen, kaj gluo de Gloy. Veganaj libroj aperis, inkluzive de veganaj receptoj de Fay K. Henderson kaj ''Aids to Vegan Diet for Children'' (''Helpoj al Vegana Dieto por Infanoj'') fare de Kathleen V. Mayo.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.vegansociety.com/take-action/campaigns/world-vegan-month|titolo=World Vegan Month|eldoninto=Vegana Societo|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180314051539/https://www.vegansociety.com/take-action/campaigns/world-vegan-month|arkivdato=14-a de marto 2018|alirdato=14-a de marto 2018}}</ref> La Vegana Societo baldaŭ klarigis, ke ĝi malakceptas la uzon de bestoj por iu ajn celo, ne nur en dieto<ref>[https://issuu.com/vegan_society/docs/the-vegan-no.-5-november-1945 ''The Vegan''], 1(5), novembro 1945; for 500, [https://issuu.com/vegan_society/docs/the-vegan-autumn-1994---50th-anniversary ''The Vegan''], 10(3), Autumn 1994, iv.</ref>. En 1947, Watson skribis: "La veganoj malakceptas kiel superstiĉe, ke la homa vivo dependas de la ekspluatado de ĉi tiuj estuloj kies sentoj tre similas al niaj propraj ...". Ekde 1948, en la unua paĝo de ''La Vegano'' legeblas: "Antaŭenigi vivon sen ekspluatado", kaj en 1951, la Societo publikigis sian difinon de veganismo kiel "la doktrino, ke la homo devas vivi sen ekspluati bestojn".<ref>For an example of the vegan trade list, [https://issuu.com/vegan_society/docs/the-vegan-summer-1946 ''The Vegan''], 2(2), Summer 1946, 6–7.</ref> En 1956, ĝia vicprezidanto, Leslie Cross, fondis Plantmilk Society; kaj en 1965, kiel Plantmilk Ltd kaj poste Plamil Foods, ĝi komencis produktadon de unu el la unuaj vaste distribuitaj [[sojlakto]]j en la okcidenta mondo<ref>[[Joanne Stepaniak]], ''The Vegan Sourcebook'', McGraw Hill Professional, 2000, [https://books.google.com/books?id=6Ia5eZIlgLUC&pg=PA5 5]; ''The Vegan'', Autumn 1949, 22.</ref>. La unua vegana societo en Usono estis fondita en 1948 de Catherine Nimmo kaj Rubin Abramowitz en [[Kalifornio]], kiu distribuis la novaĵleteron de Watson. En 1960, H. Jay Dinshah fondis la [[Usona Vegana Societo|Usonan Veganan Societon]], ligante veganismon al la koncepto ''[[ahimsa]]''. Laŭ [[Joanne Stepaniak]], la vorto ''vegan'' estis unue eldonita sendepende en 1962 de la ''Oxford Illustrated Dictionary'', difinita kiel "vegetarano kiu ne manĝas buteron, ovojn, fromaĝon aŭ lakton". En [[Esperanto]], simile kiel en aliaj lingvoj, la vorto "vegano" estas daŭra temo de diskutoj. Ĉefe ĝi estas akceptita kiel priskribo de vivmaniero kaj filozofi-politika aspiro, dum la pli fundamenta "vegetaĵano/vegetalano" priskribas nur la nutran flankon. Resume eblas diri, ke vegetaĵanoj ne nepre estas veganoj, dum ĉiuj veganoj nepre estas principe vegetaĵanoj.<ref>[https://web.archive.org/web/20100709210135/http://www.ivu.org/history/england19a/healthian.pdf ''The Healthian''], 1(5), aprilo 1842, 34–35.</ref> == Kreskanta intereso == === Alternativaj manĝ-movadoj === [[Dosiero:punk-27947.jpg|eta|Du britaj punkoj en la 1970-aj jaroj, kiam veganismo disvastiĝis en tiu [[subkulturo]]]] En la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, vegetara manĝaĵa movado aperis kiel parto de la [[Kontraŭkulturo de la 1960-aj jaroj|kontraŭkulturo en Usono]], kiu temis pri zorgoj pri dieto, la [[Mediprotekto|medio]] kaj malkonfido pri manĝaĵproduktantoj, kio kondukis al kreskanta intereso pri organika ĝardenado.<ref name=VA>Iacobbo, Karen and Michael Iacobbo. "Chapter 9: Peace, Love, and Vegetarianism: The Counterculture of the 1960s and 1970s", In ''Vegetarian America: A History''. Westport: Praeger, 2004.</ref><ref>Andrew F. Smith, ''Eating History'', Novjorko: Columbia University Press, 2013, [https://books.google.com/books?id=IH6KFJ4Om0oC&pg=PA197 197]; Wright 2015, 34.</ref> Unu el la plej influaj vegetarismaj libroj de tiu tempo estis ''[[Dieto por Malgranda Planedo|Diet for a Small Planet]]''<ref name="npr16">{{Citaĵo el la reto|url=https://www.npr.org/sections/thesalt/2016/09/22/494984095/70s-food-movement-promoted-benefits-of-plant-based-diet|titolo=If You Think Eating Is A Political Act, Say Thanks To Frances Moore Lappe|familia nomo=Aubrey|persona nomo=Allison|dato=22-a de septembro 2016|department=The Salt|eldoninto=[[NPR]]|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180312221600/https://www.npr.org/sections/thesalt/2016/09/22/494984095/70s-food-movement-promoted-benefits-of-plant-based-diet|arkivdato=12-a de marto 2018|alirdato=12-a de marto 2018}}</ref><ref>[[Frances Moore Lappé]], ''Diet for a Small Planet: How to Enjoy a Rich Protein Harvest by Getting Off the Top of the Food Chain'', Friends of the Earth/Ballantine, 1971; Smith 2013, [https://books.google.com/books?id=IH6KFJ4Om0oC&pg=PA197 197].</ref> de la jaro 1971, verkita de [[Frances Moore Lappé]]. Ĝi vendis pli ol tri milionojn da kopioj kaj sugestis "foriri de la pinto de la [[manĝoĉeno]]". Dum la sekvaj jardekoj oni vidis esploradon de grupo de sciencistoj kaj kuracistoj en Usono, inkluzive de kuracistoj [[Dean Ornish]], [[Caldwell Esselstyn]], [[Neal D. Barnard]], [[John A. McDougall]], [[Michael Greger]], kaj [[Biokemio|biokemiisto]] [[T. Colin Campbell]], kiu argumentis ke dietoj kiuj baziĝas sur bestaj grasaĵoj kaj bestaj proteinoj, kiel la okcidenta patrono, malutilis sanon.<ref>''Pri intereso de sanprofesiuloj en vegetaraj dietoj en la lasta kvarono de la 20-a jarcento:'' Donna Maurer, ''Vegetarianism: Movement or Moment?'', Temple University Press, 2002, 23; pri Ornish and Barnard, 99–101. ''Pri McDougall:'' Karen Iacobbo, Michael Iacobbo, ''Vegetarians and Vegans in America Today'', Greenwood Publishing Group, 2006, 75. ''Pri Ornish, Campbell, Esselstyn, Barnard kaj Greger:'' Kathy Freston, ''Veganist'', Weinstein Publishing, 2011. Ornish, el [https://books.google.com/books?id=E8XpM5fFBrYC&pg=PA21 21]; Campbell, [https://books.google.com/books?id=E8XpM5fFBrYC&pg=PA41 41]; Esselstyn, [https://books.google.com/books?id=E8XpM5fFBrYC&pg=PA57 57]; Barnard, [https://books.google.com/books?id=E8XpM5fFBrYC&pg=PA73 73]; Greger, [https://books.google.com/books?id=E8XpM5fFBrYC&pg=PA109 109].</ref> Ili produktis serion de libroj, kiuj rekomendas veganajn aŭ vegetarajn dietojn, inkluzive de McDougall, ''The McDougall Plan'' (1983), [[John Robbins]], ''Diet por New America'' (1987)<ref>Pri McDougall Plan: Iacobbo and Iacobbo 2006, 75; pri Robbins: Wright 2015, 35, kaj Preece 2008, [https://books.google.com/books?id=uMnubkF5HjAC&pg=PA327 327]; pri Ornish: Maurer 2002, 99–101.</ref>, kiu asociis viandon per media damaĝo, kaj Dro. Dean Ornish, ''Program for Reversing Heart Disease'' (1990). En 2003 du gravaj usonaj dietaj asocioj indikis, ke bone planitaj veganaj dietoj taŭgas por ĉiuj vivaj stadioj.<ref>Joan Sabaté, [http://ajcn.nutrition.org/content/78/3/502S.long "The contribution of vegetarian diets to health and disease: a paradigm shift?"], ''The American Journal of Clinical Nutrition'', 78(3), septembro 2003, 502S–507S. [http://www.andjrnl.org/article/S0002-8223%2803%2900294-3/fulltext "Position of the American Dietetic Association and Dietitians of Canada: Vegetarian diets"], ''Journal of the American Dietetic Association'', 103(6), junio 2003, paĝoj 748–765.</ref> Ĉi tion sekvis la filmo ''[[Teranoj|Earthlings]]'' (2005), ''[[The China Study]]'' (2005) de Campbell, ''Skinny Bitch'' (2005) de Rory Freedman kaj Kim Barnouin, ''[[Eating Animals]]'' (2009) de [[Jonathan Safran Foer]], kaj la filmo ''[[Forks over Knives]]'' (2011).<ref>''Pri Freedman kaj Barnouin:'' Wright 2015, 104; for ''Earthlings'': Wright 2015, 149. ''Pri Campbell kaj Esselstyn:'' {{Citaĵo el la reto|url=http://thechart.blogs.cnn.com/2011/08/25/becoming-heart-attack-proof/|titolo=Gupta: Becoming heart attack proof|familia nomo=Gupta|persona nomo=Sanjay|dato=25-a de aŭgusto 2011|eldoninto=[[CNN]]|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180312220402/http://thechart.blogs.cnn.com/2011/08/25/becoming-heart-attack-proof/|arkivdato=12-a de marto 2018|alirdato=12-a de marto 2018}} ''Pri 'Eating Animals':'' {{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/11/20/AR2009112001684.html|titolo=Book Review: ''Eating Animals'' by Jonathan Safran Foer|familia nomo=Yonan|persona nomo=Joe|dato=22 novembro 2009|website=[[The Washington Post]]|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180312220800/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/11/20/AR2009112001684.html|arkivdato=12-a de marto 2018|alirdato=12-a de marto 2018}} ''Pri Esselystyn kaj 'Forks over Knives':'' {{Citaĵo el la reto|url=http://www.cnn.com/2011/HEALTH/08/19/heart.attack.proof.diet/|titolo=The 'heart attack proof' diet?|familia nomo=Martin|persona nomo=David S.|dato=25-a de novembro 2011|eldoninto=CNN|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180312221202/http://www.cnn.com/2011/HEALTH/08/19/heart.attack.proof.diet/|arkivdato=12-a de marto 2018|alirdato=12-a de marto 2018}}</ref> En la [[1980-aj jaroj]], veganismo asociiĝis kun [[punka subkulturo]] kaj [[Politika ideologio|ideologioj]], precipe [[Rektaj punkoj|rektaj punkoj en Usono]]<ref>{{citaĵo el libro|familia nomo=Haenfler|persona nomo=Ross|titolo=Straight Edge: Hardcore Punk, Clean Living Youth, and Social Change|jaro=2006|eldoninto=Rutgers University Press|isbn=978-0-8135-3851-8|ref=harv|paĝoj=53, 427–8}}</ref>, kaj [[anarkia punko|anarkiaj punkoj]] en Britio.<ref>{{Citaĵo el libro|familia nomo=Tilbürger|persona nomo=Len|kunaŭtoroj=Kale, Chris P.|jaro=2014|titolo='Nailing Descartes to the Wall': animal rights, veganism and punk culture|url=https://theanarchistlibrary.org/library/len-tilburger-and-chris-p-kale-nailing-descartes-to-the-wall-animal-rights-veganism-and-punk-cu|type=[[Zine]]|eldoninto=Active Distribution|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180312223555/https://theanarchistlibrary.org/library/len-tilburger-and-chris-p-kale-nailing-descartes-to-the-wall-animal-rights-veganism-and-punk-cu|arkivdato=12-a de marto 2018|alirdato=12-a de marto 2018|via=The Anarchist Library}}</ref> Ĉi tiu asocio daŭras ĝis la [[21-a jarcento]], kiel montris la eminenteco de veganaj punkaj eventoj kiel ekzemple [[Fluff Fest]] en [[Eŭropo]].<ref name="sober">{{citaĵo el libro|url=https://books.google.cz/books?id=YWb7BgAAQBAJ&pg=PA137#v=onepage&q&f=false|titolo=Sober Living for the Revolution: Hardcore Punk, Straight Edge, and Radical Politics|page=137|familia nomo=Kuhn|persona nomo=Gabriel|eldoninto=PM Press|dato=2010|isbn=978-1604860511||alirdato=7-a de oktobro 2017}}</ref> === Ĉefa tendenco: 2010-aj jaroj === [[Dosiero:Vegetarianism and veganism page views, Wikipedia.jpg|eta|Intereso pri veganismo en la 2010-aj jaroj estis reflektita en Vikipedio, kie veganaj paĝoj ricevis pli da vidoj ol vegetaraj]] Intereso pri veganismo en la [[2010-aj jaroj]]<ref name="Early2010sMainstreaming">{{Citaĵo el la reto|url=https://www.cbsnews.com/news/vegan-diets-become-more-popular-more-mainstream/|titolo=Vegan Diets Become More Popular, More Mainstream|dato=5-a de januaro 2011|eldoninto=[[Columbia Broadcasting System|CBS]] News|agency=[[Associated Press]]|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180301171201/https://www.cbsnews.com/news/vegan-diets-become-more-popular-more-mainstream/|arkivdato=1-a de marto 2018|alirdato=1-a de marto 2018}}{{Citaĵo el la reto|url=http://www.cbc.ca/news/canada/from-pro-athletes-to-ceos-and-doughnut-cravers-the-rise-of-the-vegan-diet-1.1049116|titolo=From pro athletes to CEOs and doughnut cravers, the rise of the vegan diet|familia nomo=Nijjar|persona nomo=Raman|dato=4-a de junio 2011|eldoninto=[[CBC News]]|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180301170652/http://www.cbc.ca/news/canada/from-pro-athletes-to-ceos-and-doughnut-cravers-the-rise-of-the-vegan-diet-1.1049116|arkivdato=1-a de marto 2018|alirdato=1-a de marto 2018}}{{Citaĵo el la reto|url=https://www.independent.co.uk/life-style/food-and-drink/features/no-meat-no-dairy-no-problem-is-2014-the-year-vegans-become-mainstream-9032064.html|titolo=No meat, no dairy, no problem: is 2014 the year vegans become mainstream?|familia nomo=Molloy|persona nomo=Antonia|dato=31-a de decembro 2013|website=[[The Independent]]|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180322231210/https://www.independent.co.uk/life-style/food-and-drink/features/no-meat-no-dairy-no-problem-is-2014-the-year-vegans-become-mainstream-9032064.html|arkivdato=22-a de marto 2018|alirdato=22-a de marto 2018}}</ref><ref name="Late2010sMainstreaming">{{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.theglobeandmail.com/life/food-and-wine/food-trends/vegan-cuisine-moves-into-the-mainstream/article22430440/|titolo=Vegan cuisine moves into the mainstream&nbsp;– and it's actually delicious|familia nomo=Tancock|persona nomo=Kat|dato=13-a de januaro 2015|website=[[The Globe and Mail]]|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180301165409/https://www.theglobeandmail.com/life/food-and-wine/food-trends/vegan-cuisine-moves-into-the-mainstream/article22430440/|arkivdato=1-a de marto 2018|alirdato=1-a de marto 2018}}{{Citaĵo el novaĵo|familia nomo=Crawford|persona nomo=Elizabeth|dato=17-a de marto 2015|titolo=Vegan is going mainstream, trend data suggests|url=https://www.foodnavigator-usa.com/Article/2015/03/17/Vegan-is-going-mainstream-trend-data-suggests|website=FoodNavigator-USA|eldoninto=William Reed Business Media|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180414003926/https://www.foodnavigator-usa.com/Article/2015/03/17/Vegan-is-going-mainstream-trend-data-suggests|arkivdato=14-a de aprilo 2018|alirdato=13-a de aprilo 2018}}{{Citaĵo el novaĵo|familia nomo=Oberst|persona nomo=Lindsay|dato=18-a de januaro 2018|titolo=Why the Global Rise in Vegan and Plant-Based Eating Isn't A Fad (600% Increase in U.S. Vegans + Other Astounding Stats)|url=https://foodrevolution.org/blog/vegan-statistics-global/|department=Future of Food|website=Food Revolution Network|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180414003918/https://foodrevolution.org/blog/vegan-statistics-global/|arkivdato=14-a de aprilo 2018|alirdato=13-a de aprilo 2018}}{{Citaĵo el novaĵo|familia nomo=Jones-Evans|persona nomo=Dylan|dato=24-a de januaro 2018|titolo=The rise and rise of veganism and a global market worth billions|url=https://www.walesonline.co.uk/business/business-opinion/rise-rise-veganism-global-market-14199168| eldoninto= eldoninto 'Media Wales'|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180414005141/https://www.walesonline.co.uk/business/business-opinion/rise-rise-veganism-global-market-14199168|arkivdato=14-a de aprilo 2018|alirdato=13-a de aprilo 2018}}</ref><ref name=Pendergrast>Nick Pendergrast, "Environmental Concerns and the Mainstreaming of Veganism", en T. Raphaely (eld.), ''Impact of Meat Consumption on Health and Environmental Sustainability'', IGI Global, 2015, [https://books.google.com/books?id=Gkz-CgAAQBAJ&pg=PA106 106].</ref> aparte en ĝia dua duono,<ref name="Late2010sMainstreaming"/><ref name="Hancox2018">{{Citaĵo el novaĵo|familia nomo=Hancox|persona nomo=Dan|dato=1-a de aprilo 2018|titolo=The unstoppable rise of veganism: how a fringe movement went mainstream|url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2018/apr/01/vegans-are-coming-millennials-health-climate-change-animal-welfare|verkaĵo=The Guardian|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180402155807/https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2018/apr/01/vegans-are-coming-millennials-health-climate-change-animal-welfare|arkivdato=2-a de aprilo 2018|alirdato=2-a de aprilo 2018}}</ref> estis reflektita en Vikipedio, kie veganaj paĝoj ricevis pli da vizitoj ol vegetaraj. ''[[The Economist]]'' deklaris 2019 "la jaron de la vegano".<ref name="parkerECON">{{citaĵo el la reto |familia nomo=Parker |persona nomo=John |titolo=The year of the vegan|url=https://worldin2019.economist.com/theyearofthevegan|eldoninto=The Economist |alirdato=19-a de februaro 2019}}</ref> La [[Eŭropa Parlamento]] difinis la signifon de ''vegano'' por nutraĵ-etikedoj en 2010, valide ekde 2015.<ref>[http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?type=TA&reference=P7-TA-2010-0222&language=EN&ring=A7-2010-0109 "European Parliament legislative resolution of 16-a de junio 2010"], European Parliament: "The term 'vegan' shall not be applied to foods that are, or are made from or with the aid of, animals or animal products, including products from living animals."</ref> Restoraciaj ĉenoj komencis marki veganajn produktojn en siaj menuoj kaj superbazaroj plibonigis la selektadon de veganaj pretigitaj manĝaĵoj.<ref>Rynn Berry, "Veganism", ''The Oxford Companion to American Food and Drink'', Oxford University Press, 2007, [https://books.google.com/books?id=AoWlCmNDA3QC&pg=PA604 604–605].</ref> La [[Angla lingvo|anglalingva]] artikolo ĉe [[Anglalingva Vikipedio|Vikipedio]] pri veganismo estis rigardita 73,000 fojojn en [[aŭgusto]] 2009 sed 145,000 fojojn en aŭgusto 2013; artikoloj pri veganismo estis rigarditaj pli dum ĉi tiu periodo ol artikoloj pri vegetarismo en la Vikipedio de la [[Anglalingva Vikipedio|angla]], [[Franclingva Vikipedio|franca]], [[Germanlingva Vikipedio|germana]], [[Portugallingva Vikipedio|portugala]], [[Ruslingva Vikipedio|rusa]] kaj [[Hispanlingva Vikipedio|hispana]] lingvoj.<ref name=pageviews>[http://www.boell.de/sites/default/files/meat_atlas2014.pdf ''Meat Atlas''] [https://web.archive.org/web/20140111043541/http://www.boell.de/sites/default/files/meat_atlas2014.pdf arkivigita laŭ stato de januaro 2014], Heinrich Böll Foundation, Friends of the Earth Europe, 2014, 57.{{Citaĵo el novaĵo|familia nomo=Chalabi|persona nomo=Mona|aŭtoroligilo=Mona Chalabi|dato=9-a de januaro 2014|titolo=Meat atlas shows Latin America has become a soybean empire|url=https://www.theguardian.com/news/datablog/2014/jan/09/meat-atlas-latin-america-soybean-empire-food|verkaĵo=The Guardian|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180313000311/https://www.theguardian.com/news/datablog/2014/jan/09/meat-atlas-latin-america-soybean-empire-food|arkivdato=13-a de marto 2018|alirdato=12-a de marto 2018}}</ref> En 2016 [[guglo]]-serĉoj pri "vegano" plialtiĝis je 90%, 32 procentoj pli ol la antaŭa jaro.<ref name=pageviews/> La tutmonda [[Viand-anstataŭaĵo|viand-anstataŭaĵa]] merkato kreskis je 18% inter 2005 kaj 2010,<ref>{{Citaĵo el novaĵo|dato=4-a de januaro 2017|titolo=Google Trends shows 90% increase in 'vegan' searches in 2016|url=http://www.veganfoodandliving.com/google-trends-shows-90-increase-in-vegan-searches-in-2016/|verkaĵo=Vegan Food & Living|eldoninto=Anthem Publishing|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180403205457/http://www.veganfoodandliving.com/google-trends-shows-90-increase-in-vegan-searches-in-2016/|arkivdato=3-a de aprilo 2018|alirdato=3-a de aprilo 2018}}</ref> kaj en Usono je 8 procento<ref name=Burt18May2012>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.independent.co.uk/life-style/food-and-drink/features/is-this-the-end-of-meat-7765871.html|titolo=Is this the end of meat?|familia nomo=Burt|persona nomo=Kate|dato=18-a de majo 2012|website=The Independent|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180312235936/https://www.independent.co.uk/life-style/food-and-drink/features/is-this-the-end-of-meat-7765871.html|arkivdato=12-a de marto 2018|alirdato=12-a de marto 2018}}</ref> inter 2012 kaj 2015, ĝis 553 milionoj da [[Usona dolaro|usonaj dolaroj]] jare. De Vegetarische Slager, la unua konata vegetara buĉisto, vendanta imitajn viandojn, malfermiĝis en [[Nederlando]]<ref name=Shah8Jan2016>{{Citaĵo el novaĵo|familia nomo=Shah|persona nomo=Allie|dato=8-a de januaro 2016|titolo=Nation's first vegan butcher shop to open in Minneapolis Jan. 23|url=http://www.startribune.com/nation-s-first-vegan-butcher-shop-to-open-in-minneapolis-jan-23/364641531/|verkaĵo=Star Tribune|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180313000004/http://www.startribune.com/nation-s-first-vegan-butcher-shop-to-open-in-minneapolis-jan-23/364641531/|arkivdato=13-a de marto 2018|alirdato=12-a de marto 2018}}</ref> en 2010, dum la unua vegana buĉisto de Usono, Herbivorous Butcher, malfermiĝis en [[Mineapolo]] en 2016<ref name=Burt18May2012/><ref>{{Citaĵo el novaĵo|familia nomo=Walraven|persona nomo=Michel|dato=14-a de septembro 2011|titolo=Vegetarian butchers make a killing|url=https://www.rnw.nl/english/article/vegetarian-butchers-make-a-killing|dead-url=yes|eldoninto=Radio Nederland Wereldomroep / Radio Nederlando Tutmonda Worldwide|arkivurl=https://web.archive.org/web/20140404112944/https://www.rnw.nl/english/article/vegetarian-butchers-make-a-killing|arkivdato=4-a de aprilo 2014|alirdato=12-a de marto 2018}}</ref>. Antaŭ 2016, kvardek naŭ procentoj de usonanoj trinkis vegetaĵan lakton, kvankam 91 procentoj ankoraŭ trinkis bovinan lakton. En [[Unuiĝinta Reĝlando|Britio]], la vegetaĵa lakto-merkato pliiĝis je 155 procentoj en du jaroj, el 36 milionoj da litroj en 2011 ĝis 92 milionoj en 2013.<ref name=Shah8Jan2016/><ref>{{Citaĵo el novaĵo|familia nomo=Locker|persona nomo=Melissa|dato=7-a de januaro 2016|titolo=A Vegan 'Butcher Shop' Is Opening in Minnesota|url=http://time.com/4171727/a-vegan-butcher-shop-is-opening-in-minnesota/|verkaĵo=[[Time|TIME]]|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180313002730/http://time.com/4171727/a-vegan-butcher-shop-is-opening-in-minnesota/|arkivdato=13-a de marto 2018|alirdato=12-a de marto 2018}}{{Citaĵo el novaĵo|familia nomo=Gajanan|persona nomo=Mahita|dato=29-a de januaro 2016|titolo=The Herbivorous Butcher: sausage and steak – but hold the slaughter|url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2016/jan/29/the-herbivorous-butcher-minneapolis-minnesota-vegan-meats|verkaĵo=The Guardian|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180313002813/https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2016/jan/29/the-herbivorous-butcher-minneapolis-minnesota-vegan-meats|arkivdato=13-a de marto 2018|alirdato=12-a de marto 2018}}</ref> La lando spertis 185% pliigon en novaj veganaj produktoj inter 2012 kaj 2016. En 2011, la unuaj veganaj superbazaroj en [[Eŭropo]] aperis en [[Germanio]]: Vegilicious en [[Dortmund]] kaj [[Veganz]] en [[Berlino]]. Veganismo kreskis ankaŭ laŭ populareco en [[Honkongo]] kaj [[Ĉeftera Ĉinio|kontinenta Ĉinio]], precipe inter [[Y-Generacio|jarmiluloj]]<ref name="HongKong2017">{{Citaĵo el novaĵo|familia nomo=Moon|persona nomo=Louise|dato=28-a de oktobro 2017|titolo=Inside Hong Kong’s growing appetite for veganism|url=http://www.scmp.com/news/hong-kong/health-environment/article/2117326/inside-hong-kongs-growing-appetite-veganism|department=Hong Kong (Health & Environment)|verkaĵo= verkaĵo ''South China Morning Post|eldoninto= eldoninto grupo ''Alibaba''|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180410210738/http://www.scmp.com/news/hong-kong/health-environment/article/2117326/inside-hong-kongs-growing-appetite-veganism|arkivdato=10-a de aprilo 2018|alirdato=10-a de aprilo 2018|quote=In contrast, Hong Kong residents in 2015 consumed the highest amount of meat and seafood in the world, at 140kg per capita, a study by global market research company Euromonitor found. Yet in the five years from 2015 to 2020, China's vegan market is expected to rise by more than 17 per cent – marking the fastest growth rate internationally in that period and offering proof the trend has filtered into the region in recent years.}}</ref>. Oni taksis, ke la ĉina vegana merkato kreskos pli ol 17 procentojn inter 2015 kaj 2020, kio estis atendita kiel "la plej rapida kreskiga kurzo internacie en tiu periodo". Ĉi tio superas la antaŭviditan kreskon en la dua kaj tria plej rapide kreskantaj veganaj merkatoj internacie en la sama periodo, la [[Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj]] (10,6%) kaj Aŭstralio (9,6%). Entute, ekde 2016, la plej granda parto de veganaj konsumantoj tutmonde nuntempe vivas en Azia [[Pacifiko]] kun 9 procentoj de homoj sekvantaj veganan dieton.<ref name=MintelApril2016>{{Citaĵo el novaĵo|dato=April 2016|titolo=US sales of dairy milk turn sour as non-dairy milk sales grow 9% in 2015|url=https://www.mintel.com/press-centre/food-and-drink/us-sales-of-dairy-milk-turn-sour-as-non-dairy-milk-sales-grow-9-in-2015|dead-url=yes|eldoninto= eldoninto Mintel|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180126012935/https://www.mintel.com/press-centre/food-and-drink/us-sales-of-dairy-milk-turn-sour-as-non-dairy-milk-sales-grow-9-in-2015|arkivdato=26-a de januaro 2018|alirdato=12-a de marto 2018.}}</ref> [[Dosiero:Veganz, Warschauer Straße 33, Berlin, September 2014.jpg|eta|maldekstra|250ra|[[Veganz]] en [[Berlino]], la unua vegana superbazaro en [[Eŭropo]]]] Kontraŭ la bildo de sinsenigo montrita de kontraŭantoj de bestaj rajtoj, veganismo estis promociita kiel ŝikeca afero; en 2015, la redaktisto de [[Yahoo!]] Manĝado deklaris ke ĝi fariĝis "varo"<ref>{{Citaĵo el novaĵo|familia nomo=Gordinier|persona nomo=Jeff|dato=29-a de septembro 2015|titolo=Vegans Go Glam|url=https://www.nytimes.com/2015/09/30/dining/vegan-diet-lifestyle-recipes.html|verkaĵo=The New York Times|loko=Calabasas, California|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180313061550/https://www.nytimes.com/2015/09/30/dining/vegan-diet-lifestyle-recipes.html|arkivdato=13-a de marto 2018|alirdato=13-a de marto 2018;}}</ref>. [[Famulo]]j, [[atleto]]j, kaj [[politikisto]]j adoptis veganajn dietojn, kelkaj serioze, aliaj nur portempe.<ref>{{Citaĵo el novaĵo|familia nomo=Holpuch|persona nomo=Amanda|dato=26 novembro 2013|titolo=Al Gore follows Bill Clinton's lead with apparent turn to veganism |url=https://www.theguardian.com/world/2013/nov/26/al-gore-goes-vegan-bill-clinton|verkaĵo=The Guardian|loko=Novjorko|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180313062347/https://www.theguardian.com/world/2013/nov/26/al-gore-goes-vegan-bill-clinton|arkivdato=13-a de marto 2018|alirdato=13-a de marto 2018}}{{Citaĵo el novaĵo|familia nomo=Stein|persona nomo=Joel |dato=4-a de novembro 2010|titolo=The Rise of the Power Vegans|url=https://www.businessweek.com/magazine/content/10_46/b4203103862097.htm |verkaĵo=[[Bloomberg BusinessWeek]]|arkivurl=https://web.archive.org/web/20120128224823/http://www.businessweek.com/magazine/content/10_46/b4203103862097.htm|arkivdato=28-a de januaro 2012|alirdato=13-a de marto 2018}}</ref> La ideo pri "fleksebla vegano" gajnis monon: la kolumnisto pri nutrado de [[The New York Times]], Mark Bittman, en '' VB6'' (2013), rekomendis manĝi veganan manĝon ĝis la 6-a ptm.<ref name=Mesure8Dec2013/><ref name=Guttman4Oct2013>{{Citaĵo el novaĵo|familia nomo=Guttman|persona nomo=Amy|dato=4-a de oktobro 2013|titolo=Meat-Drenched Oktoberfest Warms To Vegans|url=https://www.npr.org/sections/thesalt/2013/10/04/229181556/meat-drenched-oktoberfest-warms-to-vegans|department=The Salt|eldoninto=NPR|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180313070451/https://www.npr.org/sections/thesalt/2013/10/04/229181556/meat-drenched-oktoberfest-warms-to-vegans|arkivdato=13-a de marto 2018|alirdato=13-a de marto 2018}}</ref> En 2013, la [[Oktobrofesto|Oktoberfesto]] en [[Munkeno]], tradicie afero pri viandaĵoj, ofertis veganajn pladojn por la unua fojo en sia 200-jara historio.<ref name=Mesure8Dec2013>{{Citaĵo el novaĵo|familia nomo=Mesure|persona nomo=Susie|dato=8-a de decembro 2013|titolo=Veganism 2.0: Let them eat kale|url=https://www.independent.co.uk/life-style/food-and-drink/news/veganism-20-let-them-eat-kale-8990874.html|verkaĵo=The Independent|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180313002821/https://www.independent.co.uk/life-style/food-and-drink/news/veganism-20-let-them-eat-kale-8990874.html|arkivdato=13-a de marto 2018|alirdato=12-a de marto 2018}}</ref><ref name=Khomami8Feb2015>{{Citaĵo el novaĵo|familia nomo=Khomami|persona nomo=Nadia|dato=8-a de februaro 2015|titolo=From Beyoncé to the Baftas, vegan culture gets star status|url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2015/feb/08/veganism-celebrities-baftas-beyonce-health-animal-welfare|verkaĵo=The Guardian|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180313002807/https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2015/feb/08/veganism-celebrities-baftas-beyonce-health-animal-welfare|arkivdato=13-a de marto 2018|alirdato=12-a de marto 2018|quote=In 2012 there were an estimated 150,000 vegans in the UK, a number thought to have increased dramatically. Mintel's 2014 report on the market for dairy drinks, milk and cream, showed the non-dairy market jumping from 36m litres in 2011 to 92m litres in 2013, an increase of 155%. Plant-based, non-dairy foods are worth £150.6m a year and sales of soya-based alternatives to yoghurt are rising by 8% year on year.}}</ref><ref>{{Citaĵo el novaĵo|familia nomo=Wandel|persona nomo=Hannah|editor-familia nomo=Witkop|editor-persona nomo=Nathan|dato=10-a de marto 2011|titolo=Europe's first vegan supermarket opens in Dortmund|url=http://www.dw.com/en/europes-first-vegan-supermarket-opens-in-dortmund/a-14903137|dead-url=yes|eldoninto=[[Deutsche Welle]]|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180127090327/http://www.dw.com/en/europes-first-vegan-supermarket-opens-in-dortmund/a-14903137|arkivdato=27-a de januaro 2018|alirdato=12-a de marto 2018}}</ref> Kritikantoj de veganismo pridubis la evoluan legitimecon kaj sanajn efikojn de vegana dieto<ref name="HongKong2017"/>, kaj montris longdaŭran filozofian tradicion, kiu diris, ke homoj estas superaj al aliaj bestoj.<ref>Rachel A. Ankeny, "Food and Ethical Consumption", in J. M. Pilcher (eld.), ''The Oxford Handbook of Food History'', Oxford University Press, 2012, [https://books.google.com/books?id=KDNpAgAAQBAJ&pg=PA464 464].</ref><ref>Anthony Bourdain, ''Kitchen Confidential'', Novjorko: Bloomsbury Publishing, 2000, 70.</ref> [[Anthony Bourdain]], fama kuiristo, verkis en 2000, ke "vegetaranoj, kaj ilia frakcio simila al [[Hizbulaho]],<ref>Matthew B. Ruby, [https://foodethics.univie.ac.at/fileadmin/user_upload/p_foodethik/Ruby__Matthew_2012._Research_Review_Vegetarianism._A_blossoming_field_of_study.pdf "Vegetarianism. A blossoming field of study"], ''Appetite'', 58(1), februaro 2012, 141–150.</ref> la veganoj, estas konstante iritantaj al iu ajn kuiristo, kiu valoras meritojn". Pluraj vegetaraj verkistoj argumentis, ke la restriktoj de vegana vivmaniero estas nepraktikaj, kaj ke vegetarismo estas pli bona celo.<ref>Tzachi Zamir, ''Ethics and the Beast'', Princeton: Princeton University Press, 2011, 97.</ref> == Bestodevenaj produktoj == === Evito === [[Dosiero:Veganz, Schivelbeiner Straße 34, Berlin, June 2012.jpg|eta|250ra|Viand-imitaĵoj en Veganz, vegana superbazaro en Berlino]] Veganoj ne manĝas [[bovaĵo]]n, [[porkaĵo]]n, [[kokaĵo]]n kaj aliajn [[Kortobirdo|birdaĵo]]jn, [[ĉasbestoj]]n, marbestojn, [[ovo]]jn, [[Laktoprodukto|laktaĵoj]]n aŭ aliajn bestajn produktojn. Dietaj veganoj eventuale uzas bestajn produktojn en [[Vesto|vestaĵo]]<nowiki/>j (kiel [[ledo]]n, [[lano]]n kaj [[silko]]n), en higienaj purigaĵoj kaj simile. Etika veganismo etendiĝas ne nur al manĝaĵoj, sed ankaŭ al portado aŭ uzo de bestodevenaj produktoj, kaj malakceptas la varojn en kiuj troviĝas rekte bestaj devenoj aŭ nerekte besta ekspluatado. La [[Vegana Societo|Brita Vegana Societo]] certigas produkton nur se ĝi estas libera je besta implikiĝo kaj praktiko kiel eble, inkluzive de [[Vivisekcio|perbesta testado]], sed "agnoskas, ke ne ĉiam eblas fari elekton, kiu evitas la uzon de bestoj", afero emfazita en 2016 kiam iĝis konate, ke la novaj cirkulantaj [[Brita pundo|britaj pundoj]] je £ 5 enhavas [[sebo]]n.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://vegansociety.com/Lifestyle-And-Nutrition/Food/Criteria-for-Vegan-Food.aspx|titolo=Criteria for Vegan Food|eldoninto=Vegana Societo |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100207022227/http://vegansociety.com/Lifestyle-And-Nutrition/Food/Criteria-for-Vegan-Food.aspx |arkivdato=7-a de februaro 2010 |alirdato=13-a de marto 2018}}</ref> Grava maltrankvilo estas la kazo de [[Kuracilo|medikamento]]<nowiki/>j, kiuj estas kutime testataj sur bestoj por certigi, ke ili estas efikaj kaj sekuraj, kaj povas ankaŭ enhavi bestajn ingrediencojn, kiel [[laktozo]], [[gelateno]] aŭ [[Stearata acido|stearato]]j. Povas esti neniu alternativo al preskribita medikamento aŭ tiuj alternativoj eble ne taŭgas, malpli efikas, aŭ havas pli malfavorajn kromefikojn.<ref name=VTS>{{Citaĵo el la reto|url=https://vegansociety.com/your-business/vegan-trademark-standards|titolo=Vegan Trademark standards|eldoninto=Vegana Societo|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180314010829/https://vegansociety.com/your-business/vegan-trademark-standards|arkivdato=14-a de marto 2018|alirdato=13-a de marto 2018}}</ref><ref name=AmVeg>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.americanvegan.org/vegan.htm|titolo=What is Vegan?|eldoninto=[[Usona Vegana Societo]]|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180317065205/http://www.americanvegan.org/vegan.htm|arkivdato=17-a de marto 2018|alirdato=17-a de marto 2018}}</ref> Eksperimentado per laboratoriaj bestoj ankaŭ estas uzata por pritaksi la sekurecon de [[vakcino]]j, [[Manĝa aldonaĵo|manĝaĵaj aldonaĵoj]], [[Kosmetiko|kosmetikaĵoj]], [[Lavpasto|hejmaj higienaj produktoj]], laborejaj kemiaĵoj, kaj multaj aliaj substancoj.<ref name=VSmedications>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.vegansociety.com/resources/nutrition-and-health/medications|titolo=Medications|eldoninto=Vegana Societo|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180314011249/https://www.vegansociety.com/resources/nutrition-and-health/medications|arkivdato=14-a de marto 2018|alirdato=13-a de marto 2018}}</ref><ref name="Guardian 29-a de novembro 2016">{{citaĵo el novaĵo |familia nomo= Kollewe |persona nomo= Julia | titolo= Bank of England urged to make new £5 note vegan-friendly |url= https://www.theguardian.com/business/2016/nov/29/bank-of-england-urged-to-make-new-5-note-vegan-friendly | dato= 29-a de novembro 2016|newspaper= [[The Guardian]] |loko=Londono| alirdato= 7-a de januaro 2019 }}</ref><ref name="BBC News 8-a de decembro 2016">{{citaĵo el la reto | titolo= How difficult is it to avoid animal products in everyday life? |url= https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-38205600 | familia nomo= Halford | persona nomo= Jodie| dato= 8-a de decembro 2016| website= [[BBC News Online]] | alirdato= 7-a de januaro 2019 }}</ref> La filozofo [[Gary Steiner]] argumentas, ke ne eblas esti tute vegana, ĉar bestaj uzoj kaj produktoj estas "profunde kaj nepercepteble teksitaj en la ŝtofon de la homa socio". Oftaj bestaj produktoj inkluzivas [[albumino]]n, [[alantoino]]n, [[abelvakso]]n, [[sango]]n, fiŝvostaĵon, [[osta porcelano]], [[karmino]]n, [[kazeino]]n, [[kastoreo]]n, [[Karmino|koĉenilo]]n, [[elastino]]n, [[Emuoleo|emu-oleo]]n, gelatenon, [[mielo]]n, [[keratino]]n, [[Laktata acido|laktatan acidon]], ktp. Kelkaj el ĉi tiuj estas kemiaj komponaĵoj, kiuj povas esti derivitaj el bestaj produktoj, plantoj aŭ petrolkemiaĵoj. [[Alantoino]], [[laktata acido]], [[Vitamino A|retinolo]] kaj [[skualeno]], ekzemple, povas esti veganaj. Ĉi tiujn produktojn kaj iliajn originojn ne ĉiam inkluzivas la listo de ingrediencoj. Legomoj mem, eĉ el organikaj bienoj, povas uzi bestajn sterkojn; "veganikaj" legomoj nur uzas sensterkan [[komposto]]n.<ref name=NRC2004>{{citaĵo el libro |dato= 2004|titolo= Science, Medicine, and Animals. Safety Testing |url= https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK24645/ |loko= Washington (DC): National Academies Press (US) |eldoninto= National Research Council (US) Committee to Update Science, Medicine, and Animals}}</ref> Veganoj ne aĉetas lanajn vestojn, silkajn [[koltuko]]<nowiki/>jn, ledajn ŝuojn, litotukojn, kiuj enhavas [[Grizaj anseroj|anserajn]] aŭ anasajn plumojn, perlajn juvelojn, ordinaran sapon <ref>Stepaniak 2000, [https://books.google.com/books?id=6Ia5eZIlgLUC&pg=PA20 20], [https://books.google.com/books?id=6Ia5eZIlgLUC&pg=PA115 115–118], [https://books.google.com/books?id=6Ia5eZIlgLUC&pg=PA154 154].</ref>(kutime enhavantan bestajn grasojn), aŭ kosmetikaĵojn, kiuj enhavas bestajn produktojn.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.veganpeace.com/ingredients/ingredients.htm|titolo=Ingredients|familia nomo=Embar|persona nomo=Wanda|eldoninto=Vegan Peace|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180126012455/https://www.veganpeace.com/ingredients/ingredients.htm|arkivdato=26-a de januaro 2018|dead-url=yes|alirdato=13-a de marto 2018}}David L. Meeker (eld.), [http://assets.nationalrenderers.org/essential_rendering_book.pdf ''Essential Rendering: All About The Animal By-Products Industry''], National Renderers Association, 2006.</ref><ref>{{citaĵo el novaĵo |familia nomo=Barkham |persona nomo=Patrcik |titolo='We’re humus sapiens': the farmers who shun animal manure |url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2019/jan/12/were-humus-sapiens-the-farmers-who-shun-animal-manure |alirdato=14-a de januaro 2019 |verkaĵo=[[The Guardian]] |dato=12-a de januaro 2019}}</ref> Iuj evitas kelkajn vakcinojn; la [[kontraŭgripa vakcino]], ekzemple, kutime kreskas en kokinaj ovoj, kvankam efika alternativo, ''Flublok'', estas vaste havebla en Usono. Neveganaĵoj akiritaj antaŭ ol ili fariĝis veganaj povus esti donacitaj kiel [[karitato]] aŭ uzataj ĝis eluziĝo. Kelkaj veganaj vestoj, precipe ledaj alternativoj, estas faritaj el nafto-produktoj, kiuj kaŭzis kritikojn pro la [[Mediprotekto|media]] damaĝo implikita en ilia produktado.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.cdc.gov/flu/protect/vaccine/qa_flublok-vaccine.htm|titolo=Flublok Seasonal Influenza (Flu) Vaccine|dato=14-a de decembro 2017|eldoninto=[[Centroj por Kontrolo kaj Preventado de Malsanoj]] (''[[Centers for Disease Control and Prevention]]'') en [[Usono]]|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180314013058/https://www.cdc.gov/flu/protect/vaccine/qa_flublok-vaccine.htm|arkivdato=14-a de marto 2018|alirdato=13-a de marto 2018}}</ref> === Ovoj kaj laktaĵoj === [[Dosiero:Animal Abuse Battery Cage 01.jpg|eta|Ekspluatado de kokinoj]] [[Dosiero:Animal Abuse Battery Cage 02.jpg|eta|Kokinoj en kaĝoj]] La ĉefa diferenco inter vegana kaj [[Vegetarismo|vegetara]] dietoj estas, ke veganoj ekskludas laktaĵojn kaj ovojn. Etikaj veganoj evitas ilin pro la premiso ke ilia produktado kaŭzas bestajn suferojn kaj antaŭtempan morton. En la produktado de ovoj, plej multaj masklaj idoj estas forigitaj kaj mortigitaj ĉar ili ne demetas ovojn. Por akiri bovinan lakton, la bovinoj estas perforte kaj artefarite gravedigitaj por produkti lakton; ili kapablas doni lakton dum tri aŭ sep jaroj, kaj post tio estas buĉitaj. Iliaj bovidoj ofte estas apartigitaj de siaj patrinoj post 24 horoj post la naskiĝo, kaj ricevas laktan anstataŭanton por reteni la bovinan lakton por homa konsumo. La bovidoj estas buĉitaj preskaŭ tuj post la naskiĝo, senditaj por bovidaĵ-produktado, aŭ breditaj por iĝi bovaĵo.<ref name="Slate">{{Citaĵo el gazeto|url=https://www.slate.com/articles/life/food/2008/07/the_great_vegan_honey_debate.html|titolo=The Great Vegan Honey Debate: Is honey the dairy of the insect world?|familia nomo=Engber|persona nomo=Daniel|dato=30-a de julio 2008|gazeto=Slate|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180309213633/https://www.slate.com/articles/life/food/2008/07/the_great_vegan_honey_debate.html|arkivdato=9-a de marto 2018|alirdato=9-a de marto 2018}}</ref> === Mielo kaj silko === Veganaj grupoj malkonsentas pri insektaj produktoj.<ref name=AmVeg/><ref name="Slate"/><ref name="VeganSoc">{{Citaĵo el la reto|url=https://www.vegansociety.com/go-vegan/honey-industry|titolo=The honey industry|eldoninto=[[Vegana Societo]]|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180309212116/https://www.vegansociety.com/go-vegan/honey-industry|arkivdato=9-a de marto 2018|alirdato=9-a de marto 2018}}</ref> Nek la [[Vegana Societo|Brita Vegana Societo]] nek la [[Usona Vegana Societo]] konsideras, ke [[mielo]], [[silko]] kaj aliaj insektaj produktoj taŭgas por veganoj.<ref name=egg>S. Aerts kaj aliaj, "Culling of day-old chicks: opening the debates of Moria?" in Kate Millar, Pru Hobson West, Brigitte Nerlich (eld.), ''Ethical Futures: Bioscience and Food Horizons'', Wageningen Academic Publishers, 2009, [https://books.google.com/books?id=cFwbq035LsQC&pg=PA117 117].</ref> Insektodevenaj produktoj povas esti difinitaj multe pli vaste, ĉar komercaj abeloj estas uzataj por poleni ĉirkaŭ 100 malsamajn manĝkultivaĵojn.<ref>Lori Gruen, ''Ethics and Animals'', Cambridge University Press, 2011, 85–86.</ref><ref>Erik Marcus, ''Veganism: The New Ethics of Eating'', McBooks Press, 2000, [https://books.google.com/books?id=ONYfgAGyvPQC&pg=PA128 128–129].</ref> === Manĝaĵo por dombestoj === Pro la media efiko de vianda bestomanĝaĵo kaj la etikaj problemoj kiujn ĝi prezentas por veganoj, multaj veganaj aktivuloj etendas sian filozofion por inkludi la dietojn al [[dombesto]]j.<ref name="PetFoodEnvironment">{{Citaĵo el novaĵo|familia nomo=Heinze|persona nomo=Cailin|dato=15-a de marto 2017|titolo=A big pawprint: The environmental impact of pet food|url=https://theconversation.com/a-big-pawprint-the-environmental-impact-of-pet-food-74004|department=Environment+Energy|verkaĵo=retejo The Conversation|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180413223017/https://theconversation.com/a-big-pawprint-the-environmental-impact-of-pet-food-74004|arkivdato=13-a de aprilo 2018|alirdato=13-a de aprilo 2018}}{{Citaĵo el novaĵo|familia nomo=Hewitt|persona nomo=Alison|dato=4-a de aŭgusto 2017|titolo=The truth about cats' and dogs' environmental impact|url=https://newsroom.ucla.edu/releases/the-truth-about-cats-and-dogs-environmental-impact|department=UCLA Newsroom|eldoninto=[[Universitato de Kalifornio ĉe Los-Anĝeleso]]|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180412030628/https://newsroom.ucla.edu/releases/the-truth-about-cats-and-dogs-environmental-impact|arkivdato=12-a de aprilo 2018|alirdato=12-a de aprilo 2018}}</ref><ref name="Rastogi2010">{{Citaĵo el libro|url=https://www.slate.com/articles/health_and_science/the_green_lantern/2010/02/the_trouble_with_kibbles.html|titolo=The Trouble With Kibbles|familia nomo=Rastogi|persona nomo=Nina|dato=23-a de februaro 2010|department=Health and Science (The Green Lantern)|magazine=[[Slate (magazine)|Slate]]|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180412083930/https://www.slate.com/articles/health_and_science/the_green_lantern/2010/02/the_trouble_with_kibbles.html|arkivdato=12-a de aprilo 2018|alirdato=12-a de aprilo 2018}}</ref><ref name="PetFoodEthics">{{Citaĵo el gazeto|familia nomo=Wakefield|persona nomo=Lorelei A.|kunaŭtoroj=Shofer, Frances S.|last3=Michel|first3=Kathryn E.|titolo=Evaluation of cats fed vegetarian diets and attitudes of their caregivers|gazeto=Journal of the American Veterinary Medical Association|dato=1-a de julio 2006|volumo=229|numero=1|paĝoj=70–3|doi=10.2460/javma.229.1.70|pmid=16817716|jaro=2006}}{{Citaĵo el gazeto|familia nomo=Rothgerber|persona nomo=Hank|dato=1-a de septembro 2013 |titolo=A Meaty Matter: Pet Diet and the Vegetarian's Dilemma|gazeto=Appetite|volumo=68|paĝoj=76–82|doi=10.1016/j.appet.2013.04.012|eissn=1095-8304|issn=0195-6663|lccn=83646052|pmid=23619313}}{{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.theguardian.com/environment/blog/2010/may/24/vegetarianism-pets-national-vegetarian-week-cats-dogs|titolo=The ethics of veggie cats and dogs|familia nomo=Welch|persona nomo=Dan|kunaŭtoroj=Brown, Katy|dato=24-a de majo 2010|newspaper=''[[The Guardian]]''|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180412024445/https://www.theguardian.com/environment/blog/2010/may/24/vegetarianism-pets-national-vegetarian-week-cats-dogs|arkivdato=12-a de aprilo 2018|alirdato=12-a de aprilo 2018}}{{Citaĵo el la reto|url=https://io9.gizmodo.com/the-animal-lovers-dilemma-i-dont-eat-meat-but-my-pet-1717715778|titolo=The Animal-Lover's Dilemma: I Don't Eat Meat, but My Pet Does|familia nomo=Gonzalez|persona nomo=Robbie|dato=31-a de julio 2015|eldoninto=io9|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180412092746/https://io9.gizmodo.com/the-animal-lovers-dilemma-i-dont-eat-meat-but-my-pet-1717715778|arkivdato=12-a de aprilo 2018|alirdato=12-a de aprilo 2018}}{{Citaĵo el la reto|url=http://www.veganfoodandliving.com/should-we-feed-cats-and-dogs-a-vegan-diet/|titolo=Should we feed cats and dogs a vegan diet?|familia nomo=Greener|persona nomo=Helen Bee|dato=15-a de novembro 2017|website=Vegan Food & Living|eldoninto=Anthem Publishing|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180413222123/http://www.veganfoodandliving.com/should-we-feed-cats-and-dogs-a-vegan-diet/|arkivdato=13-a de aprilo 2018|alirdato=13-a de aprilo 2018}}</ref> Ĉi tio estas precipe vera por hejmaj katoj kaj hundoj, por kiuj veganaj manĝaĵoj estas haveblaj kaj nutre kompletaj, kiel ''Vegepet''. Tamen, ĉi tiu praktiko estis traktita singardeme kaj kritike, precipe rilate al veganaj kataj dietoj ĉar [[felisedoj]] estas devaj karnomanĝuloj. Kvankam nutre kompletaj veganaj dombestaj dietoj kompareblas al viand-bazitaj por katoj kaj hundoj, en aŭgusto 2015 multaj komercaj veganaj dombestaj markoj ne plenumis regulojn pri nutra taŭgeco de la Asocio de Usonaj Bestomanĝaĵaj Kontrolistoj. === Mortintaj bestoj dum rikolto === [[Dosiero:WildRat.jpg|eta|maldekstra|250ra|Rato apartenanta al [[Bruna rato]] en ne-urba medio.]] Steven Davis, instruisto pri bestosciencoj de la [[Universitato de Oregono]], demandis la filozofon [[Tom Regan]] en 2001 pri la diferenco inter mortigo de kamparana muso dum rikoltado de manĝaĵo kaj mortigo de porko por manĝado. La respondo de Regan estis io, kion Davis nomas "principo de malpleja damaĝo", laŭ kiu oni devas elekti manĝaĵojn, kiuj mallonge kaŭzas la plej malgrandan damaĝon al la plej malgranda nombro de bestoj. Davis argumentis ke planto-bazita dieto povas kaŭzi pli da mortoj ol dieto kiu enhavas viandon de herb-nutritaj [[remaĉuloj]]. Andy Lamey, filozofo de la [[Universitato Monash]], kontraŭis la saman argumenton; laŭ li, manĝado de kultivitaj legomoj kaŭzas pli da mortoj al musoj, [[rato]]j, [[Lav-urso|lavursoj]] kaj aliaj sovaĝaj bestoj ol mortoj implikitaj en bredado kaj buĉado de bovinoj pro viando. Andy nomis la respondon de Tom Regan "la argumento vegetarana hamburgero". Davis taksis, surbaze de studo kiu rakontis, ke la kvanto da kamparanaj musoj reduktiĝis je 25% hektare - ĉi tiu cifero inkluzivas migradon kaj naturan mortecon - post la rikolto. Davis taksis, ke po dek bestoj en hektaro ĉiujare estas mortigitaj dum agrikulturaj agadoj. Li argumentis, ke se ĉiuj 490.000 km2 da plugebla tero en la kontinenta [[Usono]] estus uzataj por vegana dieto, ĉirkaŭ 500 milionoj da bestoj mortus ĉiujare. Sed se la duono de ĉi tiuj kampoj estus uzata kiel paŝta tero por remaĉuloj kaj supozante, ke la tuta monda loĝantaro konsumas viandon, ĝi taksas, ke nur 900.000 bestoj jare mortus. Sekve, laŭ li, kaj laŭ la principo de malpleja damaĝo, ni devas ŝanĝi al dieto bazita sur viando de remaĉuloj anstataŭ plantdevena dieto. [[Dosiero:Spanish Ibex Portrait.jpg|eta|250ra|Remaĉulo ([[Pirenea kapro]])]] La analizo de Davis estis refutita en 2003 fare de Gaverik Matheny en la Gazeto pri Agrikulturo kaj Media Etiko. Matheny argumentis ke Davis miskalkulis la nombron de mortintaj bestoj kaj bazigis siajn figurojn pri la kvanto de tero prefere ol pri la nombro de konsumantoj kaj limigis sian analizon al herb-manĝigitaj remaĉuloj, anstataŭ la bestoj enfermitaj en farmoj je industriaj skaloj. Li ankaŭ diris, ke Davis egaligis vivon kun [[vivkvalito]], enfokusiĝante sur la ciferoj anstataŭ la damaĝo kaj sufero kaŭzita al la bredataj bestoj por la produktado de nutraĵoj, inter tiuj damaĝoj troviĝas: stampado, senkornigo, kaj [[kastro]], vivo en malliberejo, transportado sen manĝaĵoj kaj akvo, rekte al buĉejo. Matheny argumentis ke «eble vegetarismo permesas al la bestoj havi pli bonkvalitan vivon» Alia filozofo, Andy Lamey, ankaŭ argumentis, ke la kalkulado de Davis pri rikoltaj mortoj estis misa. Ĝi baziĝis sur du studoj: unu, kiu inkluzivis mortojn pro [[predado]], kiu laŭ li estas morale malhelpebla de Regan, ĉar ili ne rilatas al homaj agoj. Alia temas pri la kultivado de [[sukerkano]], kiu laŭ Lamey havas malmultan gravecon rilate al hazardaj mortoj, kiuj estas etike malsamaj de intencaj mortoj kaj ke se Davis inkludas akcidentajn mortojn laŭ morala kosto de veganismo, ĝi ankaŭ devus inkluzivi mortojn hazarde kaŭzitajn de lia proponita dieto, kiu, laŭ Lamey "lasas Davis-on, anstataŭ Regan, kun la malpli kredinda argumento". === Personaj higienaj produktoj === [[Dosiero:Oliiviöljysaippua.JPG|eta|Vegana sapo farita el olivoleo; sapo estas kutime farita el [[sebo]] (besta graso).]] Veganoj anstataŭigas [[Higieno|personajn higienajn prizorgilojn]] kaj [[lavpasto|hejmajn purigilojn]] enhavantajn bestajn produktojn per produktoj veganaj, kiel vegana [[dentfadeno]] el [[Bambuo|bambua fibro]]. Bestaj ingrediencoj estas ĉie, ĉar ili estas relative malmultekostaj. Post kiam bestoj estas buĉitaj por akirado de la viando, la restaĵoj de kelkaj el tiuj materialoj, precipe la graso, estas uzataj por la homaj higienaj produktoj. Inter la plej oftaj best-derivitaj ingrediencoj troviĝas: [[sebo]] en sapo; [[Glicerino|glicerolo]] el [[kolageno]], kiu estas uzita kiel [[lubrikaĵo]] kaj humidigaĵo en multaj produktoj por prizorgo de la hararo, hidratigaj kremoj, [[Razoŝaŭmo|razo-ŝaŭmo]]<nowiki/>j, [[sapo]]j kaj [[Dentopasto|dentpasto]]j;<ref name=toiletries/> La [[lanolino]] el ŝafida lano ofte troviĝas en lipa balzamo kaj hidratigaj kremoj; [[stearata acido]] estas ofta ingredienco en vizaĝkremoj, razŝaŭmoj kaj [[ŝampuo]]j, (samkiel [[glicerino]], ĝi povas esti plantdevena, sed kutime estas best-devena); [[laktata acido]], [[alfa-hidroksida acido]] derivita el besta lakto, estas uzata en hidratigaĵoj; [[alantoino]], el la planto [[oficina simfito]] aŭ urino de bovinoj, troviĝas en ŝampuoj, kremoj kaj [[dentopasto]];<ref name=toiletries>''Animal Ingredients A to Z'', E. G. Smith Collective, 2004, 3rd edition; Lars Thomsen and Reuben Proctor, ''Veganissimo A to Z'', The Experiment, 2013 (first published in Germany, 1996).{{Citaĵo el la reto|url=https://www.peta.org/living/food/animal-ingredients-list/|titolo=Animal-Derived Ingredients Resource|dato=18-a de aprilo 2012|eldoninto=[[PETA]]|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180315020126/https://www.peta.org/living/food/animal-ingredients-list/|arkivdato=15-a de marto 2018|alirdato=14-a de marto 2018}}</ref> kaj [[karmino]] de [[kokkoideoj]], kiel la ina [[Karmino|koĉenilo]], estas uzata en manĝaĵoj kaj kosmetikaĵoj por produkti ruĝajn kaj rozajn kolorojn. [[Dosiero:Synthetic PU leather HC1.jpg|eta|maldekstra|Sintezaj ledoj]] ''Bestaj Ingrediencoj A ĝis Z'' (2004) kaj ''Veganissimo A ĝis Z'' (2013) listigas kiuj ingrediencoj eble estas bestaj. La sunflora emblemo de la [[Vegana Societo|Brita Vegana Societo]] kaj la kuniklo-logoo de [[People for the Ethical Treatment of Animals|PETA]] signifas, ke la produkto estas atestita vegana, kio inkluzivas, ke ne okazis perbestaj testoj. La emblemeto ''Leaping Bunny'' montras neokazon de besta testado, sed ne nepre veganecon. La kriterioj de la Vegana Societo por vegana atestilo estas, ke la produkto ne enhavas bestajn produktojn, kaj ke nek la fina vestaĵo nek ĝiaj ingrediencoj estis testitaj sur bestoj de, aŭ nome de, la fabrikanto, aŭ de iu ajn, kiun la fabrikanto regas. Ĝia retejo enhavas liston de atestitaj produktoj, same kiel la aŭstralia Elektu Senkruelon.<ref>{{Citaĵo el novaĵo|familia nomo=Mestel|persona nomo=Rosie|dato=20-a de aprilo 2012|titolo=Cochineal and Starbucks: Actually, this dye is everywhere|url=https://articles.latimes.com/2012/apr/20/news/la-heb-cochineal-starbucks-20120420|dead-url=yes|verkaĵo=[[Los Angeles Times]]|arkivurl=https://web.archive.org/web/20161206021847/https://articles.latimes.com/2012/apr/20/news/la-heb-cochineal-starbucks-20120420|arkivdato=6-a de decembro 2016|alirdato=14-a de marto 2018}}</ref><ref>Raymond Eller Kirk, Donald Frederick Othmer, ''Kirk-Othmer Chemical Technology of Cosmetics'', John Wiley & Sons, 2012, 535.</ref> ''Beauty Without Cruelty'', fondita kiel bonfara asocio en 1959, estis unu el la plej fruaj fabrikantoj de kaj atestantoj pri higienaj produktoj en kiuj oni ne uzas bestojn. Pluraj internaciaj kompanioj produktas senbestajn produktojn, inkluzive de vestaĵoj, ŝuoj, modaj vestaĵoj kaj [[kandelo]]<nowiki/>j. Veganoj evitas vestaĵon, kiu enhavas [[silko]]n, [[lano]]n <ref name=Stepaniak>{{citaĵo el libro|titolo=The Vegan Sourcebook|aŭtoro=Joanne Stepaniak|dato=2000|url=https://books.google.com/books?id=6Ia5eZIlgLUC&pg=PA115|isbn=9780071392211 }}</ref>(inkluzive de ŝaf-lano, kaŝmirlano, angora fibro, [[mohajro]], kaj multaj aliaj fajnaj lanoj), felon, plumojn, perlojn, bestodevenajn kolorojn, ledon kaj aliajn specojn de ledo, aŭ aliajn bestoproduktojn.<ref name=VAcert>{{Citaĵo el la reto|url=https://vegan.org/certification/|titolo=Certification|eldoninto=Vegan Awareness Foundation|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180315022456/https://vegan.org/certification/|arkivdato=15-a de marto 2018|alirdato=14-a de marto 2018}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.onegreenplanet.org/lifestyle/how-to-read-a-cruelty-free-cosmetics-label/|titolo=How to Read a Cruelty-Free Cosmetics Label|familia nomo=Croswell|persona nomo=Alexis|dato=5-a de februaro 2014|eldoninto=One Green Planet|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180315021008/https://www.onegreenplanet.org/lifestyle/how-to-read-a-cruelty-free-cosmetics-label/|arkivdato=15-a de marto 2018|alirdato=14-a de marto 2018}}{{Citaĵo el la reto|url=http://www.leapingbunny.org/about/faq#answer-7|titolo=FAQ: Are all Leaping Bunny companies vegan (i.e., manufactured without animal by-products)?|eldoninto=Leaping Bunny|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180315023941/http://www.leapingbunny.org/about/faq#answer-7|arkivdato=15-a de marto 2018|alirdato=14-a de marto 2018}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://vegansociety.com/resources/lifestyle/shopping/trademark-search |titolo=Trademark search |eldoninto=Vegana Societo |arkivurl=https://web.archive.org/web/20180315025809/https://vegansociety.com/resources/lifestyle/shopping/trademark-search|arkivdato=15-a de marto 2018|alirdato=14-a de marto 2018}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://choosecrueltyfree.org.au/lists/vegan/|titolo=Choose Cruelty Free list (vegan) Archives|eldoninto=Choose Cruelty Free|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180315024633/https://choosecrueltyfree.org.au/lists/vegan/|arkivdato=15-a de marto 2018|alirdato=14-a de marto 2018}}</ref> Ledaj vestaĵoj plejparte estas faritaj el bovaj haŭtoj.<ref>Linzey, Andrew. "Dowding, Lady Muriel", ''Encyclopedia of Animal Rights and Animal Welfare''. Greenwood, 1998, 139 {{Citaĵo el la reto|url=https://www.beautywithoutcruelty.com/about-us|titolo=The History of 'Beauty Without Cruelty' (la historio de 'Beleco sen Krueleco')|eldoninto= eldoninto 'Beauty Without Cruelty'|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180315030116/https://www.beautywithoutcruelty.com/about-us|arkivdato=15-a de marto 2018|alirdato=14-a de marto 2018}}</ref> Veganoj rigardas la aĉeton de ledo, precipe de bovinoj, kiel financan subtenon por la viandindustrio. Vegetaranoj povas surmeti vestaĵojn kaj akcesoraĵojn el ne-bestaj derivitaj materialoj kiel [[kanabo]], [[lino]], [[kotono]], [[kanvaso]], [[poliestero]], artefarita ledo, [[kaŭĉuko]] kaj [[Vinila acetato|vinilo]]. Ledaj alternativoj povas veni el materialoj kiel [[korko]], [[ananaso]]j, kaj fungoledaĵo.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.businessnewsdaily.com/8093-vegan-businesses.html|titolo=13 Cool Vegan-Friendly Businesses That Inspire|familia nomo=Morgan|persona nomo=Brittney|dato=18-a de februaro 2016| =Business News Daily|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180315030922/https://www.businessnewsdaily.com/8093-vegan-businesses.html|arkivdato=15-a de marto 2018|alirdato=14-a de marto 2018}}</ref> == Vegana dieto == Veganaj dietoj baziĝas sur [[greno]]j kaj aliaj [[Semo (planto)|semoj]], [[Guŝo|legumoj]] (aparte [[fazeolo]]j), [[frukto]]j, [[legomo]]j, manĝeblaj [[fungoj]] kaj [[nukso]]j.<ref>Reed Mangels, Virginia Messina and Mark Messina, ''The Dietitian's Guide to Vegetarian Diets'', Jones & Bartlett Learning, 2011, [https://books.google.com/books?id=eJ10HoYQ2woC&pg=PA7 7].</ref> === Sojfabo === [[Dosiero:Warm Tofu with Spicy Garlic Sauce.jpg|eta|Varma tofuo kun ajla saŭco]] [[Dosiero:Textured_vegetable_protein.jpg|dekstra|eta|Sekaj [[Teksturhava sojfaba proteino|TSP]]-aj flokoj estas malmultekosta fonto de proteino pogrande aĉetite kaj povas esti aldonitaj al diversaj [[Vegetarismo|vegetaraj]] pladoj aŭ uzitaj kiel "etendigaĵo" aŭ suplemento por nepercepteble pligrandigi la volumenon de viandaĵo.]] Surogataj produktoj bazitaj sur sojfaboj ([[tofuo]]) aŭ [[sejtano]]j estas fontoj de vegetaĵa proteino, ofte en la formo de [[Kolbaso|vegetaraj kolbasoj]], viando kaj [[vegana hamburgero|burgeroj]].<ref name="bw">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.berkeleywellness.com/healthy-eating/food/article/fake-meat-gets-real|titolo=Fake Meat Gets Real|aŭtoro=Berkeley Wellness|dato=2-a de decembro 2014|website=Berkeley Wellness|eldoninto=[[Universitato de Kalifornio]]|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180225112004/http://www.berkeleywellness.com/healthy-eating/food/article/fake-meat-gets-real|arkivdato=25-a de februaro 2018|accessdato=25an de februaro 2018 }}</ref> Sojaĵoj estas bazaj elementoj en la veganaj dietoj, ĉar sojo estas kompleta proteino; t.e. ĝi havas ĉiujn neprajn aminoacidojn por homoj. Ili estas plej ofte konsumitaj en la formo de [[sojlakto]] kaj [[tofuo]], kio estas sojlakto miksita kun koagulanto. Tofuo enhavas diversajn teksturojn, depende de akva enhavo, ekde mola, duonmola, malmola ĝis tre malmola, por [[stufaĵo]]j kaj rostitaĵoj al mola aŭ silkeca por salatoj, desertoj kaj kirlaĵoj. Sojo estas manĝata ankaŭ en formo de [[tempeo]] kaj [[Teksturhava sojfaba proteino|tekstura vegetaĵa proteino]] (TVP); ankaŭ konata kiel teksturigita sojo, ĉi tiu lasta ofte estas uzata en saŭcoj por pastaĵoj aŭ kiel imitaĵo de haketita viando.<ref name=USDAtofu>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.fns.usda.gov/sites/default/files/SP16-2012os.pdf|titolo=Crediting Tofu and Soy Yogurt Products|familia nomo=Long|persona nomo=Cynthia|dato=22-a de februaro 2012|department=[[Food and Nutrition Service]]|eldoninto=Ministerio pri Agrikulturo de Usono |loko=Alexandria, VA|arkivurl=https://web.archive.org/web/20170712101903/https://www.fns.usda.gov/sites/default/files/SP16-2012os.pdf|arkivdato=12-a de julio 2017 |alirdato=13-a de marto 2018}}</ref> === Plantlaktoj, fromaĝoj, majonezo === [[Plantlakto]]j, kiel la [[sojlakto]], [[migdallakto]], grenlaktoj ([[avenlakto]], linlakto kaj [[rizlakto]]), [[kanablakto]] kaj [[Kokoslakto|kokosolakto]], estas uzataj anstataŭ lakto de bovinoj aŭ kaproj. Sojlakto liveras po 7 g da proteino en taso (240 ml), kompare kun 8 gramoj da proteino en taso da bovina lakto. [[Migdallakto]] havas pli malaltan koncentriĝon de [[energio]], [[karbonhidrato]]j kaj [[proteino]]j. Sojlakto devas ne esti uzata kiel anstataŭaĵo de patrina lakto por beboj. Beboj ne mamnutritaj povas manĝi komercan infanan formulon, kutime bazita sur bovinaj laktoj aŭ sojfabo. Ĉi-lasta estas konata kiel soj-bazita infana formulo aŭ SBIF.<ref name=WHOprotein>[http://whqlibdoc.who.int/trs/WHO_TRS_935_eng.pdf "Protein and Amino Acid Requirements in Human Nutrition"], WHO, 10-a de decembro 2014.</ref><ref name=USDAcucumber>[http://ndb.nal.usda.gov/ndb/foods/show/2994?format=Full "National Nutrient Database for Standard Reference Release 27, 11205, Cucumber, with peel, raw"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181224121932/https://ndb.nal.usda.gov/ndb/foods/show/2994?format=Full |date=2018-12-24 }}, USDA, 10-a de decembro 2014.</ref> [[Butero]] kaj [[margarino]] povas esti anstataŭitaj per alternativaj veganaj produktoj. Veganaj fromaĝoj estas faritaj el semoj kiel sezamo kaj sunfloro; [[nukso]]j, kiel migdaloj, [[pinsemo]]j kaj [[Akaĵuo|akaĵunuksoj]]; kaj [[sojfabo]]j, kokosoleo, [[nutra gisto]], [[tapioko]] kaj [[rizo]], inter aliaj ingrediencoj; kaj povas reprodukti la teksturojn kaj gustojn de laktaj fromaĝoj. [[Nutra gisto]] estas ofta anstataŭaĵo por la gusto de fromaĝo en veganaj receptoj. [[Vegana fromaĝo|Fromaĝaj anstataŭaĵoj]] povas esti farataj hejme, inkluzive de nuksoj, kiel ekzemple akaĵunuksoj.<ref>Mangels, Messina and Messina 2011, [https://books.google.com/books?id=eJ10HoYQ2woC&pg=PA77 77].</ref> === Surogatoj de ovo === [[Dosiero:043 - Ĉu homoj bezonas manĝi viandon -scivolemo - zdf.webm|eta|"Ĉu homoj bezonas manĝi viandon?" - video de la jutuba kanalo [[Scivolemo (projekto)|Scivolemo]]]] [[Dosiero:Agedashi tofu, fried tofu with broth.jpg|eta|maldekstra|Tofuo uzata kiel anstataŭaĵo de ovo]] La komercaj ov-anstataŭaĵoj estas disponeblaj kaj por kuirado kaj por bakado. La proteino en la ovoj pli densiĝas kiam ili estas varmigitaj kaj ligiĝas al aliaj ingrediencoj. Por kukoj, oni povas uzi kuleron da [[bakpulvoro]].<ref name="vegansoc">{{Citaĵo el la reto|url=https://www.vegansociety.com/whats-new/blog/20-amazing-things-you-can-do-aquafaba|titolo=20 amazing things you can do with aquafaba|familia nomo=Ryland|persona nomo=Ali|dato=22-a de majo 2015|eldoninto=[[Vegana Societo]]|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180305002913/https://www.vegansociety.com/whats-new/blog/20-amazing-things-you-can-do-aquafaba|arkivdato=5-a de marto 2018|alirdato=4-a de marto 2018}}</ref> Silka (mola) tofuo kaj pistita terpomo ankaŭ povas esti uzataj. Kikera [[guŝakvo]] povas esti uzata kiel ovaĵo kaj kirlita samkiel ovoblanko. Alia ovo-anstataŭaĵo en bakaĵoj estas [[banano]].<ref name="''Die 10 besten Ei-Alternativen: Kochen und Backen ohne Ei''">{{citaĵo el la reto | url=https://vebu.de/essen-genuss/pflanzliche-alternativen/eiersatz-die-besten-ei-alternativen/ | titolo=Die 10 besten Ei-Alternativen: Kochen und Backen ohne Ei | alirdato=2019-04-13 | arkivurl=https://web.archive.org/web/20190413155617/https://vebu.de/essen-genuss/pflanzliche-alternativen/eiersatz-die-besten-ei-alternativen/ | arkivdato=2019-04-13 }}</ref> [[Dosiero:Rawtomatopasta1.jpg|maldekstra|eta|Krudvegana plado el [[tomatsaŭco]] kun [[olivo]]j, [[celerio]], [[spinaco]] kaj nuksoj kaj kukumo]] === Krudveganismo === [[Krudveganismo]], kombinante veganismon kaj [[krudmanĝado]]n, ekskludas ĉiujn bestajn produktojn kaj manĝaĵojn kuiritajn super {{GdC|42}}. Kruda vegana dieto inkluzivas legomojn, fruktojn, nuksojn, grenojn kaj guŝojn, semojn kaj algojn. Estas multaj variaĵoj de la dieto, inkluzive de [[fruktomanĝado]]. === Nutraĵoj === ==== Proteinoj ==== Proteinoj konsistas el [[aminoacido]]j. Veganoj akiras sian tutan proteinon el plantoj, ĉionmanĝantoj kutime trionon, kaj duonon ov-lakta-vegetaranojn. Fontoj de plantaj proteinoj inkluzivas [[guŝo]]jn kiel sojfabojn (konsumitajn kiel [[tofuo]], [[tempeo]], [[Teksturhava sojfaba proteino|teksturigita sojfaba proteino]], [[sojlakto]] kaj [[edamame]])<ref>Mangels, Messina and Messina 2011, [https://books.google.com/books?id=eJ10HoYQ2woC&pg=PA71 71]; for their chapter on protein, [https://books.google.com/books?id=eJ10HoYQ2woC&pg=PA65 65–79].</ref>, [[Pizo (planto)|pizojn]], [[arakido]]jn, nigrajn [[fazeolo]]jn kaj [[kikero]]jn (ĉi tiujn lastajn ofte manĝatajn kiel [[Kikerkaĉo|humuso]]); grenojn kiel [[kvinoo]]n, nerafinitan rizon, [[maizo]]n, [[Hordeum|hordeon]], [[bulguro]]n kaj [[tritiko]]n (ĉi-lastan manĝatan kiel pano kaj [[sejtano]]); kaj nuksojn kaj semojn. Kombinaĵoj, kiuj enhavas altajn kvantojn da ĉiuj nepraj aminoacidoj, inkluzivas [[Rizo kaj fazeoloj|rizon kaj fazeolojn]], [[maizo]]n kaj fazeolojn, kaj kikerkaĉon kun [[pita]] el nerafinita tritiko.<ref>Mangels, Messina and Messina 2011, [https://books.google.com/books?id=eJ10HoYQ2woC&pg=PA72 72], [https://books.google.com/books?id=eJ10HoYQ2woC&pg=PA78 78].</ref> [[Dosiero:Rainbow Rice and Beans.jpg|eta|Rizo kaj fazeoloj estas ofta protein-fonto de veganoj.]] [[Sojfabo]]j kaj [[kvinoo]] estas konataj kiel kompletaj proteinoj, ĉar ili enhavas ĉiujn neprajn aminoacidojn en kvantoj kiuj plenumas aŭ superas homajn postulojn.<ref>M. Messina and V. Messina, "The role of soy in vegetarian diets", ''Nutrients'', 2(8), aŭgusto 2010, 855–888. A. Vega-Gálvez kaj aliaj, "Nutrition facts and functional potential of quinoa (Chenopodium quinoa willd.), an ancient Andean grain: a review", ''Journal of the Science of Food and Agriculture'', 90(15), decembro 2010, 2541–2547. L. E. James Abugoch, "Quinoa (Chenopodium quinoa Willd.): composition, chemistry, nutritional, and functional properties", ''Advances in Food and Nutrition Research'', 58, 2009, 1–31. Joel Fuhrman, D. M. Ferreri, "Fueling the vegetarian (vegan) athlete", ''Current Sports Medicine Reports'', 9(4), julio–aŭgusto 2010, 233–241.</ref> Mangels k. al. skribis ke konsumado de la rekomendita nutra kvanto da proteino - po 0,8 g por kilogramo da korpa pezo - en la formo de sojfabo plenumas la biologian postulon por aminoacidoj. En 2012, la Departamento pri Agrikulturo de Usono prijuĝis, ke [[soja proteino]] povu anstataŭigi viando-proteinon en la Nacia Lerneja Lunĉo-Programo.<ref name=Mangels2011p256>Mangels, Messina and Messina 2011, [https://books.google.com/books?id=eJ10HoYQ2woC&pg=PA256 256–257].</ref> La Usona Dieta Asocio diris en 2009, ke vario de plantaj manĝaĵoj ĉiutage povas provizi ĉiujn neprajn aminoacidojn por sanaj plenkreskuloj,<ref name=USDAtofu2>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.fns.usda.gov/sites/default/files/SP16-2012os.pdf|titolo=Crediting Tofu and Soy Yogurt Products|familia nomo=Long|persona nomo=Cynthia|dato=22-a de februaro 2012|department=[[Food and Nutrition Service]]|eldoninto=Ministerio pri Agrikulturo de Usono|loko=Alexandria, VA|arkivurl=https://web.archive.org/web/20170712101903/https://www.fns.usda.gov/sites/default/files/SP16-2012os.pdf|arkivdato=12-a de julio 2017|dead-url=yes|alirdato=13-a de marto 2018}}</ref> kio signifas ke proteina kombinado en la sama manĝo eble ne necesos. Mangels kaj aliaj skribis ke malmulte da kialoj konsilas veganojn plialtigi sian proteinan konsumadon; sed pro singardemo ili rekomendas 25 procentan pliiĝon super la RDA por plenkreskuloj, al 1 g / kg.<ref name=WHOprotein/><ref name=USDAcucumber/><ref>Mangels, Messina and Messina, 2011, [https://books.google.com/books?id=eJ10HoYQ2woC&pg=PA444 444].</ref> ==== Vitamino B<sub>12</sub> ==== [[Dosiero:Tahini Miso Soup.jpg|eta|maldekstra|[[Sezama pasto|Tahini]]-supo kun ruĝa rizo, napoj, kukurboj, rafanoj kaj [[nori]] (manĝebla algoj). Nori estis citita kiel plantfonto de B<sub>12</sub>, sed la Akademio de Nutrado kaj Dietiko konstatis en 2016 diris ke tio ne estas adekvata fonto de tiu vitamino. Veganoj bezonas regule fortigitajn manĝaĵojn aŭ suplementojn enhavantajn B<sub>12</sub> ]] Vitamino B<sub>12</sub> estas bakteria produkto necesa por [[ĉela divido]], formado kaj maturiĝo de [[Eritrocito|ruĝaj globuloj]], sintezo de [[DNA]] kaj normala nerva funkcio.<ref name=MangelsB12>Reed Mangels, Virginia Messina, and Mark Messina, "Vitamin B<sub>12</sub> (Cobalamin)", ''The Dietitian's Guide to Vegetarian Diets'', Jones & Bartlett Learning, 2011, [https://books.google.com/books?id=eJ10HoYQ2woC&pg=PA181 181–192].</ref> Manko de ĝi povas kaŭzi [[Megaloblasta anemio|megaloblastan anemion]] kaj neŭrologian damaĝon, kaj se oni ne traktas tion, ĝi povas okazigi la morton. La alta enhavo de [[foliata acido]] en [[Vegetarismo|vegetaraj dietoj]] povas maski la hematologiajn simptomojn pro manko de [[Kobalamino|vitamino B<sub>12</sub>]], do ĝi povas esti nerimarkebla ĝis neŭrologiaj signoj en malfruaj stadioj jam evidentas,<ref name=Watanabe2014>Fumio Watanabe kaj aliaj, [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4042564/ "Vitamin B<sub>12</sub>-Containing Plant Food Sources for Vegetarians"], ''Nutrients'', 6(5), 5-a de majo 2014, 1861–1873. Fumio Watanabe kaj aliaj, "Biologically active vitamin B<sub>12</sub> compounds in foods for preventing deficiency among vegetarians and elderly subjects", ''Journal of Agriculture and Food Chemistry'', 61(280), 17-a de julio 2013, 6769–6775. Martin T. Croft kaj aliaj, "Algae acquire vitamin B<sub>12</sub> through a symbiotic relationship with bacteria", ''Nature'', 438(7064), 3-a de novembro 2005, 90–93.</ref> kiuj povas esti neresanigeblaj, kiel ekzemple neŭropsikiatraj [[anomalio]]j, neŭropatioj, [[demenco]] kaj, foje, [[atrofio]] de [[Opta nervo|optaj nervoj]]<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminB12-HealthProfessional/|titolo=Vitamin B12 – Fact Sheet for Health Professionals|dato=11-a de februaro 2016|eldoninto=Office of Dietary Supplements, US [[Nacia Instituto pri Sano]]|alirdato=24-a de februaro 2018}}</ref>. Veganoj foje malsukcesas akiri sufiĉan B<sub>12</sub> en sia dieto ĉar inter ne-fortikigitaj manĝaĵoj, nur tiuj el bestaj originoj enhavas sufiĉajn kvantojn.<ref name=ADA2009 /><ref name=RizzoLagana2016 /><ref name=BrianiDalla2013>{{citaĵo el libro| kunaŭtoroj=Briani C, Dalla Torre C, Citton V, Manara R, Pompanin S, Binotto G kaj aliaj| titolo=Cobalamin deficiency: clinical picture and radiological findings|gazeto=Nutrients|jaro= 2013|volumo= 5|numero= 11|paĝoj= 4521–39|pmid=24248213|doi=10.3390/nu5114521|pmc=3847746 }}</ref> La plej bona fonto estas [[remaĉuloj]]<ref name=Gille2015rev>{{citaĵo el gazeto|familia nomo=Gille|persona nomo=D|kunaŭtoroj=Schmid, A|titolo=Vitamin B12 in meat and dairy products|gazeto=Nutrition Reviews|dato= februaro 2015|volumo=73|numero=2|paĝoj=106–15|doi=10.1093/nutrit/nuu011|pmid=26024497 }}</ref>. Vegetaranoj ankaŭ estas en risko, same kiel pli aĝaj homoj kaj tiuj kun certaj medicinaj kondiĉoj. Studo en 2013 eltrovis, ke "vegetaranoj disvolvigas elĉerpiĝon de B<sub>12</sub> aŭ mankon, sendepende de la demografiaj trajtoj, loĝloko, aĝo aŭ speco de vegetara dieto. Veganoj devas uzi preventajn rimedojn por certigi adekvatan konsumon de ĉi tiu vitamino, inkluzive de regula konsumado de suplementoj enhavantaj B<sub>12</sub>". B<sub>12</sub> estas produktata en naturo nur de certaj [[bakterioj]] kaj [[arĥioj]];<ref>Reed Mangels, ''The Everything Vegan Pregnancy Book'', Adams Media, 2011, [https://books.google.com/books?id=o2rcKyQxlqoC&pg=PA174 174]{{404|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.</ref><ref> Russell J. Merritt, Belinda H. Jenks, [http://jn.nutrition.org/content/134/5/1220S.long "Safety of Soy-Based Infant Formulas Containing Isoflavones: The Clinical Evidence"], ''The Journal of Nutrition'', 134(5), 1-a de majo 2004, 1220–1224: "Modern soy formulas meet all nutritional requirements and safety standards of the Infant Formula Act of 1980." {{PMID|15113975}}</ref> ĝi ne estas farata de iu ajn besto, fungo aŭ planto. Ĝi estas sintezata de iuj intestaj bakterioj en homoj kaj aliaj bestoj, sed homoj ne povas sorbi la B<sub>12</sub> faritan en siaj intestoj, ĉar ĝi estas farata en punkto tro malproksima de la maldika intesto, kie sorbiĝas B<sub>12</sub>. Remaĉuloj, kiel bovinoj kaj ŝafoj, sorbas B<sub>12</sub> produktitan de bakterioj en iliaj intestoj.<ref name=RizzoLagana2016>{{citaĵo el libro| kunaŭtoroj=Rizzo G, Laganà AS, Rapisarda AM, La Ferrera GM, Buscema M, Rossetti P kaj aliaj| titolo=Vitamin B12 among Vegetarians: Status, Assessment and Supplementation|gazeto=Nutrients|jaro= 2016|volumo= 8|numero= 12|paĝoj=767|pmid=27916823|doi=10.3390/nu8120767|pmc=5188422 }}</ref><ref name=BrianiDalla2013 /> Bestoj enmetas vitaminon B<sub>12</sub> en hepato kaj muskoloj, kaj iuj pasigas la vitaminon en siajn ovojn kaj lakton; karno, hepato, ovoj kaj lakto estas tial fontoj de B<sub>12</sub>.<ref name=Mangels2006>Debra Wasserman, Reed Mangels, ''Simply Vegan'', The Vegetarian Resource Group, 2006, [https://books.google.com/books?id=VSEy_HJ_w7QC&pg=PA171 171]; also at Reed Mangels, [http://www.vrg.org/nutrition/b12.htm "Vitamin B12 in the Vegan Diet"], The Vegetarian Resource Group, alirita la 8-a de julio 2015.</ref> Oni sugestis, ke [[nori]]oj (manĝeblaj algoj), [[tempeo]] (fermentita sojfabaĵo), kaj [[nutra gisto]] povas esti fontoj de vitamino B<sub>12</sub>. En 2016, la Akademio de Nutrado kaj Dieto konstatis, ke [[nori]]oj, fermentitaj nutraĵoj (kiel tempeo), [[spirulino]], [[klorelo]]j kaj nefortigita nutra gisto ne estas taŭgaj fontoj de vitamino B<sub>12</sub> kaj ke veganoj bezonas regule fortikigitajn manĝaĵojn aŭ suplementojn enhavantajn B<sub>12</sub>. Alie, la manko de vitamino B<sub>12</sub> povas disvolviĝi, kiel montriĝis kazoj de veganaj beboj, infanoj kaj plenkreskuloj.<ref name=PawlakMay2014>Roman Pawlak kaj aliaj, "The prevalence of cobalamin deficiency among vegetarians assessed by serum vitamin B12: a review of literature", ''European Journal of Clinical Nutrition'', 68(5), majo 2014, 541–548. {{doi|10.1038/ejcn.2014.46}} {{PMID|24667752}}</ref><ref>C. W. Wong, [http://www.hkmj.org/system/files/hkmj144383.pdf "Vitamin B12 deficiency in the elderly: is it worth screening?]", ''Hong Kong Medical Journal'', 21(2)aprilo 2015, 155–164. {{doi|10.12809/hkmj144383}} {{PMID|25756278}}</ref> Vitamino B<sub>12</sub> plejparte estas produktata per la industria fermentado de diversaj specoj de bakterioj, kiuj faras formojn de [[cianokobalamino]], kiuj estas plu prilaboritaj por generi la ingrediencon inkluditan en suplementoj kaj fortikigitaj manĝaĵoj. La specio ''[[Pseudomonas denitrificans]]'' estis plej ofte uzata ekde 2017. Ĝi estas kreskigata en medio kun [[saĥarozo]], nutra gisto kaj pluraj metalaj saloj. Por pliigi vitaminan produktadon, ĝi estas kompletigita per [[Sukerbeto|sukerbeta]] [[melaso]], aŭ malpli ofte per [[kolino]]. Iuj markoj de suplementoj B<sub>12</sub> estas veganaj.<ref name=PawlakFeb2013>Roman Pawlak kaj aliaj, "How prevalent is vitamin B(12) deficiency among vegetarians?", ''Nutrition Reviews'', 71(2) februaro 2013, 110–117.</ref> ===== Kalcio ===== [[Dosiero:Vegan Cheeses (4107837884).jpg|eta|Veganaj fromaĝoj]] [[Kalcio]] estas bezonata por konservi ostan sanon kaj por pluraj [[Metabolo|metabolaj funkcioj]], inkluzive de [[Muskolo|muskola funkcio]], [[muskola kontrahiĝo]] kaj [[vazodilatado]], nerva transdono, [[ĉela signalado]] kaj [[Hormono|hormona sekrecio]]. Naŭdek naŭ procentoj el la korpa kalcio estas konservata en ostoj kaj dentoj.<ref name=calcium-NIH>{{Citaĵo el la reto|url=https://ods.od.nih.gov/factsheets/Calcium-HealthProfessional/|titolo=Calcium (Fact Sheet for Health Professionals)|dato=2-a de marto 2017|department=Office of Dietary Supplements|eldoninto=[[Nacia Instituto pri Sano]]|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180317073525/https://ods.od.nih.gov/factsheets/Calcium-HealthProfessional/|arkivdato=17-a de marto 2018|alirdato=17-a de marto 2018}}</ref><ref>Mangels, Messina and Messina 2011, [https://books.google.com/books?id=eJ10HoYQ2woC&pg=PA109 109ff].</ref><ref name=Ross2011>Catherine A. Ross kaj aliaj (eld.), [http://books.nap.edu/openbook.php?record_id=13050 "DRI Dietary Reference Intakes, Calcium, Vitamin D"], Committee to Review Dietary Reference Intakes for Vitamin D and Calcium, Institute of Medicine, 2011.</ref> Alt-kalciaj manĝaĵoj povas inkluzivi fortikigitan plantlakton aŭ fortikigitan tofuon. La vegetaĵaj fontoj inkluzivas [[brokolo]]n, [[napo]]n, [[Pekina brasiko|ĉinan brasikon]], [[folibrasiko]]jn kaj [[Krispa brasiko|kaleon]]; la biodisponebleco de kalcio en [[spinaco]] estas malbona. Veganoj devas certigi, ke ili konsumas sufiĉe da vitamino D, kiu estas necesa por kalcia sorbo<ref>Mangels, Messina and Messina 2011, [https://books.google.com/books?id=eJ10HoYQ2woC&pg=PA110 110].</ref>. Raporto en 2007 bazita sur la Oksforda kohorto de la Eŭropa Prospekta Enketo pri Kancero kaj Nutrado<ref name=EPICFeb2007>Paul N. Appleby kaj aliaj, [http://www.nature.com/ejcn/journal/v61/n12/full/1602659a.html "Comparative fracture risk in vegetarians and nonvegetarians in EPIC-Oxford"], ''European Journal of Clinical Nutrition'', 61(12), februaro 2007, 1400–1406.</ref><ref>[http://ods.od.nih.gov/factsheets/Calcium-HealthProfessional/ "Calcium: Dietary Supplement Fact Sheet"], Nacia Instituto pri Sano, Oficejo de Dietaj Suplementoj, la 21-an de novembro 2013.</ref><ref>A. Reed Mangels, [http://ajcn.nutrition.org/content/100/Supplement_1/469S.long "Bone nutrients for vegetarians"], ''American Journal of Clinical Nutrition'', julio 2014, suplemento 1, 69S–765S.</ref>, komencita en 1993, sugestis, ke veganoj havas pli grandan riskon je ostaj frakturoj kompare kun viand-manĝantoj kaj vegetaranoj, tre probable pro pli malaltaj dietaj kalciaj konsumoj.<ref>Annabelle M. Smith, "Veganism and osteoporosis: a review of the current literature", ''International Journal of Nursing Practice'', 12(5), oktobro 2006, 302–306.</ref> La studo eltrovis, ke veganoj konsumantaj almenaŭ 525&nbsp;mg (8gr) da kalcio ĉiutage havas riskon je frakturoj similaj al tiuj de aliaj grupoj. Studo (de 2009) eltrovis ke osta mineraldenso (BMD) de veganoj estas 94 elcento de tiu de ĉionmanĝantoj, sed konsideris la diferencon klinike sensignifa.<ref>L. T. Ho-Pham kaj aliaj, [http://ajcn.nutrition.org/content/90/4/943.long "Effect of vegetarian diets on bone mineral density: a Bayesian meta-analysis"], ''American Journal of Clinical Nutrition'', 90(4), oktobro 2009, 943–950.</ref> ==== Vitamino D ==== Vitamino D ([[Vitamino D|kalciferolo]]) estas necesa por pluraj funkcioj, inkluzive de kalcia sorbo, ebliganta mineraligon de osto, kaj osta kreskado. Sen ĝi, ostoj povas fariĝi maldikaj kaj rompiĝemaj; kune kun kalcio ĝi ofertas protekton kontraŭ [[Ostoporozo|osteoporozo]]. Vitamino D estas produktata en la korpo kiam [[ultraviola radiado]] de la suno trafas la haŭton; subĉiela ekspono estas necesa ĉar ultraviola radiado ne penetras tra vitro. Ĝi ĉeestas en [[salmo]], [[tinuso]], [[skombro]] kaj [[moruhepatoleo]], kun malgrandaj kvantoj en [[fromaĝo]], [[ovoflavo]]j, kaj bovaĵa hepato, kaj en kelkaj fungoj.<ref name=VitD-NIH>[http://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminD-HealthProfessional/ "Vitamin D"], Office of Dietary Supplements, National Institutes of Health; Mangels kaj aliaj 2011, [https://books.google.com/books?id=eJ10HoYQ2woC&pg=PA204 204–209]; [http://books.nap.edu/openbook.php?record_id=13050 Ross kaj aliaj (Institute of Medicine) 2011], 75–124.</ref> Plejmulto el la veganaj dietoj enhavas malmultan aŭ neniun vitaminon D sen fortikigita manĝaĵo. Homoj kun malmulta sunumado povas bezoni suplementojn. La mezuro laŭ kiu sunlumo sufiĉas dependas de la sezono, horo de la tago, nubo kaj poluado, haŭta melanina enhavo, kaj sunbrila intenso. Laŭ la [[Nacia Instituto pri Sano]], plej multaj homoj povas akiri kaj stoki sufiĉan vitaminon D de sunlumo en printempo, somero kaj aŭtuno, eĉ en la ekstrema nordo. Ili raportas, ke kelkaj esploristoj rekomendas 5–30 minutojn da suna ekspozicio sen sunŝirmilo inter 10 atm kaj 3 ptm, almenaŭ dufoje semajne. [[Solario]]j elsendantaj 2–6% da ultraviola radiado havas similan efikon, kvankam tio estas malkonsilata.<ref name=VitD-NIH/><ref>Mangels kaj aliaj 2011, [https://books.google.com/books?id=eJ10HoYQ2woC&pg=PA207 207–208]; [http://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminD-HealthProfessional/#h8 "Vitamin D: Health Risks from Excessive Vitamin D"], Office of Dietary Supplements, National Institutes of Health.</ref> Vitamino D aperas en du [[provitamino|formoj]]. Kolekalciferolo ([[Vitamino D|vitamino D3]])<ref>{{Citaĵo el libro|familia nomo=Wang|persona nomo=Ting|kunaŭtoroj=Bengtsson, Göran|last3=Kärnefelt|first3=Ingvar|last4=Björn|first4=Lars Olof|dato=1 septembro 2001|titolo=Provitamins and vitamins D<sub>2</sub> and D<sub>3</sub> in ''Cladina'' spp. over a latitudinal gradient: possible correlation with UV levels|url=https://lup.lub.lu.se/search/ws/files/4763528/624375.pdf|alirdato=22-a de marto 2018|gazeto=[[Journal of Photochemistry and Photobiology B: Biology]]|volumo=62|numero=1–2|paĝoj=118–122|doi=10.1016/S1011-1344(01)00160-9|pmid=11693362|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180322234902/https://lup.lub.lu.se/search/ws/files/4763528/624375.pdf|arkivdato=22-a de marto 2018|dead-url=no}}</ref> estas sintezata en la haŭto post ekspono al la suno aŭ konsumata ene de manĝaĵo, kutime el bestaj fontoj. Ergokalciferolo ([[Vitamino D|vitamino D2]]) estas derivita de ergosterolo de fungoj aŭ gisto eksponataj al ultraviolo kaj estas taŭga por veganoj. Kiam ĝi estas industrie produktita, kiel suplementoj, [[Vitamino D|vitamino D3]] estas tipe derivita el [[lanolino]] en ŝafa lano. Tamen, kaj vitamino D2 kaj vitamino D3 estis malkovritaj en ''[[Cladonia]]'' (speciale ''[[Cladonia rangiferina]]'') kaj ĉi tiuj manĝeblaj [[likeno]]j estas rikoltitaj en naturo por produkti veganan vitaminon D3. Konfliktaj studoj sugestis, ke la du formoj de vitamino D povas aŭ eble ne esti bioekvivalentaj. Laŭ esploristoj de la Medicina Instituto, la diferencoj inter vitaminoj D2 kaj D3 ne influas [[metabolo]]n, ambaŭ funkcias kiel [[Hormono|prohormonoj]], kaj kiam estas aktivigitaj montras identajn respondojn en la korpo.<ref name=lichenD3>{{Citaĵo el novaĵo|familia nomo=Watson|persona nomo=Elaine|dato=13-a de marto 2012|titolo=Veggie vitamin D3 maker explores novel production process to secure future supplies|url=https://www.nutraingredients-usa.com/Article/2012/03/13/Veggie-vitamin-D3-maker-explores-novel-production-process-to-secure-future-supplies|verkaĵo=NutraIngredients-USA|eldoninto=William Reed Business Media|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180322234242/https://www.nutraingredients-usa.com/Article/2012/03/13/Veggie-vitamin-D3-maker-explores-novel-production-process-to-secure-future-supplies|arkivdato=22-a de marto 2018|alirdato=22-a de marto 2018}}{{Citaĵo el novaĵo|familia nomo=Watson|persona nomo=Elaine|dato=7-a de-a de decembro 2012|titolo=Lichen-based vegan vitamin D3 gains momentum as Nordic Naturals introduces new product|url=https://www.nutraingredients-usa.com/Article/2012/12/07/Lichen-based-vegan-vitamin-D3-gains-momentum-as-Nordic-Naturals-introduces-new-product|verkaĵo=NutraIngredients-USA|eldoninto=William Reed Business Media|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180322233514/https://www.nutraingredients-usa.com/Article/2012/12/07/Lichen-based-vegan-vitamin-D3-gains-momentum-as-Nordic-Naturals-introduces-new-product|arkivdato=22-a de marto 2018|alirdato=22-a de marto 2018}}</ref> ==== Fero ==== [[Dosiero:Oatmeal, blueberries and almond milk.jpg|eta|Aveno kun [[mirtelo]]j, rostitaj migdaloj kaj [[migdallakto]]; unu pakaĵo de aveno enhavas 1 / 8gr da fero<ref>Ross kaj aliaj (Institute of Medicine) 2011, [http://books.nap.edu/openbook.php?record_id=13050&page=75 75].</ref>]] Ĉe kelkaj kazoj la stato de la fero kaj zinko de la veganoj ankaŭ povas maltrankviligi pro la limigita biodisponebleco de ĉi tiuj mineraloj.<ref>Mangels, Messina and Messina 2011, paĝo 141.</ref> Ekzistas zorgoj pri la biodisponebleco de fero de vegetaĵaj manĝaĵoj, supozataj de kelkaj esploristoj esti 5–15 procentoj kompare kun 18 procentoj de nevegetara dieto. Fer-manka anemio troviĝas same ofte en vegetaranoj kaj ne vegetaranoj, kvankam studoj montris, ke la ferrezervoj de vegetaranoj estas pli malaltaj. Mangels k. al. skribis ke, pro la pli malalta biodisponebleco de fero el vegetaĵaj fontoj, la Fakularo pri Manĝaĵoj kaj Nutrado de la Nacia Akademio de Sciencoj establis apartan rekomendatan ĉiutagan nutrokvanton por vegetaranoj kaj veganoj de 14&nbsp;mg por vegetaraj viroj kaj postmenopaŭzaj virinoj, kaj 33&nbsp;mg (½gr) por antaŭ-menopaŭzaj virinoj ne uzantaj [[kontraŭkoncipilo]]jn.<ref>Mangels, Messina and Messina 2011, [https://books.google.com/books?id=eJ10HoYQ2woC&pg=PA138 138ff], paĝoj 143–144. Detala diskuto [http://www.nap.edu/openbook.php?record_id=10026&page=290 "Iron"], Food and Nutrition Board, Institute of Medicine, National Academy Press, 2001, paĝoj 290–393.</ref> Suplementoj devas esti uzataj kun singardemo post konsultado de kuracisto, ĉar fero povas akumuliĝi en la korpo kaj kaŭzi damaĝon al organoj. Ĉi tio estas precipe certa pri iu ajn kun [[hemokromatozo]], relative ofta kondiĉo, kiu povas resti sen diagnozo.<ref>Mangels, Messina and Messina 2011, 146].</ref> Alt-feraj veganaj manĝaĵoj inkludas [[sojfabo]]n, [[Melaso|nigran melason]], [[Fazeolo|nigrajn fazeolojn]], [[lento]]jn, [[kikero]]jn, [[spinaco]]n, [[tempeo]]n, [[tofuo]]n kaj [[limofazeolo]]jn.<ref>Mangels, Messina and Messina 2011, [https://books.google.com/books?id=eJ10HoYQ2woC&pg=PA143 143].</ref> Fera sorbado povas esti plibonigita per manĝado de fonto de vitamino C samtempe, kiel duona taso da florbrasiko aŭ kvin likvaj [[unco]]j da [[Oranĝsuko|oranĝa suko]].<ref>Davida Gypsy Breier, Reed Mangels, ''Vegan & Vegetarian FAQ'', The Vegetarian Resource Group, 2001, [https://books.google.com/books?id=MdrSAAra88IC&pg=PA27 27].</ref><ref>Mangels, Messina and Messina 2011, paĝo 142.</ref> Kafo kaj kelkaj herbaj teoj povas malhelpi feran sorbon, kiel ankaŭ spicoj,<ref>{{citaĵo el libro|aŭtoro=Sanders Tom A|jaro=1999| titolo=The nutritional adequacy of plant-based diets|url=http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online&aid=795552|gazeto=The Proceedings of the Nutrition Society|volumo=58|numero=2| paĝoj=265–9| doi=10.1017/S0029665199000361|pmid=10466165 }}</ref> kiuj enhavas [[tanino]]jn, kiel [[kurkumo]], [[koriandro]], [[kapsiko]] kaj [[tamarindo]].<ref>[http://ods.od.nih.gov/factsheets/Iron-HealthProfessional/#h8 "Iron: Health Risks from Excessive Iron"], Office of Dietary Supplements, National Institutes of Health.</ref> ===== Grasacido omego-3, jodo ===== [[Alfa-linolenata acido]] (ALA), unu el la grasacidoj omego-3, troviĝas en [[Juglando (genro)|juglandoj]], [[Semo (planto)|semoj]] kaj [[Legoma oleo|plantoleoj]], kiel ekzemple [[kanolo]] kaj [[linoleo]]<ref>[https://ods.od.nih.gov/factsheets/Omega3FattyAcids-HealthProfessional/ "Omega-3 Fatty Acids and Health"], Office of Dietary Supplements, National Institutes of Health. The Adequate Intake for ALA is 1.1–1.6 g/day.</ref>. EPA kaj DHA, la aliaj primaraj grasaj acidoj omego-3, troviĝas nur en bestaj produktoj kaj algoj.<ref>[http://ods.od.nih.gov/factsheets/Omega3FattyAcidsandHealth-HealthProfessional/ "Omega-3 Fatty Acids and Health"], Office of Dietary Supplements, National Institutes of Health. Adequate Intakes for EPA and DHA have not been determined.</ref> Jodaj suplementoj povas esti necesaj por veganoj en landoj kie salo ne estas tipe jodita, kie ĝi estas jodita je malaltaj niveloj, aŭ kie, kiel en [[Unuiĝinta Reĝlando|Britio]] kaj [[Irlando]], oni fidas je la laktaj produktoj je jodo pro la malaltaj niveloj en la grundo.<ref>[http://ods.od.nih.gov/factsheets/Iodine-HealthProfessional/ "Iodine"], Office of Dietary Supplements, National Institutes of Health. The Recommended Dietary Allowance (RDA) is 110 mcg (0–six months), 130 mcg (7–12 months), 90 mcg (1–8 years), 120 mcg (9–13 years), 150 mcg (14+). The RDA for pregnancy and lactation is 220 and 290 mcg respectively.</ref> Jodo povas esti akirita el plej multaj veganaj [[multvitamino]]j aŭ regula konsumado de maraĵoj, kiel ekzemple [[algo]]j.<ref name=Appleby1999>Paul N. Appleby kaj aliaj, [http://ajcn.nutrition.org/content/70/3/525s.full?sid=c3fe410c-8b46-499b-8875-c90219e8e878 "The Oxford Vegetarian Study: an overview"], ''American Journal of Clinical Nutrition'', 70(3), septembro1999, 525S–531S.</ref> === San-esploro === [[Dosiero:Vegan processed food, July 2014.jpg|eta|Veganaĵoj en superbazaro en Kalifornio.]] Ĝis 2014, malmultaj studoj estis striktaj rilate al la komparo de dietoj ĉionmanĝaj, vegetaraj kaj veganaj, kio malfaciligas la distingon inter sanprocesoj atribuitaj al veganismo kiuj povus ankaŭ aplikiĝi al vegetaraj dietoj aŭ al dietoj kiuj inkluzivas moderan viando-manĝadon. En prepara klinika esplorado, veganaj dietoj malaltigis la riskon je [[diabeto tipo 2]] , alta [[sangopremo]], [[trodikiĝo]], kaj kormalsano.<ref>{{citaĵo el libro|pmid=25084991|jaro=2014|author1=Turner-Mcgrievy|persona nomo=G|titolo=Key elements of plant-based diets associated with reduced risk of metabolic syndrome|gazeto=Current Diabetes Reports|volumo=14|numero=9|paĝoj=524|kunaŭtoroj=Harris, M|doi=10.1007/s11892-014-0524-y}}</ref><ref>{{citaĵo el libro|pmid=24871675|pmc=4073139|jaro=2014|author1=Le|persona nomo=L. T|titolo=Beyond meatless, the health effects of vegan diets: Findings from the Adventist cohorts|gazeto=Nutrients|volumo=6|numero=6|paĝoj=2131–47|kunaŭtoroj=Sabaté, J|doi=10.3390/nu6062131}}</ref><ref>{{citaĵo el libro|pmc=3662288|jaro=2013|author1=Tuso|persona nomo=P. J|titolo=Nutritional Update for Physicians: Plant-Based Diets|gazeto=The Permanente book|volumo=17|numero=2|paĝoj=61–66|kunaŭtoroj=Ismail, M. H|last3=Ha|first3=B. P|last4=Bartolotto|first4=C|doi=10.7812/TPP/12-085|pmid=23704846}}</ref><ref>{{citaĵo el libro|pmid=26138004|pmc=4699995|jaro=2016|author1=Huang|persona nomo=R. Y|titolo=Vegetarian Diets and Weight Reduction: A Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials|gazeto=Journal of General Internal Medicine|volumo=31|numero=1|paĝoj=109–16|kunaŭtoroj=Huang, C. C|last3=Hu|first3=F. B|last4=Chavarro|first4=J. E|doi=10.1007/s11606-015-3390-7}}</ref> Sistema revizio de 2016 de observaj studoj de vegetaranoj montris reduktitan korpan mason, totalan [[kolesterolo]]n, LDL-kolesterolon kaj [[glukozo]]n, eble indikante pli malaltan riskon je kormalsano kaj kancero, sed havante neniun efikon kiu kaŭzus forpason, kardiovaskulajn malsanojn, cerbovaskulajn malsanojn, aŭ morton pro kancero.<ref>{{citaĵo el libro|pmid=26853923|jaro=2017|author1=Dinu|persona nomo=M|titolo=Vegetarian, vegan diets and multiple health outcomes: A systematic review with meta-analysis of observational studies|gazeto=Critical Reviews in Food Science and Nutrition|volumo=57|numero=17|paĝoj=3640–3649|kunaŭtoroj=Abbate, R|last3=Gensini|first3=G. F|last4=Casini|first4=A|last5=Sofi|first5=F|doi=10.1080/10408398.2016.1138447|url=https://flore.unifi.it/bitstream/2158/1079985/4/Vegetarian%2c%20vegan%20diets%20and%20multiple%20he...meta-analysis%20of%20observational%20studies.pdf|hdl=2158/1079985}}</ref> Forigi ĉiujn bestajn produktojn povas pliigi la riskon je mankoj de vitaminoj B<sub>12</sub> kaj D<ref>{{citaĵo el libro|pmc=4145307|jaro=2014|author1=Woo|persona nomo=K. S|titolo=Vegan Diet, Subnormal Vitamin B-12 Status and Cardiovascular Health|gazeto=Nutrients|volumo=6|numero=8|paĝoj=3259–3273|kunaŭtoroj=Kwok, T. C|last3=Celermajer|first3=D. S|doi=10.3390/nu6083259|pmid=25195560}}</ref> , kalcio kaj omego-3 acidaj grasoj. Manko je vitamino B<sub>12</sub> okazas al 80% el la veganoj, kiuj ne konsumas ĝin en suplementoj. Manko de B<sub>12</sub> malhelpas normalan funkcion de la [[nerva sistemo]].<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.nhs.uk/Conditions/Anaemia-vitamin-B12-and-folate-deficiency/Pages/Symptoms.aspx|titolo=Vitamin B<sub>12</sub> or folate deficiency anaemia – Symptoms|eldoninto=National Health Service, England|dato=16-a de majo 2016|alirdato=16-a de februaro 2017|arkivurl=https://web.archive.org/web/20170812125551/http://www.nhs.uk/Conditions/Anaemia-vitamin-B12-and-folate-deficiency/Pages/Symptoms.aspx|arkivdato=2017-08-12}}</ref><ref name="VenkatramananArmata2016">{{citaĵo el gazeto| kunaŭtoroj=Venkatramanan S, Armata IE, Strupp BJ, Finkelstein JL| titolo=Vitamin B-12 and Cognition in Children | gazeto=Adv Nutr | jaro= 2016 | volumo= 7 | numero= 5 | paĝoj= 879–88 | pmid=27633104 | doi=10.3945/an.115.012021 | pmc=5015033 | type=Review }}</ref> Veganoj povus esti en risko de malalta osta minerala denseco sen suplementoj. === Profesiaj kaj registaraj asocioj === La Usona Akademio pri Nutrado kaj Dietiko kaj Dietistoj de Kanado deklaras, ke vegetaĵa dietoj taŭgas por ĉiuj vivstadioj, inkluzive gravedecon kaj mamnutradon.<ref>{{citaĵo el libro|url=http://www.andjrnl.org/article/S0002-8223%2803%2900294-3/fulltext|titolo=Position of the American Dietetic Association and Dietitians of Canada: Vegetarian diets|gazeto=Journal of the American Dietetic Association|volumo=103|numero=6|jaro=2003|paĝoj=748–765|doi=10.1053/jada.2003.50142|pmid=12826028}}</ref> Ili indikas, ke vegetaraj dietoj povas esti pli oftaj inter adoleskantoj kun manĝaj malordoj, sed ke ĝia adopto povas servi por kamufli malsanon anstataŭ kaŭzi unu plian.<ref name=dietitians>{{Citaĵo el libro|url=http://www.andjrnl.org/article/S0002-8223%2809%2900700-7/fulltext|titolo=Position of the American Dietetic Association: Vegetarian diets|gazeto=Journal of the American Dietetic Association|volumo=109|numero=7|jaro=2009|paĝoj=1266–1282|doi=10.1016/j.jada.2009.05.027}}</ref><ref>{{citaĵo el la reto|eldoninto=Australian National Health and Medical Research Council|url=http://www.nhmrc.gov.au/_files_nhmrc/publications/attachments/n31.pdf|titolo=Dietary Guidelines for Australia|alirdato=2019-04-13|arkivurl=https://web.archive.org/web/20160112045909/http://www.nhmrc.gov.au/_files_nhmrc/publications/attachments/n31.pdf|arkivdato=2016-01-12}}</ref><ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.international.to/index.php?option=com_content&id=8942%3Agovernment-recognises-vegan-diet-as-viable-option-for-all-australians&Itemid=307|arkivurl=https://web.archive.org/web/20130922033910/http://www.international.to/index.php?option=com_content&id=8942%3Agovernment-recognises-vegan-diet-as-viable-option-for-all-australians&Itemid=307|arkivdato=la 22-a de septembro 2013|titolo=Government recognises vegan diet as viable option for all Australians (angle: "la registaro rekonas veganan dieton kiel realigeblan elekton por ĉiuj aŭstralianoj")|eldoninto = asocio ''Vegan Australia''|dato=12-a de julio 2013}}</ref> La aŭstralia Nacia Sana kaj Medicina Esplora Konsilio simile agnoskas bone planitan veganan dieton kiel realigeblan por ajna aĝo. [[Eatwell-Plado]]<ref name=Eatwell>[http://www.nhs.uk/Livewell/Goodfood/Pages/eatwell-plate.aspx "The eatwell plate"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120912135800/http://www.nhs.uk/Livewell/Goodfood/Pages/eatwell-plate.aspx |date=2012-09-12 }}, National Health Service; [http://www.nhs.uk/Livewell/Vegetarianhealth/Pages/Vegandiets.aspx "The vegan diet"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180322135951/https://www.nhs.uk/Livewell/Vegetarianhealth/Pages/Vegandiets.aspx |date=2018-03-22 }}, National Health Service.</ref> de la Brita Nacia San-Servo permesas tute planto-bazitan dieton, same kiel la [[MiaPlado|MyPlate]] de la Usona Departemento de Agrikulturo (USDA)<ref name="MyPlate">{{citaĵo el la reto|eldoninto=Ministerio pri Agrikulturo de Usono|titolo=What Foods Are in the Protein Foods Group?|url=http://www.choosemyplate.gov/food-groups/protein-foods.html|dato=2015-02-23|alirdato=2019-04-13|arkivurl=https://web.archive.org/web/20150813203848/http://choosemyplate.gov/food-groups/protein-foods.html|arkivdato=2015-08-13}}</ref><ref>{{citaĵo el la reto|eldoninto=Ministerio pri Agrikulturo de Usono|url=http://www.choosemyplate.gov/food-groups/vegetarian.html|titolo=Vegetarian Choices in the Protein Foods Group|alirdato=13-a de oktobro 2014|arkivurl=https://web.archive.org/web/20141018014657/http://www.choosemyplate.gov/food-groups/vegetarian.html|arkivdato=18-a de oktobro 2014|dead-url=yes|df=dmy-all}}</ref>. La USDA permesas ke tofuo estu anstataŭajo de viando en la Nacia Lerneja Lunĉo-Programo. La Germana Societo por Nutrado ne rekomendas veganan dieton por beboj, infanoj kaj adoleskantoj, aŭ por virinoj gravedaj aŭ patrinaj.<ref name=GermanyDGE>{{citaĵo el novaĵo|authors=Richter M, Boeing H, Grünewald-Funk D, Heseker H, Kroke A, Leschik-Bonnet E, Oberritter H, Strohm D, Watzl B for the German Nutrition Society (DGE)|titolo=Vegan diet. Position of the German Nutrition Society (DGE)|gazeto=Ernahrungs Umschau|volumo=63|numero=4|paĝoj=92–102. Erratum in: 63(05): M262|dato=12-a de aprilo 2016|doi=10.4455/eu.2016.021|url=https://www.ernaehrungs-umschau.de/fileadmin/Ernaehrungs-Umschau/pdfs/pdf_2016/04_16/EU04_2016_Special_DGE_eng_final.pdf }}</ref> === Gravedeco, beboj kaj infanoj === [[Dosiero:Pregnant woman eating.jpg|eta|maldekstra|Gravedulino manĝas fruktojn]] La [[Usona Akademio pri Nutrado kaj Dietiko|Akademio de Nutrado kaj Dietiko]] kaj [[Dietistoj de Kanado]] konsideras bone planitajn vegetarajn kaj veganajn dietojn "taŭgaj por individuoj dum ĉiuj stadioj de la [[vivciklo]], inkluzive de [[gravedeco]], [[mamnutrado]], [[infanaĝo]] kaj [[Adolesko|adoleskaĝo]], kaj por [[atleto]]<nowiki/>j"<ref name=ADAJuly2009>[http://www.andjrnl.org/article/S0002-8223%2809%2900700-7/fulltext "Position of the American Dietetic Association: vegetarian diets"], ''Journal of the American Dietetic Association'', 109(7), julio 2009, 1266–1282. {{doi|10.1016/j.jada.2009.05.027}} {{PMID|19562864}}</ref>. La Germana Societo por Nutrado avertis kontraŭ vegana dieto por gravedaj virinoj, beboj, kaj infanoj en 2011<ref name=GermanyDGE/> . La pozicio de la [[Kanada Pediatria Societo]] estas, ke "bone planitaj vegetaraj kaj veganaj dietoj kun taŭga atento al specifaj nutraĵaj komponantoj povas provizi sanan alternativan vivmanieron ĉe ĉiuj stadioj de la [[Feto|feta]], beba, infana kaj adoleska kreskado. Estas rekomendate, ke oni atentu pri nutra konsumado, precipe proteinoj, [[Kobalamino|vitaminoj B<sub>12</sub>]] kaj D, nepraj grasacidoj, fero, zinko kaj kalcio.<ref>Minoli Amit, [http://www.cps.ca/documents/position/vegetarian-diets "Position statement: Vegetarian diets in children and adolescents"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210128123053/https://www.cps.ca/documents/position/vegetarian-diets |date=2021-01-28 }}, ''Paediatric Child Health'', 15(5), 2010, 303–314, 1-a de junio 2010, reaffirmed 1-a de februaro 2016.</ref> Laŭ sistema revizio de 2015, estas malmultaj indicoj disponeblaj pri vegetaraj kaj veganaj dietoj dum gravedeco, kaj manko de hazardaj studoj signifis ke la efikoj de dieto ne povus esti distingitaj pro konfuzaj faktoroj."<ref name=PiccoliClari2015>{{citaĵo el libro|familia nomo=Piccoli|persona nomo=GB|kunaŭtoroj=Clari, R|last3=Vigotti|first3=FN|last4=Leone|first4=F|last5=Attini|first5=R|last6=Cabiddu|first6=G|last7=Mauro|first7=G|last8=Castelluccia|first8=N|last9=Colombi|first9=N|familia nomo0=Capizzi|persona nomo0=I|familia nomo1=Pani|persona nomo1=A|familia nomo2=Todros|persona nomo2=T|familia nomo3=Avagnina|persona nomo3=P|titolo=Vegan-vegetarian diets in pregnancy: danger or panacea? A systematic narrative review|gazeto=BJOG: An International Journal of Obstetrics & Gynaecology|volumo=122|numero=5|dato=aprilo 2015|paĝoj=623–633|doi=10.1111/1471-0528.13280|pmid=25600902}}</ref> Ĝi finiĝis tiel: "En ĉi tiuj limoj, vegana-vegetaraj dietoj povas esti konsiderataj sekuraj dum gravedeco, kondiĉe ke oni atentu pri bezonoj de vitaminoj kaj [[oligoelemento]]j." Ĉiutaga fonto de vitamino B<sub>12</sub> estas grava por gravedaj kaj mamnutraj veganoj. Alia esploro trovis ke gravedaj vegetaranoj konsumis malpli da zinko ol gravedaj ne-vegetaranoj, kaj ambaŭ grupoj konsumas sub rekomenditaj niveloj; tamen, la revizio trovis neniun signifan diferencon inter grupoj en faktaj zinkaj niveloj en korpaj histoj, nek iu ajn efiko ĉe gravedeca periodo aŭ la pezo je la naskiĝo.<ref>[http://www.andjrnl.org/article/S0002-8223%2809%2900700-7/fulltext#sec4.1.12 "Nutrition considerations"], ''Journal of the American Dietetic Association'', 2009; 109(7)</ref><ref name=FosterHerulah2015>{{citaĵo el libro|familia nomo=Foster|persona nomo=Meika|kunaŭtoroj=Ursula Nirmala Herulah, Ashlini Prasad, Peter Petocz kaj Samir Samman|titolo=Zinc Status of Vegetarians during Pregnancy: A Systematic Review of Observational Studies and Meta-Analysis of Zinc Intake|gazeto=Nutrients|volumo=7|numero=6|jaro=2015|paĝoj=4512–4525|issn=2072-6643|doi=10.3390/nu7064512|pmc=4488799|pmid=26056918}}</ref> Esploristoj raportis kazojn pri manko de vitamino B<sub>12</sub> en mamnutraj patrinoj, ligitaj al mankoj kaj neŭrologiaj malsanoj en iliaj infanoj.<ref>M. R. Pepper, M. M. Black, "B12 in fetal development", ''Seminars in Cell and Developmental Biology'', 22(6),-a de aŭgusto 2011, 619–623.</ref><ref>Ann Reed Mangels and V. Messina, [http://www.andjrnl.org/article/S0002-8223%2801%2900169-9/fulltext "Considerations in planning vegan diets: Infants"], ''Journal of the American Dietetic Association'', 101(6), junio 2001.</ref> Kuracisto aŭ registrita nutristino devus esti konsultita pri konsumado de suplementoj dum gravedeco.<ref>[http://www.nhs.uk/conditions/pregnancy-and-baby/pages/vitamins-minerals-supplements-pregnant.aspx "Vitamins, supplements and nutrition in pregnancy"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140110171041/http://www.nhs.uk/conditions/pregnancy-and-baby/pages/vitamins-minerals-supplements-pregnant.aspx |date=2014-01-10 }}, National Health Service, UK.</ref><ref>Amy Schweitzer, [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1804304/ "Dietary Supplements During Pregnancy"], ''The Journal of Perinatal Education'', 15(4), Fall 2006, 44–45. {{doi|10.1624/105812406X107834}}</ref> Veganaj dietoj altiris negativan atenton de la amaskomunikiloj pro kazoj pri nutraj mankoj kiuj alvokis la tribunalojn, inkluzive la morton de bebo en [[Nov-Zelando]] en 2002 pro [[hipokobalaminemio]], t.e. manko de [[Kobalamino|vitamino B<sub>12</sub>]].<ref name=DiGenovaGuyda2007>{{citaĵo el libro| aŭtoro=Di Genova T, Guyda H| titolo=Infants and children consuming atypical diets: Vegetarianism and macrobiotics|gazeto=Paediatr Child Health|jaro= 2007|volumo= 12|numero= 3|paĝoj= 185–8|pmid=19030357|pmc=2528709|doi=10.1093/pch/12.3.185}}</ref> == Filozofio == === Etika veganismo === [[Dosiero:Hog confinement barn interior.jpg|eta|Porkoj ekspluatataj kaj enfermitaj en malgrandaj spacoj]] [[Dosiero:Indiapoultry.JPG|eta|Ovdonaj kokinoj en kaĝoj]] [[Dosiero:Hawk eating prey.jpg|eta|Juna [[jamajka buteo]] manĝanta kalifornian kampunon.]] Etika veganismo baziĝas sur la kontraŭstaro al [[speciismo]], la atribuo de valoro al individuoj malsame laŭ apartena specio. Dividoj ene de teorio pri bestaj rajtoj inkluzivas la [[Utilismo|utilisman]], protektisman alproksimiĝon, kiu celas plibonigi kondiĉojn por bestoj. Ĝi ankaŭ rilatas al la rajto-bazita [[aboliciismo]], kiu celas fini homan posedon de ne-homoj. Aboliciistoj argumentas, ke [[protektismo]] nur servas por fari la publikon senti ke uzo de bestoj povas esti morale senproblema (la pozicio t.n. "feliĉ-vianda"<ref name="Francione2010"/><ref name=Francione2013p150>{{citaĵo el la reto|authors=Gary Francione, Erik Marcus|titolo=Animals as Persons: Erik Marcus Debates Professor Francione on Abolition vs. Animal Welfare|eldoninto=Columbia University Press|jaro=2013|page=150|url= http://www.abolitionistapproach.com/media/pdf/francione-marcus-debate.pdf|quote=(Francione) Pursuing improved welfare conditions is like campaigning for 'conscientious rapists' who will rape without beating.|accessdato=25-a de februaro 2007}}</ref>). La profesoro pri juro [[Gary Francione]], aboliciisto, argumentas, ke ĉiuj sentemaj estuloj devas havi la rajton ne esti traktataj kiel posedaĵo, kaj ke adopti veganismon devas esti la bazo por ĉiuj, kiu kredas, ke ne-homoj havas apartan moralan valoron. Filozofo [[Tom Regan]], ankaŭ rajto-teoriisto, argumentas, ke bestoj posedas valoron kiel "subjektoj de vivo", ĉar ili havas kredojn, dezirojn, memoron kaj la kapablon komenci agadon por celoj. La rajto de subjektoj je sendamaĝa vivo povas esti nuligita de aliaj moralaj principoj, sed Regan argumentas, ke plezuro, komforto kaj la ekonomiaj interesoj de kultivistoj ne sufiĉas."<ref>Eric Prescott, [http://vimeo.com/23001319 "I'm Vegan: [[Gary Francione]]], [[Vimeo]], 2009, from 00:13:53.</ref> Filozofo [[Peter Singer]], protektisto kaj [[Utilismo|utilisto]], argumentas, ke ne ekzistas morala aŭ logika pravigo por ne konsideri kaj kalkuli bestajn suferojn kiel konsekvencon kiam prenas oni decidojn, kaj ke mortigi bestojn devus esti malaprobate krom se necesas por pluvivado. Malgraŭ tio, li skribas, ke "etika pensado povas esti sentema pri la cirkonstancoj", kaj ke li "ne tro zorgas pri bagatelaj malobservoj".<ref>[[Tom Regan]], ''The Case for Animal Rights'', University of California Press, 1983, [https://books.google.com/books?id=Y0tWjRmxFE4C&pg=PA243 243], [https://books.google.com/books?id=Y0tWjRmxFE4C&pg=PA333 333–339].</ref> Argumento proponita de [[Bruce Friedrich]], ankaŭ protektisto, opinias, ke strikta observado de veganismo damaĝas bestojn, ĉar ĝi fokusiĝas sur persona pureco, anstataŭ kuraĝigi homojn rezigni ĉiajn bestajn produktojn. Por Francione, ĉi tio similas al argumentado ke, ĉar hom-rajtaj misuzoj neniam povas esti forigitaj, ni ne devas defendi homajn rajtojn en situacioj, kiujn ni regas.<ref>[[Peter Singer]], ''Practical Ethics'', Cambridge University Press, 1999, [https://books.google.com/books?id=lNgnV0eDtM0C&pg=PA50 50]; Singer 1999, [https://books.google.com/books?id=lNgnV0eDtM0C&pg=PA60 60–61].</ref> Se oni ne demandas, ĉu io enhavas bestajn produktojn, oni plifortigas, ke la moralaj rajtoj de bestoj estas afero de komforto, li argumentas<ref>[[Bruce Friedrich]], [https://web.archive.org/web/20080611232631/http://www.goveg.com/effectiveAdvocacy_personal.asp "Personal Purity vs. Effective Advocacy"], PETA, 2006.</ref>. Li finas per ĉi tio, ke la protektisma pozicio malsukcesas laŭ siaj propraj konsekvencismaj terminoj.<ref>Peter Singer and Jim Mason, ''The Way We Eat'', Rodale, 2006, 281–282.</ref> [[Filozofo]] [[Val Plumwood]] asertis, ke etika veganismo estas "subtile hom-centrita", ekzemplo de tio, kion ŝi nomis "homa/natura dualismo", ĉar ĝi vidas la homaron aparte de la cetera naturo.<ref>[[Val Plumwood]], "Gender, Eco-Feminism and the Environment", in Robert White (eld.), ''Controversies in Environmental Sociology'', Cambridge University Press, 2004, 52–53.</ref> Etikaj veganoj volas agnoski ne-homojn en la kategorio, kiu meritas specialan protekton, anstataŭ rekoni la "ekologian integrecon" de ĉiuj. Plumwood skribis, ke bestaj manĝaĵoj eble estas "nenecesa malbono" el la perspektivo de la konsumanto, kiu "altiras la tutan planedon por nutraj bezonoj", kaj ŝi forte kontraŭas la industrian agrikulturon, sed por iu ajn kiu dependas de multe pli malgranda [[ekosistemo]], estas tre malfacile aŭ neeble esti vegano.<ref>Val Plumwood, [http://epress.anu.edu.au/titles/the-eye-of-the-crocodile ''The Eye of the Crocodile''], edited by Lorraine Shannon, Canberra: Australian National University E Press, 2012, 87.</ref> Bioetikisto Ben Mepham<ref name=FEC>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.foodethicscouncil.org/about-us/whoweare/professor-ben-mepham-founder-director-of-the-food-ethics-council.html|titolo=Professor Ben Mepham – Founder Director of the Food Ethics Council|eldoninto=Food Ethics Council|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180308032339/https://www.foodethicscouncil.org/about-us/whoweare/professor-ben-mepham-founder-director-of-the-food-ethics-council.html|arkivdato=8-a de marto 2018|alirdato=7-a de marto 2018}}</ref>, en sia recenzo pri la libro de Francione kaj Garner '' La debato pri la bestaj rajtoj: Abolicio aŭ Reguligo?'', konkludas ke "se la celo de etiko estas elekti la ĝustan, aŭ plej bonan, agmanieron en specifaj cirkonstancoj, 'ĉion pripensinte', estas argumenteble, ke aliĝo al tia absolutisma tagordo estas simplisma kaj malfermita al seriozaj mem-kontraŭdiroj. Aŭ, kiel Farlie diras, kun karakteriza stilo: "konkludi ke veganismo estas la nura etika respondo estas fari grandegan salton en kotegan [[lageto]]n". Li citas kiel ekzemplojn la malfavorajn efikojn al besto-naturo derivitajn de la agrikulturaj praktikoj necesaj por subteni veganajn dietojn kaj la etikan kontraŭdiron favori la bonfarton de malsovaĝaj bestoj sed ne tiun de sovaĝaj bestoj; la malekvilibro inter la rimedoj uzataj por antaŭenigi la bonfarton de bestoj kontraste al tiuj destinitaj mildigi la suferadon de la proksimume miliardo da homoj, kiuj suferas subnutradon, fitrakton kaj ekspluaton; la fokuso sur sintenoj kaj kondiĉoj en okcidentaj evoluintaj landoj, forlasante la rajtojn kaj interesojn de socioj kies ekonomio, kulturo kaj, en iuj kazoj, postvivado dependas de simbioza rilato kun bestoj. [[David Pearce]], [[Transhumanismo|transhumanisma]] [[filozofo]], argumentis, ke la homaro havas "hedonisman imperativon" ne nur eviti kruelecon al bestoj aŭ aboli la proprietigon de ne-homaj bestoj, sed ankaŭ restrukturi la tutmondan ekosistemon tiel, ke la sovaĝaj bestoj ĉesu suferi.<ref name=Thweatt-Bates2016>Thweatt-Bates, Jeanine (2016). ''Cyborg Selves: A Theological Anthropology of the Posthuman''. London: Routledge, 100–101 (first published 2012).</ref><ref>Hughes, James (2007). [http://ieet.org/archive/20070326-Hughes-ASU-H+Religion.pdf "The Compatibility of Religious and Transhumanist Views of Metaphysics, Suffering, Virtue and Transcendence in an Enhanced Future"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200530005520/https://ieet.org/archive/20070326-Hughes-ASU-H+Religion.pdf |date=2020-05-30 }}, Institute for Ethics and Emerging Technologies, 20.</ref><ref name=Pearce2009>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.hedweb.com/abolitionist-project/reprogramming-predators.html|titolo=Reprogramming Predators: the case for high-tech Jainism and a pan-species welfare state|familia nomo=Pearce|persona nomo=David|aŭtoroligilo=David Pearce |dato=2015|origjaro=Originally published in 2009|website=HedWeb.com|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180304201938/https://www.hedweb.com/abolitionist-project/reprogramming-predators.html|arkivdato=4-a de marto 2018|alirdato=4-a de marto 2018}}</ref> Serĉante aboli la suferadon mem, Pearce antaŭenigas forigon de la [[predado]] inter bestoj kaj la "trans-specian tutmondan analogon de la [[sociala ŝtato]]".<ref>{{citaĵo el libro|familia nomo=Fairlie|persona nomo=Simon|titolo=Meat: A Benign Extravagance|eldoninto=Chelsea Green Publishing|jaro=2010|at=230–231|isbn=978-1603583251}}</ref> Reguligo de la fekundeco povus konservi herbo-manĝajn loĝantarojn je daŭrigeblaj niveloj, "pli civilizita kaj kompatema politikelekto ol malsatego, predado, kaj malsano". La kreskanta nombro de veganoj kaj vegetaranoj en la [[Transhumanismo|transhumanisma movado]] estis parte atribuita al la influo de Pearce.<ref name=Pearce2009/><ref name=Verchot2014>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.treehugger.com/natural-sciences/meet-the-people-who-want-to-turn-predators-into-vegans.html|titolo=Meet the people who want to turn predators into herbivores|familia nomo=Verchot|persona nomo=Manon|dato=30-a de septembro 2014|retejo=retejo TreeHugger|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180304201342/https://www.treehugger.com/natural-sciences/meet-the-people-who-want-to-turn-predators-into-vegans.html|arkivdato=4-a de marto 2018|alirdato=4-a de marto 2018}}</ref> === Ekologia veganismo === [[Dosiero:Paul Watson (cropped).jpg|eta|maldekstra| Paul Watson, fondinto de la [[Sea Shepherd|Sea Shepherd Conservation Society]]]] Ekologiaj veganoj okupiĝas pri la konservado de la medio<ref>{{citaĵo el la reto |url=https://www.marieclaire.com/culture/a14751412/antinatalism/|titolo=This Extreme Sect of Vegans Thinks Your Baby Will Destroy the Planet|familia nomo=Pelley |persona nomo=Virginia |dato=29-a de januaro 2018 |eldoninto= Marie Claire|alirdato=30-a de julio 2018 |quote=}}</ref>, rifuzante la uzon de bestaj produktoj laŭ la premiso, ke fiŝkaptado, ĉasado, kaptado kaj agrikulturo, precipe bestfabrikoj, estas ekologie nedaŭrigeblaj. En 2010, [[Paul Watson]] de la [[Sea Shepherd| Sea Shepherd Conservation Society]] nomis porkojn kaj kokidojn "gravaj akvaj predantoj", ĉar brutaro manĝas 40 procentojn de la fiŝoj kaptitaj. Ekde 2002 ĉiuj ŝipoj de Sea Shepherd estas veganaj pro mediaj kialoj. Ĉi tiu specifa veganismo celas daŭrigeblon per vivmaniero sen konsumado de bestoj.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://seashepherd.org/news-and-commentary/commentary/v.html|titolo=V|familia nomo=Watson|persona nomo=Paul|dato=6-a de majo 2014|eldoninto=[[Sea Shepherd|Sea Shepherd Conservation Society]]|arkivurl=https://web.archive.org/web/20170803062650/https://seashepherd.org/news-and-commentary/commentary/v.html|arkivdato=3-a de aŭgusto 2017|dead-url=yes|alirdato=7-a de marto 2018}}</ref> Laŭ raporto en 2006 de la [[Organizaĵo pri Nutrado kaj Agrikulturo|Organizoj pri Nutrado kaj Agrikulturo de Unuiĝintaj Nacioj]], ''Longa Ombro de Brutaro'', 222 milionoj da tunoj da viando estis produktitaj tutmonde en 1999.<ref>Henning Steinfeld kaj aliaj, [http://www.fao.org/docrep/010/a0701e/a0701e00.htm ''Livestock's Long Shadow''], [[Food and Agriculture Organization]], United Nations, 2006, xx.</ref> La raporto asertas, ke ĉirkaŭ 26% de la tera surfaco de la planedo estas dediĉita al brutobredado. En Usono dek miliardoj da teraj bestoj estas mortigitaj ĉiujare por homa konsumado,<ref>Gaverick Matheny, [http://fewd.univie.ac.at/fileadmin/user_upload/inst_ethik_wiss_dialog/Matheny__G._2003_Defense_of_Veg__in_J._Agric_Ethics.pdf "Least Harm: A Defense of Vegetarianism from Steven Davis's Omnivorous Proposal"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190413133747/https://fewd.univie.ac.at/fileadmin/user_upload/inst_ethik_wiss_dialog/Matheny__G._2003_Defense_of_Veg__in_J._Agric_Ethics.pdf |date=2019-04-13 }}, ''Journal of Agricultural and Environmental Ethics'', 16(5), 2003, 505–511.</ref><ref>[http://www.fao.org/docrep/010/a0701e/a0701e00.htm Steinfeld kaj aliaj 2006], 132.</ref> kaj en 2005 48 miliardoj da birdoj estis mortigitaj tutmonde.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.smithsonianmag.com/travel/is-the-livestock-industry-destroying-the-planet-11308007/|titolo=Is the Livestock Industry Destroying the Planet?|familia nomo=Bland|persona nomo=Alastair|dato=1-a de aŭgusto 2012|website=[[Smithsonian (magazine)|Smithsonian]]|arkivurl=https://archive.is/20180303135407/https://www.smithsonianmag.com/travel/is-the-livestock-industry-destroying-the-planet-11308007/|arkivdato=3-a de marto 2018|alirdato=3-a de marto 2018.}}</ref> La raporto de [[Unuiĝintaj Nacioj|UN]] ankaŭ konkludis, ke brutoj (plejparte [[Bovo|bovinoj]], [[Koko|kokidoj]] kaj [[porko]]j) influas la aeron, teron, grundon, akvon, biodiversecon kaj [[Klimata ŝanĝo|klimatan ŝanĝiĝon]]<ref>[http://www.fao.org/docrep/010/a0701e/a0701e00.htm Steinfeld kaj aliaj 2006], 3, 74.</ref>. Brutobredado konsumis 1.174 milionojn da tunoj da manĝaĵo en 2002, inkluzive 7,6 milionojn da tunoj da fiŝaĵo kaj 670 milionojn da tunoj da cerealoj, unu trionon de la tutmonda cereala rikolto, kaj en 2001 konsumis 45 milionojn da tunoj da radikoj kaj legomoj kaj 17 milionoj da tunoj da legumoj.<ref>[http://www.fao.org/docrep/010/a0701e/a0701e00.htm Steinfeld kaj aliaj 2006], 12, 42. La radikoj, legomoj kaj legomoj estas ĉefe manioko, terpomoj, batatoj, brasiko, banano, pizoj kaj faboj. /angle ''The roots and vegetables are mostly cassava, potatoes, sweet potatoes, cabbage, cooking banana, peas and beans.''</ref> Ekde 2006, la brut-industrio konsistigis naŭ procenton de antropogenaj [[karbona dioksido|karbondioksidaj]] ellasoj, 37 procentojn de [[metano]], 65 procenton de [[Ridgaso|nitrosa oksido]] kaj 68 procenton de [[amoniako]]. Brutaj reziduoj elsendis 30 milionojn da tunoj da amoniako jare, kio estas implikita en la produktado de [[acida pluvo]]. Studo de 2017 publikigita en la revuo ''[[Carbon Balance and Management]]'' trovis ke la tutmondaj emisioj de bestaj agrikulturaĵoj estas 11% pli altaj ol antaŭaj taksoj bazitaj sur datumoj de la [[Interregistara Spertularo pri Klimata Ŝanĝiĝo]]. Studo de junio de 2018 publikigita en ''[[Science]]'' asertis, ke la adopto de plant-bazitaj dietoj nur en Usono povus tranĉi emisiojn de [[Forceja efiko|forcejaj gasoj]] je 61% al 73%, kaj la tutmonda adopto de vegana dieto reduktus la uzon de agrikultura tero ĝis 75 %.<ref>[http://www.fao.org/docrep/010/a0701e/a0701e00.htm Steinfeld kaj aliaj 2006], 272.</ref><ref>[http://www.epa.gov/climatechange/Downloads/ghgemissions/US-GHG-Inventory-2011-Complete_Report.pdf "Inventory of U.S. greenhouse gas emissions and sinks: 1990–2009"], United States Environmental Protection Agency, 2011.</ref> [[Dosiero:Forestgarden2.jpg|eta|200ra|Vegana [[arbarĝardenado|arboĝardeno]] de [[Robert Hart]] en [[Shropshire]], [[Anglio]]]] Raporto de [[Unuiĝintaj Nacioj|UN]] de 2010, ''Taksi la Mediajn Efikojn de Konsumado kaj Produktado'', argumentis, ke bestaj produktoj "ĝenerale postulas pli da rimedoj kaj kaŭzas pli altajn eligaĵojn ol plant-bazitaj alternativoj"<ref name=UNEP2010>[https://web.archive.org/web/20120616221700/http://www.unep.org/resourcepanel/Portals/24102/PDFs/PriorityProductsAndMaterials_Report.pdf ''Assessing the Environmental Impacts of Consumption and Production''], International Panel for Resource Management, United Nations Environment Programme, Junio 2010.</ref>. Ĝi proponis forigon de bestaj produktoj por redukti ekologian damaĝon.<ref name=UNEP2010/> Studo de la [[Universitato Cornell]] de 2007 konkludis, ke vegetaraj dietoj uzas la plej malgrandan teron pokape, sed postulas pli altan kvaliton de terpecoj ol necese por nutri bestojn. Studo el 2015 eldonita en ''Science of the Total Environment'' determinis, ke signifa [[holocena amasa formorto|perdo de la biodiverseco]] povas esti atribuata al la kreskanta postulo je viando, kiu estas signifa akcelilo por la [[senarbarigo]] kaj [[habitatodetruo]], konvertante speciriĉajn habitatojn al [[agrikulturo|agrikulturejoj]] por [[Bredado|brutobredado]]. Studo de la [[WWF|World Wildlife Fund]] (2017) trovis, ke 60% de la perdo de biodiverseco povas esti atribuata al la vasta skalo de manĝkultivo necesa por subteni dekojn da miliardoj da farmaj bestoj, kio metas grandegan streĉon sur naturaj rimedoj, kio rezultigas vastan perdon de teroj kaj specioj. Brutaro konsistigas 60% de la biomaso de ĉiuj [[mamuloj]] sur la tero, sekvate de homoj (36%) kaj sovaĝaj mamuloj (4%). Koncerne birdojn, 70% estas hejmigitaj, kiel la [[kortobirdo]]j, dum nur 30% estas sovaĝaj.<ref>{{Citaĵo el novaĵo|familia nomo=Carus|persona nomo=Felicity|dato=2-a de junio 2010|titolo=UN urges global move to meat and dairy-free diet|url=https://www.theguardian.com/environment/2010/jun/02/un-report-meat-free-diet|verkaĵo=The Guardian|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180303145344/https://www.theguardian.com/environment/2010/jun/02/un-report-meat-free-diet|arkivdato=3-a de marto 2018|alirdato=3-a de marto 2018}}[http://www.unep.org/Documents.Multilingual/Default.asp?DocumentID=628&ArticleID=6595&l=en&t=long "Energy and Agriculture Top Resource Panel's Priority List for Sustainable 21st Century"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161019230121/http://www.unep.org/Documents.Multilingual/Default.asp?DocumentID=628&ArticleID=6595&l=en&t=long |date=2016-10-19 }}, United Nations Environment Programme (UNEP), Bruselo, 2-a de junio 2010.</ref> En novembro de 2017, 15.364 tutmondaj sciencistoj subskribis averton al la homaro, kiu alvokas, interalie, por "antaŭenigi dietajn ŝanĝojn al plejparte planto-bazitaj manĝaĵoj". Laŭ studo de julio de 2018 en ''[[Science]]'', vianda konsumo pliiĝos rezulte de kreskanta homa loĝantaro kaj kreskanta riĉeco, kiu pliigos emisiojn de forcejaj gasoj<ref>{{citaĵo el novaĵo |familia nomo=Gander |persona nomo=Kashmira |dato=1-a de junio 2018 |titolo=Want to Save the Planet? Go Vegan, Study Says |url=http://www.newsweek.com/want-save-planet-go-vegan-study-says-952789|verkaĵo=Newsweek |loko= |alirdato=2-a de junio 2018 }}</ref> kaj plu reduktos biodiversecon.<ref>Heinz-Ulrich Neue, [http://www.ciesin.org/docs/004-032/004-032.html "Methane emission from rice fields"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080115013146/http://www.ciesin.org/docs/004-032/004-032.html |date=2008-01-15 }}, ''BioScience'', 43(7), 1993, 466–473; Tim Hirsch, [http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/4604332.stm "Plants revealed as methane source"], BBC News, 11-a de januaro 2006.</ref> Raporto de 2018 publikigita en [[Proceedings of the National Academy of Sciences|PNAS]] asertis, ke kultivistoj en [[Usono]] povus subteni pli ol duoble pli multajn homojn, ol ili nuntempe, se ili forlasus bredadon de kampaj bestoj por homa konsumado kaj anstataŭe elektus kreskigadon de plantoj.<ref>{{citaĵo el novaĵo |familia nomo= Carrington|persona nomo=Damian|dato= 31-a de majo 2018 |titolo=Avoiding meat and dairy is ‘single biggest way’ to reduce your impact on Earth|url=https://www.theguardian.com/environment/2018/may/31/avoiding-meat-and-dairy-is-single-biggest-way-to-reduce-your-impact-on-earth|verkaĵo=[[The Guardian]] |loko= |alirdato=-a de marto 12, 2019 }}</ref> === Feminisma veganismo === [[Dosiero:Carol J. Adams at the Intersectional Justice Conference.jpg|eta|maldekstra|[[Carol J. Adams]] ĉe la Intersekcia Justeco-Konferenco]] ==== Pioniroj ==== Unu el la ĉefaj aktivuloj kaj kleruloj pri feminismaj bestaj rajtoj estas [[Carol J. Adams]]. En sia plej elstara verko, ''The Sexual Politics of Meat: A Feminist-Vegetarian Critical Theory'' (1990), ŝi rimarkigis la rilaton inter [[feminismo]] kaj la movado por [[bestaj rajtoj]]. Ekde la publikigo de ''The Sexual Politics of Meat ''<ref>{{Citaĵo el novaĵo|familia nomo=Adams|persona nomo=C. J.|titolo=Why feminist-vegan now?|gazeto=Feminism & Psychology|language=en|volumo=20|numero=3|paĝoj=302–317|doi=10.1177/0959353510368038|jaro=2010}}</ref>, Adams publikigis plurajn aliajn verkojn inkluzive de eseoj, libroj kaj ĉefaj paroladoj. En unu el siaj paroladoj, "Kial feminisma vegano nun?", adaptita el ŝia originala parolado ĉe la konferenco "Minding Animals" en [[Newcastle (Aŭstralio)|Newcastle]], [[Aŭstralio]] (2009), Adams deklaris ke "la ideo pri ekzisto de ligo inter [[feminismo]] kaj [[vegetarismo]] venis [ al ŝi] en oktobro 1974", por ilustri, ke la koncepto de feminisma veganismo daŭras preskaŭ duonjarcente.<ref name=":1">{{Citaĵo el novaĵo|familia nomo=Duvnjak|persona nomo=Angella|dato=6-a de septembro 2011|titolo=Joining the Dots: Some Reflections on Feminist-Vegan Political Practice and Choice|url=https://www.outskirts.arts.uwa.edu.au/volumes/volume-24/duvnjak|alirdato=7-a de marto 2018|gazeto=Outskirts|volumo=24|arkivurl=https://archive.is/20180308035756/https://www.outskirts.arts.uwa.edu.au/volumes/volume-24/duvnjak|arkivdato=8-a de marto 2018|dead-url=yes|df=dmy-all}}</ref> Aliaj aŭtoroj ankaŭ paralelis la ideojn de Adams dum ili plivastigas ilin. Angella Duvnjak deklaras en "Interligi la Punktojn: Kelkaj Pensadoj pri Feminisma-Vegana Politika Praktiko kaj Elekto" ke ŝi renkontis kontraŭstaron al la rilato de feminismaj kaj veganismaj idealoj, kvankam la ligo ŝajnis pli ol evidenta al ŝi kaj al aliaj fakuloj (2011).<ref>{{Citaĵo el novaĵo|familia nomo=Hamilton|persona nomo=Carrie|titolo=sex, work, meat: the feminist politics of veganism|gazeto=Feminist Review|language=en|volumo=114|numero=1|paĝoj=112–129|doi=10.1057/s41305-016-0011-1|jaro=2017}}</ref> Aliaj fakesploristoj prilaboras la rilatojn inter feminismo, kiel Carrie Hamilton, kiu ligas sekslaboristojn kaj bestaj [[reproduktaj rajtoj]]. Multaj aliaj fakuloj pri feminisma vegana filozofio daŭre aldonas al la argumentoj, kiujn Adams, Duvnjak kaj Hamilton unue prezentis. ==== Bestaj kaj homaj misuzoj estas paralelaj ==== [[Dosiero:Amina Abaza with Dog.jpg|eta|175ra|Amina Tharwat Abaza, aktivisto por la bestaj rajtoj, fondinto de Societo por la Protektado de Bestaj Rajtoj en Egiptio, kun surstrata hundo]] Kelkaj el la ĉefaj konceptoj pri feminisma veganismo estas la rilato inter perforto al homoj kaj subpremo de bestoj. Ekzemple, Marjorie Spiegal komparas la konsumon aŭ servutecon de bestoj por homa profito kun sklaveco. Bestoj estas aĉetataj de bredisto, uzataj por persona profito, aŭ por plia reproduktado aŭ manlaboro, kaj poste forĵetataj, aŭ plej ofte uzataj kiel nutraĵo. Ĉi tiu kapitalisma uzo de bestoj por persona profito restis forta, malgraŭ la laboro de aktivuloj pri bestaj rajtoj kaj de la ekologiaj feministoj.<ref name=VTS/> Similaj nocioj, kiuj sugestas ke bestoj, ekzemple fiŝoj, sentas malpli da doloro, estas prezentitaj hodiaŭ kiel pravigo por krueleco al ili. La feminisma flanko de la argumento tamen sugestas, ke ne ekzistus raciigo por trakti bestojn kun malpli da respekto ol homaj vivoj, eĉ se la teorio ke bestoj estas malpli kapablaj pri doloro estus kontrolebla..<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://eds.b.ebscohost.com/eds/pdfviewer/pdfviewer?sid=88416ac1-93ae-431e-89c1-b12379291e33@sessionmgr103&vid=7&hid=104|titolo=Vegan Feminist: An Interview with Carol J. Adams.: at USF Libraries|website=eds.b.ebscohost.com|language=en|alirdato=26-a de aprilo 2017}}{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Alia rilato inter [[feminismo]] kaj veganismo estas la paraleleco de perforto kontraŭ virinoj aŭ anoj de minoritataj komunumoj kaj la perforto kontraŭ bestoj. La aktivuloj por [[bestaj rajtoj]] intime rilatigas la kruelecon al bestoj kun la krimoj kontraŭ virinoj. Ĉi tiu ligo estas eĉ pli spegulata ĉar bestoj uzataj por reproduktaj praktikoj estas komparitaj kun homaj kontrabandadaj viktimoj kaj migrantaj sekslaboristoj.<ref name="Yacoubou">{{citaĵo el novaĵo|familia nomo=Yacoubou|persona nomo=Jeanne|titolo=Vegetarian Certifications on Food Labels: What Do They Mean?|gazeto=Vegetarian Journal|dato=2006|volumo=17|numero=3|page=25|url=http://www.vrg.org/journal/vj2006issue3/2006_issue3_labels.php#vlft|accessdato=6-a de aŭgusto 2017}}</ref><ref name="Basas">{{citaĵo el novaĵo|familia nomo=Basas|persona nomo=Carrie Griffin|titolo="V" is for Vegetarian: FDA-Mandated Vegetarian Food Labeling|gazeto=Utah Law Review|dato=2011|volumo=4|page=1275|doi=10.2139/ssrn.1434040}}</ref> Hamilton atentigas, ke perfortaj "seksperfortantoj foje montras konduton, kiu ŝajnas modelita laŭ la mutilado de bestoj" sugestante, ke estas paraleleco inter seksperforto kaj krueloj kontraŭ bestoj.<ref name=VAcert/> La perforta konekto ne nur limiĝas je seksaj agoj. Estas ofte, ke la superregado de perforto kontraŭ bestoj estas pli difinita en kazoj de psikopatiaj malordoj. Ĉi tiu spegulado de kontraŭ pli malfortaj bestoj igas la pionirojn de feminisma veganismo sugesti, ke ekzistas korespondado inter perforto kontraŭ homoj kaj bestoj, subtenante feminisman veganismon. ==== Kapitalismo kaj feminisma veganismo ==== Alia maniero, kiel feminisma veganismo rilatas al feminismaj pensoj estas per la kapitalismaj rimedoj de la produktado mem. [[Carol J. Adams]] citas Barbara Noske, kiu menciis "manĝi viandon kiel la plej ekstreman kapitalisman produkton, ĉar oni bezonas tiom por fari la produkton, ĝi uzas tiom da rimedoj". La kapitaligo de rimedoj por viandproduktado estas pli bone uzata por produktado de aliaj nutraĵoj, kiuj havas malpli danĝeran efikon al la [[medio]]. === Plantoj kiel sentemaj estuloj === [[Dosiero:Adansonia grandidieri04.jpg|eta|200ra|maldekstra|[[Baobabo]] ''(Adansonia grandidieri)'', Madagaskaro]] Iuj interpretas eltrovojn faritajn en la lastaj jaroj kiel sugestantajn, ke plantoj estas "sentipovuloj". Ĉi tiu emerĝa scienca areo nomiĝas "planta neŭrobiologio". La similecoj je ĉela nivelo inter bestoj kaj plantoj estas multe pli grandaj ol oni supozis.<ref name="bare_url">{{citaĵo el libro|url=http://www.sociallearning.info/storage/pdf/encyc%20of%20anim%20welfare%20-%20enrichment%20and%20research.pdf|titolo=Encyclopedia of Animal Rights and Animal Welfare|editors=Marc Bekoff and Carron A. Meaney|eldoninto=Greenwood Press|loko=Westport, Connecticut}}</ref> Ekzemple, oni montris, ke plantoj povas komuniki vaste kaj aktive. Ili detektas multajn parametrojn de sia medio, ili povas elekti inter malsamaj ebloj kaj ŝanĝi sian konduton laŭ tio. Ili sentas malsamajn specojn de streĉiĝo simile al bestoj, kaj reagas je la [[Molekulo|molekula]], [[Ĉelo|ĉela]], [[Organa sistemo|organa]], [[Organismo|organisma]] aŭ grupa niveloj. Je rudimenta nivelo, iliaj radikoj povas distingi inter "mi" kaj "ne-mi".<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.beloit.edu/philo/faculty/tedesco/past/phil224/|titolo=Philosophy 224: Environmental Ethics}}</ref> Nuntempe ne ekzistas etikaj konsideroj rilate al plantoj aŭ konscio pri iu ajn problemo, sinteno kiun kelkaj fakuloj opinias pli malfacile pravigi. [[Filozofo]]j, [[Etiko|etikistoj]], [[Molekula biologio|molekulaj biologoj]] kaj [[sciencisto]]j de la Etika Komitato pri Ne-Homa Bioteknologio (ECNH) provis evoluigi la etikan bazon por atribui dignon al la plantoj. Surbaze de lastatempaj eltrovoj, ili proponas ĉi tiun rajton, same kiel en la kazo de [[Bestaj rajtoj|bestoj]]. Ĉi tiu komisiono konkludas, ke plantoj estas vivaj estuloj, devas esti respektataj kaj ne traktataj tute arbitre, kvankam ĉi tiu rajto je digno ne devas redukti aŭ limigi ilian uzon; la bono aŭ interesoj de planto devas esti taksataj kontraŭ la interesoj de homoj. En 2004, svisa leĝo pri genetika teknologio postulis, ke la digno de ĉiuj kreitaĵoj estu konsiderata en esplorado, inkluzive en plantoj. Por peti subvenciojn, svisaj biologoj devas garantii en siaj proponoj, ke ili konsideras la dignon de plantoj. Ĉi tiu leĝo estis kritikita pro manko de difino de tio, kion vere signifas planto. Kelkaj aŭtoroj kredas, ke ĉi tiu sinteno estas la unua paŝo sur la vojo al "la lando de l'absurdo" kaj nova limo por ekstremaj aktivuloj. Ekzemple, same kiel oni jam havas liberajn ovojn, oni povus pretendi havi panon aŭ kuketojn faritajn el kultivita tritiko sen konkurenco aŭ aliaj specoj de streĉiĝo («libereca pano» aŭ «liberecaj kukoj»). Nuntempe ĝi estas satirigata kun la moto "salato estas murdo" en televidaj reklamoj kaj ĉemizoj. == Formoj de veganismo == [[Dosiero:Recovering wasted food.JPG|eta|Skatolo da legomoj kaj fruktoj rekuperitaj el la rubujoj de superrmerkato]] Male al [[vegetarismo]] ne ekzistas striktaj kaj klaraj terminoj (kiel ekzemple "ov-lakt-vegetarano"). Plej gravas la malpliigo de sufero per la evito de bestaj produktoj kaj bestekspluato, sed ene de tiu ĉi kadro abundas individuaj viv- kaj nutradmanieroj. Plejparte [[mielo]] estas evitata, aliflanke kelkaj opinias, ke [[abelo]]j ne estas suferkapablaj. Plejparte senledaj alternativoj estas preferataj, sed iuj plu aĉetas ledajn ŝuojn, argumentante per la "granda troproduktado de ledo" kiel flanka produkto de la viando- kaj laktoproduktado, kiu ne estus malpliigita, se kelkaj ŝuoj malpli estus mendataj. [[Dosiero:Givebox Prenzlauer Berg March 2012.jpg|eta|maldekstra|200ra|Berlino, Germanio 2012, distribua centreto por senpagaj donacaj materialoj]] Plumaj kusenoj kaj jakoj estas ankaŭ evitataj. Lano estas opiniata kaŭzo por frua morto kaj sufero de bestoj. Mondo sen ĉasoj kaj testoj sur bestoj estas alstrebinda idealo. Ĝenerale inter veganoj ĉiuj kondutoj estas esplorataj laŭ suferevitebleco, do ankaŭ bestoparkoj, cirkoj ktp.<ref>{{citaĵo el libro |familia nomo=Heynen |persona nomo=Nik |dato=2010-05-01 |titolo=Cooking up Non-violent Civil-disobedient Direct Action for the Hungry: 'Food Not Bombs' and the Resurgence of Radical Democracy in the US |gazeto=Urban Studies |issn=0042-0980 |doi=10.1177/0042098009360223 |volumo=47 |numero=6 |paĝoj=1225–1240 |url=http://usj.sagepub.com/content/47/6/1225}}</ref> Veganoj foje estas konfuzataj kun nurfruktmanĝantoj, krudmanĝantoj aŭ aliaj maloftegaj subspecoj de veganismo (aŭ foje simple vegetaĵismo, kiam temas nur pri dieta flanko, pro ekzemple prisanaj kialoj). Ĝenerale veganoj aperas en ĉiuj eroj de la civitanaro. En la subkulturo, pli oftas veganoj en la anarkiisma kaj rektranda movado kaj en politike maldekstremaj movadoj. Ankaŭ ekzistas tendenco, ke mondfamaj steluloj (aktoroj, interalie, sed ankaŭ iuj sportistoj kaj politikistoj) fariĝas veganoj.<ref>{{citaĵo el libro|familia nomo=Shantz |persona nomo=Jeff |dato=2005-10-24 |titolo=One Person's Garbage...Another Person's Treasure: Dumpster Diving, Freeganism, and Anarchy |gazeto=VERB |issn=1930-2894 |volumo=3 |numero=1 |url=http://verb.lib.lehigh.edu/index.php/verb/article/viewArticle/19/18/ |arkivurl=https://web.archive.org/web/20071218024359/http://verb.lib.lehigh.edu/index.php/verb/article/viewArticle/19/18 |dead-url=yes |arkivdato=2007-12-18 }}</ref> [[Friganismo]] (el la angla ''freeganism'', kofrovorto inter ''free'' "senpaga" kaj ''veganism'' "veganismo") estas praktiko kaj ideologio pri limigita partoprenado en la kutima ekonomio kaj laŭeble plej malmulta konsumado de rimedoj, speciale per la reprenado de malŝparitaj varoj, ekzemple manĝaĵoj. Dum veganoj evitas la aĉetadon de bestaj produktoj por kontraŭstari la ekspluatadon de bestoj, friganoj— almenaŭ teorie— evitas ĉian aĉetadon kiel ĝenerala protesto kontraŭ la moderna ekonomia sistemo. == Nombro de veganoj == Laŭ dokumento de la ADA (Usona Dieta Asocio) en la jaro 2000 vivis en Usono 48.000 veganoj. Ĉiuj indikoj pri la nombro de veganoj estas dubindaj, simile al indikoj pri la nombro de Esperantoparolantoj. * '''{{flago|Aŭstralio}}''' '''[[Aŭstralio]]''': Aŭstralianoj plej multe en la tuta mondo serĉis per [[Google]] por la vorto "vegano" inter la mezo de 2015 kaj la mezo de 2016. Studo de ''Euromonitor International'' konkludis, ke la merkato de pakitaj veganaj manĝaĵoj en Aŭstralio pliiĝos 9,6% jare inter 2015 kaj 2020, pro kio Aŭstralio iĝos tria plej rapide kreskanta vegana merkato malantaŭ [[Ĉinio]] kaj [[Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj]].<ref>{{Citaĵo el novaĵo|dato=12-a de aprilo 2016|titolo=Why 'Vegan' Is THE Word of 2016|url=https://www.peta.org.au/news/vegan-google-searches-australia-2016/|eldoninto=PETA Australia|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180224103722/https://www.peta.org.au/news/vegan-google-searches-australia-2016/|arkivdato=24-a de februaro 2018|alirdato=24-a de februaro 2018}}</ref> * '''{{flago|Aŭstrio}}''' '''[[Aŭstrio]]''': En 2013, ''[[Kurier]]'' taksis, ke 0,5 procento el aŭstroj praktikas veganismon, kaj en la ĉefurbo, Vieno, 0,7 procento.<ref>Barbara Reiter, Anita Kattinger, [https://kurier.at/genuss/total-vegan/13.893.351 "Total Vegan"], ''Kurier'', 28-a de majo 2013.</ref> * '''{{flago|Belgio}}''' '''[[Belgio]]''': Esploro interreta de iVOX, farita en la jaro 2016, trovis, ke el ĉirkaŭ 1000 nederland-parolantaj loĝantoj de [[Flandrio]] kaj [[Bruselo]] kun 18 kaj pli da jaroj, 0,3 procentoj estis veganaj.<ref>[http://www.vilt.be/minder-vlees-eten-steeds-meer-ingeburgerd "Minder vlees eten steeds meer ingeburgerd"], ''Vilt'', 16-a de februaro 2016.</ref> * '''{{flago|Kanado}}'''''' [[Kanado]]:''' En 2018, enketo taksis, ke 2,1 elcentoj de plenkreskaj kanadanoj konsideras sin veganaj.<ref>{{Citaĵo el novaĵo | url=https://www.theglobeandmail.com/canada/article-most-vegans-vegetarians-in-canada-are-under-35-survey/ | titolo=Most vegans, vegetarians in Canada are under 35: Survey}}</ref> * '''{{flago|Germanio}}''' '''[[Germanio]]''': En la jaro 2016, datumoj taksis ke homoj sekvantaj veganan dieton en Germanio variis inter 0,1% kaj 1% de la loĝantaro (inter 81,000 kaj 810,000 homoj).<ref name=GermanyDGE /> * '''{{flago|Barato}}''' '''[[Barato]]''': En la Nacia Enketo pri Sano de la jaro 2005-2006, 1.6% el la enketitoj raportis neniam konsumi bestajn produktojn. Veganismo estis plej ofta en la ŝtatoj [[Guĝarato]] (4,9%) kaj [[Maharaŝtro]] (4.0%).<ref>''Journal Type of vegetarian diet, obesity and diabetes in adult Indian population''</ref> * '''{{flago|Israelo}}''' '''[[Israelo]]''': Kvin procento (ĉ. 300.000) en Israelo diris, ke ili estas veganoj en 2014, igante ĝin la plej granda pokapa vegana loĝantaro en la mondo. Enketo farita de ''Globes'' en 2015 kaj de Israela novaĵ-televidkanalo 2 simile trovis ke 5% de israelanoj estas veganoj.<ref name=Sales2014>{{Citaĵo el novaĵo|familia nomo=Sales|persona nomo=Ben|dato=17-a de oktobro 2014|titolo=Israelis growing hungry for vegan diet|url=https://www.timesofisrael.com/israelis-growing-hungry-for-vegan-diet/|eldoninto=Jewish Telegraphic Agency|loko=Tel- Avivo|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180303151620/https://www.timesofisrael.com/israelis-growing-hungry-for-vegan-diet/|arkivdato=3-a de marto 2018|alirdato=3-a de marto 2018|via=''[[The Times of Israel]]''}}{{Citaĵo el novaĵo|familia nomo=Cohen|persona nomo=Tova|dato=21-a de julio 2015|titolo=In the land of milk and honey, Israelis turn vegan|url=https://www.reuters.com/article/us-israel-food-vegan-idUSKCN0PV1H020150721|loko=Tel Aviv|eldoninto=[[Reuters]]|arkivurl=https://archive.is/20180305012048/https://www.reuters.com/article/us-israel-food-vegan-idUSKCN0PV1H020150721|arkivdato=4-a de marto 2018|alirdato=4-a de marto 2018}}</ref><ref>{{ Citaĵo el libro|titolo=''The Jewish Virtual Library'': Veganism in Israel (Society & Culture: Veganism)|url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/veganism-in-israel|alirdato=4-a de marto 2018|dato=februaro 2016|eldoninto=''American–Israeli Cooperative Enterprise'' (AICE)|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180305012943/https://www.jewishvirtuallibrary.org/veganism-in-israel|arkivdato=5-a de marto 2018 }}</ref><ref>{{Citaĵo el novaĵo|familia nomo=Shpigel|persona nomo=Noa|dato=13-a de septembro 2015|titolo=Veganism on the Rise Among Israeli Arabs|url=https://www.haaretz.com/.premium-veganism-on-the-rise-among-israeli-arabs-1.5397532|verkaĵo=gazeto Haaretz / הָאָרֶץ|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180305014456/https://www.haaretz.com/.premium-veganism-on-the-rise-among-israeli-arabs-1.5397532|arkivdato=5-a de marto 2018|alirdato=4-a de marto 2018|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Citaĵo el gazeto|familia nomo=Kamin|persona nomo=Debra|titolo=Big in Israel: Vegan Soldiers|url=https://www.theatlantic.com/magazine/archive/2015/12/big-in-israel-vegan-warriors/413149/|gazeto=The Atlantic|dato=decembro 2015|arkivurl=https://archive.is/20180305015346/https://www.theatlantic.com/magazine/archive/2015/12/big-in-israel-vegan-warriors/413149/|arkivdato=4-a de marto 2018|alirdato=4-a de marto 2018}}</ref> Veganismo kreskis inter israelaj araboj. La israela armeo faris specialan provizon por veganaj soldatoj en 2015, kiu inkludis provizi neledajn botojn kaj senlanajn [[bereto]]jn. * '''{{flago|Italio}}''' '''[[Italio]]''': Inter 0,6 kaj tri procento el la italoj estis raportitaj kiel veganoj ekde 2015.<ref>Vera Schiavazzi, [http://www.repubblica.it/salute/2015/10/02/news/e_tu_quanto_sei_vegano_-124177488/ "Addio carne e pesce: in aumento il popolo dei vegetariani e vegani in Italia"], ''La Repubblica'', 2-a de oktobro 2015.</ref> * '''{{flago|Nederlando}}''' '''[[Nederlando]]''': En la jaro 2018, la Nederlanda Societo por Veganismo (Nederlandse Vereniging voor Veganisme) taksis, ke estas pli ol 100.000 nederlandaj veganoj (0,59 procentoj), bazitaj sur ilia membrokresko.<ref>NVV, [https://www.veganisme.org/2017/12/27/vegan-jaaroverzicht-2017/ "Vegan jaaroverzicht 2017"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180612141756/https://www.veganisme.org/2017/12/27/vegan-jaaroverzicht-2017/ |date=2018-06-12 }}, 2018.</ref> * '''{{flago|Rumanio}}''' '''[[Rumanio]]''': Anoj de la [[Rumana Ortodoksa Eklezio]] fastas dum pluraj periodoj de la eklezia kalendaro sumiĝante al plimulto de la jaro. Laŭ la rumana ortodoksa tradicio, fervoruloj sin detenas de manĝado de iuj bestaj produktoj dum tiuj fast-periodoj. Rezulte veganaj manĝaĵoj abundas en butikoj kaj restoracioj; tamen, rumanoj eble ne multe konatiĝas kun la vegana dieto kiel plentempa vivmanier-elekto.<ref name="auto">{{citaĵo el novaĵo |titolo=What Vegan Travelers Need to Know about Dining in Romania |verkaĵo=Huffington Post|url=https://www.huffingtonpost.com/entry/what-vegan-travelers-need-to-know-about-dining-in-romania_us_58a368c2e4b0e172783aa180?guccounter=1 |dato=2017-02-14 |accessdato=2018-07-30 }}</ref> * '''{{flago|Svedio}}''' '''[[Svedio]]''': Kvar procento diris, ke ili estas veganoj en 2014 por la balot-enketo Demoskop.<ref>{{Citaĵo el novaĵo|familia nomo=Molloy|persona nomo=Antonia|dato=24-a de marto 2014|titolo=One in ten Swedes is vegetarian or vegan, according to study|url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/one-in-ten-swedes-is-vegetarian-or-vegan-according-to-study-9212176.html|verkaĵo=The Independent|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180322232126/https://www.independent.co.uk/news/world/europe/one-in-ten-swedes-is-vegetarian-or-vegan-according-to-study-9212176.html|arkivdato=22-a de marto 2018|alirdato=22-a de marto 2018}}</ref> * '''{{flago|Svislando}}''': La Svisa Vegana Societo (Vegane Gesellschaft Schweiz) taksis en 2016, ke unu procento de la loĝantaro estas vegana.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://vegan.ch/was-wir-tun/faq/#wie-viele-veganerinnen-gibt-es-in-der-schweiz|titolo=FAQ: Wie viele VeganerInnen gibt es in der Schweiz?|eldoninto=Vegane Gesellschaft Schweiz (Vegan Society Switzerland)|language=de|trans-titolo=FAQ: How many vegans are there in Switzerland?|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180308053046/https://vegan.ch/was-wir-tun/faq/#wie-viele-veganerinnen-gibt-es-in-der-schweiz|arkivdato=8-a de marto 2018|alirdato=7-a de marto 2018}}</ref> * '''{{flago|Britio}}''' '''[[Unuiĝinta Reĝlando|Britio]]''': En Britio, kie la tofu- kaj viand-imitaĵaj merkatoj valoris je 786,5 milionoj da pundoj en 2012, du elcentoj diris, ke ili estas veganoj en registara enketo de la jaro 2007. Studo Ipsos MORI de 2016 mendita de la Vegana Societo, inspektante preskaŭ 10,000 homojn en aĝo de 15 aŭ pli tra Anglio, Skotlando, kaj Kimrio, trovis ke 1.05 procento estis veganoj; la [[Vegana Societo]] taksas, ke 542.000 homoj en Britio sekvas veganan dieton. Laŭ enketo farita de Comparallemarket.com (2018), la nombro de homoj, kiuj sin konsideras veganoj en Britio, kreskis ĝis pli ol 3,5 milionoj, kio estas proksimume sep procentoj de la loĝantaro, kaj mediaj zorgoj estis grava faktoro en ĉi tiu evoluo. Tamen, ekestis hezitoj pri ĉi tiu nombro de la brita Vegana Societo, kiu okazigadas sian propran regulan enketon: la Vegana Societo mem trovis en 2018 ke ekzistas 600.000 veganoj en Britio (1,16%), kio estas alta pliiĝo super antaŭaj jaroj.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.vegansociety.com/whats-new/news/find-out-how-many-vegans-are-great-britain|titolo=Find out how many vegans are in Great Britain|dato=17-a de majo 2016|eldoninto=Vegana Societo|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180305022033/https://www.vegansociety.com/whats-new/news/find-out-how-many-vegans-are-great-britain |arkivdato=5-a de marto 2018|alirdato=4-a de marto 2018}}</ref><ref>{{Citaĵo el novaĵo|familia nomo=Petter|persona nomo=Olivia|dato=3-a de aprilo 2018|titolo=Number of vegans in UK soars to 3.5 million, survey finds|url=https://www.independent.co.uk/life-style/food-and-drink/vegans-uk-rise-popularity-plant-based-diets-veganism-figures-survey-compare-the-market-a8286471.html| department=Indy/Eats|verkaĵo=[[The Independent]]|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180403173810/https://www.independent.co.uk/life-style/food-and-drink/vegans-uk-rise-popularity-plant-based-diets-veganism-figures-survey-compare-the-market-a8286471.html|arkivdato=3-a de aprilo 2018|alirdato=3-a de aprilo 2018}}</ref><ref>{{Citaĵo el novaĵo|dato=2-a de aprilo 2018|titolo=Veganism Skyrockets To 7% Of UK Population, Says New Survey|url=https://www.plantbasednews.org/post/veganism-skyrockets-to-7-of-uk-population-says-new-survey}}</ref><ref>{{citaĵo el la reto | url=https://www.vegansociety.com/news/media/statistics |titolo=statistiko el la retejo vegansociety.com}}</ref> * '''{{flago|Usono}}''' '''[[Usono]]''': Taksoj de veganoj en Usono estas inter 2% (Gallup, 2012) kaj 0,5% (Faunalytics, 2014). Laŭ ĉi-lastaj, 70% el tiuj, kiuj adoptis veganan dieton forlasis ĝin.<ref>{{Citaĵo el novaĵo|familia nomo=Newport|persona nomo=Frank|dato=26-a de julio 2012|titolo=In U.S., 5% Consider Themselves Vegetarians|url=http://news.gallup.com/poll/156215/consider-themselves-vegetarians.aspx|eldoninto=[[enketo Gallup]]|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180305022730/http://news.gallup.com/poll/156215/consider-themselves-vegetarians.aspx|arkivdato=5-a de marto 2018|alirdato=4-a de marto 2018}}</ref> == Veganaj simboloj == [[Dosiero:Vegan flag cropped.jpg|eta|Vegana flago]] La vegana flago estis desegnita de interreta grupo de grafikaj desegnistoj kaj aktivuloj el pluraj landoj. La grupo estis malfermita de Gad Hakimi, vegana aktivisto kaj dizajnisto de [[Israelo]], kun la intenco ke ekzistu civila flago kiu reprezentu veganismon. La flago konsistas el tri bluaj kaj verdaj trianguloj kun la litero V, la unua litero en la vorto "vegano".<ref>{{Citaĵo el novaĵo|familia nomo=Starostinetskaya|persona nomo=Anna|dato=17-a de julio 2017|titolo=New Flag Launches to Unite Vegans Across the Globe|url=http://vegnews.com/articles/page.do?pageId=9771&catId=1|verkaĵo='VegNews'|arkivurl=https://archive.is/20180308051711/http://vegnews.com/articles/page.do?pageId=9771&catId=1|arkivdato=8-a de marto 2018|alirdato=7-a de marto 2018}}</ref> Origine, kelkaj membroj de la grupo sugestis, ke bestoj devus esti reprezentitaj sur la flago, kun ruĝaj koloroj simbole signifante la sangon de buĉitaj bestoj. Tamen, la grupo poste elektis fari la flagon pri hom-besta egaleco, ne pri bestoj mem. Inspirita de la [[GLAT]]-a [[ĉielarka flago]], la flago estis kreita kun la espero unuigi la organizojn kaj aktivulojn pri [[bestaj rajtoj]]. La koloroj blanka, verda kaj blua estis elektitaj por reprezenti la naturajn [[medio]]jn de bestoj: ĉielo, tero, kaj maro. La litero V signifas ''Vegan'', kaj estas inversa piramido celanta simboli la kapablon fari la neeblon. == Veganismo kaj Esperanto == [[Dosiero:Vegetarismo-simbolo esperanto.svg|eta|maldekstra|[[Tutmonda Esperantista Vegetarana Asocio|TEVA]]]] Pri [[vegetarismo]], pli frua movado, antaŭ ol la apero de Vegana Societo, aperis du pozitivaj artikoloj, en la 19-a jarcento, en ''[[La Esperantisto]]''. Tiuj artikoloj plu aperis, fare de Zamenhof, en la [[Fundamenta Krestomatio]]: La rakonto “La hejmo de la metiisto” kaj la artikolo “Kio estas vegetarismo?”. La [[16-a de aŭgusto|16-an de aŭgusto]] 1908, dum la [[UK 1908|4-a UK]] en [[Dresdeno]], fondiĝis la [[Vegetara Ligo Esperantista|Internacia Unuiĝo de Esperantistaj Vegetaranoj]] (IUEV) , kiu ŝanĝis sian nomon kelkajn jarojn poste al Vegetara Ligo Esperantista (VLE) kaj fine, nur post la [[dua mondmilito]], al Tutmonda Esperantista Vegetarana Asocio (TEVA). La asocio fondiĝis laŭ instigo de René de Ladevèze. Laŭ informo el ''[[Enciklopedio de Esperanto]]'', [[Lev Tolstoj]] (vegetarano) akceptis per speciala skriba konfirmo ĝian honoran prezidantecon. Laŭ ''[[Esperantista Vegetarano]]'' 1995, p.&nbsp;23, ankaŭ “Ludoviko Zamenhof estis inter la membroj fondantoj”, sed deziris, ke oni ne menciu tion en la vegetarana literaturo. Ne estas klare, ĉu tiu ĉi informo estas vera. En la 4-a Kongreso de [[Internacia Vegetarana Unuiĝo]] en 1913 en [[Hago]], Esperanto estis unu el la 5 oficialaj lingvoj. En 1914 aperis la unua numero de la esperanta gazeto “Vegetarano”, redaktita de Oskar Bünemann. De 1927 ĝis 1932 la gazeto estis samtempe oficiala organo de IVU. Tiutempe ĝi enhavis internaciajn informojn pri vegetarismo ne nur en Esperanto, sed ankaŭ en la angla, franca kaj germana. Pro financaj kialoj IVU ĉesis eldoni la gazeton en 1932. [[Dosiero:Germanio-esperanto-veganismo.jpg|eta|270px | Manifestacio vegana en esperanto]] Veganismo ne estas fremda fenomeno en la [[Esperanto-movado|esperanta movado]]. Multaj esperantistoj estas veganoj kaj tre ofte eblas ĉeesti prelegojn pri veganismo dum lokaj kaj internaciaj esperantaj aranĝoj, elekti eĉ pli malmultekoste veganajn manĝojn dum kongresoj kaj internaciaj aranĝoj. Kelkaj retpaĝaroj diskonigas vegetarajn ([[Bonan Apetiton]]) kaj veganajn ([[VeganArto]]) receptojn kaj artikolojn rilatajn al veganismo. [[Tutmonda Esperantista Vegetarana Asocio|TEVA]] estas inter la plej malnovaj organizoj de la Esperanto-movado. Ĝi eldonas revuon kaj kunvenas okaze de UK-oj kaj dum vegetaranaj aranĝoj ĝi ofte estas reprezentita. Tri libroj veganaj verkitaj de [[Lode Van de Velde]] aperis en esperanto: ''Kial kaj kiel manĝi vegane? Sugestoj pri nutrado kiu ne endanĝerigas kaj suferigas la bestojn''. ''Manĝeblaj sovaĝaj plantoj'' kaj ''La Vegetara Leono: Facila rakonto por infanoj'', kun aldona raporteto pri vere ekzistinta vegetara leono, plus kelkaj receptoj por vegetaraj manĝaĵoj. Kelkaj konataj esperantistoj, kiel ekzemple la germana muzikisto kaj kantisto [[Jonas Marx|Jonny M]], estas veganoj. En Tokio, Japanio, ekzistas la Kafejo SOJO, kiu estas, verŝajne, la nura kafejo vegana kiu uzas esperanton en la nomoj de pladoj kaj menuo, kaj montras esperantajn simbolojn kaj legaĵojn. Ĝi estas renkontiĝejo por lokaj kaj vizitantaj esperantistoj. Vegana Renkontiĝo organiziĝis en la [[Kastelo Greziljono]] kaj la revuo ''[[Kontakto (revuo)|Kontakto]]'' dediĉis numeron al tiu fenomeno. == Tipaj pladoj == <gallery> Vegan patties with potatoes and salad.jpg|[[Vegana hamburgero]] el semoj Lecker veganes Sushi.jpg|[[Vegana suŝio]] kun [[kukumo]] anstataŭ [[fiŝaĵo]] Vegan Chocolate Fudge.jpg|Vegana [[mola bombono]] Friedtempeh.jpg|Fritita [[tempeo]] Rotini pasta with pesto sauce, tossed in red peppers, carrots and sweet onions - topped with slices of avocado (6489213475).jpg|[[Fuzilioj]] kun [[avokado]] Food in Israel.jpg|[[Falafelo]] Hummus (7609576628).jpg|[[Kikerkaĉo]] Guacamole Portobello Mushroom (4135509624).jpg|[[Avokada kaĉo]] kun [[ĉampinjono]] Raw Vegan Oatmeal Cookies (3510777539).jpg|[[aveno|Avenaj biskvitoj]] Seaweed Salad (4052214994).jpg|[[Makroalgoj|Algo-salato]] Seitan Tacos with Chipotle Ranch and Spicy Refried Beans (4883984105).jpg|[[Tako]]j el [[sejtano]] Vegan Buffalo Tofu Wrap - Vita Café, Portland, Oregon (22762900865).jpg|[[Tofuo]]-[[vrapo]] Vegan Pizza Crust (5753189490).jpg|Vegana [[pico]] Soy milk.jpg|[[Sojlakto]] </gallery> == Literaturo == * Beardsworth, A./Keil, T. (1992): The Vegetarian Option: Variet * Lode Van de Velde, [https://e-libera.weebly.com/uploads/1/3/3/2/1332692/veganismo.pdf Kiel kaj kial manĝi vegane,]{{404|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 40 pp. * Lode Van de Velde, [https://e-libera.weebly.com/uploads/1/3/3/2/1332692/mangxeblaj-plantoj-pdf.pdf Manĝeblaj sovaĝaj plantoj,] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210923064150/https://e-libera.weebly.com/uploads/1/3/3/2/1332692/mangxeblaj-plantoj-pdf.pdf |date=2021-09-23 }} 2017, 52 pp.&nbsp;La libro ricevis Premion Pirlot 2018 por scienca verko (3a loko). * Veganismo: Eseo pri veganismo kiel politika movado. Aŭtoroj : Valéry Giroux & Renan Larue. Traduko (elfrancigo) : Gary Mickle k.a. 110 paĝoj, Eldonita fare de [[S.A.T-E.F.K]] en 2020 ISBN 978-2-918053-21-7 == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|ReVo=vegan.0ismo}} * [[Mediprotekta vegetarismo]] * [[Vegetarismo]] * [[Tutmonda Esperantista Vegetarana Asocio]] * [[Internacia Vegetarana Unuiĝo]] * [[Kruda nutraĵo]] * [[Nutrotabuo]] * [[Monda Tago de Veganoj]] * [[Vegana Societo]] * [[Bestaj rajtoj]] * [[Asocio kontraŭ bestofabrikoj]] * [[Veggie Pride]] == Eksteraj ligiloj == * [http://kontakto.tejo.org/2017/11/veganismo-la-konscia-dieto-kontakto.html Veganismo - La konscia dieto], [[Kontakto (revuo)|Kontakto]], 2017:5 * [http://apetito.ikso.net Bonan Apetiton] - vegetaraj kaj veganaj receptoj ({{eo}}) == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Elstara|2020|12|26}} [[Kategorio:Veganismo| ]] [[Kategorio:Sano]] [[Kategorio:Vegetaloj]] [[Kategorio:Elstaraj artikoloj]] htcsqra1sax3kd9grz5rq3hgwxmqo6q Sabbioneta 0 73093 9431695 9316010 2026-07-17T16:02:05Z Alifono 114488 9431695 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Sabbioneta | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio LOM}} | provinco = {{Italio MN}} | alto = 18 | areo = 37 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Casalmaggiore]] (CR), [[Commessaggio]], [[Rivarolo del Re ed Uniti]] (CR), [[Spineda]] (CR) kaj [[Viadana]] | nomo_de_loĝantoj = | patrono = [[Sankta Sebastiano]] | festo = [[20-a de januaro]] | retpaĝo = {{oficiala retejo}} | mapo = LOM-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Sabbioneta''' (en Esperanto: '''Sabloneto''') estas urbo kaj [[komunumo]] en la regiono [[Lombardio]], [[Italio]] kaj unu el la plej gravaj artaj centroj de Italio. En [[2008]], Sabbioneta, kune kun [[Mantuo]], estis listigita de Unesko kiel [[Monda heredaĵo de Unesko]]. Ĝi estas arkitektura juvelo kiu situas ĉirkaŭ 30 kilometrojn (19 mejloj) norde de [[Parmo]]. Ĝi havas 4124 loĝantojn (31/12/2019). Inter 1554 kaj 1571 Sabbioneta estis konstruita kiel ideala urbo kaj tiel formiĝis la unua aŭtonoma urbo de la [[Renesanco]]. Ĉi tie troviĝas la plej granda kaj plej moderna galeria konstruaĵo de la [[Cinquecento (arthistorio)|Cinquecento]] en norda Italio, kiu estas ankoraŭ internacie agnoskita en la arta mondo, kaj kiu posedas unu el la du plej malnovaj memstaraj teatrokonstruaĵoj en Italio ekde la malfrua antikveco (la ''Teatro Olimpico'').[[Dosiero:Sabbioneta-Mura.jpg|eta|maldekstra|Sabbioneta|400x400ra]]Ĝi ricevis la kromnomon ''Malgranda Ateno de Gonzaga''. Laŭ la usona advokato kaj verkisto [[Richard Paul Roe]], la teatraĵo [[Somermeznokta sonĝo]] de [[William Shakespeare]] ne estis lokita en [[Ateno]] sed en Sabbioneta, konata kiel "malgranda Ateno" ekde ĝia fondo. En letero al amiko en 1557, Gonzaga priskribis sian ideon pri malgranda Ateno. Sabloneto (it. ''Sabbioneta'') apartenas al la [[regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Lombardio]] kaj al la [[provinco Mantova]]. Najbaraj komunumoj estas [[Casalmaggiore]] (CR), [[Commessaggio]], [[Rivarolo del Re ed Uniti]] (CR), [[Spineda]] (CR) kaj [[Viadana]]. Kristana patrono de la komunumo estas la [[Sebastiano de Milano|Sankta Sebastiano]], kies memortago, la [[20-a de januaro]], sekve ankaŭ estas la komunuma festotago. == Historio == [[Dosiero:Vespasiano I Gonzaga-Colonna.jpg|alternative=Statuo de Vespasiano I Gonzaga|eta|Statuo de Vespasiano I Gonzaga|maldekstra]] La Sabbionetta estis fondita sur la sabla bordo de la [[rivero Po]] en [[1556]] fare de la duko kaj fortikaĵa konstruisto Vespasiano I Gonzaga<ref>Noto: En 1571, imperiestro Rudolfo la Duan, kiu ĝenerale favoris Vespasianon, permesis al li nomi sin Duko de Sabbioneta.</ref>, kiu volis konstrui tie idealan renesancan urbon duonvoje inter Mantuo kaj [[Parmo]]. Tamen li vidis ĝis ĉefe ankaŭ kiel fortikaĵo. Artistoj el la tuta norda Italio estis invititaj konstrui sian propran palacon, artan galerion kaj templojn, inkluzive la faman familion Campi el Kremono. La teatrokonstruaĵo estis projektita de Vincenzo Scamozzi. En 1550 Gonzaga apelaciis al la arkitekto Domenico Giunti, sed li rifuzis pro aliaj projektoj. Poste Gonzaga mem desegnis la stratplanon kaj projektis preskaŭ ĉiujn konstruaĵojn. Ofte temas pri simpligitaj adaptaĵoj de konstruaĵoj, kiujn li admiris. Sendube ankaŭ la plano de Giunti en la proksima komunumo [[Guastalla]] provizis inspiron. En 1551 komencigis la konstruado de la ''Duka Palaco'' kaj en 1554 komenciĝis la konstruado de la urbomuroj. La tute restaŭrita urbomuro, impona por la grandeco de la urbo, estis konstruita en la formo de neregula sesangulo kun stelformaj elstarantaj bastionoj. Du urbaj pordegoj donas aliron al la urbo: la Porta Vittoria (ĉirkaŭ 1565) kaj la Porta Imperiale (1579)<ref name=":0">(de) Bettina Marten, ''Die Festungsbauten Vespasiano Gonzagas unter Philipp II von Spanien'', Hamburgo, 1995, paĝo 173 kaj pluaj paĝoj.</ref>. Du kromaj alirvojoj estis konstruitaj ĉirkaŭ la jaro 1900. En la periodo 1568-1578 Gonzaga estis plejparte en [[Hispanio]], kie li okupiĝis pri fortikaĵa konstruado. Dume, la ''Grande Galleria'' estis komencita en Sabbioneta kaj dum la lastaj jaroj de Gonzaga finiĝis la preĝejo ''Incoronata'' (1588) kaj la Teatro all'antica (1590). == Monda heredaĵo de Unesko == La 7-an de julio 2008, Sabbioneta, kune kun Mantuo, estis deklarita de Unesko kiel Monda heredaĵo pro sia escepta eco kiel nove fondita urbo konstruita en iom pli ol 30 jaroj laŭ la volo de duko Vespasiano I Gonzaga. Laŭ Unesko, Sabbioneta reprezentas perfektan ekzemplon de la apliko de renesancaj teorioj pri kiel ideala urbo devas esti projektita. Male al Mantuo, kiu havas konstruaĵojn kaj kvartalojn de malsamaj periodoj, Sabloneto apartenas al nur unu periodo, la [[Renesanco]]. Ĝia urba plano estas regula. La defendaj muroj, la krado de stratoj, la rolo de [[Publika spaco|publikaj spacoj]] kaj monumentoj, ĉio ĉi faras ke Sabloneta estas unu el la plej bonaj ekzemploj de idealaj urboj konstruitaj en Eŭropo, kun influo sur [[urbanismo]] kaj arkitekturo ambaŭ ene kaj ekster la kontinento<ref>(it) ''[http://whc.unesco.org/es/list/1287/multiple=1&unique_number=1518 Mantua y Sabbionetta]'', Unesko</ref>. == Esperanto == La 2-an de junio 2001 la Forumo de la [[Esperanta Civito]] tie promulgis sian "Konstitucion"<ref>(eo) [https://www.esperantio.net/index.php?id=15 Konstitucio], Esperanta Civito, 2001</ref> === La Esperanta Civito === Krom esti enskribitaj en la listo de [[Monda heredaĵo de Unesko|Monda kulturheredaĵo de Unesko]], Sabloneto (it: ''Sabionetta''), same kiel [[Le Locle|Loklo]] (fr; ''Le Locle'') pro la unua parlamenta sesio kaj [[La Chaux-de-Fonds|Ĉaŭdefono]] (fr: ''La Chaux-de-Fonds'') pro la fondo de la pakto de la [[Esperanta Civito]] estas ĉiuj lokoj kun kiuj la esperanta civito estas historie plej ligita<ref>Giorgio Silfer, [https://www.esperantio.net/index.php?id=906 Civitoj en la monda kulturheredo], [[Heroldo komunikas|HeKo]] 394 4-C, la 27-an de junio 2009.</ref>. == Kinematografio == Pluraj filmoj enhavas scenojn filmitajn en Sabbioneta. En la dua sezono de la itala televida serio I Medici, elsendita en 2018, iuj scenoj estis filmitaj en Sabbioneta por reprezenti Renesancan Florencon.[[Dosiero:Plan der Stadt nach einem historischen Grundriss.jpg|alternative=La tuta urba komplekso kun siaj historiaj konstruaĵoj laŭ urba plano surbaze de historia horizontal projekciaĵo.|eta|La tuta urba komplekso kun siaj historiaj konstruaĵoj laŭ urba plano surbaze de historia horizontala projekciaĵo.|maldekstra]] == Vidindaĵoj == * Sabbioneta estas membro de la asocio ''I borghi più belli d’Italia'' (La plej belaj lokoj de Italio)<ref name=":0" />. * La ''Palaco Ducale'' estis la unua strukturo konstruita en la urbo. * La preĝejo ''Santa Maria Assunta'' situas vidalvide de la palaco kaj estas ornamita per freskoj de Antonio Bresciani. * Aliaj monumentoj en la urbo estas la preĝejo ''Incoronata'', la ''Teatro all'antica'' de Vincenzo Scamozzi (la plej malnova memstara teatrejo en la mondo), la ''Palazzo del Giardino'' kaj la placo ''Piazza d'Armi'' . * Sabbioneta ankaŭ estas konata pro sia historia juda geto kaj [[sinagogo]], kaj precipe pro sia hebrea presejo<ref>(it) [http://www.sabbioneta.org/menu-ebr.htm Sabbioneta ebraica] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060207153651/http://www.sabbioneta.org/menu-ebr.htm |date=2006-02-07 }}</ref>. * Sabbioneta ankaŭ havas la plej malnovan poŝtoficejon en la mondo. == Famuloj == Mario Nizoglio (1498-1576), itala filozofo kaj humanisto. == Bibliografio == (it) Chiara Tellini Perina, ''Sabbioneta'', 1991. ISBN 884353470X (de) Gerrit Confurius: ''Sabbioneta oder Die schöne Kunst der Stadtgründung''. Fischer, Frankfurt am Main 1991, ISBN 3-596-10532-3 == Bildgalerio == [[Dosiero:Sabbioneta banner.jpg |center|775px]] <gallery> Dosiero:Sabbioneta-galleria degli antichi.jpg|Galerio de la antikvoj Dosiero:Sabbioneta01.jpg|La Duka Palaco Dosiero:Sabbioneta-Piazza Ducale.JPG|Centro de la urbo. Dosiero:Sabbioneta Teatro2.jpg|La antikva teatrejo de Sobloneto/Sabbioneta </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}}[[Mantuo]] * [[Esperanta Civito]] * [[La Chaux-de-Fonds]] * [[Loklo]] (1833), same kiel [[Malago]] (1862) estis pioniraj urboj por Esperanto<ref>.[[Heroldo komunikas|Heko]] marto 2017</ref> == Eksteraj ligiloj == {{Oficiala retejo}} * [https://valesmonkeys.smugmug.com/Photography/Mantova-and-Sabbioneta/ Fotoserio pri la urbo fare de fotisto de UNESKO] [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Lombardio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Mantova]] [[Kategorio:Mondaj heredaĵoj de UNESKO]] 7ftie7oz3elepfveyvl9p29ygwnf43c Vikipedio:Józef Częścik 4 79139 9431973 8982168 2026-07-18T03:48:01Z Jlwoodwa 232520 forigu 9431973 wikitext text/x-wiki {{forigu|''malĝusta nomspaco''}} [[Dosiero:Jozef czescik osoba.jpg|maldekstra|eta]] '''Józef Częścik''' (la filozofia-literatura pseŭdonimo '''Zellker''', naskiĝis la {{daton|19|junio|1955}} en [[Maków Mazowiecki]], Pollando) estas filozofo, [[verkisto]] kaj la aŭtoro de lernolibroj (i.a. "Gramatyka, co z głowy nie umyka", "Wesoła gramatyka", "Tęczowa gramatyka", "Ortografia, co do głowy trafia", "Odlotowa ortografia"), [[eldonisto|iama eldonisto]], la fondinto kaj iama estro de [[Wydawnictwo Harmonia|Grupa Wydawnicza Harmonia]] (Eldona Grupo de Harmonia, antaŭe Wydawnictwo Harmonia/Eldonejo Harmonia), esperantisto. Publikigis kelkajn verkojn en la pola lingvo. Esperante publikigis en [[Pola Esperantisto]], [[Literatura Foiro]], [[Heroldo de Esperanto]], kaj [[Kvakera Esperantisto]]. Ekde lia emeritiĝo en 2020, li komencis prilabori la 7-voluman vivoverkon pri filozofio. La unua volumo ("O rzeczywistości”, esperante ‘Pri realo’) estis publikigita en 2022. En la volumo estas la mencio de Esperanto, Pasporta Servo kaj vivantaj esperantistoj (paĝo 253 kaj klarigo). La eldonejo, kie li publikigis la 1-an volumon, havas la Esperantan nomon Unuo. {{bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Częścik, Jozef}} [[Kategorio:Polaj verkistoj]] [[Kategorio:Pollingvaj verkistoj]] [[Kategorio:Polaj gramatikistoj]] ppgdnjvf22r3k4wyb6wyj9xne6hlmyg Bistrița 0 80328 9432113 9431581 2026-07-18T09:01:02Z Crosstor 3176 /* Renomaj personoj */ 9432113 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Bistriţa.jpg|eta|center|770x770ra|Fotokumetaĵo de elstaraj konstruaĵoj en la urbo]] {{Informkesto urbo | lando= {{Rumanio}} | regiono= {{Transilvanio}} | distrikto= {{distrikto Bistrița-Năsăud}} | regiono-ISO=RO-BN | zomo=12 }} '''Bistrița''' [bistrica] ({{lang-hu|Beszterce}} [besterce], {{lang-de|Bistritz}} [bistric]) estas urbo en Rumanio en la nordorienta parto de la [[Baseno de Transilvanio]] ĉe la okcidenta piedo de Căliman-montaro laŭ la rivero Bistrița oriente de [[Dej]]. Ĝi estas la ĉefurbo de la distrikto [[Bistrița-Năsăud]]. Administre apartenas al ĝi [[Unirea (Bistriţa)]], [[Viişoara (Bistriţa)]], [[Slătiniţa]], [[Sărata (Bistriţa)]], [[Ghinda]] kaj [[Sigmir]]. == Loĝantaro == En [[1910]] ĝi havis {{unuo|13236}} loĝantojn (germanoj, rumanoj, hungaroj); en [[1956]] {{unuo|20292}}; en [[1992]] {{unuo|82366}} (rumanoj, 8 % hungaroj) kaj laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². == Historio == Ĝiaj unuaj mencioj skribaj estis en [[1243]], [[1250]]. Ĝi estis fondita de [[transilvaniaj saksoj|saksoj]] enkoloniiĝintaj en la dua duono de la [[12-a jarcento]] kaj la unua duono de la [[13-a jarcento]]. Post [[1526]] la urbo fariĝis la posedaĵo de [[Petru Rareş]], sed la saksoj kontraŭstaris kaj li ne povis okupi ĝin. Triono de ĝia loĝantaro pereis dum la pesto en la jaroj [[1554]]-[[1556]]. En [[1602]] post 22-taga sieĝo fare de [[Georgo_Basta|generalo Basta]] la urbo kapitulacis. La pesto post [[1602]] ripetiĝis kaj la novaj loĝantoj, same saksoj, venis tien el najbaraj vilaĝoj. En la jaroj [[1671]] kaj [[1672]] instaliĝis tie armenoj, sed en [[1712]] la saksoj elpelis ilin. La armenoj elpelitaj alvenis al [[Szamosújvár]]. Ĝis [[1919]] kaj inter [[1940]] kaj [[1944]] apartenis al [[Hungario]], (''[[Beszterce-Naszód]]''). Inter [[1913]] kaj [[1941]] aperis ĉi tie la germanlingva semajngazeto ''[[Bistritzer Deutsche Zeitung]]'' kaj inter [[1890]] kaj [[1918]] ''[[Bistritzer Zeitung]]''. == Fonto == * Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapeŝto. == Renomaj personoj== * Adrian Virgil Pintea (n. la [[9-a de oktobro]] [[1954]]): aktoro. * [[Ágnes Kriza]] ([[1937]] – [[Kluĵo]], [[1996]]: operkantistino. * András Koncz-Münich (n. [[21-a de februaro]] [[1969]]): artisto * [[Andrei Mureșanu]], verkisto kaj politikisto * [[Christian Pomarius]] aŭ ''Christian Baumgarten'' (Bistrița/Bistritz [[1500]] – [[28-a de aŭgusto]] [[1565]]): historiverkisto. * [[Dezső Korniss]] pentristo * [[Éva Bodó Vass]] (*[[27-a de majo]] [[1947]]): operkantistino. * [[Éva Kiss-Bitay]] (Beszterce, [[20-a de majo]] [[1928]]) – naturscienca verkistino. * [[Ferenc Földes]] ([[16-a de marto]] [[1910]] – [[Ukrainio]], [[13-a de januaro]] [[1943]]): kulturpolitikisto, filozofia verkisto. * [[Ferenc Teleki]], grafo ([[4-a de aprilo]] [[1785]] – [[Paszmos]], [[16-a de decembro]] [[1831]]): poeto, matematikisto, ano de la [[Hungara Scienca Akademio]] (1831). * [[Ferencné Révhegyi]] (n. [[17-a de majo]] [[1892]] – m. en [[Budapest]], [[25-a de julio]] [[1987]]): altlerneja kantoinstruistino. * [[Franz Karl Franchy]], ĵurnalisto kaj verkisto * [[Fréda B. Kovács]] (n. [[6-a de junio]] [[1900]] – m. en [[Cleveland]], [[7-a de decembro]] [[1967]]): verkistino, instruistino. * [[Gabriella Szabó]] (Bistrița, [[1975]], sportistino. * [[Imre Haynal]], ''vitéz Váradi'' ([[12-a de novembro]] [[1882]] – [[Budapest]], [[3-a de februaro]] [[1979]]): kuracisto pri internaj malsanoj, universitata profesoro, ano de la [[Hungara Scienca Akademio]], laŭreato de [[Kossuth-premio]]. * Johannes Libelius (inter [[1475]] kaj [[1485]] – [[Gensdorf]], ? [[1566]]): evangelia eklezia verkisto. * Johannes Ursinus (dato kaj loko de naskiĝo nekonataj - [[Segesvár]], [[22-a de marto]] [[1611]]): kronikisto. * [[József Lestyán]] (n. en [[Szováta]], [[21-a de septembro]] [[1886]] – Bistrița, [[27-a de junio]] [[1952]]): arthistoriisto. * [[Lajos Kisgyörgy]] (n. [[11-a de januaro]] [[1909]] – [[Budapest]], [[6-a de februaro]] [[1976]]): pistolpafisto, trejnisto. * [[László Bencze]] (n. [[23-a de marto]] [[1969]]): dizajnisto. * [[László Lukács]] ([[9-a de junio]] [[1911]] – [[17-a de marto]] [[1992]], [[Cluj-Napoca]]): lernolibrverkisto, lingvisto. * [[Levente Moravetz]] (n. [[17-a de julio]] [[1957]]): aktoro. * [[Levente Szakács]] (n. [[6-a de junio]] [[1970]]) operkantisto (tenoro). * [[Loránd Daday]] (n. [[6-a de novembro]] [[1893]] – [[Dej]], [[23-a de julio]] [[1954]]): verkisto. * [[Margit Szilvássy]] (n. [[16-a de oktobro]] [[1910]] – [[Budapest]], [[7-a de februaro]] [[1988]]): operkantistino (soprano, mezzosoprano). * Martin Brenner (n. antaŭ [[1520]] – [[Hermannstadt]], 24-a de januaro aŭ februaro [[1553]]): kuracisto, humanista filologo, vojaĝ-taglibroverkisto. * Miklós Bencze (n. [[23-a de marto]] [[1969]]): pentristo, entreprenisto. * [[Pál Horváth]] ([[Reşiţa]], [[15-a de marto]] [[1932]] – [[11-a de novembro]] [[1978]], Bistrița) – Instruisto, pedagogia fakverkisto. * [[Paulus Kyr]] (ĉirkaŭ [[1506]] – [[Braŝovo]]?, ĉirkaŭ [[1588]]): kuracisto, fakverkisto pri la sana vivo por junuloj. * [[Pavel Bucur]] (n. [[1-a de novembro]] [[1945]]): skulptisto. * [[Piroska Horváth]] (n. [[1936]]): pedagogino, verkistino, pentristino * [[Richard Huss]] ([[2-a de februaro]] [[1885]] – [[Debrecen]], [[14-a de februaro]] [[1941]]): germanisto, filologo. * [[Zoltán Pattantyus-Ábrahám]] (n. [[6-a decembro]] [[1973]]): pentristo * [[Zoltán Szilágyi]] (n. [[Nireş]], [[13-a de novembro]] [[1933]]): instruisto pri historio, lokhistoriisto, politikisto. == Bibliografio == * Ernst Wagner: ''Geschichte der Stadt Bistritz in Siebenbürgen'' (Historio de urbo Bistrița de Transilvanio). 1988, (kun 85 komplementaĵoj) (germane). * Gheorghe Mandrescu: ''Architectura în stilul renașterii în Bistrița'' (Arkitekturaĵoj en stilo de renesanco en Bistrița). Cluj-Napoca, 1999; (rumane). {{Projektoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{ro}}) {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Urboj de Rumanio]] [[Kategorio:Urboj de distrikto Bistrița-Năsăud]] 19g74jx7muhjj83dmebj9anfwjjryrq Amindumo 0 95618 9431820 9115717 2026-07-17T19:44:16Z Sj1mor 12103 9431820 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:“Piropoa”, Jazinto Olabe.jpg|eta|330x330ra|[[Komplimento|Komplimentoj]] kaj flatado estas oftaj dum flirtado. Bildo: pentraĵo de [[Jazinto Olabe]].]] '''Amindumo''', '''ĉirkaŭflirtade'','' ĉirkaŭflatado''' aŭ '''koketado''', temas pri homaj interagoj kiuj kutime signifas [[Romantikismo|romantikan]] aŭ [[Sekso|seksan]] intereson por la vidalvidulo. Ĝi precipe konsistas el interparolado en kiu unu aŭ ambaŭ personoj strebas proksimiĝi emocie aŭ/kaj [[Fiziko|fizike]] al la partnero, sed dum kiu ankaŭ la korpa lingvaĵo kaj la mallongaj fizikaj tuŝoj ludas rolon. La celo de tia kontakto estas aŭ plua proksimiĝo por povi decidi pri ebla rilato aŭ jam la volo de unu aŭ ambaŭ [[Koramiko|koramikiĝi]] kun la alia, aŭ nur [[Seksumado|seksumi]]. Tiukaze, amindumado rapide fariĝas [[antaŭludo (sekseco)|antaŭludo]]. Amindumo povas konsisti el: * interrigardo kaj ekrigardoj, okulumi; * senafekta tuŝo; * perpiedumi: perpiede atentigi iun (sub tabloj, ktp…); * diversaj signoj kiel tuŝi siajn kapharojn; * ŝerce taŭzi iun; * provokema pozo. == Kultura esploro == El antropologia studo montriĝis ke en ĉiuj kulturoj virinoj, kontraste al viroj, ne malfermite amindumas, sed laŭ specifaj malrektaj trajtoj kiel ekzemple forlasi grupeton por iri saluti specifan personon pli ol multe interesiĝas pri vi kaj demandas kiel vi fartas, kiel vi sentas vin, kiel vi pasis la tagon, kiel estis hodiaŭ, ŝi multe ridetas specife al vi, krome ludante kun sia hararo por kvazaŭ montri sian [[Kolo|kolon]] kaj laste sed ne balaste kiu deturnas siajn okulojn for de vi ĉiufoje ke vi rigardas al ŝi, certe interesiĝas pri vi<ref>(fr) Stefanie Palma, ''[https://www.youtube.com/watch?v=J1BFWE3a8jw Quatre signes qu'une femme vous drague]'' (4 signoj ke virino amindumas vin), YouTube</ref>. Por virinoj ankaŭ plej gravas la sento de emocia sekureco antaŭ ol ĉio ajn<ref>(fr) Stefanie Palma, ''[https://www.youtube.com/watch?v=bgOT2rdEeAU Comment impressioner une femme: Les 3 conseils],'' YouTube</ref>. == Vidu ankaŭ == * [[Enamiĝinteco]] * [[Rendevui]] == Proverbo == Ekzistas [[proverbo]] pri flirto en la [[Proverbaro Esperanta]] de [[L. L. Zamenhof]]<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php |titolo=Lernu |alirdato=2009-01-25 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20111225060747/http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php |arkivdato=2011-12-25 }}</ref>:{{citaĵo|''Ĉirkaŭflatadi kaj ĉirkaŭflirtadi iun.'' }} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj|ReVo=am.0indumo}} [[Kategorio:Sociologio]] [[Kategorio:Interpersona rilatado]] 4vp244rhwwbcb83ccjleiwsqg3qdv39 9431821 9431820 2026-07-17T19:45:00Z Sj1mor 12103 9431821 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:“Piropoa”, Jazinto Olabe.jpg|eta|280x280px|[[Komplimento|Komplimentoj]] kaj flatado estas oftaj dum flirtado. Bildo: pentraĵo de Jazinto Olabe.]] '''Amindumo''', '''ĉirkaŭflirtade'','' ĉirkaŭflatado''' aŭ '''koketado''', temas pri homaj interagoj kiuj kutime signifas [[Romantikismo|romantikan]] aŭ [[Sekso|seksan]] intereson por la vidalvidulo. Ĝi precipe konsistas el interparolado en kiu unu aŭ ambaŭ personoj strebas proksimiĝi emocie aŭ/kaj [[Fiziko|fizike]] al la partnero, sed dum kiu ankaŭ la korpa lingvaĵo kaj la mallongaj fizikaj tuŝoj ludas rolon. La celo de tia kontakto estas aŭ plua proksimiĝo por povi decidi pri ebla rilato aŭ jam la volo de unu aŭ ambaŭ [[Koramiko|koramikiĝi]] kun la alia, aŭ nur [[Seksumado|seksumi]]. Tiukaze, amindumado rapide fariĝas [[antaŭludo (sekseco)|antaŭludo]]. Amindumo povas konsisti el: * interrigardo kaj ekrigardoj, okulumi; * senafekta tuŝo; * perpiedumi: perpiede atentigi iun (sub tabloj, ktp…); * diversaj signoj kiel tuŝi siajn kapharojn; * ŝerce taŭzi iun; * provokema pozo. == Kultura esploro == El antropologia studo montriĝis ke en ĉiuj kulturoj virinoj, kontraste al viroj, ne malfermite amindumas, sed laŭ specifaj malrektaj trajtoj kiel ekzemple forlasi grupeton por iri saluti specifan personon pli ol multe interesiĝas pri vi kaj demandas kiel vi fartas, kiel vi sentas vin, kiel vi pasis la tagon, kiel estis hodiaŭ, ŝi multe ridetas specife al vi, krome ludante kun sia hararo por kvazaŭ montri sian [[Kolo|kolon]] kaj laste sed ne balaste kiu deturnas siajn okulojn for de vi ĉiufoje ke vi rigardas al ŝi, certe interesiĝas pri vi<ref>(fr) Stefanie Palma, ''[https://www.youtube.com/watch?v=J1BFWE3a8jw Quatre signes qu'une femme vous drague]'' (4 signoj ke virino amindumas vin), YouTube</ref>. Por virinoj ankaŭ plej gravas la sento de emocia sekureco antaŭ ol ĉio ajn<ref>(fr) Stefanie Palma, ''[https://www.youtube.com/watch?v=bgOT2rdEeAU Comment impressioner une femme: Les 3 conseils],'' YouTube</ref>. == Vidu ankaŭ == * [[Enamiĝinteco]] * [[Rendevui]] == Proverbo == Ekzistas [[proverbo]] pri flirto en la [[Proverbaro Esperanta]] de [[L. L. Zamenhof]]<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php |titolo=Lernu |alirdato=2009-01-25 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20111225060747/http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php |arkivdato=2011-12-25 }}</ref>:{{citaĵo|''Ĉirkaŭflatadi kaj ĉirkaŭflirtadi iun.'' }} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj|ReVo=am.0indumo}} [[Kategorio:Sociologio]] [[Kategorio:Interpersona rilatado]] 3yw1cju7dsd0bji3lvtdy419vxj9myg Uzanto-Diskuto:ThomasPusch 3 97530 9431765 9429392 2026-07-17T17:16:00Z Arbarulo 135469 9431765 wikitext text/x-wiki <!-- {{ArtikolaMesaĝokesto |speco = stilo |bildo = |teksto = De la 7-a ĝis la 11-a de aprilo mi vojaĝas kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a frumatene ĝis 17-a malfruvespere ankaŭ. Do la venontan tempon mi nur tagmeze la 12-an de aprilo havos iom da tempo por vikipedio kaj denove ekde la 18-a de aprilo. Thomas }} <hr> {{ArtikolaMesaĝokesto |speco = stilo |bildo = <!- nur por kazoj de ekstrema drameco: [[dosiero:Attention Sign Red White.svg|40ra]] -> |teksto = Ekde la 20-a ĝis 22-a de junio mi ne aŭ nur tre malmulte povas kontribui. Ekde la 23-a mi ree partoprenos. Th. Pusch }} {{-}} {{Klariga noto |titolo = <small><small>Noto</small></small> |enhavo = En la [[Vikipedio:Diskutejo/Teknikejo#Rezulto|vikipedia teknikejo]] estis diskuto pri konservo aŭ forigo de tradicia aspekto de la eksteraj ligiloj en vikipediaj artikoloj, kiu laŭ mi finiĝis per malbona baloto, ne per trovo de teknika solvo, kiu ebligus liberan decidon inter du samvaloraj variaĵoj. Mi tial komence de marto 2017 ekprenis vikipedio-ferion de eble monato, eble duonjaro, eble pli longe, dum tiu tempo observos kaj minimume agetos kiel administranto, kaj post mia ebla reaktiviĝo vidos ĉu tamen eblos havi elekton inter du bonaj eblecoj pri tiu temo. Dum la intertempo mi ne povos labori pri plua bonigo de tekstoj pri komunumoj de eŭropaj ŝtatoj, ne elektos artikolon de la semajno kaj ne plenumos alian kontinue faratan taskon. :Thomas Pusch |larĝeco = 100% |pozicio = |enhav-grandeco = }} --> == Arkive == * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/uzo_aŭ_neuzo_de_la_vorto_"oblasto"|Uzo aŭ neuzo de la vorto "oblasto"]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Transskribo_de nomoj_ne-latin-literaj_sen_esperantigo_al_esperanta prononco|Transskribo de nomoj ne-latin-literaj sen esperantigo al esperanta prononco]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Pludirektigoj_de_paĝoj_pri_"popolo"_al_"popola lingvo"|Pludirektigoj de paĝoj pri "popolo" al "popola lingvo"]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Geografiaj_nomoj_en_Esperanto,_el_regionoj,_kies_lingva_kaj_politika situacio ŝanĝiĝis_post_1887|Geografiaj nomoj en Esperanto, el regionoj, kies lingva kaj politika situacio ŝanĝiĝis post 1887]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Historie:_"Litovio"_aŭ_Litvo"|Historie: "Litovio" aŭ Litvo"]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Korekto_de_la_ŝablono_"Urbo_de_Germanio"|Korekto de la ŝablono "Urbo de Germanio" (urbo de) kaj de ties uzo]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Kategorionomoj "geografiaĵo DE aŭ EN lando"|Kategorionomoj "geografiaĵo DE aŭ EN lando" (do ekz. "Lagoj de Svislando" aŭ "Lagoj en Svislando")]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Ŝablono:Informkesto administra unuo|Ŝablono:Informkesto administra unuo]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Centrigo de bildosubskriboj|Centrigo de bildosubskriboj]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Diferenco inter "dum" kaj "en"|Diferenco inter "dum" kaj "en"]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Kategorio "sindromoj"|Kategorio "sindromoj"]] === Pliaj, unuopaj temoj laŭ jaroj: === {{Div col|cols = 4}} <small> * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2007|'''arkivo 2007''']] kun temoj ** Kategoriaj alidirektiloj ** Landaj ŝablonoj ** Ŝablono:KategorioGeografioLaŭLando ** Azova maro kaj Nigra maro ** Ĉu du apudaj adjektivoj en nomo? ** Mapo de Eŭropo ** Administranto ** Helpalvoko por germana vikipedio ** Informkesto por artikoloj * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2008|'''arkivo 2008''']] kun temoj ** Ŝablono:KategorioMontaroEnLando ** forviŝo de malplena kategorio ** "Ŝablono:Ligo el bildo" ** Naskiĝjaro kaj aĝo ** flagoj svg ** Binet ** Valdorfa pedagogio ** ebla nova portalo (pri psikologio) ** Ŝablono:Plurtone ** Vlaggen ** Informoj sur bildaj paĝoj ** diskutejo... ** Nekonscia tajpado ** Wikipedija:Hornjoserbšćina ** Plibeligo de informkestoj ** Skandinavistiko kaj Nederlandistiko ** Granda Nordia Milito ** Situo sur mapo Moldavio ** Les Halles (Parizo) *** Marko sur bildo ** Neris ** Ĉu vi ne volas/pretas kandidati kiel administranto? ** Pariza Regiono * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2009|'''arkivo 2009''']] kun temoj ** Resonkorpo ** Zoo de Londono ** Valo Owens ** Helpo bezonata ** Kato sur varmega ladotegmento ** Korono ** Okulvitra strigo ** Metropoliteno ** Kolonaj ordoj ** Homaj respondecoj ** Ĉapulteko ** Bertha Benz Memorial Route ** Vikifontaro * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2010|'''arkivo 2010''']] kun temoj ** Timo Boll ** Dosiero:Navaro-dum-1037.png ** Avatar: The Last Airbender ** Na'via lingvo ** Kriaj koloroj ** Laura Chinchilla ** Ĝermoj ** olimpika tabelo ** Ĉu vi ne volas fariĝi administranto? ** Administraj rajtoj ** Tarator ** Bonan resaniĝon! ** Peto ** Kotdivuara Esperanto-Asocio ** Vulkanologio ** Informkesto pro blazonoj? ** Helpopeto ** Translation request ** Navigilo2 ** Forigitaj kategorioj ** Saluton, sorry to bother you ** Heiner Keupp ** Ĝemelaj urboj ** Futbala mondĉampionado ** Internacia Junulara Kongreso ** Aldono de kodo ** Puĉo ** Provlegado ** Uzantobloko kaj lingva demando ** Ŝablono:Informkesto televida kanalo ** Monunuoj ** Defio ** "Rekuperi" ** "Por deletigi?" ** Alinomado de artikoloj pri gubernioj de Japanio ** "Anekti" * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2011|'''arkivo 2011''']] kun temoj ** Stivardoj ** mw:Template:Languages ** SVG-Flagoj ** Leysin ** Ŭ kaj v ** Rufa kaj Ruĝa haro ** 2011 Board Elections ** artikolo "Tutmondiĝo" ** VIAF 47453644 *** Nurembergo, la 10-an de septembro 2011 ** Anstataŭo de la ŝablono projekto per la ŝablono projektoj ** Statuto de la Eŭropa Sistemo de Centraj Bankoj kaj de la Eŭropa Centra Banko ** Distrikta reformo en Meklenburgio-Antaŭpomerio ** Tonalta lingvo ** Helle Thorning-Schmidt ** Oŭrenso ** Ŝablono:Informkesto sciencisto ** Vikipedio:Proponoj por elstaraj artikoloj ** Grandurbo * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2012|'''arkivo 2012''']] kun temoj ** Kuujjuaq (Kebekio) ** Schwarzbach (Majno) ** Litovaj personaj nomoj ** Robert ** Esperanto-Asocio de Rumanio ** Cite web ** Ŝablono:Informkesto kanada provinco-teritorio ** Kanada konfederacio ** Kiel alinomigi ĝin? ** Listo de Meksikaj ŝtatoj ** Ŝablono:Flageto ** Ŝablono:Priskribo ** Gemeinsame Normdatei (GND) ** Berlin-Lichtenberg kaj rilataj artikoloj ** Ekzekut(iv)o? ** Forigita dosiero ** Usona problemo ** Sebastian Giovinco ** Forbaro ** Malgranda problemo ** Provincnomoj ** Petr Tomasovsky kontraŭregule forigis tutan sekcion *** refaktorigita *** Forbaro ** Afiksoj en Esperanto ** Signifoplena kaj ne ekspresiva ** Cleopatra Stratan ** Article translation/collaboration request ** Pavel Stratan ** en la aŭ dum? ** Ŝablono "el" ** Ŝablono:El ** Subpaĝoj ** Foto ** Birdoj ** Tradukpeto ** Hans Georg Link ** Sinagogo ** Ŝablono:Informkesto germania komunumo ** A380 ** Bildoj pri Tibor ** Fuŝado de artikoloj en la germana vikipedio ** "Vadmaro (ĝenerale)" estis alidirektita al "Flusejo" * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2013|'''arkivo 2013''']] kun temoj ** Vikipedia diskuto:Ĉefpaĝo ** Top Gear ** Flago de Ĝibutio ** Ruĝaj ligiloj ** Mondoñedo ** Esperanto-movado en Vigo ** Inkludigado de balotpaĝo pri elstarigo ** Citŝablonoj *** Misfunkcio *** Parametroj en citŝablonoj ** Diskuto:Alpakao ** Diskuto pri neliberaj dosieroj ** licenco pri foto ** Hungaroj ** Kukuhorloĝo ** Artikolo Sudorienta Kvartalo de Essen ** Ŝablono:Informkesto nuklea centralo ** Trepanado ** Artikolotitoloj pri provincoj de Italio ** Pri diskuto:Titoloj de artikoloj ** Ŝablono:Informkesto lingva familio ** Scorpions ** 2012-W37 ** Forigitaj bildoj ** Star Trek oficistoj ** Justa uzo ** Aleksandro Galkin ** Gaviedoj ** Skalo de Mercalli ** Forigitaj dosieroj en Komunejo ** Alinomigado kaj forigado de alidirektiloj ** Uzanto:毛澤東的智障孫子毛新宇‎ ** Ŝablono:Bildo de la Tago2/208 ** Hispana literaturo de la Klerismo ** Germana Muzika Arkivo ** Plena informo pri justa uzo ** Unue belan kristnaskon ** diskuto pri pedofilio ** Voĉdono pri forigo de la Portalo Pedofilio * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2014|'''arkivo 2014''']] kun temoj ** Kalumnio kontraŭ la administranto DidiWeidmann fare de uzanto Pangea – ĉu forbari? ** Paroleraro ** Nomoj de meksikaj komunumoj ** Pangea plu misatentas la admonojn kaj atakas ** Landnoma interkonsento ĉe la Aŭstruja Popola Partio ** Ŝablono:Distrikto Cuxhaven ** Kion vi pretus fari por portalo pedofilio? ** Realŝuto de viaj bildoj al Komunejo ** Averto ** Georg Sauerwein‎‎ ** Amasa alinomigado ** Re:Rebonvenon ** Ĉefkatedralo ** Ektopia gravedeco ** Esperantaj prefiksoj en la germana vikipedio ** San Pedro ** Svisa instituto de esplorado pri eksterlando ** Neliberaj dosieroj ** Jenő Kuncz ** Santo Domingo Petapa ** Absurda batalo kun KuboF ** Ŝablono:El ** Amt Schenkenländchen‎‎ ** Ŝablono:Citaĵo el la reto ** Por ADLS ** Dankon pro la novaj kategorioj pri sportoj ** Kirko ** Katedralo de Brno ** Modulo:Portalo/bildoj/alternativaj nomoj‎‎ ** Kontakto ** Tekstaj librokovriloj ** po ** Eraro/ĝisdatigo Amri Wandel ** Pri resumo ** Weyhusen ** Tahirih ** Kemia ŝablono ** Liv and Maddie ** Kirko ** Big Hero 6 (film) ** Preĝejo Sankta Marteno (Laives) * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2015|'''arkivo 2015''']] kun temoj ** Paulo Casaca ** Tradukpeto por meta-vikio ** Subpaĝo de uzanto ** Eraro "zoologia ĝardeno">"bestoscienco" ** Tonlingvo ** Malŝalto de la x-sistemo ** Graflando/duklando ** Frank Christoph Schnitzler ** Vestfalia Paco ** Termina problemo ** Deletion request ** Jonas Marx ** Lingvoj de okcidenta Afriko ** Kotafonua lingvo ** Nudbrankuloj ** Du kategorioj pri unu tempo / redirektiloj al kategorioj ** Ŝablono <nowiki>{{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Baden-Virtembergo|081260020}}}}</nowiki> ** Fotoj pri teatraĵoj de Anton Ĉeĥov kaj Pavel Ŝumilov ** Artikolo de la semajno ** <nowiki>{{Lang-en}}</nowiki> en Encyclopedia of Judaism‎‎ ** Ĉu kunigi? ** Mario Puzo ** Fermo de proponoj por elstaraj artikoloj ** Helpaj ŝablonoj ** Investitura kontroverso ** Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj ... ** Chantal Gacond ** Reinfeld en Latvio ** Francaj arondismentoj kaj kantonoj ** Turingio ** Ans (Belgio)‎ ** Artikoloj pri la provincoj de Belgio kaj pri ties municipoj ** Henegovio * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2016|'''arkivo 2016''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2017|'''arkivo 2017''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2018|'''arkivo 2018''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2019|'''arkivo 2019''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2020|'''arkivo 2020''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2021|'''arkivo 2021''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2022|'''arkivo 2022''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2023|'''arkivo 2023''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2024|'''arkivo 2024''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2025|'''arkivo 2025''']] </small> {{Div col end}} <br/> <div style="background-color: #f0f8ff; border: 1px solid #808000; padding: 5px; {{kesta ombro}}">'''{{centre|[[2026]]}}'''</div> == [[Rayan Hamda Barhoumi]] == Dear colleague, as far as I could understand, after discussion at [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj#Rayan_Hamda_Barhoumi]] you kept this article in Vikipedio arguing that the articles about this person also exist on several other languages. However, since then all other articles about this guy have been deleted as self-promotion. At present the article in esperanto is the only one that prevents me, as administrator of Commons, from deleting the photographs of Barhoumi. That's why I would like to ask if you are willing to reconsider your August decision. [[Uzanto:Андрей Романенко|Андрей Романенко]] ([[Uzanto-Diskuto:Андрей Романенко|diskuto]]) 20:22, 2 jan. 2026 (UTC) :{{re|Андрей Романенко}} Priviet and Sveiks, Andrej. The fact that in august 2025 there were texts about him in catalan and portuguese was not the only argument for keeping the text (far from being an important argument, because his work seems not at all related to the catalan and portuguese culture). Of course we can reconsider our decision of August and can reopen the case, though I fear that my colleagues won't be very amused that the soup will be heatened again. But I don't understand why the photographs in Commons would have to be deleted anyway: if there is any licence problem, files anyway are deleted very straightforward, and here I can't see any licence problem - just that the description of being "an outstanding professional photo" can be seen as bragging. I just saw that you or anyone has anyway deleted the three files. If so, the [[:commons:Category:Rayan Hamda Barhoumi|category]] should also be removed. Is there a documented discussion about the deletion? I doubt so, because I looked up the three files when you wrote some houres ago and didn't see anything. Well, the headshot in the infobox is of no big importance in the Esperanto wikipedia. No need to upload a local file. I'm just astonished about the urge of (speedy) deleting all three file from commons. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:34, 3 jan. 2026 (UTC) == [[Rayan Hamda Barhoumi]] == Saluton ThomasPusch, Dankon pro konservi la artikolon en Esperanto pri Rayan Hamda Barhoumi. La artikolo jam enhavas bazajn informojn pri lia agado kiel aktoro, muzikisto kaj kreinto de Jackrabbit. Tamen, kelkaj informoj povas esti aldonitaj aŭ plibonigitaj, ekzemple: detaloj pri liaj interpretaj influoj (Vee Boonyasak, Jon Bernthal, Charlie Cox), kaj aliaj faktoj rilataj al lia verko kaj artistnomo. Por faciligi la aktualigon, jen ĉiuj fidindaj fontoj disponeblaj por uzado: https://filmdaily.co/indie-film/indie-filmmakers/rayan-hamda-barhoumi-building-a-universe-from-instinct-and-intensity/ https://www.indieactivity.com/rayan-hamda-barhoumi-creator-and-aspiring-actor-of-jackrabbit/ https://www.issuewire.com/rayan-hamda-barhoumi-the-french-actor-and-musician-behind-the-indie-series-jackrabbit-1835820131084785 https://lytcheess.fr/ https://www.imdb.com/name/nm15961728/ Uzante ĉi tiujn fontojn, la artikolo en Esperanto povus esti ĝisdatigita laŭ faktoj kaj referencoj. Krome, eblas konsideri la kreon de artikolo en la franca. Ĉu vi povus helpi rekte aŭ konsili pri la plej taŭga maniero por fari tion? Dankon pro via tempo kaj helpo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-40212|&#126;2026-40212]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-40212|diskuto]]) 23:58, 2 jan. 2026 (UTC) == Artikolo de la monato == Saluton. Strange aperis kiel Artikolo de la monato [[Pingvenoj]] kaj tuj poste [[Nazia Germanio]]. Mi ne bone komprenas kiel funkcias tiuj elektoj, sed mi gapas pri kelkaj detaloj: Unue dum unu monato ĉiu kiu venos al Vikipedio vidos unue la svastikon, kiu por multaj estas tikla bildo, se ne eĉ kontraŭleĝa. Mi ne kontraŭas la elekton de la artikolo, sed la bildo povus esti mapo aŭ io alia. Ĉiuokaze mi scivolas kiel kaj kiu ŝanĝis la unuan elekton post monatoj sen klara elekto. Due mi gapas ke jam estas elektitaj la artikoloj por la tuta jaro, en kiuj aperas ankaŭ Hitlero kaj grava batalo de Nazia Germanio, plus pluraj politikaj entoj elirintaj el iama Sovetunio. Estas suspektinda tiu elektado. Ĝenerale ne estas tre gravaj artikoloj inter la dekduo, escepte [[Nazia Germanio]] kaj [[Adolfo Hitlero]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:32, 3 jan. 2026 (UTC) :Dankon pri la atentigo. Mi ĵus rigardis, kaj respondis tuj en [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo]], ĉar necesas rapide ekhavi vastan bazon de interkonsento. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:52, 3 jan. 2026 (UTC) == Finnlando == Mi provis skribi pri [[sveda lingvo en Finnlando]] pli neŭtrale ol en 2022. Mi ankaŭ riparis unu eraron, kiun faris Moldur. La deviga sveda estas diversa afero en diversaj partoj de Finnlando. La loĝantoj parolas normale la anglan kun la svedaj vizitantoj, se ili estas. Ekzemple en [[Ostrobotnio]] la svedan oni instruas por reala neceso. En lernejoj de la kamparaj malriĉaj arbaraj komunumoj en orienta Finnlando la instruo de la sveda estas tute simbola - ĝi ne produktas lingvoscion tiel multe kiel en mia hejmurbo Jyväskylä. La instruistoj scias, ke verŝajne la lernantoj en la labora nek pensia aĝo neniam necesos la svedan lingvon. Estas malfacile lerni svedan en loko, kie la svedan oni parolas nur en lekcioj lerneje. Tial la instruistoj ne postulas altan nivelon. Estas klare, ke tia estas diversa afero ol instruo de la sveda ekzemple en Vaasa kaj Jakobstad. -- aldonis, sen subskribo, uzanto de konto [[uzanto:Urpola|Urpola]] je 19:11, 3 jan. 2026 (UTC) :Mi provos ene de la venonta semajno rigardi tien... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:45, 3 jan. 2026 (UTC) Ekzistas du tipoj de la deviga sveda, kaj por la tipoj estas apartaj instruistoj, kvankam ili kaj la Sveda Popola Partio de Finnlando ne asertas tion. La funkcia deviga sveda estas en tiaj dulingvaj lokoj kiel [[Jakobstad]], [[Vasa]], [[Raseborg]] kaj [[Loviisa]] farata deviga instruo de la sveda. Gxia celo estas sama kiel estas celo de la deviga finna por svedlingvaj finnlandanoj: la celo estas instrui la alian enlandan lingvon al lernantoj, kiuj necesas tiun lingvoscion. Alia tipo de la deviga sveda estas ekzemple en [[Pirkanmaa]], [[Meza Finnlando]], [[Savonio]], [[Kainuu]] kaj [[Finna Laponio]] instruata simbola deviga sveda, kies cxefcelo estas alia. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:33, 5 jan. 2026 (UTC) Ŝajnas, ke el la plej multaj altlernejoj la deviga sveda lingvo malaperos ene de 20 jaroj, kaj parte ĝi jam nun estas for, ĉar al enmigrintoj oni donas esceptojn. Tiuj esceptoj starigas la demandon, ke se enmigrinto povas funkcii en Finnlando sen la sveda, kial do finnlandano ne povus. En la baza lernejo kaj en la gimnazio la devigo verŝajne restos dum 30–40 jaroj, sed en la plej granda parto de la lando ĝi fariĝos ĉiam pli simbola. Ĝi produktas ĉiam malpli kaj malpli da reala lingvokapablo, sed ĝi ne malaperos baldaŭ. Por la Sveda Popola Partio ĝi estas memvaloro, kaj la partio kapablas konservi ĝin kiel formalan lernobjekton, eĉ se ĝi ne kapablas haltigi la malkreskon de ĝia efikeco. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 11:11, 5 jan. 2026 (UTC) [[:fi:Peter Albäck]]: La viro klarigis, ke la svedaj parolantoj de Uusimaa kaj Ostrobotnio estas malsamaj grupoj - la svedaj parolantoj de Ostrobotnio, male al Uusimaa, estas sufiĉe klare grupo, kiu diferencas de la finnaj parolantoj laŭ kulturo kaj nacia karaktero. Li diris, ke tio estas sufiĉe klara, sed ĝi estas tabuo. Mi demandis, kiel ĝi malkaŝiĝas. Li respondis, ke ĝi devenas de la konduto de la loĝantaro. -- notis, sen subskribo, [[Uzanto:Urpola|Urpola]] je 7 jan. 2026 Mi trovis en rubujo la libron ''[[Antero Vipunen]]''. El tiu libro mi unuafoje eksciis pri la volapuko kaj lernis la esperanton. Longe mi konis [[Yrjö Karilas]] nur kiel skribanto de Pikkujättiläinen kaj Antero Vipunen. Kiam mi eksciis pri lia aliaj meritoj, mi komencis miri pri tio, kial li estas do malmulte konata. Iam mi interrete legis, kial estas do. -- notis, sen subskribo, [[Uzanto:Urpola|Urpola]] je 9 jan. 2026 == Kiu estas kristano? == Mi aldonis al la paĝo [[bapto]] mencion, ke iuj ne-kristanaj grupoj havas ankaŭ bapton. Ekzemple astestantoj de Jehovo kaj mormonoj. Vi asertis, ke malbone skribita tiel, ĉar ili estas kristanaj grupoj. Laŭ mia scio ili ne estas tiaj, ĉar ili ne apogas la sankta triecon. Vi asertis, ke tamen ili estas kristanaj. Laŭ la finna Vikipedio estas postulo por tio, ke iu grupo estas kristana, tio, ke ĝi apogas la sanktan triecan kondicion. Ĉu temas laŭ vi pri tio, ke Finnlando ne estas do sekulara ol ekzemple Litovio, Svedio kaj Germanio kaj tial en Finnlando ankoraŭ oni taksas, ke grupo, kiu ne apogas la triecon, ne estas kristana? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 17:57, 6 jan. 2026 (UTC) :Eblas fortege pridubi la hipotezon ke ''ĉiu kredanto aŭ religia grupo kiu ne apogas la sanktan triecon (=triunuon) ne estus kristana''. Mi nun ne havas multan tempon por profunde enplonĝi meditadon pri tio, kaj supozeble ankaŭ ne konvinkas subtenanton de la hipotezo ke ekzemple [[PIV]] havas tute simplan difinon de [[kristanismo]], nome "[https://vortaro.net/#kristano_kdc religio, bazita sur la evangelioj]". Sed pri la teologia koncepto de [[triunuo]] aŭ trieco almenaŭ konatas ke historie estis la fortega movado [[arianismo]], nome "parto de la [[unitariismo|unitariisma]] aŭ '''kontraŭtrinitarisma branĉo de [[kristanismo]]''' (do parto de tiu branĉo de kristanismo kiu forte kontraŭbatalis ĉiun kredon je [[triunuo]]) kiu floris ekde la [[4-a jarcento]] ĝis pli-malpli la [[8-a jarcento]]." Bone, oni povus blufe kredi ke ekde la 2-a jarmilo, do ekde la jaro 1000, validus la dogmo "kristanoj ĉiuj apogas la sanktan triunuon", sed simpla rigardo al la teksto kaj kristanisma movado [[unitariismo]], nome "'''tiu branĉo de la kristanismo''' kiu, male al la trinitatismo, '''ne akceptas la dogmon pri triunuo''' kaj kelkaj unitariismaj eklezioj tute neas la rolon de dogmo en religio" montas ke subtenantoj la kristanaj eklezioj de [[unitariismo]] daŭre fortas en la 21-a jarcento, do en la 3-a jarmilo. Alia historia branĉo de kristanismo cetere estis la [[adoptismo]], kiu ankaŭ forte kontraŭis koncepton de triunuo. Sume: NE, kredo de triunuo ne necesas por esti nomata "kristano". Tio entute ne konsiderante pruvon laŭ kiu "astestantoj de Jehovo kaj mormonoj" estus kristanaj grupiĝoj. Sed jam la vasta kristanisma movado [[unitariismo]] sufiĉas por malvalidigi la hipotezon. La esperantistaj farintoj de PIV efektive saĝe elektis sian tre koncizan kaj tre simplan difinon!! --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:29, 6 jan. 2026 (UTC) ==Forigo de dosiero== Bonvolu forigi la artikolon kiun mi alŝutis dufoje: [[:Dosiero:Triumfa enirado de la Imperiestro Konstancio la 2-a en Romo, 356 p.K..png]]. Mi anticipe dankas vin.[[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 21:12, 8 jan. 2026 (UTC) {{re|Claudio Pistilli}} Principe eblas senprobleme forigi duoblan dosieron, kiun mi en unua paŝo faris, notinte "duobla kopio de Triumfa enirado de la Imperiestro Konstancio la 2-a en Romo.png - forigo laŭ peto de l'alŝutanto". Sed tiam mi konstatis ke la restinta dosiero estas anglalingva, dum la forigita estis esperantlingva. En kazo de tiu elekto, teno de la esperantlingva versio prefereblas, ĉar kiun utilon havus la angla lingvo, kiu ne estas oficiala en tiu ĉi vikipedio kaj ankaŭ ne estis en la Romia Imperio de jaro 356? Do mi ŝanĝis la du dosierojn, forigis la anglan kaj tenis la esperantigitan. Ĉiukaze nun ne plu estas duoblaj bildoj. Tamen kiel lasta demando restas al mi la dubo: kie en la paĝo de retejo "X" vi vidis ke la dosiero estas liberigita laŭ krea komunaĵo 1.0 ???? Povas esti ke estas indiko sed mi ne trovis ĝin... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:37, 8 jan. 2026 (UTC) == persona nomo Adolf == Adolf estis tre ofta vira nomo en Germanio, sed post kiam Germanio perdis 2-a Mondmiliton sub la influo de Adolf Hitler, la populareco de la nomo en Germanio malpliiĝis signife. Ekzemple, [[Kustaa Vilkuna]], post pasigado de tempo en Germanio dum kelkaj jaroj post la milito, skribis ke unu el la ŝanĝoj en germanaj personaj nomoj estas ke ekzistas neniuj knabetoj nomitaj Adolf. :Estas multaj pliaj nomoj kiuj en [[Germanlingvio]] iĝis malmodaj dum la 20-a jarcento. Sed Adolf, eĉ en knabeta formo "Adi", certe ekde 1944-45 estas la nomo kiu vekus plej da plendoj ĉe aliaj samlingvanoj ke estas krimo nomi knabon laŭ tiu persona nomo, pri kiu ĉiu ekde almenaŭ 1933 aŭtomate pensas pri Hitler: kiel povus esti signo de bonaj sentoj por sia ido nomi sian infanon laŭ freneziĝanta radikalega amasmurdisto?? Mi ne scias pri nomaj statistikoj de antaŭ 1945 aŭ antaŭ 1915, sed mi supozas ke la nomo Adolf ankaŭ antaŭe ne estis ofta, nur ke ĝi almenaŭ ĝis 1915 ne havis ofendan kromsignifon. La lasta "normala" nomportanto, pri kiu mi scias estis Adolf Dassler (1900-1978, "Adi Dasler"), fondinto de ŝufabrikejo el kiu fontos la firmao [[Adidas]], Adi-das(ler). Kompare la knabaj nomoj Heinrich aŭ Henrik, Hendrik, Henry kiel en [[Heinrich Himmler]] aŭ Josef, Jo, Sepp aŭ malnovece Joseph kiel en [[Joseph Goebbels]] estis tiom oftaj ĉe knaboj tiam laŭ mia supozo, ke la ligiĝo aŭdinte la personan nomon aŭtomate pensi pri la krima amasmurdinto ne tiom funkcias. Sincere dirite mi eĉ ne parkeras la personajn nomojn de la lastaj du militkrimuloj - laŭ mia memoro ili nur estas krimuloj "Himmler" kaj "Goebbels" (same ankaŭ "Göring", "Mengele" ktp). --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:52, 12 jan. 2026 (UTC) Mi ridas por mi mem. Lerneje ni havis instruiston Yrjö Varjanne. Unu el miaj samklasanoj diris, ke li kunligis manojn kun Yrjö Varjanne (se vi volas vidi bildon pri li, vidu: https://www.sjl.fi/paikalliset/7809780) kaj post tio lia mano odoris kiel vomajxo do, ke li devis iri necesejen kaj lavi siajn manojn. Poste mia samklasano ridis pri tio, ke mi kredis tiun rakonton. == Re:Naskis v naskiĝis == Saluton kaj bonan kaj sukcesan novan jaron. Tiu kontrolo de "n." ne devus esti tro malfacila. Kvankam mi komprenas vian zorgon pri la encicklopedio, en ĉi tiu kazo mi taksas vin tro pesimisma. Mi povos elŝuti kopion de la encicklopedio el https://dumps.wikimedia.org/eowiki/ kaj trovi ĉiujn paĝojn kun la erara antataŭigo. Simple donu al mi tempon, ĉar eĉ en la ceteraj Vikimediaj projektoj mi ne tro aktivas lastatempe pro manko da tempo pro mia laboro. Mi lastatempe pli aktivas en Vikidatumoj kiam mi eĉ aldonas etikedojn en Esperanto, precipe pri Sud-Aziaj temoj, kiel kutime. Ĝis baldaŭ.—<span style="font-family:Kristen ITC, serif;margin:0 .3em">[[user:super nabla|super n∇bl∇]]</span>([[user talk:super nabla|🪰 msg]]) 00:17, 16 jan. 2026 (UTC) :Mi tute konsentas kun la frazo «<span style="color:darkgreen;">la misoj nun estis dum plenaj preskaŭ 3 jaroj, unu aŭ du monatoj pli aŭ malpli apenaŭ faros diferencon</span>». Mi ĉiokaze klopodu solvi kiel eble plej baldaŭ.—<span style="font-family:Kristen ITC, serif;margin:0 .3em">[[user:super nabla|super n∇bl∇]]</span>([[user talk:super nabla|🪰 msg]]) 00:20, 16 jan. 2026 (UTC) ::{{re|super nabla}} Vi havos tempon. Dankon ke vi tiom fulmrapide reagis! Mi tro pigris kontroli vian aktivecon en '''ĉiuj''' projektoj, ĉar ĉiukaze gravas ke vi entute vidas mian peton (kiun vi ankaŭ povus vidi se vi tute pasive ensalutinte legas Vikipedion - kio jes estas tute nobla uzo de la projekto, neniu postulas ke oni kontinue devus redakti paĝojn). Ĉaŭ kaj ankaŭ al vi sukcesan novan jaron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:27, 16 jan. 2026 (UTC) :::Mi kontrolis ĉiujn uzojn de [[Ŝablono:Diskreta mallongigo]] kaj mi nur trovis ĉi tiun ununuran eraron: [[speciala:diff/9306934]]. :::Ankaŭ kontrolinte mian agadon dum la tago kiam mi modifis la paĝon "[[16-a de marto]]" (vi trovis la eraron tie), mi nur povas vidi tiun ununuran misan kontribuon, kium vi jam korektis. Jen la ligilo: [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/Super_nabla&target=Super+nabla&dir=prev&offset=20230319112527 ligilo]. Do mi kredas, ke ĉio bonas nun.—<span style="font-family:Kristen ITC, serif;margin:0 .3em">[[user:super nabla|super n∇bl∇]]</span>([[user talk:super nabla|🪰 msg]]) 19:51, 8 feb. 2026 (UTC) ::::Dankon al vi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:04, 8 feb. 2026 (UTC) == Pentti Hirvonen == Kiam mi estis blokita, mi skribis pri Pentti Hirvonen tie: [[Rääkkylä]]. Cxu lau vi oni devas preni la tekston for? :Mi dirus ke la ĝisnunaj tri frazoj pri la lokulo P. Hirvonen estis jam multo (neniu alia pasinta aŭ nuna lokulo menciiĝas), kaj la obsedeta fokusiĝo pri kontraŭknaloj povus facile kaŭzi ke oni entute forstrekus la pli grandan malseriozan ĉapitron (ĉiukaze la aldonoj kaj forigoj antaŭe iris tien-reen). Sed plaĉis al mi la interna ligilo al vikidatumoj, kiun pensis eniri Taylor, kaj mi el tie ankoraŭ vidigis la vivdatojn: [[d:Q5477226|Pentti Hirvonen]] (1826-1878). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:42, 17 jan. 2026 (UTC) Mi demandis, cxu la [[Sveda Popola Partio de Finnlando]], speciale ostrobotnia, igxis pli kolera en kazoj, kie oni malapogas la devigan svedan. Spertulo pri la finna politiko jesis - gxi kolerigxas pri tiaj asertoj pli facile kiel antauxe kaj la ostrobotnia grupo estas pli radikala ol la suda grupo. La parlamentanoj ne plu povas malapogi la devon sen malamo de la tiu partio, speciale la ostrobotnianoj. Sed mi ne aldonas mencion pri tio. Mi ne havas fontojn. por tio Mi aldonis fontojn pri aliaj aferoj en la artikolo [[Sveda lingvo en Finnlando]]. -- [[User:Urpola]] 2026-01-17T20:34:22 == Invitation: Bring Feminism and Folklore to your wiki == [[dosiero:Fnf as 2023 logo.jpg|dekstra|50px]] En februaro kaj marto: kampanjo [[:m:Feminism_and_Folklore_2026|<big>inismo kaj folkloro 2026</big>]] == Forigendaĵo 2026-01 == Saluton ... akumuliĝis forigendaĵo: [[:Kategorio:Tujforigendaj_artikoloj]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:31, 19 jan. 2026 (UTC) :{{farite|parte farite}} 31 malplenaj, do neuzataj kategorioj forigitaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:14, 20 jan. 2026 (UTC) == Recenzo == @[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] Bonvolu revizii ĉi tiun paĝon [[Susovan Sonu Roy]], ili metas krucvikian spam-etikedon denove kaj denove. Ĉi tiu temo havas iom da rimarkindaĵo, antaŭ kelkaj tagoj ĝi estis konservita en la germana Vikipedio. Ankaŭ mi iom plibonigis ĉi tiun artikolon. [[Uzanto:Traniala|Traniala]] ([[Uzanto-Diskuto:Traniala|diskuto]]) 10:29, 20 jan. 2026 (UTC) : Malbona konduto: :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciala%C4%B5o:Protokolo&page=Susovan+Sonu+Roy protokolo] [fakte...] :* [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q117305113&action=history Q117305113] [vidu supre: "ili metas krucvikian spam-etikedon denove kaj denove"] :* [[:m:Special:CentralAuth/সামীৰা]] (unuaga konto) :* [[:m:Special:CentralAuth/Jujucio]] (kreinto kaj globale forbarita gantopupumulo) :* [[:en:Wikipedia:Sockpuppet_investigations/Blogs19/Archive]] (tre agresema gantopupumulo, ĉefe pri "Susovan Sonu Roy") :* [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Articles_for_deletion/Susovan_Roy&diff=prev&oldid=1268941185 Wikipedia:Articles_for_deletion/Susovan_Roy] sabota fermo de forigpropono kiel "ne forigita" :* [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/Arkivo/2023/Marto#Susovan_Sonu_Roy]] (jam unufoje forigita) :* veras ke unu forigpropono estis forĵetita: [[:de:Wikipedia:L%C3%B6schkandidaten/4._Januar_2026#Susovan_Sonu_Roy_(bleibt)]] :* -> {{por}} forigo de la artikolo [[Susovan Sonu Roy]] de ĉi tiu vikio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:30, 21 jan. 2026 (UTC) ::En la germanlingva diskuto la menciindeco de la temo estis diskutita, sed ne la neŭtraleco de la artikolo, kiu ŝajnas pli suspektinda al mi. Laŭ mia impreso ĝi estas forigenda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:52, 21 jan. 2026 (UTC) :::Mi komprenas viajn argumentojn kaj ankaŭ origine dividis ilin en la unua voĉdono pri forigo de la tiam nematura teksto. Sed kvankam estas tute en ordo diskuti ĉu unufoja forigo validas por ĉiam, aŭ ĉu bonas forigi tekston pro tio ke unu uzanto pasintece agis malbone, mi nun vidas ke la esperanta teksto nun lingve estas en tute bona kvalito, mi ankaŭ ne plu dubas pro la ekstervikipediaj referencoj, ke la homo vere ekzistas, kaj se uzanto daŭre malbonkondutas, la reago estus forbari tiun uzantn, ne pro tiu agado venĝe buĉi la tekston pri kiu la malbonulo interesiĝis. Mi pro la teksto atentiĝis pri tekstoj kiel [[Haora]], [[Guvahati]] kaj [[Kolkato]], pri kanaloj [[Star Jalsha]] kaj [[Zee Bangla]] ktp, mi ĝojas ke estas iom da okazo povi kaj devi plibonigi iujn tekston pri orienta Barato, kaj mi scius ke se mi voĉdonas por venĝa forigo de la esperanta teksto pri la eble duaranga aktoro, teksto kiu nun restos en la germanlingva vikipedio, ke tiam aliaj esperantaj tekstoj pri orienta Barato jam iĝos orfoj aŭ preskaŭ-orfoj, simple ĉar pri tiu regiono estas tre malmultaj esperantaj tekstoj. Mi sinceras: mi ne volas ankoraŭ investi horojn en tiun temaron kaj volas laŭeble malmultan adagon, por ne malfermi novajn teknikajn problemojn. Sed samkiel la germanoj nun juĝis por teno de sia teksto, kun eksplicita noto ke transvikia forigoj de aliaj tekstoj sekve de spamado de unu aŭ iuj uzantoj ne estas valida kialo por buĉado de artikolo, mi same ankaŭ pledus lasi tiun temon, kiu en la nuna formo ne estas danĝera por la esperantlingva vikipedio... Do mi voĉdonas {{kontraŭ|kontraŭ}} refoja forigo, sed kiel mi skribis ne volas ankoraŭ investi multajn horojn en la temon kaj ne protestos se mi havos la malplimultan opinion ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:41, 21 jan. 2026 (UTC) == Pro-drop -lingvo == Cxu estus bone krei artikolon [[pro-drop -lingvo]]? Mi lernis tiun termon en Chat GPT. En tiuj lingvoj oni normale ne devas uzi la personpronominojn de la unua kaj la dua persono kiel subjektoj, cxar la verbomorfo sole rakontas la subjekton. ''Lauri Hakulinen'' skribis en la 1950-aj aux en la 1960-aj jaroj pri la afero, ke oni kvazau dufoje diras saman. Kiel ''minä kaivan'' (mi fosas), kvankam ankaux jam nur ''kaivan'' signifas la saman. Oni povus diri ''minä kaivaa'' (''kaivaa'' estas la neuxtrala formo, formo de la triapersono singulare). Hakulinen skribis, ke kompreneble ekzistus eventuale agi kiel ekzemple nuntempe en la sveda: la verbmorfo estus sama kun la cxiuj subjektoj. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:38, 22 jan. 2026 (UTC) :Chat GPT ĉiukaze ne estas serioza referenco. Se vi volas ekverki, havu bonajn ekstervikipediajn referencojn, kaj plej bone alilingvajn vikipediajn artikolojn, kiuj jam kelkajn semajnojn aŭ monatojn ekzistas kaj ne estas forigitaj intertempe en tiuj vikipedioj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:44, 22 jan. 2026 (UTC) :Mia antaŭa artikolo pri deviga sveda instruado estis kritikita pri la temo. Nun kiam la mensa sanproblemo iom malpliiĝis, mi skribis pri ĝi pli neŭtrale. Esperantistoj estas iagrade grupo, kiu pripensas la statuson de lingvoj, do eble estus bone, ke la Esperanta Vikipedio havu informojn pri tiu stranga politika afero. Sed eble indus dividi la artikolon pri la sveda lingvo en Finnlando en du artikolojn, unu el kiuj diskutus la formon de la sveda en Finnlando ĝenerale, lingve, kaj la alia pri deviga sveda instruado. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 20:49, 22 jan. 2026 (UTC) Laux Chat GPT mi pravas en tiu takso, ke [[Anna-Maja Henriksson]] kaj [[Mikaela Nylander]] apogas la trudsvedan je diversaj motivoj: Anna-Maja Henriksson estas forta finn-sveda naciisto kaj Nylander svedlingva finnino, kiu asertas, ke por svedlingvanoj estus malfacile vivi en Finnlando sen la deviga sveda por finnlingvuloj. Henriksson estas ostrobotnia kaj Nylander uusimaaana. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 21:07, 22 jan. 2026 (UTC) Ĉu estas bone, ke en la artikolo [[Markus-setä]] estas ligilo pri tiu anglanlingva video? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 21:07, 22 jan. 2026 (UTC) Laŭ Chat GPT, mi pravas, ke la instruado de la sveda al finnaj parolantoj konsistas el du malsamaj lernejaj fakoj, sed la instruistoj de RKP kaj la sveda ne mencias tion: Ekzistas ia deviga sveda instruado, kies celo estas doni al finnlingvaj parolantoj, kiuj bezonas la svedan (ekz. [[Jakobstad]], [[Vaasa]], [[Loviisa]], [[Raseborg]]) svedan kapablon kaj kiu korespondas al la deviga finna instruado en svedlingvaj lernejoj. Kaj aliflanke ekzistas deviga sveda instruado aliloke en Finnlando, kies celo estas nur efektivigi la mem-servantan lingvopolitikan programon de RKP, kaj la lingvokapabloj, kiujn tiu instruado produktas (kaj kiuj kutime ne estas bonaj), estas nur flanka afero. Sed nun mi devos sindeteni de skribi pri la temo en la Esperanta Vikipedio estonte. Mi skribas pamfleton pri la temo, sed la pamfleto ne apartenas al Vikipedio. == Pikku Kakkonen == Ĉu en la artikolo [[Pikku Kakkonen]] povu esti ekstera ligilo al tio: https://www.youtube.com/watch?v=0O8OvJ73s2M. Vidu la tri unuajn minutojn. Se vi vidis, rakontu. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 18:01, 23 jan. 2026 (UTC) == Sveda lingvo en Finnlando == Mi skribis al spertulo pri la finna lingvopolitiko: "La lastaj spuroj de pedagogiaj pravigoj por deviga sveda lingvo, kiaj estis prezentitaj antaŭ iom da dek jaroj kaj sufiĉe multe antaŭ tridek jaroj, jam tute malaperis kaj ĝi estas nur simbola kaj oni jam ne provas silentigi kritikon per kontraŭkritiko sed per agresema akuzado kaj insultado, laux kio la malapogantoj estas faŝismaj kaj rasistoj kontraux la finnlandaj svedlingvanoj." Respondo al mi: "Ĝuste. La nuna deviga sveda lingvo tute transiris en la simbolan kaj politikan sferon, kaj ĝia legitimigo jam ne baziĝas sur iuj lernaj aŭ pedagogiaj celoj. La finnlingvanaj baz- kaj mezlernejanoj lernas la svedan ecx pli malmulte ol en viaj lernejaj jaroj, sed la apogantoj de la deviga sveda ne plu taksas tion kiel probleme. La apogantoj de la deviga sveda ne plu provas aferece diskuti pri la afero kun la malapogantoj sed nur asertas, ke la malapogantoj estas rasistoj kaj fasistoj." [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:18, 26 jan. 2026 (UTC) :La apogantoj ne plu zorgas pri tio, kiom la lernejanoj kaj sxtudantoj lernas la svedan, sed por ili estas grava simbolo, ke la lernejanoj kaj sxtudantoj iom la svedan lernas ecx simbole. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:29, 26 jan. 2026 (UTC) Cxu vi taksas, ke mi ne estas vandalo sed tio ne sxangxigas tion, ke mi estas problema uzanto? Kaj nun mi havas la lastan eblon montri, ke mi povas aktive partopreni al la farado de la esperanta Vikipedio? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 13:35, 27 jan. 2026 (UTC) :Nu, vi pasintece tre ĝene vandalis, kaj sendube estas iuj (ekzemple uzanto Surfo), kiuj ne facile forgesas la pasinton. Tiun neforgesemon pri pasintaj misfaroj vi nur povas renkonti per aparte singarda, modela kaj konstruema agado nun, kaj esperi ke iam ankaŭ la skeptikuloj komprenos ke pasinteco ne egalas al nuntempo. Sed se homo (Taylor 49) klare esprimas ke tiu ne volas ricevi mesaĝojn de vi, ĉar tiu ne opinias la lingvopolitikon de najbara lando Finnlando sia fokusa temo, tiam "singarda kaj konstruema agado" de vi estas centprocente respekti tiun klaran esprimon kaj vere '''tute''' ne meti notojn al ties diskutpaĝo. Mi ne esprimus min tiom draste kiel Taylor: por mi la kultura politiko de Finnlando same interesas kiel tiu de la 192 aliaj membraj ŝtatoj de UN. Mi havas finnlingvajn kaj svedlingvajn finnlandajn amikojn kaj la temo ne estas tute fremda al mi. Sed ankaŭ mi havas ankaŭ aliajn temajn fokusojn en vikipedio kaj sentas mankon de tempo por iuj vikipediaj konstruejoj - do ankaŭ mi ne detale reagos al ĉiu temeto, kvankam mi iam legos ĉiujn notojn. Do por mi estas bone, se vi sen vandalismo kaj sen troigita obsedo pri iuj malseriozaj temoj konstrueme redaktos vikipedion kaj evitos estontajn forbarojn de iu nova konto, ke vi faros viajn redaktojn laŭeble laŭ ĉiuj vikipediaj normoj, do kun intervikia ligiĝo (por tio necesas ke vi ne estas forbarita en vikidatumoj), kun normalaj esperantaj supersignoj, ne iuj x-kodoj, kaj normalaj teknikaj skribaĵoj, normalaj eksteraj ligiloj, normalaj uzoj de informkestoj kaj navigiloj, kaj senca uzo de ekstervikip4ediaj referencoj - simple ĉio kion mi deziras ankaŭ de ĉiu alia uzanto kiu jam pli ol du semajnojn umas en Vikipedio kaj jam ne plu estas tute nematura ekkomencanto. Ĉar daŭre ripari tion kion vi ekredaktus malmature estus tro por ĉiu alia uzanto. Jes, vi nun havas eblecon montri, ke mi povas aktive partopreni al la farado de la esperanta Vikipedio, kaj facile povas esti ke tio estas la lasta ŝanco. Saĝe uzu tiun ŝancon, ĉar klaras ke estas multaj homoj en Vikipedio kiuj ekstreme bone memoras la agojn de antaŭaj monatoj kaj jaroj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:54, 27 jan. 2026 (UTC) ::Cxu vi taksas, ke en la artikolo [[Yrjö]] ne estas bone pli prezice rakonti fono de la mencio? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 16:52, 27 jan. 2026 (UTC) :::La "fono de la mencio" estas, ke Yrjö estas nacilingva, pli ekzakte finnlingva variaĵo de la nomo "Georgo". Punkto. Kun referenco, laŭ mia persona juĝo estas tolereble aldoni viajn du frazojn ''"Slange ĝi fine de la 20-a jarcento ekhavis negativan [[konotacio]]n: la vorto yrjö signifas [[vomaĵo]]n. Tiun signifon supozeble peris la onomatopoa aŭ deskriptiva fonetika prononco de la vorto"'' kun referenco, kiel estas nun. Sed oni povus same ankaŭ formeti la slangan kromsignifon - kiu ŝajne inter la esperantistoj pli forte interesas kaj amuzas vin ol iun alian. Sed bone, du frazoj ne tute komence de la teksto kun referenco estas en ordo. Laŭ mi ne necesas ankoraŭ multon maĉi en tiu teksto: principe oni lasu ĝin trankvile, ne plu redaktu ĝin. Se vi volas, faru tekston pri [[Georg Zacharias Forsman]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:09, 27 jan. 2026 (UTC) :# ''Pyhä Georgios kääntyisi haudassaan, jos tietäisi, mihin tarkoitukseen nimeänsä on jo vuosikymmeniä käytetty. Kun suomalainen yrjöää, hän oksentaa'' (https://yle.fi/a/3-8413804). ::Sankta Georgo turnus sin en sia tombo, se li scius, en kiu celo lian nomon oni jam jardekojn uzis lian nomon. Kiam finno georgas, li vomas. ::::Libro de [[Kaisa Häkkinen]] mencias, ke nomi vomajxon "yrjö" verŝajne devenas de la priskriba prononco de la vorto. ::::[[Yrjö Sakari Yrjö-Koskinen]] [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:14, 27 jan. 2026 (UTC) ::::: Jes, fakte: Georg Zacharias Forsman identas al [[Yrjö Sakari Yrjö-Koskinen]]. Tiam alidirektilo estas bona helpo, ĉar ruĝa ligilo donus falsan impreson ke teksto pri la temo ankoraŭ mankus. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:39, 1 feb. 2026 (UTC) ::::::Laŭ Kimmo Kiljunen, la flagkonflikto inter Indonezio kaj Monako povus esti solvita tre elegante per lasado de Monako cedi: ĝi povus revenigi sian malnovan diamant-ornamitan flagon. Tio estus vere originala kaj memorinda. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 00:03, 6 feb. 2026 (UTC) :::https://eo.wiktionary.org/wiki/Yrjö https://eo.wiktionary.org/wiki/yrjötä :En la finna Vikipedio mi demandis, cxu estas bone difini Sibelius kiel finn-svedo - li heredigxis el finnlingvanoj, kiuj sxangxigis la lingvon. Iu respondis, ke supozeble oni povas difini do - multaj svedlingvanoj en Finnlando heredigxas el finnlingvanoj, speciale en [[Uusimaa]] kaj cxar oni ne nuntempe oficiale difinas tiun pozicion aliel ol laux la lingvo, oni povus uzi la vorton finn-svedo pri Sibelius. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:13, 27 jan. 2026 (UTC) "Ĉu oni devus forigi la porfinnlingvanan devon lerni la svedan el lernejoj estis tra jardekoj unu el la plej malfacilaj demandoj en la politiko de Finnlando." Tio estas kerna mencio en la artikolo [[Sveda lingvo en Finnlando]] en la sekcio "Deviga instruo de la sveda". [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:32, 1 feb. 2026 (UTC) Eble estas pli bone por homoj kiel mi rezigni esperon. Forigi la devigan svedan lingvon estas kiel revenigi Karelion - ekzistis unu ŝanco por tio komence de la 1990-aj jaroj, sed tiu sola ŝanco estis malŝparita. Tamen, vidu ankaŭ [[sveda lingvo en Finnlando]] == MediaWiki:Linkshere == La paĝo [[MediaWiki:Linkshere]] bezonas redakton. Rompita ligilo al ekstera servo estas forigenda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:43, 1 feb. 2026 (UTC) {{re|Taylor 49|Tlustulimu|LiMr}} Ŝajnas ke tiu temo ankoraŭ ne traktiĝis. Mi vidis pri antaŭa adapto en decembro 2017, diskutita [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo/2017/12#Ripari_ligilon|ĉi tie]]. Kaj evidente, la ligilo al ekstera servo estas nun rompita. Sed simple forigi ĝin, ne anstataŭigi ĝin per pli bona ligilo, havas grandan riskon esti fuŝa ago. Ĉu iu havas bonan ideon, kion eblus rekomendi en la situacio? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:00, 7 feb. 2026 (UTC) : Risko de "fuŝa ago" forestas. Mi rekomendas simple formeti ĝin: <pre> La jenaj paĝoj ligas al '''[[:$1]]''': Eksteraj iloj: [https://linkcount.toolforge.org/?project=eo.wikipedia.org&page={{urlencode:{{{1|$1}}}}} kvanto da ligiloj], [https://templatecount.toolforge.org/index.php?lang=eo&namespace={{NAMESPACENUMBER:{{{1|$1}}}}}&name={{PAGENAMEE:{{{1|$1}}}}} kvanto da transkluzivigoj] </pre> : [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:32, 8 feb. 2026 (UTC) La paĝo/servo evidente misfunkcias. Mi devas simple viŝi la enhavon, ne konante la sekvojn, sed faras tion laŭ la rekomendo de Taylor, ĉar ne fari ion ankaŭ estus malbone. Raportu kiam vi rimarkos nedeziratajn flankefikojn. Eblas ĉiam ĉion malfari... --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:15, 8 feb. 2026 (UTC) Nenio fuŝiĝis ĝismorte, tamen la servo [[MediaWiki:Linkshere]] povus esti iomete pli utila kun la enhavo proponita supre. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:34, 10 feb. 2026 (UTC) Do tiel ĉi? Bv. rekontroli kaj konfirmeti. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:38, 10 feb. 2026 (UTC) : Estis ERARO, lingvokodo estu "eo", ne "en". [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:49, 10 feb. 2026 (UTC) Do nun, ĉu? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:55, 10 feb. 2026 (UTC) : {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:56, 10 feb. 2026 (UTC) == [[Rita Süssmuth]] == Hazarde mi vidis, mi eĉ ne scias ĉu vi jam rimarkis, ke hodiaŭ mortis la germana politikistino [[Rita Süssmuth]]. Mi nur volis enigi la mortoinformon en ŝian artikolon kaj rimarkis ke teksto pri ŝi ankoraŭ tute ne estis. Do, kvankam nur restis al mi malmultaj momentoj da Vikipedio umado, mi sekve komencis artikolan ĝermeton. Sed ĝi vere estas tro malplena. Ĉu mi povas peti vin almenaŭ duobligi la frazojn de 2 al 4 kaj ŝanĝi la ĝermeton al deca ĝermo?? Salutas [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 22:01, 1 feb. 2026 (UTC) :Mi nur nun venas al tiu temo, kaj konstatas ke intertempe jam vi sukcesis "ŝanĝi la ĝermeton al deca ĝermo". Do mi nur iomete aldonetas pri la infanaĝo, aldonas ligilon pri la ministerio 1985-1988, kaj krome lasas la biografion tiom nepreciza kiel vi faris, ĉar evidente aldoni detale, kiam ekzakte ŝi translokiĝis de kiu urbeto en Vestfalio al sekva, kaj kiam sekvis kiu docenta posteno al alia, ne aldonus signifan plusvaloron al ne-eŭropa aŭ ne-vestfalia esperantlingva leganto. Do mi pardonpetas mian malfruan aliĝon al tiu paĝo, kaj dankas pro la kreo de la teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:40, 8 feb. 2026 (UTC) == [[muzeo Henryk Jan Dominiak pri miniatura profesia arto en Tychy]] == Hallo Thomas, ich habe gesehen, dass Du den Schnelllöschantrag von Johannnes89 entfernt hast. Ist Dir bewusst, dass es sich dabei um ein LTA-Projekt handelt? [[:wikidata:Q48851673]] existierte bis mitte Dezember in 106 Sprachversionen + plwikivoyage. Die Konten, die den Artikel hier im wesentlichen erstellt und bearbeitet haben, sind global geschlossen. Der Artikel wird vermutlich den Benutzer wieder anlocken. Möchtest Du diesen Artikel wirklich im Projekt behalten? Viele Grüße [[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 00:25, 5 feb. 2026 (UTC) :Darüber hinaus möchte ich Dich auch informieren, dass in Kürze der Großteil der Fotos auf Commons gelöscht wird. Es beginnt mit Uploads der Sockenpuppen, die bereits gesperrt sind. Gemäß der policy zu WMF-Bans sollte dieser Artikel hier eigentlich auch verschwinden, die Konten [[User:Krzysiek2224]] und [[User:Kwarcoaa12311111]] sind als LTA-Socken bereits seit Dezember global geschlossen. [[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 14:25, 5 feb. 2026 (UTC) ::{{re|NDG}} Der Artikel ist auf Esperanto sauber geschrieben, enthält keine Sprachfehler oder Murks gemäß der Wikipedia-Syntax, und ist stilistisch insgesamt untadelig. Wenn er automatisch übersetzt wurde, war das eine außergewöhnlich gute Computer-Übersetzung, die meisten Artikel, die hier auf den Index der möglicherweise zu löschenden Artikel gelangen, haben ein unvergleichlich schlechteres Niveau. Es kann ja sein, dass die Menschen, die diese Ex-Konten benutzt haben, keine Computer-Übersetzung herangezogen haben, sondern z.B. einen Esperanto-Autor in Tychy um die qualifizierte manuelle Übersetzung gebeten haben. Es gibt relativ viele Esperanto-Sprecher in Polen, diejenigen davon die in Wikipedia mitarbeiten, haben in der Regel Spezialinteressen und haben keine Lust, die grundlegenden Artikel über Städte auf ein gutes Niveau zu heben oder zu halten, es ist etwas nervig, wenn dann nationalistische Polen feststellen dass deutsche, litauische oder ukrainische Wikipedianer die Arbeit über polnische Städte auf Esperanto übernehmen und in Diskussionen ein Tenor rüberkommt wie "diese Leute haben uns gerade eben 1939 genügend Leid angetan, da ist es ganz gut dass sie 2026 Wiedergutmachung leisten" (so etwas killt natürlich den letzten Funken Mitarbeitsbereitschaft). Aber es gibt keinen Anlass, einen sauber geschriebenen Artikel zu löschen, nur weil dieselben Konten noch 105 andere Sprachversionen geschrieben haben, die vielleicht sprachlich minderwertig waren oder zumindest allein die Zahl an Sprachversionen "hochverdächtig" ist. Ich habe keine Ahnung, wer hinter [[User:Krzysiek2224]] und [[User:Kwarcoaa12311111]] stecken könnte, und ich kann nicht genügend Walisisch, Kroatisch oder Polnisch, um die Qualität dieser Sprachversionen zu beurteilen (ich spreche fließend Litauisch und kann daher die lettische Version verstehen, aber ob dort Grammatikfehler versteckt sind oder wie der Sprachstil ist, kann ich ebenso nicht beurteilen). Aber in der Esperanto-Version gibt es höchstens kleinere Verbesserungsmöglichkeiten, einzelne lateinische Wörter durch normale Esperanto-Wörter zu ersetzen, und ich persönlich würde auf das Hugo Boss-Emblem als "Kunst" verzichten und auf den Luftwaffenoffiziersdolch unten. Aber das sind Kleinigkeiten. Es ist möglich, einen Antrag auf Löschung eines an sich guten Artikels allein aus Solidarität zu "WMF-Bans" zu stellen, aber ich habe den Grund für mich nicht als hinreichend schwerwiegend empfunden, das jetzt selbst anzuleiern. Ich weiß natürlich nicht, ob ein Verbleib des Themas auf Esperanto, Walisisch, Kroatisch, Lettisch und Polnisch "den Benutzer wieder anlocken" wird - aber ich denke, wenn der Artikel in den Sprachen sauber geschrieben ist (ich hätte den Verdacht, dass die Autoren muttersprachlich Polen sind, daher hätte ich Zweifel an der Qualität des walisischen Artikels, aber das müssen die Walisen entscheiden), stört er eigentlich keinen. Er preist wohl nichts großmäulig an, was gar nicht wirklich existiert, und ist für mich nicht als Fake-News zu erkennen... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:57, 6 feb. 2026 (UTC) :::Es gibt nicht "die Autoren", es gibt eine einzige [[:en:User:Wikinger|Person]], die das über Jahre hinweg gemacht hat. Magst Du aktuelle Beispiele des Wirkens? [https://sw.wikipedia.org/wiki/Maalum:Michango/Siegen_Heilen] [https://de.wikipedia.org/wiki/Benutzer:Knergy/Tansania-Troll] [https://muddyb255.wordpress.com/2025/06/22/a-cry-for-help-and-a-timely-rescue-on-swahili-wikipedia/] Diese Person lässt nichts übersetzen. [[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 17:08, 6 feb. 2026 (UTC) == Ceditaj areoj == Cxu vi taksas, ke neniom da sameco havis movigo de la germanoj kaj finnoj de ceditaj areoj? Mi legis en [[Otavan iso tietosanakirja]], ke en aro de la milionaj rifuĝintoj ktp. en la mondo la movopopolo de Finnlando (finne ''siirtoväki'') estas tiel en speciala pozicio, ke gxi ne perdis ecx parte siajn civitanajn rajtojn kaj por gxi oni faris aktiva pormovopopolan politikon. Mi skribis en tio en la artikolo [[fi:siirtoväki]] kaj demandis en la finnvikipedia babilejo, cxu la movigo de la germanoj el la ceditaj areoj de Germanio havis samajn trajtojn kiel la movigo de la germanoj el la orientaj areoj. Unu uzanto skribis, ke al lia menso ekstaris jxus tiu demando, kiam li legis mian redakton en la artikolo kaj la komparoj inter de tiuj aferoj oni ne multe faris sed radie iu, laux lia memoro ''Pirkko Sallinen-Gimpl'' komparis ilin kaj diris, ke la aferoj estis samtipaj kaj tiaj, ke la logxantaro de la ceditaj areoj konservis siajn tutajn civitanajn rajtojn. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 14:16, 6 feb. 2026 (UTC) Vidu [[Grandlago de interna Finnlando]]. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 13:18, 7 feb. 2026 (UTC) == Yrjö == Vidu denove [[Yrjö]] [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:45, 17 feb. 2026 (UTC) Finna spertulo pri la trans-homoj diris, ke tio estas vere, ke en Usono oni uzas la longecon de etendita peniso unu colo kiel kritero, cxu oni povas difini infanon kiel knabo. Kaj aliel kirurgo fortrancxas la penison, metas gxin al rubujo kaj igxas la infanon al knabino. Mi pensis: cxu tio estas vere se nur urbana legendo? Sed tiu spertulino diris, ke estas vere. https://eo.wiktionary.org/wiki/hihhuli Oni diras, ke Finnlando estas lando malriĉa je naturaj rimedoj. Ĉu tio estas vera? Akvo estas multe pli valora natura rimedo ol oro, arĝento kaj nafto == [[:Kategorio:Komunumoj de Provinco Mantova]] == Saluton. Mi vidis ke vi hieraŭ komencis adapti kaj ampleksigi la tiam grandparte senesperajn tekstojn en la kategorio "Komunumoj de Provinco Mantova" al espereble finaj kontentigaj artikolaj ĝermoj. La laboro ĝis nun nur trione aŭ kvarone estas farita. Mi enkroĉiĝis kaj ĉe iuj tekstoj, komencinte komence de la alfabeto, kompletigis la informkestojn, ĉar en tiuj paĝoj vikidatumaro estas manka. Tio konsiderindas subteno al via laboro: nur atentu ke vi ne akcidente viŝas iujn el miaj ĵusaj redaktoj, kiam vi plulaboros! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:03, 21 feb. 2026 (UTC) ==Uzado de artikolaj diskutpaĝoj pri ruĝaj ligiloj== Propono sur diskutpaĝo ĉiam estas demando al la komunumo, "Ĉu estas interkonsento pri ĉi tio?" Lastatempe vi faras multajn proponojn nigrigi unuopajn ruĝajn ligilojn laŭ argumento, ke dum x jaroj neniu volis fari artikolon, aŭ simile. Sed la demando, ĉu estas interkonsento ke la manko de intereso por fari artikolon estas kialo por nigrigi ligilon, jam estas respondita nee ĉe [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo#Ruĝaj kaj bluaj ligiloj]]. Mi taksas ke la ripeta farado de jam respondita demando estas malhelpa por la funkciado de la vikipedia komunumo kaj impresas, kvazaŭ vi volas trudi neinterkonsentitan regulon al Vikipedio. Mi esperas ke vi ĉesos ĝin. Eble konfuzis vin tio, ke estas interkonsento por nigrigi certajn ligilojn - precipe tiujn, pri kies temoj oni ne povus verki vikipedian artikolon eĉ se oni volus. Eble vi supozis ke tio pravigas amasan nigrigadon kian vi antaŭe faradis. Sed simple ne estas multaj ligiloj en Vikipedio, pri kiuj interesato ne povus verki artikolon. Kaj eble vi demandas, "Kion do mi estus devinta fari, laŭ vi?". Jen. Vi ĉiam estus povinta, kaj teorie ankoraŭ povas, bonorde proponi vian principon. Ion tian: :::::<small>"Mi komprenas ke aliaj vikipedioj kaj pluraj anoj de la Esperanta vikipedio uzas ruĝajn ligilojn por indiki temojn, pri kiuj oni povus verki artikolon. Mi ankaŭ komprenas ke iuj ruĝaj ligiloj aŭtomate fariĝas bluaj ligiloj kiam la koncerna artikolo kreiĝas. Tamen mi pensas ke estus pli bone uzi ruĝecon kiel kontrolilon, por scii ke oni mistajpis la celon de la ligilo. :::::Jen estas kialoj por pensi ke ne multe utilas indiki temojn, pri kiuj oni povus verki artikolojn: _______. Jen estas kialoj por pensi ke ne multe utilas havi aŭtomatajn ligilojn al novaj artikoloj: ______. Jen estas kialoj por pensi, ke mistajp-kontrolilo por ligiloj utilas pli: ______. Jen estas kialoj por pensi, ke la ekzisto de tro multaj ruĝaj ligiloj malpliigas ilian utilon kiel mistajp-kontrolilo: _______. Kaj jen estas kialoj por pensi, ke simila plibonigo de la kontrolado de mistajpoj ne eblas alimaniere: _______. Ĉu do estas interkonsento ne plu uzi ligilojn por aliaj temoj, ol tiuj kiuj jam havas artikolon aŭ antaŭvideble baldaŭ havos?"</small> Se vi estus farinta tian proponon en ĝenerala diskutejo, kaj multaj vikipediistoj estus respondintaj, kaj preskaŭ ĉiuj respondoj estus favoraj, esperinde ĉiuj respektus tion kiel interkonsenton de la Esperanta vikipedio. Vi povus fari la provon se vi volus. Aŭ vi povus ŝpari al vi ĝenon kaj akcepti ke ligiloj estas kontribuoj al Vikipedio, kiuj al vi persone ne utilas, sed kiujn vi ne tial rajtas detrui. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:19, 23 feb. 2026 (UTC) ::Por malhelpi la kontribuadon de enhavo al vikipedio, oni devas havi interkonsenton, ke la enhavo estas problema. Ĉu io en tiu principo estas malklara aŭ malprava laŭ vi? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:57, 6 mar. 2026 (UTC) == Lestadianismo / kontraukoncipo == Ĉu la artikolo pri lestadianismo kaj kontraukoncipo nun estas neuxtrala? -- [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 16:11, 23 feb. 2026 (UTC) En 2007, kuracisto prezentis deklaron pri mi al la oficejo de deviga militservo, kiu legis ion similan al: La persono havas severan epilepsion, pro kiu li estas traktata en la Centra Hospitalo de Centra Finnlando. Li ankaŭ ricevis diagnozon de la sindromo de Asperger. Do ne estas tute realisme, ke li povus plenumi militservon. Pro ĉi tiu kialo, mi kredas, ke li devus esti sendevigita de militservo. -- [[Uzanto:Urpola|Urpola]] == "Ŝablono:Tradukita" -> "Ŝablono:Trad" == Mi reaktivigis la diagnozajn katojn en [[Ŝablono:Tradukita]]. Tamen ĉi-foje eblas eviti ilin per transŝalto al la nova [[Ŝablono:Trad]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:09, 28 feb. 2026 (UTC) :La nova {{ŝ|trad}} je supraĵa rigardo aspektas bona. Mi nur ŝatus ĝenerale havi unu plian artikolon en la frazero «...teksto el la artikolo "ekzemplo" en '''la''' angla vikipedio», sed tio estas certe kosmetikaĵo. Mi vere esperas ke fine de la testado elvenos stabila solvo - dankon pro la penoj! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:36, 28 feb. 2026 (UTC) :: {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:43, 28 feb. 2026 (UTC) ::: Ĝuste tiel, dankon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 28 feb. 2026 (UTC) == Genetikaĵoj == Tion diris ankaux sveda historispertulo, ke estis en Finnlando kaj la svedparolanta normala popolo, kies plejo estis ankaux genetike sveda kaj la svedparolanta nobelaro, el kies plejo estis posteuloj de lingvosxangitaj finnoj. Sed alia klarigis, ke grandparte de la svedlingva normala popolo en [[Origina Finnlando]] kaj [[Uusimaa]] estas genetikeb finna.[[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 09:23, 1 mar. 2026 (UTC) == Forigendaĵo 2026-03 == Saluton ... akumuliĝis forigendaĵo: [[:Kategorio:Tujforigendaj_artikoloj]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:15, 4 mar. 2026 (UTC) == Uusimaa == Cxu estu ankaux en esperanto diversaj du artikoloj pri tiuj temoj: * https://en.wikipedia.org/wiki/Uusimaa_Province * https://en.wikipedia.org/wiki/Uusimaa Mi provas finigi la pensadon pri la deviga sveda. Mi faros tamen plu unu redakton en [[Sveda lingvo en Finnlando]] Klasike oni diras, ke la svedia sveda kaj la finnlanda sveda estas kiel la brita angla kaj la usona angla. Pri vere granda parto tio certe estas tute realisme dirita. La gramatiko estas preskaŭ sama, same kiel en la kazo de la brita kaj usona angla. En la vortaro estas inter la svedia kaj finnlanda sveda iomete pli diversecoj ol inter la brita kaj usona angla. En la prononco la diverseco estas klare pli granda ol en la skribaĵo, sed ĉar la diverseco estas precipe en la intonacio, ĝi ne multe malhelpas la komprenon inter la du lingvaj variantoj - same kiel en la kazo de la brita kaj usona angla. Tamen en la finnlanda sveda mankas aspiro de k, p kaj t. En vere multaj kazoj ekzistas anstataŭ tia longa k, p aux t, kiuj estas tipaj al la finna - tia eco estas fremda al la svedia sveda, sed normale ĝi ne malhelpas la komprenon. La diferencoj inter la finnlanda kaj svedia sveda peris kaj la influo de la finna kaj tio, ke ne aranĝis ĉiuj samaj ŝangxoj kiel en la svedia sveda. En la finnlanda sveda mankas tonaleco - normale en la sveda la vortoj axel (ŝultro) kaj aksel (akŝo) diferencas kun si aliaj laŭ la melodio, sed en la finnlanda sveda ne estas tiu diferenco. Esceptoj estas iuj vere arkaiaj finn-svedaj dialektoj en kamparo de la svedparolanta Ostrobotnio - ili povas esti malfacilaj kompreni por la svedoj kaj eĉ por la aliaj svedlingvaj finnlandanoj. Ekzemple en la dialekto de Närpes ekzistas tri gramatikaj kazoj kiel en la germana. Tian dialekton uzas ekzemple Ida Asplund en iuj el siaj kantoj. La alanda sveda estas kompromiso inter la finnlanda sveda kaj la svedia sveda. En Svedio oni iam humure uzas pri la finnlanda sveda la vorton muminspråk (muminlingvo). Tiu esprimo iĝis, kiam en Svedio televide aperis serio pri mumintroloj, kie la svedlingvaj voĉaktoroj estis finnlandanoj kaj tial parolis finnlandan svedan. La svedaj rigardantoj komprenis la grandan plejon el la parolado de Mumin-figuroj sed miris pri ilia stranga prononco. En norda Svedio la sveda en finnpleja areo kiel Haaparanta kaj Komunumo Övertorneå havas iom da samajn trajtojn kiel la finnlanda sveda. --urpola je 2026-03-08 == Elkorajn dankojn == Mi volas esprimi mian feliĉon scii ke ekzistas homoj kiuj vere kontribuas kun Esperanto kaj Esperanta Vikipedio. Mi verdire sentas mian koron eksplodi pro la amo kiun mi verkas artikolojn ĉi tie kaj pri la apogo de veraj sinceraj batalantoj tiel kiel vi. Ricevu fortan ĉirkaŭbrakon pro ĉiuj viaj klopodoj. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 23:27, 4 mar. 2026 (UTC) : {{s}}. Estas pena laboro detektive spuri bonan argumentadon por ĉiuj fotoj pri kiuj povas ekesti duboj, sed jes estas la ideo ne simple tujforĵeti ĉion se oni ne jam kontentas pri la kvanto kaj kvalito de la argumentado, sed sencas alvoki laŭeble en tiuj kazoj plibonigi la kvanton kaj kvaliton de la argumentado - se tio eblas, kompreneble, alikaze forigo ankaŭ estas akceptebla. Vi vidis, ke mi hodiaŭ traktis la dosierojn 1 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], 2 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], 3 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], 4 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] kaj 5 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] - pri tiuj la argumentado devus esti sufiĉa. Sed mi ne scias ĉu mi morgaŭ ankaŭ sukcesos pri savo de 2 aŭ 3 dosieroj, kaj ne scias ankaŭ kiom da tempo restas, ĝis iu alia administranto eble pli draste forigas ĉiujn ceterajn. Sed forigoj, aparte de dosieroj, ne apartenas al la ŝatataj administraj taskoj. Tial povas esti ke ankoraŭ estas bona ŝanco savi ĉiujn pri kiuj kunskrapeblas sekveblaj informoj pri eldono antaŭ 100 jaroj aŭ morto de konata kreinto plej bone antaŭ 100 jaroj, kaj en EU fakte sufiĉas 70 jaroj post morto... Se vi havas aŭ povas kunskrapi bonan argumentadon pri plia dosiero, nepre faru tion kaj indiku ĝin al mi, tiam mi povas rigardi vian argumentadon kaj povas pli facile forpreni la ŝablonon pri tujforigo ol kiam mi mem devas elfosi ĉiujn detektivajn detalojn... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:50, 4 mar. 2026 (UTC) ==Kontraŭrajtaj dosieroj== [[Dosiero-Diskuto:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Ĉi tie]] vi menciis, ke "malmultaj administrantoj trovas tempon por vere forigi ilin, aŭ pli bone por mem enketi ĉu la argumento pri neceso de forigo konvinkas lin aŭ ŝin, kaj nur forigi kiam li aŭ ŝi estas konvinkita pri la forigo". Pri kio, laŭ vi, vi devas konvinkiĝi? Ĉu manko de pruvo de laŭleĝeco ne estas memevidenta? Aŭ ĉu vi ne komprenas, ke pruvo de laŭleĝeco estas respondeco de la alŝutanto? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:06, 6 mar. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Vi pravas el formala vidpunkto, ke dosiero kun nesufiĉaj informoj povas tuj forpreniĝi. Sed ĉi tie temas parte pri dosieroj, kiuj estas tute utilaj kaj bonordaj en Vikipedio, ĉar signife pli aĝaj ol 100 jaroj, nur ke la alŝutinto ne sukcesis sufiĉe konvinke pruvi tion. Ekzemple la [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]], presita reproduktaĵo de [https://www.posterazzi.com/philip-ii-of-macedon-n-382-336-b-c-king-of-macedon-359-336-b-c-stipple-engraving-english-1807-poster-print-by-granger-collection-item-vargrc0007044/ de nekonata presisto publikigita en 1807] - pluraj kopioj cirkulas en la interreto, ĉiuj estas [[publika havaĵo]] pro la aĝo de la origina reproduktaĵo. Viaj protestoj aspektas kvazaŭ la tujforigo anstataŭ iom-post-ioma revizio kaj tiam forigo punus kaj dolorigus la alŝutinton, sed fakte ĝi domaĝas la projekton kaj ĝenas la forprenantan administranton, se tiu ne investas ĉiam ankoraŭ privatan tempon por serĉi laŭeble bonan anstataŭaĵon. Pri [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] tutsimila bildo ne ekzistus en la komunejo, oni povus anstataŭe meti iun tute alian bildon kiun la forprenanta administranto devas mem elserĉi, sed pri iuj sen bona argumentado forigendaj, sed kun dokumentita pruvo facile teneblaj bildoj ne estas bonaj anstataŭaĵoj, kaj vere la forpreno tute ne sencas SE iu pretas esplori la fonton kaj pretas pruvi ke bildo vere senkonteste estas pli ol 100-jara. Pri bildo de 1807 tio estas nekontestebla. ĈU iu iam havos la tempon fari tion estas la demando, mi nun povis sukcese esplori pri 5 bildoj, eble antaŭe jam pri 1-2, mi eĉ ne havas nottaglibron pri tiuj agoj, kaj ne garantias ĉu mi entute ankoraŭ povos savi 1, 5 aŭ 10 pliajn - tial mi urĝe alvokas al la alŝutinto laŭeble multajn kazojn de malnovaj bildoj mem trovi kaj dokumentigi, ĉar certe la forigo de la aliaj iam okazos. Nur mi konscias se mi nur sukcesas pri kvin sondadoj en unu tago, la alŝutinto eble povas sukcesi pri 10, ne pri ĉiuj en du horoj, tial mi pensas ke laŭvorte "tuj" forigi estus tro hektike. Nur pro tio mi nun ne hektikas. Sed mi tute konsentas kun vi, ke la aliaj dosieroj kiujn vi proponas por tujforigo, estas altgrade dubindaj, kaj garantiite ne ĉiuj estos pruveble pli ol 100-jaraĝaj. Tial mi lasis ilin en la ujo pri ebla "tujforigo", kaj fidas pri tio ke kvankam ĝi estas rubujo ni kutime nur malplenigas la rubujon ĉiun monaton aŭ ĉiujn du. Do vi pravas el formala vidpunkto, sed tiu vidpunkto estas pli detrua ol estas saĝe, kaj vi pravas ankaŭ en parto de la dosieroj tute konkrete - sed sencas tion detale esplori kaj revizii antaŭ forigo, ĉar kvankam oni ankaŭ povas fari tion post forigo, tiam estos multe pli malpraktike fari. Mi certas ke ne estas danĝero pri jura verdikto kontraŭ la esperanta vikipedio se tiuj bildoj ankoraŭ atendas celatan revizion tri aŭ ses tagojn, tri aŭ ses semajnojn - nur gravas ne entute forgesi ilin. Tial fakte vi pravas pri tio marki ilin kiel altgrade dubindaj, pro tio ke vere la dokumentado ĝis nun estas manka, kaj eble eĉ estas pli sobra via propono simple tuj forĵeti ilin kaj ne atenti pri vakuoj kiuj restos en tekstoj - tio kompreneble estas multe pli tempoŝpara ol longe esplori. Sed baze mi estas konvinkita ke nia tasko de vikipediistoj estas peni laŭeble ne tro facile forĵeti materialon de kontribuantoj, se klaras ke la materialo estis bonintence alŝutita/aldonita, kaj la kritiko nur celas formalaĵon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:18, 8 mar. 2026 (UTC) ::Via revizio estas tre bonvena, se vi faros ĝin. Ankaŭ eventuala revizio de la alŝutinto estas bonvena. Sed vi havas multajn eble pli valorajn aferojn por fari, kaj ĝis nun la alŝutinto montris nenian indikon de kunlaboremo, sed rekte mensogis al la vikipedia komunumo aldonante ŝablonojn, pri kies vereco li evidente faris nenian kontrolon. Prenu en konsideron, ke temas pri centoj da dosieroj, kaj eĉ marki ilin por tujforigo estas signifa tempinvesto. Prenu en konsideron ankaŭ, ke la plejparto de la bildoj, eĉ se ili montriĝos laŭleĝaj, ne estas tre utilaj. Ekzemple, ne havas multe da utilo pene savi tiun bildon de Filipo faritan en 1807, kiam oni povus uzi aŭtentike antikvan bildon kiel [[:commons:File:Philip II of Macedon CdM.jpg]]. ::Ĉu vi povas promesi, ke se post racie atendebla tempo (ni diru ekzemple ses semajnoj) se nek vi trovos tempon nek Claudio trovos intereson revizii la dosierojn, vi forigos ankaŭ la nereviziitajn? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:11, 8 mar. 2026 (UTC) :::Absolute jes. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:14, 8 mar. 2026 (UTC) ::::Mi hodiaŭ antaŭtagmeze metis 3 bildojn por forigo je la 10-a horo vespere je grenviĉa tempo, do dum la sekva horo ([[dosiero:Qizil.png|14ra]] [[:dosiero:Anastazio la 1-a (430-518) 1.png|1]], [[dosiero:Qizil.png|14ra]] [[:dosiero:Antikva Romio.png|2]] kaj [[dosiero:Qizil.png|14ra]] [[:dosiero:Batalo de Abrito (251).png|3]]), kaj samtempe dokumentigis [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Zenono kaj Bazilisko.png|unu]] ankoraŭ ne markitan, kiu do povos resti. Supozeble vi jam vidis tion. Se ne: La limhoro jam preskaŭ pasis, tute klaras ke ili estos for post 45 minutoj, se vi volas vi povas ankoraŭ rerigardeti ilin antaŭ ili estos for. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:17, 8 mar. 2026 (UTC) == Finnlanda kaj svedia sveda == [[Uzanto:Moldur]] pravis en tio, ke mi troigis la diferencon inter la finnlanda kaj svedia sveda. Plejparte ili estas preskaŭ kiel la britia kaj usona angla. Sed estas esceptoj en kamparo de svedparolanta Ostrobotnio. Tiun kanton mi ne povas kompreni kvankam mi lernis la devigan svedan: https://www.youtube.com/watch?v=uhNHQe1_r9g. Mia amikino, kies edzo, kiu estis el kamparo de svedparolanta Ostrobotnio, diris, ke en popollernejo (https://eo.wiktionary.org/wiki/folkskola / https://eo.wiktionary.org/wiki/kansakoulu) la unua malfacileco por li estis tio, ke estis malfacile kompreni la instruiston, kiu parolis kiel svedparolanta helsinkano aux turkuano. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-15115-85|&#126;2026-15115-85]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-15115-85|diskuto]]) 15:15, 9 mar. 2026 (UTC) :En hejmdialekto de edzo de mia amikino estas ekzemple tri gramatikaj kazoj. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-15115-85|&#126;2026-15115-85]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-15115-85|diskuto]]) 15:20, 9 mar. 2026 (UTC) La devon oni apogas kaj malapogas nuntempe precipe ideologie: iuj admiras pri gxi sed aliaj spertas mensan angoron kaj senton de nacia humiligo. Antaŭe la devon oni apogis kaj malapogis ankaŭ pedagogie. En la finnlanda publiko la devigeco de la lerneja sveda estas afero, pri kiu diskuto fortigas kaj poste plejparte silentas en cikloj proksimume 15 - 20 jaroj. Diskuto pri gxi estis forta en la unua duono de la 1970-aj jaroj, en la unua duono de la 1990-aj jaroj kaj en la dua duono de la 2000-aj jaroj kaj en la unua duono de la 2010-aj jaroj. En la lastaj jaroj, la tabuo ĉirkaŭ rezisto kontraŭ deviga sveda lingvo kreskis. Kvankam Kuusamo apartenas al la provinco Norda Ostrobotnio, ĝiaj pejzaĝoj kaj la naturo estas verege diversaj ol tipe en Ostrobotnio, kiu estas konata pri ebenaj kampaj pejzaĝoj, malgranda nombro de lagoj kaj en la finnlanda vidpunkto grandaj riveroj, kiu malrapide fluas al Botnia Golfo – tia pejzaĝoj estas en la nunaj oficialaj provincoj Ostrobotnio, Suda Ostrobotnio, Meza Ostrobotnio kaj plejparto el Norda Ostrobotnio. == Vidu == https://eo.wiktionary.org/wiki/saksalainen_y [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:11, 11 mar. 2026 (UTC) Mi diskutis kun finna spertulo pri la lingvoinstruo. Ri diris, ke mi apartenas al la lasta generacio, al kiu la svedan oni parte instruis la svedan pedagogike - la instruado estas nun ecx pli malforta ol en miaj lernejaj tagoj. Krome ri klarigis, ke kvankam la svedinstruo ne ankaux en Jyväskylä ne estas kiel en Vaasa, ne en Jyväskylä la instruo ecx nun estas la malpli bona - en multaj maricxaj komunumoj oriente la sveda estas tute simbola lernfako speciale nun, kiam ne ecx la cxiuj instruistoj de la sveda ne multe konas la svedan kaj ili komprenas la realon kaj la testoj estas facilaj == Yrjö Karilas == Yrjö Karilas/Karlsberg estis ekstreme talenta, multe pli talenta ol liaj pli maljunaj samlernejanoj kaj tiel soifa je scio, ke la scioj instruitaj en la lernejo, kiel ekzemple la finna, la sveda kaj la germana, matematiko, historio, geografio, ktp., ne sufiĉis por li, sed li devis akiri pliajn informojn pri lernejaj fakoj ekster la lernejo. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 12:20, 15 mar. 2026 (UTC) Saluton. Mi parolis kun Jorma Nieminen. Li diris, ke estas vere stranga signifo, ke Jorma estas peniso. Fakte, Jorma estas Jeremia, eminenta israela profeto. En [[Itse valtiaat]] en 2002, kiam Sauli Niinistö anoncis, ke li forigxos el la pozicio de la ministro pri eksteraj aferoj, Lipponen ploris. Erkki Tuomioja ridis. Ben Zyskowicz demandis: "Cxu vin amuzas la doloro de Lipponen?" Tuomioja respondis: "Ho, jes. Doloro de Lipponen produktas por mi multe pli sadisma gxuo." Zyskowicz diris: "Ho Erkki. Vi estas tute malsana." Tuomioja diris: "Eble. Sed do nirvane malsana." --aldonis, sen subskribo, IP-adreso ~2026-16720-35 je 10:48, 17 mar. 2026 <small>- la konto {{uzanto2|Urpola}}, ankoraŭ uzita ĉi-matene en vikivortaro jam estas ŝlosita ĝenerale: 08:19, 17 mar. 2026 uzanto ''Count Count'' ŝanĝis la staton por tutprojekta konto "Uzanto:Urpola@global": ŝlosita kaj malaktivigita (kun noto: Transvikia misuzo - sekve de la plej nova raporto ĉe [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_sysops%2FRequests&diff=30269368&oldid=30268941])</small> == Suĝoŭo (Anhujo) == Estas pluraj veroj, ja via skribo veras, samtempe mia kontraŭa vero jen estas: * Suĝoŭo ne meritas la o-finaĵon, ĉar nek estas provinca sidejo, nek kongresejo de Esperanto, ktp. Nuntempe Ĉinio havas ĉirkaŭ 20 provincajn ĉefurbojn, tiom da estas normala nombro, ili meritas o-finaĵon. Suĝoŭo apartenas al la tria urboklaso kun 300 similaj urboj. Ili ne ricevu o-, ĉar tio estus absurda. --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 14:28, 17 mar. 2026 (UTC) :Vi pravas: Ili '''ne ricevas novajn esperantigojn''' kun o-finaĵoj. Sed se ili jam havas tiun nomon en PIV, Reta Vortaro, la poŝatlaso de 1971, en la verkaro de Ludoviko Zamenhof aŭ de Esperanto-literatura verko milope disvendita el Pekino, tiam jam estas, kaj tiam ne necesas "el vikipedio" korekti vortarojn, atlason kaj nian literaturon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:52, 17 mar. 2026 (UTC) Kial mia uzantonomo Urpola estas blokita? Mi june diris al [[Aarni Virtanen]], kiulogxis en sama [[Kypärämäki|loĝareo]] kaj estis en sama lernejo, ke mi volus esti ''uomo universale''. Li diris, ke interese sed ke tio ne eble plu estas realisme. Ekzistas do multe da scio kaj sciencaj kampoj ktp.. Mi versxajne troigis en la artikolo [[Yrjö Karilas]]. Mia patro diris, ke Aarni supozeble pravas, sed estas ankoraux eble estas mulflanke scianta homo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-17456-00|&#126;2026-17456-00]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-17456-00|diskuto]]) 21:10, 20 mar. 2026 (UTC) :Nun la artikolo [[Sveda lingvo en Finnlando]] inkludas proksimume bonajn sciojn pri la afero. Cxu lau vi gxi estas bona? [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-17456-00|&#126;2026-17456-00]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-17456-00|diskuto]]) 23:08, 20 mar. 2026 (UTC) == Lestadianismo en Finnlando == En la najbareco de mia infana hejmo [[Kypärämäki|ĉi tie]] antaŭe loĝis lestadiisma familio kun 16 infanoj. Mi ne scias, kiun branĉon de la lestadiismo ili apartenis, sed verŝajne konservativajn lestadiistojn, ĉar en Ĵyväskylä estas tiel malmulte da aliaj lestadiistoj. Iu en tiu domo dormis en vestkonservocxambro. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-18014-78|&#126;2026-18014-78]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-18014-78|diskuto]]) 16:06, 22 mar. 2026 (UTC) ==Artikolo de la monato== Saluton. Mi reagis en [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026]], sed la debato tie ĉesis sen rezulto. Mi ne favoras la ripeton per Aŭstrio (kio ĉiuokaze povus reveni junie), kaj proponas anstataŭe [[Graz]], sed ankaŭ estas la aliaj kandidatoj [[Futbalo]], [[Lajsana albatroso]] ktp. en la koncerna paĝo de propono ja aperas Aŭstrio por du monatoj, ĉu tiu estis la fina decido?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:00, 22 mar. 2026 (UTC) :Saluton. En [[Vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj]] estas, inter aliaj, propono por legindigi [[Vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj#Graz|Graz]], kio estas nepra kondiĉo por elekti ĝin kiel sekva Artikolo de la monato post [[Aŭstrio]], ĉio rilate al venonta UK. Ĉar tion oni planis tro urĝe oni ne povos atendi sufiĉan tempon kaj ĉion oni devos fari antaŭ la monatfino. Se vi bonvolas voĉdoni, tio ege helpos. Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:43, 26 mar. 2026 (UTC) ::Mi ĵus konstatis, ke en [[Graz]] oni diris nenion pri la UKo. Do, mi aldonis "En Graz okazos la [[UK 2026|111-a]] [[Universala Kongreso de Esperanto]] (UK) ekde la 1-a ĝis la 8-a de aŭgusto 2026." Ĉu ne indus aldoni tion ankaŭ al la resumo en Artikolo de la Monato? Mi ne scias fari tion. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:29, 1 apr. 2026 (UTC) :::{{re|Kani}} La resumo de la ADLM jam ekde frumatene la 1-an de aprilo tekstas "Graz [grac], gastiganta urbo de la ĉi-jara UK 2026, estas la ĉefurbo de ...". Pri tio pensis Sj1mor. Do la UK estas en plej elstara loko de la resumo, tuj en la unua frazo. Tio elstareco estas bona. La resumon redakti ne estas miraklo: Eblas iri al [[Vikipedio:Artikolo de la monato]], tiam premi la ligilon "04. Aprilo" tie kaj redakti. Sed vi pravas: Sj1mor ne pensis pri tio ankaŭ enplekti la informon en la artikolo "Graz" mem kaj ankaŭ mi kaj ĉiuj aliaj ne jam pensis pri tio. Nun jam ĉio laŭ mi bonas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:10, 2 apr. 2026 (UTC) ::::Stulte mi ne rigardis la komencon. Nu, ĉio en ordo. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:46, 2 apr. 2026 (UTC) == Help == Hello, I need help to improving [[Gazaa genocido|this]] article I recently created. [[Uzanto:جودت|جودت]] ([[Uzanto-Diskuto:جودت|diskuto]]) 18:54, 26 mar. 2026 (UTC) Maljunulo el [[Muurame]] skribis, ke li sugestis, ke bibliotekoj marku, kiuj DVD-oj havas finnajn subtekstojn - li klarigis, ke li pruntis DVD-ojn de la biblioteko kaj havis problemon: "Mi ne komprenas la lingvon de Berlino, Londono kaj Parizo. Mi komprenas nur la finnan kaj iom da sveda. Mi nur iris al bazlernejo kaj faklernejo, ĉi-lasta instruis iom da sveda sed nenian anglan, germanan aŭ francan. Mi pensis, ke la DVD-oj havas finnajn subtekstojn, sed ili ne havis." Iu tiam diris, ke tiuj DVD-oj havas subtekstojn, kiujn oni povus elekti, kaj mi scivolas, ĉu ĉiuj DVD-oj en la biblioteko de Muurame havas finnajn subtekstojn. ==Du notetoj pri stilo== Du atentigetoj, sen rilato unu al la alia: - La unua litero de scienca nomo ĉiam estas majuskla. - Laŭ la nuna stato de [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]], "Esperantigoj de nomoj el kategorioj, ĉe kiuj oni kutime uzas Esperantigojn ankaŭ estas permesataj (eĉ se temas pri nova Esperantigo). Tiaj kategorioj estas ekzemple nomoj de . . . renesancaj humanistoj, kiuj latinigis siajn nomojn" kaj supozeble ankaŭ mezepokaj eŭropaj intelektuloj, kiuj latinigis siajn nomojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:42, 27 mar. 2026 (UTC) ===Kaj tria=== - Denove laŭ [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]], "Majusklaj estu ĉiuj unuaj literoj de propra nomo, escepte de enaj konjunkcioj, prepozicioj kaj artikoloj". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:42, 29 mar. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Pri kio vi ekzakte aludas? En la interna ligilo mi legas multon pri [[personaj nomoj]], de realaj kaj ankaŭ fikciaj personoj. Ke "''Hary poter"'' aŭ ''"Pipi ŝtrumpolonga"'' estus stranga minuskligo de dua vorto de "persona nomo", ne grave ke inventita nomo de fikcia persono, estas ekster diskuto. Krome mi en la ligita paĝo precipe vidas la jenan rekomendon pri plurvortaj verko-titoloj: {{citaĵo|Ĉe plurvortaj verko-titoloj kelkaj kulturoj kutime majuskligas la komencajn literojn de ĉiuj vortoj krom la plej malgrandaj (artikoloj, konjunkcioj ktp.) En Esperanto pli konvenas majuskligi nur la unuan komencliteron: ::'''[[Kredu min, sinjorino!]]''' (kaj ne ''Kredu Min, Sinjorino!'') * Esceptas se la verkotitolo estas fremdlingva, aŭ se esperantlingva verko jam havas plurmajusklan nomon: [...], '''[[Plena Vortaro]]'''}} -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:55, 29 mar. 2026 (UTC) :Mi aludas al [[Diskuto:Universitata Malsanulejo de Gento]], kie vi "toleris" la majusklan titolon nur pro specialaj kialoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:13, 29 mar. 2026 (UTC) Hm, vi scias ke mi lernis Esperanton 13- kaj 14-jara, kaj mi denaske devenas el kulturo germanlingva, kie oni amase majuskligas ĉiun subjekton, simple ĉar en la germana la komenca majusklo estas tio kio en Esperanto estas la o-finaĵo. Mi samtempe lernis Esperanto, la anglan kaj francan, iom pli poste ankaŭ la hispanan kaj italan, kaj komprenis ke ne ĉiuj lingvoj majuskligas ĉiujn subjekton, kaj ankaŭ ne majuskligas ĉiun vorton en titolo. Ankaŭ 13-jarulo tuj komprenas ke estas diferencoj inter la lingvoj: ke anglalingvanoj majuskligas multe pli da vortoj en titoloj ol franc- kaj itallingvanoj, kaj oni konsilis al mi en Esperanto pli kopii la franc- aŭ itallingvan modon ol la angla- aŭ germanlingvan, do aŭtomate majuskligi nur tiujn vortojn kiuj estas komence de frazo aŭ estas personaj nomoj, kaj krome pripensi ĉu estas aparta kialo majuskligi titolon aŭ vorton. Aparta kialo povas esti ke utilas majuskligi unuan vorton de titolo entute, kiel en ''Kredu min, sinjorino!'', aŭ ke oni videble vidas presitan titolon, kie klare estas majusklaj vortoj, kaj ĉiuj konas tiun titolon, kiel ''Plena Ilustrita Vortaro'' aŭ ''Akademio de Esperanto''. Ĉe simplaj vortoj same kiel en titoloj. Do la lingvosento, kiun mi internigis kiel 13-jarulo, diras ke la vorto [[Insula hospitalo]] ĝustas en tiu formo, kaj ke la universitata hospitalo en la flandra urbo Gent fakte havus titolon [[Universitata hospitalo de Gento]] esperante, hôpital universitaire de Gand france kaj Ospedale universitario di Gand itale ... ĝi estus nur unu specifa hospitalo de Gento, kiel la urbocentra hospitalo, la havenokvartala aŭ la pediatria. Mi scias ke angloj, germanoj, kaj influite de ili ankaŭ iuj aliaj ĝermanlingvanoj kiel svedoj kaj nederlandanoj foje iom pli da vortoj majuskligas. Mi scias ke la Balta Maro, Nigra Maro kaj Azova Maro aperas en PIV en tiu formo kaj tial rajtas konsideriĝi "kvazaŭ propra nomo", sed same certas ke mia blanka aŭto aŭ mia nigra pantalono ne aperas en PIV kaj garantiite ne estas personaj nomoj Blanka Aŭto de Thomas kaj Nigra Pantalono de Thomas, sed simple estas iuj objektoj, kaj la diversaj hospitaloj de Gento ankaŭ estus baze nur objektoj (kaj ankaŭ klare ne estas en PIV, aŭ havus longan artikolon en Monato, aŭ estus tutmajuskla libro Universitata Hospitalo de Gento en la UEA-libroservo), ankaŭ se pliaj el ili ricevas esperantan vikipedian titolon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:01, 29 mar. 2026 (UTC) :Laŭ mia kompreno de "propra nomo", kaj ankaŭ mia kompreno de [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]], "Balta Maro", "Universitata Hospitalo de Gento" ktp. estas propraj nomoj ne "kvazaŭ propraj nomoj". Ĉu vi volas diri, ke vi pensas, ke "propra nomo" estas io alia? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:13, 29 mar. 2026 (UTC) :Se laŭ vi ili ne estas propraj nomoj, kial vi majuskligas la unuan vorton? Kaj mi petas vin kontroli skribajn esperantajn fontojn. Laŭ mia memoro mi neniam vidis tian majuskligon (unua vorto jes, sekvaj ne) krom en verktitoloj, nek trovis ĝin en kelkaj fontoj kiujn mi ĵus kontrolis. Mi suspektas ke ĉe via lingvosento aŭ tiu de viaj instruintoj efikis [[:de:Hyperkorrektur|trokorekto]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 00:25, 30 mar. 2026 (UTC) == Forigpeto 3 paĝoj == * [[MediaWiki:Watchdetails]] * [[MediaWiki:Wlhideshowbots]] * [[MediaWiki:Wlhideshowown]] Centra peto forigi ne-plu-aktualan-aĵon: [[phab:T234776]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:02, 30 mar. 2026 (UTC) {{re|Taylor 49}} {{farite}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:55, 30 mar. 2026 (UTC) == Pliaj finnaj temoj == Ĉar vi estas kuracisto, mi petas, ke vi legu: https://eo.wiktionary.org/wiki/valel%C3%A4%C3%A4k%C3%A4ri [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 15:42, 1 apr. 2026 (UTC) : Mi ne vidas problemon en tio, nur ĝustigis unu gx al ĝ. TP ''' Pikku Kakkonen/ Buu klubben ''' Ĉu en la artikolo [[Pikku Kakkonen]] povu esti rubriko "vidu ankaŭ" kaj sub ĝi "[[BUU-klubben]], samtipa svedlingva finnlanda programo?" Ĉu en la artikolo [[BUU-klubben]] povu esti rubriko "vidu ankaŭ" kaj sub ĝi "[[Pikku Kakkonen]], samtipa finnlingva finnlanda programo"? [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 16:08, 1 apr. 2026 (UTC) :Jes, farite. TP (17:29, 1 apr. 2026) [[tago de svedeco (Finnlando)]] [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 16:15, 1 apr. 2026 (UTC) : La teksto estis artikola "orfo", ĉar malpli ol 4 paĝoj montris tien. Nun estas en ordo. Mi kreis novan mikro-ĝermon [[Peter Nyman]], kiu tamen ankoraŭ estas artikola "orfo". Eble vi havas ideon kiel eblus ankoraŭ 3 paĝojn ligi teien (diskutpaĝoj kiel tiu ĉi ne kalkuliĝas). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:29, 1 apr. 2026 (UTC) [[Kyösti Karjula]] mencias kiel religio evangeli-luteranismon. Pli realisme: konservativa lestadianismo (gxi apartenas oficiale al [[Evangeli-luterana Eklezio de Finnlando]], sed gxiaj konditoj pri ekzemple [[bapto]], [[eŭkaristio]] kaj [[absolvo]] ne estas praktike luteranaj. Krome ili havas proprajn diservojn, praktike propran eklezion kaj proprajn ekleziojn. La rilato de la movado kun la Evangelia Lutera Eklezio estas nuntempe pure formala. Tial, estus pli logike listigi la konservativan Laestadianismon kiel la religion de Karjula. Speciale en la 1960–1980-aj jaroj, kiam la instuo kontraŭ la kontraŭkoncipo estis pli forta ol antaŭe kaj poste, multaj konservativaj lestadianoj kredis, ke virino, kiu uzis kontraŭkoncipon kaj tial ricevis pli malmulte da infanojn, aŭtomate iras al infero kaj tie unue aŭdas koleregan krion de Dio "kie estas tiuj infanoj, kiujn mi donis al vi?" kaj ploron de tiuj infanoj, kiuj ne naskiĝis kaj poste ŝi devas naski tiujn infanojn infere. Ekzemple la konservativa lestadiana predikanto Pauli Korteniemi en sia prediko en suviseurat en 1982 diris[[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 19:53, 1 apr. 2026 (UTC) :Multaj luteranaj teologoj taksas kiel tute for-fermita la penson, laŭ kiu en infere naskiĝus infanoj. [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 19:58, 1 apr. 2026 (UTC) Mi petas, ke vi plu unufoje legu [[sveda lingvo en Finnlando]]. Laux pri tio konanta mi pravas en tio, ke la deviga sveda ekzemple en [[Vaasa]], [[Raseborg]] kaj [[Loviisa]] estas praktike tute alia lernfako ol ekzemple en [[Taivalkoski]], [[Suomussalmi]] ktp. kaj cxar la deviga sveda ekzemple en la kamparo de [[Kainuu]] kaj [[Koillismaa]] estas tute simbola, formala fako (en tiulokaj vilagxaj bazlernejoj ecx la instruistoj ne praktike povas diskuti svede), el tiuj lokoj tiuj junuloj, kiuj iras universitaten, devas komenci la lernadon de la sveda praktike tute komencante. https://eo.wiktionary.org/wiki/Ura#finne Mi petas, ke vi vidu: https://eo.wiktionary.org/wiki/Atlantti :Tiuj notoj alvenis, kiam mi estis for en vojaĝo, kaj nun ili jam ne plu ŝajnas al mi esti traktendaj. Kaj ne, kiam mi havas malmultan tempon, mi koncentriĝas pri vikipedio kaj ne ankoraŭ dividas mian tempon por rigardi paĝojn en vikivortaro aŭ en aliaj projektoj de la vikia projektofamilio. Se iu havas la impreson, ke iu projekto de la vikia projektofamilio havas draste tro malmultajn laborantojn, tiam oni povas diskutigi tion en la ĝenerala diskutejo de vikipedio kaj provi varbi pliajn agantojn por tiu projekto, sed ĝis tiam mi nur rigardos aliajn branĉojn se foje mi vere havas tro da tempo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:59, 26 apr. 2026 (UTC) ==Universala Kodo de Konduto== Nu, finfine mi faris peton al la komitato pri la Universala Kodo de Konduto pri la aferoj de la ruĝaj ligiloj. Mi ne volus, sed mi sentas min devigita al tio pro daŭraj forigoj de ligiloj kaj prezentoj de via interpreto de ruĝaj ligiloj kvazaŭ ĝi estus intencata de la personoj, kiuj kreis ilin. Sube estas la oficiala anglalingva sciigo por plenumi la postulojn de la komitato. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:46, 6 apr. 2026 (UTC) Hello {{<includeonly>safesubst:</includeonly>PAGENAME}},<br> You are named in a recently filed request to the [[:m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]]. Please review the request at [[:m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Cases/2026/Redlinkphobia imposed without consensus on Esperanto Wikipedia]]. You are requested to enter your statement and any other material you wish to submit, so that the U4C can get a better overview of the situation. All writing should be complete, but also as concise as possible. Please ensure that you make all comments in your own section and in the discussion section only. If the U4C makes a decision, this will be binding for you and so your participation is recommended. Please do not reply here, but on the linked case page, or on the associated talk page. If you would like to contact the U4C directly, you will find an e-mail address [[:m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee#How to contact U4C|here]]. Please use the email only if privacy is necessary (e.g. personal information). :Mi vidas ke vi ankoraŭ intencas insisti pri la afero. Tamen via argumento ŝajnas ankoraŭ esti, ke tolero de longdaŭraj ruĝaj ligiloj estas logike malebla. Tio estas malpruvebla, mi dirus eĉ jam malpruvita, kaj solvos nenion. :Via konkluda aserto "«Red links» are linked to «the desire to turn them blue», they are not meant to be collected as such, the more the better" ne estas tute eksplica, sed mi komprenas la rezonadon jene: (unu) funkcio de ruĝa ligilo estas bluiĝi, sekve ruĝa ligilo, kiu ne bluiĝas, faras damaĝon. Tio estas mallogika. Estas kvazaŭ iu dirus, "funkcio de monumentoj estas memorigi la publikon pri famaj homoj; sekve, se la publiko forgesas pri iu homo, ĉiuj monumentoj de tiu homo estas damaĝaj kaj detruendaj". :Mi plurfoje atentigis ke aliaj vikipedioj fakte toleras longdaŭrajn ruĝajn ligilojn. Tio pruvas ke tolero estas ebla. Laŭ mia kompreno vi malakceptas tion pro du kredoj - vi pensas ke tolero nur okazas ĉe grandaj vikipedioj kaj vi pensas ke ĝi ne daŭras longe ĉar la ligiloj ĉiam bluiĝas ene de malmultaj semajnoj. Sed tion eblas empirie kontroli. Memoru nian "eksperimenton" pri metado de ligiloj al aliaj vikipedioj. Tio okazis antaŭ monatoj, kaj la ligiloj nek bluiĝis nek nigriĝis nek akuziĝis pri vandalismo. Vi povas kontroli ankaŭ mian normalan verkadon ĉe aliaj vikipedioj, kiu estas plena de ligiloj, kiuj nek bluiĝis nek nigriĝis nek akuziĝis pri vandalismo. Tio inkludas la latinan vikipedion, kiu estas signife malpli granda ol nia. Kaj vi povas kontroli mian specimenaron de ligiloj en kelkaj grandaj vikipedioj ĉe [[Uzanto:Arbarulo/Ruĝaj ligiloj]], kie ligiloj bluigitaj ene de kelkaj semajnoj estas malmultaj en la angla vikipedio, praktike neekzistaj ĉe aliaj grandaj vikipedioj. Vi povas kontroli en la sama specimenaro ke la absoluta nombro da ruĝaj ligiloj estas multe pli granda ol nia en ĉiuj vikipedioj, kaj ke la proporcio de ruĝaj ligiloj al totala teksto estas simila al nia en la hispana, franca kaj germana. Ŝajne vi jam akceptis surbaze de la empiriaj pruvoj ke aliaj vikipedioj ne nigrigas siajn ligilojn; bonvolu kontroli pli, kaj vi konstatos ke ili toleras ilin. :Se vi fakte volas ke ligiloj en nia vikipedio havu ian funkcion kiun ili ne havas en aliaj (ekzemple kiel lingvokorektilon), kaj volas meti limojn al ilia kvanto por optimumigi tiun funkcion, mi ja argumentos kontraŭe, sed ni povos diskuti tion. Aŭ se vi konstatis ke la tolero de ruĝaj ligiloj iel malutilas al la vikipedioj, kiuj praktikas ĝin, ankaŭ tio estas legitima argumento. Sed se vi nur volas insisti, ke ne eblas trakti ilin kiel aliaj vikipedioj konstateble jes traktas, tio povas nur krei pli da malpaco. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:48, 9 apr. 2026 (UTC) :Al la konkreta plendo - ke vi premadas forigi enhavon sen interkonsento - vi respondis ke vi ne "premadas forigi" la ligilojn, sed "substrekas dubon" pri ili. Mi ne komprenas la celatan distingon. Laŭ mia kompreno de la vorto "dubo", esprimi dubon pri ligilo estas diri, ke ĝi eble estas forigenda. Kaj ne estas interkonsento, ke iu ajn menciinda ligilo povas esti forigenda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:59, 9 apr. 2026 (UTC) ==(sen titolo)== Nomi vomajxon kiel "yrjö" supozeble perigxas el la malafabla, deskriptiva fonetika prononco de la vorto. Cxu pri li oni povus fari esperantan vikipedian artikolon: https://fi.wikipedia.org/wiki/Sakari_Kiuru_(valokuvaaja) Li prezentis ankaux en dokumenta filmo pri konservativa lestadianismo. Li kreskis en konservativa lestadiana familio. Li rakontis pri sia familia fono: Ni estas 16. Mi estas la dua plej aĝa. Kelkaj naskiĝis post kiam mi forlasis la hejmon. Mi memoras, ke mia patrino estis terure laca dum tiaj oftaj gravedecoj. Iam oni uzas la vortojn pakkosuomi kaj tvångsfinska pri la deviga instruo de la finna por la finnlandaj svedaj denaskaj parolantoj. Tamen, ĝi ne estas tute simila fenomeno en ĉiuj aspektoj. Tio ŝuldiĝas al la diferenco en grandeco de la du lingvogrupoj. Pro tio multaj kredas, ke estas malkonvene rekomendi devigan svedan lingvon tiel, ke svedlingvanoj en Finnlando estas devigitaj lerni la finnan. Klare pli ol duono, en Uusimaa, ekzemple Helsinko kaj kontinenta parto de Origina Finnlando, ekzemple Turku, eĉ pli ol 80 % el la finnlandaj svedlingvanoj uzas ĉiutage ankaŭ la finnan lingvon. Deviga bazlerneja instruo de la finna por la finnlandaj svedlingvanoj, aliel ol deviga bazlerneja instruo de la sveda por la finnlandaj finnlingvanoj, apartenas al komunaj opinioj de la planantoj de la finnlanda bazlerneja sistemo jam ekde la 1960-aj jaroj. Ankaŭ la finnlanda svedlingvanoj mem ne disputas pri la deviga finna samece kiel la finnlandaj finnlingvanoj pri la deviga sveda. Praktike la instruo de la "alia enlanda lingvo" en la svedlingvaj lernejoj en la Finnlando estas klare pli amplekse ol en la finnlandaj finnlingvaj lernejoj. La svedlingvaj finnlandaj bazlernejanoj komencas la lernon de la finna normale jam en la dua lerneja jaro. Parto el la denaskaj parolantoj de la sveda en Finnlando, speciale en Uusimaa, estas praktike dulingvaj. Por tiuj lernantoj en iuj finnlandaj svedlingvaj lernantoj estas kiel alternativo de la normala porsvedlingvana instruo de la finna modersmålsinriktad finska (hejmlingvsimila finna), pri mallongigo sia nomo mofi, kiu estas instruo de la finna kiel alia gepatra lingvo. --forgesis subskribi la posedinto de tiutempa uzantokonto Penttihirv je 4 redaktoj de frumatene ĝis 17:45 horo je 8 apr. 2026 == Saltvik == Mi provis aldoni al la artikolo [[Saltvik]] mencion pri [[Orrdalsklint]]. Kial mi ne sukcesis? [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-22334-13|&#126;2026-22334-13]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-22334-13|diskuto]]) 10:43, 11 apr. 2026 (UTC) :Ah: estas tre simple: Vi aldonis <pre><!-- En Saltvik situas ankaux la plej alta loko de Alando, [[Orrdalsklint]]. == Referencoj == .. --></pre> :Kion vi aldonas inter la signoj "<code><nowiki><!--</nowiki></code>" kaj "<code>--></code>", ne estos videbla en la fina paĝa aspekto. Estas bone ke la ĉapitrotitolo "Referencoj" estas inter tiuj signoj, ĉar momente ne estas referencoj, sed estas bone ke jam estas la ĉapitrotitolo por la kazo ke iam ekestos referenco, sed por via roko estas grave ke oni jam nun povas vidi la frazon, do metu ĝin ANTAŬ la signoj "<code><nowiki><!--</nowiki></code>". Kompreneble, krome estas bone meti al la paĝofino la ŝablonon {{ŝ|ĝermo|Finnlando}} aŭ {{ŝ|ĝermo|geografio}}, SE temas nur pri 3-5 frazoj. Kaj krome mi nur nun vidis ke vere se oni redaktas anonime estas pli malfacile tajpi esperantajn literojn, sed por aliaj uzantoj estas tre tede ripari viajn x-kodajn straangajn esperanto-vortojn: tial konsideru ĉu vi povas supre en la redaktofenestro uzi la elekton "> Specialaj signoj". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:42, 12 apr. 2026 (UTC) :Cetere: Ankoraŭ unu konsilon pri la ŝablono {{ŝ|Informkesto monto}} en paĝo [[Orrdalsklint]]: Pri tiu ŝablono oni nur bezonas unu solan parametron "|regiono-ISO = FI" - estas bone kaj bele uzi almenaŭ tri indikojn "|regiono-ISO = FI" "|tipo1 = reliefo" "|zomo = 9", sed vi vidos, se vi ne metas la duan indikon nur la supra mapo aspektos iom malpli bela kaj sen la tria indiko la suba mapo ne estas ideale fokusita, ambaŭ statoj ne estas katastrofaj, sed se mankas la unua indiko "|regiono-ISO = FI" estas nur iu tre malhela mondmapo en kiu tute nenion eblas vidi. Do la unuan indikon necesas nepre ne forgesi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 12 apr. 2026 (UTC) == Enhavo == Eble mi faris ion malbone, sed en artikolo [[Miskolc]] ne aperas nun la Enhavo, ĉu vi povas helpi?--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 08:51, 12 apr. 2026 (UTC) :{{re|Crosstor}} Bonvolu rekontroli ĉe vi: ĉe mi en artikolo [[Miskolc]] ĉio aspektas normale. Estus tre strange se vi vidus ion alian en sama horo ol mi... Alikaze bonvolu precizigi kion ekzakte vi vidas... sed mi supozas ke estis iu nur momenta misfunkcio, kiu iritis vin... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:36, 12 apr. 2026 (UTC) ::Supozeble mi vidas miraklon. En iu ajn artikolo (iom longa) mi vidas la Enhavon, tamen en Miskolc mi ne vidas. Ĝuste nun mi kontrolis. En [[Eger]] mi vidas Enhavon el 12 punktoj. Se vi ne scias la solvon, lasu la aferon. Trovi eron la Enhavo tre helpas, sed en Miskolc mi devas uzi la lifton. --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 09:50, 12 apr. 2026 (UTC) ::{{re|Crosstor}} Nun mi komprenas vian problemon. Dankon pro la komparo al paĝo [[Eger]]. Jes, tio ĉe mi estas same. Estas iu signaro <code><nowiki>__NOTOC__</nowiki></code> (la angla mallongigo signifas "'''no T'''able '''O'''f '''C'''ontent", "sen listo de enhavo"), se tiu signaro estas ie tiam la enhavo vere ne videblas, sed ĉi tie nenie en artikolo [[Miskolc]] estas kaŝitaj tiuj anglaj signoj. Do mi vere ĝis nun ne sukcesas malkovri la problemon, sed almenaŭ mi nun komprenas kio estis via miro. Cetere, tute flanke mi ĵus videtis en la paĝo la adjektivon "diplomacia", tiu vorto ne estas esperanta, en Esperanto ĉiam estas "diplomatia" aŭ "diplomata". Eta tajperaro, kiun mi ĵus hazarde vidis. Ĉu vi volas mem ĝustigi ĝin? Pri la neapero de la enhavolisto mi nur povas '''''supozi''''' ke estas iu interfero kun la ŝablono "{{ŝ|granda dosiero}} tute supre. Mi teste forprenis ĝin, enhavo estas, remetis ĝin, enhavo ne estas, kaj nun mi metis la ŝablonon tute malsupren kaj tiam ankaŭ estas la enhavo. Al mi la vasta panoramo tute sube same bonas kiom tute supre. Tial mi proponas simple lasi ĝin tute malsupre...[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:29, 12 apr. 2026 (UTC) :::Dankon! Diplomatia {{farita}} == Dulingveco... == Ĉu oni povu fari artikolon pri dulingveco, tia, ke homo havas du hejmlingvoj? Oni povu mencii kiel ekzemploj ekzemple tion, ke en [[Paragvajo]] la plejo estas dulingvaj kaj en [[Finnlando]] nuntempe multaj svedparolantoj, speciale en Uusimaa, parolas ankaŭ la finnan kiel hejmlingvo. Kaj ekzistas familioj, kie estas du hejmlingvoj, el kiuj unu estas Esperanto. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-21899-04|&#126;2026-21899-04]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-21899-04|diskuto]]) 16:23, 12 apr. 2026 (UTC) Teksto [[dulingveco]] en la e-lingva vikio ekzistas; mi nun havas malmultan tempon, ĉar mi estas nur posttagmezon hejme kaj morgaŭ matene por dua semajno forveturos, tial mi eĉ ne povas legeti kiu nun estas skribita en tiu teksto. Sed vi vidu ankoraŭ la noton en [[Diskuto:Komunumdomo de Säynätsalo]], tie mi aldonis informkeston kaj ligion al vikidatumoj, sed ankoraŭ iuj elementoj mankas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:54, 12 apr. 2026 (UTC) == Atentu == {{ArtikolaMesaĝokesto |speco = stilo |bildo = |teksto = De la 7-a ĝis la 11-a de aprilo mi vojaĝas kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a frumatene ĝis 17-a malfruvespere ankaŭ. Do la venontan tempon mi nur tagmeze la 12-an de aprilo havos iom da tempo por vikipedio kaj denove ekde la 18-a de aprilo. Thomas }} <hr> Vidu: [[Marja-Sisko Aalto]] Unu Jorma diris al mi, ke reale Jorma estas formo el la hebrea Jeremia kaj tio, ke oni donis al la nomo la signifon peniso, estas tute stranga afero kaj li ne volas, ke mi daŭre diras tiun afero por li. Poste mi demandis lin, pri kiel li pensas pri tio, ke jorma signifas kacon. Li diris, ke estas vane demandi pri tio - mi jam scias, kiel li pensas pri la afero. Li neniom sxatas pri tiu signifo, kiun oni donis al gxi post tio - ke li naskiĝis en 1956 - tiutempe la nomon oni en nia lando multe donis al knaboj kaj nur poste iuj malbonigis la signifon. Li ne ŝatas pri tio, ke iu sxercas al li pri la afero. Jorma estas formo el la nomo Jeremia, kiu signifas "Jahve levas." [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-22675-77|&#126;2026-22675-77]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-22675-77|diskuto]]) 19:25, 15 apr. 2026 (UTC) :Nu, estas iuj malmaturaj homoj, kiuj multe ŝercas pri vortoj por peniso, kaj laŭ diversaj lingvoj ligas iujn knabajn kaj virajn antaŭnomojn al tiu ŝercado, sed almenaŭ oni ne misuzu diskutpaĝojn de kultura kaj scienca enciklodedio por tio. Ĉu vi en via elekto jam havas la ŝajne mezepokan germanlingvan frazon "Wie die Nase eines Mannes, allso groß ist sein Johannes"? kie oni anstataŭigas la viran generilon per la nomo de [[sankta Johano]]? En iom simpligita formo la parolturno eĉ eniris la [https://de.wiktionary.org/wiki/wie_die_Nase_des_Mannes,_so_sein_Johannes germanlingvan vikivortaron], sed tamen estas malserioza informo... Mi ne interesiĝas pri tiaj temoj kaj alvokas vin ne (mis)uzi mian diskutpaĝon por tiaj pripensoj. Ĉu komprenite? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:57, 24 apr. 2026 (UTC) == Forbaro nepras == Bv forbaru du kontojn: * {{uzanto2|Oksettava örvelö}} vulgara uzantonomo (= "vomiga ulaĉo"), forbarita en unu vikio * {{uzanto2|Penttihirv}} neakceptebla uzantonomo pro [[d:Q5477226|Pentti Hirvonen]] - pro obsedo pri (vulgaraj aŭ almenaŭ stultaj) vortaj ŝercoj pri Pentti Hirvonen La ulo intertempe kreis almenaŭ unu plian konton, kaj aldone ofte kontribuas kiel IP-ulo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:15, 18 apr. 2026 (UTC) {{farite}} Taylor 49 pravas pri la kritiko de la neakcepteblaj uzantonomoj. Tutegale ke mi tri semajnojn nur tre malmulte povis esti en Vikipedio kaj ne rimarkis la neakcepteblon antaŭe, kaj ke ankaŭ aliaj administrantoj ne sufiĉe rapide postĉasis la provokaĵojn. La fakte ankoraŭ valida forbaro nur iom malpli strikte aplikiĝis dum lastaj semajnoj kaj monatoj, se vere ĉiuj redaktoj kaj uzantonomoj estas sen provokoj, detruemaj fuŝoj kaj senescepte estas konstruemaj. Lasta averto. Se ankoraŭ unu malregulaĵo re-aperas, la stato denove estos tia kia ĝi jam estis antaŭ jaroj, refleksa forbaro de ĉiuj iusence suspektaj novaj IP-kanaloj kaj prefere malfaro de ĉiuj redaktoj, ĉar individue revizii kiuj agoj estos tamen valoraj ankaŭ mi ne havos la tempon dum venontaj monatoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:45, 18 apr. 2026 (UTC) == Maintenance script == Bv forigu kaj porĉiam ŝlosu la paĝon [[Uzanto-Diskuto:Maintenance script]]. La konto estas globala roboto, neniu legas mesaĝojn sur la diskpaĝo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:57, 22 apr. 2026 (UTC) :{{farite}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:45, 24 apr. 2026 (UTC) == Asplund == Cxu estas bone mencii en la artikolojn [[Ida Asplund]] kaj [[Korsholm]] DU kantojn? Unu estas en suda finnlanda sveda, kiu malsimilas el la regna sveda nur proksimume kiel la amerika kaj brita angla el si aliaj, sed "röst nej" estas en ostrobotnia sveddialekto, kiu estas malfacile kompreni por la svedoj kaj eĉ ekzemple helsinkaj finn-svedoj. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 18:00, 22 apr. 2026 (UTC) : Meto de plia jutuba muzika filmeto en la "eksterajn ligilojn" estas laŭ mi en ordo. Mi adaptis la lastajn ŝanĝojn kaj aprobis la meton de aldona ekstera ligilo en la artikoloj [[Ida Asplund]] kaj [[Korsholm]]. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 26 apr. 2026 (UTC) Cxu estas eventuale, ke punon oni fortigas, cxar la krimo estis farita laux kristnaska paco? En [[Keskisuomalainen]] iu demandis tion, kaj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 26 apr. 2026 (UTC)laux la respondo la kristnaska paco ne plu estas oficiala, sed iam praktike tia estas eventuale laux la ideo de la kristnaska paco, ke la puno estas pli forta ol normale kaj la pli altaj jugxregantoj akceptas tion - almenau puno de [[Pentti Linkola]] estis fortigita, cxar li faris la krimon dum la kristnaska paco. Mi konas Jorman, kiu tute ne ŝatas la slangan signifon de sia nomo. Li demandis sin, de kie tiu signifo maĉiĝis. Li rakontis, ke kiam li naskiĝis (1956), estis tute kutime doni al knabo la nomon Jorma; ĝi neniel estis malkonvena, kaj la uzo de la vorto por signifi penison estas posta misuzo. Pejzaĝe, la vasta plimulto de Ostrobotnio estas iom unuforma. Ostrobotnio estas ankau unu el la difinitaj per La pejzaĝoprovincoj de sia lando. Pejzaĝoj de Ostrobotnio estas karakterizitaj per larĝaj, plataj malfermaj kampoj kaj inter ili la grandaj riveroj malrapide fluantaj en la Botnia golfo, sed ekzistas malpli da lagoj ol en la plej granda parto de la resto de Finnlando. Tamen, la nordorienta parto de historia Ostrobotnio estas pli monteta. : Tamen el la rezonoj de la lastaj tri alineoj ne sekvas ago. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 26 apr. 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:32, 28 apr. 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471751 --> == Linkola == https://eo.wikipedia.org/wiki/eläkeläinen Mi demandis al [[Pentti Linkola]] proksimume jare 2002 (kiu fiŝkaptis) ĉu li ne jam estas emerito. Laŭ li, li estas, sed lia pensio ne sufiĉas por vivi kaj pagi la ago en [[Luonnonperintösäätiö]]. Tial li ankoraŭ fiŝkaptis vintre. Lia lasta fiŝkapta aŭtuno estis 1994. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-26205-68|&#126;2026-26205-68]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-26205-68|diskuto]]) 12:47, 29 apr. 2026 (UTC) == Suviseurat == Cxu estas bone skribita: [[Suviseurat]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:05, 30 apr. 2026 (UTC) == Files nominated for deletion == Hi! I just noticed that some files I nominated for deletion long ago are still waiting in [[:Kategorio:Forigendaj dosieroj]]. Should the files be listed at a page somewhere to make sure someone actually notice the suggestion? I hope you can point me in the right direction. [[Uzanto:MGA73|MGA73]] ([[Uzanto-Diskuto:MGA73|diskuto]]) 05:19, 1 maj. 2026 (UTC) :{{re|MGA73}} {{farite}} Mi ĵus sukcesis forigi ĉiujn post kontrolo. Sincere, [[Uzanto:ThomasPusch|Thomas]] 16:08, 1 maj. 2026 (UTC)Thomas == Navigiloj pri municipoj de Brazilo == Mi certas ke vi tuj komprenas kiun avantaĝon havus havi navigilojn kiel {{ŝ|Municipoj de San-Paŭlio}} - ĉefe, per tio ĉiuj zorgoj pri eblaj artikolaj orfoj estus pasi to, ĉar ĉiu ero ligiĝus kun ĉiu alia en la grupo. Se vi emas, mi petus vin krei tiun ĉi navigilon kaj ekuziĝis ĝin... mi vidis ke vi ĵus ampleksigis unuajn dek paĝojn pri la municipoj de San-Paŭlio, kaj supozas ke la aliaj paĝoj rapide sekvos ĉe vi... Salutas [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:11, 2 maj. 2026 (UTC) :Tute prave. Mi instalos kaj ankaŭ disvastigos... --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:06, 2 maj. 2026 (UTC) == Melalahti == Ĉu estas bone mencii [[Keijo Korhonen]]-on en la paĝo [[Melalahti]]? [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-26792-55|&#126;2026-26792-55]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-26792-55|diskuto]]) 16:44, 3 maj. 2026 (UTC) :Mencii tiun sinjoron Korhonen estas tute en ordo. Sed '''ne en ordo''' estas stulte ripeti la informon pri mikroklimato, kiu jam estis du frazojn pli frue. "La vilaĝo havas mikroklimaton. Tie estas multe pli varma ol en Kainuu alie. ... En Melalahti ekzistas mikroklimato: multe pli varma klimato ol en la alia Kainuu." Kiu idiotaĵo estus tio??? ThomasPusch 17:08, 3 maj. 2026 (UTC) == Fritzchen == Ĉu ekzistas esperanto nomo por tio: https://de.wikipedia.org/wiki/Klein_Fritzchen. Pri tiu knabo estas en multaj lando sxercxo: "Fritzchen/Little Johnny/Pikku-Kalle/Juku ktp. diris al sia panjo: "Mi devas urini." Panjo diris: "Malbele diri urini. Diru ekzemple, ke vi devas kanti. Poste li diris al sia avino tiel, kaj la avino diris "kantu mallaŭte al mia orelo". Ne estas nur finna specialeco. Homoj el Svedio kaj Kosovo diris, ke malnova ŝerco. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 20:52, 3 maj. 2026 (UTC) :Mi entute ne konas esperantajn ŝercojn, en kiuj oni ridindigas infanojn - entute ŝercoj ofte estas buŝa kulturo, en la literaturo nur alvenas malmultaj anekdotoj, kiel [[Kruko kaj Baniko el Bervalo]], sed Kruko kaj Baniko videble estas junaj plenkreksaj viroj, ne infanoj aŭ adoleskantoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:54, 12 maj. 2026 (UTC) ==Artikolo de la monato== Saluton. Mi faris proponon por Julio. Se tio ne indas aŭ estas pli taŭga kandidato, oni povas forigi ĝin.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 08:11, 5 maj. 2026 (UTC) :Tre bone, [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026|mi subtenas la proponon]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 5 maj. 2026 (UTC) == Alidirektiloj == Mi vidas ke vi forigis kelkajn alidirektilojn (Nurembergo, Nurembergaj procesoj, Manĉestero, Durero) tial, ke la titoloj estis eraraj Esperantigoj. Tamen [[Helpo:Alidirekto]] eksplice diras, ke "oni povas uzi alidirektigojn" por "oftaj misliterumoj". Evidente la strategio estas akcepti ke Vikipedio havos lingvajn erarojn, kaj klopodi ke tiuj eraroj ne rompu ligilojn. Mi (ankoraŭ) ne havas opinion ĉu ŝanĝo de tiu politiko estas dezirinda, sed certe diskuto estus necesa antaŭ ol ŝanĝi ĝin. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:27, 10 maj. 2026 (UTC) :En [[Diskuto:Nurenbergo]] oni povas vidi ke mi origine mem pledis por alidirektilo ''Nurembergo'' al [[Nurenbergo]]. Tamen mi hieraŭ vidis ke en nia propra vikipedio tiu misliterumo nur vaste disvastiĝis inter 2014 kaj 2026, kaj inter la 58 misaj uzoj kiujn mi trovis hieraŭ en niaj tekstoj mi ie ankaŭ vidis unu pri kiu mi, mi pensas, mem kulpis antaŭ kelkaj jaroj: kvankam mi bone scias kiel skrivi la nomon Nurenbergo ankaŭ mi foje misgvidiĝis per tio ke mi vidis kaj kopiis la nomon mise el alia teksto. Mi ne plu scias kiu el la 58 tekstoj hieraŭ estis kaj ankaŭ ne certas ĉu mi ververe estis la kulpulo, aŭ ĉu mi nur poste redaktis la paĝon kaj simple ne vidis la antaŭan eraron de aliulo. Sed la sento ke eble estis mi mem kiu kontribuis pludisvastigi misan vorton tamen ŝokis min - se mi vidintus ruĝan ligilon Nurembergo post la redakto, mi kompreneble tuj vidintus la eraron, sed la blua ligilo "Nurembergo" luligis min en falsan sencon de sekureco. Kompreneble, eble nur forigo de ĉiuj 58 misaj uzoj de la vorto sufiĉus por ke homoj ne plu kopiu la eraron de paĝo al paĝo, sed tamen - al mi tiam ruĝa ligilo estintus alarmigo kaj la blua ligilo helpis misgvidiĝi. Mi dum la pasintaj jaroj vidis ke ofte aliaj uzantoj forigis alidirektilojn (simple por "sveltigi" nian projekton), kiujn mi fakte opiniis tute helpemaj kaj ne konsideris malicaj... do mi pensas ke la [[Helpo:Alidirekto]] bonvoleme permesi "uzi alidirektigojn" por "oftaj misliterumoj" estas pli senca ol strikta malpermeso de tiaj helpaj alidirektiloj. Sed aliflanke la helpopaĝo ankaŭ ne postulas ke ĈIUJ eblaj alidirektigoj por "oftaj misliterumoj" DEVAS esti provizitaj (kompreneble, neniu povus eĉ imagi kiujn tajperarojn homoj povas fabriki). Kaj ĉi-tie la formo "Nurembergo" estas tiom drasta eraro, se oni tiom pli forte pensas en la intaneŝenl angla lingvo ol pensi en zamenhofa Esperanto aŭ en origina lingvo, skribante en Esperanto, ke pri tiu konkreta misgvidiga alidirektilo estas pli bone rezigni. Tiam estas tute klara alarmigo ke io misas en la redakto, samkiel pri ĉiu alia tajperaro en interna ligilo - kaj tiu alarmo povas signife helpi ne akcidente disvastigi fuŝan vorton. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:04, 10 maj. 2026 (UTC) :::PS: Mi nun preskaŭ finis forigi la fuŝajn uzojn de la vortoj Nurembergo/nuremberga, sed mi ne ĉasis la uzojn de Manĉestero kaj Durero, kaj ĝis nun ankaŭ ne nombris la uzojn. Tion mi postokaze faris nun ĵus: Manĉestero aperas 39-foje kaj Durero (aparte pene kalkulebla ĉar ŝajne la serĉado de vikipedio tute miksas Durero, Dürer [kvankam estas du malsamaj karaktroj kaj mi eksplicite serĉis nur pri seslitera vorto "Durero" kun o-finaĵo] kaj ankaŭ kunkalkulas la francan verbon durer kaj rumanan durera) rezultigas uzojn de "Durero" en 54 paĝoj. Do iom pli malmulte ol la 58 uzojn de "Nurembergo". Sed mi ĵus rigardis: mi nun forigis uzojn de "Nurembergo" el 40 paĝoj, do ankoraŭ restas 18, ankoraŭ triono. Mi sentas min pova finforigi la misajn uzojn el tiuj 18 paĝoj, sed purigi ankaŭ la uzojn de Manĉestero el 39 paĝoj kaj tiujn pri Durero el 54 mi definitive ne povos. Kaj tie estas ekzakte la sama fenomeno, do kopiado el unu paĝo al alia, do niaj misaj vortumoj kvazaŭ aŭtomate plu disvastigas sin mem, kiel fiherboj en ĝardeno... Do ne elsarki la misajn vortojn kaj atendi nur malbonigos la nedeziratan pluan disvastigon kaj ne estas saĝa strategio... Se mi rigardas mian sukcesan serĉadon pri Manĉestero kaj la malsukcesan pri Durero, mi supozas ke la ŝanĝojn de Manĉestero al Manĉestro povos ankaŭ fari roboto (kvankam por roboto 39 uzoj estas ridinde malgranda kvanto, apenaŭ sufiĉe por pravigi ekigon de la proceso, sed por homo redaktado de 39 paĝoj povos simple esti tro), tamen purigi la misajn uzojn pri vorto Durero supozeble ne sukcesos robota aŭtomatigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:00, 10 maj. 2026 (UTC) Kara {{u|ThomasPusch}}, notu ankaŭ alian, similan misskribon: [[Hanovero]]. - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:05, 11 maj. 2026 (UTC) :Mi nun korektis plurajn okazojn de Hanovero al Hanovro, sed mi ankaŭ trovis fonton por Hanovero: Zamenhof en Fundamenta Krestomatio. - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 15:01, 11 maj. 2026 (UTC) == Telefonlibroj == Ĉu en la artikolo [[telefonlibro]] oni povu rakonti pri la historioj de telefonlibroj en diversaj landoj? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 22:30, 10 maj. 2026 (UTC) :Tio estus granda projekto. Kompreneble oni povas komenci ĉiun grandan projekton. Sed mi nepre ne bezonas aldonan projekton, por mi la eta paĝo estas tute bona kia ĝi estas nun. Kaj eĉ en naciaj eŭropaj lingvoj ne estas superrigardoj pri telefonlibroj en diversaj landoj - do estus tute pionira ago kunmeti tian superrigardon. Laŭ mi tio ne estas prioritato... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:12, 10 maj. 2026 (UTC) ::En Finnlando la lastajn oni publikigis en 2017. En 2017, grandega nombro da telefonlibroj estis senpage haveblaj en finnlandaj vendejoj por nostalgiaj celoj. Mi prenis multaj ili en vendejo en [[Keltinmäki]], Jyväskylä. Sur kovriloj de ĉi tiuj librolibroj legis, ke la leganto tenas en siaj manoj la lastan telefonlibron de Meza Finnlando, kaj la etoso estis iom melankolia sed samtempe antaŭenrigardanta. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 12:45, 12 maj. 2026 (UTC) Mi pensas pri tio, kiom la nacia vidpunkto difinas, kion oni menciu. Ekzemple en la finna Vikipedio en la artikolo ''puhelinluettelo'' (telefonlibro) estas scioj pri finnlandaj telefonlibroj. En la artikolo ''[[:fi:taivasten valtakunnan avaimet|taivasten valtakunnan avaimet]]'' (ŝlosiloj de la regno de la ĉielo) oni mencias, ke el la spiritaj grupoj de Finnlando ŝlosiloj de la regno de la ĉielo estas speciale esenca koncepto en lestadianismo – [[konservativa lestadianismo|konservativa]] kaj [[okcidenta lestadianismo]] instruas, ke ilin povas uzi la ĉiuj veraj kredantoj, ne nur pastroj kaj predikantoj kaj alimaniere neniam ricevas kredon ne-kredanta homo. Sed se oni kreu en la esperanta Vikipedio artikolon pri ŝlosiloj de la regno de la ĉielo, ĉu estus mallogike skribi do? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 06:15, 16 maj. 2026 (UTC) :Vi denove miksas du tute sendependajn temojn. Pri la temo [[telefonlibro]], vi pravas, ke en iuj naciaj lingvoj estas iuj indikoj pri la tiulandaj naciaj telefonlibroj, ne nur pri finnaj en la finna teksto, ankaŭ ekz. pri Francio, Svislando kaj tre malmulte pri Belgio (tute nenio pri Kanado kaj pri la franclingvaj afrikaj landoj) en la franca teksto. Sed tiuj informoj estas tre malabundaj, kaj en neniu vikipedia teksto estas superrigardo pri multaj diverslingvaj landoj samtempe. Tion kunmeti eble estus bona projekto por la esperantistoj, ĉar ili estas el pli vasta gamo da diversaj landoj ol ekzemple la plej aktivaj redaktantoj de la finna vikipdio, kiuj statistike aparte estas el unu lando - sed aliflanke mi <big>'''''dubas'''''</big> ĉu estas tiom da ekscitaj informoj en komparo de diverslandaj telefonlibroj. La koloro de la kovrilpaĝoj malsamos, la formatoj, sed baze ĉiam estos listoj de nomoj kaj poste telefonnumeroj. Dua temaro: Pri la aparta koncepto de la luterana branĉo de lestadianismo mi persone pensas, ke en la esperanta vikipedio jam estas sufiĉe da informo, por ke esperanta ŝintoano el Japanio aŭ hinduo el Barato povas ekhavi surfacan imagon pri tiu specifa formo de luteranismo. Laŭ mi pri iuj religioj nun subpremataj de islamaj registaroj, notinde la [[jezidismo]] en Irako, Sirio kaj Turkio, aŭ la [[zaratuŝtrismo]] en orienta Irano estas maltro la esperantaj tekstoj. Sed pri lestadianismo la esperanta vikipedio jam estas bone kovrata - krom se eble ekzistas iu centra lestadiana katedralo, pri kiu indus fari iun arkitekturan tekston... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:19, 16 maj. 2026 (UTC) == Personaj nomoj == Rakontu al mi, kion mi skribu en la artikolo [[finnlandaj personaj nomoj]]. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 07:38, 13 maj. 2026 (UTC)~ :Se skribi tekston, tiam ĝi nomiĝu [[finnaj personaj nomoj]], ne "finnlandaj". Sed al mi persone kategorio [[:kategorio:finnaj personaj nomoj|finnaj personaj nomoj]] tute sufiĉas. En ĝi oni povas ankoraŭ planti iujn pliajn tekstojn, kaj estos bone. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:59, 13 maj. 2026 (UTC) ::Cetere: Se teksto aperas en apartigila listo, ekzemple la listo [[Antti]], supre en tiu teksto devas aperi ankoraŭ ŝablono <nowiki>{{apartigila paĝo|Antti}}</nowiki>. Vidu, mi jam faris tion en la paĝo [[Antti Hackzell]]. Sed ĉar estas baze viaj tekstoj, baze estus via tasko meti tiujn ŝablonojn. Se vi iras al paĝo [[Antti]] kaj maldekstre de la fenestro klkas al la ligilo "Ligiloj ĉi tien", vi povas mem vidi kiom da tekstoj jam ligas al tiu paĝo. Devus almenaŭ esti 4 aŭ 5, alikaze teksto ricevas kritikan ŝablonon {{ŝ|orfa}}, sed se estas listoj kiel [[Antti]], baze ĉiuj tekstoj en tiu listo devus ricevi la ŝablonon "apartigila paĝo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:34, 13 maj. 2026 (UTC) :::<small>Mi nun foriros kun amikoj por du horoj, kaj probable nur morgaŭ denove estos ĉe la komputilo, eble ankoraŭ mallonge ĉi-nokte... TP</small> En multaj nomoj, sona asocio funkcias kiel instigo al tio, ke la nomo en la popola parolo komencas signifi ion alian ol la vera nomo. Ekzemple, la signifo de “vomado” ligita al la nomo Yrjö estiĝis pure pro tio, ke ĝi sonas simile al tiu okazaĵo. Porti nomon kun duobla signifo ne ĉiam estas facile. Yrjö Kokkonen aŭdis komentojn pri sia antaŭnomo ekde sia juneco: – Ĉiufoje kiam mi aŭdas mian nomon, mi pensas pri tio, per kia tono ĝi estis dirita. Ĉu mokante aŭ normale. Tiu kutimo verŝajne restos ĉe mi ĝis la tombo. Vidu: [[Eila Roine]]. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 02:36, 15 maj. 2026 (UTC) :Male al vi, mi pri tiu imagita simileco pri sono de vomado kaj sono de nomo tute ne fasciniĝas. Bedaŭrinde vi supozeble inter la esperantistoj trovos tute neniun kiu pretos longe skribi pri tiu bizara kaj tute flanka penseto. '''<big>Ne forgesu</big>''' al viaj paĝokreoj pri finnoj aldoni la ŝablonon {{ŝ|apartigila paĝo|Antti}} aŭ koncerna persona nomo. Nur tiam la paĝokreoj estos vere finitaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:12, 15 maj. 2026 (UTC) Virgazeto. Finne miestenlehti. En la finna wikipedio estas defaultordigo miestenlehti - > pornolehti (pornografia gazeto). Mi demandis en la diskutpaĝo de la ordigo: ĉu oni ne povas uzi la vorton miestenlehti (virgazeto) ankaŭ pri aferecaj revuoj, kiuj estas precipe por viroj, ekzemple la gazetoj ''Metsästys ja kalastus'' (ĉasado kaj fiŝkaptado) kaj ''Tekniikan maailma'' (mondo de tekniko). Iu respondis, ke ne, la vorto ''miestenlehti'' (virgazeto) havas la signifon "pornografia gazeto". Ĉu esperante virrevuo/gazeto estas nepre pornografia? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 13:31, 15 maj. 2026 (UTC) :Nu, tekniko, ĉasado kaj fiŝkaptado ne nepre estas viraj interesoj... Sude de Finnlando oni multe agadas por superi la kliŝajn stereotipojn kio estas "tipe vira kaj kio tipe virina". En medicina senco nur eblas konstati ke starpisadi kontraŭ arbo pli facilas se vi estas viro kaj naski idojn pli facilas se vi estas virino. Pri "pornografiaj gazetoj" ne demandu min, pri tiu fako de ĵurnalismo aŭ komerco mi tute ne kompetentas, kaj fakte ne interesiĝas. '''<big>Ĉu</big>''' vi jam progresas en aldono de la ŝablono {{ŝ|apartigila paĝo}}?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 15 maj. 2026 (UTC) Mi demandis mian amikinon, kiu konas multajn Yrjöjn, cxu estas eventuale lernigi hundon trovi laŭ odoro de vomaĵo Yrjöjn. Sxi neis forte kaj asertis, ke al la nomo Yrjö apartenas vomajxa odoro nur en MIA FANTASIO. Hundoj sentas odorojn multe pli bone ol homoj (vidu [[Yrjö Kokko]]), sed ankaux hundo ne sentas tian odoron, kiu neniom ekzistas. Ĉu tio estas vera: Plej multaj Yrjöj estas biologie normalaj homoj. Yrjöj ne estas aparta biologia kategorio. Tio ne ŝanĝas la fakton, ke la vorto havas alian signifon. Ĝi ne igas Yrjöjn disvastigantoj de vomaĵmalsano, ĝi ne kaŭzas la odoron de vomaĵo. Ekzistas biologie nenormalaj Yrjöj, sed tio ne rilatas al la nomo. Yrjöj suferas de la samaj malsanoj kaj vundoj kiel homoj nomitaj Kalle, Juha, Timo kaj Matti, ekzemple. Feliĉe, la plimulto de homoj kun ĉiuj tiuj nomoj estas normalaj. La nomo Yrjö ne produktas iujn ajn specialajn biologiajn karakterizaĵojn. Ĝi kutime indikas sekson (vira), sed ĝi ankaŭ ne produktis tion, sed la afero estas, ke post kiam la sekso estas determinita, nomo estas elektita por la infano, kiu fariĝis establita kiel la nomo de la sekso, al kiu la infano apartenas. Vi ankaŭ povas preskaŭ ĝuste diveni el la nomo Yrjö pri nacieco (finna) kaj gepatra lingvo (finna), sed nek nacieco nek lingvo estas influitaj de la nomo Yrjö. La fakto, ke Yrjö preskaŭ certe estas finnaparolanto, estas kaŭzita de la fakto, ke Yrjö estas finnalingva formo de la nomo, kaj la fakto, ke Yrjö preskaŭ certe estas finno, estas kaŭzita de la fakto, ke estas tre malmultaj finnaparolantoj, kiuj ne estas finnoj, preskaŭ nur membroj de la malgranda finnaparolanta malplimulto en norda Svedio ekzemple en [[Haparanda]], svedia [[Övertorneå]] kaj Gällivare. :Mi certas ke la diasporo estas pli granda ol oni en Finnlando kutime supozas. Jam mi mem konas finnojn kun finnaj personaj nomoj kiuj naskiĝis en Frankfurto kaj Darmstadt kaj estas perfekte dulingvaj (de-fi), kaj mi plene certas ke en Strasburgo, Bruselo kaj Parizo estas same finnaj familioj. En mia privata statistiko pri finnaj infanoj de familioj en diasporo cetere la nomo Risto estas kaj plej ofta (3), sekvas Mika (2). Pri Georgoj jam ĉio estas dirita: pri tio mi ne plu volus vidi frazon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:00, 17 maj. 2026 (UTC) : Hodiaŭ mi revenis kaj devis forĵeti sur mia diskpaĝo nur 20 mesaĝojn kun totala grandeco pli ol 7 KiO far iu LTA-ulo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:14, 21 maj. 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">You may be eligible to vote in the U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am contacting you because you previously voted in elections related to the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]]. You may be eligible to vote in the current U4C election, which is open now and closes on 2 June 2026. You can find out more about the candidates and the election on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the election page on Meta]], and from there you can access the vote itself. Your participation in these elections is important to the governance of Wikimedia communities, and your time spent learning about the candidates and voting is appreciated. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> [[m:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:20, 20 maj. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30569831 --> == Kalendaro == https://eo.wikipedia.org/wiki/Reformaj_proponoj_de_la_gregoria_kalendaro ?? == Forbaro == Bv forbaru nian amikon [[User:Näin on näreet]]. Post hieraŭa [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Uzanto-Diskuto%3AN%C3%A4in_on_n%C3%A4reet&diff=9379558&oldid=9356513 lasta averto] ri decidis [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?oldid=prev&diff=9379966 denove mencii min en du resumoj]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:04, 22 maj. 2026 (UTC) == Pastreco de virinoj == Mi dankas vin pri la artikolo [[pastreco de virinoj]]. Ĉu en la artikolo estu bildo(j)? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 08:59, 23 maj. 2026 (UTC) :Mi preferas lasi la tekston sen bildoj, ĉar mi volas teni ekvilibron inter diversaj kristanaj movadoj. Kaj aparte en la katolika kaj ortodoksaj eklezioj, en kiuj la temo nun estas pli ardanta, ĉar tie ankoraŭ estas malpermeso pri virinaj pastroj, estas maleble montri fotojn de virinaj pastroj, kompreneble, ĉar ili ankoraŭ ne estas. Do engluo de bildoj fokusigus la atenton pri la reformaj eklezioj, en kiuj la temo jam estas tute memkomprenebla kaj ne granda disputo plu. Kion oni ankoraŭ povas fari, estas atenti ke ĉie internaj ligiloj estsa metataj. Ekzemple "Unuan Epistolon al Timoteo" kompreneble estu [[1-a epistolo al Timoteo|Unuan Epistolon al Timoteo]], ktp. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:11, 23 maj. 2026 (UTC) :Ĉiukaze de la hieraŭ [[Uzanto-Diskuto:Näin_on_näreet#Seriozega averto de mi|esprimita rekomendo pri nova vikipaŭzo]] kaj tiam «post tiu paŭzo rekomenci per temoj kiuj neniel rilatas al norda Eŭropo, neniel pri religio kaj ankaŭ neniel pri seksaj kaj genraj temoj (kompreneble ke obscenajn redaktojn ĉiukaze ne estas permesate fari - tio ne nur validas por vi sed por ĉiu)» [https://eo.wikipedia.org/wiki/Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/N%C3%A4in_on_n%C3%A4reet ankoraŭ nenio alvenis en via konduto]. Via koncentriĝo pri malmultaj esperantlingvaj tekstoj pri iel bizaraj temoj el la finna socio, kaj remaĉado de ili, vere nervas aliulojn kaj ankaŭ streĉas mian paciencon - eblas fini iun tekston kaj lasi ĝin, irante al novaj temoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:51, 23 maj. 2026 (UTC) ::Kial mi ne rajtus skribi pri tiuj aferoj aferece? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 14:20, 24 maj. 2026 (UTC) :La kritero estas tio, cxu la redaktoj estas suficxe kvalitaj. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 15:08, 24 maj. 2026 (UTC) :::Mi nur atentigas, ke vi estas harfende proksima al forbaro, pro via nerespekto de la limoj de aliaj. Tial baze gravas ne perforti alies limojn, tio estas la plej baza regulo. Sed rekoncentriĝi al temoj, kiuj de-ekstere ne ŝajnas tiom obsedaj ĉe vi (de-flanke vi aspektas obsedita se vi preskaŭ ĉiun tekston kiun vi antaŭe faris, en postaj malmultaj tagoj 10-, 20-, 30-foje reredaktas - tio en komparo al aliaj uzantoj aspektas multe, kaj la impreso ankaŭ estas laŭ tio kiel vi redaktas, ne estas nur la nombro de redaktoj) krome povas malfortigi la impreson de obsedo kiujn aliaj vidas ĉe vi. Kaj sciu ke tre multaj el viaj redaktoj laborigas aliajn uzantojn, ĉar vi neniam atentas pri ĉio, eĉ foje ne sukcesas skribi "ĉ" sed nur "cx", tial se estas tre multaj redaktoj pri ununura temo, kiuj ŝajnas al aliuloj neutilaj remaĉadoj, tio estas problemo se per tio ankaŭ forbruliĝas la tempo de alia uzanto. Ĉu vi komprenas? Mi esperas ke jes, ĉar se ne, estus vi kiu frontus denovan kompletan forbaron - kio povas ĉiam ajn reveni, ĉar via forbaro neniam malvalidiĝis. Ĉiuj klare konscias ke la finna vikipedio ne faras kompromisojn, klare sekvas la argumenton ke unufoje forbarita estas porĉiam forbarita. Simple ĉar estas tempomalŝparo investi unu sekundon pli ol necesas por reflekse forbari ĉiujn novajn kontojn de vi. Se vi volas eviti ke ni tiom senkompatas kiom la finnaj administrantoj, vi devas ekstre peni apliki ĉiujn regulojn. Sufiĉas, mi hodiaŭ nur havas ankoraŭ duonhoron kaj volas ankoraŭ labori tiun duonhoron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:18, 24 maj. 2026 (UTC) Mi aldonis bildojn, forigu se vi volas do. Pri la virina pozicio en [[lestadianismo]] oni memoragas, ke en la origina lestadiana reviviĝo estis ankaŭ virino kiel predikanto. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 19:46, 27 maj. 2026 (UTC) :Nuntempe oni ne povus ecx konsideri tian eblon, ke [[Suviseurat|tie]] iu virino predikus == Abitura ekzameno en Finnlando == Mi tute ne komprenas, kial estis forigita la artikolo [[Abitura ekzameno en Finnlando]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 05:09, 27 maj. 2026 (Vidu: [[Pentti Arajärvi]], [[Yrjö Kokko]]]) :{{re|Näin on näreet}} Se vi klakas la artikolan ligilon, vi bone ankoraŭ vidas la noton "pro manko de fidindaj ekstervikipediaj referencoj kaj eksteraj ligiloj, ekestas la impreso ke la teksto estas persona, subjektiva kreaĵo - se tio ne pliboniĝos ene de semajno, forigo estos konsentebla". Kaj konsento pri la forigo estis post atendado de semajno: simple tro multo mankis - referencoj aŭ/kaj eksteraj ligiloj, kategorioj, ankaŭ intervikiaj ligiloj, la teksto krome tute ne estis ligita de aliaj tekstoj, do estis "orfa". Kaj vere estis "la impreso ke la teksto estas persona, subjektiva" opinio. Mi bedaŭras ke vi ne sufiĉe frue konsciis ke la teksto estas sub minaco forpreniĝi: Tiam vi ankoraŭ havintus ŝancon mem plibonigi la mankojn, kaj ankaŭ ĉiuj aliaj havis la ŝancon helpi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:14, 27 maj. 2026 (UTC) ::PS: Cetere, pri la teksto [[Pentti Arajärvi]]: Se vi vidas tute supre, tie estas linio [[d:Q2502942|Vikidatumoj: Pentti Arajärvi (Q2502942)]], '''''sen priskribo'''''. Tiu "sen priskibo" estas manko kiu estas ĉe ĉiuj de viaj tekstoj. Ĉu vi entute rajtas redakti en vikidatumoj, se ĉiuj viaj kontoj estas sen prokrasto forbaritaj en la finna vikipedio? Se vi rajtas redakti en vikidatumoj: ĉu vi scias kiel vi povas tre rapide meti tiun priskribon tie? Kutime la priskibo rajtas esti tio, kio estas post la vorto "estas" en la unua frazo, do ĉi tie "finna politikisto, advokato, rofesoro, verkisto de nefikcio kaj lerneja spertulo" - rajtas ankaŭ esti koncizigo, ekz. "finna politikisto kaj verkisto". Mi nun ne metas la priskibon al vikidatumoj - mi faris tion jam ĉe centoj de viaj novaj tekstoj - por ke vi vidu pri kiu mi skribas kaj povas provi ĉu vi sukcesas mem fari. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:14, 27 maj. 2026 (UTC) :Mi dankas vin, kvankam vi faris eraron pri lia propra lernejo https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Pentti_Araj%C3%A4rvi&diff=prev&oldid=9385196 --[[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] sen subskribo ::Ne mi faris eraron, sed '''eble''' tion faris vikidatumoj: en [[d:Q1306700]] oni asertas pri ekzisto de la liceo Ressu de Helsinko, mezlernejo en Helsinko, finne Ressun lukio. Se li estis mezlernejano tie, tiam antaŭ 1968, antaŭ la 20-a vivjaro, li finis la mezlernejon tie. Do se ĝustas via aserto ke nur post la bazlerneja reformo ekestis la lernejo Ressun lukio, kaj antaŭ 1968 ĝi ankoraŭ ne estis (tion konfirmas vikidatumoj asertante ke Ressun lukio ekhavis tiun nomon en 1977), tiam efektive vikdatumoj ĉi tie estas misgvida. ::Restas tri demandoj: Kiam ekzakte estis tiu bazlerneja reformo? Ĉu la ekfunkcio de Ressun lukio en 1977 estas realisma? Kaj ĉu la antaŭulo antaŭ 1977, kiun vi simple nomas "oppikoulu Helsinko", estis [[d:Q105930182]], do ''entinen ruotsinkielinen oppikoulu Helsingissä 1864–1977''?? - Se ĉiuj demandoj estas solvitaj, ni povas pripensi kiel pli elegante vortumi la frazon, ĉar nun aspektas malelegante. Sed ankaŭ eblas entute forstreki la mezlernejon el la teksto. Ĝi ne estas nepre esenca informo. ::Sed mi havas ankoraŭ mian antaŭan demandon: Ĉu vi povas/rajtas skribi ion en vikidatumoj? Se jes, provu enkopii la priskribon "finna politikisto kaj verkisto" tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 27 maj. 2026 (UTC) :::Pre granda lerneja reformo de Finnlando en la 1970-aj jaroj la bazlernejoj en la lando estis normale sesjaraj popollernejoj (''kansakoulu'', ''folkskola''). Ili estis ses- aŭ sepjaraj, sed tiuj, kiuj iris al la lernejo ''oppikoulu''/''läroverk'' estis en popollernejo normale nur kvar aŭ kvin jaroj. Oppikoulu konsistis el kvinjara (por knabinoj eble sesjara) ''keskikoulu''/''mellanskola'' kaj trijara ''lukio''/''gymnasium''. En la lastaj tempoj de tiu sistemo (pararela lerneja sistemo) ekzistis krom ''kansakoulu'' kaj ''oppikoulu'' dujara civitana lernejo, kiu estis deviga por tiuj, kiuj ne iris al oppikoulu/läroverk. La moderna bazlerneja sistemo estis kreita do, ke la ''kansakoulu'', ''keskikoulu'' kaj civitana lernejo estis unuigita unu nauxjara lernejo. ''Lukio'', kiu antaŭe estis trijara finparto de ''oppikoulu'', iĝis trijara lernejo, al kiu oni povas provi iri el la nauxa (lasta) jaro de la moderna bazlernejo ''peruskoulu''. Tiu ''peruskoulu'' inkludis sesjaran parton ''ala-aste'' (kiu anstatauxigis la antauxan lernejon ''kansakoulu'') kaj trijaran parton ''yläaste''. Al la nova sistemo oni movis en 1972 - 1977. La unua tia lernjaro, kiam la nova sistemo estis en la tuta lando tuta preta, estis 1981–1982. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 23:26, 27 maj. 2026 (UTC) La movo al la moderna finnlanda lerneja sistemo laux jaroj kaj komunumoj: * 1972: [[Alatornio]], [[Askainen]], [[Dragsfjärd]], [[Enontekiö]], [[Hankasalmi]], [[Haukipudas]], [[Inari]], [[Jämsä]], [[Kaarina]], [[Karunki (Suomi)|Karunki]], [[Kemi]], [[Kemijärven maalaiskunta]], [[Kemijärvi]], [[Kemin maalaiskunta]], [[Kemiö]], [[Kittilä]], [[Kolari]], [[Kuivaniemi]], [[Kuru]], [[Kuusamo]], [[Köyliö]], [[Leivonmäki]], [[Lemu]], [[Lieto]], [[Masku]], [[Multia]], [[Muonio]], [[Nousiainen]], [[Pelkosenniemi]], [[Pello]], [[Pirkkala]], [[Posio]], [[Pudasjärvi]], [[Raisio]], [[Rantsila]], [[Ranua]], [[Rovaniemen maalaiskunta]], [[Rovaniemi]], [[Ruokolahti]], [[Salla]], [[Savukoski]], [[Simo]], [[Sodankylä]], [[Taivalkoski]], [[Tarvasjoki]], [[Temmes]], [[Tervola]], [[Toivakka]], [[Tornio]], [[Töysä]], [[Utsjoki]], [[Vahto]], [[Varkaus (kaupunki)|Varkaus]], [[Varpaisjärvi]], [[Velkua]], [[Västanfjärd]], [[Ylitornio]] * 1973: [[Alahärmä]], [[Alavus]], [[Houtskari]], [[Huittinen]], [[Iniö]], [[Juuka]], [[Jyväskylä]], [[Jyväskylän maalaiskunta]], [[Kaavi]], [[Kajaani]], [[Kajaanin maalaiskunta]], [[Kangasala]], [[Kannonkoski]], [[Karijoki]], [[Keikyä]], [[Kestilä]], [[Kesälahti]], [[Kiikka]], [[Kinnula]], [[Kitee]], [[Kivijärvi]], [[Konginkangas]], [[Konnevesi]], [[Korppoo]], [[Kristiinankaupunki]], [[Kuhmalahti]], [[Kuhmo]], [[Kuortane]], [[Kyyjärvi]], [[Kärsämäki]], [[Lemi]], [[Lestijärvi]], [[Lieksa]], [[Luopioinen]], [[Luoto]], [[Metsämaa]], [[Muurame]], [[Nauvo]], [[Nilsiä]], [[Nurmes]], [[Oravainen]], [[Paltamo]], [[Parainen#Parainen|Parainen]], [[Pietarsaaren maalaiskunta]], [[Pietarsaari]], [[Pihtipudas]], [[Piippola]], [[Pornainen]], [[Pulkkila]], [[Puolanka]], [[Puumala]], [[Pyhäjärvi]], [[Pyhäntä]], [[Pälkäne]], [[Rautavaara]], [[Ristijärvi]],, [[Rääkkylä]], [[Saarijärvi]], [[Sahalahti]], [[Savitaipale]], [[Sipoo]], [[Soini]], [[Sotkamo]], [[Sumiainen]], [[Suolahti]], [[Suomenniemi]], [[Suomussalmi]], [[Säynätsalo]], [[Tohmajärvi]], [[Tuusniemi]], [[Uudenkaarlepyyn maalaiskunta]], [[Uukuniemi]], [[Uurainen]], [[Uusikaarlepyy]], [[Vaala]], [[Valtimo]], [[Vammala]], [[Vampula]], [[Vehmersalmi]], [[Viitasaari]], [[Vuolijoki]], [[Vähäkyrö]], [[Värtsilä (kunta)|Värtsilä]], [[Vöyri]], [[Ylihärmä]], [[Ylikiiminki]], [[Äänekoski]] * 1974: [[Alajärvi]], [[Alavieska]], [[Anttola]], [[Asikkala]], [[Eno]], [[Evijärvi]], [[Haapajärvi]], [[Halsua]], [[Hauho]], [[Haukivuori]], [[Hausjärvi]], [[Himanka]], [[Hirvensalmi]], [[Honkajoki]], [[Hämeenkyrö]], [[Ii]], [[Iisalmi]], [[Ikaalinen]], [[Ilomantsi]], [[Joensuu]], [[Joutsa]]<ref>http://lukiovanha.joutsa.fi/0708/vihkiaiset08/historiikki.htm</ref>, [[Juva]], [[Jäppilä]], [[Kalajoki]], [[Kangasniemi]], [[Kankaanpää]], [[Kannus (kaupunki)|Kannus]], [[Karhula]], [[Kauhava]], [[Kaustinen]], [[Keitele]], [[Kempele]], [[Keuruu]], [[Kihniö]], [[Kiihtelysvaara]], [[Kiikoinen]], [[Kiiminki]], [[Kiuruvesi]], [[Kokkola]], [[Kontiolahti]], [[Korpilahti]], [[Kortesjärvi]], [[Kotka (kaupunki)|Kotka]], [[Kustavi]], [[Kymi]], [[Kälviä]], [[Lapinlahti]], [[Maksamaa]], [[Lappajärvi]], [[Lappeenranta]], [[Lapua]], [[Laukaa]], [[Lavia]], [[Lehtimäki]], [[Lieto]], [[Liminka]], [[Liperi (kunta)|Liperi]], [[Lohtaja]], [[Luhanka]], [[Merijärvi]], [[Mikkeli]], [[Mikkelin maalaiskunta]], [[Mouhijärvi]], [[Muhos]], [[Mustasaari]], [[Mäntyharju]], [[Nivala]], [[Oulainen]], [[Oulu]], [[Oulunsalo]], [[Outokumpu]], [[Parkano]], [[Pattijoki]], [[Perho (kunta)|Perho]], [[Pertunmaa]], [[Petäjävesi]], [[Pieksämäen maalaiskunta]], [[Pieksämäki]], [[Pielavesi]], [[Polvijärvi]], [[Pori]], [[Pyhtää]], [[Pyhäjoki]], [[Pyhäselkä]], [[Pylkönmäki]], [[Raahe]], [[Reisjärvi]], [[Ristiina]], [[Ruukki]], [[Sievi]], [[Sonkajärvi]], [[Suodenniemi]], [[Teuva]], [[Toholampi]], [[Tuupovaara]], [[Ullava]], [[Utajärvi]], [[Valkeala]], [[Valtimo]], [[Vehkalahti]], [[Vehmaa]], [[Veteli]], [[Vieremä]], [[Vihanti]], [[Viljakkala]], [[Vimpeli]], [[Virtasalmi]], [[Yli-Ii]], [[Ylikiiminki]], [[Ylistaro]], [[Ylivieska]], [[Ähtäri]] * 1975: [[Anjalankoski]], [[Artjärvi]], [[Asikkala]], [[Askola]], [[Elimäki]], [[Enonkoski]],[[Hamina]], [[Hartola]], [[Heinola]], [[Heinävesi]], [[Hollola]], [[Ii]], [[Iitti]], [[Ilmajoki]], [[Imatra]], [[Isojoki]], [[Isokyrö]], [[Jaala]], [[Jalasjärvi]], [[Joroinen]], [[Joutseno]], [[Jurva]], [[Juupajoki]], [[Kangaslampi]], [[Karttula]], [[Kaskinen]], [[Kauhajoki]], [[Kemi]], [[Kerimäki]], [[Korsnäs]], [[Koski Hl]], [[Kouvola]], [[Kuhmoinen]], [[Kuopio]], [[Kuorevesi]], [[Kurikka]], [[Kuusankoski]], [[Kärkölä]], [[Lahti]], [[Laihia]], [[Lapinjärvi]], [[Lappeenranta]], [[Leppävirta]], [[Liljendal]], [[Loviisa]], [[Längelmäki]], [[Maalahti]], [[Maaninka]], [[Miehikkälä]], [[Mustasaari]], [[Myrskylä]], [[Mänttä]], [[Nastola]], [[Nuijamaa]], [[Närpiö]], [[Orimattila]], [[Orivesi]], [[Padasjoki]], [[Parikkala]], [[Pernaja]], [[Peräseinäjoki]], [[Porvoo]], [[Porvoon maalaiskunta]], [[Pukkila]], [[Punkaharju]], [[Rantasalmi]], [[Rautalampi]], [[Rautjärvi]], [[Ruovesi]], [[Ruotsinpyhtää]], [[Ruovesi]], [[Saari (kunta)|Saari]], [[Savonlinna]], [[Savonranta]], [[Seinäjoki]], [[Sulkava]], [[Sysmä]], [[Taipalsaari]], [[Tervo]], [[Teuva]], [[Tyrnävä]], [[Uusikaupunki]], [[Vaasa]], [[Varkaus (kaupunki)|Varkaus]], [[Vehkalahti]], [[Vesanto]], [[Vieremä]], [[Vilppula]], [[Virolahti]], [[Virrat]], [[Vähäkyrö]], [[Ylistaro]], [[Ylämaa]] * 1976: [[Alastaro]], [[Aura (kunta)|Aura]], [[Eura]], [[Eurajoki]], [[Forssa]], [[Halikko]], [[Hanko]], [[Harjavalta]], [[Hattula]], [[Humppila]], [[Hyvinkää]], [[Hämeenlinna]], [[Inkoo]], [[Janakkala]], [[Jokioinen]], [[Järvenpää]], [[Kalanti]], [[Kalvola]], [[Karinainen]], [[Karjaa]], [[Karjalohja]], [[Karkkila]], [[Kerava]], [[Kiikala]], [[Kirkkonummi]], [[Kisko]], [[Kiukainen]], [[Kodisjoki]], [[Kokemäki]], [[Koski Tl]], [[Kullaa]], [[Kuusjoki]], [[Kylmäkoski]], [[Laitila]], [[Lammi]], [[Lappi Tl]], [[Lempäälä]], [[Lohja]], [[Lohjan kunta|Lohjan maalaiskunta]], [[Loimaa]], [[Loimaan maalaiskunta]], [[Lokalahti]], [[Loppi]], [[Marttila]], [[Mellilä]], [[Merikarvia]], [[Merimasku]], [[Mietoinen]], [[Muurla]], [[Mynämäki]], [[Mäntsälä]], [[Naantali]], [[Nakkila]], [[Nokia (kaupunki)|Nokia]], [[Noormarkku]], [[Nummi (Lohja)|Nummi]], [[Nurmijärvi]], [[Oripää]], [[Paimio]], [[Perniö]], [[Pertteli]], [[Pomarkku]], [[Punkalaidun]], [[Puolanka]], [[Pusula]], [[Valkeakoski]], [[Piikkiö]], [[Pohja]], [[Pomarkku]], [[Punkalaidun]], [[Pöytyä]], [[Rauma]], [[Rauman maalaiskunta]], [[Renko]], [[Riihimäki]], [[Rusko]], [[Rymättylä]], [[Salo]], [[Sauvo]], [[Siikainen]], [[Siikajoki]], [[Siuntio]], [[Snappertuna]], [[Somero]], [[Suomusjärvi]], [[Säkylä]], [[Särkisalo]], [[Taivassalo]], [[Tammela]], [[Tammisaaren maalaiskunta]], [[Tammisaari]], [[Tampere]], sv. [[Tenala]]= fi. [[Tenhola]], [[Toijala]], [[Turku]], [[Tuulos]], [[Tuusula]], [[Ulvila]], [[Urjala]], [[Valkeakoski]], [[Vesilahti]], [[Vihti]], [[Viiala]], [[Yläne]], [[Ylöjärvi]], [[Ypäjä]]<ref>https://www.vihti.fi/wp-content/uploads/Vuosikertomus_valmis_nettiin.pdf</ref> * 1977: [[Espoo]], [[Helsinki]], [[Kauniainen]], [[Vantaa]] <ref>Kuntatieto (1977)</ref> <ref>http://www.yksityiskoulut.fi/yksityiskoulujenmatrikkeli/index3.htm</ref> En tiu listo maalaiskunta signifas kamparan komunumon, vidu [[Kampara komunumo (Finnlando)]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 19:12, 28 maj. 2026 (UTC) La moderna finna baza lernejo, ''peruskoulu'', naskiĝis dum la lerneja reformo de la 1970-aj jaroj, kiam oni transiris de paralela lerneja sistemo al unueca lerneja sistemo, tiel ke la antauxa bazlernejo, popollernejo (''kansakoulu''), la civitana lernejo (''kansalaiskoulu'') kiu sekvis ĝin, kaj la ''keskikoulu'' (kiu konsistis el la kvin aŭ ses unuaj klasoj de la ''oppikoulu'') kunfandiĝis en la bazan lernejon, kaj ''lukio'' tri lastaj klasoj de la ''oppikoulu'' fariĝis sendependa lernejo. Kiam mi ekiris al lernejo, mia patro klarigis, ke kiam li iris al lernejo, la situacio estis alia. En la lando ekzistis paralela lerneja sistemo. Komuna lernejo por ĉiuj daŭris nur kvar jarojn. Kelkaj transiris el la ''kansakoulu''/''folkskola'' post la kvara aŭ kvina klaso al ''oppikoulu/läroverk'', en kiu iuj frekventis ne nur kvin- aŭ sesjaran ''keskikoulu''/''mellanskola'' sed ankaŭ trijaran ''lukio''/''gymnasium''. La aliaj finis la sesjaran ''kansakoulu''/''folkskola'' kaj poste frekventis dujaran ''kansalaiskoulu''. Mi demandis, kial oni ŝanĝis la sistemon. Li diris, ke la populareco de la ''oppikoulu''/''läroverk'' kreskis tiom multe, ke ŝajnis, ke iom post iom la ''kansalaiskoulut''/''medborgarskolorna'' restos sen lernantoj. Tial oni ne plu opiniis sencohava teni la du branĉojn apartaj. La ''kansakoulu''/''folkskola'', la ''keskikoulu''/''mellanskola'' kaj la ''kansalaiskoulu''/''medborgarsskola'' estis kunfanditaj en naŭjaran bazlernejon, post kies naŭa klaso oni povas kandidatiĝi al trijara ''lukio''/''gymnasium''. Mi demandis ChatGPT-on pri la germana lerneja sistemo. Kiam ĝi klarigis ĝin, mi demandis, ĉu la klarigo praktike signifas, ke Germanio ankoraŭ uzas tian lernejan sistemon, el kiu ekzemple Svedio kaj Finnlando transiris al komuna naŭklasa baza lernejo. Ĝi respondis, ke tio grandparte signifas ĝuste tion. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:29, 28 maj. 2026 (UTC) {{referencoj}} <big>'''D'''</big>o, koncize: en Helsinko la lerneja reformo ekvalidis en 1977, tial la ekfunkcio de la lernejo "[[d:Q1306700|Ressun lukio]]" en 1977, kaj tiu [[Pentti Arajärvi]], kiu en 1967, 19-jara, jam ekstudis, garantiite estis lernejano en la antaŭa lernejo, kiun vi simple nomas "oppikoulu Helsinko". Vi ne respondis la demandon, ĉu tiu "oppikoulu Helsinko" estis [[d:Q105930182]], do ''"entinen ruotsinkielinen oppikoulu Helsingissä 1864–1977"''. Kaj daŭre mankas via respondo al la demando: Ĉu vi povas/rajtas skribi ion en vikidatumoj? Se jes, provu enkopii la priskribon "finna politikisto kaj verkisto" tie. Pri tio ono tute ne bezonas ChatGPT-on, vi simple devas elprovi kaj tiam respondi mian demandon. Se vi '''ne''' rajtas redakti ion en vikidatumoj, tiam ĉiam iuj aliaj uzantoj devas aldoni priskribojn, kiel estis ĝis nun. Se la mezlernejo de P. Arajärvi estis d:Q105930182, tiam mi en vikidatumoj povas ŝanĝi la indikon kaj malaperos la misa mencio de la lernejo "Ressun lukio" en la e-lingva informkesto. En [https://www.wikidata.org/wiki/Special:Contributions/N%C3%A4in_on_n%C3%A4reet vikidatumoj nun notiĝas 7 redaktoj de vi], la lasta antaŭ 5 tagoj, kaj al mi ŝajnas ke vi ne estas forbarita tie, krom ke eble forbaro en alia branĉo, ĉi tie la finna kaj rusa, aŭtomate signifas ne povi rekte skribi ion en vikidatumeron, sed maksimume el esperantaj tekstoj intervikie ligi paĝon. Simple elprovu, kaj respondu al mi kio okazis en via provado. Kaj se vi ne scias kion vi devas fari, ne demandu ChatGPT-on sed prefere min aŭ alian eo-administranton (kvankam, se hazarde ChatGPT scias kiel esperantlingve kontribui al vikidatumoj, ankaŭ bone). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 14:17, 28 maj. 2026 (UTC) Bedaŭrinde mi ne povas skribi en vikidatumoj. En la 1970-aj jaroj en la plej multaj kazoj ''keskikoulu'' estis anstataŭigita per ''yläaste'' (lernejaj jaroj 7 - 9), kian ĉiuj devis frekventi. ''Helsingin Reaalilyseo'' ricevis antauxe la kromnomon ''Ressu''. En 1977, kiam Helsinko movis al la moderna lerneja sistemo, la nomo ''Ressu'' estis donita oficiala nomo al du lernejoj: ''Ressun yläaste'' kaj ''Ressun lukio'', kiu agis en sama loko kiel antauxe la okjara oppikoulu (läroverk) Helsingin Reaalilyseo. Ressun yläaste ne ankoraux ekzistas, sed Ressun lukio ekzistas kaj estas konata elita lernejo. Iam en iu jaro la mezuma sojlo de la lernejo estis 9,75. ''Lukio'': El la verbo lukea (legi). La vorton kreis [[Elias Lönnrot]]]. Unue la vorto signifis dujaran lernejon, al kiu oni povis provi iri el la lernejo ''yläalkeiskoulu'', al kiu oni povis provi iri el la lernejo ''ala-alkeiskoulu''. Tiuj tri termoj malaperis en la aktuala uzo en 1872, kiam ''ala-alkeiskoulu'', ''yläalkeiskoulu'' kaj ''lukio'' estis unuigita kiel ''oppikoulu'', sed la vorto ''lukio'' estis pruntita al nov uzo en 1914, kiam ''oppikoulu'' iĝis duparta, konstitanta el kvinjara ''keskikoulu'' kaj trijara ''lukio''. En la granda lerneja reformo (1972 - 1981) ''lukio'' iĝis trijara lernejo, al kiu parto el la finnlandaj junuloj movas el la naŭjara bazlernejo ''peruskoulu'' kiu estis kreita unuiginte la lernejojn ''kansakoulu'', ''keskikoulu'' kaj ''kansalaiskoulu''. --skribis, sen subskribo, Näin on näreet 28 maj. 2026 Ambaŭfoje domage, ke vi ne povas skribi en vikidatumoj, ĉar tio kutime estas parto de la redakta kreado, kaj ke efektive mi pravis, kiam mi sen grandaj scioj en vikidatumoj pri [[d:Q1306700]] skribis je 09:56 h, 16 okt. 2024: ''ThomasPusch aldonis kromnomojn [eo]: gimnazio Ressu, Ressun lukio, Helsingin lyseo kaj priskribon por [eo]: mezlernejo en Helsinko, Finnlando''. La kromnomo "Helsingin lyseo" pli koncizas ol "H. Reaalilyseo" kaj probable malpli ekzaktas, sed ĉiukaze ŝajnas ke pri la antaŭa lernejo ne estas iuj informoj en la ĉiulingva vikipedio kaj vikidatumoj aparte de la ero pri la nova lernejo "[[d:Q1306700]] / Ressun lukio", kaj tiam eblas nur malfacile ĝustigi la e-lingvan informkeston. Mi tamen provetos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:03, 28 maj. 2026 (UTC) Ĉu estas bone mencii pri Hausjärvi en la artikolo [[Nurmijärvi (lago)]]? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 21:42, 28 maj. 2026 (UTC) :Jes, kial ne? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:47, 28 maj. 2026 (UTC) == Bavaraj riveroj == Saluton Thomas, antaŭ malmultaj tagoj mi plantis du mikroĝermojn [[Aisch]] kaj [[Brenz]]. Mi volus peti vin ampleksigi la informkestojn - iel mi per poŝtelefono kaj dumvojaĝe ne tiom komforte povas... Ĉu? Dankon, [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:09, 30 maj. 2026 (UTC) :Tio per normala komputilo estas nenia problemo, la bloko kopieblas ene de sekundo. Vi celis la paĝon [[Brenz (rivero)]], ĉu? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 16:48, 30 maj. 2026 (UTC) ::Mi rekomendas ĉe tiaj mikroĝermoj ankoraŭ antaŭvidi du ankoraŭ nevideblajn (per < !-- -- > nevidebligitaj) malplenajn kadrojn por estontaj bildoj, kaj krome pensas, ke iu plia frazeto "La fonto estas en ..." estas ne lukso: tiam estas 4 magraj frazoj, iom pliu ol la nepre necesaj minimumaj 3. Mi nun plenigis la paĝetojn [[Aisch]] kaj [[Brenz (rivero)]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 17:12, 30 maj. 2026 (UTC) :::.. kaj povis ankoraŭ plenigi paĝojn pri la similregionaj riveroj [[Fränkische Rezat]], [[Wiesent (Regnitz)]] kaj [[Wiesent (Danubo)]]. Se oni ankoraŭ aldonas tekston kaj en tio profundiĝas en temojn ekzemple pri fiŝoj, kiel mi faris pri la artikolo [[Fränkische Rezat]], tamen la fino de laboro ne estas tiom rapida - mi scias ke la ideo estas nur meti plejminimumon kaj lasi al eventuale postaj alvenantoj aldoni pli detalajn teksterojn, sed tio estas nur la teorio; praktike tamen ofte malfacilas rezisti la tenton mem tuj pliampleksigi tiom magrana paĝon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:26, 31 maj. 2026 (UTC) == Jyväskylä == Eble vi ne sxatas pri tio, ke mi petas vin vidu iun artikolon. Tamen mi unu fojon ankoraŭ faras do: vidu [[Kampara komunumo de Jyväskylä]]. -- sen subskribo uzanto Näin on näreet je 31 maj. 2026 : Mi ne havas fortajn emociojn pri tiu teksto. La nereviziitaj adaptoj estas tiuj de 9:11 h 4 maj. 2026 kaj 14:31, 31 maj. 2026: en tio ŝanĝiĝas (krom la jaro 1914 aldonita poste) nur la ĉapitro de "En la lastaj jardekoj..." ĝis "...la paroĥo de tiu urbo". Tiu ĉapitro laŭ mi estas en ordo. Reviziebla. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:06, 31 maj. 2026 (UTC) Cxu laux vi vi komprenis mian klarigon? En la granda finnlanda lerneja reformo 1972 - 1981 ''kansakoulu'', ''kansalaiskoulu'' kaj ''keskikoulu'' estis unuigita kiel 9-jara ''peruskoulu''. En la reformo ''lukio'', kiu antauxe kun ''keskikoulu'' estis ''oppikoulu'' estis sxangxita al lernejo, al kiu oni povas provi iri el la 9-a klaso de la ''peruskoulu''. Tiuj, kiuj ne iras al ''lukio'', iras normale al ''ammattikoulu''. Kvankam ''kansakoulu'' (la bazlernejo de la malnova sistemo) estis normale 6- jara, en iuj kazoj 7-jara, tiuj, kiuj iris al ''oppikoulu'' estis en ''kansakoulu'' normale nur 4 aux 5 klasoj. Por ''oppikoulu'' estis irekzameno. ''Kansalaiskoulu'' estis 1 - 3 jara lernejo, kiu ekzistis nur ekde 1958 gxis la granda lerneja reformo de la jaroj 1972 - 1981. Gxi estis deviga por tiuj, kiuj ne iris al ''oppikoulu''. La nuna lerneja sistemo estis iom post iom enkondukita en diversaj komunumoj inter 1972 kaj 1977, kaj 1981 - 1982 estis la unua lerneja jaro en kiu la moderna bazlerneja instruplano estis uzata en ĉiuj klasoj 1 ĝis 9 en tuta Finnlando. -- sen subskribo uzanto Näin on näreet je 31 maj. 2026 :Mi jam antaŭe komprenis ke la "nuna lerneja sistemo estis iom post iom enkondukita en diversaj komunumoj inter 1972 kaj 1977", kaj antaŭe demandis pri konkreta lernejo kaj konkreta urbo (Helsinko), kaj ankaŭ volis konfirmon kiel la antaŭa nomo de konkrete tiu lernejo estis. Tiun informon vi donis. Dankon. Por mi tiu temo jam estas finita. Mi devas fini tekstojn pri Aŭstrio, volas komenci tekstojn pri Israelo, kaj momente tute ne pense estas en norda Eŭropo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:06, 31 maj. 2026 (UTC) Ekzistis en nia urbo du viroj Jorma Kuusinen, profesoro (forte ateisto) kaj eklezia reganto de la [[Libera eklezio de Finnlando]] (Vapaakirkko). Mia patro rakontis, ke unufoje en laboreja manĝejo li vidis kaj aŭdis, ke iu iris al la profesoro Jorma Kuusinen kaj diris: vi ja apartenas al la viroj de Vapaakirkko... -- [[:fi:Jorma_Kuusinen_(professori)]] + [[:fi:Jorma_Kuusinen]]. == Nacia vidpunkto == Kiom la nacia vicpunkto difinas, kiu estas notebla? Vi diris, ke esperante [[:fi:Pentti Hirvonen]] ne estas notebla. Nun estas uzataj auxtomataj retaj tradukantoj. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 14:50, 2 jun. 2026 (UTC)Cxu estus notebla esperante mia amiko Keijo: [[:fi:Keijo Varis]]. :Mi scias ke Keijo Varis estas kodo [[d:Q85984878]]. Kutime en vikidatumoj skribatas priskribo de homo, ekz. "finna politikisto, advokato kaj verkisto", ĉi tie estas '''neniu ajn''', eĉ ne en la finna. Kaj klaras ke teksto pri li estas ekskluzive en la finna, en neniu el la [[Vikipedio:Internacia Vikipedio|20 plej "grandaj lingvoj"]]. Tio estas milda indiko pri tio, ke en vikipedio la komunumoj en la grandaj lingvoj ne konsideras lin aparte elstara. Sed ĉar per guglo-serĉo almenaŭ iuj ne-finnaj paĝoj troveblas, ekz. en retejoj [https://www.researchgate.net/profile/Keijo-Varis researchgate] kaj [https://www.linkedin.com/in/keijo-varis-670241199/ linkedin], oni jes povas defendi la vidpunkton ke li kiel universitata docento mencieblas. Kaj estas pluso ke vikidatuma ero almenaŭ ekzistas, precipe ĉar vi, farantew novajn pagcojn, ne povas krei vikidatumajn erojn. Mi dirus ke e-lingvaj tekstoj pri la grandaj universitatoj de la mondo pli gravas ol tekstoj pri unuopaj docentoj, ĉar la institucioj estos pli longe ol la homoj, kiuj baldaŭ estos pensiuloj kaj tiam maksuimume gravas kiel verkistoj de iuj aparte elstaraj libroj. Sed, jes, mi dirus ke li povas havi esperantan, anglan, hispanan, italan ktp tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 16:34, 2 jun. 2026 (UTC) Post la morto de [[Johano Paŭlo la 2-a]], estis programo en finna radio, kiu rakontis, kion turkaj bazlernejanoj skribis pri finnaj turistoj. Unu laŭtlegita teksto finiĝis jene: "Ilia religio estas kristanismo. Tial estas kruco de Jesuo sur ilia flago. Mi dividas ilian malĝojon, kiun la morto de la Papo nun kaŭzas al ili." La finna radio-prezentisto diris amuzite, ke la teksto de la knabino estis bona, sed enhavis kelkajn malprecizaĵojn. -- sen subskribo Näin on näreet, 3 jun. 2026 :Nu ja, anekdoto. Estas bone esti sentema estante infano, kaj probable tiu knabino pli kunsentis pri la morto de fremda maljunulo ol plej multaj finnoj. Sed ĝenerale la morto de maljunaj homoj estas natura fenomeno, tial ankaŭ multaj katolikoj nur notis la novaĵon, ankoraŭ mallonge rememoris la vivon de la papo, kaj fino. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 08:22, 3 jun. 2026 (UTC) :Certe sxi volus bonan, sed sxi faris eraron. Luteranoj, lestadianoj, vapaakirkko-anoj, pentekostuloj, metodistoj kaj baptistoj ne difinas la papon kiel auktoritato :: Ŝi ne miskondutis. Li estis maljuna homo kaj mortis. Estas noble bedaŭre kunsenti kun ĉiu maljuna mortanto, kun turka islama aŭ kurda jezida aŭ ortodoksa greka maljunulo same kiel kun samea aŭ nordfinna aŭ sudpola oldulo, kia estis Karol Wojtyła ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:18, 4 jun. 2026 (UTC) ==Proponoj== Saluton. Mi proponis por Artikolo de la monato por julio kaj du proponojn por [[vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj|legindaj artikoloj]]. Ĉu vi povas opinii? Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:17, 3 jun. 2026 (UTC) :Jes kompreneble. Dankon al vi! Mi opinios post horo aŭ du... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:22, 3 jun. 2026 (UTC) {{re|Kani}} Iom stulta demando: Kie vi antaŭvidas voĉdonon por AdlS 7 2026? Mi ĵus vidis ke en [[Vikipedio:Artikolo de la monato/2026]] mi jam antaŭ monato voĉdonis por la teksto [[hispana enlanda milito]] por 7 2026, Moldur cetere ankaŭ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:40, 3 jun. 2026 (UTC) :Mi estas mallerta. Mi ne vidas la voĉdonon pri ADLM. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:09, 3 jun. 2026 (UTC) {{re|Kani}} La mallerto estas miaflanka. Mi legis viajn du mallongajn frazojn, kaj legis "ne vidis", ne "ne vidas". La voĉdonesprimo estas en la koncerna diskutpaĝo, tute sube [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026#Dua duono de 2026]]. Tie supozeble neniu hazarde venanta uzanto malkovros ĝin, do necesos atentigi iujn pri tio. Sed mi eĉ ne scias, kie estus pli bona norma loko por tia diskuto pri elekto, se ne en la koncerna diskutpaĝo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:11, 4 jun. 2026 (UTC) == Bv forbaru la vomsakon == [[:m:Special:CentralAuth/Yrjöpussi]] -- neniam redaktis, sed tamen neakceptebla uzantonomo plus gantopupumado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:54, 6 jun. 2026 (UTC) :Prave, dankon. {{Farite}}. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:02, 6 jun. 2026 (UTC) == Nova paĝo Kansa taisteli == Iam, kiam mi estis eble dekjara, mi legis la revuon [[Kansa taisteli]]. Iu en ĝi diris, ke li estis prenita militkaptito en loko, kie ankaŭ laboris Yrjö Kokko, finna perfidulo. Mi demandis mian patron, ĉu tio estis la verkisto [[Yrjö Kokko]], kaj li diris, ke ĝi certe ne estis la sama Yrjö Kokko - lia literatura verkaro tre klare montras, ke la verkisto Yrjö Kokko partoprenis en tiuj militoj ĉe la finna flanko. :Ĉu vi rimarkis ke vi hieraŭ tute ne ligis la novan paĝon [[Kansa taisteli]] al vikidatumoj??? Tiel ankaŭ ne eblis meti ŝablonojn {{ŝ|Informkesto gazeto}} kaj {{ŝ|oficiala retejo}} al la teksto - tio estas aparte maltaŭge se en la teksto estas frazo "Nuntempe ĝi estas legeble interrete". Se vi ne povas adapti vikidatumeron, vi ne povas elporti la retejon kaj kopii ĝin '''al''' vikidatumoj, sed ligi novan paĝon al vikidatumoj vi jes povas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:20, 7 jun. 2026 (UTC) ::Mi ne scias, kio estas Wikidata! [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 04:59, 8 jun. 2026 (UTC) Se mi vidas la paĝon [[Kansa taisteli]], mi vidas tute supre de la paĝo <big><big><span style="font-family:Times">Kansa taisteli</big></big> <hr> <small>[[d:Q11869646|Vikidatumoj: Kansa Taisteli (Q11869646)]], ''finna prisoldata gazeto (1957-1986)''<br/> Alternativaj nomoj: neniu</small> {{re|Näin on näreet}} Kion vi vidas tie? Kaj ĉu vi povas klaki sur la vortojn [[d:Q11869646|Vikidatumoj: Kansa Taisteli (Q11869646)]]?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 06:47, 8 jun. 2026 (UTC) == Kacxo de Yrjölä == Kiu povas esti bona kategorio por tiu artikolo: [[kaĉo de Yrjölä]]? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 20:14, 8 jun. 2026 (UTC) La kategorioj ne estas la problemo, sed la enhavo mem. Ĝi estas multege tro specifa por vikipedia artikolo, kaj tio estas la kialo kial ĝi ekzistas en neniu alia lingvo. Oni povus fari ampleksan artikolon pri nutraĵo aŭ nutrado por hundoj (do io kiel ''[[:fi:Koiranruoka|Koiranruoka]]''), kaj en tiu teksto povus kaŝi etan ĉapitron pri tiu "kaĉo de Yrjölä", sed tiu ĉi teksto ne konvinkos iun solan esperantlingvan vikipediiston krom vi. Mi pardonpetas, sed tiu temo kiel memstara artikolo ne havas ŝancon pretervivi en Vikipedio. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:03, 8 jun. 2026 (UTC) :En finnaj retaj diskutoj pri hundoj estas multe tekstoj pri tiu kacxo. Estas ankaux en almenaux unu sveda hundtema pagxo. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 07:08, 9 jun. 2026 (UTC) ::Finnaj retejoj aŭ retaj diskutoj pri hundoj estas kompreneble multe pli specifaj, sed enciklopedio estas informejo por ĉiuj homoj, ne nur por bestoposedantoj kiuj speciale zorgemas pri la nutrado de siaj hundoj, aŭ kobajoj, kunikloj, ĉevaloj, azenoj, papagoj ktp. Baza konsilo: estu aparte konvinkita pri temo, se en neniu aŭ nur unu alilingva branĉo de vikipedio estas teksto, kaj estu preparita ke vi eble ne konvinkos la aliajn uzantojn ke tiu temo estas nepra... Se jam en kvin aŭ dek aliaj lingvoj estas vikipediaj tekstoj, malpli facile eblas opinii ke iu temo ne estas menciinda en memstara enciklopedia artikolo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:07, 9 jun. 2026 (UTC) :::Iu virino el islamlando estis multe en nordaj Finnlando kaj Svedio. Sxi diris, ke estas komunaj trajtoj, kaj la intervjuo menciis unu el la komunecoj: estas malfacile kredi, kiel la lestadianaj ekstremkristanoj estas tute similaj ol la ekstremislamanoj en sxia lando. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 10:11, 9 jun. 2026 (UTC) Mi malplilongigis la tekston sveda lingvo en Finnlando en la artikolo sveda lingvo. La teksto estis tro longa kaj eble malneuxtrala, cxar gxi tro multe esencis pri tiu unu afero en la artikelo. En la aparta artikolo sveda lingvo en Finnlando estas bone rakonti pli longe. Teksto pri "pakkoruotsi" estis en la artikolo tro longe, mi estis kulpo, mi pardonpetas. Tiu unu afero estis tro emfazita en la artikolo antaŭ ol mi mallongigis la parton de la artikolo kiu parolas pri ĝi. Mi supozas, ke vi konsentas. Mi devus seniĝi de la obsedo pri la temo. Konservativalestadiano pri la aĝo de la universo kaj de la vivo: La Tero estis kreita antaŭ 6000 jaroj tiel, ke ĝi aspektas kvazaŭ miliardojn da jaroj maljuna. La rokoj ŝajnas havi aĝon de miliardoj da jaroj, por ke kredo je la vero de la Biblio estu malfacila. Dinosaŭroj neniam ekzistis. Iliaj ostoj estis kreitaj kaj kaŝitaj en la tero kiel provo de fido. Same oni ne scias, kie troviĝis la tombo, en kiu Jesuo estis entombigita, por ke kredi ne estu tro facila. Mi legis artikolon peruskoulu (moderna nauxjara bazlernejo) en iu finnlanda enciklopedio, kiu estas skribita dum la sxangxo de la lerneja sistemo. Tiu diris, ke sentu, ke estas unu diferenco kun la origina plano: por la finnlingva peruskoulu igxos du devigaj fremdaj lingvoj, la sveda kaj la angla, ne nur la angla. Cxu estas bone en la artikolo rakonti pri la etimologio? [[Uzanto:Yrjöän|Yrjöän]] ([[Uzanto-Diskuto:Yrjöän|diskuto]]) 22:18, 5 jul. 2026 (UTC) ==Propraj nomoj== Vi ŝajne pensas ke en Esperanto ekzistas iu kategorio de nomoj, en kiu nur la unua litero de la unua vorto de la nomo estas majuskla, kaj la ceteraj estas minusklaj. Mi certas ke ne ekzistas tia kategorio (krom la tre escepta kategorio verktitoloj), kaj kiel mi jam provis rimarkigi al vi, ĝi ne estas antaŭvidata en nia [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj|titolpolitiko]]. Se fakte mi malpravas pri tio, bonvolu pruvi ĝin antaŭ ol redakti. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:42, 18 jun. 2026 (UTC) ==Supersignoj== Saluton. Hieraux nokte malaperis la rimedo konstrui supersignojn per aldono de x. Cxu vi scias ion pri tio? Cxu oni riparos gxin?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:18, 19 jun. 2026 (UTC) :Mi scias tute nenion, sed ĉe mi ankoraŭ funkcias kiel ĉiam - mi sur la klavaro tajpas unue c post x, kaj tuj aperas ĉ. Do devus esti io rilate al la tielnomata [[Helpo:Universala LingvoElektilo|Universala LingvoElektilo]] - kie en la menuo dekstre de la vortoj «En aliaj lingvoj» aŭ «Lingvoj» klakeblas la bildeto Lingvaj agordoj, la dentorado, poste eblas elekti «Enigo» kaj agordi... Sed mi havas neniun ideon, ankaŭ ne scias kie mi povus rigardi, ĉar ĉe mi jes ĉio aspektas kiel ĉiam... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:17, 19 jun. 2026 (UTC) ::Dankon, cxio estas solvita (sekvinte viajn rekomendojn) por la redakto de artikoloj, sed sxajne ne cxi tie. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:19, 19 jun. 2026 (UTC) :::Strange ke estas diferenco pri redaktado de artikoloj kaj de diskutpaĝoj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:21, 19 jun. 2026 (UTC) == Karilas == Ŝoke, ke pri Karilas estas artikolo nun kvinlingve. Mi esperas, ke vi germane faru artikolon [[Yrjö Karilas]]. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 22:31, 20 jun. 2026 (UTC) :Nu en la [[azera]] estas nur mizera frazo, sed en la [[finna]], [[sveda]], [[angla]] kaj [[Esperanto]] estas decaj artikoloj. Mi nur ĵus vidis ke en la esperanta teksto estas fuŝa ruĝa ligilo [[pentekontismo]] - klare: estas eraro, la vorto estas [[pentekostismo]], la kristana festo estas [[pentekosto]] kun "s". La germana nur estas unu el tre multaj eŭropaj lingvoj, mi ne ekstre faras tekstojn en la germana, nederlanda, franca, litova ktp., ĉar ankaŭ mi devas ŝpari miajn vivhorojn por la al mi plej esenca. Sed estas multaj aliaj eŭropanoj kiuj parolas kaj skribas en la germana, nederlanda, franca, litova ktp. ... Tamen pri la esperanta teksto, mi pensas ke jam eblus havi deziron ekhavi tekston pri la eldonisto [[Werner Söderström]] ([[d:Q6202412]]) kaj sia eldonejo nomita siatempe [[WSOY]] ([[d:Q3564797]]), el kio intertempe evoluis la finna amaskomunikila konzerno ''[[Sanoma]]'' ([[d:Q1540297]]), la plej larĝa libroeldonejo de Finnlando ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:11, 21 jun. 2026 (UTC) ::Karilas skribis, ke la finna estas longvorta lingvo, sed longaj vortoj estas ankaux en aliaj lingvoj. La plej longa vorto de la germana estas antialkohol.... Mi ne memoras la finon. Cxu vi scias, kio estas taksita kiel la plej longa germana vorto? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 17:03, 21 jun. 2026 (UTC) :::Ne. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:21, 21 jun. 2026 (UTC) Membro de la [[Luther-fondaĵo]] prezentis al mi la pravigojn por bebobapto kaj kontraŭstaris pentekostismon, ekzemple. Mi demandis pri [[konservativa lestadianismo]]. Li diris, ke konservativa lestadianismo havas la saman eraron en pli milda formo - oni komprenas, ke beboj estu baptitaj, sed ili ne komprenas, kial tio estas la kazo. Cxu la artikolo [[bapto]] nun estas bona? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 18:19, 21 jun. 2026 (UTC) Iam estis artikolo en [[Keskisuomalainen]] pri tio, ĉu oni devus malebligi al la retkomputiloj de lernejoj aliron al malkonvenaj retpaĝoj, kiuj estas identigitaj laŭ certaj vortoj. Sed tie leviĝis la demando: kio okazus, se iu lernanto volus per Interreto legi la verkojn de la franca poeto Saint-John Perse (en la finna perse signifas "pugo")? Kio malbona estus en tio? https://eo.wiktionary.org/wiki/mummonmarkka https://eo.wikipedia.org/wiki/Den_blomstertid_nu_kommer [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:55, 22 jun. 2026 (UTC) Mi demandis unu finnan virinon, ĉu ŝi kredas, ke Johannes Virolainen aŭdis la vortludon vihannes jorolainen. Ŝi respondis, ke certe li aŭdis ĝin kaj eĉ do multajn fojojn, ke la ludo komencis enuigi lin. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 13:05, 23 jun. 2026 (UTC) == Oittinen == Lian politikan karieron finigis liaj opinioj pri la sveda kaj la religio en la moderna bazlernejo. Li volis, ke la sveda ne estu deviga. Li iris al disputoj kontraŭ la lingvonaciisma Sveda Popola Partio kaj Johannes Virolainen, kiuj absolute ne akceptis tian, ke ekzistus naŭjara bazlernejo, kie la sveda ne estus deviga (Virolainen havis diversaj argumentoj ol la menciita partio). En la plano de Oittinen estis tia problemo, ke iri al la trijara mezlernejo, lukio, oni devus scii la svedan kaj tial la bazlernejanoj devus jarojn pre la fino de bazlernejo decidi, cxu ili provos iri mezlernejen. Oittinen, ateisto, ne volis al la moderna naŭjara bazlernejo konfesireligian instruon. Li iris do al disputoj krome kontraŭ iuj konservativaj-kristanaj (ekzemple lestadianaj) politikistoj kiel Armas Leinonen, kaj ankaŭ tio estis parta kialo de tio, ke Oittinen perdis siajn eblojn pintopolitike bone sukcesi. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:46, 24 jun. 2026 (UTC) :Laux mia patro mi pravas en tio, ke ankaux opinioj pri la bazlerneja religio efikis al pozicio de Oittinen. Laŭ li tempo el tiu tempo pasis jam do longe, ke en mia generacio normale oni ne scias pri Oittinen, se ne studis edukadon sed mi scias kaj mi neoficiale studis la edukadon. Mia patro rakontis, ke li estis ĉe la ''[[Suviseurat]]'', Someraj Kunvenoj en 1968, kaj la necesejaj kondiĉoj estis tiel teruraj, ke li ne estis nefekanta dum tri tagoj. Mi diris, ke verŝajne ne multaj kuracistoj rekomendus ion tian. Nu, certe neniu. Mi rakontis, ke mi aŭdis, ke ĝuste dum la Someraj Kunvenoj de 1968 oni faris decidon absolute malpermesantan televidon. Li diris, ke interese, ĝuste en 1968 la televidilo estis translokita al la supra etaĝo de la memstara domo (kiel kompromiso pro tio, ke parto de la familianoj estis lestadianoj kaj parto ne). == Artikolo de la Monato == Saluton. Ĉu oni elektis mian proponon pri [[Hispana Enlanda Milito]] por [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026|Artikolo de la monato]] por tuja julio? Ĉu mi devas fari iun demarŝon? En Hispanio okazos tiun monaton 90a datreveno de la okazintaĵo kaj tiurilate pluraj eventoj. Aparte mi dankas pri unu el viaj artikoloj pri futbalistoj, nome [[Pedro Porro]], ĉar li estas mia samlokano.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:52, 24 jun. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Nedankinde pri [[Pedro Porro]]. Mi nun faris tekstojn pri ĉiuj aktualaj naciteamanoj, kiel videblas en la navigilo sube. Sed dume mi ankaŭ pasetis la paĝon ''[[Copa del Rey]]'', kiu sincere videbligas ĉiujn hispanajn klubojn kiuj ĝis nun ankoraŭ ne havas tekstojn. Sincere dirite mi en mia ĵusa laborado pri futbalo ankaŭ pasis multajn tre konatajn britajn, nederlandajn kaj kelkajn francajn kaj belgajn klubojn, kiuj same ne havas tekstojn, sed se hazarde vi havas iun liberan horon inter pli serioza vikipedimado aŭ inter futbalaj matĉoj, eble vi povus elekti iu(j)n el la ruĝaj ligiloj de la paĝo ''[[Copa del Rey]]'' kaj adopti ĝin/ilin por paĝokreo. Cetere dankon al vi, ke vi trovis miajn preskaŭ forgesitajn tri tekstojn pri litovaj gazetoj kaj levis ilin de ĝermeto al ĝermo... Pri la artikolo de julio: mi [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026|ĵus invitis]] ankoraŭ 1-3 kolegojn eble voĉdoni, kaj fermos la temon antaŭ ĉi-vespere. Ĉu vi tiam povus fari la ankoraŭ mankantan resumon por la titolpaĝo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 24 jun. 2026 (UTC) ::Morgaŭ estos nova monato. Kiu estos la rezulto por julio? [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:16, 30 jun. 2026 (UTC) == Marja-Sisko == Estus supozeble nebone mencii en la artikolo [[Marja-Sisko Aalto]] vere multaj riaj diraĵoj. Sed la rakonton pri tio, ke ri diris, ke ri volis robon kaj oni terure kriis al ri kolerege, ri diris publike multajn fojojn kaj tial estas bone mencii ĝin. [[Uzanto:Yrjöän|Yrjöän]] ([[Uzanto-Diskuto:Yrjöän|diskuto]]) 19:14, 5 jul. 2026 (UTC) :Mi persone plene malakceptas ĉian slangon inventi novajn pronomojn al la esperanta gramatiko, tial mi povas toleri ke en Vikipedio ankaŭ estas tekstoj en tiu artefarita dialekto sed ne volas kunlabori pri tiuj tekstoj. Jen unua aspekto. Kaj due mi dirus ke la esperanta vikipedio jam sufiĉe raportas pri tiu tre specifa kaj bizara biografio, kompara al vikipedio ekzemple en la nederlanda, pola, portugala, greka, turka, ĉina, japana aŭ korea, kaj ke principe eblas lasi ĝin kaj ĝi ne bezonas pluajn horojn da esperantista redakta labortempo. La esperanta vikipedio ne prisilentas ĝin, kaj estas bone ke aliaj 11 lingvoj ankaŭ ne prisilentas ĝin, sed tiu kovro de la temo laŭ mia persona opinio estas sufiĉa. Kvar aliaj esperantaj tekstoj ligas al la esperanta artikolo, tio estas la minimuma kvanto por ne esti [[vikipedio:orfo|artikola orfo]], estas ankaŭ unu ekstera referenco kaj kvar eksteraj ligiloj. Oni ne povas teknike riproĉi al la esperanta teksto esti malsufiĉa. Tial mi lasos tiun tekston, kaj traktos temojn kiuj pli bezonas laboron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:34, 6 jul. 2026 (UTC) ::Multfoje ri rakontis, ke kiam ri estis sesjara, ri hejme demandis, ĉu lia amikino Saija havis mirindan robon. Oni respondis jese, kaj tiam ri diris, ke ri ankaŭ volas havi similan. En tiu momento ĉia parolado kaj ĉia moviĝado en la ĉambro subite ĉesis; dum mallonga momento ĉio kvazaŭ frostiĝis kiel en senmova filmbildo. Kiam la silento rompiĝis, oni kolere kaj terure ekkriis al ri. Iu kondukis Saijan hejmen, kaj la patrino de Olli laŭte diris, ke knaboj ne portas robojn. Poste ŝi devigis rin demeti la pantalonon por kontroli, kiajn genitalojn ri havis. Laŭ ri tiu memoro el la infanaĝo estis tiel traŭmata, ke ri ankoraŭ hodiaŭ ne plene resaniĝis el ĝi. ::https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Kola_duoninsulo&diff=prev&oldid=9406629 "Mi ekde eta infano scias, ke mi ne estas kiel aliaj knaboj. Sesjare mi demandis, kial mi ne havas jupon kiel aliaj knabinoj. Pubere mi komencis kredu, ke temus pri transvestismo. Kun tia takso estis iomete pli facile vivi, cxar kvankam ankau gxi estas kialo por silento kaj kialo por ridado, gxi estas por multaj iomete pli facile akcepti ol transsekseco, kiu estas etega, etega malplimulto kaj tial vaste konsiderata stranga." == "Mi vomas" -> bv forbaru == [[:m:Special:CentralAuth/Yrjöän]] -- neakceptebla uzantonomo plus gantopupumado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:22, 6 jul. 2026 (UTC) : {{farite}} ... bv ŝlosu la paĝojn [[Uzanto:Yrjöän]] [[Uzanto-Diskuto:Yrjöän]] [[Uzanto:Yrjöpussi]] [[Uzanto:Urpola]] [[Uzanto-Diskuto:Urpola]]. La kontoj estas forbaritaj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:30, 6 jul. 2026 (UTC) : {{farite}} ... la paĝoj estas ŝlositaj kaj la konto "Yrjöän" estas globale forbarita. Kiel longe oni plutoleru la konton [[:m:Special:CentralAuth/Näin_on_näreet]]? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:43, 7 jul. 2026 (UTC) == Drolaĵoj == Vidu: https://eo.wiktionary.org/wiki/hihhuli Vidu: https://eo.wikipedia.org/wiki/Johannes_Virolainen#Virolainen_kaj_la_sveda_lingvo Yrjö Karilas ankaŭ evoluigis bonegajn metodojn por plibonigi la kapablojn pri mensa kalkulado. En la finna Vikipedio ne estas tia regulo, ke estas malgxuste krei artikolon, al kiu ne estas ligiloj. Vidu [[Lilli]] kaj [[Suomalainen]] Preskaŭ ĉiuj konservativaj lestadianoj naskiĝis al konservativaj lestadiajanaj gepatroj. La fakto, ke la membronombro de la movado kreskas, ŝuldiĝas nur al tio, ke oni ne uzas kontraŭkoncipadon. Sed la neuzo de kontraŭkoncipado kondukas al tiel grandaj infanaroj, ke estas surprize, ke la membronombro kreskas nur sufiĉe malrapide. Mi demandis unu kritikanton de la konservativa lestadiana movado, kiu devis forlasi ĝin en la aĝo de dek jaroj, ĉar lia patro estis eksigita el la movado kaj la tuta familio estis eksigita kune kun li, kiam komenciĝis la periodo, dum kiu preskaŭ neniu plu aliĝas al la movado el ekstere. Laŭ li, tio estas bona demando. Eble fine de la 1950-aj jaroj. La gubernio estis dum longa tempo unu el la du regionaj administraj unuoj de Finnlando. La gubernioj konsistis el komunumoj. La koncepto de gubernio devenas el Svedio, kaj dum la tempo kiam Finnlando apartenis al Svedio, la svedaj gubernioj ampleksis ankaŭ Finnlandon. La gubernio en Finnlando restis administra unuo dum la tuta periodo de la aparteno de Finnlando al Rusio (1809–1917) kaj dum pli ol 90 jaroj de la sendependeco de Finnlando. La finnlandaj gubernioj funkciis proksimume laŭ la modelo de la svedaj gubernioj. La gubernioj dum longa tempo havis grandan signifon ne nur por la administrado, sed ankaŭ por regiona identeco kaj regionaj analizoj. Tamen, kiam en 1997 la parto de Finnlando sude de la gubernio Oulu, escepte de Alando, estis dividita en tri "grandajn guberniojn", la karaktero de la gubernioj fariĝis ĉefe administra. La neadministraj funkcioj de la gubernioj transiris al la provincoj, kies limoj estis oficialigitaj en 1994. Antaŭe la provinca divido estis neoficiala. Kelkaj provincoj estis teritorie identaj al gubernio. Tiuj ĉi regionoj de Finnlando ne estu konfuzataj kun la naŭ historiaj regionoj de Finnlando. Komence de la jaro 2010 la gubernioj estis nuligitaj. La provincoj restis. == Erkki Palmen == Ĉu pri li povus esti artikolo en la esperanta vikipedio: https://fi.wikipedia.org/wiki/Erkki_Palm%C3%A9n https://la.wikipedia.org/wiki/Erkki_Palm%C3%A9n [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-38905-97|&#126;2026-38905-97]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-38905-97|diskuto]]) 17:33, 9 jul. 2026 (UTC) Senprobleme... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:38, 9 jul. 2026 (UTC) Palmén estis amiko de mia patro. Kiam mi partoprenis al eventoj de Esperantoklubo de Jyväskylä pacxjo diris, ke supozeble Palmén parolas esperanton. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 18:55, 9 jul. 2026 (UTC) [[kaĉo de Yrjölä]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 19:28, 9 jul. 2026 (UTC) Vidu: [[Den blomstertid nu kommer]] Vidu: [[flega kunveno (lestadianismo)]] Ĉu pri ŝi mi rajtas fari artikolon: https://fi.wikipedia.org/wiki/Lyydia_Almila Jorma Nieminen diris, ke estas malkompreneble, el kio la nova signifo de sia nomo iris. Kiam li naskigxis (1956) estis normale en nia lando, ke oni donis al filo la nomon Jorma. Tio havis neniun ambivalencon. En la 1980-aj jaroj redaktoroj de virrevuoj komencis uzi la vorton ''jorma'' pri peniso. Sed kial? == Kongresoj == Mi foriras ĝis la fino de la monato julio.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:05, 13 jul. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Komprenite. Bonan tempon al vi! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:24, 13 jul. 2026 (UTC) == Seine-et-Marne == Mi ĵus vidis la paĝon [[Meaux]], kaj tie tre videblas la manko de komunumaj paĝoj en la departemento [[Seine-et-Marne]]. La regiono estas centra en Francio, kaj mi vere volus vidi unuajn paĝojn tie. Eble vi povos levi tiun grandan taskon... Ne devus esti perfektaj artikolaj ĝermoj, sed estus perfekte se la vakuo tie ne estus tiom granda... Cetere, mi proponus entute ŝanĝi la malfeliĉajn informkestojn al normaj ŝablonoj {{ŝ|informkesto urbo}}. Mi supozas ke vi ĵus spektas la matĉon Hispanio-Francio kaj tial ne estas ĉe la komp'o. Sed la matĉo jes ne estos eterne... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 20:25, 14 jul. 2026 (UTC) :Aĥ, tiu Francio kun tiom da vakuo en la esperanta vikipedio... Kompreneble vi pravas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:44, 14 jul. 2026 (UTC) ::Mi nun faris la necesajn 8 paĝojn por forigi la ruĝajn ligilojn en la paĝo [[Meaux]], kun normaj ŝablonoj {{ŝ|informkesto urbo}}, sed proponas lasi la kaprican informkeston en la paĝo [[Meaux]] mem, post kiam vi riparis la plej akrajn misojn tie. Pli pri la ĉirkaŭaĵo de [[Meaux]] mi nun ne sukcesos fari, eĉ kvankam estas la {{flago|Francio}} 14-a de julio... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:44, 14 jul. 2026 (UTC) == Ankoraŭ propraj nomoj == Nun vi minuskligas nomojn de universitatoj, malsanulejoj, lagoj ktp. Ĉu tiu ideo venas de iu esperanta fonto? Ĉiujn fontojn, kiujn mi konas, inkluzive esperantajn, klare traktas ilin kiel proprajn nomojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:15, 17 jul. 2026 (UTC) oyngtmyu8htbhgzvjmd8rclp19pz7hh 9431777 9431765 2026-07-17T17:26:53Z Kani 670 /* Ankoraŭ propraj nomoj */ 9431777 wikitext text/x-wiki <!-- {{ArtikolaMesaĝokesto |speco = stilo |bildo = |teksto = De la 7-a ĝis la 11-a de aprilo mi vojaĝas kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a frumatene ĝis 17-a malfruvespere ankaŭ. Do la venontan tempon mi nur tagmeze la 12-an de aprilo havos iom da tempo por vikipedio kaj denove ekde la 18-a de aprilo. Thomas }} <hr> {{ArtikolaMesaĝokesto |speco = stilo |bildo = <!- nur por kazoj de ekstrema drameco: [[dosiero:Attention Sign Red White.svg|40ra]] -> |teksto = Ekde la 20-a ĝis 22-a de junio mi ne aŭ nur tre malmulte povas kontribui. Ekde la 23-a mi ree partoprenos. Th. Pusch }} {{-}} {{Klariga noto |titolo = <small><small>Noto</small></small> |enhavo = En la [[Vikipedio:Diskutejo/Teknikejo#Rezulto|vikipedia teknikejo]] estis diskuto pri konservo aŭ forigo de tradicia aspekto de la eksteraj ligiloj en vikipediaj artikoloj, kiu laŭ mi finiĝis per malbona baloto, ne per trovo de teknika solvo, kiu ebligus liberan decidon inter du samvaloraj variaĵoj. Mi tial komence de marto 2017 ekprenis vikipedio-ferion de eble monato, eble duonjaro, eble pli longe, dum tiu tempo observos kaj minimume agetos kiel administranto, kaj post mia ebla reaktiviĝo vidos ĉu tamen eblos havi elekton inter du bonaj eblecoj pri tiu temo. Dum la intertempo mi ne povos labori pri plua bonigo de tekstoj pri komunumoj de eŭropaj ŝtatoj, ne elektos artikolon de la semajno kaj ne plenumos alian kontinue faratan taskon. :Thomas Pusch |larĝeco = 100% |pozicio = |enhav-grandeco = }} --> == Arkive == * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/uzo_aŭ_neuzo_de_la_vorto_"oblasto"|Uzo aŭ neuzo de la vorto "oblasto"]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Transskribo_de nomoj_ne-latin-literaj_sen_esperantigo_al_esperanta prononco|Transskribo de nomoj ne-latin-literaj sen esperantigo al esperanta prononco]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Pludirektigoj_de_paĝoj_pri_"popolo"_al_"popola lingvo"|Pludirektigoj de paĝoj pri "popolo" al "popola lingvo"]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Geografiaj_nomoj_en_Esperanto,_el_regionoj,_kies_lingva_kaj_politika situacio ŝanĝiĝis_post_1887|Geografiaj nomoj en Esperanto, el regionoj, kies lingva kaj politika situacio ŝanĝiĝis post 1887]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Historie:_"Litovio"_aŭ_Litvo"|Historie: "Litovio" aŭ Litvo"]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Korekto_de_la_ŝablono_"Urbo_de_Germanio"|Korekto de la ŝablono "Urbo de Germanio" (urbo de) kaj de ties uzo]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Kategorionomoj "geografiaĵo DE aŭ EN lando"|Kategorionomoj "geografiaĵo DE aŭ EN lando" (do ekz. "Lagoj de Svislando" aŭ "Lagoj en Svislando")]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Ŝablono:Informkesto administra unuo|Ŝablono:Informkesto administra unuo]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Centrigo de bildosubskriboj|Centrigo de bildosubskriboj]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Diferenco inter "dum" kaj "en"|Diferenco inter "dum" kaj "en"]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Kategorio "sindromoj"|Kategorio "sindromoj"]] === Pliaj, unuopaj temoj laŭ jaroj: === {{Div col|cols = 4}} <small> * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2007|'''arkivo 2007''']] kun temoj ** Kategoriaj alidirektiloj ** Landaj ŝablonoj ** Ŝablono:KategorioGeografioLaŭLando ** Azova maro kaj Nigra maro ** Ĉu du apudaj adjektivoj en nomo? ** Mapo de Eŭropo ** Administranto ** Helpalvoko por germana vikipedio ** Informkesto por artikoloj * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2008|'''arkivo 2008''']] kun temoj ** Ŝablono:KategorioMontaroEnLando ** forviŝo de malplena kategorio ** "Ŝablono:Ligo el bildo" ** Naskiĝjaro kaj aĝo ** flagoj svg ** Binet ** Valdorfa pedagogio ** ebla nova portalo (pri psikologio) ** Ŝablono:Plurtone ** Vlaggen ** Informoj sur bildaj paĝoj ** diskutejo... ** Nekonscia tajpado ** Wikipedija:Hornjoserbšćina ** Plibeligo de informkestoj ** Skandinavistiko kaj Nederlandistiko ** Granda Nordia Milito ** Situo sur mapo Moldavio ** Les Halles (Parizo) *** Marko sur bildo ** Neris ** Ĉu vi ne volas/pretas kandidati kiel administranto? ** Pariza Regiono * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2009|'''arkivo 2009''']] kun temoj ** Resonkorpo ** Zoo de Londono ** Valo Owens ** Helpo bezonata ** Kato sur varmega ladotegmento ** Korono ** Okulvitra strigo ** Metropoliteno ** Kolonaj ordoj ** Homaj respondecoj ** Ĉapulteko ** Bertha Benz Memorial Route ** Vikifontaro * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2010|'''arkivo 2010''']] kun temoj ** Timo Boll ** Dosiero:Navaro-dum-1037.png ** Avatar: The Last Airbender ** Na'via lingvo ** Kriaj koloroj ** Laura Chinchilla ** Ĝermoj ** olimpika tabelo ** Ĉu vi ne volas fariĝi administranto? ** Administraj rajtoj ** Tarator ** Bonan resaniĝon! ** Peto ** Kotdivuara Esperanto-Asocio ** Vulkanologio ** Informkesto pro blazonoj? ** Helpopeto ** Translation request ** Navigilo2 ** Forigitaj kategorioj ** Saluton, sorry to bother you ** Heiner Keupp ** Ĝemelaj urboj ** Futbala mondĉampionado ** Internacia Junulara Kongreso ** Aldono de kodo ** Puĉo ** Provlegado ** Uzantobloko kaj lingva demando ** Ŝablono:Informkesto televida kanalo ** Monunuoj ** Defio ** "Rekuperi" ** "Por deletigi?" ** Alinomado de artikoloj pri gubernioj de Japanio ** "Anekti" * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2011|'''arkivo 2011''']] kun temoj ** Stivardoj ** mw:Template:Languages ** SVG-Flagoj ** Leysin ** Ŭ kaj v ** Rufa kaj Ruĝa haro ** 2011 Board Elections ** artikolo "Tutmondiĝo" ** VIAF 47453644 *** Nurembergo, la 10-an de septembro 2011 ** Anstataŭo de la ŝablono projekto per la ŝablono projektoj ** Statuto de la Eŭropa Sistemo de Centraj Bankoj kaj de la Eŭropa Centra Banko ** Distrikta reformo en Meklenburgio-Antaŭpomerio ** Tonalta lingvo ** Helle Thorning-Schmidt ** Oŭrenso ** Ŝablono:Informkesto sciencisto ** Vikipedio:Proponoj por elstaraj artikoloj ** Grandurbo * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2012|'''arkivo 2012''']] kun temoj ** Kuujjuaq (Kebekio) ** Schwarzbach (Majno) ** Litovaj personaj nomoj ** Robert ** Esperanto-Asocio de Rumanio ** Cite web ** Ŝablono:Informkesto kanada provinco-teritorio ** Kanada konfederacio ** Kiel alinomigi ĝin? ** Listo de Meksikaj ŝtatoj ** Ŝablono:Flageto ** Ŝablono:Priskribo ** Gemeinsame Normdatei (GND) ** Berlin-Lichtenberg kaj rilataj artikoloj ** Ekzekut(iv)o? ** Forigita dosiero ** Usona problemo ** Sebastian Giovinco ** Forbaro ** Malgranda problemo ** Provincnomoj ** Petr Tomasovsky kontraŭregule forigis tutan sekcion *** refaktorigita *** Forbaro ** Afiksoj en Esperanto ** Signifoplena kaj ne ekspresiva ** Cleopatra Stratan ** Article translation/collaboration request ** Pavel Stratan ** en la aŭ dum? ** Ŝablono "el" ** Ŝablono:El ** Subpaĝoj ** Foto ** Birdoj ** Tradukpeto ** Hans Georg Link ** Sinagogo ** Ŝablono:Informkesto germania komunumo ** A380 ** Bildoj pri Tibor ** Fuŝado de artikoloj en la germana vikipedio ** "Vadmaro (ĝenerale)" estis alidirektita al "Flusejo" * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2013|'''arkivo 2013''']] kun temoj ** Vikipedia diskuto:Ĉefpaĝo ** Top Gear ** Flago de Ĝibutio ** Ruĝaj ligiloj ** Mondoñedo ** Esperanto-movado en Vigo ** Inkludigado de balotpaĝo pri elstarigo ** Citŝablonoj *** Misfunkcio *** Parametroj en citŝablonoj ** Diskuto:Alpakao ** Diskuto pri neliberaj dosieroj ** licenco pri foto ** Hungaroj ** Kukuhorloĝo ** Artikolo Sudorienta Kvartalo de Essen ** Ŝablono:Informkesto nuklea centralo ** Trepanado ** Artikolotitoloj pri provincoj de Italio ** Pri diskuto:Titoloj de artikoloj ** Ŝablono:Informkesto lingva familio ** Scorpions ** 2012-W37 ** Forigitaj bildoj ** Star Trek oficistoj ** Justa uzo ** Aleksandro Galkin ** Gaviedoj ** Skalo de Mercalli ** Forigitaj dosieroj en Komunejo ** Alinomigado kaj forigado de alidirektiloj ** Uzanto:毛澤東的智障孫子毛新宇‎ ** Ŝablono:Bildo de la Tago2/208 ** Hispana literaturo de la Klerismo ** Germana Muzika Arkivo ** Plena informo pri justa uzo ** Unue belan kristnaskon ** diskuto pri pedofilio ** Voĉdono pri forigo de la Portalo Pedofilio * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2014|'''arkivo 2014''']] kun temoj ** Kalumnio kontraŭ la administranto DidiWeidmann fare de uzanto Pangea – ĉu forbari? ** Paroleraro ** Nomoj de meksikaj komunumoj ** Pangea plu misatentas la admonojn kaj atakas ** Landnoma interkonsento ĉe la Aŭstruja Popola Partio ** Ŝablono:Distrikto Cuxhaven ** Kion vi pretus fari por portalo pedofilio? ** Realŝuto de viaj bildoj al Komunejo ** Averto ** Georg Sauerwein‎‎ ** Amasa alinomigado ** Re:Rebonvenon ** Ĉefkatedralo ** Ektopia gravedeco ** Esperantaj prefiksoj en la germana vikipedio ** San Pedro ** Svisa instituto de esplorado pri eksterlando ** Neliberaj dosieroj ** Jenő Kuncz ** Santo Domingo Petapa ** Absurda batalo kun KuboF ** Ŝablono:El ** Amt Schenkenländchen‎‎ ** Ŝablono:Citaĵo el la reto ** Por ADLS ** Dankon pro la novaj kategorioj pri sportoj ** Kirko ** Katedralo de Brno ** Modulo:Portalo/bildoj/alternativaj nomoj‎‎ ** Kontakto ** Tekstaj librokovriloj ** po ** Eraro/ĝisdatigo Amri Wandel ** Pri resumo ** Weyhusen ** Tahirih ** Kemia ŝablono ** Liv and Maddie ** Kirko ** Big Hero 6 (film) ** Preĝejo Sankta Marteno (Laives) * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2015|'''arkivo 2015''']] kun temoj ** Paulo Casaca ** Tradukpeto por meta-vikio ** Subpaĝo de uzanto ** Eraro "zoologia ĝardeno">"bestoscienco" ** Tonlingvo ** Malŝalto de la x-sistemo ** Graflando/duklando ** Frank Christoph Schnitzler ** Vestfalia Paco ** Termina problemo ** Deletion request ** Jonas Marx ** Lingvoj de okcidenta Afriko ** Kotafonua lingvo ** Nudbrankuloj ** Du kategorioj pri unu tempo / redirektiloj al kategorioj ** Ŝablono <nowiki>{{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Baden-Virtembergo|081260020}}}}</nowiki> ** Fotoj pri teatraĵoj de Anton Ĉeĥov kaj Pavel Ŝumilov ** Artikolo de la semajno ** <nowiki>{{Lang-en}}</nowiki> en Encyclopedia of Judaism‎‎ ** Ĉu kunigi? ** Mario Puzo ** Fermo de proponoj por elstaraj artikoloj ** Helpaj ŝablonoj ** Investitura kontroverso ** Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj ... ** Chantal Gacond ** Reinfeld en Latvio ** Francaj arondismentoj kaj kantonoj ** Turingio ** Ans (Belgio)‎ ** Artikoloj pri la provincoj de Belgio kaj pri ties municipoj ** Henegovio * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2016|'''arkivo 2016''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2017|'''arkivo 2017''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2018|'''arkivo 2018''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2019|'''arkivo 2019''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2020|'''arkivo 2020''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2021|'''arkivo 2021''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2022|'''arkivo 2022''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2023|'''arkivo 2023''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2024|'''arkivo 2024''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2025|'''arkivo 2025''']] </small> {{Div col end}} <br/> <div style="background-color: #f0f8ff; border: 1px solid #808000; padding: 5px; {{kesta ombro}}">'''{{centre|[[2026]]}}'''</div> == [[Rayan Hamda Barhoumi]] == Dear colleague, as far as I could understand, after discussion at [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj#Rayan_Hamda_Barhoumi]] you kept this article in Vikipedio arguing that the articles about this person also exist on several other languages. However, since then all other articles about this guy have been deleted as self-promotion. At present the article in esperanto is the only one that prevents me, as administrator of Commons, from deleting the photographs of Barhoumi. That's why I would like to ask if you are willing to reconsider your August decision. [[Uzanto:Андрей Романенко|Андрей Романенко]] ([[Uzanto-Diskuto:Андрей Романенко|diskuto]]) 20:22, 2 jan. 2026 (UTC) :{{re|Андрей Романенко}} Priviet and Sveiks, Andrej. The fact that in august 2025 there were texts about him in catalan and portuguese was not the only argument for keeping the text (far from being an important argument, because his work seems not at all related to the catalan and portuguese culture). Of course we can reconsider our decision of August and can reopen the case, though I fear that my colleagues won't be very amused that the soup will be heatened again. But I don't understand why the photographs in Commons would have to be deleted anyway: if there is any licence problem, files anyway are deleted very straightforward, and here I can't see any licence problem - just that the description of being "an outstanding professional photo" can be seen as bragging. I just saw that you or anyone has anyway deleted the three files. If so, the [[:commons:Category:Rayan Hamda Barhoumi|category]] should also be removed. Is there a documented discussion about the deletion? I doubt so, because I looked up the three files when you wrote some houres ago and didn't see anything. Well, the headshot in the infobox is of no big importance in the Esperanto wikipedia. No need to upload a local file. I'm just astonished about the urge of (speedy) deleting all three file from commons. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:34, 3 jan. 2026 (UTC) == [[Rayan Hamda Barhoumi]] == Saluton ThomasPusch, Dankon pro konservi la artikolon en Esperanto pri Rayan Hamda Barhoumi. La artikolo jam enhavas bazajn informojn pri lia agado kiel aktoro, muzikisto kaj kreinto de Jackrabbit. Tamen, kelkaj informoj povas esti aldonitaj aŭ plibonigitaj, ekzemple: detaloj pri liaj interpretaj influoj (Vee Boonyasak, Jon Bernthal, Charlie Cox), kaj aliaj faktoj rilataj al lia verko kaj artistnomo. Por faciligi la aktualigon, jen ĉiuj fidindaj fontoj disponeblaj por uzado: https://filmdaily.co/indie-film/indie-filmmakers/rayan-hamda-barhoumi-building-a-universe-from-instinct-and-intensity/ https://www.indieactivity.com/rayan-hamda-barhoumi-creator-and-aspiring-actor-of-jackrabbit/ https://www.issuewire.com/rayan-hamda-barhoumi-the-french-actor-and-musician-behind-the-indie-series-jackrabbit-1835820131084785 https://lytcheess.fr/ https://www.imdb.com/name/nm15961728/ Uzante ĉi tiujn fontojn, la artikolo en Esperanto povus esti ĝisdatigita laŭ faktoj kaj referencoj. Krome, eblas konsideri la kreon de artikolo en la franca. Ĉu vi povus helpi rekte aŭ konsili pri la plej taŭga maniero por fari tion? Dankon pro via tempo kaj helpo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-40212|&#126;2026-40212]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-40212|diskuto]]) 23:58, 2 jan. 2026 (UTC) == Artikolo de la monato == Saluton. Strange aperis kiel Artikolo de la monato [[Pingvenoj]] kaj tuj poste [[Nazia Germanio]]. Mi ne bone komprenas kiel funkcias tiuj elektoj, sed mi gapas pri kelkaj detaloj: Unue dum unu monato ĉiu kiu venos al Vikipedio vidos unue la svastikon, kiu por multaj estas tikla bildo, se ne eĉ kontraŭleĝa. Mi ne kontraŭas la elekton de la artikolo, sed la bildo povus esti mapo aŭ io alia. Ĉiuokaze mi scivolas kiel kaj kiu ŝanĝis la unuan elekton post monatoj sen klara elekto. Due mi gapas ke jam estas elektitaj la artikoloj por la tuta jaro, en kiuj aperas ankaŭ Hitlero kaj grava batalo de Nazia Germanio, plus pluraj politikaj entoj elirintaj el iama Sovetunio. Estas suspektinda tiu elektado. Ĝenerale ne estas tre gravaj artikoloj inter la dekduo, escepte [[Nazia Germanio]] kaj [[Adolfo Hitlero]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:32, 3 jan. 2026 (UTC) :Dankon pri la atentigo. Mi ĵus rigardis, kaj respondis tuj en [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo]], ĉar necesas rapide ekhavi vastan bazon de interkonsento. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:52, 3 jan. 2026 (UTC) == Finnlando == Mi provis skribi pri [[sveda lingvo en Finnlando]] pli neŭtrale ol en 2022. Mi ankaŭ riparis unu eraron, kiun faris Moldur. La deviga sveda estas diversa afero en diversaj partoj de Finnlando. La loĝantoj parolas normale la anglan kun la svedaj vizitantoj, se ili estas. Ekzemple en [[Ostrobotnio]] la svedan oni instruas por reala neceso. En lernejoj de la kamparaj malriĉaj arbaraj komunumoj en orienta Finnlando la instruo de la sveda estas tute simbola - ĝi ne produktas lingvoscion tiel multe kiel en mia hejmurbo Jyväskylä. La instruistoj scias, ke verŝajne la lernantoj en la labora nek pensia aĝo neniam necesos la svedan lingvon. Estas malfacile lerni svedan en loko, kie la svedan oni parolas nur en lekcioj lerneje. Tial la instruistoj ne postulas altan nivelon. Estas klare, ke tia estas diversa afero ol instruo de la sveda ekzemple en Vaasa kaj Jakobstad. -- aldonis, sen subskribo, uzanto de konto [[uzanto:Urpola|Urpola]] je 19:11, 3 jan. 2026 (UTC) :Mi provos ene de la venonta semajno rigardi tien... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:45, 3 jan. 2026 (UTC) Ekzistas du tipoj de la deviga sveda, kaj por la tipoj estas apartaj instruistoj, kvankam ili kaj la Sveda Popola Partio de Finnlando ne asertas tion. La funkcia deviga sveda estas en tiaj dulingvaj lokoj kiel [[Jakobstad]], [[Vasa]], [[Raseborg]] kaj [[Loviisa]] farata deviga instruo de la sveda. Gxia celo estas sama kiel estas celo de la deviga finna por svedlingvaj finnlandanoj: la celo estas instrui la alian enlandan lingvon al lernantoj, kiuj necesas tiun lingvoscion. Alia tipo de la deviga sveda estas ekzemple en [[Pirkanmaa]], [[Meza Finnlando]], [[Savonio]], [[Kainuu]] kaj [[Finna Laponio]] instruata simbola deviga sveda, kies cxefcelo estas alia. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:33, 5 jan. 2026 (UTC) Ŝajnas, ke el la plej multaj altlernejoj la deviga sveda lingvo malaperos ene de 20 jaroj, kaj parte ĝi jam nun estas for, ĉar al enmigrintoj oni donas esceptojn. Tiuj esceptoj starigas la demandon, ke se enmigrinto povas funkcii en Finnlando sen la sveda, kial do finnlandano ne povus. En la baza lernejo kaj en la gimnazio la devigo verŝajne restos dum 30–40 jaroj, sed en la plej granda parto de la lando ĝi fariĝos ĉiam pli simbola. Ĝi produktas ĉiam malpli kaj malpli da reala lingvokapablo, sed ĝi ne malaperos baldaŭ. Por la Sveda Popola Partio ĝi estas memvaloro, kaj la partio kapablas konservi ĝin kiel formalan lernobjekton, eĉ se ĝi ne kapablas haltigi la malkreskon de ĝia efikeco. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 11:11, 5 jan. 2026 (UTC) [[:fi:Peter Albäck]]: La viro klarigis, ke la svedaj parolantoj de Uusimaa kaj Ostrobotnio estas malsamaj grupoj - la svedaj parolantoj de Ostrobotnio, male al Uusimaa, estas sufiĉe klare grupo, kiu diferencas de la finnaj parolantoj laŭ kulturo kaj nacia karaktero. Li diris, ke tio estas sufiĉe klara, sed ĝi estas tabuo. Mi demandis, kiel ĝi malkaŝiĝas. Li respondis, ke ĝi devenas de la konduto de la loĝantaro. -- notis, sen subskribo, [[Uzanto:Urpola|Urpola]] je 7 jan. 2026 Mi trovis en rubujo la libron ''[[Antero Vipunen]]''. El tiu libro mi unuafoje eksciis pri la volapuko kaj lernis la esperanton. Longe mi konis [[Yrjö Karilas]] nur kiel skribanto de Pikkujättiläinen kaj Antero Vipunen. Kiam mi eksciis pri lia aliaj meritoj, mi komencis miri pri tio, kial li estas do malmulte konata. Iam mi interrete legis, kial estas do. -- notis, sen subskribo, [[Uzanto:Urpola|Urpola]] je 9 jan. 2026 == Kiu estas kristano? == Mi aldonis al la paĝo [[bapto]] mencion, ke iuj ne-kristanaj grupoj havas ankaŭ bapton. Ekzemple astestantoj de Jehovo kaj mormonoj. Vi asertis, ke malbone skribita tiel, ĉar ili estas kristanaj grupoj. Laŭ mia scio ili ne estas tiaj, ĉar ili ne apogas la sankta triecon. Vi asertis, ke tamen ili estas kristanaj. Laŭ la finna Vikipedio estas postulo por tio, ke iu grupo estas kristana, tio, ke ĝi apogas la sanktan triecan kondicion. Ĉu temas laŭ vi pri tio, ke Finnlando ne estas do sekulara ol ekzemple Litovio, Svedio kaj Germanio kaj tial en Finnlando ankoraŭ oni taksas, ke grupo, kiu ne apogas la triecon, ne estas kristana? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 17:57, 6 jan. 2026 (UTC) :Eblas fortege pridubi la hipotezon ke ''ĉiu kredanto aŭ religia grupo kiu ne apogas la sanktan triecon (=triunuon) ne estus kristana''. Mi nun ne havas multan tempon por profunde enplonĝi meditadon pri tio, kaj supozeble ankaŭ ne konvinkas subtenanton de la hipotezo ke ekzemple [[PIV]] havas tute simplan difinon de [[kristanismo]], nome "[https://vortaro.net/#kristano_kdc religio, bazita sur la evangelioj]". Sed pri la teologia koncepto de [[triunuo]] aŭ trieco almenaŭ konatas ke historie estis la fortega movado [[arianismo]], nome "parto de la [[unitariismo|unitariisma]] aŭ '''kontraŭtrinitarisma branĉo de [[kristanismo]]''' (do parto de tiu branĉo de kristanismo kiu forte kontraŭbatalis ĉiun kredon je [[triunuo]]) kiu floris ekde la [[4-a jarcento]] ĝis pli-malpli la [[8-a jarcento]]." Bone, oni povus blufe kredi ke ekde la 2-a jarmilo, do ekde la jaro 1000, validus la dogmo "kristanoj ĉiuj apogas la sanktan triunuon", sed simpla rigardo al la teksto kaj kristanisma movado [[unitariismo]], nome "'''tiu branĉo de la kristanismo''' kiu, male al la trinitatismo, '''ne akceptas la dogmon pri triunuo''' kaj kelkaj unitariismaj eklezioj tute neas la rolon de dogmo en religio" montas ke subtenantoj la kristanaj eklezioj de [[unitariismo]] daŭre fortas en la 21-a jarcento, do en la 3-a jarmilo. Alia historia branĉo de kristanismo cetere estis la [[adoptismo]], kiu ankaŭ forte kontraŭis koncepton de triunuo. Sume: NE, kredo de triunuo ne necesas por esti nomata "kristano". Tio entute ne konsiderante pruvon laŭ kiu "astestantoj de Jehovo kaj mormonoj" estus kristanaj grupiĝoj. Sed jam la vasta kristanisma movado [[unitariismo]] sufiĉas por malvalidigi la hipotezon. La esperantistaj farintoj de PIV efektive saĝe elektis sian tre koncizan kaj tre simplan difinon!! --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:29, 6 jan. 2026 (UTC) ==Forigo de dosiero== Bonvolu forigi la artikolon kiun mi alŝutis dufoje: [[:Dosiero:Triumfa enirado de la Imperiestro Konstancio la 2-a en Romo, 356 p.K..png]]. Mi anticipe dankas vin.[[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 21:12, 8 jan. 2026 (UTC) {{re|Claudio Pistilli}} Principe eblas senprobleme forigi duoblan dosieron, kiun mi en unua paŝo faris, notinte "duobla kopio de Triumfa enirado de la Imperiestro Konstancio la 2-a en Romo.png - forigo laŭ peto de l'alŝutanto". Sed tiam mi konstatis ke la restinta dosiero estas anglalingva, dum la forigita estis esperantlingva. En kazo de tiu elekto, teno de la esperantlingva versio prefereblas, ĉar kiun utilon havus la angla lingvo, kiu ne estas oficiala en tiu ĉi vikipedio kaj ankaŭ ne estis en la Romia Imperio de jaro 356? Do mi ŝanĝis la du dosierojn, forigis la anglan kaj tenis la esperantigitan. Ĉiukaze nun ne plu estas duoblaj bildoj. Tamen kiel lasta demando restas al mi la dubo: kie en la paĝo de retejo "X" vi vidis ke la dosiero estas liberigita laŭ krea komunaĵo 1.0 ???? Povas esti ke estas indiko sed mi ne trovis ĝin... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:37, 8 jan. 2026 (UTC) == persona nomo Adolf == Adolf estis tre ofta vira nomo en Germanio, sed post kiam Germanio perdis 2-a Mondmiliton sub la influo de Adolf Hitler, la populareco de la nomo en Germanio malpliiĝis signife. Ekzemple, [[Kustaa Vilkuna]], post pasigado de tempo en Germanio dum kelkaj jaroj post la milito, skribis ke unu el la ŝanĝoj en germanaj personaj nomoj estas ke ekzistas neniuj knabetoj nomitaj Adolf. :Estas multaj pliaj nomoj kiuj en [[Germanlingvio]] iĝis malmodaj dum la 20-a jarcento. Sed Adolf, eĉ en knabeta formo "Adi", certe ekde 1944-45 estas la nomo kiu vekus plej da plendoj ĉe aliaj samlingvanoj ke estas krimo nomi knabon laŭ tiu persona nomo, pri kiu ĉiu ekde almenaŭ 1933 aŭtomate pensas pri Hitler: kiel povus esti signo de bonaj sentoj por sia ido nomi sian infanon laŭ freneziĝanta radikalega amasmurdisto?? Mi ne scias pri nomaj statistikoj de antaŭ 1945 aŭ antaŭ 1915, sed mi supozas ke la nomo Adolf ankaŭ antaŭe ne estis ofta, nur ke ĝi almenaŭ ĝis 1915 ne havis ofendan kromsignifon. La lasta "normala" nomportanto, pri kiu mi scias estis Adolf Dassler (1900-1978, "Adi Dasler"), fondinto de ŝufabrikejo el kiu fontos la firmao [[Adidas]], Adi-das(ler). Kompare la knabaj nomoj Heinrich aŭ Henrik, Hendrik, Henry kiel en [[Heinrich Himmler]] aŭ Josef, Jo, Sepp aŭ malnovece Joseph kiel en [[Joseph Goebbels]] estis tiom oftaj ĉe knaboj tiam laŭ mia supozo, ke la ligiĝo aŭdinte la personan nomon aŭtomate pensi pri la krima amasmurdinto ne tiom funkcias. Sincere dirite mi eĉ ne parkeras la personajn nomojn de la lastaj du militkrimuloj - laŭ mia memoro ili nur estas krimuloj "Himmler" kaj "Goebbels" (same ankaŭ "Göring", "Mengele" ktp). --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:52, 12 jan. 2026 (UTC) Mi ridas por mi mem. Lerneje ni havis instruiston Yrjö Varjanne. Unu el miaj samklasanoj diris, ke li kunligis manojn kun Yrjö Varjanne (se vi volas vidi bildon pri li, vidu: https://www.sjl.fi/paikalliset/7809780) kaj post tio lia mano odoris kiel vomajxo do, ke li devis iri necesejen kaj lavi siajn manojn. Poste mia samklasano ridis pri tio, ke mi kredis tiun rakonton. == Re:Naskis v naskiĝis == Saluton kaj bonan kaj sukcesan novan jaron. Tiu kontrolo de "n." ne devus esti tro malfacila. Kvankam mi komprenas vian zorgon pri la encicklopedio, en ĉi tiu kazo mi taksas vin tro pesimisma. Mi povos elŝuti kopion de la encicklopedio el https://dumps.wikimedia.org/eowiki/ kaj trovi ĉiujn paĝojn kun la erara antataŭigo. Simple donu al mi tempon, ĉar eĉ en la ceteraj Vikimediaj projektoj mi ne tro aktivas lastatempe pro manko da tempo pro mia laboro. Mi lastatempe pli aktivas en Vikidatumoj kiam mi eĉ aldonas etikedojn en Esperanto, precipe pri Sud-Aziaj temoj, kiel kutime. Ĝis baldaŭ.—<span style="font-family:Kristen ITC, serif;margin:0 .3em">[[user:super nabla|super n∇bl∇]]</span>([[user talk:super nabla|🪰 msg]]) 00:17, 16 jan. 2026 (UTC) :Mi tute konsentas kun la frazo «<span style="color:darkgreen;">la misoj nun estis dum plenaj preskaŭ 3 jaroj, unu aŭ du monatoj pli aŭ malpli apenaŭ faros diferencon</span>». Mi ĉiokaze klopodu solvi kiel eble plej baldaŭ.—<span style="font-family:Kristen ITC, serif;margin:0 .3em">[[user:super nabla|super n∇bl∇]]</span>([[user talk:super nabla|🪰 msg]]) 00:20, 16 jan. 2026 (UTC) ::{{re|super nabla}} Vi havos tempon. Dankon ke vi tiom fulmrapide reagis! Mi tro pigris kontroli vian aktivecon en '''ĉiuj''' projektoj, ĉar ĉiukaze gravas ke vi entute vidas mian peton (kiun vi ankaŭ povus vidi se vi tute pasive ensalutinte legas Vikipedion - kio jes estas tute nobla uzo de la projekto, neniu postulas ke oni kontinue devus redakti paĝojn). Ĉaŭ kaj ankaŭ al vi sukcesan novan jaron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:27, 16 jan. 2026 (UTC) :::Mi kontrolis ĉiujn uzojn de [[Ŝablono:Diskreta mallongigo]] kaj mi nur trovis ĉi tiun ununuran eraron: [[speciala:diff/9306934]]. :::Ankaŭ kontrolinte mian agadon dum la tago kiam mi modifis la paĝon "[[16-a de marto]]" (vi trovis la eraron tie), mi nur povas vidi tiun ununuran misan kontribuon, kium vi jam korektis. Jen la ligilo: [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/Super_nabla&target=Super+nabla&dir=prev&offset=20230319112527 ligilo]. Do mi kredas, ke ĉio bonas nun.—<span style="font-family:Kristen ITC, serif;margin:0 .3em">[[user:super nabla|super n∇bl∇]]</span>([[user talk:super nabla|🪰 msg]]) 19:51, 8 feb. 2026 (UTC) ::::Dankon al vi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:04, 8 feb. 2026 (UTC) == Pentti Hirvonen == Kiam mi estis blokita, mi skribis pri Pentti Hirvonen tie: [[Rääkkylä]]. Cxu lau vi oni devas preni la tekston for? :Mi dirus ke la ĝisnunaj tri frazoj pri la lokulo P. Hirvonen estis jam multo (neniu alia pasinta aŭ nuna lokulo menciiĝas), kaj la obsedeta fokusiĝo pri kontraŭknaloj povus facile kaŭzi ke oni entute forstrekus la pli grandan malseriozan ĉapitron (ĉiukaze la aldonoj kaj forigoj antaŭe iris tien-reen). Sed plaĉis al mi la interna ligilo al vikidatumoj, kiun pensis eniri Taylor, kaj mi el tie ankoraŭ vidigis la vivdatojn: [[d:Q5477226|Pentti Hirvonen]] (1826-1878). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:42, 17 jan. 2026 (UTC) Mi demandis, cxu la [[Sveda Popola Partio de Finnlando]], speciale ostrobotnia, igxis pli kolera en kazoj, kie oni malapogas la devigan svedan. Spertulo pri la finna politiko jesis - gxi kolerigxas pri tiaj asertoj pli facile kiel antauxe kaj la ostrobotnia grupo estas pli radikala ol la suda grupo. La parlamentanoj ne plu povas malapogi la devon sen malamo de la tiu partio, speciale la ostrobotnianoj. Sed mi ne aldonas mencion pri tio. Mi ne havas fontojn. por tio Mi aldonis fontojn pri aliaj aferoj en la artikolo [[Sveda lingvo en Finnlando]]. -- [[User:Urpola]] 2026-01-17T20:34:22 == Invitation: Bring Feminism and Folklore to your wiki == [[dosiero:Fnf as 2023 logo.jpg|dekstra|50px]] En februaro kaj marto: kampanjo [[:m:Feminism_and_Folklore_2026|<big>inismo kaj folkloro 2026</big>]] == Forigendaĵo 2026-01 == Saluton ... akumuliĝis forigendaĵo: [[:Kategorio:Tujforigendaj_artikoloj]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:31, 19 jan. 2026 (UTC) :{{farite|parte farite}} 31 malplenaj, do neuzataj kategorioj forigitaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:14, 20 jan. 2026 (UTC) == Recenzo == @[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] Bonvolu revizii ĉi tiun paĝon [[Susovan Sonu Roy]], ili metas krucvikian spam-etikedon denove kaj denove. Ĉi tiu temo havas iom da rimarkindaĵo, antaŭ kelkaj tagoj ĝi estis konservita en la germana Vikipedio. Ankaŭ mi iom plibonigis ĉi tiun artikolon. [[Uzanto:Traniala|Traniala]] ([[Uzanto-Diskuto:Traniala|diskuto]]) 10:29, 20 jan. 2026 (UTC) : Malbona konduto: :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciala%C4%B5o:Protokolo&page=Susovan+Sonu+Roy protokolo] [fakte...] :* [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q117305113&action=history Q117305113] [vidu supre: "ili metas krucvikian spam-etikedon denove kaj denove"] :* [[:m:Special:CentralAuth/সামীৰা]] (unuaga konto) :* [[:m:Special:CentralAuth/Jujucio]] (kreinto kaj globale forbarita gantopupumulo) :* [[:en:Wikipedia:Sockpuppet_investigations/Blogs19/Archive]] (tre agresema gantopupumulo, ĉefe pri "Susovan Sonu Roy") :* [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Articles_for_deletion/Susovan_Roy&diff=prev&oldid=1268941185 Wikipedia:Articles_for_deletion/Susovan_Roy] sabota fermo de forigpropono kiel "ne forigita" :* [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/Arkivo/2023/Marto#Susovan_Sonu_Roy]] (jam unufoje forigita) :* veras ke unu forigpropono estis forĵetita: [[:de:Wikipedia:L%C3%B6schkandidaten/4._Januar_2026#Susovan_Sonu_Roy_(bleibt)]] :* -> {{por}} forigo de la artikolo [[Susovan Sonu Roy]] de ĉi tiu vikio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:30, 21 jan. 2026 (UTC) ::En la germanlingva diskuto la menciindeco de la temo estis diskutita, sed ne la neŭtraleco de la artikolo, kiu ŝajnas pli suspektinda al mi. Laŭ mia impreso ĝi estas forigenda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:52, 21 jan. 2026 (UTC) :::Mi komprenas viajn argumentojn kaj ankaŭ origine dividis ilin en la unua voĉdono pri forigo de la tiam nematura teksto. Sed kvankam estas tute en ordo diskuti ĉu unufoja forigo validas por ĉiam, aŭ ĉu bonas forigi tekston pro tio ke unu uzanto pasintece agis malbone, mi nun vidas ke la esperanta teksto nun lingve estas en tute bona kvalito, mi ankaŭ ne plu dubas pro la ekstervikipediaj referencoj, ke la homo vere ekzistas, kaj se uzanto daŭre malbonkondutas, la reago estus forbari tiun uzantn, ne pro tiu agado venĝe buĉi la tekston pri kiu la malbonulo interesiĝis. Mi pro la teksto atentiĝis pri tekstoj kiel [[Haora]], [[Guvahati]] kaj [[Kolkato]], pri kanaloj [[Star Jalsha]] kaj [[Zee Bangla]] ktp, mi ĝojas ke estas iom da okazo povi kaj devi plibonigi iujn tekston pri orienta Barato, kaj mi scius ke se mi voĉdonas por venĝa forigo de la esperanta teksto pri la eble duaranga aktoro, teksto kiu nun restos en la germanlingva vikipedio, ke tiam aliaj esperantaj tekstoj pri orienta Barato jam iĝos orfoj aŭ preskaŭ-orfoj, simple ĉar pri tiu regiono estas tre malmultaj esperantaj tekstoj. Mi sinceras: mi ne volas ankoraŭ investi horojn en tiun temaron kaj volas laŭeble malmultan adagon, por ne malfermi novajn teknikajn problemojn. Sed samkiel la germanoj nun juĝis por teno de sia teksto, kun eksplicita noto ke transvikia forigoj de aliaj tekstoj sekve de spamado de unu aŭ iuj uzantoj ne estas valida kialo por buĉado de artikolo, mi same ankaŭ pledus lasi tiun temon, kiu en la nuna formo ne estas danĝera por la esperantlingva vikipedio... Do mi voĉdonas {{kontraŭ|kontraŭ}} refoja forigo, sed kiel mi skribis ne volas ankoraŭ investi multajn horojn en la temon kaj ne protestos se mi havos la malplimultan opinion ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:41, 21 jan. 2026 (UTC) == Pro-drop -lingvo == Cxu estus bone krei artikolon [[pro-drop -lingvo]]? Mi lernis tiun termon en Chat GPT. En tiuj lingvoj oni normale ne devas uzi la personpronominojn de la unua kaj la dua persono kiel subjektoj, cxar la verbomorfo sole rakontas la subjekton. ''Lauri Hakulinen'' skribis en la 1950-aj aux en la 1960-aj jaroj pri la afero, ke oni kvazau dufoje diras saman. Kiel ''minä kaivan'' (mi fosas), kvankam ankaux jam nur ''kaivan'' signifas la saman. Oni povus diri ''minä kaivaa'' (''kaivaa'' estas la neuxtrala formo, formo de la triapersono singulare). Hakulinen skribis, ke kompreneble ekzistus eventuale agi kiel ekzemple nuntempe en la sveda: la verbmorfo estus sama kun la cxiuj subjektoj. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:38, 22 jan. 2026 (UTC) :Chat GPT ĉiukaze ne estas serioza referenco. Se vi volas ekverki, havu bonajn ekstervikipediajn referencojn, kaj plej bone alilingvajn vikipediajn artikolojn, kiuj jam kelkajn semajnojn aŭ monatojn ekzistas kaj ne estas forigitaj intertempe en tiuj vikipedioj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:44, 22 jan. 2026 (UTC) :Mia antaŭa artikolo pri deviga sveda instruado estis kritikita pri la temo. Nun kiam la mensa sanproblemo iom malpliiĝis, mi skribis pri ĝi pli neŭtrale. Esperantistoj estas iagrade grupo, kiu pripensas la statuson de lingvoj, do eble estus bone, ke la Esperanta Vikipedio havu informojn pri tiu stranga politika afero. Sed eble indus dividi la artikolon pri la sveda lingvo en Finnlando en du artikolojn, unu el kiuj diskutus la formon de la sveda en Finnlando ĝenerale, lingve, kaj la alia pri deviga sveda instruado. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 20:49, 22 jan. 2026 (UTC) Laux Chat GPT mi pravas en tiu takso, ke [[Anna-Maja Henriksson]] kaj [[Mikaela Nylander]] apogas la trudsvedan je diversaj motivoj: Anna-Maja Henriksson estas forta finn-sveda naciisto kaj Nylander svedlingva finnino, kiu asertas, ke por svedlingvanoj estus malfacile vivi en Finnlando sen la deviga sveda por finnlingvuloj. Henriksson estas ostrobotnia kaj Nylander uusimaaana. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 21:07, 22 jan. 2026 (UTC) Ĉu estas bone, ke en la artikolo [[Markus-setä]] estas ligilo pri tiu anglanlingva video? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 21:07, 22 jan. 2026 (UTC) Laŭ Chat GPT, mi pravas, ke la instruado de la sveda al finnaj parolantoj konsistas el du malsamaj lernejaj fakoj, sed la instruistoj de RKP kaj la sveda ne mencias tion: Ekzistas ia deviga sveda instruado, kies celo estas doni al finnlingvaj parolantoj, kiuj bezonas la svedan (ekz. [[Jakobstad]], [[Vaasa]], [[Loviisa]], [[Raseborg]]) svedan kapablon kaj kiu korespondas al la deviga finna instruado en svedlingvaj lernejoj. Kaj aliflanke ekzistas deviga sveda instruado aliloke en Finnlando, kies celo estas nur efektivigi la mem-servantan lingvopolitikan programon de RKP, kaj la lingvokapabloj, kiujn tiu instruado produktas (kaj kiuj kutime ne estas bonaj), estas nur flanka afero. Sed nun mi devos sindeteni de skribi pri la temo en la Esperanta Vikipedio estonte. Mi skribas pamfleton pri la temo, sed la pamfleto ne apartenas al Vikipedio. == Pikku Kakkonen == Ĉu en la artikolo [[Pikku Kakkonen]] povu esti ekstera ligilo al tio: https://www.youtube.com/watch?v=0O8OvJ73s2M. Vidu la tri unuajn minutojn. Se vi vidis, rakontu. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 18:01, 23 jan. 2026 (UTC) == Sveda lingvo en Finnlando == Mi skribis al spertulo pri la finna lingvopolitiko: "La lastaj spuroj de pedagogiaj pravigoj por deviga sveda lingvo, kiaj estis prezentitaj antaŭ iom da dek jaroj kaj sufiĉe multe antaŭ tridek jaroj, jam tute malaperis kaj ĝi estas nur simbola kaj oni jam ne provas silentigi kritikon per kontraŭkritiko sed per agresema akuzado kaj insultado, laux kio la malapogantoj estas faŝismaj kaj rasistoj kontraux la finnlandaj svedlingvanoj." Respondo al mi: "Ĝuste. La nuna deviga sveda lingvo tute transiris en la simbolan kaj politikan sferon, kaj ĝia legitimigo jam ne baziĝas sur iuj lernaj aŭ pedagogiaj celoj. La finnlingvanaj baz- kaj mezlernejanoj lernas la svedan ecx pli malmulte ol en viaj lernejaj jaroj, sed la apogantoj de la deviga sveda ne plu taksas tion kiel probleme. La apogantoj de la deviga sveda ne plu provas aferece diskuti pri la afero kun la malapogantoj sed nur asertas, ke la malapogantoj estas rasistoj kaj fasistoj." [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:18, 26 jan. 2026 (UTC) :La apogantoj ne plu zorgas pri tio, kiom la lernejanoj kaj sxtudantoj lernas la svedan, sed por ili estas grava simbolo, ke la lernejanoj kaj sxtudantoj iom la svedan lernas ecx simbole. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:29, 26 jan. 2026 (UTC) Cxu vi taksas, ke mi ne estas vandalo sed tio ne sxangxigas tion, ke mi estas problema uzanto? Kaj nun mi havas la lastan eblon montri, ke mi povas aktive partopreni al la farado de la esperanta Vikipedio? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 13:35, 27 jan. 2026 (UTC) :Nu, vi pasintece tre ĝene vandalis, kaj sendube estas iuj (ekzemple uzanto Surfo), kiuj ne facile forgesas la pasinton. Tiun neforgesemon pri pasintaj misfaroj vi nur povas renkonti per aparte singarda, modela kaj konstruema agado nun, kaj esperi ke iam ankaŭ la skeptikuloj komprenos ke pasinteco ne egalas al nuntempo. Sed se homo (Taylor 49) klare esprimas ke tiu ne volas ricevi mesaĝojn de vi, ĉar tiu ne opinias la lingvopolitikon de najbara lando Finnlando sia fokusa temo, tiam "singarda kaj konstruema agado" de vi estas centprocente respekti tiun klaran esprimon kaj vere '''tute''' ne meti notojn al ties diskutpaĝo. Mi ne esprimus min tiom draste kiel Taylor: por mi la kultura politiko de Finnlando same interesas kiel tiu de la 192 aliaj membraj ŝtatoj de UN. Mi havas finnlingvajn kaj svedlingvajn finnlandajn amikojn kaj la temo ne estas tute fremda al mi. Sed ankaŭ mi havas ankaŭ aliajn temajn fokusojn en vikipedio kaj sentas mankon de tempo por iuj vikipediaj konstruejoj - do ankaŭ mi ne detale reagos al ĉiu temeto, kvankam mi iam legos ĉiujn notojn. Do por mi estas bone, se vi sen vandalismo kaj sen troigita obsedo pri iuj malseriozaj temoj konstrueme redaktos vikipedion kaj evitos estontajn forbarojn de iu nova konto, ke vi faros viajn redaktojn laŭeble laŭ ĉiuj vikipediaj normoj, do kun intervikia ligiĝo (por tio necesas ke vi ne estas forbarita en vikidatumoj), kun normalaj esperantaj supersignoj, ne iuj x-kodoj, kaj normalaj teknikaj skribaĵoj, normalaj eksteraj ligiloj, normalaj uzoj de informkestoj kaj navigiloj, kaj senca uzo de ekstervikip4ediaj referencoj - simple ĉio kion mi deziras ankaŭ de ĉiu alia uzanto kiu jam pli ol du semajnojn umas en Vikipedio kaj jam ne plu estas tute nematura ekkomencanto. Ĉar daŭre ripari tion kion vi ekredaktus malmature estus tro por ĉiu alia uzanto. Jes, vi nun havas eblecon montri, ke mi povas aktive partopreni al la farado de la esperanta Vikipedio, kaj facile povas esti ke tio estas la lasta ŝanco. Saĝe uzu tiun ŝancon, ĉar klaras ke estas multaj homoj en Vikipedio kiuj ekstreme bone memoras la agojn de antaŭaj monatoj kaj jaroj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:54, 27 jan. 2026 (UTC) ::Cxu vi taksas, ke en la artikolo [[Yrjö]] ne estas bone pli prezice rakonti fono de la mencio? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 16:52, 27 jan. 2026 (UTC) :::La "fono de la mencio" estas, ke Yrjö estas nacilingva, pli ekzakte finnlingva variaĵo de la nomo "Georgo". Punkto. Kun referenco, laŭ mia persona juĝo estas tolereble aldoni viajn du frazojn ''"Slange ĝi fine de la 20-a jarcento ekhavis negativan [[konotacio]]n: la vorto yrjö signifas [[vomaĵo]]n. Tiun signifon supozeble peris la onomatopoa aŭ deskriptiva fonetika prononco de la vorto"'' kun referenco, kiel estas nun. Sed oni povus same ankaŭ formeti la slangan kromsignifon - kiu ŝajne inter la esperantistoj pli forte interesas kaj amuzas vin ol iun alian. Sed bone, du frazoj ne tute komence de la teksto kun referenco estas en ordo. Laŭ mi ne necesas ankoraŭ multon maĉi en tiu teksto: principe oni lasu ĝin trankvile, ne plu redaktu ĝin. Se vi volas, faru tekston pri [[Georg Zacharias Forsman]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:09, 27 jan. 2026 (UTC) :# ''Pyhä Georgios kääntyisi haudassaan, jos tietäisi, mihin tarkoitukseen nimeänsä on jo vuosikymmeniä käytetty. Kun suomalainen yrjöää, hän oksentaa'' (https://yle.fi/a/3-8413804). ::Sankta Georgo turnus sin en sia tombo, se li scius, en kiu celo lian nomon oni jam jardekojn uzis lian nomon. Kiam finno georgas, li vomas. ::::Libro de [[Kaisa Häkkinen]] mencias, ke nomi vomajxon "yrjö" verŝajne devenas de la priskriba prononco de la vorto. ::::[[Yrjö Sakari Yrjö-Koskinen]] [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:14, 27 jan. 2026 (UTC) ::::: Jes, fakte: Georg Zacharias Forsman identas al [[Yrjö Sakari Yrjö-Koskinen]]. Tiam alidirektilo estas bona helpo, ĉar ruĝa ligilo donus falsan impreson ke teksto pri la temo ankoraŭ mankus. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:39, 1 feb. 2026 (UTC) ::::::Laŭ Kimmo Kiljunen, la flagkonflikto inter Indonezio kaj Monako povus esti solvita tre elegante per lasado de Monako cedi: ĝi povus revenigi sian malnovan diamant-ornamitan flagon. Tio estus vere originala kaj memorinda. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 00:03, 6 feb. 2026 (UTC) :::https://eo.wiktionary.org/wiki/Yrjö https://eo.wiktionary.org/wiki/yrjötä :En la finna Vikipedio mi demandis, cxu estas bone difini Sibelius kiel finn-svedo - li heredigxis el finnlingvanoj, kiuj sxangxigis la lingvon. Iu respondis, ke supozeble oni povas difini do - multaj svedlingvanoj en Finnlando heredigxas el finnlingvanoj, speciale en [[Uusimaa]] kaj cxar oni ne nuntempe oficiale difinas tiun pozicion aliel ol laux la lingvo, oni povus uzi la vorton finn-svedo pri Sibelius. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:13, 27 jan. 2026 (UTC) "Ĉu oni devus forigi la porfinnlingvanan devon lerni la svedan el lernejoj estis tra jardekoj unu el la plej malfacilaj demandoj en la politiko de Finnlando." Tio estas kerna mencio en la artikolo [[Sveda lingvo en Finnlando]] en la sekcio "Deviga instruo de la sveda". [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:32, 1 feb. 2026 (UTC) Eble estas pli bone por homoj kiel mi rezigni esperon. Forigi la devigan svedan lingvon estas kiel revenigi Karelion - ekzistis unu ŝanco por tio komence de la 1990-aj jaroj, sed tiu sola ŝanco estis malŝparita. Tamen, vidu ankaŭ [[sveda lingvo en Finnlando]] == MediaWiki:Linkshere == La paĝo [[MediaWiki:Linkshere]] bezonas redakton. Rompita ligilo al ekstera servo estas forigenda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:43, 1 feb. 2026 (UTC) {{re|Taylor 49|Tlustulimu|LiMr}} Ŝajnas ke tiu temo ankoraŭ ne traktiĝis. Mi vidis pri antaŭa adapto en decembro 2017, diskutita [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo/2017/12#Ripari_ligilon|ĉi tie]]. Kaj evidente, la ligilo al ekstera servo estas nun rompita. Sed simple forigi ĝin, ne anstataŭigi ĝin per pli bona ligilo, havas grandan riskon esti fuŝa ago. Ĉu iu havas bonan ideon, kion eblus rekomendi en la situacio? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:00, 7 feb. 2026 (UTC) : Risko de "fuŝa ago" forestas. Mi rekomendas simple formeti ĝin: <pre> La jenaj paĝoj ligas al '''[[:$1]]''': Eksteraj iloj: [https://linkcount.toolforge.org/?project=eo.wikipedia.org&page={{urlencode:{{{1|$1}}}}} kvanto da ligiloj], [https://templatecount.toolforge.org/index.php?lang=eo&namespace={{NAMESPACENUMBER:{{{1|$1}}}}}&name={{PAGENAMEE:{{{1|$1}}}}} kvanto da transkluzivigoj] </pre> : [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:32, 8 feb. 2026 (UTC) La paĝo/servo evidente misfunkcias. Mi devas simple viŝi la enhavon, ne konante la sekvojn, sed faras tion laŭ la rekomendo de Taylor, ĉar ne fari ion ankaŭ estus malbone. Raportu kiam vi rimarkos nedeziratajn flankefikojn. Eblas ĉiam ĉion malfari... --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:15, 8 feb. 2026 (UTC) Nenio fuŝiĝis ĝismorte, tamen la servo [[MediaWiki:Linkshere]] povus esti iomete pli utila kun la enhavo proponita supre. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:34, 10 feb. 2026 (UTC) Do tiel ĉi? Bv. rekontroli kaj konfirmeti. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:38, 10 feb. 2026 (UTC) : Estis ERARO, lingvokodo estu "eo", ne "en". [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:49, 10 feb. 2026 (UTC) Do nun, ĉu? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:55, 10 feb. 2026 (UTC) : {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:56, 10 feb. 2026 (UTC) == [[Rita Süssmuth]] == Hazarde mi vidis, mi eĉ ne scias ĉu vi jam rimarkis, ke hodiaŭ mortis la germana politikistino [[Rita Süssmuth]]. Mi nur volis enigi la mortoinformon en ŝian artikolon kaj rimarkis ke teksto pri ŝi ankoraŭ tute ne estis. Do, kvankam nur restis al mi malmultaj momentoj da Vikipedio umado, mi sekve komencis artikolan ĝermeton. Sed ĝi vere estas tro malplena. Ĉu mi povas peti vin almenaŭ duobligi la frazojn de 2 al 4 kaj ŝanĝi la ĝermeton al deca ĝermo?? Salutas [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 22:01, 1 feb. 2026 (UTC) :Mi nur nun venas al tiu temo, kaj konstatas ke intertempe jam vi sukcesis "ŝanĝi la ĝermeton al deca ĝermo". Do mi nur iomete aldonetas pri la infanaĝo, aldonas ligilon pri la ministerio 1985-1988, kaj krome lasas la biografion tiom nepreciza kiel vi faris, ĉar evidente aldoni detale, kiam ekzakte ŝi translokiĝis de kiu urbeto en Vestfalio al sekva, kaj kiam sekvis kiu docenta posteno al alia, ne aldonus signifan plusvaloron al ne-eŭropa aŭ ne-vestfalia esperantlingva leganto. Do mi pardonpetas mian malfruan aliĝon al tiu paĝo, kaj dankas pro la kreo de la teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:40, 8 feb. 2026 (UTC) == [[muzeo Henryk Jan Dominiak pri miniatura profesia arto en Tychy]] == Hallo Thomas, ich habe gesehen, dass Du den Schnelllöschantrag von Johannnes89 entfernt hast. Ist Dir bewusst, dass es sich dabei um ein LTA-Projekt handelt? [[:wikidata:Q48851673]] existierte bis mitte Dezember in 106 Sprachversionen + plwikivoyage. Die Konten, die den Artikel hier im wesentlichen erstellt und bearbeitet haben, sind global geschlossen. Der Artikel wird vermutlich den Benutzer wieder anlocken. Möchtest Du diesen Artikel wirklich im Projekt behalten? Viele Grüße [[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 00:25, 5 feb. 2026 (UTC) :Darüber hinaus möchte ich Dich auch informieren, dass in Kürze der Großteil der Fotos auf Commons gelöscht wird. Es beginnt mit Uploads der Sockenpuppen, die bereits gesperrt sind. Gemäß der policy zu WMF-Bans sollte dieser Artikel hier eigentlich auch verschwinden, die Konten [[User:Krzysiek2224]] und [[User:Kwarcoaa12311111]] sind als LTA-Socken bereits seit Dezember global geschlossen. [[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 14:25, 5 feb. 2026 (UTC) ::{{re|NDG}} Der Artikel ist auf Esperanto sauber geschrieben, enthält keine Sprachfehler oder Murks gemäß der Wikipedia-Syntax, und ist stilistisch insgesamt untadelig. Wenn er automatisch übersetzt wurde, war das eine außergewöhnlich gute Computer-Übersetzung, die meisten Artikel, die hier auf den Index der möglicherweise zu löschenden Artikel gelangen, haben ein unvergleichlich schlechteres Niveau. Es kann ja sein, dass die Menschen, die diese Ex-Konten benutzt haben, keine Computer-Übersetzung herangezogen haben, sondern z.B. einen Esperanto-Autor in Tychy um die qualifizierte manuelle Übersetzung gebeten haben. Es gibt relativ viele Esperanto-Sprecher in Polen, diejenigen davon die in Wikipedia mitarbeiten, haben in der Regel Spezialinteressen und haben keine Lust, die grundlegenden Artikel über Städte auf ein gutes Niveau zu heben oder zu halten, es ist etwas nervig, wenn dann nationalistische Polen feststellen dass deutsche, litauische oder ukrainische Wikipedianer die Arbeit über polnische Städte auf Esperanto übernehmen und in Diskussionen ein Tenor rüberkommt wie "diese Leute haben uns gerade eben 1939 genügend Leid angetan, da ist es ganz gut dass sie 2026 Wiedergutmachung leisten" (so etwas killt natürlich den letzten Funken Mitarbeitsbereitschaft). Aber es gibt keinen Anlass, einen sauber geschriebenen Artikel zu löschen, nur weil dieselben Konten noch 105 andere Sprachversionen geschrieben haben, die vielleicht sprachlich minderwertig waren oder zumindest allein die Zahl an Sprachversionen "hochverdächtig" ist. Ich habe keine Ahnung, wer hinter [[User:Krzysiek2224]] und [[User:Kwarcoaa12311111]] stecken könnte, und ich kann nicht genügend Walisisch, Kroatisch oder Polnisch, um die Qualität dieser Sprachversionen zu beurteilen (ich spreche fließend Litauisch und kann daher die lettische Version verstehen, aber ob dort Grammatikfehler versteckt sind oder wie der Sprachstil ist, kann ich ebenso nicht beurteilen). Aber in der Esperanto-Version gibt es höchstens kleinere Verbesserungsmöglichkeiten, einzelne lateinische Wörter durch normale Esperanto-Wörter zu ersetzen, und ich persönlich würde auf das Hugo Boss-Emblem als "Kunst" verzichten und auf den Luftwaffenoffiziersdolch unten. Aber das sind Kleinigkeiten. Es ist möglich, einen Antrag auf Löschung eines an sich guten Artikels allein aus Solidarität zu "WMF-Bans" zu stellen, aber ich habe den Grund für mich nicht als hinreichend schwerwiegend empfunden, das jetzt selbst anzuleiern. Ich weiß natürlich nicht, ob ein Verbleib des Themas auf Esperanto, Walisisch, Kroatisch, Lettisch und Polnisch "den Benutzer wieder anlocken" wird - aber ich denke, wenn der Artikel in den Sprachen sauber geschrieben ist (ich hätte den Verdacht, dass die Autoren muttersprachlich Polen sind, daher hätte ich Zweifel an der Qualität des walisischen Artikels, aber das müssen die Walisen entscheiden), stört er eigentlich keinen. Er preist wohl nichts großmäulig an, was gar nicht wirklich existiert, und ist für mich nicht als Fake-News zu erkennen... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:57, 6 feb. 2026 (UTC) :::Es gibt nicht "die Autoren", es gibt eine einzige [[:en:User:Wikinger|Person]], die das über Jahre hinweg gemacht hat. Magst Du aktuelle Beispiele des Wirkens? [https://sw.wikipedia.org/wiki/Maalum:Michango/Siegen_Heilen] [https://de.wikipedia.org/wiki/Benutzer:Knergy/Tansania-Troll] [https://muddyb255.wordpress.com/2025/06/22/a-cry-for-help-and-a-timely-rescue-on-swahili-wikipedia/] Diese Person lässt nichts übersetzen. [[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 17:08, 6 feb. 2026 (UTC) == Ceditaj areoj == Cxu vi taksas, ke neniom da sameco havis movigo de la germanoj kaj finnoj de ceditaj areoj? Mi legis en [[Otavan iso tietosanakirja]], ke en aro de la milionaj rifuĝintoj ktp. en la mondo la movopopolo de Finnlando (finne ''siirtoväki'') estas tiel en speciala pozicio, ke gxi ne perdis ecx parte siajn civitanajn rajtojn kaj por gxi oni faris aktiva pormovopopolan politikon. Mi skribis en tio en la artikolo [[fi:siirtoväki]] kaj demandis en la finnvikipedia babilejo, cxu la movigo de la germanoj el la ceditaj areoj de Germanio havis samajn trajtojn kiel la movigo de la germanoj el la orientaj areoj. Unu uzanto skribis, ke al lia menso ekstaris jxus tiu demando, kiam li legis mian redakton en la artikolo kaj la komparoj inter de tiuj aferoj oni ne multe faris sed radie iu, laux lia memoro ''Pirkko Sallinen-Gimpl'' komparis ilin kaj diris, ke la aferoj estis samtipaj kaj tiaj, ke la logxantaro de la ceditaj areoj konservis siajn tutajn civitanajn rajtojn. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 14:16, 6 feb. 2026 (UTC) Vidu [[Grandlago de interna Finnlando]]. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 13:18, 7 feb. 2026 (UTC) == Yrjö == Vidu denove [[Yrjö]] [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:45, 17 feb. 2026 (UTC) Finna spertulo pri la trans-homoj diris, ke tio estas vere, ke en Usono oni uzas la longecon de etendita peniso unu colo kiel kritero, cxu oni povas difini infanon kiel knabo. Kaj aliel kirurgo fortrancxas la penison, metas gxin al rubujo kaj igxas la infanon al knabino. Mi pensis: cxu tio estas vere se nur urbana legendo? Sed tiu spertulino diris, ke estas vere. https://eo.wiktionary.org/wiki/hihhuli Oni diras, ke Finnlando estas lando malriĉa je naturaj rimedoj. Ĉu tio estas vera? Akvo estas multe pli valora natura rimedo ol oro, arĝento kaj nafto == [[:Kategorio:Komunumoj de Provinco Mantova]] == Saluton. Mi vidis ke vi hieraŭ komencis adapti kaj ampleksigi la tiam grandparte senesperajn tekstojn en la kategorio "Komunumoj de Provinco Mantova" al espereble finaj kontentigaj artikolaj ĝermoj. La laboro ĝis nun nur trione aŭ kvarone estas farita. Mi enkroĉiĝis kaj ĉe iuj tekstoj, komencinte komence de la alfabeto, kompletigis la informkestojn, ĉar en tiuj paĝoj vikidatumaro estas manka. Tio konsiderindas subteno al via laboro: nur atentu ke vi ne akcidente viŝas iujn el miaj ĵusaj redaktoj, kiam vi plulaboros! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:03, 21 feb. 2026 (UTC) ==Uzado de artikolaj diskutpaĝoj pri ruĝaj ligiloj== Propono sur diskutpaĝo ĉiam estas demando al la komunumo, "Ĉu estas interkonsento pri ĉi tio?" Lastatempe vi faras multajn proponojn nigrigi unuopajn ruĝajn ligilojn laŭ argumento, ke dum x jaroj neniu volis fari artikolon, aŭ simile. Sed la demando, ĉu estas interkonsento ke la manko de intereso por fari artikolon estas kialo por nigrigi ligilon, jam estas respondita nee ĉe [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo#Ruĝaj kaj bluaj ligiloj]]. Mi taksas ke la ripeta farado de jam respondita demando estas malhelpa por la funkciado de la vikipedia komunumo kaj impresas, kvazaŭ vi volas trudi neinterkonsentitan regulon al Vikipedio. Mi esperas ke vi ĉesos ĝin. Eble konfuzis vin tio, ke estas interkonsento por nigrigi certajn ligilojn - precipe tiujn, pri kies temoj oni ne povus verki vikipedian artikolon eĉ se oni volus. Eble vi supozis ke tio pravigas amasan nigrigadon kian vi antaŭe faradis. Sed simple ne estas multaj ligiloj en Vikipedio, pri kiuj interesato ne povus verki artikolon. Kaj eble vi demandas, "Kion do mi estus devinta fari, laŭ vi?". Jen. Vi ĉiam estus povinta, kaj teorie ankoraŭ povas, bonorde proponi vian principon. Ion tian: :::::<small>"Mi komprenas ke aliaj vikipedioj kaj pluraj anoj de la Esperanta vikipedio uzas ruĝajn ligilojn por indiki temojn, pri kiuj oni povus verki artikolon. Mi ankaŭ komprenas ke iuj ruĝaj ligiloj aŭtomate fariĝas bluaj ligiloj kiam la koncerna artikolo kreiĝas. Tamen mi pensas ke estus pli bone uzi ruĝecon kiel kontrolilon, por scii ke oni mistajpis la celon de la ligilo. :::::Jen estas kialoj por pensi ke ne multe utilas indiki temojn, pri kiuj oni povus verki artikolojn: _______. Jen estas kialoj por pensi ke ne multe utilas havi aŭtomatajn ligilojn al novaj artikoloj: ______. Jen estas kialoj por pensi, ke mistajp-kontrolilo por ligiloj utilas pli: ______. Jen estas kialoj por pensi, ke la ekzisto de tro multaj ruĝaj ligiloj malpliigas ilian utilon kiel mistajp-kontrolilo: _______. Kaj jen estas kialoj por pensi, ke simila plibonigo de la kontrolado de mistajpoj ne eblas alimaniere: _______. Ĉu do estas interkonsento ne plu uzi ligilojn por aliaj temoj, ol tiuj kiuj jam havas artikolon aŭ antaŭvideble baldaŭ havos?"</small> Se vi estus farinta tian proponon en ĝenerala diskutejo, kaj multaj vikipediistoj estus respondintaj, kaj preskaŭ ĉiuj respondoj estus favoraj, esperinde ĉiuj respektus tion kiel interkonsenton de la Esperanta vikipedio. Vi povus fari la provon se vi volus. Aŭ vi povus ŝpari al vi ĝenon kaj akcepti ke ligiloj estas kontribuoj al Vikipedio, kiuj al vi persone ne utilas, sed kiujn vi ne tial rajtas detrui. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:19, 23 feb. 2026 (UTC) ::Por malhelpi la kontribuadon de enhavo al vikipedio, oni devas havi interkonsenton, ke la enhavo estas problema. Ĉu io en tiu principo estas malklara aŭ malprava laŭ vi? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:57, 6 mar. 2026 (UTC) == Lestadianismo / kontraukoncipo == Ĉu la artikolo pri lestadianismo kaj kontraukoncipo nun estas neuxtrala? -- [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 16:11, 23 feb. 2026 (UTC) En 2007, kuracisto prezentis deklaron pri mi al la oficejo de deviga militservo, kiu legis ion similan al: La persono havas severan epilepsion, pro kiu li estas traktata en la Centra Hospitalo de Centra Finnlando. Li ankaŭ ricevis diagnozon de la sindromo de Asperger. Do ne estas tute realisme, ke li povus plenumi militservon. Pro ĉi tiu kialo, mi kredas, ke li devus esti sendevigita de militservo. -- [[Uzanto:Urpola|Urpola]] == "Ŝablono:Tradukita" -> "Ŝablono:Trad" == Mi reaktivigis la diagnozajn katojn en [[Ŝablono:Tradukita]]. Tamen ĉi-foje eblas eviti ilin per transŝalto al la nova [[Ŝablono:Trad]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:09, 28 feb. 2026 (UTC) :La nova {{ŝ|trad}} je supraĵa rigardo aspektas bona. Mi nur ŝatus ĝenerale havi unu plian artikolon en la frazero «...teksto el la artikolo "ekzemplo" en '''la''' angla vikipedio», sed tio estas certe kosmetikaĵo. Mi vere esperas ke fine de la testado elvenos stabila solvo - dankon pro la penoj! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:36, 28 feb. 2026 (UTC) :: {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:43, 28 feb. 2026 (UTC) ::: Ĝuste tiel, dankon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 28 feb. 2026 (UTC) == Genetikaĵoj == Tion diris ankaux sveda historispertulo, ke estis en Finnlando kaj la svedparolanta normala popolo, kies plejo estis ankaux genetike sveda kaj la svedparolanta nobelaro, el kies plejo estis posteuloj de lingvosxangitaj finnoj. Sed alia klarigis, ke grandparte de la svedlingva normala popolo en [[Origina Finnlando]] kaj [[Uusimaa]] estas genetikeb finna.[[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 09:23, 1 mar. 2026 (UTC) == Forigendaĵo 2026-03 == Saluton ... akumuliĝis forigendaĵo: [[:Kategorio:Tujforigendaj_artikoloj]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:15, 4 mar. 2026 (UTC) == Uusimaa == Cxu estu ankaux en esperanto diversaj du artikoloj pri tiuj temoj: * https://en.wikipedia.org/wiki/Uusimaa_Province * https://en.wikipedia.org/wiki/Uusimaa Mi provas finigi la pensadon pri la deviga sveda. Mi faros tamen plu unu redakton en [[Sveda lingvo en Finnlando]] Klasike oni diras, ke la svedia sveda kaj la finnlanda sveda estas kiel la brita angla kaj la usona angla. Pri vere granda parto tio certe estas tute realisme dirita. La gramatiko estas preskaŭ sama, same kiel en la kazo de la brita kaj usona angla. En la vortaro estas inter la svedia kaj finnlanda sveda iomete pli diversecoj ol inter la brita kaj usona angla. En la prononco la diverseco estas klare pli granda ol en la skribaĵo, sed ĉar la diverseco estas precipe en la intonacio, ĝi ne multe malhelpas la komprenon inter la du lingvaj variantoj - same kiel en la kazo de la brita kaj usona angla. Tamen en la finnlanda sveda mankas aspiro de k, p kaj t. En vere multaj kazoj ekzistas anstataŭ tia longa k, p aux t, kiuj estas tipaj al la finna - tia eco estas fremda al la svedia sveda, sed normale ĝi ne malhelpas la komprenon. La diferencoj inter la finnlanda kaj svedia sveda peris kaj la influo de la finna kaj tio, ke ne aranĝis ĉiuj samaj ŝangxoj kiel en la svedia sveda. En la finnlanda sveda mankas tonaleco - normale en la sveda la vortoj axel (ŝultro) kaj aksel (akŝo) diferencas kun si aliaj laŭ la melodio, sed en la finnlanda sveda ne estas tiu diferenco. Esceptoj estas iuj vere arkaiaj finn-svedaj dialektoj en kamparo de la svedparolanta Ostrobotnio - ili povas esti malfacilaj kompreni por la svedoj kaj eĉ por la aliaj svedlingvaj finnlandanoj. Ekzemple en la dialekto de Närpes ekzistas tri gramatikaj kazoj kiel en la germana. Tian dialekton uzas ekzemple Ida Asplund en iuj el siaj kantoj. La alanda sveda estas kompromiso inter la finnlanda sveda kaj la svedia sveda. En Svedio oni iam humure uzas pri la finnlanda sveda la vorton muminspråk (muminlingvo). Tiu esprimo iĝis, kiam en Svedio televide aperis serio pri mumintroloj, kie la svedlingvaj voĉaktoroj estis finnlandanoj kaj tial parolis finnlandan svedan. La svedaj rigardantoj komprenis la grandan plejon el la parolado de Mumin-figuroj sed miris pri ilia stranga prononco. En norda Svedio la sveda en finnpleja areo kiel Haaparanta kaj Komunumo Övertorneå havas iom da samajn trajtojn kiel la finnlanda sveda. --urpola je 2026-03-08 == Elkorajn dankojn == Mi volas esprimi mian feliĉon scii ke ekzistas homoj kiuj vere kontribuas kun Esperanto kaj Esperanta Vikipedio. Mi verdire sentas mian koron eksplodi pro la amo kiun mi verkas artikolojn ĉi tie kaj pri la apogo de veraj sinceraj batalantoj tiel kiel vi. Ricevu fortan ĉirkaŭbrakon pro ĉiuj viaj klopodoj. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 23:27, 4 mar. 2026 (UTC) : {{s}}. Estas pena laboro detektive spuri bonan argumentadon por ĉiuj fotoj pri kiuj povas ekesti duboj, sed jes estas la ideo ne simple tujforĵeti ĉion se oni ne jam kontentas pri la kvanto kaj kvalito de la argumentado, sed sencas alvoki laŭeble en tiuj kazoj plibonigi la kvanton kaj kvaliton de la argumentado - se tio eblas, kompreneble, alikaze forigo ankaŭ estas akceptebla. Vi vidis, ke mi hodiaŭ traktis la dosierojn 1 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], 2 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], 3 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], 4 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] kaj 5 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] - pri tiuj la argumentado devus esti sufiĉa. Sed mi ne scias ĉu mi morgaŭ ankaŭ sukcesos pri savo de 2 aŭ 3 dosieroj, kaj ne scias ankaŭ kiom da tempo restas, ĝis iu alia administranto eble pli draste forigas ĉiujn ceterajn. Sed forigoj, aparte de dosieroj, ne apartenas al la ŝatataj administraj taskoj. Tial povas esti ke ankoraŭ estas bona ŝanco savi ĉiujn pri kiuj kunskrapeblas sekveblaj informoj pri eldono antaŭ 100 jaroj aŭ morto de konata kreinto plej bone antaŭ 100 jaroj, kaj en EU fakte sufiĉas 70 jaroj post morto... Se vi havas aŭ povas kunskrapi bonan argumentadon pri plia dosiero, nepre faru tion kaj indiku ĝin al mi, tiam mi povas rigardi vian argumentadon kaj povas pli facile forpreni la ŝablonon pri tujforigo ol kiam mi mem devas elfosi ĉiujn detektivajn detalojn... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:50, 4 mar. 2026 (UTC) ==Kontraŭrajtaj dosieroj== [[Dosiero-Diskuto:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Ĉi tie]] vi menciis, ke "malmultaj administrantoj trovas tempon por vere forigi ilin, aŭ pli bone por mem enketi ĉu la argumento pri neceso de forigo konvinkas lin aŭ ŝin, kaj nur forigi kiam li aŭ ŝi estas konvinkita pri la forigo". Pri kio, laŭ vi, vi devas konvinkiĝi? Ĉu manko de pruvo de laŭleĝeco ne estas memevidenta? Aŭ ĉu vi ne komprenas, ke pruvo de laŭleĝeco estas respondeco de la alŝutanto? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:06, 6 mar. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Vi pravas el formala vidpunkto, ke dosiero kun nesufiĉaj informoj povas tuj forpreniĝi. Sed ĉi tie temas parte pri dosieroj, kiuj estas tute utilaj kaj bonordaj en Vikipedio, ĉar signife pli aĝaj ol 100 jaroj, nur ke la alŝutinto ne sukcesis sufiĉe konvinke pruvi tion. Ekzemple la [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]], presita reproduktaĵo de [https://www.posterazzi.com/philip-ii-of-macedon-n-382-336-b-c-king-of-macedon-359-336-b-c-stipple-engraving-english-1807-poster-print-by-granger-collection-item-vargrc0007044/ de nekonata presisto publikigita en 1807] - pluraj kopioj cirkulas en la interreto, ĉiuj estas [[publika havaĵo]] pro la aĝo de la origina reproduktaĵo. Viaj protestoj aspektas kvazaŭ la tujforigo anstataŭ iom-post-ioma revizio kaj tiam forigo punus kaj dolorigus la alŝutinton, sed fakte ĝi domaĝas la projekton kaj ĝenas la forprenantan administranton, se tiu ne investas ĉiam ankoraŭ privatan tempon por serĉi laŭeble bonan anstataŭaĵon. Pri [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] tutsimila bildo ne ekzistus en la komunejo, oni povus anstataŭe meti iun tute alian bildon kiun la forprenanta administranto devas mem elserĉi, sed pri iuj sen bona argumentado forigendaj, sed kun dokumentita pruvo facile teneblaj bildoj ne estas bonaj anstataŭaĵoj, kaj vere la forpreno tute ne sencas SE iu pretas esplori la fonton kaj pretas pruvi ke bildo vere senkonteste estas pli ol 100-jara. Pri bildo de 1807 tio estas nekontestebla. ĈU iu iam havos la tempon fari tion estas la demando, mi nun povis sukcese esplori pri 5 bildoj, eble antaŭe jam pri 1-2, mi eĉ ne havas nottaglibron pri tiuj agoj, kaj ne garantias ĉu mi entute ankoraŭ povos savi 1, 5 aŭ 10 pliajn - tial mi urĝe alvokas al la alŝutinto laŭeble multajn kazojn de malnovaj bildoj mem trovi kaj dokumentigi, ĉar certe la forigo de la aliaj iam okazos. Nur mi konscias se mi nur sukcesas pri kvin sondadoj en unu tago, la alŝutinto eble povas sukcesi pri 10, ne pri ĉiuj en du horoj, tial mi pensas ke laŭvorte "tuj" forigi estus tro hektike. Nur pro tio mi nun ne hektikas. Sed mi tute konsentas kun vi, ke la aliaj dosieroj kiujn vi proponas por tujforigo, estas altgrade dubindaj, kaj garantiite ne ĉiuj estos pruveble pli ol 100-jaraĝaj. Tial mi lasis ilin en la ujo pri ebla "tujforigo", kaj fidas pri tio ke kvankam ĝi estas rubujo ni kutime nur malplenigas la rubujon ĉiun monaton aŭ ĉiujn du. Do vi pravas el formala vidpunkto, sed tiu vidpunkto estas pli detrua ol estas saĝe, kaj vi pravas ankaŭ en parto de la dosieroj tute konkrete - sed sencas tion detale esplori kaj revizii antaŭ forigo, ĉar kvankam oni ankaŭ povas fari tion post forigo, tiam estos multe pli malpraktike fari. Mi certas ke ne estas danĝero pri jura verdikto kontraŭ la esperanta vikipedio se tiuj bildoj ankoraŭ atendas celatan revizion tri aŭ ses tagojn, tri aŭ ses semajnojn - nur gravas ne entute forgesi ilin. Tial fakte vi pravas pri tio marki ilin kiel altgrade dubindaj, pro tio ke vere la dokumentado ĝis nun estas manka, kaj eble eĉ estas pli sobra via propono simple tuj forĵeti ilin kaj ne atenti pri vakuoj kiuj restos en tekstoj - tio kompreneble estas multe pli tempoŝpara ol longe esplori. Sed baze mi estas konvinkita ke nia tasko de vikipediistoj estas peni laŭeble ne tro facile forĵeti materialon de kontribuantoj, se klaras ke la materialo estis bonintence alŝutita/aldonita, kaj la kritiko nur celas formalaĵon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:18, 8 mar. 2026 (UTC) ::Via revizio estas tre bonvena, se vi faros ĝin. Ankaŭ eventuala revizio de la alŝutinto estas bonvena. Sed vi havas multajn eble pli valorajn aferojn por fari, kaj ĝis nun la alŝutinto montris nenian indikon de kunlaboremo, sed rekte mensogis al la vikipedia komunumo aldonante ŝablonojn, pri kies vereco li evidente faris nenian kontrolon. Prenu en konsideron, ke temas pri centoj da dosieroj, kaj eĉ marki ilin por tujforigo estas signifa tempinvesto. Prenu en konsideron ankaŭ, ke la plejparto de la bildoj, eĉ se ili montriĝos laŭleĝaj, ne estas tre utilaj. Ekzemple, ne havas multe da utilo pene savi tiun bildon de Filipo faritan en 1807, kiam oni povus uzi aŭtentike antikvan bildon kiel [[:commons:File:Philip II of Macedon CdM.jpg]]. ::Ĉu vi povas promesi, ke se post racie atendebla tempo (ni diru ekzemple ses semajnoj) se nek vi trovos tempon nek Claudio trovos intereson revizii la dosierojn, vi forigos ankaŭ la nereviziitajn? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:11, 8 mar. 2026 (UTC) :::Absolute jes. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:14, 8 mar. 2026 (UTC) ::::Mi hodiaŭ antaŭtagmeze metis 3 bildojn por forigo je la 10-a horo vespere je grenviĉa tempo, do dum la sekva horo ([[dosiero:Qizil.png|14ra]] [[:dosiero:Anastazio la 1-a (430-518) 1.png|1]], [[dosiero:Qizil.png|14ra]] [[:dosiero:Antikva Romio.png|2]] kaj [[dosiero:Qizil.png|14ra]] [[:dosiero:Batalo de Abrito (251).png|3]]), kaj samtempe dokumentigis [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Zenono kaj Bazilisko.png|unu]] ankoraŭ ne markitan, kiu do povos resti. Supozeble vi jam vidis tion. Se ne: La limhoro jam preskaŭ pasis, tute klaras ke ili estos for post 45 minutoj, se vi volas vi povas ankoraŭ rerigardeti ilin antaŭ ili estos for. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:17, 8 mar. 2026 (UTC) == Finnlanda kaj svedia sveda == [[Uzanto:Moldur]] pravis en tio, ke mi troigis la diferencon inter la finnlanda kaj svedia sveda. Plejparte ili estas preskaŭ kiel la britia kaj usona angla. Sed estas esceptoj en kamparo de svedparolanta Ostrobotnio. Tiun kanton mi ne povas kompreni kvankam mi lernis la devigan svedan: https://www.youtube.com/watch?v=uhNHQe1_r9g. Mia amikino, kies edzo, kiu estis el kamparo de svedparolanta Ostrobotnio, diris, ke en popollernejo (https://eo.wiktionary.org/wiki/folkskola / https://eo.wiktionary.org/wiki/kansakoulu) la unua malfacileco por li estis tio, ke estis malfacile kompreni la instruiston, kiu parolis kiel svedparolanta helsinkano aux turkuano. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-15115-85|&#126;2026-15115-85]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-15115-85|diskuto]]) 15:15, 9 mar. 2026 (UTC) :En hejmdialekto de edzo de mia amikino estas ekzemple tri gramatikaj kazoj. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-15115-85|&#126;2026-15115-85]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-15115-85|diskuto]]) 15:20, 9 mar. 2026 (UTC) La devon oni apogas kaj malapogas nuntempe precipe ideologie: iuj admiras pri gxi sed aliaj spertas mensan angoron kaj senton de nacia humiligo. Antaŭe la devon oni apogis kaj malapogis ankaŭ pedagogie. En la finnlanda publiko la devigeco de la lerneja sveda estas afero, pri kiu diskuto fortigas kaj poste plejparte silentas en cikloj proksimume 15 - 20 jaroj. Diskuto pri gxi estis forta en la unua duono de la 1970-aj jaroj, en la unua duono de la 1990-aj jaroj kaj en la dua duono de la 2000-aj jaroj kaj en la unua duono de la 2010-aj jaroj. En la lastaj jaroj, la tabuo ĉirkaŭ rezisto kontraŭ deviga sveda lingvo kreskis. Kvankam Kuusamo apartenas al la provinco Norda Ostrobotnio, ĝiaj pejzaĝoj kaj la naturo estas verege diversaj ol tipe en Ostrobotnio, kiu estas konata pri ebenaj kampaj pejzaĝoj, malgranda nombro de lagoj kaj en la finnlanda vidpunkto grandaj riveroj, kiu malrapide fluas al Botnia Golfo – tia pejzaĝoj estas en la nunaj oficialaj provincoj Ostrobotnio, Suda Ostrobotnio, Meza Ostrobotnio kaj plejparto el Norda Ostrobotnio. == Vidu == https://eo.wiktionary.org/wiki/saksalainen_y [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:11, 11 mar. 2026 (UTC) Mi diskutis kun finna spertulo pri la lingvoinstruo. Ri diris, ke mi apartenas al la lasta generacio, al kiu la svedan oni parte instruis la svedan pedagogike - la instruado estas nun ecx pli malforta ol en miaj lernejaj tagoj. Krome ri klarigis, ke kvankam la svedinstruo ne ankaux en Jyväskylä ne estas kiel en Vaasa, ne en Jyväskylä la instruo ecx nun estas la malpli bona - en multaj maricxaj komunumoj oriente la sveda estas tute simbola lernfako speciale nun, kiam ne ecx la cxiuj instruistoj de la sveda ne multe konas la svedan kaj ili komprenas la realon kaj la testoj estas facilaj == Yrjö Karilas == Yrjö Karilas/Karlsberg estis ekstreme talenta, multe pli talenta ol liaj pli maljunaj samlernejanoj kaj tiel soifa je scio, ke la scioj instruitaj en la lernejo, kiel ekzemple la finna, la sveda kaj la germana, matematiko, historio, geografio, ktp., ne sufiĉis por li, sed li devis akiri pliajn informojn pri lernejaj fakoj ekster la lernejo. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 12:20, 15 mar. 2026 (UTC) Saluton. Mi parolis kun Jorma Nieminen. Li diris, ke estas vere stranga signifo, ke Jorma estas peniso. Fakte, Jorma estas Jeremia, eminenta israela profeto. En [[Itse valtiaat]] en 2002, kiam Sauli Niinistö anoncis, ke li forigxos el la pozicio de la ministro pri eksteraj aferoj, Lipponen ploris. Erkki Tuomioja ridis. Ben Zyskowicz demandis: "Cxu vin amuzas la doloro de Lipponen?" Tuomioja respondis: "Ho, jes. Doloro de Lipponen produktas por mi multe pli sadisma gxuo." Zyskowicz diris: "Ho Erkki. Vi estas tute malsana." Tuomioja diris: "Eble. Sed do nirvane malsana." --aldonis, sen subskribo, IP-adreso ~2026-16720-35 je 10:48, 17 mar. 2026 <small>- la konto {{uzanto2|Urpola}}, ankoraŭ uzita ĉi-matene en vikivortaro jam estas ŝlosita ĝenerale: 08:19, 17 mar. 2026 uzanto ''Count Count'' ŝanĝis la staton por tutprojekta konto "Uzanto:Urpola@global": ŝlosita kaj malaktivigita (kun noto: Transvikia misuzo - sekve de la plej nova raporto ĉe [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_sysops%2FRequests&diff=30269368&oldid=30268941])</small> == Suĝoŭo (Anhujo) == Estas pluraj veroj, ja via skribo veras, samtempe mia kontraŭa vero jen estas: * Suĝoŭo ne meritas la o-finaĵon, ĉar nek estas provinca sidejo, nek kongresejo de Esperanto, ktp. Nuntempe Ĉinio havas ĉirkaŭ 20 provincajn ĉefurbojn, tiom da estas normala nombro, ili meritas o-finaĵon. Suĝoŭo apartenas al la tria urboklaso kun 300 similaj urboj. Ili ne ricevu o-, ĉar tio estus absurda. --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 14:28, 17 mar. 2026 (UTC) :Vi pravas: Ili '''ne ricevas novajn esperantigojn''' kun o-finaĵoj. Sed se ili jam havas tiun nomon en PIV, Reta Vortaro, la poŝatlaso de 1971, en la verkaro de Ludoviko Zamenhof aŭ de Esperanto-literatura verko milope disvendita el Pekino, tiam jam estas, kaj tiam ne necesas "el vikipedio" korekti vortarojn, atlason kaj nian literaturon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:52, 17 mar. 2026 (UTC) Kial mia uzantonomo Urpola estas blokita? Mi june diris al [[Aarni Virtanen]], kiulogxis en sama [[Kypärämäki|loĝareo]] kaj estis en sama lernejo, ke mi volus esti ''uomo universale''. Li diris, ke interese sed ke tio ne eble plu estas realisme. Ekzistas do multe da scio kaj sciencaj kampoj ktp.. Mi versxajne troigis en la artikolo [[Yrjö Karilas]]. Mia patro diris, ke Aarni supozeble pravas, sed estas ankoraux eble estas mulflanke scianta homo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-17456-00|&#126;2026-17456-00]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-17456-00|diskuto]]) 21:10, 20 mar. 2026 (UTC) :Nun la artikolo [[Sveda lingvo en Finnlando]] inkludas proksimume bonajn sciojn pri la afero. Cxu lau vi gxi estas bona? [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-17456-00|&#126;2026-17456-00]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-17456-00|diskuto]]) 23:08, 20 mar. 2026 (UTC) == Lestadianismo en Finnlando == En la najbareco de mia infana hejmo [[Kypärämäki|ĉi tie]] antaŭe loĝis lestadiisma familio kun 16 infanoj. Mi ne scias, kiun branĉon de la lestadiismo ili apartenis, sed verŝajne konservativajn lestadiistojn, ĉar en Ĵyväskylä estas tiel malmulte da aliaj lestadiistoj. Iu en tiu domo dormis en vestkonservocxambro. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-18014-78|&#126;2026-18014-78]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-18014-78|diskuto]]) 16:06, 22 mar. 2026 (UTC) ==Artikolo de la monato== Saluton. Mi reagis en [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026]], sed la debato tie ĉesis sen rezulto. Mi ne favoras la ripeton per Aŭstrio (kio ĉiuokaze povus reveni junie), kaj proponas anstataŭe [[Graz]], sed ankaŭ estas la aliaj kandidatoj [[Futbalo]], [[Lajsana albatroso]] ktp. en la koncerna paĝo de propono ja aperas Aŭstrio por du monatoj, ĉu tiu estis la fina decido?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:00, 22 mar. 2026 (UTC) :Saluton. En [[Vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj]] estas, inter aliaj, propono por legindigi [[Vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj#Graz|Graz]], kio estas nepra kondiĉo por elekti ĝin kiel sekva Artikolo de la monato post [[Aŭstrio]], ĉio rilate al venonta UK. Ĉar tion oni planis tro urĝe oni ne povos atendi sufiĉan tempon kaj ĉion oni devos fari antaŭ la monatfino. Se vi bonvolas voĉdoni, tio ege helpos. Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:43, 26 mar. 2026 (UTC) ::Mi ĵus konstatis, ke en [[Graz]] oni diris nenion pri la UKo. Do, mi aldonis "En Graz okazos la [[UK 2026|111-a]] [[Universala Kongreso de Esperanto]] (UK) ekde la 1-a ĝis la 8-a de aŭgusto 2026." Ĉu ne indus aldoni tion ankaŭ al la resumo en Artikolo de la Monato? Mi ne scias fari tion. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:29, 1 apr. 2026 (UTC) :::{{re|Kani}} La resumo de la ADLM jam ekde frumatene la 1-an de aprilo tekstas "Graz [grac], gastiganta urbo de la ĉi-jara UK 2026, estas la ĉefurbo de ...". Pri tio pensis Sj1mor. Do la UK estas en plej elstara loko de la resumo, tuj en la unua frazo. Tio elstareco estas bona. La resumon redakti ne estas miraklo: Eblas iri al [[Vikipedio:Artikolo de la monato]], tiam premi la ligilon "04. Aprilo" tie kaj redakti. Sed vi pravas: Sj1mor ne pensis pri tio ankaŭ enplekti la informon en la artikolo "Graz" mem kaj ankaŭ mi kaj ĉiuj aliaj ne jam pensis pri tio. Nun jam ĉio laŭ mi bonas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:10, 2 apr. 2026 (UTC) ::::Stulte mi ne rigardis la komencon. Nu, ĉio en ordo. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:46, 2 apr. 2026 (UTC) == Help == Hello, I need help to improving [[Gazaa genocido|this]] article I recently created. [[Uzanto:جودت|جودت]] ([[Uzanto-Diskuto:جودت|diskuto]]) 18:54, 26 mar. 2026 (UTC) Maljunulo el [[Muurame]] skribis, ke li sugestis, ke bibliotekoj marku, kiuj DVD-oj havas finnajn subtekstojn - li klarigis, ke li pruntis DVD-ojn de la biblioteko kaj havis problemon: "Mi ne komprenas la lingvon de Berlino, Londono kaj Parizo. Mi komprenas nur la finnan kaj iom da sveda. Mi nur iris al bazlernejo kaj faklernejo, ĉi-lasta instruis iom da sveda sed nenian anglan, germanan aŭ francan. Mi pensis, ke la DVD-oj havas finnajn subtekstojn, sed ili ne havis." Iu tiam diris, ke tiuj DVD-oj havas subtekstojn, kiujn oni povus elekti, kaj mi scivolas, ĉu ĉiuj DVD-oj en la biblioteko de Muurame havas finnajn subtekstojn. ==Du notetoj pri stilo== Du atentigetoj, sen rilato unu al la alia: - La unua litero de scienca nomo ĉiam estas majuskla. - Laŭ la nuna stato de [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]], "Esperantigoj de nomoj el kategorioj, ĉe kiuj oni kutime uzas Esperantigojn ankaŭ estas permesataj (eĉ se temas pri nova Esperantigo). Tiaj kategorioj estas ekzemple nomoj de . . . renesancaj humanistoj, kiuj latinigis siajn nomojn" kaj supozeble ankaŭ mezepokaj eŭropaj intelektuloj, kiuj latinigis siajn nomojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:42, 27 mar. 2026 (UTC) ===Kaj tria=== - Denove laŭ [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]], "Majusklaj estu ĉiuj unuaj literoj de propra nomo, escepte de enaj konjunkcioj, prepozicioj kaj artikoloj". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:42, 29 mar. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Pri kio vi ekzakte aludas? En la interna ligilo mi legas multon pri [[personaj nomoj]], de realaj kaj ankaŭ fikciaj personoj. Ke "''Hary poter"'' aŭ ''"Pipi ŝtrumpolonga"'' estus stranga minuskligo de dua vorto de "persona nomo", ne grave ke inventita nomo de fikcia persono, estas ekster diskuto. Krome mi en la ligita paĝo precipe vidas la jenan rekomendon pri plurvortaj verko-titoloj: {{citaĵo|Ĉe plurvortaj verko-titoloj kelkaj kulturoj kutime majuskligas la komencajn literojn de ĉiuj vortoj krom la plej malgrandaj (artikoloj, konjunkcioj ktp.) En Esperanto pli konvenas majuskligi nur la unuan komencliteron: ::'''[[Kredu min, sinjorino!]]''' (kaj ne ''Kredu Min, Sinjorino!'') * Esceptas se la verkotitolo estas fremdlingva, aŭ se esperantlingva verko jam havas plurmajusklan nomon: [...], '''[[Plena Vortaro]]'''}} -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:55, 29 mar. 2026 (UTC) :Mi aludas al [[Diskuto:Universitata Malsanulejo de Gento]], kie vi "toleris" la majusklan titolon nur pro specialaj kialoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:13, 29 mar. 2026 (UTC) Hm, vi scias ke mi lernis Esperanton 13- kaj 14-jara, kaj mi denaske devenas el kulturo germanlingva, kie oni amase majuskligas ĉiun subjekton, simple ĉar en la germana la komenca majusklo estas tio kio en Esperanto estas la o-finaĵo. Mi samtempe lernis Esperanto, la anglan kaj francan, iom pli poste ankaŭ la hispanan kaj italan, kaj komprenis ke ne ĉiuj lingvoj majuskligas ĉiujn subjekton, kaj ankaŭ ne majuskligas ĉiun vorton en titolo. Ankaŭ 13-jarulo tuj komprenas ke estas diferencoj inter la lingvoj: ke anglalingvanoj majuskligas multe pli da vortoj en titoloj ol franc- kaj itallingvanoj, kaj oni konsilis al mi en Esperanto pli kopii la franc- aŭ itallingvan modon ol la angla- aŭ germanlingvan, do aŭtomate majuskligi nur tiujn vortojn kiuj estas komence de frazo aŭ estas personaj nomoj, kaj krome pripensi ĉu estas aparta kialo majuskligi titolon aŭ vorton. Aparta kialo povas esti ke utilas majuskligi unuan vorton de titolo entute, kiel en ''Kredu min, sinjorino!'', aŭ ke oni videble vidas presitan titolon, kie klare estas majusklaj vortoj, kaj ĉiuj konas tiun titolon, kiel ''Plena Ilustrita Vortaro'' aŭ ''Akademio de Esperanto''. Ĉe simplaj vortoj same kiel en titoloj. Do la lingvosento, kiun mi internigis kiel 13-jarulo, diras ke la vorto [[Insula hospitalo]] ĝustas en tiu formo, kaj ke la universitata hospitalo en la flandra urbo Gent fakte havus titolon [[Universitata hospitalo de Gento]] esperante, hôpital universitaire de Gand france kaj Ospedale universitario di Gand itale ... ĝi estus nur unu specifa hospitalo de Gento, kiel la urbocentra hospitalo, la havenokvartala aŭ la pediatria. Mi scias ke angloj, germanoj, kaj influite de ili ankaŭ iuj aliaj ĝermanlingvanoj kiel svedoj kaj nederlandanoj foje iom pli da vortoj majuskligas. Mi scias ke la Balta Maro, Nigra Maro kaj Azova Maro aperas en PIV en tiu formo kaj tial rajtas konsideriĝi "kvazaŭ propra nomo", sed same certas ke mia blanka aŭto aŭ mia nigra pantalono ne aperas en PIV kaj garantiite ne estas personaj nomoj Blanka Aŭto de Thomas kaj Nigra Pantalono de Thomas, sed simple estas iuj objektoj, kaj la diversaj hospitaloj de Gento ankaŭ estus baze nur objektoj (kaj ankaŭ klare ne estas en PIV, aŭ havus longan artikolon en Monato, aŭ estus tutmajuskla libro Universitata Hospitalo de Gento en la UEA-libroservo), ankaŭ se pliaj el ili ricevas esperantan vikipedian titolon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:01, 29 mar. 2026 (UTC) :Laŭ mia kompreno de "propra nomo", kaj ankaŭ mia kompreno de [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]], "Balta Maro", "Universitata Hospitalo de Gento" ktp. estas propraj nomoj ne "kvazaŭ propraj nomoj". Ĉu vi volas diri, ke vi pensas, ke "propra nomo" estas io alia? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:13, 29 mar. 2026 (UTC) :Se laŭ vi ili ne estas propraj nomoj, kial vi majuskligas la unuan vorton? Kaj mi petas vin kontroli skribajn esperantajn fontojn. Laŭ mia memoro mi neniam vidis tian majuskligon (unua vorto jes, sekvaj ne) krom en verktitoloj, nek trovis ĝin en kelkaj fontoj kiujn mi ĵus kontrolis. Mi suspektas ke ĉe via lingvosento aŭ tiu de viaj instruintoj efikis [[:de:Hyperkorrektur|trokorekto]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 00:25, 30 mar. 2026 (UTC) == Forigpeto 3 paĝoj == * [[MediaWiki:Watchdetails]] * [[MediaWiki:Wlhideshowbots]] * [[MediaWiki:Wlhideshowown]] Centra peto forigi ne-plu-aktualan-aĵon: [[phab:T234776]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:02, 30 mar. 2026 (UTC) {{re|Taylor 49}} {{farite}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:55, 30 mar. 2026 (UTC) == Pliaj finnaj temoj == Ĉar vi estas kuracisto, mi petas, ke vi legu: https://eo.wiktionary.org/wiki/valel%C3%A4%C3%A4k%C3%A4ri [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 15:42, 1 apr. 2026 (UTC) : Mi ne vidas problemon en tio, nur ĝustigis unu gx al ĝ. TP ''' Pikku Kakkonen/ Buu klubben ''' Ĉu en la artikolo [[Pikku Kakkonen]] povu esti rubriko "vidu ankaŭ" kaj sub ĝi "[[BUU-klubben]], samtipa svedlingva finnlanda programo?" Ĉu en la artikolo [[BUU-klubben]] povu esti rubriko "vidu ankaŭ" kaj sub ĝi "[[Pikku Kakkonen]], samtipa finnlingva finnlanda programo"? [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 16:08, 1 apr. 2026 (UTC) :Jes, farite. TP (17:29, 1 apr. 2026) [[tago de svedeco (Finnlando)]] [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 16:15, 1 apr. 2026 (UTC) : La teksto estis artikola "orfo", ĉar malpli ol 4 paĝoj montris tien. Nun estas en ordo. Mi kreis novan mikro-ĝermon [[Peter Nyman]], kiu tamen ankoraŭ estas artikola "orfo". Eble vi havas ideon kiel eblus ankoraŭ 3 paĝojn ligi teien (diskutpaĝoj kiel tiu ĉi ne kalkuliĝas). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:29, 1 apr. 2026 (UTC) [[Kyösti Karjula]] mencias kiel religio evangeli-luteranismon. Pli realisme: konservativa lestadianismo (gxi apartenas oficiale al [[Evangeli-luterana Eklezio de Finnlando]], sed gxiaj konditoj pri ekzemple [[bapto]], [[eŭkaristio]] kaj [[absolvo]] ne estas praktike luteranaj. Krome ili havas proprajn diservojn, praktike propran eklezion kaj proprajn ekleziojn. La rilato de la movado kun la Evangelia Lutera Eklezio estas nuntempe pure formala. Tial, estus pli logike listigi la konservativan Laestadianismon kiel la religion de Karjula. Speciale en la 1960–1980-aj jaroj, kiam la instuo kontraŭ la kontraŭkoncipo estis pli forta ol antaŭe kaj poste, multaj konservativaj lestadianoj kredis, ke virino, kiu uzis kontraŭkoncipon kaj tial ricevis pli malmulte da infanojn, aŭtomate iras al infero kaj tie unue aŭdas koleregan krion de Dio "kie estas tiuj infanoj, kiujn mi donis al vi?" kaj ploron de tiuj infanoj, kiuj ne naskiĝis kaj poste ŝi devas naski tiujn infanojn infere. Ekzemple la konservativa lestadiana predikanto Pauli Korteniemi en sia prediko en suviseurat en 1982 diris[[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 19:53, 1 apr. 2026 (UTC) :Multaj luteranaj teologoj taksas kiel tute for-fermita la penson, laŭ kiu en infere naskiĝus infanoj. [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 19:58, 1 apr. 2026 (UTC) Mi petas, ke vi plu unufoje legu [[sveda lingvo en Finnlando]]. Laux pri tio konanta mi pravas en tio, ke la deviga sveda ekzemple en [[Vaasa]], [[Raseborg]] kaj [[Loviisa]] estas praktike tute alia lernfako ol ekzemple en [[Taivalkoski]], [[Suomussalmi]] ktp. kaj cxar la deviga sveda ekzemple en la kamparo de [[Kainuu]] kaj [[Koillismaa]] estas tute simbola, formala fako (en tiulokaj vilagxaj bazlernejoj ecx la instruistoj ne praktike povas diskuti svede), el tiuj lokoj tiuj junuloj, kiuj iras universitaten, devas komenci la lernadon de la sveda praktike tute komencante. https://eo.wiktionary.org/wiki/Ura#finne Mi petas, ke vi vidu: https://eo.wiktionary.org/wiki/Atlantti :Tiuj notoj alvenis, kiam mi estis for en vojaĝo, kaj nun ili jam ne plu ŝajnas al mi esti traktendaj. Kaj ne, kiam mi havas malmultan tempon, mi koncentriĝas pri vikipedio kaj ne ankoraŭ dividas mian tempon por rigardi paĝojn en vikivortaro aŭ en aliaj projektoj de la vikia projektofamilio. Se iu havas la impreson, ke iu projekto de la vikia projektofamilio havas draste tro malmultajn laborantojn, tiam oni povas diskutigi tion en la ĝenerala diskutejo de vikipedio kaj provi varbi pliajn agantojn por tiu projekto, sed ĝis tiam mi nur rigardos aliajn branĉojn se foje mi vere havas tro da tempo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:59, 26 apr. 2026 (UTC) ==Universala Kodo de Konduto== Nu, finfine mi faris peton al la komitato pri la Universala Kodo de Konduto pri la aferoj de la ruĝaj ligiloj. Mi ne volus, sed mi sentas min devigita al tio pro daŭraj forigoj de ligiloj kaj prezentoj de via interpreto de ruĝaj ligiloj kvazaŭ ĝi estus intencata de la personoj, kiuj kreis ilin. Sube estas la oficiala anglalingva sciigo por plenumi la postulojn de la komitato. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:46, 6 apr. 2026 (UTC) Hello {{<includeonly>safesubst:</includeonly>PAGENAME}},<br> You are named in a recently filed request to the [[:m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]]. Please review the request at [[:m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Cases/2026/Redlinkphobia imposed without consensus on Esperanto Wikipedia]]. You are requested to enter your statement and any other material you wish to submit, so that the U4C can get a better overview of the situation. All writing should be complete, but also as concise as possible. Please ensure that you make all comments in your own section and in the discussion section only. If the U4C makes a decision, this will be binding for you and so your participation is recommended. Please do not reply here, but on the linked case page, or on the associated talk page. If you would like to contact the U4C directly, you will find an e-mail address [[:m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee#How to contact U4C|here]]. Please use the email only if privacy is necessary (e.g. personal information). :Mi vidas ke vi ankoraŭ intencas insisti pri la afero. Tamen via argumento ŝajnas ankoraŭ esti, ke tolero de longdaŭraj ruĝaj ligiloj estas logike malebla. Tio estas malpruvebla, mi dirus eĉ jam malpruvita, kaj solvos nenion. :Via konkluda aserto "«Red links» are linked to «the desire to turn them blue», they are not meant to be collected as such, the more the better" ne estas tute eksplica, sed mi komprenas la rezonadon jene: (unu) funkcio de ruĝa ligilo estas bluiĝi, sekve ruĝa ligilo, kiu ne bluiĝas, faras damaĝon. Tio estas mallogika. Estas kvazaŭ iu dirus, "funkcio de monumentoj estas memorigi la publikon pri famaj homoj; sekve, se la publiko forgesas pri iu homo, ĉiuj monumentoj de tiu homo estas damaĝaj kaj detruendaj". :Mi plurfoje atentigis ke aliaj vikipedioj fakte toleras longdaŭrajn ruĝajn ligilojn. Tio pruvas ke tolero estas ebla. Laŭ mia kompreno vi malakceptas tion pro du kredoj - vi pensas ke tolero nur okazas ĉe grandaj vikipedioj kaj vi pensas ke ĝi ne daŭras longe ĉar la ligiloj ĉiam bluiĝas ene de malmultaj semajnoj. Sed tion eblas empirie kontroli. Memoru nian "eksperimenton" pri metado de ligiloj al aliaj vikipedioj. Tio okazis antaŭ monatoj, kaj la ligiloj nek bluiĝis nek nigriĝis nek akuziĝis pri vandalismo. Vi povas kontroli ankaŭ mian normalan verkadon ĉe aliaj vikipedioj, kiu estas plena de ligiloj, kiuj nek bluiĝis nek nigriĝis nek akuziĝis pri vandalismo. Tio inkludas la latinan vikipedion, kiu estas signife malpli granda ol nia. Kaj vi povas kontroli mian specimenaron de ligiloj en kelkaj grandaj vikipedioj ĉe [[Uzanto:Arbarulo/Ruĝaj ligiloj]], kie ligiloj bluigitaj ene de kelkaj semajnoj estas malmultaj en la angla vikipedio, praktike neekzistaj ĉe aliaj grandaj vikipedioj. Vi povas kontroli en la sama specimenaro ke la absoluta nombro da ruĝaj ligiloj estas multe pli granda ol nia en ĉiuj vikipedioj, kaj ke la proporcio de ruĝaj ligiloj al totala teksto estas simila al nia en la hispana, franca kaj germana. Ŝajne vi jam akceptis surbaze de la empiriaj pruvoj ke aliaj vikipedioj ne nigrigas siajn ligilojn; bonvolu kontroli pli, kaj vi konstatos ke ili toleras ilin. :Se vi fakte volas ke ligiloj en nia vikipedio havu ian funkcion kiun ili ne havas en aliaj (ekzemple kiel lingvokorektilon), kaj volas meti limojn al ilia kvanto por optimumigi tiun funkcion, mi ja argumentos kontraŭe, sed ni povos diskuti tion. Aŭ se vi konstatis ke la tolero de ruĝaj ligiloj iel malutilas al la vikipedioj, kiuj praktikas ĝin, ankaŭ tio estas legitima argumento. Sed se vi nur volas insisti, ke ne eblas trakti ilin kiel aliaj vikipedioj konstateble jes traktas, tio povas nur krei pli da malpaco. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:48, 9 apr. 2026 (UTC) :Al la konkreta plendo - ke vi premadas forigi enhavon sen interkonsento - vi respondis ke vi ne "premadas forigi" la ligilojn, sed "substrekas dubon" pri ili. Mi ne komprenas la celatan distingon. Laŭ mia kompreno de la vorto "dubo", esprimi dubon pri ligilo estas diri, ke ĝi eble estas forigenda. Kaj ne estas interkonsento, ke iu ajn menciinda ligilo povas esti forigenda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:59, 9 apr. 2026 (UTC) ==(sen titolo)== Nomi vomajxon kiel "yrjö" supozeble perigxas el la malafabla, deskriptiva fonetika prononco de la vorto. Cxu pri li oni povus fari esperantan vikipedian artikolon: https://fi.wikipedia.org/wiki/Sakari_Kiuru_(valokuvaaja) Li prezentis ankaux en dokumenta filmo pri konservativa lestadianismo. Li kreskis en konservativa lestadiana familio. Li rakontis pri sia familia fono: Ni estas 16. Mi estas la dua plej aĝa. Kelkaj naskiĝis post kiam mi forlasis la hejmon. Mi memoras, ke mia patrino estis terure laca dum tiaj oftaj gravedecoj. Iam oni uzas la vortojn pakkosuomi kaj tvångsfinska pri la deviga instruo de la finna por la finnlandaj svedaj denaskaj parolantoj. Tamen, ĝi ne estas tute simila fenomeno en ĉiuj aspektoj. Tio ŝuldiĝas al la diferenco en grandeco de la du lingvogrupoj. Pro tio multaj kredas, ke estas malkonvene rekomendi devigan svedan lingvon tiel, ke svedlingvanoj en Finnlando estas devigitaj lerni la finnan. Klare pli ol duono, en Uusimaa, ekzemple Helsinko kaj kontinenta parto de Origina Finnlando, ekzemple Turku, eĉ pli ol 80 % el la finnlandaj svedlingvanoj uzas ĉiutage ankaŭ la finnan lingvon. Deviga bazlerneja instruo de la finna por la finnlandaj svedlingvanoj, aliel ol deviga bazlerneja instruo de la sveda por la finnlandaj finnlingvanoj, apartenas al komunaj opinioj de la planantoj de la finnlanda bazlerneja sistemo jam ekde la 1960-aj jaroj. Ankaŭ la finnlanda svedlingvanoj mem ne disputas pri la deviga finna samece kiel la finnlandaj finnlingvanoj pri la deviga sveda. Praktike la instruo de la "alia enlanda lingvo" en la svedlingvaj lernejoj en la Finnlando estas klare pli amplekse ol en la finnlandaj finnlingvaj lernejoj. La svedlingvaj finnlandaj bazlernejanoj komencas la lernon de la finna normale jam en la dua lerneja jaro. Parto el la denaskaj parolantoj de la sveda en Finnlando, speciale en Uusimaa, estas praktike dulingvaj. Por tiuj lernantoj en iuj finnlandaj svedlingvaj lernantoj estas kiel alternativo de la normala porsvedlingvana instruo de la finna modersmålsinriktad finska (hejmlingvsimila finna), pri mallongigo sia nomo mofi, kiu estas instruo de la finna kiel alia gepatra lingvo. --forgesis subskribi la posedinto de tiutempa uzantokonto Penttihirv je 4 redaktoj de frumatene ĝis 17:45 horo je 8 apr. 2026 == Saltvik == Mi provis aldoni al la artikolo [[Saltvik]] mencion pri [[Orrdalsklint]]. Kial mi ne sukcesis? [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-22334-13|&#126;2026-22334-13]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-22334-13|diskuto]]) 10:43, 11 apr. 2026 (UTC) :Ah: estas tre simple: Vi aldonis <pre><!-- En Saltvik situas ankaux la plej alta loko de Alando, [[Orrdalsklint]]. == Referencoj == .. --></pre> :Kion vi aldonas inter la signoj "<code><nowiki><!--</nowiki></code>" kaj "<code>--></code>", ne estos videbla en la fina paĝa aspekto. Estas bone ke la ĉapitrotitolo "Referencoj" estas inter tiuj signoj, ĉar momente ne estas referencoj, sed estas bone ke jam estas la ĉapitrotitolo por la kazo ke iam ekestos referenco, sed por via roko estas grave ke oni jam nun povas vidi la frazon, do metu ĝin ANTAŬ la signoj "<code><nowiki><!--</nowiki></code>". Kompreneble, krome estas bone meti al la paĝofino la ŝablonon {{ŝ|ĝermo|Finnlando}} aŭ {{ŝ|ĝermo|geografio}}, SE temas nur pri 3-5 frazoj. Kaj krome mi nur nun vidis ke vere se oni redaktas anonime estas pli malfacile tajpi esperantajn literojn, sed por aliaj uzantoj estas tre tede ripari viajn x-kodajn straangajn esperanto-vortojn: tial konsideru ĉu vi povas supre en la redaktofenestro uzi la elekton "> Specialaj signoj". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:42, 12 apr. 2026 (UTC) :Cetere: Ankoraŭ unu konsilon pri la ŝablono {{ŝ|Informkesto monto}} en paĝo [[Orrdalsklint]]: Pri tiu ŝablono oni nur bezonas unu solan parametron "|regiono-ISO = FI" - estas bone kaj bele uzi almenaŭ tri indikojn "|regiono-ISO = FI" "|tipo1 = reliefo" "|zomo = 9", sed vi vidos, se vi ne metas la duan indikon nur la supra mapo aspektos iom malpli bela kaj sen la tria indiko la suba mapo ne estas ideale fokusita, ambaŭ statoj ne estas katastrofaj, sed se mankas la unua indiko "|regiono-ISO = FI" estas nur iu tre malhela mondmapo en kiu tute nenion eblas vidi. Do la unuan indikon necesas nepre ne forgesi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 12 apr. 2026 (UTC) == Enhavo == Eble mi faris ion malbone, sed en artikolo [[Miskolc]] ne aperas nun la Enhavo, ĉu vi povas helpi?--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 08:51, 12 apr. 2026 (UTC) :{{re|Crosstor}} Bonvolu rekontroli ĉe vi: ĉe mi en artikolo [[Miskolc]] ĉio aspektas normale. Estus tre strange se vi vidus ion alian en sama horo ol mi... Alikaze bonvolu precizigi kion ekzakte vi vidas... sed mi supozas ke estis iu nur momenta misfunkcio, kiu iritis vin... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:36, 12 apr. 2026 (UTC) ::Supozeble mi vidas miraklon. En iu ajn artikolo (iom longa) mi vidas la Enhavon, tamen en Miskolc mi ne vidas. Ĝuste nun mi kontrolis. En [[Eger]] mi vidas Enhavon el 12 punktoj. Se vi ne scias la solvon, lasu la aferon. Trovi eron la Enhavo tre helpas, sed en Miskolc mi devas uzi la lifton. --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 09:50, 12 apr. 2026 (UTC) ::{{re|Crosstor}} Nun mi komprenas vian problemon. Dankon pro la komparo al paĝo [[Eger]]. Jes, tio ĉe mi estas same. Estas iu signaro <code><nowiki>__NOTOC__</nowiki></code> (la angla mallongigo signifas "'''no T'''able '''O'''f '''C'''ontent", "sen listo de enhavo"), se tiu signaro estas ie tiam la enhavo vere ne videblas, sed ĉi tie nenie en artikolo [[Miskolc]] estas kaŝitaj tiuj anglaj signoj. Do mi vere ĝis nun ne sukcesas malkovri la problemon, sed almenaŭ mi nun komprenas kio estis via miro. Cetere, tute flanke mi ĵus videtis en la paĝo la adjektivon "diplomacia", tiu vorto ne estas esperanta, en Esperanto ĉiam estas "diplomatia" aŭ "diplomata". Eta tajperaro, kiun mi ĵus hazarde vidis. Ĉu vi volas mem ĝustigi ĝin? Pri la neapero de la enhavolisto mi nur povas '''''supozi''''' ke estas iu interfero kun la ŝablono "{{ŝ|granda dosiero}} tute supre. Mi teste forprenis ĝin, enhavo estas, remetis ĝin, enhavo ne estas, kaj nun mi metis la ŝablonon tute malsupren kaj tiam ankaŭ estas la enhavo. Al mi la vasta panoramo tute sube same bonas kiom tute supre. Tial mi proponas simple lasi ĝin tute malsupre...[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:29, 12 apr. 2026 (UTC) :::Dankon! Diplomatia {{farita}} == Dulingveco... == Ĉu oni povu fari artikolon pri dulingveco, tia, ke homo havas du hejmlingvoj? Oni povu mencii kiel ekzemploj ekzemple tion, ke en [[Paragvajo]] la plejo estas dulingvaj kaj en [[Finnlando]] nuntempe multaj svedparolantoj, speciale en Uusimaa, parolas ankaŭ la finnan kiel hejmlingvo. Kaj ekzistas familioj, kie estas du hejmlingvoj, el kiuj unu estas Esperanto. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-21899-04|&#126;2026-21899-04]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-21899-04|diskuto]]) 16:23, 12 apr. 2026 (UTC) Teksto [[dulingveco]] en la e-lingva vikio ekzistas; mi nun havas malmultan tempon, ĉar mi estas nur posttagmezon hejme kaj morgaŭ matene por dua semajno forveturos, tial mi eĉ ne povas legeti kiu nun estas skribita en tiu teksto. Sed vi vidu ankoraŭ la noton en [[Diskuto:Komunumdomo de Säynätsalo]], tie mi aldonis informkeston kaj ligion al vikidatumoj, sed ankoraŭ iuj elementoj mankas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:54, 12 apr. 2026 (UTC) == Atentu == {{ArtikolaMesaĝokesto |speco = stilo |bildo = |teksto = De la 7-a ĝis la 11-a de aprilo mi vojaĝas kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a frumatene ĝis 17-a malfruvespere ankaŭ. Do la venontan tempon mi nur tagmeze la 12-an de aprilo havos iom da tempo por vikipedio kaj denove ekde la 18-a de aprilo. Thomas }} <hr> Vidu: [[Marja-Sisko Aalto]] Unu Jorma diris al mi, ke reale Jorma estas formo el la hebrea Jeremia kaj tio, ke oni donis al la nomo la signifon peniso, estas tute stranga afero kaj li ne volas, ke mi daŭre diras tiun afero por li. Poste mi demandis lin, pri kiel li pensas pri tio, ke jorma signifas kacon. Li diris, ke estas vane demandi pri tio - mi jam scias, kiel li pensas pri la afero. Li neniom sxatas pri tiu signifo, kiun oni donis al gxi post tio - ke li naskiĝis en 1956 - tiutempe la nomon oni en nia lando multe donis al knaboj kaj nur poste iuj malbonigis la signifon. Li ne ŝatas pri tio, ke iu sxercas al li pri la afero. Jorma estas formo el la nomo Jeremia, kiu signifas "Jahve levas." [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-22675-77|&#126;2026-22675-77]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-22675-77|diskuto]]) 19:25, 15 apr. 2026 (UTC) :Nu, estas iuj malmaturaj homoj, kiuj multe ŝercas pri vortoj por peniso, kaj laŭ diversaj lingvoj ligas iujn knabajn kaj virajn antaŭnomojn al tiu ŝercado, sed almenaŭ oni ne misuzu diskutpaĝojn de kultura kaj scienca enciklodedio por tio. Ĉu vi en via elekto jam havas la ŝajne mezepokan germanlingvan frazon "Wie die Nase eines Mannes, allso groß ist sein Johannes"? kie oni anstataŭigas la viran generilon per la nomo de [[sankta Johano]]? En iom simpligita formo la parolturno eĉ eniris la [https://de.wiktionary.org/wiki/wie_die_Nase_des_Mannes,_so_sein_Johannes germanlingvan vikivortaron], sed tamen estas malserioza informo... Mi ne interesiĝas pri tiaj temoj kaj alvokas vin ne (mis)uzi mian diskutpaĝon por tiaj pripensoj. Ĉu komprenite? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:57, 24 apr. 2026 (UTC) == Forbaro nepras == Bv forbaru du kontojn: * {{uzanto2|Oksettava örvelö}} vulgara uzantonomo (= "vomiga ulaĉo"), forbarita en unu vikio * {{uzanto2|Penttihirv}} neakceptebla uzantonomo pro [[d:Q5477226|Pentti Hirvonen]] - pro obsedo pri (vulgaraj aŭ almenaŭ stultaj) vortaj ŝercoj pri Pentti Hirvonen La ulo intertempe kreis almenaŭ unu plian konton, kaj aldone ofte kontribuas kiel IP-ulo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:15, 18 apr. 2026 (UTC) {{farite}} Taylor 49 pravas pri la kritiko de la neakcepteblaj uzantonomoj. Tutegale ke mi tri semajnojn nur tre malmulte povis esti en Vikipedio kaj ne rimarkis la neakcepteblon antaŭe, kaj ke ankaŭ aliaj administrantoj ne sufiĉe rapide postĉasis la provokaĵojn. La fakte ankoraŭ valida forbaro nur iom malpli strikte aplikiĝis dum lastaj semajnoj kaj monatoj, se vere ĉiuj redaktoj kaj uzantonomoj estas sen provokoj, detruemaj fuŝoj kaj senescepte estas konstruemaj. Lasta averto. Se ankoraŭ unu malregulaĵo re-aperas, la stato denove estos tia kia ĝi jam estis antaŭ jaroj, refleksa forbaro de ĉiuj iusence suspektaj novaj IP-kanaloj kaj prefere malfaro de ĉiuj redaktoj, ĉar individue revizii kiuj agoj estos tamen valoraj ankaŭ mi ne havos la tempon dum venontaj monatoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:45, 18 apr. 2026 (UTC) == Maintenance script == Bv forigu kaj porĉiam ŝlosu la paĝon [[Uzanto-Diskuto:Maintenance script]]. La konto estas globala roboto, neniu legas mesaĝojn sur la diskpaĝo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:57, 22 apr. 2026 (UTC) :{{farite}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:45, 24 apr. 2026 (UTC) == Asplund == Cxu estas bone mencii en la artikolojn [[Ida Asplund]] kaj [[Korsholm]] DU kantojn? Unu estas en suda finnlanda sveda, kiu malsimilas el la regna sveda nur proksimume kiel la amerika kaj brita angla el si aliaj, sed "röst nej" estas en ostrobotnia sveddialekto, kiu estas malfacile kompreni por la svedoj kaj eĉ ekzemple helsinkaj finn-svedoj. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 18:00, 22 apr. 2026 (UTC) : Meto de plia jutuba muzika filmeto en la "eksterajn ligilojn" estas laŭ mi en ordo. Mi adaptis la lastajn ŝanĝojn kaj aprobis la meton de aldona ekstera ligilo en la artikoloj [[Ida Asplund]] kaj [[Korsholm]]. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 26 apr. 2026 (UTC) Cxu estas eventuale, ke punon oni fortigas, cxar la krimo estis farita laux kristnaska paco? En [[Keskisuomalainen]] iu demandis tion, kaj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 26 apr. 2026 (UTC)laux la respondo la kristnaska paco ne plu estas oficiala, sed iam praktike tia estas eventuale laux la ideo de la kristnaska paco, ke la puno estas pli forta ol normale kaj la pli altaj jugxregantoj akceptas tion - almenau puno de [[Pentti Linkola]] estis fortigita, cxar li faris la krimon dum la kristnaska paco. Mi konas Jorman, kiu tute ne ŝatas la slangan signifon de sia nomo. Li demandis sin, de kie tiu signifo maĉiĝis. Li rakontis, ke kiam li naskiĝis (1956), estis tute kutime doni al knabo la nomon Jorma; ĝi neniel estis malkonvena, kaj la uzo de la vorto por signifi penison estas posta misuzo. Pejzaĝe, la vasta plimulto de Ostrobotnio estas iom unuforma. Ostrobotnio estas ankau unu el la difinitaj per La pejzaĝoprovincoj de sia lando. Pejzaĝoj de Ostrobotnio estas karakterizitaj per larĝaj, plataj malfermaj kampoj kaj inter ili la grandaj riveroj malrapide fluantaj en la Botnia golfo, sed ekzistas malpli da lagoj ol en la plej granda parto de la resto de Finnlando. Tamen, la nordorienta parto de historia Ostrobotnio estas pli monteta. : Tamen el la rezonoj de la lastaj tri alineoj ne sekvas ago. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 26 apr. 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:32, 28 apr. 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471751 --> == Linkola == https://eo.wikipedia.org/wiki/eläkeläinen Mi demandis al [[Pentti Linkola]] proksimume jare 2002 (kiu fiŝkaptis) ĉu li ne jam estas emerito. Laŭ li, li estas, sed lia pensio ne sufiĉas por vivi kaj pagi la ago en [[Luonnonperintösäätiö]]. Tial li ankoraŭ fiŝkaptis vintre. Lia lasta fiŝkapta aŭtuno estis 1994. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-26205-68|&#126;2026-26205-68]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-26205-68|diskuto]]) 12:47, 29 apr. 2026 (UTC) == Suviseurat == Cxu estas bone skribita: [[Suviseurat]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:05, 30 apr. 2026 (UTC) == Files nominated for deletion == Hi! I just noticed that some files I nominated for deletion long ago are still waiting in [[:Kategorio:Forigendaj dosieroj]]. Should the files be listed at a page somewhere to make sure someone actually notice the suggestion? I hope you can point me in the right direction. [[Uzanto:MGA73|MGA73]] ([[Uzanto-Diskuto:MGA73|diskuto]]) 05:19, 1 maj. 2026 (UTC) :{{re|MGA73}} {{farite}} Mi ĵus sukcesis forigi ĉiujn post kontrolo. Sincere, [[Uzanto:ThomasPusch|Thomas]] 16:08, 1 maj. 2026 (UTC)Thomas == Navigiloj pri municipoj de Brazilo == Mi certas ke vi tuj komprenas kiun avantaĝon havus havi navigilojn kiel {{ŝ|Municipoj de San-Paŭlio}} - ĉefe, per tio ĉiuj zorgoj pri eblaj artikolaj orfoj estus pasi to, ĉar ĉiu ero ligiĝus kun ĉiu alia en la grupo. Se vi emas, mi petus vin krei tiun ĉi navigilon kaj ekuziĝis ĝin... mi vidis ke vi ĵus ampleksigis unuajn dek paĝojn pri la municipoj de San-Paŭlio, kaj supozas ke la aliaj paĝoj rapide sekvos ĉe vi... Salutas [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:11, 2 maj. 2026 (UTC) :Tute prave. Mi instalos kaj ankaŭ disvastigos... --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:06, 2 maj. 2026 (UTC) == Melalahti == Ĉu estas bone mencii [[Keijo Korhonen]]-on en la paĝo [[Melalahti]]? [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-26792-55|&#126;2026-26792-55]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-26792-55|diskuto]]) 16:44, 3 maj. 2026 (UTC) :Mencii tiun sinjoron Korhonen estas tute en ordo. Sed '''ne en ordo''' estas stulte ripeti la informon pri mikroklimato, kiu jam estis du frazojn pli frue. "La vilaĝo havas mikroklimaton. Tie estas multe pli varma ol en Kainuu alie. ... En Melalahti ekzistas mikroklimato: multe pli varma klimato ol en la alia Kainuu." Kiu idiotaĵo estus tio??? ThomasPusch 17:08, 3 maj. 2026 (UTC) == Fritzchen == Ĉu ekzistas esperanto nomo por tio: https://de.wikipedia.org/wiki/Klein_Fritzchen. Pri tiu knabo estas en multaj lando sxercxo: "Fritzchen/Little Johnny/Pikku-Kalle/Juku ktp. diris al sia panjo: "Mi devas urini." Panjo diris: "Malbele diri urini. Diru ekzemple, ke vi devas kanti. Poste li diris al sia avino tiel, kaj la avino diris "kantu mallaŭte al mia orelo". Ne estas nur finna specialeco. Homoj el Svedio kaj Kosovo diris, ke malnova ŝerco. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 20:52, 3 maj. 2026 (UTC) :Mi entute ne konas esperantajn ŝercojn, en kiuj oni ridindigas infanojn - entute ŝercoj ofte estas buŝa kulturo, en la literaturo nur alvenas malmultaj anekdotoj, kiel [[Kruko kaj Baniko el Bervalo]], sed Kruko kaj Baniko videble estas junaj plenkreksaj viroj, ne infanoj aŭ adoleskantoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:54, 12 maj. 2026 (UTC) ==Artikolo de la monato== Saluton. Mi faris proponon por Julio. Se tio ne indas aŭ estas pli taŭga kandidato, oni povas forigi ĝin.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 08:11, 5 maj. 2026 (UTC) :Tre bone, [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026|mi subtenas la proponon]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 5 maj. 2026 (UTC) == Alidirektiloj == Mi vidas ke vi forigis kelkajn alidirektilojn (Nurembergo, Nurembergaj procesoj, Manĉestero, Durero) tial, ke la titoloj estis eraraj Esperantigoj. Tamen [[Helpo:Alidirekto]] eksplice diras, ke "oni povas uzi alidirektigojn" por "oftaj misliterumoj". Evidente la strategio estas akcepti ke Vikipedio havos lingvajn erarojn, kaj klopodi ke tiuj eraroj ne rompu ligilojn. Mi (ankoraŭ) ne havas opinion ĉu ŝanĝo de tiu politiko estas dezirinda, sed certe diskuto estus necesa antaŭ ol ŝanĝi ĝin. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:27, 10 maj. 2026 (UTC) :En [[Diskuto:Nurenbergo]] oni povas vidi ke mi origine mem pledis por alidirektilo ''Nurembergo'' al [[Nurenbergo]]. Tamen mi hieraŭ vidis ke en nia propra vikipedio tiu misliterumo nur vaste disvastiĝis inter 2014 kaj 2026, kaj inter la 58 misaj uzoj kiujn mi trovis hieraŭ en niaj tekstoj mi ie ankaŭ vidis unu pri kiu mi, mi pensas, mem kulpis antaŭ kelkaj jaroj: kvankam mi bone scias kiel skrivi la nomon Nurenbergo ankaŭ mi foje misgvidiĝis per tio ke mi vidis kaj kopiis la nomon mise el alia teksto. Mi ne plu scias kiu el la 58 tekstoj hieraŭ estis kaj ankaŭ ne certas ĉu mi ververe estis la kulpulo, aŭ ĉu mi nur poste redaktis la paĝon kaj simple ne vidis la antaŭan eraron de aliulo. Sed la sento ke eble estis mi mem kiu kontribuis pludisvastigi misan vorton tamen ŝokis min - se mi vidintus ruĝan ligilon Nurembergo post la redakto, mi kompreneble tuj vidintus la eraron, sed la blua ligilo "Nurembergo" luligis min en falsan sencon de sekureco. Kompreneble, eble nur forigo de ĉiuj 58 misaj uzoj de la vorto sufiĉus por ke homoj ne plu kopiu la eraron de paĝo al paĝo, sed tamen - al mi tiam ruĝa ligilo estintus alarmigo kaj la blua ligilo helpis misgvidiĝi. Mi dum la pasintaj jaroj vidis ke ofte aliaj uzantoj forigis alidirektilojn (simple por "sveltigi" nian projekton), kiujn mi fakte opiniis tute helpemaj kaj ne konsideris malicaj... do mi pensas ke la [[Helpo:Alidirekto]] bonvoleme permesi "uzi alidirektigojn" por "oftaj misliterumoj" estas pli senca ol strikta malpermeso de tiaj helpaj alidirektiloj. Sed aliflanke la helpopaĝo ankaŭ ne postulas ke ĈIUJ eblaj alidirektigoj por "oftaj misliterumoj" DEVAS esti provizitaj (kompreneble, neniu povus eĉ imagi kiujn tajperarojn homoj povas fabriki). Kaj ĉi-tie la formo "Nurembergo" estas tiom drasta eraro, se oni tiom pli forte pensas en la intaneŝenl angla lingvo ol pensi en zamenhofa Esperanto aŭ en origina lingvo, skribante en Esperanto, ke pri tiu konkreta misgvidiga alidirektilo estas pli bone rezigni. Tiam estas tute klara alarmigo ke io misas en la redakto, samkiel pri ĉiu alia tajperaro en interna ligilo - kaj tiu alarmo povas signife helpi ne akcidente disvastigi fuŝan vorton. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:04, 10 maj. 2026 (UTC) :::PS: Mi nun preskaŭ finis forigi la fuŝajn uzojn de la vortoj Nurembergo/nuremberga, sed mi ne ĉasis la uzojn de Manĉestero kaj Durero, kaj ĝis nun ankaŭ ne nombris la uzojn. Tion mi postokaze faris nun ĵus: Manĉestero aperas 39-foje kaj Durero (aparte pene kalkulebla ĉar ŝajne la serĉado de vikipedio tute miksas Durero, Dürer [kvankam estas du malsamaj karaktroj kaj mi eksplicite serĉis nur pri seslitera vorto "Durero" kun o-finaĵo] kaj ankaŭ kunkalkulas la francan verbon durer kaj rumanan durera) rezultigas uzojn de "Durero" en 54 paĝoj. Do iom pli malmulte ol la 58 uzojn de "Nurembergo". Sed mi ĵus rigardis: mi nun forigis uzojn de "Nurembergo" el 40 paĝoj, do ankoraŭ restas 18, ankoraŭ triono. Mi sentas min pova finforigi la misajn uzojn el tiuj 18 paĝoj, sed purigi ankaŭ la uzojn de Manĉestero el 39 paĝoj kaj tiujn pri Durero el 54 mi definitive ne povos. Kaj tie estas ekzakte la sama fenomeno, do kopiado el unu paĝo al alia, do niaj misaj vortumoj kvazaŭ aŭtomate plu disvastigas sin mem, kiel fiherboj en ĝardeno... Do ne elsarki la misajn vortojn kaj atendi nur malbonigos la nedeziratan pluan disvastigon kaj ne estas saĝa strategio... Se mi rigardas mian sukcesan serĉadon pri Manĉestero kaj la malsukcesan pri Durero, mi supozas ke la ŝanĝojn de Manĉestero al Manĉestro povos ankaŭ fari roboto (kvankam por roboto 39 uzoj estas ridinde malgranda kvanto, apenaŭ sufiĉe por pravigi ekigon de la proceso, sed por homo redaktado de 39 paĝoj povos simple esti tro), tamen purigi la misajn uzojn pri vorto Durero supozeble ne sukcesos robota aŭtomatigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:00, 10 maj. 2026 (UTC) Kara {{u|ThomasPusch}}, notu ankaŭ alian, similan misskribon: [[Hanovero]]. - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:05, 11 maj. 2026 (UTC) :Mi nun korektis plurajn okazojn de Hanovero al Hanovro, sed mi ankaŭ trovis fonton por Hanovero: Zamenhof en Fundamenta Krestomatio. - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 15:01, 11 maj. 2026 (UTC) == Telefonlibroj == Ĉu en la artikolo [[telefonlibro]] oni povu rakonti pri la historioj de telefonlibroj en diversaj landoj? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 22:30, 10 maj. 2026 (UTC) :Tio estus granda projekto. Kompreneble oni povas komenci ĉiun grandan projekton. Sed mi nepre ne bezonas aldonan projekton, por mi la eta paĝo estas tute bona kia ĝi estas nun. Kaj eĉ en naciaj eŭropaj lingvoj ne estas superrigardoj pri telefonlibroj en diversaj landoj - do estus tute pionira ago kunmeti tian superrigardon. Laŭ mi tio ne estas prioritato... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:12, 10 maj. 2026 (UTC) ::En Finnlando la lastajn oni publikigis en 2017. En 2017, grandega nombro da telefonlibroj estis senpage haveblaj en finnlandaj vendejoj por nostalgiaj celoj. Mi prenis multaj ili en vendejo en [[Keltinmäki]], Jyväskylä. Sur kovriloj de ĉi tiuj librolibroj legis, ke la leganto tenas en siaj manoj la lastan telefonlibron de Meza Finnlando, kaj la etoso estis iom melankolia sed samtempe antaŭenrigardanta. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 12:45, 12 maj. 2026 (UTC) Mi pensas pri tio, kiom la nacia vidpunkto difinas, kion oni menciu. Ekzemple en la finna Vikipedio en la artikolo ''puhelinluettelo'' (telefonlibro) estas scioj pri finnlandaj telefonlibroj. En la artikolo ''[[:fi:taivasten valtakunnan avaimet|taivasten valtakunnan avaimet]]'' (ŝlosiloj de la regno de la ĉielo) oni mencias, ke el la spiritaj grupoj de Finnlando ŝlosiloj de la regno de la ĉielo estas speciale esenca koncepto en lestadianismo – [[konservativa lestadianismo|konservativa]] kaj [[okcidenta lestadianismo]] instruas, ke ilin povas uzi la ĉiuj veraj kredantoj, ne nur pastroj kaj predikantoj kaj alimaniere neniam ricevas kredon ne-kredanta homo. Sed se oni kreu en la esperanta Vikipedio artikolon pri ŝlosiloj de la regno de la ĉielo, ĉu estus mallogike skribi do? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 06:15, 16 maj. 2026 (UTC) :Vi denove miksas du tute sendependajn temojn. Pri la temo [[telefonlibro]], vi pravas, ke en iuj naciaj lingvoj estas iuj indikoj pri la tiulandaj naciaj telefonlibroj, ne nur pri finnaj en la finna teksto, ankaŭ ekz. pri Francio, Svislando kaj tre malmulte pri Belgio (tute nenio pri Kanado kaj pri la franclingvaj afrikaj landoj) en la franca teksto. Sed tiuj informoj estas tre malabundaj, kaj en neniu vikipedia teksto estas superrigardo pri multaj diverslingvaj landoj samtempe. Tion kunmeti eble estus bona projekto por la esperantistoj, ĉar ili estas el pli vasta gamo da diversaj landoj ol ekzemple la plej aktivaj redaktantoj de la finna vikipdio, kiuj statistike aparte estas el unu lando - sed aliflanke mi <big>'''''dubas'''''</big> ĉu estas tiom da ekscitaj informoj en komparo de diverslandaj telefonlibroj. La koloro de la kovrilpaĝoj malsamos, la formatoj, sed baze ĉiam estos listoj de nomoj kaj poste telefonnumeroj. Dua temaro: Pri la aparta koncepto de la luterana branĉo de lestadianismo mi persone pensas, ke en la esperanta vikipedio jam estas sufiĉe da informo, por ke esperanta ŝintoano el Japanio aŭ hinduo el Barato povas ekhavi surfacan imagon pri tiu specifa formo de luteranismo. Laŭ mi pri iuj religioj nun subpremataj de islamaj registaroj, notinde la [[jezidismo]] en Irako, Sirio kaj Turkio, aŭ la [[zaratuŝtrismo]] en orienta Irano estas maltro la esperantaj tekstoj. Sed pri lestadianismo la esperanta vikipedio jam estas bone kovrata - krom se eble ekzistas iu centra lestadiana katedralo, pri kiu indus fari iun arkitekturan tekston... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:19, 16 maj. 2026 (UTC) == Personaj nomoj == Rakontu al mi, kion mi skribu en la artikolo [[finnlandaj personaj nomoj]]. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 07:38, 13 maj. 2026 (UTC)~ :Se skribi tekston, tiam ĝi nomiĝu [[finnaj personaj nomoj]], ne "finnlandaj". Sed al mi persone kategorio [[:kategorio:finnaj personaj nomoj|finnaj personaj nomoj]] tute sufiĉas. En ĝi oni povas ankoraŭ planti iujn pliajn tekstojn, kaj estos bone. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:59, 13 maj. 2026 (UTC) ::Cetere: Se teksto aperas en apartigila listo, ekzemple la listo [[Antti]], supre en tiu teksto devas aperi ankoraŭ ŝablono <nowiki>{{apartigila paĝo|Antti}}</nowiki>. Vidu, mi jam faris tion en la paĝo [[Antti Hackzell]]. Sed ĉar estas baze viaj tekstoj, baze estus via tasko meti tiujn ŝablonojn. Se vi iras al paĝo [[Antti]] kaj maldekstre de la fenestro klkas al la ligilo "Ligiloj ĉi tien", vi povas mem vidi kiom da tekstoj jam ligas al tiu paĝo. Devus almenaŭ esti 4 aŭ 5, alikaze teksto ricevas kritikan ŝablonon {{ŝ|orfa}}, sed se estas listoj kiel [[Antti]], baze ĉiuj tekstoj en tiu listo devus ricevi la ŝablonon "apartigila paĝo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:34, 13 maj. 2026 (UTC) :::<small>Mi nun foriros kun amikoj por du horoj, kaj probable nur morgaŭ denove estos ĉe la komputilo, eble ankoraŭ mallonge ĉi-nokte... TP</small> En multaj nomoj, sona asocio funkcias kiel instigo al tio, ke la nomo en la popola parolo komencas signifi ion alian ol la vera nomo. Ekzemple, la signifo de “vomado” ligita al la nomo Yrjö estiĝis pure pro tio, ke ĝi sonas simile al tiu okazaĵo. Porti nomon kun duobla signifo ne ĉiam estas facile. Yrjö Kokkonen aŭdis komentojn pri sia antaŭnomo ekde sia juneco: – Ĉiufoje kiam mi aŭdas mian nomon, mi pensas pri tio, per kia tono ĝi estis dirita. Ĉu mokante aŭ normale. Tiu kutimo verŝajne restos ĉe mi ĝis la tombo. Vidu: [[Eila Roine]]. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 02:36, 15 maj. 2026 (UTC) :Male al vi, mi pri tiu imagita simileco pri sono de vomado kaj sono de nomo tute ne fasciniĝas. Bedaŭrinde vi supozeble inter la esperantistoj trovos tute neniun kiu pretos longe skribi pri tiu bizara kaj tute flanka penseto. '''<big>Ne forgesu</big>''' al viaj paĝokreoj pri finnoj aldoni la ŝablonon {{ŝ|apartigila paĝo|Antti}} aŭ koncerna persona nomo. Nur tiam la paĝokreoj estos vere finitaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:12, 15 maj. 2026 (UTC) Virgazeto. Finne miestenlehti. En la finna wikipedio estas defaultordigo miestenlehti - > pornolehti (pornografia gazeto). Mi demandis en la diskutpaĝo de la ordigo: ĉu oni ne povas uzi la vorton miestenlehti (virgazeto) ankaŭ pri aferecaj revuoj, kiuj estas precipe por viroj, ekzemple la gazetoj ''Metsästys ja kalastus'' (ĉasado kaj fiŝkaptado) kaj ''Tekniikan maailma'' (mondo de tekniko). Iu respondis, ke ne, la vorto ''miestenlehti'' (virgazeto) havas la signifon "pornografia gazeto". Ĉu esperante virrevuo/gazeto estas nepre pornografia? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 13:31, 15 maj. 2026 (UTC) :Nu, tekniko, ĉasado kaj fiŝkaptado ne nepre estas viraj interesoj... Sude de Finnlando oni multe agadas por superi la kliŝajn stereotipojn kio estas "tipe vira kaj kio tipe virina". En medicina senco nur eblas konstati ke starpisadi kontraŭ arbo pli facilas se vi estas viro kaj naski idojn pli facilas se vi estas virino. Pri "pornografiaj gazetoj" ne demandu min, pri tiu fako de ĵurnalismo aŭ komerco mi tute ne kompetentas, kaj fakte ne interesiĝas. '''<big>Ĉu</big>''' vi jam progresas en aldono de la ŝablono {{ŝ|apartigila paĝo}}?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 15 maj. 2026 (UTC) Mi demandis mian amikinon, kiu konas multajn Yrjöjn, cxu estas eventuale lernigi hundon trovi laŭ odoro de vomaĵo Yrjöjn. Sxi neis forte kaj asertis, ke al la nomo Yrjö apartenas vomajxa odoro nur en MIA FANTASIO. Hundoj sentas odorojn multe pli bone ol homoj (vidu [[Yrjö Kokko]]), sed ankaux hundo ne sentas tian odoron, kiu neniom ekzistas. Ĉu tio estas vera: Plej multaj Yrjöj estas biologie normalaj homoj. Yrjöj ne estas aparta biologia kategorio. Tio ne ŝanĝas la fakton, ke la vorto havas alian signifon. Ĝi ne igas Yrjöjn disvastigantoj de vomaĵmalsano, ĝi ne kaŭzas la odoron de vomaĵo. Ekzistas biologie nenormalaj Yrjöj, sed tio ne rilatas al la nomo. Yrjöj suferas de la samaj malsanoj kaj vundoj kiel homoj nomitaj Kalle, Juha, Timo kaj Matti, ekzemple. Feliĉe, la plimulto de homoj kun ĉiuj tiuj nomoj estas normalaj. La nomo Yrjö ne produktas iujn ajn specialajn biologiajn karakterizaĵojn. Ĝi kutime indikas sekson (vira), sed ĝi ankaŭ ne produktis tion, sed la afero estas, ke post kiam la sekso estas determinita, nomo estas elektita por la infano, kiu fariĝis establita kiel la nomo de la sekso, al kiu la infano apartenas. Vi ankaŭ povas preskaŭ ĝuste diveni el la nomo Yrjö pri nacieco (finna) kaj gepatra lingvo (finna), sed nek nacieco nek lingvo estas influitaj de la nomo Yrjö. La fakto, ke Yrjö preskaŭ certe estas finnaparolanto, estas kaŭzita de la fakto, ke Yrjö estas finnalingva formo de la nomo, kaj la fakto, ke Yrjö preskaŭ certe estas finno, estas kaŭzita de la fakto, ke estas tre malmultaj finnaparolantoj, kiuj ne estas finnoj, preskaŭ nur membroj de la malgranda finnaparolanta malplimulto en norda Svedio ekzemple en [[Haparanda]], svedia [[Övertorneå]] kaj Gällivare. :Mi certas ke la diasporo estas pli granda ol oni en Finnlando kutime supozas. Jam mi mem konas finnojn kun finnaj personaj nomoj kiuj naskiĝis en Frankfurto kaj Darmstadt kaj estas perfekte dulingvaj (de-fi), kaj mi plene certas ke en Strasburgo, Bruselo kaj Parizo estas same finnaj familioj. En mia privata statistiko pri finnaj infanoj de familioj en diasporo cetere la nomo Risto estas kaj plej ofta (3), sekvas Mika (2). Pri Georgoj jam ĉio estas dirita: pri tio mi ne plu volus vidi frazon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:00, 17 maj. 2026 (UTC) : Hodiaŭ mi revenis kaj devis forĵeti sur mia diskpaĝo nur 20 mesaĝojn kun totala grandeco pli ol 7 KiO far iu LTA-ulo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:14, 21 maj. 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">You may be eligible to vote in the U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am contacting you because you previously voted in elections related to the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]]. You may be eligible to vote in the current U4C election, which is open now and closes on 2 June 2026. You can find out more about the candidates and the election on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the election page on Meta]], and from there you can access the vote itself. Your participation in these elections is important to the governance of Wikimedia communities, and your time spent learning about the candidates and voting is appreciated. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> [[m:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:20, 20 maj. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30569831 --> == Kalendaro == https://eo.wikipedia.org/wiki/Reformaj_proponoj_de_la_gregoria_kalendaro ?? == Forbaro == Bv forbaru nian amikon [[User:Näin on näreet]]. Post hieraŭa [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Uzanto-Diskuto%3AN%C3%A4in_on_n%C3%A4reet&diff=9379558&oldid=9356513 lasta averto] ri decidis [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?oldid=prev&diff=9379966 denove mencii min en du resumoj]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:04, 22 maj. 2026 (UTC) == Pastreco de virinoj == Mi dankas vin pri la artikolo [[pastreco de virinoj]]. Ĉu en la artikolo estu bildo(j)? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 08:59, 23 maj. 2026 (UTC) :Mi preferas lasi la tekston sen bildoj, ĉar mi volas teni ekvilibron inter diversaj kristanaj movadoj. Kaj aparte en la katolika kaj ortodoksaj eklezioj, en kiuj la temo nun estas pli ardanta, ĉar tie ankoraŭ estas malpermeso pri virinaj pastroj, estas maleble montri fotojn de virinaj pastroj, kompreneble, ĉar ili ankoraŭ ne estas. Do engluo de bildoj fokusigus la atenton pri la reformaj eklezioj, en kiuj la temo jam estas tute memkomprenebla kaj ne granda disputo plu. Kion oni ankoraŭ povas fari, estas atenti ke ĉie internaj ligiloj estsa metataj. Ekzemple "Unuan Epistolon al Timoteo" kompreneble estu [[1-a epistolo al Timoteo|Unuan Epistolon al Timoteo]], ktp. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:11, 23 maj. 2026 (UTC) :Ĉiukaze de la hieraŭ [[Uzanto-Diskuto:Näin_on_näreet#Seriozega averto de mi|esprimita rekomendo pri nova vikipaŭzo]] kaj tiam «post tiu paŭzo rekomenci per temoj kiuj neniel rilatas al norda Eŭropo, neniel pri religio kaj ankaŭ neniel pri seksaj kaj genraj temoj (kompreneble ke obscenajn redaktojn ĉiukaze ne estas permesate fari - tio ne nur validas por vi sed por ĉiu)» [https://eo.wikipedia.org/wiki/Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/N%C3%A4in_on_n%C3%A4reet ankoraŭ nenio alvenis en via konduto]. Via koncentriĝo pri malmultaj esperantlingvaj tekstoj pri iel bizaraj temoj el la finna socio, kaj remaĉado de ili, vere nervas aliulojn kaj ankaŭ streĉas mian paciencon - eblas fini iun tekston kaj lasi ĝin, irante al novaj temoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:51, 23 maj. 2026 (UTC) ::Kial mi ne rajtus skribi pri tiuj aferoj aferece? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 14:20, 24 maj. 2026 (UTC) :La kritero estas tio, cxu la redaktoj estas suficxe kvalitaj. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 15:08, 24 maj. 2026 (UTC) :::Mi nur atentigas, ke vi estas harfende proksima al forbaro, pro via nerespekto de la limoj de aliaj. Tial baze gravas ne perforti alies limojn, tio estas la plej baza regulo. Sed rekoncentriĝi al temoj, kiuj de-ekstere ne ŝajnas tiom obsedaj ĉe vi (de-flanke vi aspektas obsedita se vi preskaŭ ĉiun tekston kiun vi antaŭe faris, en postaj malmultaj tagoj 10-, 20-, 30-foje reredaktas - tio en komparo al aliaj uzantoj aspektas multe, kaj la impreso ankaŭ estas laŭ tio kiel vi redaktas, ne estas nur la nombro de redaktoj) krome povas malfortigi la impreson de obsedo kiujn aliaj vidas ĉe vi. Kaj sciu ke tre multaj el viaj redaktoj laborigas aliajn uzantojn, ĉar vi neniam atentas pri ĉio, eĉ foje ne sukcesas skribi "ĉ" sed nur "cx", tial se estas tre multaj redaktoj pri ununura temo, kiuj ŝajnas al aliuloj neutilaj remaĉadoj, tio estas problemo se per tio ankaŭ forbruliĝas la tempo de alia uzanto. Ĉu vi komprenas? Mi esperas ke jes, ĉar se ne, estus vi kiu frontus denovan kompletan forbaron - kio povas ĉiam ajn reveni, ĉar via forbaro neniam malvalidiĝis. Ĉiuj klare konscias ke la finna vikipedio ne faras kompromisojn, klare sekvas la argumenton ke unufoje forbarita estas porĉiam forbarita. Simple ĉar estas tempomalŝparo investi unu sekundon pli ol necesas por reflekse forbari ĉiujn novajn kontojn de vi. Se vi volas eviti ke ni tiom senkompatas kiom la finnaj administrantoj, vi devas ekstre peni apliki ĉiujn regulojn. Sufiĉas, mi hodiaŭ nur havas ankoraŭ duonhoron kaj volas ankoraŭ labori tiun duonhoron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:18, 24 maj. 2026 (UTC) Mi aldonis bildojn, forigu se vi volas do. Pri la virina pozicio en [[lestadianismo]] oni memoragas, ke en la origina lestadiana reviviĝo estis ankaŭ virino kiel predikanto. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 19:46, 27 maj. 2026 (UTC) :Nuntempe oni ne povus ecx konsideri tian eblon, ke [[Suviseurat|tie]] iu virino predikus == Abitura ekzameno en Finnlando == Mi tute ne komprenas, kial estis forigita la artikolo [[Abitura ekzameno en Finnlando]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 05:09, 27 maj. 2026 (Vidu: [[Pentti Arajärvi]], [[Yrjö Kokko]]]) :{{re|Näin on näreet}} Se vi klakas la artikolan ligilon, vi bone ankoraŭ vidas la noton "pro manko de fidindaj ekstervikipediaj referencoj kaj eksteraj ligiloj, ekestas la impreso ke la teksto estas persona, subjektiva kreaĵo - se tio ne pliboniĝos ene de semajno, forigo estos konsentebla". Kaj konsento pri la forigo estis post atendado de semajno: simple tro multo mankis - referencoj aŭ/kaj eksteraj ligiloj, kategorioj, ankaŭ intervikiaj ligiloj, la teksto krome tute ne estis ligita de aliaj tekstoj, do estis "orfa". Kaj vere estis "la impreso ke la teksto estas persona, subjektiva" opinio. Mi bedaŭras ke vi ne sufiĉe frue konsciis ke la teksto estas sub minaco forpreniĝi: Tiam vi ankoraŭ havintus ŝancon mem plibonigi la mankojn, kaj ankaŭ ĉiuj aliaj havis la ŝancon helpi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:14, 27 maj. 2026 (UTC) ::PS: Cetere, pri la teksto [[Pentti Arajärvi]]: Se vi vidas tute supre, tie estas linio [[d:Q2502942|Vikidatumoj: Pentti Arajärvi (Q2502942)]], '''''sen priskribo'''''. Tiu "sen priskibo" estas manko kiu estas ĉe ĉiuj de viaj tekstoj. Ĉu vi entute rajtas redakti en vikidatumoj, se ĉiuj viaj kontoj estas sen prokrasto forbaritaj en la finna vikipedio? Se vi rajtas redakti en vikidatumoj: ĉu vi scias kiel vi povas tre rapide meti tiun priskribon tie? Kutime la priskibo rajtas esti tio, kio estas post la vorto "estas" en la unua frazo, do ĉi tie "finna politikisto, advokato, rofesoro, verkisto de nefikcio kaj lerneja spertulo" - rajtas ankaŭ esti koncizigo, ekz. "finna politikisto kaj verkisto". Mi nun ne metas la priskibon al vikidatumoj - mi faris tion jam ĉe centoj de viaj novaj tekstoj - por ke vi vidu pri kiu mi skribas kaj povas provi ĉu vi sukcesas mem fari. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:14, 27 maj. 2026 (UTC) :Mi dankas vin, kvankam vi faris eraron pri lia propra lernejo https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Pentti_Araj%C3%A4rvi&diff=prev&oldid=9385196 --[[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] sen subskribo ::Ne mi faris eraron, sed '''eble''' tion faris vikidatumoj: en [[d:Q1306700]] oni asertas pri ekzisto de la liceo Ressu de Helsinko, mezlernejo en Helsinko, finne Ressun lukio. Se li estis mezlernejano tie, tiam antaŭ 1968, antaŭ la 20-a vivjaro, li finis la mezlernejon tie. Do se ĝustas via aserto ke nur post la bazlerneja reformo ekestis la lernejo Ressun lukio, kaj antaŭ 1968 ĝi ankoraŭ ne estis (tion konfirmas vikidatumoj asertante ke Ressun lukio ekhavis tiun nomon en 1977), tiam efektive vikdatumoj ĉi tie estas misgvida. ::Restas tri demandoj: Kiam ekzakte estis tiu bazlerneja reformo? Ĉu la ekfunkcio de Ressun lukio en 1977 estas realisma? Kaj ĉu la antaŭulo antaŭ 1977, kiun vi simple nomas "oppikoulu Helsinko", estis [[d:Q105930182]], do ''entinen ruotsinkielinen oppikoulu Helsingissä 1864–1977''?? - Se ĉiuj demandoj estas solvitaj, ni povas pripensi kiel pli elegante vortumi la frazon, ĉar nun aspektas malelegante. Sed ankaŭ eblas entute forstreki la mezlernejon el la teksto. Ĝi ne estas nepre esenca informo. ::Sed mi havas ankoraŭ mian antaŭan demandon: Ĉu vi povas/rajtas skribi ion en vikidatumoj? Se jes, provu enkopii la priskribon "finna politikisto kaj verkisto" tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 27 maj. 2026 (UTC) :::Pre granda lerneja reformo de Finnlando en la 1970-aj jaroj la bazlernejoj en la lando estis normale sesjaraj popollernejoj (''kansakoulu'', ''folkskola''). Ili estis ses- aŭ sepjaraj, sed tiuj, kiuj iris al la lernejo ''oppikoulu''/''läroverk'' estis en popollernejo normale nur kvar aŭ kvin jaroj. Oppikoulu konsistis el kvinjara (por knabinoj eble sesjara) ''keskikoulu''/''mellanskola'' kaj trijara ''lukio''/''gymnasium''. En la lastaj tempoj de tiu sistemo (pararela lerneja sistemo) ekzistis krom ''kansakoulu'' kaj ''oppikoulu'' dujara civitana lernejo, kiu estis deviga por tiuj, kiuj ne iris al oppikoulu/läroverk. La moderna bazlerneja sistemo estis kreita do, ke la ''kansakoulu'', ''keskikoulu'' kaj civitana lernejo estis unuigita unu nauxjara lernejo. ''Lukio'', kiu antaŭe estis trijara finparto de ''oppikoulu'', iĝis trijara lernejo, al kiu oni povas provi iri el la nauxa (lasta) jaro de la moderna bazlernejo ''peruskoulu''. Tiu ''peruskoulu'' inkludis sesjaran parton ''ala-aste'' (kiu anstatauxigis la antauxan lernejon ''kansakoulu'') kaj trijaran parton ''yläaste''. Al la nova sistemo oni movis en 1972 - 1977. La unua tia lernjaro, kiam la nova sistemo estis en la tuta lando tuta preta, estis 1981–1982. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 23:26, 27 maj. 2026 (UTC) La movo al la moderna finnlanda lerneja sistemo laux jaroj kaj komunumoj: * 1972: [[Alatornio]], [[Askainen]], [[Dragsfjärd]], [[Enontekiö]], [[Hankasalmi]], [[Haukipudas]], [[Inari]], [[Jämsä]], [[Kaarina]], [[Karunki (Suomi)|Karunki]], [[Kemi]], [[Kemijärven maalaiskunta]], [[Kemijärvi]], [[Kemin maalaiskunta]], [[Kemiö]], [[Kittilä]], [[Kolari]], [[Kuivaniemi]], [[Kuru]], [[Kuusamo]], [[Köyliö]], [[Leivonmäki]], [[Lemu]], [[Lieto]], [[Masku]], [[Multia]], [[Muonio]], [[Nousiainen]], [[Pelkosenniemi]], [[Pello]], [[Pirkkala]], [[Posio]], [[Pudasjärvi]], [[Raisio]], [[Rantsila]], [[Ranua]], [[Rovaniemen maalaiskunta]], [[Rovaniemi]], [[Ruokolahti]], [[Salla]], [[Savukoski]], [[Simo]], [[Sodankylä]], [[Taivalkoski]], [[Tarvasjoki]], [[Temmes]], [[Tervola]], [[Toivakka]], [[Tornio]], [[Töysä]], [[Utsjoki]], [[Vahto]], [[Varkaus (kaupunki)|Varkaus]], [[Varpaisjärvi]], [[Velkua]], [[Västanfjärd]], [[Ylitornio]] * 1973: [[Alahärmä]], [[Alavus]], [[Houtskari]], [[Huittinen]], [[Iniö]], [[Juuka]], [[Jyväskylä]], [[Jyväskylän maalaiskunta]], [[Kaavi]], [[Kajaani]], [[Kajaanin maalaiskunta]], [[Kangasala]], [[Kannonkoski]], [[Karijoki]], [[Keikyä]], [[Kestilä]], [[Kesälahti]], [[Kiikka]], [[Kinnula]], [[Kitee]], [[Kivijärvi]], [[Konginkangas]], [[Konnevesi]], [[Korppoo]], [[Kristiinankaupunki]], [[Kuhmalahti]], [[Kuhmo]], [[Kuortane]], [[Kyyjärvi]], [[Kärsämäki]], [[Lemi]], [[Lestijärvi]], [[Lieksa]], [[Luopioinen]], [[Luoto]], [[Metsämaa]], [[Muurame]], [[Nauvo]], [[Nilsiä]], [[Nurmes]], [[Oravainen]], [[Paltamo]], [[Parainen#Parainen|Parainen]], [[Pietarsaaren maalaiskunta]], [[Pietarsaari]], [[Pihtipudas]], [[Piippola]], [[Pornainen]], [[Pulkkila]], [[Puolanka]], [[Puumala]], [[Pyhäjärvi]], [[Pyhäntä]], [[Pälkäne]], [[Rautavaara]], [[Ristijärvi]],, [[Rääkkylä]], [[Saarijärvi]], [[Sahalahti]], [[Savitaipale]], [[Sipoo]], [[Soini]], [[Sotkamo]], [[Sumiainen]], [[Suolahti]], [[Suomenniemi]], [[Suomussalmi]], [[Säynätsalo]], [[Tohmajärvi]], [[Tuusniemi]], [[Uudenkaarlepyyn maalaiskunta]], [[Uukuniemi]], [[Uurainen]], [[Uusikaarlepyy]], [[Vaala]], [[Valtimo]], [[Vammala]], [[Vampula]], [[Vehmersalmi]], [[Viitasaari]], [[Vuolijoki]], [[Vähäkyrö]], [[Värtsilä (kunta)|Värtsilä]], [[Vöyri]], [[Ylihärmä]], [[Ylikiiminki]], [[Äänekoski]] * 1974: [[Alajärvi]], [[Alavieska]], [[Anttola]], [[Asikkala]], [[Eno]], [[Evijärvi]], [[Haapajärvi]], [[Halsua]], [[Hauho]], [[Haukivuori]], [[Hausjärvi]], [[Himanka]], [[Hirvensalmi]], [[Honkajoki]], [[Hämeenkyrö]], [[Ii]], [[Iisalmi]], [[Ikaalinen]], [[Ilomantsi]], [[Joensuu]], [[Joutsa]]<ref>http://lukiovanha.joutsa.fi/0708/vihkiaiset08/historiikki.htm</ref>, [[Juva]], [[Jäppilä]], [[Kalajoki]], [[Kangasniemi]], [[Kankaanpää]], [[Kannus (kaupunki)|Kannus]], [[Karhula]], [[Kauhava]], [[Kaustinen]], [[Keitele]], [[Kempele]], [[Keuruu]], [[Kihniö]], [[Kiihtelysvaara]], [[Kiikoinen]], [[Kiiminki]], [[Kiuruvesi]], [[Kokkola]], [[Kontiolahti]], [[Korpilahti]], [[Kortesjärvi]], [[Kotka (kaupunki)|Kotka]], [[Kustavi]], [[Kymi]], [[Kälviä]], [[Lapinlahti]], [[Maksamaa]], [[Lappajärvi]], [[Lappeenranta]], [[Lapua]], [[Laukaa]], [[Lavia]], [[Lehtimäki]], [[Lieto]], [[Liminka]], [[Liperi (kunta)|Liperi]], [[Lohtaja]], [[Luhanka]], [[Merijärvi]], [[Mikkeli]], [[Mikkelin maalaiskunta]], [[Mouhijärvi]], [[Muhos]], [[Mustasaari]], [[Mäntyharju]], [[Nivala]], [[Oulainen]], [[Oulu]], [[Oulunsalo]], [[Outokumpu]], [[Parkano]], [[Pattijoki]], [[Perho (kunta)|Perho]], [[Pertunmaa]], [[Petäjävesi]], [[Pieksämäen maalaiskunta]], [[Pieksämäki]], [[Pielavesi]], [[Polvijärvi]], [[Pori]], [[Pyhtää]], [[Pyhäjoki]], [[Pyhäselkä]], [[Pylkönmäki]], [[Raahe]], [[Reisjärvi]], [[Ristiina]], [[Ruukki]], [[Sievi]], [[Sonkajärvi]], [[Suodenniemi]], [[Teuva]], [[Toholampi]], [[Tuupovaara]], [[Ullava]], [[Utajärvi]], [[Valkeala]], [[Valtimo]], [[Vehkalahti]], [[Vehmaa]], [[Veteli]], [[Vieremä]], [[Vihanti]], [[Viljakkala]], [[Vimpeli]], [[Virtasalmi]], [[Yli-Ii]], [[Ylikiiminki]], [[Ylistaro]], [[Ylivieska]], [[Ähtäri]] * 1975: [[Anjalankoski]], [[Artjärvi]], [[Asikkala]], [[Askola]], [[Elimäki]], [[Enonkoski]],[[Hamina]], [[Hartola]], [[Heinola]], [[Heinävesi]], [[Hollola]], [[Ii]], [[Iitti]], [[Ilmajoki]], [[Imatra]], [[Isojoki]], [[Isokyrö]], [[Jaala]], [[Jalasjärvi]], [[Joroinen]], [[Joutseno]], [[Jurva]], [[Juupajoki]], [[Kangaslampi]], [[Karttula]], [[Kaskinen]], [[Kauhajoki]], [[Kemi]], [[Kerimäki]], [[Korsnäs]], [[Koski Hl]], [[Kouvola]], [[Kuhmoinen]], [[Kuopio]], [[Kuorevesi]], [[Kurikka]], [[Kuusankoski]], [[Kärkölä]], [[Lahti]], [[Laihia]], [[Lapinjärvi]], [[Lappeenranta]], [[Leppävirta]], [[Liljendal]], [[Loviisa]], [[Längelmäki]], [[Maalahti]], [[Maaninka]], [[Miehikkälä]], [[Mustasaari]], [[Myrskylä]], [[Mänttä]], [[Nastola]], [[Nuijamaa]], [[Närpiö]], [[Orimattila]], [[Orivesi]], [[Padasjoki]], [[Parikkala]], [[Pernaja]], [[Peräseinäjoki]], [[Porvoo]], [[Porvoon maalaiskunta]], [[Pukkila]], [[Punkaharju]], [[Rantasalmi]], [[Rautalampi]], [[Rautjärvi]], [[Ruovesi]], [[Ruotsinpyhtää]], [[Ruovesi]], [[Saari (kunta)|Saari]], [[Savonlinna]], [[Savonranta]], [[Seinäjoki]], [[Sulkava]], [[Sysmä]], [[Taipalsaari]], [[Tervo]], [[Teuva]], [[Tyrnävä]], [[Uusikaupunki]], [[Vaasa]], [[Varkaus (kaupunki)|Varkaus]], [[Vehkalahti]], [[Vesanto]], [[Vieremä]], [[Vilppula]], [[Virolahti]], [[Virrat]], [[Vähäkyrö]], [[Ylistaro]], [[Ylämaa]] * 1976: [[Alastaro]], [[Aura (kunta)|Aura]], [[Eura]], [[Eurajoki]], [[Forssa]], [[Halikko]], [[Hanko]], [[Harjavalta]], [[Hattula]], [[Humppila]], [[Hyvinkää]], [[Hämeenlinna]], [[Inkoo]], [[Janakkala]], [[Jokioinen]], [[Järvenpää]], [[Kalanti]], [[Kalvola]], [[Karinainen]], [[Karjaa]], [[Karjalohja]], [[Karkkila]], [[Kerava]], [[Kiikala]], [[Kirkkonummi]], [[Kisko]], [[Kiukainen]], [[Kodisjoki]], [[Kokemäki]], [[Koski Tl]], [[Kullaa]], [[Kuusjoki]], [[Kylmäkoski]], [[Laitila]], [[Lammi]], [[Lappi Tl]], [[Lempäälä]], [[Lohja]], [[Lohjan kunta|Lohjan maalaiskunta]], [[Loimaa]], [[Loimaan maalaiskunta]], [[Lokalahti]], [[Loppi]], [[Marttila]], [[Mellilä]], [[Merikarvia]], [[Merimasku]], [[Mietoinen]], [[Muurla]], [[Mynämäki]], [[Mäntsälä]], [[Naantali]], [[Nakkila]], [[Nokia (kaupunki)|Nokia]], [[Noormarkku]], [[Nummi (Lohja)|Nummi]], [[Nurmijärvi]], [[Oripää]], [[Paimio]], [[Perniö]], [[Pertteli]], [[Pomarkku]], [[Punkalaidun]], [[Puolanka]], [[Pusula]], [[Valkeakoski]], [[Piikkiö]], [[Pohja]], [[Pomarkku]], [[Punkalaidun]], [[Pöytyä]], [[Rauma]], [[Rauman maalaiskunta]], [[Renko]], [[Riihimäki]], [[Rusko]], [[Rymättylä]], [[Salo]], [[Sauvo]], [[Siikainen]], [[Siikajoki]], [[Siuntio]], [[Snappertuna]], [[Somero]], [[Suomusjärvi]], [[Säkylä]], [[Särkisalo]], [[Taivassalo]], [[Tammela]], [[Tammisaaren maalaiskunta]], [[Tammisaari]], [[Tampere]], sv. [[Tenala]]= fi. [[Tenhola]], [[Toijala]], [[Turku]], [[Tuulos]], [[Tuusula]], [[Ulvila]], [[Urjala]], [[Valkeakoski]], [[Vesilahti]], [[Vihti]], [[Viiala]], [[Yläne]], [[Ylöjärvi]], [[Ypäjä]]<ref>https://www.vihti.fi/wp-content/uploads/Vuosikertomus_valmis_nettiin.pdf</ref> * 1977: [[Espoo]], [[Helsinki]], [[Kauniainen]], [[Vantaa]] <ref>Kuntatieto (1977)</ref> <ref>http://www.yksityiskoulut.fi/yksityiskoulujenmatrikkeli/index3.htm</ref> En tiu listo maalaiskunta signifas kamparan komunumon, vidu [[Kampara komunumo (Finnlando)]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 19:12, 28 maj. 2026 (UTC) La moderna finna baza lernejo, ''peruskoulu'', naskiĝis dum la lerneja reformo de la 1970-aj jaroj, kiam oni transiris de paralela lerneja sistemo al unueca lerneja sistemo, tiel ke la antauxa bazlernejo, popollernejo (''kansakoulu''), la civitana lernejo (''kansalaiskoulu'') kiu sekvis ĝin, kaj la ''keskikoulu'' (kiu konsistis el la kvin aŭ ses unuaj klasoj de la ''oppikoulu'') kunfandiĝis en la bazan lernejon, kaj ''lukio'' tri lastaj klasoj de la ''oppikoulu'' fariĝis sendependa lernejo. Kiam mi ekiris al lernejo, mia patro klarigis, ke kiam li iris al lernejo, la situacio estis alia. En la lando ekzistis paralela lerneja sistemo. Komuna lernejo por ĉiuj daŭris nur kvar jarojn. Kelkaj transiris el la ''kansakoulu''/''folkskola'' post la kvara aŭ kvina klaso al ''oppikoulu/läroverk'', en kiu iuj frekventis ne nur kvin- aŭ sesjaran ''keskikoulu''/''mellanskola'' sed ankaŭ trijaran ''lukio''/''gymnasium''. La aliaj finis la sesjaran ''kansakoulu''/''folkskola'' kaj poste frekventis dujaran ''kansalaiskoulu''. Mi demandis, kial oni ŝanĝis la sistemon. Li diris, ke la populareco de la ''oppikoulu''/''läroverk'' kreskis tiom multe, ke ŝajnis, ke iom post iom la ''kansalaiskoulut''/''medborgarskolorna'' restos sen lernantoj. Tial oni ne plu opiniis sencohava teni la du branĉojn apartaj. La ''kansakoulu''/''folkskola'', la ''keskikoulu''/''mellanskola'' kaj la ''kansalaiskoulu''/''medborgarsskola'' estis kunfanditaj en naŭjaran bazlernejon, post kies naŭa klaso oni povas kandidatiĝi al trijara ''lukio''/''gymnasium''. Mi demandis ChatGPT-on pri la germana lerneja sistemo. Kiam ĝi klarigis ĝin, mi demandis, ĉu la klarigo praktike signifas, ke Germanio ankoraŭ uzas tian lernejan sistemon, el kiu ekzemple Svedio kaj Finnlando transiris al komuna naŭklasa baza lernejo. Ĝi respondis, ke tio grandparte signifas ĝuste tion. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:29, 28 maj. 2026 (UTC) {{referencoj}} <big>'''D'''</big>o, koncize: en Helsinko la lerneja reformo ekvalidis en 1977, tial la ekfunkcio de la lernejo "[[d:Q1306700|Ressun lukio]]" en 1977, kaj tiu [[Pentti Arajärvi]], kiu en 1967, 19-jara, jam ekstudis, garantiite estis lernejano en la antaŭa lernejo, kiun vi simple nomas "oppikoulu Helsinko". Vi ne respondis la demandon, ĉu tiu "oppikoulu Helsinko" estis [[d:Q105930182]], do ''"entinen ruotsinkielinen oppikoulu Helsingissä 1864–1977"''. Kaj daŭre mankas via respondo al la demando: Ĉu vi povas/rajtas skribi ion en vikidatumoj? Se jes, provu enkopii la priskribon "finna politikisto kaj verkisto" tie. Pri tio ono tute ne bezonas ChatGPT-on, vi simple devas elprovi kaj tiam respondi mian demandon. Se vi '''ne''' rajtas redakti ion en vikidatumoj, tiam ĉiam iuj aliaj uzantoj devas aldoni priskribojn, kiel estis ĝis nun. Se la mezlernejo de P. Arajärvi estis d:Q105930182, tiam mi en vikidatumoj povas ŝanĝi la indikon kaj malaperos la misa mencio de la lernejo "Ressun lukio" en la e-lingva informkesto. En [https://www.wikidata.org/wiki/Special:Contributions/N%C3%A4in_on_n%C3%A4reet vikidatumoj nun notiĝas 7 redaktoj de vi], la lasta antaŭ 5 tagoj, kaj al mi ŝajnas ke vi ne estas forbarita tie, krom ke eble forbaro en alia branĉo, ĉi tie la finna kaj rusa, aŭtomate signifas ne povi rekte skribi ion en vikidatumeron, sed maksimume el esperantaj tekstoj intervikie ligi paĝon. Simple elprovu, kaj respondu al mi kio okazis en via provado. Kaj se vi ne scias kion vi devas fari, ne demandu ChatGPT-on sed prefere min aŭ alian eo-administranton (kvankam, se hazarde ChatGPT scias kiel esperantlingve kontribui al vikidatumoj, ankaŭ bone). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 14:17, 28 maj. 2026 (UTC) Bedaŭrinde mi ne povas skribi en vikidatumoj. En la 1970-aj jaroj en la plej multaj kazoj ''keskikoulu'' estis anstataŭigita per ''yläaste'' (lernejaj jaroj 7 - 9), kian ĉiuj devis frekventi. ''Helsingin Reaalilyseo'' ricevis antauxe la kromnomon ''Ressu''. En 1977, kiam Helsinko movis al la moderna lerneja sistemo, la nomo ''Ressu'' estis donita oficiala nomo al du lernejoj: ''Ressun yläaste'' kaj ''Ressun lukio'', kiu agis en sama loko kiel antauxe la okjara oppikoulu (läroverk) Helsingin Reaalilyseo. Ressun yläaste ne ankoraux ekzistas, sed Ressun lukio ekzistas kaj estas konata elita lernejo. Iam en iu jaro la mezuma sojlo de la lernejo estis 9,75. ''Lukio'': El la verbo lukea (legi). La vorton kreis [[Elias Lönnrot]]]. Unue la vorto signifis dujaran lernejon, al kiu oni povis provi iri el la lernejo ''yläalkeiskoulu'', al kiu oni povis provi iri el la lernejo ''ala-alkeiskoulu''. Tiuj tri termoj malaperis en la aktuala uzo en 1872, kiam ''ala-alkeiskoulu'', ''yläalkeiskoulu'' kaj ''lukio'' estis unuigita kiel ''oppikoulu'', sed la vorto ''lukio'' estis pruntita al nov uzo en 1914, kiam ''oppikoulu'' iĝis duparta, konstitanta el kvinjara ''keskikoulu'' kaj trijara ''lukio''. En la granda lerneja reformo (1972 - 1981) ''lukio'' iĝis trijara lernejo, al kiu parto el la finnlandaj junuloj movas el la naŭjara bazlernejo ''peruskoulu'' kiu estis kreita unuiginte la lernejojn ''kansakoulu'', ''keskikoulu'' kaj ''kansalaiskoulu''. --skribis, sen subskribo, Näin on näreet 28 maj. 2026 Ambaŭfoje domage, ke vi ne povas skribi en vikidatumoj, ĉar tio kutime estas parto de la redakta kreado, kaj ke efektive mi pravis, kiam mi sen grandaj scioj en vikidatumoj pri [[d:Q1306700]] skribis je 09:56 h, 16 okt. 2024: ''ThomasPusch aldonis kromnomojn [eo]: gimnazio Ressu, Ressun lukio, Helsingin lyseo kaj priskribon por [eo]: mezlernejo en Helsinko, Finnlando''. La kromnomo "Helsingin lyseo" pli koncizas ol "H. Reaalilyseo" kaj probable malpli ekzaktas, sed ĉiukaze ŝajnas ke pri la antaŭa lernejo ne estas iuj informoj en la ĉiulingva vikipedio kaj vikidatumoj aparte de la ero pri la nova lernejo "[[d:Q1306700]] / Ressun lukio", kaj tiam eblas nur malfacile ĝustigi la e-lingvan informkeston. Mi tamen provetos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:03, 28 maj. 2026 (UTC) Ĉu estas bone mencii pri Hausjärvi en la artikolo [[Nurmijärvi (lago)]]? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 21:42, 28 maj. 2026 (UTC) :Jes, kial ne? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:47, 28 maj. 2026 (UTC) == Bavaraj riveroj == Saluton Thomas, antaŭ malmultaj tagoj mi plantis du mikroĝermojn [[Aisch]] kaj [[Brenz]]. Mi volus peti vin ampleksigi la informkestojn - iel mi per poŝtelefono kaj dumvojaĝe ne tiom komforte povas... Ĉu? Dankon, [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:09, 30 maj. 2026 (UTC) :Tio per normala komputilo estas nenia problemo, la bloko kopieblas ene de sekundo. Vi celis la paĝon [[Brenz (rivero)]], ĉu? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 16:48, 30 maj. 2026 (UTC) ::Mi rekomendas ĉe tiaj mikroĝermoj ankoraŭ antaŭvidi du ankoraŭ nevideblajn (per < !-- -- > nevidebligitaj) malplenajn kadrojn por estontaj bildoj, kaj krome pensas, ke iu plia frazeto "La fonto estas en ..." estas ne lukso: tiam estas 4 magraj frazoj, iom pliu ol la nepre necesaj minimumaj 3. Mi nun plenigis la paĝetojn [[Aisch]] kaj [[Brenz (rivero)]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 17:12, 30 maj. 2026 (UTC) :::.. kaj povis ankoraŭ plenigi paĝojn pri la similregionaj riveroj [[Fränkische Rezat]], [[Wiesent (Regnitz)]] kaj [[Wiesent (Danubo)]]. Se oni ankoraŭ aldonas tekston kaj en tio profundiĝas en temojn ekzemple pri fiŝoj, kiel mi faris pri la artikolo [[Fränkische Rezat]], tamen la fino de laboro ne estas tiom rapida - mi scias ke la ideo estas nur meti plejminimumon kaj lasi al eventuale postaj alvenantoj aldoni pli detalajn teksterojn, sed tio estas nur la teorio; praktike tamen ofte malfacilas rezisti la tenton mem tuj pliampleksigi tiom magrana paĝon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:26, 31 maj. 2026 (UTC) == Jyväskylä == Eble vi ne sxatas pri tio, ke mi petas vin vidu iun artikolon. Tamen mi unu fojon ankoraŭ faras do: vidu [[Kampara komunumo de Jyväskylä]]. -- sen subskribo uzanto Näin on näreet je 31 maj. 2026 : Mi ne havas fortajn emociojn pri tiu teksto. La nereviziitaj adaptoj estas tiuj de 9:11 h 4 maj. 2026 kaj 14:31, 31 maj. 2026: en tio ŝanĝiĝas (krom la jaro 1914 aldonita poste) nur la ĉapitro de "En la lastaj jardekoj..." ĝis "...la paroĥo de tiu urbo". Tiu ĉapitro laŭ mi estas en ordo. Reviziebla. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:06, 31 maj. 2026 (UTC) Cxu laux vi vi komprenis mian klarigon? En la granda finnlanda lerneja reformo 1972 - 1981 ''kansakoulu'', ''kansalaiskoulu'' kaj ''keskikoulu'' estis unuigita kiel 9-jara ''peruskoulu''. En la reformo ''lukio'', kiu antauxe kun ''keskikoulu'' estis ''oppikoulu'' estis sxangxita al lernejo, al kiu oni povas provi iri el la 9-a klaso de la ''peruskoulu''. Tiuj, kiuj ne iras al ''lukio'', iras normale al ''ammattikoulu''. Kvankam ''kansakoulu'' (la bazlernejo de la malnova sistemo) estis normale 6- jara, en iuj kazoj 7-jara, tiuj, kiuj iris al ''oppikoulu'' estis en ''kansakoulu'' normale nur 4 aux 5 klasoj. Por ''oppikoulu'' estis irekzameno. ''Kansalaiskoulu'' estis 1 - 3 jara lernejo, kiu ekzistis nur ekde 1958 gxis la granda lerneja reformo de la jaroj 1972 - 1981. Gxi estis deviga por tiuj, kiuj ne iris al ''oppikoulu''. La nuna lerneja sistemo estis iom post iom enkondukita en diversaj komunumoj inter 1972 kaj 1977, kaj 1981 - 1982 estis la unua lerneja jaro en kiu la moderna bazlerneja instruplano estis uzata en ĉiuj klasoj 1 ĝis 9 en tuta Finnlando. -- sen subskribo uzanto Näin on näreet je 31 maj. 2026 :Mi jam antaŭe komprenis ke la "nuna lerneja sistemo estis iom post iom enkondukita en diversaj komunumoj inter 1972 kaj 1977", kaj antaŭe demandis pri konkreta lernejo kaj konkreta urbo (Helsinko), kaj ankaŭ volis konfirmon kiel la antaŭa nomo de konkrete tiu lernejo estis. Tiun informon vi donis. Dankon. Por mi tiu temo jam estas finita. Mi devas fini tekstojn pri Aŭstrio, volas komenci tekstojn pri Israelo, kaj momente tute ne pense estas en norda Eŭropo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:06, 31 maj. 2026 (UTC) Ekzistis en nia urbo du viroj Jorma Kuusinen, profesoro (forte ateisto) kaj eklezia reganto de la [[Libera eklezio de Finnlando]] (Vapaakirkko). Mia patro rakontis, ke unufoje en laboreja manĝejo li vidis kaj aŭdis, ke iu iris al la profesoro Jorma Kuusinen kaj diris: vi ja apartenas al la viroj de Vapaakirkko... -- [[:fi:Jorma_Kuusinen_(professori)]] + [[:fi:Jorma_Kuusinen]]. == Nacia vidpunkto == Kiom la nacia vicpunkto difinas, kiu estas notebla? Vi diris, ke esperante [[:fi:Pentti Hirvonen]] ne estas notebla. Nun estas uzataj auxtomataj retaj tradukantoj. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 14:50, 2 jun. 2026 (UTC)Cxu estus notebla esperante mia amiko Keijo: [[:fi:Keijo Varis]]. :Mi scias ke Keijo Varis estas kodo [[d:Q85984878]]. Kutime en vikidatumoj skribatas priskribo de homo, ekz. "finna politikisto, advokato kaj verkisto", ĉi tie estas '''neniu ajn''', eĉ ne en la finna. Kaj klaras ke teksto pri li estas ekskluzive en la finna, en neniu el la [[Vikipedio:Internacia Vikipedio|20 plej "grandaj lingvoj"]]. Tio estas milda indiko pri tio, ke en vikipedio la komunumoj en la grandaj lingvoj ne konsideras lin aparte elstara. Sed ĉar per guglo-serĉo almenaŭ iuj ne-finnaj paĝoj troveblas, ekz. en retejoj [https://www.researchgate.net/profile/Keijo-Varis researchgate] kaj [https://www.linkedin.com/in/keijo-varis-670241199/ linkedin], oni jes povas defendi la vidpunkton ke li kiel universitata docento mencieblas. Kaj estas pluso ke vikidatuma ero almenaŭ ekzistas, precipe ĉar vi, farantew novajn pagcojn, ne povas krei vikidatumajn erojn. Mi dirus ke e-lingvaj tekstoj pri la grandaj universitatoj de la mondo pli gravas ol tekstoj pri unuopaj docentoj, ĉar la institucioj estos pli longe ol la homoj, kiuj baldaŭ estos pensiuloj kaj tiam maksuimume gravas kiel verkistoj de iuj aparte elstaraj libroj. Sed, jes, mi dirus ke li povas havi esperantan, anglan, hispanan, italan ktp tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 16:34, 2 jun. 2026 (UTC) Post la morto de [[Johano Paŭlo la 2-a]], estis programo en finna radio, kiu rakontis, kion turkaj bazlernejanoj skribis pri finnaj turistoj. Unu laŭtlegita teksto finiĝis jene: "Ilia religio estas kristanismo. Tial estas kruco de Jesuo sur ilia flago. Mi dividas ilian malĝojon, kiun la morto de la Papo nun kaŭzas al ili." La finna radio-prezentisto diris amuzite, ke la teksto de la knabino estis bona, sed enhavis kelkajn malprecizaĵojn. -- sen subskribo Näin on näreet, 3 jun. 2026 :Nu ja, anekdoto. Estas bone esti sentema estante infano, kaj probable tiu knabino pli kunsentis pri la morto de fremda maljunulo ol plej multaj finnoj. Sed ĝenerale la morto de maljunaj homoj estas natura fenomeno, tial ankaŭ multaj katolikoj nur notis la novaĵon, ankoraŭ mallonge rememoris la vivon de la papo, kaj fino. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 08:22, 3 jun. 2026 (UTC) :Certe sxi volus bonan, sed sxi faris eraron. Luteranoj, lestadianoj, vapaakirkko-anoj, pentekostuloj, metodistoj kaj baptistoj ne difinas la papon kiel auktoritato :: Ŝi ne miskondutis. Li estis maljuna homo kaj mortis. Estas noble bedaŭre kunsenti kun ĉiu maljuna mortanto, kun turka islama aŭ kurda jezida aŭ ortodoksa greka maljunulo same kiel kun samea aŭ nordfinna aŭ sudpola oldulo, kia estis Karol Wojtyła ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:18, 4 jun. 2026 (UTC) ==Proponoj== Saluton. Mi proponis por Artikolo de la monato por julio kaj du proponojn por [[vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj|legindaj artikoloj]]. Ĉu vi povas opinii? Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:17, 3 jun. 2026 (UTC) :Jes kompreneble. Dankon al vi! Mi opinios post horo aŭ du... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:22, 3 jun. 2026 (UTC) {{re|Kani}} Iom stulta demando: Kie vi antaŭvidas voĉdonon por AdlS 7 2026? Mi ĵus vidis ke en [[Vikipedio:Artikolo de la monato/2026]] mi jam antaŭ monato voĉdonis por la teksto [[hispana enlanda milito]] por 7 2026, Moldur cetere ankaŭ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:40, 3 jun. 2026 (UTC) :Mi estas mallerta. Mi ne vidas la voĉdonon pri ADLM. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:09, 3 jun. 2026 (UTC) {{re|Kani}} La mallerto estas miaflanka. Mi legis viajn du mallongajn frazojn, kaj legis "ne vidis", ne "ne vidas". La voĉdonesprimo estas en la koncerna diskutpaĝo, tute sube [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026#Dua duono de 2026]]. Tie supozeble neniu hazarde venanta uzanto malkovros ĝin, do necesos atentigi iujn pri tio. Sed mi eĉ ne scias, kie estus pli bona norma loko por tia diskuto pri elekto, se ne en la koncerna diskutpaĝo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:11, 4 jun. 2026 (UTC) == Bv forbaru la vomsakon == [[:m:Special:CentralAuth/Yrjöpussi]] -- neniam redaktis, sed tamen neakceptebla uzantonomo plus gantopupumado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:54, 6 jun. 2026 (UTC) :Prave, dankon. {{Farite}}. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:02, 6 jun. 2026 (UTC) == Nova paĝo Kansa taisteli == Iam, kiam mi estis eble dekjara, mi legis la revuon [[Kansa taisteli]]. Iu en ĝi diris, ke li estis prenita militkaptito en loko, kie ankaŭ laboris Yrjö Kokko, finna perfidulo. Mi demandis mian patron, ĉu tio estis la verkisto [[Yrjö Kokko]], kaj li diris, ke ĝi certe ne estis la sama Yrjö Kokko - lia literatura verkaro tre klare montras, ke la verkisto Yrjö Kokko partoprenis en tiuj militoj ĉe la finna flanko. :Ĉu vi rimarkis ke vi hieraŭ tute ne ligis la novan paĝon [[Kansa taisteli]] al vikidatumoj??? Tiel ankaŭ ne eblis meti ŝablonojn {{ŝ|Informkesto gazeto}} kaj {{ŝ|oficiala retejo}} al la teksto - tio estas aparte maltaŭge se en la teksto estas frazo "Nuntempe ĝi estas legeble interrete". Se vi ne povas adapti vikidatumeron, vi ne povas elporti la retejon kaj kopii ĝin '''al''' vikidatumoj, sed ligi novan paĝon al vikidatumoj vi jes povas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:20, 7 jun. 2026 (UTC) ::Mi ne scias, kio estas Wikidata! [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 04:59, 8 jun. 2026 (UTC) Se mi vidas la paĝon [[Kansa taisteli]], mi vidas tute supre de la paĝo <big><big><span style="font-family:Times">Kansa taisteli</big></big> <hr> <small>[[d:Q11869646|Vikidatumoj: Kansa Taisteli (Q11869646)]], ''finna prisoldata gazeto (1957-1986)''<br/> Alternativaj nomoj: neniu</small> {{re|Näin on näreet}} Kion vi vidas tie? Kaj ĉu vi povas klaki sur la vortojn [[d:Q11869646|Vikidatumoj: Kansa Taisteli (Q11869646)]]?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 06:47, 8 jun. 2026 (UTC) == Kacxo de Yrjölä == Kiu povas esti bona kategorio por tiu artikolo: [[kaĉo de Yrjölä]]? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 20:14, 8 jun. 2026 (UTC) La kategorioj ne estas la problemo, sed la enhavo mem. Ĝi estas multege tro specifa por vikipedia artikolo, kaj tio estas la kialo kial ĝi ekzistas en neniu alia lingvo. Oni povus fari ampleksan artikolon pri nutraĵo aŭ nutrado por hundoj (do io kiel ''[[:fi:Koiranruoka|Koiranruoka]]''), kaj en tiu teksto povus kaŝi etan ĉapitron pri tiu "kaĉo de Yrjölä", sed tiu ĉi teksto ne konvinkos iun solan esperantlingvan vikipediiston krom vi. Mi pardonpetas, sed tiu temo kiel memstara artikolo ne havas ŝancon pretervivi en Vikipedio. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:03, 8 jun. 2026 (UTC) :En finnaj retaj diskutoj pri hundoj estas multe tekstoj pri tiu kacxo. Estas ankaux en almenaux unu sveda hundtema pagxo. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 07:08, 9 jun. 2026 (UTC) ::Finnaj retejoj aŭ retaj diskutoj pri hundoj estas kompreneble multe pli specifaj, sed enciklopedio estas informejo por ĉiuj homoj, ne nur por bestoposedantoj kiuj speciale zorgemas pri la nutrado de siaj hundoj, aŭ kobajoj, kunikloj, ĉevaloj, azenoj, papagoj ktp. Baza konsilo: estu aparte konvinkita pri temo, se en neniu aŭ nur unu alilingva branĉo de vikipedio estas teksto, kaj estu preparita ke vi eble ne konvinkos la aliajn uzantojn ke tiu temo estas nepra... Se jam en kvin aŭ dek aliaj lingvoj estas vikipediaj tekstoj, malpli facile eblas opinii ke iu temo ne estas menciinda en memstara enciklopedia artikolo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:07, 9 jun. 2026 (UTC) :::Iu virino el islamlando estis multe en nordaj Finnlando kaj Svedio. Sxi diris, ke estas komunaj trajtoj, kaj la intervjuo menciis unu el la komunecoj: estas malfacile kredi, kiel la lestadianaj ekstremkristanoj estas tute similaj ol la ekstremislamanoj en sxia lando. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 10:11, 9 jun. 2026 (UTC) Mi malplilongigis la tekston sveda lingvo en Finnlando en la artikolo sveda lingvo. La teksto estis tro longa kaj eble malneuxtrala, cxar gxi tro multe esencis pri tiu unu afero en la artikelo. En la aparta artikolo sveda lingvo en Finnlando estas bone rakonti pli longe. Teksto pri "pakkoruotsi" estis en la artikolo tro longe, mi estis kulpo, mi pardonpetas. Tiu unu afero estis tro emfazita en la artikolo antaŭ ol mi mallongigis la parton de la artikolo kiu parolas pri ĝi. Mi supozas, ke vi konsentas. Mi devus seniĝi de la obsedo pri la temo. Konservativalestadiano pri la aĝo de la universo kaj de la vivo: La Tero estis kreita antaŭ 6000 jaroj tiel, ke ĝi aspektas kvazaŭ miliardojn da jaroj maljuna. La rokoj ŝajnas havi aĝon de miliardoj da jaroj, por ke kredo je la vero de la Biblio estu malfacila. Dinosaŭroj neniam ekzistis. Iliaj ostoj estis kreitaj kaj kaŝitaj en la tero kiel provo de fido. Same oni ne scias, kie troviĝis la tombo, en kiu Jesuo estis entombigita, por ke kredi ne estu tro facila. Mi legis artikolon peruskoulu (moderna nauxjara bazlernejo) en iu finnlanda enciklopedio, kiu estas skribita dum la sxangxo de la lerneja sistemo. Tiu diris, ke sentu, ke estas unu diferenco kun la origina plano: por la finnlingva peruskoulu igxos du devigaj fremdaj lingvoj, la sveda kaj la angla, ne nur la angla. Cxu estas bone en la artikolo rakonti pri la etimologio? [[Uzanto:Yrjöän|Yrjöän]] ([[Uzanto-Diskuto:Yrjöän|diskuto]]) 22:18, 5 jul. 2026 (UTC) ==Propraj nomoj== Vi ŝajne pensas ke en Esperanto ekzistas iu kategorio de nomoj, en kiu nur la unua litero de la unua vorto de la nomo estas majuskla, kaj la ceteraj estas minusklaj. Mi certas ke ne ekzistas tia kategorio (krom la tre escepta kategorio verktitoloj), kaj kiel mi jam provis rimarkigi al vi, ĝi ne estas antaŭvidata en nia [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj|titolpolitiko]]. Se fakte mi malpravas pri tio, bonvolu pruvi ĝin antaŭ ol redakti. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:42, 18 jun. 2026 (UTC) ==Supersignoj== Saluton. Hieraux nokte malaperis la rimedo konstrui supersignojn per aldono de x. Cxu vi scias ion pri tio? Cxu oni riparos gxin?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:18, 19 jun. 2026 (UTC) :Mi scias tute nenion, sed ĉe mi ankoraŭ funkcias kiel ĉiam - mi sur la klavaro tajpas unue c post x, kaj tuj aperas ĉ. Do devus esti io rilate al la tielnomata [[Helpo:Universala LingvoElektilo|Universala LingvoElektilo]] - kie en la menuo dekstre de la vortoj «En aliaj lingvoj» aŭ «Lingvoj» klakeblas la bildeto Lingvaj agordoj, la dentorado, poste eblas elekti «Enigo» kaj agordi... Sed mi havas neniun ideon, ankaŭ ne scias kie mi povus rigardi, ĉar ĉe mi jes ĉio aspektas kiel ĉiam... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:17, 19 jun. 2026 (UTC) ::Dankon, cxio estas solvita (sekvinte viajn rekomendojn) por la redakto de artikoloj, sed sxajne ne cxi tie. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:19, 19 jun. 2026 (UTC) :::Strange ke estas diferenco pri redaktado de artikoloj kaj de diskutpaĝoj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:21, 19 jun. 2026 (UTC) == Karilas == Ŝoke, ke pri Karilas estas artikolo nun kvinlingve. Mi esperas, ke vi germane faru artikolon [[Yrjö Karilas]]. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 22:31, 20 jun. 2026 (UTC) :Nu en la [[azera]] estas nur mizera frazo, sed en la [[finna]], [[sveda]], [[angla]] kaj [[Esperanto]] estas decaj artikoloj. Mi nur ĵus vidis ke en la esperanta teksto estas fuŝa ruĝa ligilo [[pentekontismo]] - klare: estas eraro, la vorto estas [[pentekostismo]], la kristana festo estas [[pentekosto]] kun "s". La germana nur estas unu el tre multaj eŭropaj lingvoj, mi ne ekstre faras tekstojn en la germana, nederlanda, franca, litova ktp., ĉar ankaŭ mi devas ŝpari miajn vivhorojn por la al mi plej esenca. Sed estas multaj aliaj eŭropanoj kiuj parolas kaj skribas en la germana, nederlanda, franca, litova ktp. ... Tamen pri la esperanta teksto, mi pensas ke jam eblus havi deziron ekhavi tekston pri la eldonisto [[Werner Söderström]] ([[d:Q6202412]]) kaj sia eldonejo nomita siatempe [[WSOY]] ([[d:Q3564797]]), el kio intertempe evoluis la finna amaskomunikila konzerno ''[[Sanoma]]'' ([[d:Q1540297]]), la plej larĝa libroeldonejo de Finnlando ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:11, 21 jun. 2026 (UTC) ::Karilas skribis, ke la finna estas longvorta lingvo, sed longaj vortoj estas ankaux en aliaj lingvoj. La plej longa vorto de la germana estas antialkohol.... Mi ne memoras la finon. Cxu vi scias, kio estas taksita kiel la plej longa germana vorto? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 17:03, 21 jun. 2026 (UTC) :::Ne. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:21, 21 jun. 2026 (UTC) Membro de la [[Luther-fondaĵo]] prezentis al mi la pravigojn por bebobapto kaj kontraŭstaris pentekostismon, ekzemple. Mi demandis pri [[konservativa lestadianismo]]. Li diris, ke konservativa lestadianismo havas la saman eraron en pli milda formo - oni komprenas, ke beboj estu baptitaj, sed ili ne komprenas, kial tio estas la kazo. Cxu la artikolo [[bapto]] nun estas bona? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 18:19, 21 jun. 2026 (UTC) Iam estis artikolo en [[Keskisuomalainen]] pri tio, ĉu oni devus malebligi al la retkomputiloj de lernejoj aliron al malkonvenaj retpaĝoj, kiuj estas identigitaj laŭ certaj vortoj. Sed tie leviĝis la demando: kio okazus, se iu lernanto volus per Interreto legi la verkojn de la franca poeto Saint-John Perse (en la finna perse signifas "pugo")? Kio malbona estus en tio? https://eo.wiktionary.org/wiki/mummonmarkka https://eo.wikipedia.org/wiki/Den_blomstertid_nu_kommer [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:55, 22 jun. 2026 (UTC) Mi demandis unu finnan virinon, ĉu ŝi kredas, ke Johannes Virolainen aŭdis la vortludon vihannes jorolainen. Ŝi respondis, ke certe li aŭdis ĝin kaj eĉ do multajn fojojn, ke la ludo komencis enuigi lin. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 13:05, 23 jun. 2026 (UTC) == Oittinen == Lian politikan karieron finigis liaj opinioj pri la sveda kaj la religio en la moderna bazlernejo. Li volis, ke la sveda ne estu deviga. Li iris al disputoj kontraŭ la lingvonaciisma Sveda Popola Partio kaj Johannes Virolainen, kiuj absolute ne akceptis tian, ke ekzistus naŭjara bazlernejo, kie la sveda ne estus deviga (Virolainen havis diversaj argumentoj ol la menciita partio). En la plano de Oittinen estis tia problemo, ke iri al la trijara mezlernejo, lukio, oni devus scii la svedan kaj tial la bazlernejanoj devus jarojn pre la fino de bazlernejo decidi, cxu ili provos iri mezlernejen. Oittinen, ateisto, ne volis al la moderna naŭjara bazlernejo konfesireligian instruon. Li iris do al disputoj krome kontraŭ iuj konservativaj-kristanaj (ekzemple lestadianaj) politikistoj kiel Armas Leinonen, kaj ankaŭ tio estis parta kialo de tio, ke Oittinen perdis siajn eblojn pintopolitike bone sukcesi. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:46, 24 jun. 2026 (UTC) :Laux mia patro mi pravas en tio, ke ankaux opinioj pri la bazlerneja religio efikis al pozicio de Oittinen. Laŭ li tempo el tiu tempo pasis jam do longe, ke en mia generacio normale oni ne scias pri Oittinen, se ne studis edukadon sed mi scias kaj mi neoficiale studis la edukadon. Mia patro rakontis, ke li estis ĉe la ''[[Suviseurat]]'', Someraj Kunvenoj en 1968, kaj la necesejaj kondiĉoj estis tiel teruraj, ke li ne estis nefekanta dum tri tagoj. Mi diris, ke verŝajne ne multaj kuracistoj rekomendus ion tian. Nu, certe neniu. Mi rakontis, ke mi aŭdis, ke ĝuste dum la Someraj Kunvenoj de 1968 oni faris decidon absolute malpermesantan televidon. Li diris, ke interese, ĝuste en 1968 la televidilo estis translokita al la supra etaĝo de la memstara domo (kiel kompromiso pro tio, ke parto de la familianoj estis lestadianoj kaj parto ne). == Artikolo de la Monato == Saluton. Ĉu oni elektis mian proponon pri [[Hispana Enlanda Milito]] por [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026|Artikolo de la monato]] por tuja julio? Ĉu mi devas fari iun demarŝon? En Hispanio okazos tiun monaton 90a datreveno de la okazintaĵo kaj tiurilate pluraj eventoj. Aparte mi dankas pri unu el viaj artikoloj pri futbalistoj, nome [[Pedro Porro]], ĉar li estas mia samlokano.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:52, 24 jun. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Nedankinde pri [[Pedro Porro]]. Mi nun faris tekstojn pri ĉiuj aktualaj naciteamanoj, kiel videblas en la navigilo sube. Sed dume mi ankaŭ pasetis la paĝon ''[[Copa del Rey]]'', kiu sincere videbligas ĉiujn hispanajn klubojn kiuj ĝis nun ankoraŭ ne havas tekstojn. Sincere dirite mi en mia ĵusa laborado pri futbalo ankaŭ pasis multajn tre konatajn britajn, nederlandajn kaj kelkajn francajn kaj belgajn klubojn, kiuj same ne havas tekstojn, sed se hazarde vi havas iun liberan horon inter pli serioza vikipedimado aŭ inter futbalaj matĉoj, eble vi povus elekti iu(j)n el la ruĝaj ligiloj de la paĝo ''[[Copa del Rey]]'' kaj adopti ĝin/ilin por paĝokreo. Cetere dankon al vi, ke vi trovis miajn preskaŭ forgesitajn tri tekstojn pri litovaj gazetoj kaj levis ilin de ĝermeto al ĝermo... Pri la artikolo de julio: mi [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026|ĵus invitis]] ankoraŭ 1-3 kolegojn eble voĉdoni, kaj fermos la temon antaŭ ĉi-vespere. Ĉu vi tiam povus fari la ankoraŭ mankantan resumon por la titolpaĝo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 24 jun. 2026 (UTC) ::Morgaŭ estos nova monato. Kiu estos la rezulto por julio? [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:16, 30 jun. 2026 (UTC) == Marja-Sisko == Estus supozeble nebone mencii en la artikolo [[Marja-Sisko Aalto]] vere multaj riaj diraĵoj. Sed la rakonton pri tio, ke ri diris, ke ri volis robon kaj oni terure kriis al ri kolerege, ri diris publike multajn fojojn kaj tial estas bone mencii ĝin. [[Uzanto:Yrjöän|Yrjöän]] ([[Uzanto-Diskuto:Yrjöän|diskuto]]) 19:14, 5 jul. 2026 (UTC) :Mi persone plene malakceptas ĉian slangon inventi novajn pronomojn al la esperanta gramatiko, tial mi povas toleri ke en Vikipedio ankaŭ estas tekstoj en tiu artefarita dialekto sed ne volas kunlabori pri tiuj tekstoj. Jen unua aspekto. Kaj due mi dirus ke la esperanta vikipedio jam sufiĉe raportas pri tiu tre specifa kaj bizara biografio, kompara al vikipedio ekzemple en la nederlanda, pola, portugala, greka, turka, ĉina, japana aŭ korea, kaj ke principe eblas lasi ĝin kaj ĝi ne bezonas pluajn horojn da esperantista redakta labortempo. La esperanta vikipedio ne prisilentas ĝin, kaj estas bone ke aliaj 11 lingvoj ankaŭ ne prisilentas ĝin, sed tiu kovro de la temo laŭ mia persona opinio estas sufiĉa. Kvar aliaj esperantaj tekstoj ligas al la esperanta artikolo, tio estas la minimuma kvanto por ne esti [[vikipedio:orfo|artikola orfo]], estas ankaŭ unu ekstera referenco kaj kvar eksteraj ligiloj. Oni ne povas teknike riproĉi al la esperanta teksto esti malsufiĉa. Tial mi lasos tiun tekston, kaj traktos temojn kiuj pli bezonas laboron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:34, 6 jul. 2026 (UTC) ::Multfoje ri rakontis, ke kiam ri estis sesjara, ri hejme demandis, ĉu lia amikino Saija havis mirindan robon. Oni respondis jese, kaj tiam ri diris, ke ri ankaŭ volas havi similan. En tiu momento ĉia parolado kaj ĉia moviĝado en la ĉambro subite ĉesis; dum mallonga momento ĉio kvazaŭ frostiĝis kiel en senmova filmbildo. Kiam la silento rompiĝis, oni kolere kaj terure ekkriis al ri. Iu kondukis Saijan hejmen, kaj la patrino de Olli laŭte diris, ke knaboj ne portas robojn. Poste ŝi devigis rin demeti la pantalonon por kontroli, kiajn genitalojn ri havis. Laŭ ri tiu memoro el la infanaĝo estis tiel traŭmata, ke ri ankoraŭ hodiaŭ ne plene resaniĝis el ĝi. ::https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Kola_duoninsulo&diff=prev&oldid=9406629 "Mi ekde eta infano scias, ke mi ne estas kiel aliaj knaboj. Sesjare mi demandis, kial mi ne havas jupon kiel aliaj knabinoj. Pubere mi komencis kredu, ke temus pri transvestismo. Kun tia takso estis iomete pli facile vivi, cxar kvankam ankau gxi estas kialo por silento kaj kialo por ridado, gxi estas por multaj iomete pli facile akcepti ol transsekseco, kiu estas etega, etega malplimulto kaj tial vaste konsiderata stranga." == "Mi vomas" -> bv forbaru == [[:m:Special:CentralAuth/Yrjöän]] -- neakceptebla uzantonomo plus gantopupumado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:22, 6 jul. 2026 (UTC) : {{farite}} ... bv ŝlosu la paĝojn [[Uzanto:Yrjöän]] [[Uzanto-Diskuto:Yrjöän]] [[Uzanto:Yrjöpussi]] [[Uzanto:Urpola]] [[Uzanto-Diskuto:Urpola]]. La kontoj estas forbaritaj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:30, 6 jul. 2026 (UTC) : {{farite}} ... la paĝoj estas ŝlositaj kaj la konto "Yrjöän" estas globale forbarita. Kiel longe oni plutoleru la konton [[:m:Special:CentralAuth/Näin_on_näreet]]? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:43, 7 jul. 2026 (UTC) == Drolaĵoj == Vidu: https://eo.wiktionary.org/wiki/hihhuli Vidu: https://eo.wikipedia.org/wiki/Johannes_Virolainen#Virolainen_kaj_la_sveda_lingvo Yrjö Karilas ankaŭ evoluigis bonegajn metodojn por plibonigi la kapablojn pri mensa kalkulado. En la finna Vikipedio ne estas tia regulo, ke estas malgxuste krei artikolon, al kiu ne estas ligiloj. Vidu [[Lilli]] kaj [[Suomalainen]] Preskaŭ ĉiuj konservativaj lestadianoj naskiĝis al konservativaj lestadiajanaj gepatroj. La fakto, ke la membronombro de la movado kreskas, ŝuldiĝas nur al tio, ke oni ne uzas kontraŭkoncipadon. Sed la neuzo de kontraŭkoncipado kondukas al tiel grandaj infanaroj, ke estas surprize, ke la membronombro kreskas nur sufiĉe malrapide. Mi demandis unu kritikanton de la konservativa lestadiana movado, kiu devis forlasi ĝin en la aĝo de dek jaroj, ĉar lia patro estis eksigita el la movado kaj la tuta familio estis eksigita kune kun li, kiam komenciĝis la periodo, dum kiu preskaŭ neniu plu aliĝas al la movado el ekstere. Laŭ li, tio estas bona demando. Eble fine de la 1950-aj jaroj. La gubernio estis dum longa tempo unu el la du regionaj administraj unuoj de Finnlando. La gubernioj konsistis el komunumoj. La koncepto de gubernio devenas el Svedio, kaj dum la tempo kiam Finnlando apartenis al Svedio, la svedaj gubernioj ampleksis ankaŭ Finnlandon. La gubernio en Finnlando restis administra unuo dum la tuta periodo de la aparteno de Finnlando al Rusio (1809–1917) kaj dum pli ol 90 jaroj de la sendependeco de Finnlando. La finnlandaj gubernioj funkciis proksimume laŭ la modelo de la svedaj gubernioj. La gubernioj dum longa tempo havis grandan signifon ne nur por la administrado, sed ankaŭ por regiona identeco kaj regionaj analizoj. Tamen, kiam en 1997 la parto de Finnlando sude de la gubernio Oulu, escepte de Alando, estis dividita en tri "grandajn guberniojn", la karaktero de la gubernioj fariĝis ĉefe administra. La neadministraj funkcioj de la gubernioj transiris al la provincoj, kies limoj estis oficialigitaj en 1994. Antaŭe la provinca divido estis neoficiala. Kelkaj provincoj estis teritorie identaj al gubernio. Tiuj ĉi regionoj de Finnlando ne estu konfuzataj kun la naŭ historiaj regionoj de Finnlando. Komence de la jaro 2010 la gubernioj estis nuligitaj. La provincoj restis. == Erkki Palmen == Ĉu pri li povus esti artikolo en la esperanta vikipedio: https://fi.wikipedia.org/wiki/Erkki_Palm%C3%A9n https://la.wikipedia.org/wiki/Erkki_Palm%C3%A9n [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-38905-97|&#126;2026-38905-97]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-38905-97|diskuto]]) 17:33, 9 jul. 2026 (UTC) Senprobleme... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:38, 9 jul. 2026 (UTC) Palmén estis amiko de mia patro. Kiam mi partoprenis al eventoj de Esperantoklubo de Jyväskylä pacxjo diris, ke supozeble Palmén parolas esperanton. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 18:55, 9 jul. 2026 (UTC) [[kaĉo de Yrjölä]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 19:28, 9 jul. 2026 (UTC) Vidu: [[Den blomstertid nu kommer]] Vidu: [[flega kunveno (lestadianismo)]] Ĉu pri ŝi mi rajtas fari artikolon: https://fi.wikipedia.org/wiki/Lyydia_Almila Jorma Nieminen diris, ke estas malkompreneble, el kio la nova signifo de sia nomo iris. Kiam li naskigxis (1956) estis normale en nia lando, ke oni donis al filo la nomon Jorma. Tio havis neniun ambivalencon. En la 1980-aj jaroj redaktoroj de virrevuoj komencis uzi la vorton ''jorma'' pri peniso. Sed kial? == Kongresoj == Mi foriras ĝis la fino de la monato julio.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:05, 13 jul. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Komprenite. Bonan tempon al vi! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:24, 13 jul. 2026 (UTC) == Seine-et-Marne == Mi ĵus vidis la paĝon [[Meaux]], kaj tie tre videblas la manko de komunumaj paĝoj en la departemento [[Seine-et-Marne]]. La regiono estas centra en Francio, kaj mi vere volus vidi unuajn paĝojn tie. Eble vi povos levi tiun grandan taskon... Ne devus esti perfektaj artikolaj ĝermoj, sed estus perfekte se la vakuo tie ne estus tiom granda... Cetere, mi proponus entute ŝanĝi la malfeliĉajn informkestojn al normaj ŝablonoj {{ŝ|informkesto urbo}}. Mi supozas ke vi ĵus spektas la matĉon Hispanio-Francio kaj tial ne estas ĉe la komp'o. Sed la matĉo jes ne estos eterne... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 20:25, 14 jul. 2026 (UTC) :Aĥ, tiu Francio kun tiom da vakuo en la esperanta vikipedio... Kompreneble vi pravas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:44, 14 jul. 2026 (UTC) ::Mi nun faris la necesajn 8 paĝojn por forigi la ruĝajn ligilojn en la paĝo [[Meaux]], kun normaj ŝablonoj {{ŝ|informkesto urbo}}, sed proponas lasi la kaprican informkeston en la paĝo [[Meaux]] mem, post kiam vi riparis la plej akrajn misojn tie. Pli pri la ĉirkaŭaĵo de [[Meaux]] mi nun ne sukcesos fari, eĉ kvankam estas la {{flago|Francio}} 14-a de julio... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:44, 14 jul. 2026 (UTC) == Ankoraŭ propraj nomoj == Nun vi minuskligas nomojn de universitatoj, malsanulejoj, lagoj ktp. Ĉu tiu ideo venas de iu esperanta fonto? Ĉiujn fontojn, kiujn mi konas, inkluzive esperantajn, klare traktas ilin kiel proprajn nomojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:15, 17 jul. 2026 (UTC) == [[Kinga Korska]] == Saluton. Vi kreis tiun artikolon ĝuste nur kelkajn malmultajn horojn post oni menciis ŝin en prelego pri bildliteraturo en Esperanto en la Hispana Kongreso. Ĉu estas hazardo aŭ iu rilato?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:26, 17 jul. 2026 (UTC) 7vv20gm5hyodet19j51kb8qb2pp3vhe 9431800 9431777 2026-07-17T17:48:58Z ThomasPusch 1869 /* Kinga Korska */ 9431800 wikitext text/x-wiki <!-- {{ArtikolaMesaĝokesto |speco = stilo |bildo = |teksto = De la 7-a ĝis la 11-a de aprilo mi vojaĝas kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a frumatene ĝis 17-a malfruvespere ankaŭ. Do la venontan tempon mi nur tagmeze la 12-an de aprilo havos iom da tempo por vikipedio kaj denove ekde la 18-a de aprilo. Thomas }} <hr> {{ArtikolaMesaĝokesto |speco = stilo |bildo = <!- nur por kazoj de ekstrema drameco: [[dosiero:Attention Sign Red White.svg|40ra]] -> |teksto = Ekde la 20-a ĝis 22-a de junio mi ne aŭ nur tre malmulte povas kontribui. Ekde la 23-a mi ree partoprenos. Th. Pusch }} {{-}} {{Klariga noto |titolo = <small><small>Noto</small></small> |enhavo = En la [[Vikipedio:Diskutejo/Teknikejo#Rezulto|vikipedia teknikejo]] estis diskuto pri konservo aŭ forigo de tradicia aspekto de la eksteraj ligiloj en vikipediaj artikoloj, kiu laŭ mi finiĝis per malbona baloto, ne per trovo de teknika solvo, kiu ebligus liberan decidon inter du samvaloraj variaĵoj. Mi tial komence de marto 2017 ekprenis vikipedio-ferion de eble monato, eble duonjaro, eble pli longe, dum tiu tempo observos kaj minimume agetos kiel administranto, kaj post mia ebla reaktiviĝo vidos ĉu tamen eblos havi elekton inter du bonaj eblecoj pri tiu temo. Dum la intertempo mi ne povos labori pri plua bonigo de tekstoj pri komunumoj de eŭropaj ŝtatoj, ne elektos artikolon de la semajno kaj ne plenumos alian kontinue faratan taskon. :Thomas Pusch |larĝeco = 100% |pozicio = |enhav-grandeco = }} --> == Arkive == * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/uzo_aŭ_neuzo_de_la_vorto_"oblasto"|Uzo aŭ neuzo de la vorto "oblasto"]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Transskribo_de nomoj_ne-latin-literaj_sen_esperantigo_al_esperanta prononco|Transskribo de nomoj ne-latin-literaj sen esperantigo al esperanta prononco]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Pludirektigoj_de_paĝoj_pri_"popolo"_al_"popola lingvo"|Pludirektigoj de paĝoj pri "popolo" al "popola lingvo"]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Geografiaj_nomoj_en_Esperanto,_el_regionoj,_kies_lingva_kaj_politika situacio ŝanĝiĝis_post_1887|Geografiaj nomoj en Esperanto, el regionoj, kies lingva kaj politika situacio ŝanĝiĝis post 1887]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Historie:_"Litovio"_aŭ_Litvo"|Historie: "Litovio" aŭ Litvo"]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Korekto_de_la_ŝablono_"Urbo_de_Germanio"|Korekto de la ŝablono "Urbo de Germanio" (urbo de) kaj de ties uzo]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Kategorionomoj "geografiaĵo DE aŭ EN lando"|Kategorionomoj "geografiaĵo DE aŭ EN lando" (do ekz. "Lagoj de Svislando" aŭ "Lagoj en Svislando")]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Ŝablono:Informkesto administra unuo|Ŝablono:Informkesto administra unuo]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Centrigo de bildosubskriboj|Centrigo de bildosubskriboj]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Diferenco inter "dum" kaj "en"|Diferenco inter "dum" kaj "en"]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Kategorio "sindromoj"|Kategorio "sindromoj"]] === Pliaj, unuopaj temoj laŭ jaroj: === {{Div col|cols = 4}} <small> * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2007|'''arkivo 2007''']] kun temoj ** Kategoriaj alidirektiloj ** Landaj ŝablonoj ** Ŝablono:KategorioGeografioLaŭLando ** Azova maro kaj Nigra maro ** Ĉu du apudaj adjektivoj en nomo? ** Mapo de Eŭropo ** Administranto ** Helpalvoko por germana vikipedio ** Informkesto por artikoloj * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2008|'''arkivo 2008''']] kun temoj ** Ŝablono:KategorioMontaroEnLando ** forviŝo de malplena kategorio ** "Ŝablono:Ligo el bildo" ** Naskiĝjaro kaj aĝo ** flagoj svg ** Binet ** Valdorfa pedagogio ** ebla nova portalo (pri psikologio) ** Ŝablono:Plurtone ** Vlaggen ** Informoj sur bildaj paĝoj ** diskutejo... ** Nekonscia tajpado ** Wikipedija:Hornjoserbšćina ** Plibeligo de informkestoj ** Skandinavistiko kaj Nederlandistiko ** Granda Nordia Milito ** Situo sur mapo Moldavio ** Les Halles (Parizo) *** Marko sur bildo ** Neris ** Ĉu vi ne volas/pretas kandidati kiel administranto? ** Pariza Regiono * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2009|'''arkivo 2009''']] kun temoj ** Resonkorpo ** Zoo de Londono ** Valo Owens ** Helpo bezonata ** Kato sur varmega ladotegmento ** Korono ** Okulvitra strigo ** Metropoliteno ** Kolonaj ordoj ** Homaj respondecoj ** Ĉapulteko ** Bertha Benz Memorial Route ** Vikifontaro * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2010|'''arkivo 2010''']] kun temoj ** Timo Boll ** Dosiero:Navaro-dum-1037.png ** Avatar: The Last Airbender ** Na'via lingvo ** Kriaj koloroj ** Laura Chinchilla ** Ĝermoj ** olimpika tabelo ** Ĉu vi ne volas fariĝi administranto? ** Administraj rajtoj ** Tarator ** Bonan resaniĝon! ** Peto ** Kotdivuara Esperanto-Asocio ** Vulkanologio ** Informkesto pro blazonoj? ** Helpopeto ** Translation request ** Navigilo2 ** Forigitaj kategorioj ** Saluton, sorry to bother you ** Heiner Keupp ** Ĝemelaj urboj ** Futbala mondĉampionado ** Internacia Junulara Kongreso ** Aldono de kodo ** Puĉo ** Provlegado ** Uzantobloko kaj lingva demando ** Ŝablono:Informkesto televida kanalo ** Monunuoj ** Defio ** "Rekuperi" ** "Por deletigi?" ** Alinomado de artikoloj pri gubernioj de Japanio ** "Anekti" * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2011|'''arkivo 2011''']] kun temoj ** Stivardoj ** mw:Template:Languages ** SVG-Flagoj ** Leysin ** Ŭ kaj v ** Rufa kaj Ruĝa haro ** 2011 Board Elections ** artikolo "Tutmondiĝo" ** VIAF 47453644 *** Nurembergo, la 10-an de septembro 2011 ** Anstataŭo de la ŝablono projekto per la ŝablono projektoj ** Statuto de la Eŭropa Sistemo de Centraj Bankoj kaj de la Eŭropa Centra Banko ** Distrikta reformo en Meklenburgio-Antaŭpomerio ** Tonalta lingvo ** Helle Thorning-Schmidt ** Oŭrenso ** Ŝablono:Informkesto sciencisto ** Vikipedio:Proponoj por elstaraj artikoloj ** Grandurbo * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2012|'''arkivo 2012''']] kun temoj ** Kuujjuaq (Kebekio) ** Schwarzbach (Majno) ** Litovaj personaj nomoj ** Robert ** Esperanto-Asocio de Rumanio ** Cite web ** Ŝablono:Informkesto kanada provinco-teritorio ** Kanada konfederacio ** Kiel alinomigi ĝin? ** Listo de Meksikaj ŝtatoj ** Ŝablono:Flageto ** Ŝablono:Priskribo ** Gemeinsame Normdatei (GND) ** Berlin-Lichtenberg kaj rilataj artikoloj ** Ekzekut(iv)o? ** Forigita dosiero ** Usona problemo ** Sebastian Giovinco ** Forbaro ** Malgranda problemo ** Provincnomoj ** Petr Tomasovsky kontraŭregule forigis tutan sekcion *** refaktorigita *** Forbaro ** Afiksoj en Esperanto ** Signifoplena kaj ne ekspresiva ** Cleopatra Stratan ** Article translation/collaboration request ** Pavel Stratan ** en la aŭ dum? ** Ŝablono "el" ** Ŝablono:El ** Subpaĝoj ** Foto ** Birdoj ** Tradukpeto ** Hans Georg Link ** Sinagogo ** Ŝablono:Informkesto germania komunumo ** A380 ** Bildoj pri Tibor ** Fuŝado de artikoloj en la germana vikipedio ** "Vadmaro (ĝenerale)" estis alidirektita al "Flusejo" * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2013|'''arkivo 2013''']] kun temoj ** Vikipedia diskuto:Ĉefpaĝo ** Top Gear ** Flago de Ĝibutio ** Ruĝaj ligiloj ** Mondoñedo ** Esperanto-movado en Vigo ** Inkludigado de balotpaĝo pri elstarigo ** Citŝablonoj *** Misfunkcio *** Parametroj en citŝablonoj ** Diskuto:Alpakao ** Diskuto pri neliberaj dosieroj ** licenco pri foto ** Hungaroj ** Kukuhorloĝo ** Artikolo Sudorienta Kvartalo de Essen ** Ŝablono:Informkesto nuklea centralo ** Trepanado ** Artikolotitoloj pri provincoj de Italio ** Pri diskuto:Titoloj de artikoloj ** Ŝablono:Informkesto lingva familio ** Scorpions ** 2012-W37 ** Forigitaj bildoj ** Star Trek oficistoj ** Justa uzo ** Aleksandro Galkin ** Gaviedoj ** Skalo de Mercalli ** Forigitaj dosieroj en Komunejo ** Alinomigado kaj forigado de alidirektiloj ** Uzanto:毛澤東的智障孫子毛新宇‎ ** Ŝablono:Bildo de la Tago2/208 ** Hispana literaturo de la Klerismo ** Germana Muzika Arkivo ** Plena informo pri justa uzo ** Unue belan kristnaskon ** diskuto pri pedofilio ** Voĉdono pri forigo de la Portalo Pedofilio * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2014|'''arkivo 2014''']] kun temoj ** Kalumnio kontraŭ la administranto DidiWeidmann fare de uzanto Pangea – ĉu forbari? ** Paroleraro ** Nomoj de meksikaj komunumoj ** Pangea plu misatentas la admonojn kaj atakas ** Landnoma interkonsento ĉe la Aŭstruja Popola Partio ** Ŝablono:Distrikto Cuxhaven ** Kion vi pretus fari por portalo pedofilio? ** Realŝuto de viaj bildoj al Komunejo ** Averto ** Georg Sauerwein‎‎ ** Amasa alinomigado ** Re:Rebonvenon ** Ĉefkatedralo ** Ektopia gravedeco ** Esperantaj prefiksoj en la germana vikipedio ** San Pedro ** Svisa instituto de esplorado pri eksterlando ** Neliberaj dosieroj ** Jenő Kuncz ** Santo Domingo Petapa ** Absurda batalo kun KuboF ** Ŝablono:El ** Amt Schenkenländchen‎‎ ** Ŝablono:Citaĵo el la reto ** Por ADLS ** Dankon pro la novaj kategorioj pri sportoj ** Kirko ** Katedralo de Brno ** Modulo:Portalo/bildoj/alternativaj nomoj‎‎ ** Kontakto ** Tekstaj librokovriloj ** po ** Eraro/ĝisdatigo Amri Wandel ** Pri resumo ** Weyhusen ** Tahirih ** Kemia ŝablono ** Liv and Maddie ** Kirko ** Big Hero 6 (film) ** Preĝejo Sankta Marteno (Laives) * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2015|'''arkivo 2015''']] kun temoj ** Paulo Casaca ** Tradukpeto por meta-vikio ** Subpaĝo de uzanto ** Eraro "zoologia ĝardeno">"bestoscienco" ** Tonlingvo ** Malŝalto de la x-sistemo ** Graflando/duklando ** Frank Christoph Schnitzler ** Vestfalia Paco ** Termina problemo ** Deletion request ** Jonas Marx ** Lingvoj de okcidenta Afriko ** Kotafonua lingvo ** Nudbrankuloj ** Du kategorioj pri unu tempo / redirektiloj al kategorioj ** Ŝablono <nowiki>{{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Baden-Virtembergo|081260020}}}}</nowiki> ** Fotoj pri teatraĵoj de Anton Ĉeĥov kaj Pavel Ŝumilov ** Artikolo de la semajno ** <nowiki>{{Lang-en}}</nowiki> en Encyclopedia of Judaism‎‎ ** Ĉu kunigi? ** Mario Puzo ** Fermo de proponoj por elstaraj artikoloj ** Helpaj ŝablonoj ** Investitura kontroverso ** Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj ... ** Chantal Gacond ** Reinfeld en Latvio ** Francaj arondismentoj kaj kantonoj ** Turingio ** Ans (Belgio)‎ ** Artikoloj pri la provincoj de Belgio kaj pri ties municipoj ** Henegovio * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2016|'''arkivo 2016''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2017|'''arkivo 2017''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2018|'''arkivo 2018''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2019|'''arkivo 2019''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2020|'''arkivo 2020''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2021|'''arkivo 2021''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2022|'''arkivo 2022''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2023|'''arkivo 2023''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2024|'''arkivo 2024''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2025|'''arkivo 2025''']] </small> {{Div col end}} <br/> <div style="background-color: #f0f8ff; border: 1px solid #808000; padding: 5px; {{kesta ombro}}">'''{{centre|[[2026]]}}'''</div> == [[Rayan Hamda Barhoumi]] == Dear colleague, as far as I could understand, after discussion at [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj#Rayan_Hamda_Barhoumi]] you kept this article in Vikipedio arguing that the articles about this person also exist on several other languages. However, since then all other articles about this guy have been deleted as self-promotion. At present the article in esperanto is the only one that prevents me, as administrator of Commons, from deleting the photographs of Barhoumi. That's why I would like to ask if you are willing to reconsider your August decision. [[Uzanto:Андрей Романенко|Андрей Романенко]] ([[Uzanto-Diskuto:Андрей Романенко|diskuto]]) 20:22, 2 jan. 2026 (UTC) :{{re|Андрей Романенко}} Priviet and Sveiks, Andrej. The fact that in august 2025 there were texts about him in catalan and portuguese was not the only argument for keeping the text (far from being an important argument, because his work seems not at all related to the catalan and portuguese culture). Of course we can reconsider our decision of August and can reopen the case, though I fear that my colleagues won't be very amused that the soup will be heatened again. But I don't understand why the photographs in Commons would have to be deleted anyway: if there is any licence problem, files anyway are deleted very straightforward, and here I can't see any licence problem - just that the description of being "an outstanding professional photo" can be seen as bragging. I just saw that you or anyone has anyway deleted the three files. If so, the [[:commons:Category:Rayan Hamda Barhoumi|category]] should also be removed. Is there a documented discussion about the deletion? I doubt so, because I looked up the three files when you wrote some houres ago and didn't see anything. Well, the headshot in the infobox is of no big importance in the Esperanto wikipedia. No need to upload a local file. I'm just astonished about the urge of (speedy) deleting all three file from commons. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:34, 3 jan. 2026 (UTC) == [[Rayan Hamda Barhoumi]] == Saluton ThomasPusch, Dankon pro konservi la artikolon en Esperanto pri Rayan Hamda Barhoumi. La artikolo jam enhavas bazajn informojn pri lia agado kiel aktoro, muzikisto kaj kreinto de Jackrabbit. Tamen, kelkaj informoj povas esti aldonitaj aŭ plibonigitaj, ekzemple: detaloj pri liaj interpretaj influoj (Vee Boonyasak, Jon Bernthal, Charlie Cox), kaj aliaj faktoj rilataj al lia verko kaj artistnomo. Por faciligi la aktualigon, jen ĉiuj fidindaj fontoj disponeblaj por uzado: https://filmdaily.co/indie-film/indie-filmmakers/rayan-hamda-barhoumi-building-a-universe-from-instinct-and-intensity/ https://www.indieactivity.com/rayan-hamda-barhoumi-creator-and-aspiring-actor-of-jackrabbit/ https://www.issuewire.com/rayan-hamda-barhoumi-the-french-actor-and-musician-behind-the-indie-series-jackrabbit-1835820131084785 https://lytcheess.fr/ https://www.imdb.com/name/nm15961728/ Uzante ĉi tiujn fontojn, la artikolo en Esperanto povus esti ĝisdatigita laŭ faktoj kaj referencoj. Krome, eblas konsideri la kreon de artikolo en la franca. Ĉu vi povus helpi rekte aŭ konsili pri la plej taŭga maniero por fari tion? Dankon pro via tempo kaj helpo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-40212|&#126;2026-40212]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-40212|diskuto]]) 23:58, 2 jan. 2026 (UTC) == Artikolo de la monato == Saluton. Strange aperis kiel Artikolo de la monato [[Pingvenoj]] kaj tuj poste [[Nazia Germanio]]. Mi ne bone komprenas kiel funkcias tiuj elektoj, sed mi gapas pri kelkaj detaloj: Unue dum unu monato ĉiu kiu venos al Vikipedio vidos unue la svastikon, kiu por multaj estas tikla bildo, se ne eĉ kontraŭleĝa. Mi ne kontraŭas la elekton de la artikolo, sed la bildo povus esti mapo aŭ io alia. Ĉiuokaze mi scivolas kiel kaj kiu ŝanĝis la unuan elekton post monatoj sen klara elekto. Due mi gapas ke jam estas elektitaj la artikoloj por la tuta jaro, en kiuj aperas ankaŭ Hitlero kaj grava batalo de Nazia Germanio, plus pluraj politikaj entoj elirintaj el iama Sovetunio. Estas suspektinda tiu elektado. Ĝenerale ne estas tre gravaj artikoloj inter la dekduo, escepte [[Nazia Germanio]] kaj [[Adolfo Hitlero]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:32, 3 jan. 2026 (UTC) :Dankon pri la atentigo. Mi ĵus rigardis, kaj respondis tuj en [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo]], ĉar necesas rapide ekhavi vastan bazon de interkonsento. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:52, 3 jan. 2026 (UTC) == Finnlando == Mi provis skribi pri [[sveda lingvo en Finnlando]] pli neŭtrale ol en 2022. Mi ankaŭ riparis unu eraron, kiun faris Moldur. La deviga sveda estas diversa afero en diversaj partoj de Finnlando. La loĝantoj parolas normale la anglan kun la svedaj vizitantoj, se ili estas. Ekzemple en [[Ostrobotnio]] la svedan oni instruas por reala neceso. En lernejoj de la kamparaj malriĉaj arbaraj komunumoj en orienta Finnlando la instruo de la sveda estas tute simbola - ĝi ne produktas lingvoscion tiel multe kiel en mia hejmurbo Jyväskylä. La instruistoj scias, ke verŝajne la lernantoj en la labora nek pensia aĝo neniam necesos la svedan lingvon. Estas malfacile lerni svedan en loko, kie la svedan oni parolas nur en lekcioj lerneje. Tial la instruistoj ne postulas altan nivelon. Estas klare, ke tia estas diversa afero ol instruo de la sveda ekzemple en Vaasa kaj Jakobstad. -- aldonis, sen subskribo, uzanto de konto [[uzanto:Urpola|Urpola]] je 19:11, 3 jan. 2026 (UTC) :Mi provos ene de la venonta semajno rigardi tien... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:45, 3 jan. 2026 (UTC) Ekzistas du tipoj de la deviga sveda, kaj por la tipoj estas apartaj instruistoj, kvankam ili kaj la Sveda Popola Partio de Finnlando ne asertas tion. La funkcia deviga sveda estas en tiaj dulingvaj lokoj kiel [[Jakobstad]], [[Vasa]], [[Raseborg]] kaj [[Loviisa]] farata deviga instruo de la sveda. Gxia celo estas sama kiel estas celo de la deviga finna por svedlingvaj finnlandanoj: la celo estas instrui la alian enlandan lingvon al lernantoj, kiuj necesas tiun lingvoscion. Alia tipo de la deviga sveda estas ekzemple en [[Pirkanmaa]], [[Meza Finnlando]], [[Savonio]], [[Kainuu]] kaj [[Finna Laponio]] instruata simbola deviga sveda, kies cxefcelo estas alia. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:33, 5 jan. 2026 (UTC) Ŝajnas, ke el la plej multaj altlernejoj la deviga sveda lingvo malaperos ene de 20 jaroj, kaj parte ĝi jam nun estas for, ĉar al enmigrintoj oni donas esceptojn. Tiuj esceptoj starigas la demandon, ke se enmigrinto povas funkcii en Finnlando sen la sveda, kial do finnlandano ne povus. En la baza lernejo kaj en la gimnazio la devigo verŝajne restos dum 30–40 jaroj, sed en la plej granda parto de la lando ĝi fariĝos ĉiam pli simbola. Ĝi produktas ĉiam malpli kaj malpli da reala lingvokapablo, sed ĝi ne malaperos baldaŭ. Por la Sveda Popola Partio ĝi estas memvaloro, kaj la partio kapablas konservi ĝin kiel formalan lernobjekton, eĉ se ĝi ne kapablas haltigi la malkreskon de ĝia efikeco. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 11:11, 5 jan. 2026 (UTC) [[:fi:Peter Albäck]]: La viro klarigis, ke la svedaj parolantoj de Uusimaa kaj Ostrobotnio estas malsamaj grupoj - la svedaj parolantoj de Ostrobotnio, male al Uusimaa, estas sufiĉe klare grupo, kiu diferencas de la finnaj parolantoj laŭ kulturo kaj nacia karaktero. Li diris, ke tio estas sufiĉe klara, sed ĝi estas tabuo. Mi demandis, kiel ĝi malkaŝiĝas. Li respondis, ke ĝi devenas de la konduto de la loĝantaro. -- notis, sen subskribo, [[Uzanto:Urpola|Urpola]] je 7 jan. 2026 Mi trovis en rubujo la libron ''[[Antero Vipunen]]''. El tiu libro mi unuafoje eksciis pri la volapuko kaj lernis la esperanton. Longe mi konis [[Yrjö Karilas]] nur kiel skribanto de Pikkujättiläinen kaj Antero Vipunen. Kiam mi eksciis pri lia aliaj meritoj, mi komencis miri pri tio, kial li estas do malmulte konata. Iam mi interrete legis, kial estas do. -- notis, sen subskribo, [[Uzanto:Urpola|Urpola]] je 9 jan. 2026 == Kiu estas kristano? == Mi aldonis al la paĝo [[bapto]] mencion, ke iuj ne-kristanaj grupoj havas ankaŭ bapton. Ekzemple astestantoj de Jehovo kaj mormonoj. Vi asertis, ke malbone skribita tiel, ĉar ili estas kristanaj grupoj. Laŭ mia scio ili ne estas tiaj, ĉar ili ne apogas la sankta triecon. Vi asertis, ke tamen ili estas kristanaj. Laŭ la finna Vikipedio estas postulo por tio, ke iu grupo estas kristana, tio, ke ĝi apogas la sanktan triecan kondicion. Ĉu temas laŭ vi pri tio, ke Finnlando ne estas do sekulara ol ekzemple Litovio, Svedio kaj Germanio kaj tial en Finnlando ankoraŭ oni taksas, ke grupo, kiu ne apogas la triecon, ne estas kristana? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 17:57, 6 jan. 2026 (UTC) :Eblas fortege pridubi la hipotezon ke ''ĉiu kredanto aŭ religia grupo kiu ne apogas la sanktan triecon (=triunuon) ne estus kristana''. Mi nun ne havas multan tempon por profunde enplonĝi meditadon pri tio, kaj supozeble ankaŭ ne konvinkas subtenanton de la hipotezo ke ekzemple [[PIV]] havas tute simplan difinon de [[kristanismo]], nome "[https://vortaro.net/#kristano_kdc religio, bazita sur la evangelioj]". Sed pri la teologia koncepto de [[triunuo]] aŭ trieco almenaŭ konatas ke historie estis la fortega movado [[arianismo]], nome "parto de la [[unitariismo|unitariisma]] aŭ '''kontraŭtrinitarisma branĉo de [[kristanismo]]''' (do parto de tiu branĉo de kristanismo kiu forte kontraŭbatalis ĉiun kredon je [[triunuo]]) kiu floris ekde la [[4-a jarcento]] ĝis pli-malpli la [[8-a jarcento]]." Bone, oni povus blufe kredi ke ekde la 2-a jarmilo, do ekde la jaro 1000, validus la dogmo "kristanoj ĉiuj apogas la sanktan triunuon", sed simpla rigardo al la teksto kaj kristanisma movado [[unitariismo]], nome "'''tiu branĉo de la kristanismo''' kiu, male al la trinitatismo, '''ne akceptas la dogmon pri triunuo''' kaj kelkaj unitariismaj eklezioj tute neas la rolon de dogmo en religio" montas ke subtenantoj la kristanaj eklezioj de [[unitariismo]] daŭre fortas en la 21-a jarcento, do en la 3-a jarmilo. Alia historia branĉo de kristanismo cetere estis la [[adoptismo]], kiu ankaŭ forte kontraŭis koncepton de triunuo. Sume: NE, kredo de triunuo ne necesas por esti nomata "kristano". Tio entute ne konsiderante pruvon laŭ kiu "astestantoj de Jehovo kaj mormonoj" estus kristanaj grupiĝoj. Sed jam la vasta kristanisma movado [[unitariismo]] sufiĉas por malvalidigi la hipotezon. La esperantistaj farintoj de PIV efektive saĝe elektis sian tre koncizan kaj tre simplan difinon!! --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:29, 6 jan. 2026 (UTC) ==Forigo de dosiero== Bonvolu forigi la artikolon kiun mi alŝutis dufoje: [[:Dosiero:Triumfa enirado de la Imperiestro Konstancio la 2-a en Romo, 356 p.K..png]]. Mi anticipe dankas vin.[[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 21:12, 8 jan. 2026 (UTC) {{re|Claudio Pistilli}} Principe eblas senprobleme forigi duoblan dosieron, kiun mi en unua paŝo faris, notinte "duobla kopio de Triumfa enirado de la Imperiestro Konstancio la 2-a en Romo.png - forigo laŭ peto de l'alŝutanto". Sed tiam mi konstatis ke la restinta dosiero estas anglalingva, dum la forigita estis esperantlingva. En kazo de tiu elekto, teno de la esperantlingva versio prefereblas, ĉar kiun utilon havus la angla lingvo, kiu ne estas oficiala en tiu ĉi vikipedio kaj ankaŭ ne estis en la Romia Imperio de jaro 356? Do mi ŝanĝis la du dosierojn, forigis la anglan kaj tenis la esperantigitan. Ĉiukaze nun ne plu estas duoblaj bildoj. Tamen kiel lasta demando restas al mi la dubo: kie en la paĝo de retejo "X" vi vidis ke la dosiero estas liberigita laŭ krea komunaĵo 1.0 ???? Povas esti ke estas indiko sed mi ne trovis ĝin... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:37, 8 jan. 2026 (UTC) == persona nomo Adolf == Adolf estis tre ofta vira nomo en Germanio, sed post kiam Germanio perdis 2-a Mondmiliton sub la influo de Adolf Hitler, la populareco de la nomo en Germanio malpliiĝis signife. Ekzemple, [[Kustaa Vilkuna]], post pasigado de tempo en Germanio dum kelkaj jaroj post la milito, skribis ke unu el la ŝanĝoj en germanaj personaj nomoj estas ke ekzistas neniuj knabetoj nomitaj Adolf. :Estas multaj pliaj nomoj kiuj en [[Germanlingvio]] iĝis malmodaj dum la 20-a jarcento. Sed Adolf, eĉ en knabeta formo "Adi", certe ekde 1944-45 estas la nomo kiu vekus plej da plendoj ĉe aliaj samlingvanoj ke estas krimo nomi knabon laŭ tiu persona nomo, pri kiu ĉiu ekde almenaŭ 1933 aŭtomate pensas pri Hitler: kiel povus esti signo de bonaj sentoj por sia ido nomi sian infanon laŭ freneziĝanta radikalega amasmurdisto?? Mi ne scias pri nomaj statistikoj de antaŭ 1945 aŭ antaŭ 1915, sed mi supozas ke la nomo Adolf ankaŭ antaŭe ne estis ofta, nur ke ĝi almenaŭ ĝis 1915 ne havis ofendan kromsignifon. La lasta "normala" nomportanto, pri kiu mi scias estis Adolf Dassler (1900-1978, "Adi Dasler"), fondinto de ŝufabrikejo el kiu fontos la firmao [[Adidas]], Adi-das(ler). Kompare la knabaj nomoj Heinrich aŭ Henrik, Hendrik, Henry kiel en [[Heinrich Himmler]] aŭ Josef, Jo, Sepp aŭ malnovece Joseph kiel en [[Joseph Goebbels]] estis tiom oftaj ĉe knaboj tiam laŭ mia supozo, ke la ligiĝo aŭdinte la personan nomon aŭtomate pensi pri la krima amasmurdinto ne tiom funkcias. Sincere dirite mi eĉ ne parkeras la personajn nomojn de la lastaj du militkrimuloj - laŭ mia memoro ili nur estas krimuloj "Himmler" kaj "Goebbels" (same ankaŭ "Göring", "Mengele" ktp). --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:52, 12 jan. 2026 (UTC) Mi ridas por mi mem. Lerneje ni havis instruiston Yrjö Varjanne. Unu el miaj samklasanoj diris, ke li kunligis manojn kun Yrjö Varjanne (se vi volas vidi bildon pri li, vidu: https://www.sjl.fi/paikalliset/7809780) kaj post tio lia mano odoris kiel vomajxo do, ke li devis iri necesejen kaj lavi siajn manojn. Poste mia samklasano ridis pri tio, ke mi kredis tiun rakonton. == Re:Naskis v naskiĝis == Saluton kaj bonan kaj sukcesan novan jaron. Tiu kontrolo de "n." ne devus esti tro malfacila. Kvankam mi komprenas vian zorgon pri la encicklopedio, en ĉi tiu kazo mi taksas vin tro pesimisma. Mi povos elŝuti kopion de la encicklopedio el https://dumps.wikimedia.org/eowiki/ kaj trovi ĉiujn paĝojn kun la erara antataŭigo. Simple donu al mi tempon, ĉar eĉ en la ceteraj Vikimediaj projektoj mi ne tro aktivas lastatempe pro manko da tempo pro mia laboro. Mi lastatempe pli aktivas en Vikidatumoj kiam mi eĉ aldonas etikedojn en Esperanto, precipe pri Sud-Aziaj temoj, kiel kutime. Ĝis baldaŭ.—<span style="font-family:Kristen ITC, serif;margin:0 .3em">[[user:super nabla|super n∇bl∇]]</span>([[user talk:super nabla|🪰 msg]]) 00:17, 16 jan. 2026 (UTC) :Mi tute konsentas kun la frazo «<span style="color:darkgreen;">la misoj nun estis dum plenaj preskaŭ 3 jaroj, unu aŭ du monatoj pli aŭ malpli apenaŭ faros diferencon</span>». Mi ĉiokaze klopodu solvi kiel eble plej baldaŭ.—<span style="font-family:Kristen ITC, serif;margin:0 .3em">[[user:super nabla|super n∇bl∇]]</span>([[user talk:super nabla|🪰 msg]]) 00:20, 16 jan. 2026 (UTC) ::{{re|super nabla}} Vi havos tempon. Dankon ke vi tiom fulmrapide reagis! Mi tro pigris kontroli vian aktivecon en '''ĉiuj''' projektoj, ĉar ĉiukaze gravas ke vi entute vidas mian peton (kiun vi ankaŭ povus vidi se vi tute pasive ensalutinte legas Vikipedion - kio jes estas tute nobla uzo de la projekto, neniu postulas ke oni kontinue devus redakti paĝojn). Ĉaŭ kaj ankaŭ al vi sukcesan novan jaron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:27, 16 jan. 2026 (UTC) :::Mi kontrolis ĉiujn uzojn de [[Ŝablono:Diskreta mallongigo]] kaj mi nur trovis ĉi tiun ununuran eraron: [[speciala:diff/9306934]]. :::Ankaŭ kontrolinte mian agadon dum la tago kiam mi modifis la paĝon "[[16-a de marto]]" (vi trovis la eraron tie), mi nur povas vidi tiun ununuran misan kontribuon, kium vi jam korektis. Jen la ligilo: [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/Super_nabla&target=Super+nabla&dir=prev&offset=20230319112527 ligilo]. Do mi kredas, ke ĉio bonas nun.—<span style="font-family:Kristen ITC, serif;margin:0 .3em">[[user:super nabla|super n∇bl∇]]</span>([[user talk:super nabla|🪰 msg]]) 19:51, 8 feb. 2026 (UTC) ::::Dankon al vi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:04, 8 feb. 2026 (UTC) == Pentti Hirvonen == Kiam mi estis blokita, mi skribis pri Pentti Hirvonen tie: [[Rääkkylä]]. Cxu lau vi oni devas preni la tekston for? :Mi dirus ke la ĝisnunaj tri frazoj pri la lokulo P. Hirvonen estis jam multo (neniu alia pasinta aŭ nuna lokulo menciiĝas), kaj la obsedeta fokusiĝo pri kontraŭknaloj povus facile kaŭzi ke oni entute forstrekus la pli grandan malseriozan ĉapitron (ĉiukaze la aldonoj kaj forigoj antaŭe iris tien-reen). Sed plaĉis al mi la interna ligilo al vikidatumoj, kiun pensis eniri Taylor, kaj mi el tie ankoraŭ vidigis la vivdatojn: [[d:Q5477226|Pentti Hirvonen]] (1826-1878). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:42, 17 jan. 2026 (UTC) Mi demandis, cxu la [[Sveda Popola Partio de Finnlando]], speciale ostrobotnia, igxis pli kolera en kazoj, kie oni malapogas la devigan svedan. Spertulo pri la finna politiko jesis - gxi kolerigxas pri tiaj asertoj pli facile kiel antauxe kaj la ostrobotnia grupo estas pli radikala ol la suda grupo. La parlamentanoj ne plu povas malapogi la devon sen malamo de la tiu partio, speciale la ostrobotnianoj. Sed mi ne aldonas mencion pri tio. Mi ne havas fontojn. por tio Mi aldonis fontojn pri aliaj aferoj en la artikolo [[Sveda lingvo en Finnlando]]. -- [[User:Urpola]] 2026-01-17T20:34:22 == Invitation: Bring Feminism and Folklore to your wiki == [[dosiero:Fnf as 2023 logo.jpg|dekstra|50px]] En februaro kaj marto: kampanjo [[:m:Feminism_and_Folklore_2026|<big>inismo kaj folkloro 2026</big>]] == Forigendaĵo 2026-01 == Saluton ... akumuliĝis forigendaĵo: [[:Kategorio:Tujforigendaj_artikoloj]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:31, 19 jan. 2026 (UTC) :{{farite|parte farite}} 31 malplenaj, do neuzataj kategorioj forigitaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:14, 20 jan. 2026 (UTC) == Recenzo == @[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] Bonvolu revizii ĉi tiun paĝon [[Susovan Sonu Roy]], ili metas krucvikian spam-etikedon denove kaj denove. Ĉi tiu temo havas iom da rimarkindaĵo, antaŭ kelkaj tagoj ĝi estis konservita en la germana Vikipedio. Ankaŭ mi iom plibonigis ĉi tiun artikolon. [[Uzanto:Traniala|Traniala]] ([[Uzanto-Diskuto:Traniala|diskuto]]) 10:29, 20 jan. 2026 (UTC) : Malbona konduto: :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciala%C4%B5o:Protokolo&page=Susovan+Sonu+Roy protokolo] [fakte...] :* [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q117305113&action=history Q117305113] [vidu supre: "ili metas krucvikian spam-etikedon denove kaj denove"] :* [[:m:Special:CentralAuth/সামীৰা]] (unuaga konto) :* [[:m:Special:CentralAuth/Jujucio]] (kreinto kaj globale forbarita gantopupumulo) :* [[:en:Wikipedia:Sockpuppet_investigations/Blogs19/Archive]] (tre agresema gantopupumulo, ĉefe pri "Susovan Sonu Roy") :* [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Articles_for_deletion/Susovan_Roy&diff=prev&oldid=1268941185 Wikipedia:Articles_for_deletion/Susovan_Roy] sabota fermo de forigpropono kiel "ne forigita" :* [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/Arkivo/2023/Marto#Susovan_Sonu_Roy]] (jam unufoje forigita) :* veras ke unu forigpropono estis forĵetita: [[:de:Wikipedia:L%C3%B6schkandidaten/4._Januar_2026#Susovan_Sonu_Roy_(bleibt)]] :* -> {{por}} forigo de la artikolo [[Susovan Sonu Roy]] de ĉi tiu vikio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:30, 21 jan. 2026 (UTC) ::En la germanlingva diskuto la menciindeco de la temo estis diskutita, sed ne la neŭtraleco de la artikolo, kiu ŝajnas pli suspektinda al mi. Laŭ mia impreso ĝi estas forigenda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:52, 21 jan. 2026 (UTC) :::Mi komprenas viajn argumentojn kaj ankaŭ origine dividis ilin en la unua voĉdono pri forigo de la tiam nematura teksto. Sed kvankam estas tute en ordo diskuti ĉu unufoja forigo validas por ĉiam, aŭ ĉu bonas forigi tekston pro tio ke unu uzanto pasintece agis malbone, mi nun vidas ke la esperanta teksto nun lingve estas en tute bona kvalito, mi ankaŭ ne plu dubas pro la ekstervikipediaj referencoj, ke la homo vere ekzistas, kaj se uzanto daŭre malbonkondutas, la reago estus forbari tiun uzantn, ne pro tiu agado venĝe buĉi la tekston pri kiu la malbonulo interesiĝis. Mi pro la teksto atentiĝis pri tekstoj kiel [[Haora]], [[Guvahati]] kaj [[Kolkato]], pri kanaloj [[Star Jalsha]] kaj [[Zee Bangla]] ktp, mi ĝojas ke estas iom da okazo povi kaj devi plibonigi iujn tekston pri orienta Barato, kaj mi scius ke se mi voĉdonas por venĝa forigo de la esperanta teksto pri la eble duaranga aktoro, teksto kiu nun restos en la germanlingva vikipedio, ke tiam aliaj esperantaj tekstoj pri orienta Barato jam iĝos orfoj aŭ preskaŭ-orfoj, simple ĉar pri tiu regiono estas tre malmultaj esperantaj tekstoj. Mi sinceras: mi ne volas ankoraŭ investi horojn en tiun temaron kaj volas laŭeble malmultan adagon, por ne malfermi novajn teknikajn problemojn. Sed samkiel la germanoj nun juĝis por teno de sia teksto, kun eksplicita noto ke transvikia forigoj de aliaj tekstoj sekve de spamado de unu aŭ iuj uzantoj ne estas valida kialo por buĉado de artikolo, mi same ankaŭ pledus lasi tiun temon, kiu en la nuna formo ne estas danĝera por la esperantlingva vikipedio... Do mi voĉdonas {{kontraŭ|kontraŭ}} refoja forigo, sed kiel mi skribis ne volas ankoraŭ investi multajn horojn en la temon kaj ne protestos se mi havos la malplimultan opinion ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:41, 21 jan. 2026 (UTC) == Pro-drop -lingvo == Cxu estus bone krei artikolon [[pro-drop -lingvo]]? Mi lernis tiun termon en Chat GPT. En tiuj lingvoj oni normale ne devas uzi la personpronominojn de la unua kaj la dua persono kiel subjektoj, cxar la verbomorfo sole rakontas la subjekton. ''Lauri Hakulinen'' skribis en la 1950-aj aux en la 1960-aj jaroj pri la afero, ke oni kvazau dufoje diras saman. Kiel ''minä kaivan'' (mi fosas), kvankam ankaux jam nur ''kaivan'' signifas la saman. Oni povus diri ''minä kaivaa'' (''kaivaa'' estas la neuxtrala formo, formo de la triapersono singulare). Hakulinen skribis, ke kompreneble ekzistus eventuale agi kiel ekzemple nuntempe en la sveda: la verbmorfo estus sama kun la cxiuj subjektoj. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:38, 22 jan. 2026 (UTC) :Chat GPT ĉiukaze ne estas serioza referenco. Se vi volas ekverki, havu bonajn ekstervikipediajn referencojn, kaj plej bone alilingvajn vikipediajn artikolojn, kiuj jam kelkajn semajnojn aŭ monatojn ekzistas kaj ne estas forigitaj intertempe en tiuj vikipedioj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:44, 22 jan. 2026 (UTC) :Mia antaŭa artikolo pri deviga sveda instruado estis kritikita pri la temo. Nun kiam la mensa sanproblemo iom malpliiĝis, mi skribis pri ĝi pli neŭtrale. Esperantistoj estas iagrade grupo, kiu pripensas la statuson de lingvoj, do eble estus bone, ke la Esperanta Vikipedio havu informojn pri tiu stranga politika afero. Sed eble indus dividi la artikolon pri la sveda lingvo en Finnlando en du artikolojn, unu el kiuj diskutus la formon de la sveda en Finnlando ĝenerale, lingve, kaj la alia pri deviga sveda instruado. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 20:49, 22 jan. 2026 (UTC) Laux Chat GPT mi pravas en tiu takso, ke [[Anna-Maja Henriksson]] kaj [[Mikaela Nylander]] apogas la trudsvedan je diversaj motivoj: Anna-Maja Henriksson estas forta finn-sveda naciisto kaj Nylander svedlingva finnino, kiu asertas, ke por svedlingvanoj estus malfacile vivi en Finnlando sen la deviga sveda por finnlingvuloj. Henriksson estas ostrobotnia kaj Nylander uusimaaana. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 21:07, 22 jan. 2026 (UTC) Ĉu estas bone, ke en la artikolo [[Markus-setä]] estas ligilo pri tiu anglanlingva video? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 21:07, 22 jan. 2026 (UTC) Laŭ Chat GPT, mi pravas, ke la instruado de la sveda al finnaj parolantoj konsistas el du malsamaj lernejaj fakoj, sed la instruistoj de RKP kaj la sveda ne mencias tion: Ekzistas ia deviga sveda instruado, kies celo estas doni al finnlingvaj parolantoj, kiuj bezonas la svedan (ekz. [[Jakobstad]], [[Vaasa]], [[Loviisa]], [[Raseborg]]) svedan kapablon kaj kiu korespondas al la deviga finna instruado en svedlingvaj lernejoj. Kaj aliflanke ekzistas deviga sveda instruado aliloke en Finnlando, kies celo estas nur efektivigi la mem-servantan lingvopolitikan programon de RKP, kaj la lingvokapabloj, kiujn tiu instruado produktas (kaj kiuj kutime ne estas bonaj), estas nur flanka afero. Sed nun mi devos sindeteni de skribi pri la temo en la Esperanta Vikipedio estonte. Mi skribas pamfleton pri la temo, sed la pamfleto ne apartenas al Vikipedio. == Pikku Kakkonen == Ĉu en la artikolo [[Pikku Kakkonen]] povu esti ekstera ligilo al tio: https://www.youtube.com/watch?v=0O8OvJ73s2M. Vidu la tri unuajn minutojn. Se vi vidis, rakontu. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 18:01, 23 jan. 2026 (UTC) == Sveda lingvo en Finnlando == Mi skribis al spertulo pri la finna lingvopolitiko: "La lastaj spuroj de pedagogiaj pravigoj por deviga sveda lingvo, kiaj estis prezentitaj antaŭ iom da dek jaroj kaj sufiĉe multe antaŭ tridek jaroj, jam tute malaperis kaj ĝi estas nur simbola kaj oni jam ne provas silentigi kritikon per kontraŭkritiko sed per agresema akuzado kaj insultado, laux kio la malapogantoj estas faŝismaj kaj rasistoj kontraux la finnlandaj svedlingvanoj." Respondo al mi: "Ĝuste. La nuna deviga sveda lingvo tute transiris en la simbolan kaj politikan sferon, kaj ĝia legitimigo jam ne baziĝas sur iuj lernaj aŭ pedagogiaj celoj. La finnlingvanaj baz- kaj mezlernejanoj lernas la svedan ecx pli malmulte ol en viaj lernejaj jaroj, sed la apogantoj de la deviga sveda ne plu taksas tion kiel probleme. La apogantoj de la deviga sveda ne plu provas aferece diskuti pri la afero kun la malapogantoj sed nur asertas, ke la malapogantoj estas rasistoj kaj fasistoj." [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:18, 26 jan. 2026 (UTC) :La apogantoj ne plu zorgas pri tio, kiom la lernejanoj kaj sxtudantoj lernas la svedan, sed por ili estas grava simbolo, ke la lernejanoj kaj sxtudantoj iom la svedan lernas ecx simbole. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:29, 26 jan. 2026 (UTC) Cxu vi taksas, ke mi ne estas vandalo sed tio ne sxangxigas tion, ke mi estas problema uzanto? Kaj nun mi havas la lastan eblon montri, ke mi povas aktive partopreni al la farado de la esperanta Vikipedio? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 13:35, 27 jan. 2026 (UTC) :Nu, vi pasintece tre ĝene vandalis, kaj sendube estas iuj (ekzemple uzanto Surfo), kiuj ne facile forgesas la pasinton. Tiun neforgesemon pri pasintaj misfaroj vi nur povas renkonti per aparte singarda, modela kaj konstruema agado nun, kaj esperi ke iam ankaŭ la skeptikuloj komprenos ke pasinteco ne egalas al nuntempo. Sed se homo (Taylor 49) klare esprimas ke tiu ne volas ricevi mesaĝojn de vi, ĉar tiu ne opinias la lingvopolitikon de najbara lando Finnlando sia fokusa temo, tiam "singarda kaj konstruema agado" de vi estas centprocente respekti tiun klaran esprimon kaj vere '''tute''' ne meti notojn al ties diskutpaĝo. Mi ne esprimus min tiom draste kiel Taylor: por mi la kultura politiko de Finnlando same interesas kiel tiu de la 192 aliaj membraj ŝtatoj de UN. Mi havas finnlingvajn kaj svedlingvajn finnlandajn amikojn kaj la temo ne estas tute fremda al mi. Sed ankaŭ mi havas ankaŭ aliajn temajn fokusojn en vikipedio kaj sentas mankon de tempo por iuj vikipediaj konstruejoj - do ankaŭ mi ne detale reagos al ĉiu temeto, kvankam mi iam legos ĉiujn notojn. Do por mi estas bone, se vi sen vandalismo kaj sen troigita obsedo pri iuj malseriozaj temoj konstrueme redaktos vikipedion kaj evitos estontajn forbarojn de iu nova konto, ke vi faros viajn redaktojn laŭeble laŭ ĉiuj vikipediaj normoj, do kun intervikia ligiĝo (por tio necesas ke vi ne estas forbarita en vikidatumoj), kun normalaj esperantaj supersignoj, ne iuj x-kodoj, kaj normalaj teknikaj skribaĵoj, normalaj eksteraj ligiloj, normalaj uzoj de informkestoj kaj navigiloj, kaj senca uzo de ekstervikip4ediaj referencoj - simple ĉio kion mi deziras ankaŭ de ĉiu alia uzanto kiu jam pli ol du semajnojn umas en Vikipedio kaj jam ne plu estas tute nematura ekkomencanto. Ĉar daŭre ripari tion kion vi ekredaktus malmature estus tro por ĉiu alia uzanto. Jes, vi nun havas eblecon montri, ke mi povas aktive partopreni al la farado de la esperanta Vikipedio, kaj facile povas esti ke tio estas la lasta ŝanco. Saĝe uzu tiun ŝancon, ĉar klaras ke estas multaj homoj en Vikipedio kiuj ekstreme bone memoras la agojn de antaŭaj monatoj kaj jaroj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:54, 27 jan. 2026 (UTC) ::Cxu vi taksas, ke en la artikolo [[Yrjö]] ne estas bone pli prezice rakonti fono de la mencio? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 16:52, 27 jan. 2026 (UTC) :::La "fono de la mencio" estas, ke Yrjö estas nacilingva, pli ekzakte finnlingva variaĵo de la nomo "Georgo". Punkto. Kun referenco, laŭ mia persona juĝo estas tolereble aldoni viajn du frazojn ''"Slange ĝi fine de la 20-a jarcento ekhavis negativan [[konotacio]]n: la vorto yrjö signifas [[vomaĵo]]n. Tiun signifon supozeble peris la onomatopoa aŭ deskriptiva fonetika prononco de la vorto"'' kun referenco, kiel estas nun. Sed oni povus same ankaŭ formeti la slangan kromsignifon - kiu ŝajne inter la esperantistoj pli forte interesas kaj amuzas vin ol iun alian. Sed bone, du frazoj ne tute komence de la teksto kun referenco estas en ordo. Laŭ mi ne necesas ankoraŭ multon maĉi en tiu teksto: principe oni lasu ĝin trankvile, ne plu redaktu ĝin. Se vi volas, faru tekston pri [[Georg Zacharias Forsman]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:09, 27 jan. 2026 (UTC) :# ''Pyhä Georgios kääntyisi haudassaan, jos tietäisi, mihin tarkoitukseen nimeänsä on jo vuosikymmeniä käytetty. Kun suomalainen yrjöää, hän oksentaa'' (https://yle.fi/a/3-8413804). ::Sankta Georgo turnus sin en sia tombo, se li scius, en kiu celo lian nomon oni jam jardekojn uzis lian nomon. Kiam finno georgas, li vomas. ::::Libro de [[Kaisa Häkkinen]] mencias, ke nomi vomajxon "yrjö" verŝajne devenas de la priskriba prononco de la vorto. ::::[[Yrjö Sakari Yrjö-Koskinen]] [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:14, 27 jan. 2026 (UTC) ::::: Jes, fakte: Georg Zacharias Forsman identas al [[Yrjö Sakari Yrjö-Koskinen]]. Tiam alidirektilo estas bona helpo, ĉar ruĝa ligilo donus falsan impreson ke teksto pri la temo ankoraŭ mankus. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:39, 1 feb. 2026 (UTC) ::::::Laŭ Kimmo Kiljunen, la flagkonflikto inter Indonezio kaj Monako povus esti solvita tre elegante per lasado de Monako cedi: ĝi povus revenigi sian malnovan diamant-ornamitan flagon. Tio estus vere originala kaj memorinda. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 00:03, 6 feb. 2026 (UTC) :::https://eo.wiktionary.org/wiki/Yrjö https://eo.wiktionary.org/wiki/yrjötä :En la finna Vikipedio mi demandis, cxu estas bone difini Sibelius kiel finn-svedo - li heredigxis el finnlingvanoj, kiuj sxangxigis la lingvon. Iu respondis, ke supozeble oni povas difini do - multaj svedlingvanoj en Finnlando heredigxas el finnlingvanoj, speciale en [[Uusimaa]] kaj cxar oni ne nuntempe oficiale difinas tiun pozicion aliel ol laux la lingvo, oni povus uzi la vorton finn-svedo pri Sibelius. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:13, 27 jan. 2026 (UTC) "Ĉu oni devus forigi la porfinnlingvanan devon lerni la svedan el lernejoj estis tra jardekoj unu el la plej malfacilaj demandoj en la politiko de Finnlando." Tio estas kerna mencio en la artikolo [[Sveda lingvo en Finnlando]] en la sekcio "Deviga instruo de la sveda". [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:32, 1 feb. 2026 (UTC) Eble estas pli bone por homoj kiel mi rezigni esperon. Forigi la devigan svedan lingvon estas kiel revenigi Karelion - ekzistis unu ŝanco por tio komence de la 1990-aj jaroj, sed tiu sola ŝanco estis malŝparita. Tamen, vidu ankaŭ [[sveda lingvo en Finnlando]] == MediaWiki:Linkshere == La paĝo [[MediaWiki:Linkshere]] bezonas redakton. Rompita ligilo al ekstera servo estas forigenda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:43, 1 feb. 2026 (UTC) {{re|Taylor 49|Tlustulimu|LiMr}} Ŝajnas ke tiu temo ankoraŭ ne traktiĝis. Mi vidis pri antaŭa adapto en decembro 2017, diskutita [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo/2017/12#Ripari_ligilon|ĉi tie]]. Kaj evidente, la ligilo al ekstera servo estas nun rompita. Sed simple forigi ĝin, ne anstataŭigi ĝin per pli bona ligilo, havas grandan riskon esti fuŝa ago. Ĉu iu havas bonan ideon, kion eblus rekomendi en la situacio? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:00, 7 feb. 2026 (UTC) : Risko de "fuŝa ago" forestas. Mi rekomendas simple formeti ĝin: <pre> La jenaj paĝoj ligas al '''[[:$1]]''': Eksteraj iloj: [https://linkcount.toolforge.org/?project=eo.wikipedia.org&page={{urlencode:{{{1|$1}}}}} kvanto da ligiloj], [https://templatecount.toolforge.org/index.php?lang=eo&namespace={{NAMESPACENUMBER:{{{1|$1}}}}}&name={{PAGENAMEE:{{{1|$1}}}}} kvanto da transkluzivigoj] </pre> : [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:32, 8 feb. 2026 (UTC) La paĝo/servo evidente misfunkcias. Mi devas simple viŝi la enhavon, ne konante la sekvojn, sed faras tion laŭ la rekomendo de Taylor, ĉar ne fari ion ankaŭ estus malbone. Raportu kiam vi rimarkos nedeziratajn flankefikojn. Eblas ĉiam ĉion malfari... --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:15, 8 feb. 2026 (UTC) Nenio fuŝiĝis ĝismorte, tamen la servo [[MediaWiki:Linkshere]] povus esti iomete pli utila kun la enhavo proponita supre. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:34, 10 feb. 2026 (UTC) Do tiel ĉi? Bv. rekontroli kaj konfirmeti. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:38, 10 feb. 2026 (UTC) : Estis ERARO, lingvokodo estu "eo", ne "en". [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:49, 10 feb. 2026 (UTC) Do nun, ĉu? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:55, 10 feb. 2026 (UTC) : {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:56, 10 feb. 2026 (UTC) == [[Rita Süssmuth]] == Hazarde mi vidis, mi eĉ ne scias ĉu vi jam rimarkis, ke hodiaŭ mortis la germana politikistino [[Rita Süssmuth]]. Mi nur volis enigi la mortoinformon en ŝian artikolon kaj rimarkis ke teksto pri ŝi ankoraŭ tute ne estis. Do, kvankam nur restis al mi malmultaj momentoj da Vikipedio umado, mi sekve komencis artikolan ĝermeton. Sed ĝi vere estas tro malplena. Ĉu mi povas peti vin almenaŭ duobligi la frazojn de 2 al 4 kaj ŝanĝi la ĝermeton al deca ĝermo?? Salutas [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 22:01, 1 feb. 2026 (UTC) :Mi nur nun venas al tiu temo, kaj konstatas ke intertempe jam vi sukcesis "ŝanĝi la ĝermeton al deca ĝermo". Do mi nur iomete aldonetas pri la infanaĝo, aldonas ligilon pri la ministerio 1985-1988, kaj krome lasas la biografion tiom nepreciza kiel vi faris, ĉar evidente aldoni detale, kiam ekzakte ŝi translokiĝis de kiu urbeto en Vestfalio al sekva, kaj kiam sekvis kiu docenta posteno al alia, ne aldonus signifan plusvaloron al ne-eŭropa aŭ ne-vestfalia esperantlingva leganto. Do mi pardonpetas mian malfruan aliĝon al tiu paĝo, kaj dankas pro la kreo de la teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:40, 8 feb. 2026 (UTC) == [[muzeo Henryk Jan Dominiak pri miniatura profesia arto en Tychy]] == Hallo Thomas, ich habe gesehen, dass Du den Schnelllöschantrag von Johannnes89 entfernt hast. Ist Dir bewusst, dass es sich dabei um ein LTA-Projekt handelt? [[:wikidata:Q48851673]] existierte bis mitte Dezember in 106 Sprachversionen + plwikivoyage. Die Konten, die den Artikel hier im wesentlichen erstellt und bearbeitet haben, sind global geschlossen. Der Artikel wird vermutlich den Benutzer wieder anlocken. Möchtest Du diesen Artikel wirklich im Projekt behalten? Viele Grüße [[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 00:25, 5 feb. 2026 (UTC) :Darüber hinaus möchte ich Dich auch informieren, dass in Kürze der Großteil der Fotos auf Commons gelöscht wird. Es beginnt mit Uploads der Sockenpuppen, die bereits gesperrt sind. Gemäß der policy zu WMF-Bans sollte dieser Artikel hier eigentlich auch verschwinden, die Konten [[User:Krzysiek2224]] und [[User:Kwarcoaa12311111]] sind als LTA-Socken bereits seit Dezember global geschlossen. [[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 14:25, 5 feb. 2026 (UTC) ::{{re|NDG}} Der Artikel ist auf Esperanto sauber geschrieben, enthält keine Sprachfehler oder Murks gemäß der Wikipedia-Syntax, und ist stilistisch insgesamt untadelig. Wenn er automatisch übersetzt wurde, war das eine außergewöhnlich gute Computer-Übersetzung, die meisten Artikel, die hier auf den Index der möglicherweise zu löschenden Artikel gelangen, haben ein unvergleichlich schlechteres Niveau. Es kann ja sein, dass die Menschen, die diese Ex-Konten benutzt haben, keine Computer-Übersetzung herangezogen haben, sondern z.B. einen Esperanto-Autor in Tychy um die qualifizierte manuelle Übersetzung gebeten haben. Es gibt relativ viele Esperanto-Sprecher in Polen, diejenigen davon die in Wikipedia mitarbeiten, haben in der Regel Spezialinteressen und haben keine Lust, die grundlegenden Artikel über Städte auf ein gutes Niveau zu heben oder zu halten, es ist etwas nervig, wenn dann nationalistische Polen feststellen dass deutsche, litauische oder ukrainische Wikipedianer die Arbeit über polnische Städte auf Esperanto übernehmen und in Diskussionen ein Tenor rüberkommt wie "diese Leute haben uns gerade eben 1939 genügend Leid angetan, da ist es ganz gut dass sie 2026 Wiedergutmachung leisten" (so etwas killt natürlich den letzten Funken Mitarbeitsbereitschaft). Aber es gibt keinen Anlass, einen sauber geschriebenen Artikel zu löschen, nur weil dieselben Konten noch 105 andere Sprachversionen geschrieben haben, die vielleicht sprachlich minderwertig waren oder zumindest allein die Zahl an Sprachversionen "hochverdächtig" ist. Ich habe keine Ahnung, wer hinter [[User:Krzysiek2224]] und [[User:Kwarcoaa12311111]] stecken könnte, und ich kann nicht genügend Walisisch, Kroatisch oder Polnisch, um die Qualität dieser Sprachversionen zu beurteilen (ich spreche fließend Litauisch und kann daher die lettische Version verstehen, aber ob dort Grammatikfehler versteckt sind oder wie der Sprachstil ist, kann ich ebenso nicht beurteilen). Aber in der Esperanto-Version gibt es höchstens kleinere Verbesserungsmöglichkeiten, einzelne lateinische Wörter durch normale Esperanto-Wörter zu ersetzen, und ich persönlich würde auf das Hugo Boss-Emblem als "Kunst" verzichten und auf den Luftwaffenoffiziersdolch unten. Aber das sind Kleinigkeiten. Es ist möglich, einen Antrag auf Löschung eines an sich guten Artikels allein aus Solidarität zu "WMF-Bans" zu stellen, aber ich habe den Grund für mich nicht als hinreichend schwerwiegend empfunden, das jetzt selbst anzuleiern. Ich weiß natürlich nicht, ob ein Verbleib des Themas auf Esperanto, Walisisch, Kroatisch, Lettisch und Polnisch "den Benutzer wieder anlocken" wird - aber ich denke, wenn der Artikel in den Sprachen sauber geschrieben ist (ich hätte den Verdacht, dass die Autoren muttersprachlich Polen sind, daher hätte ich Zweifel an der Qualität des walisischen Artikels, aber das müssen die Walisen entscheiden), stört er eigentlich keinen. Er preist wohl nichts großmäulig an, was gar nicht wirklich existiert, und ist für mich nicht als Fake-News zu erkennen... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:57, 6 feb. 2026 (UTC) :::Es gibt nicht "die Autoren", es gibt eine einzige [[:en:User:Wikinger|Person]], die das über Jahre hinweg gemacht hat. Magst Du aktuelle Beispiele des Wirkens? [https://sw.wikipedia.org/wiki/Maalum:Michango/Siegen_Heilen] [https://de.wikipedia.org/wiki/Benutzer:Knergy/Tansania-Troll] [https://muddyb255.wordpress.com/2025/06/22/a-cry-for-help-and-a-timely-rescue-on-swahili-wikipedia/] Diese Person lässt nichts übersetzen. [[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 17:08, 6 feb. 2026 (UTC) == Ceditaj areoj == Cxu vi taksas, ke neniom da sameco havis movigo de la germanoj kaj finnoj de ceditaj areoj? Mi legis en [[Otavan iso tietosanakirja]], ke en aro de la milionaj rifuĝintoj ktp. en la mondo la movopopolo de Finnlando (finne ''siirtoväki'') estas tiel en speciala pozicio, ke gxi ne perdis ecx parte siajn civitanajn rajtojn kaj por gxi oni faris aktiva pormovopopolan politikon. Mi skribis en tio en la artikolo [[fi:siirtoväki]] kaj demandis en la finnvikipedia babilejo, cxu la movigo de la germanoj el la ceditaj areoj de Germanio havis samajn trajtojn kiel la movigo de la germanoj el la orientaj areoj. Unu uzanto skribis, ke al lia menso ekstaris jxus tiu demando, kiam li legis mian redakton en la artikolo kaj la komparoj inter de tiuj aferoj oni ne multe faris sed radie iu, laux lia memoro ''Pirkko Sallinen-Gimpl'' komparis ilin kaj diris, ke la aferoj estis samtipaj kaj tiaj, ke la logxantaro de la ceditaj areoj konservis siajn tutajn civitanajn rajtojn. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 14:16, 6 feb. 2026 (UTC) Vidu [[Grandlago de interna Finnlando]]. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 13:18, 7 feb. 2026 (UTC) == Yrjö == Vidu denove [[Yrjö]] [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:45, 17 feb. 2026 (UTC) Finna spertulo pri la trans-homoj diris, ke tio estas vere, ke en Usono oni uzas la longecon de etendita peniso unu colo kiel kritero, cxu oni povas difini infanon kiel knabo. Kaj aliel kirurgo fortrancxas la penison, metas gxin al rubujo kaj igxas la infanon al knabino. Mi pensis: cxu tio estas vere se nur urbana legendo? Sed tiu spertulino diris, ke estas vere. https://eo.wiktionary.org/wiki/hihhuli Oni diras, ke Finnlando estas lando malriĉa je naturaj rimedoj. Ĉu tio estas vera? Akvo estas multe pli valora natura rimedo ol oro, arĝento kaj nafto == [[:Kategorio:Komunumoj de Provinco Mantova]] == Saluton. Mi vidis ke vi hieraŭ komencis adapti kaj ampleksigi la tiam grandparte senesperajn tekstojn en la kategorio "Komunumoj de Provinco Mantova" al espereble finaj kontentigaj artikolaj ĝermoj. La laboro ĝis nun nur trione aŭ kvarone estas farita. Mi enkroĉiĝis kaj ĉe iuj tekstoj, komencinte komence de la alfabeto, kompletigis la informkestojn, ĉar en tiuj paĝoj vikidatumaro estas manka. Tio konsiderindas subteno al via laboro: nur atentu ke vi ne akcidente viŝas iujn el miaj ĵusaj redaktoj, kiam vi plulaboros! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:03, 21 feb. 2026 (UTC) ==Uzado de artikolaj diskutpaĝoj pri ruĝaj ligiloj== Propono sur diskutpaĝo ĉiam estas demando al la komunumo, "Ĉu estas interkonsento pri ĉi tio?" Lastatempe vi faras multajn proponojn nigrigi unuopajn ruĝajn ligilojn laŭ argumento, ke dum x jaroj neniu volis fari artikolon, aŭ simile. Sed la demando, ĉu estas interkonsento ke la manko de intereso por fari artikolon estas kialo por nigrigi ligilon, jam estas respondita nee ĉe [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo#Ruĝaj kaj bluaj ligiloj]]. Mi taksas ke la ripeta farado de jam respondita demando estas malhelpa por la funkciado de la vikipedia komunumo kaj impresas, kvazaŭ vi volas trudi neinterkonsentitan regulon al Vikipedio. Mi esperas ke vi ĉesos ĝin. Eble konfuzis vin tio, ke estas interkonsento por nigrigi certajn ligilojn - precipe tiujn, pri kies temoj oni ne povus verki vikipedian artikolon eĉ se oni volus. Eble vi supozis ke tio pravigas amasan nigrigadon kian vi antaŭe faradis. Sed simple ne estas multaj ligiloj en Vikipedio, pri kiuj interesato ne povus verki artikolon. Kaj eble vi demandas, "Kion do mi estus devinta fari, laŭ vi?". Jen. Vi ĉiam estus povinta, kaj teorie ankoraŭ povas, bonorde proponi vian principon. Ion tian: :::::<small>"Mi komprenas ke aliaj vikipedioj kaj pluraj anoj de la Esperanta vikipedio uzas ruĝajn ligilojn por indiki temojn, pri kiuj oni povus verki artikolon. Mi ankaŭ komprenas ke iuj ruĝaj ligiloj aŭtomate fariĝas bluaj ligiloj kiam la koncerna artikolo kreiĝas. Tamen mi pensas ke estus pli bone uzi ruĝecon kiel kontrolilon, por scii ke oni mistajpis la celon de la ligilo. :::::Jen estas kialoj por pensi ke ne multe utilas indiki temojn, pri kiuj oni povus verki artikolojn: _______. Jen estas kialoj por pensi ke ne multe utilas havi aŭtomatajn ligilojn al novaj artikoloj: ______. Jen estas kialoj por pensi, ke mistajp-kontrolilo por ligiloj utilas pli: ______. Jen estas kialoj por pensi, ke la ekzisto de tro multaj ruĝaj ligiloj malpliigas ilian utilon kiel mistajp-kontrolilo: _______. Kaj jen estas kialoj por pensi, ke simila plibonigo de la kontrolado de mistajpoj ne eblas alimaniere: _______. Ĉu do estas interkonsento ne plu uzi ligilojn por aliaj temoj, ol tiuj kiuj jam havas artikolon aŭ antaŭvideble baldaŭ havos?"</small> Se vi estus farinta tian proponon en ĝenerala diskutejo, kaj multaj vikipediistoj estus respondintaj, kaj preskaŭ ĉiuj respondoj estus favoraj, esperinde ĉiuj respektus tion kiel interkonsenton de la Esperanta vikipedio. Vi povus fari la provon se vi volus. Aŭ vi povus ŝpari al vi ĝenon kaj akcepti ke ligiloj estas kontribuoj al Vikipedio, kiuj al vi persone ne utilas, sed kiujn vi ne tial rajtas detrui. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:19, 23 feb. 2026 (UTC) ::Por malhelpi la kontribuadon de enhavo al vikipedio, oni devas havi interkonsenton, ke la enhavo estas problema. Ĉu io en tiu principo estas malklara aŭ malprava laŭ vi? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:57, 6 mar. 2026 (UTC) == Lestadianismo / kontraukoncipo == Ĉu la artikolo pri lestadianismo kaj kontraukoncipo nun estas neuxtrala? -- [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 16:11, 23 feb. 2026 (UTC) En 2007, kuracisto prezentis deklaron pri mi al la oficejo de deviga militservo, kiu legis ion similan al: La persono havas severan epilepsion, pro kiu li estas traktata en la Centra Hospitalo de Centra Finnlando. Li ankaŭ ricevis diagnozon de la sindromo de Asperger. Do ne estas tute realisme, ke li povus plenumi militservon. Pro ĉi tiu kialo, mi kredas, ke li devus esti sendevigita de militservo. -- [[Uzanto:Urpola|Urpola]] == "Ŝablono:Tradukita" -> "Ŝablono:Trad" == Mi reaktivigis la diagnozajn katojn en [[Ŝablono:Tradukita]]. Tamen ĉi-foje eblas eviti ilin per transŝalto al la nova [[Ŝablono:Trad]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:09, 28 feb. 2026 (UTC) :La nova {{ŝ|trad}} je supraĵa rigardo aspektas bona. Mi nur ŝatus ĝenerale havi unu plian artikolon en la frazero «...teksto el la artikolo "ekzemplo" en '''la''' angla vikipedio», sed tio estas certe kosmetikaĵo. Mi vere esperas ke fine de la testado elvenos stabila solvo - dankon pro la penoj! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:36, 28 feb. 2026 (UTC) :: {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:43, 28 feb. 2026 (UTC) ::: Ĝuste tiel, dankon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 28 feb. 2026 (UTC) == Genetikaĵoj == Tion diris ankaux sveda historispertulo, ke estis en Finnlando kaj la svedparolanta normala popolo, kies plejo estis ankaux genetike sveda kaj la svedparolanta nobelaro, el kies plejo estis posteuloj de lingvosxangitaj finnoj. Sed alia klarigis, ke grandparte de la svedlingva normala popolo en [[Origina Finnlando]] kaj [[Uusimaa]] estas genetikeb finna.[[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 09:23, 1 mar. 2026 (UTC) == Forigendaĵo 2026-03 == Saluton ... akumuliĝis forigendaĵo: [[:Kategorio:Tujforigendaj_artikoloj]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:15, 4 mar. 2026 (UTC) == Uusimaa == Cxu estu ankaux en esperanto diversaj du artikoloj pri tiuj temoj: * https://en.wikipedia.org/wiki/Uusimaa_Province * https://en.wikipedia.org/wiki/Uusimaa Mi provas finigi la pensadon pri la deviga sveda. Mi faros tamen plu unu redakton en [[Sveda lingvo en Finnlando]] Klasike oni diras, ke la svedia sveda kaj la finnlanda sveda estas kiel la brita angla kaj la usona angla. Pri vere granda parto tio certe estas tute realisme dirita. La gramatiko estas preskaŭ sama, same kiel en la kazo de la brita kaj usona angla. En la vortaro estas inter la svedia kaj finnlanda sveda iomete pli diversecoj ol inter la brita kaj usona angla. En la prononco la diverseco estas klare pli granda ol en la skribaĵo, sed ĉar la diverseco estas precipe en la intonacio, ĝi ne multe malhelpas la komprenon inter la du lingvaj variantoj - same kiel en la kazo de la brita kaj usona angla. Tamen en la finnlanda sveda mankas aspiro de k, p kaj t. En vere multaj kazoj ekzistas anstataŭ tia longa k, p aux t, kiuj estas tipaj al la finna - tia eco estas fremda al la svedia sveda, sed normale ĝi ne malhelpas la komprenon. La diferencoj inter la finnlanda kaj svedia sveda peris kaj la influo de la finna kaj tio, ke ne aranĝis ĉiuj samaj ŝangxoj kiel en la svedia sveda. En la finnlanda sveda mankas tonaleco - normale en la sveda la vortoj axel (ŝultro) kaj aksel (akŝo) diferencas kun si aliaj laŭ la melodio, sed en la finnlanda sveda ne estas tiu diferenco. Esceptoj estas iuj vere arkaiaj finn-svedaj dialektoj en kamparo de la svedparolanta Ostrobotnio - ili povas esti malfacilaj kompreni por la svedoj kaj eĉ por la aliaj svedlingvaj finnlandanoj. Ekzemple en la dialekto de Närpes ekzistas tri gramatikaj kazoj kiel en la germana. Tian dialekton uzas ekzemple Ida Asplund en iuj el siaj kantoj. La alanda sveda estas kompromiso inter la finnlanda sveda kaj la svedia sveda. En Svedio oni iam humure uzas pri la finnlanda sveda la vorton muminspråk (muminlingvo). Tiu esprimo iĝis, kiam en Svedio televide aperis serio pri mumintroloj, kie la svedlingvaj voĉaktoroj estis finnlandanoj kaj tial parolis finnlandan svedan. La svedaj rigardantoj komprenis la grandan plejon el la parolado de Mumin-figuroj sed miris pri ilia stranga prononco. En norda Svedio la sveda en finnpleja areo kiel Haaparanta kaj Komunumo Övertorneå havas iom da samajn trajtojn kiel la finnlanda sveda. --urpola je 2026-03-08 == Elkorajn dankojn == Mi volas esprimi mian feliĉon scii ke ekzistas homoj kiuj vere kontribuas kun Esperanto kaj Esperanta Vikipedio. Mi verdire sentas mian koron eksplodi pro la amo kiun mi verkas artikolojn ĉi tie kaj pri la apogo de veraj sinceraj batalantoj tiel kiel vi. Ricevu fortan ĉirkaŭbrakon pro ĉiuj viaj klopodoj. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 23:27, 4 mar. 2026 (UTC) : {{s}}. Estas pena laboro detektive spuri bonan argumentadon por ĉiuj fotoj pri kiuj povas ekesti duboj, sed jes estas la ideo ne simple tujforĵeti ĉion se oni ne jam kontentas pri la kvanto kaj kvalito de la argumentado, sed sencas alvoki laŭeble en tiuj kazoj plibonigi la kvanton kaj kvaliton de la argumentado - se tio eblas, kompreneble, alikaze forigo ankaŭ estas akceptebla. Vi vidis, ke mi hodiaŭ traktis la dosierojn 1 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], 2 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], 3 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], 4 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] kaj 5 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] - pri tiuj la argumentado devus esti sufiĉa. Sed mi ne scias ĉu mi morgaŭ ankaŭ sukcesos pri savo de 2 aŭ 3 dosieroj, kaj ne scias ankaŭ kiom da tempo restas, ĝis iu alia administranto eble pli draste forigas ĉiujn ceterajn. Sed forigoj, aparte de dosieroj, ne apartenas al la ŝatataj administraj taskoj. Tial povas esti ke ankoraŭ estas bona ŝanco savi ĉiujn pri kiuj kunskrapeblas sekveblaj informoj pri eldono antaŭ 100 jaroj aŭ morto de konata kreinto plej bone antaŭ 100 jaroj, kaj en EU fakte sufiĉas 70 jaroj post morto... Se vi havas aŭ povas kunskrapi bonan argumentadon pri plia dosiero, nepre faru tion kaj indiku ĝin al mi, tiam mi povas rigardi vian argumentadon kaj povas pli facile forpreni la ŝablonon pri tujforigo ol kiam mi mem devas elfosi ĉiujn detektivajn detalojn... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:50, 4 mar. 2026 (UTC) ==Kontraŭrajtaj dosieroj== [[Dosiero-Diskuto:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Ĉi tie]] vi menciis, ke "malmultaj administrantoj trovas tempon por vere forigi ilin, aŭ pli bone por mem enketi ĉu la argumento pri neceso de forigo konvinkas lin aŭ ŝin, kaj nur forigi kiam li aŭ ŝi estas konvinkita pri la forigo". Pri kio, laŭ vi, vi devas konvinkiĝi? Ĉu manko de pruvo de laŭleĝeco ne estas memevidenta? Aŭ ĉu vi ne komprenas, ke pruvo de laŭleĝeco estas respondeco de la alŝutanto? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:06, 6 mar. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Vi pravas el formala vidpunkto, ke dosiero kun nesufiĉaj informoj povas tuj forpreniĝi. Sed ĉi tie temas parte pri dosieroj, kiuj estas tute utilaj kaj bonordaj en Vikipedio, ĉar signife pli aĝaj ol 100 jaroj, nur ke la alŝutinto ne sukcesis sufiĉe konvinke pruvi tion. Ekzemple la [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]], presita reproduktaĵo de [https://www.posterazzi.com/philip-ii-of-macedon-n-382-336-b-c-king-of-macedon-359-336-b-c-stipple-engraving-english-1807-poster-print-by-granger-collection-item-vargrc0007044/ de nekonata presisto publikigita en 1807] - pluraj kopioj cirkulas en la interreto, ĉiuj estas [[publika havaĵo]] pro la aĝo de la origina reproduktaĵo. Viaj protestoj aspektas kvazaŭ la tujforigo anstataŭ iom-post-ioma revizio kaj tiam forigo punus kaj dolorigus la alŝutinton, sed fakte ĝi domaĝas la projekton kaj ĝenas la forprenantan administranton, se tiu ne investas ĉiam ankoraŭ privatan tempon por serĉi laŭeble bonan anstataŭaĵon. Pri [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] tutsimila bildo ne ekzistus en la komunejo, oni povus anstataŭe meti iun tute alian bildon kiun la forprenanta administranto devas mem elserĉi, sed pri iuj sen bona argumentado forigendaj, sed kun dokumentita pruvo facile teneblaj bildoj ne estas bonaj anstataŭaĵoj, kaj vere la forpreno tute ne sencas SE iu pretas esplori la fonton kaj pretas pruvi ke bildo vere senkonteste estas pli ol 100-jara. Pri bildo de 1807 tio estas nekontestebla. ĈU iu iam havos la tempon fari tion estas la demando, mi nun povis sukcese esplori pri 5 bildoj, eble antaŭe jam pri 1-2, mi eĉ ne havas nottaglibron pri tiuj agoj, kaj ne garantias ĉu mi entute ankoraŭ povos savi 1, 5 aŭ 10 pliajn - tial mi urĝe alvokas al la alŝutinto laŭeble multajn kazojn de malnovaj bildoj mem trovi kaj dokumentigi, ĉar certe la forigo de la aliaj iam okazos. Nur mi konscias se mi nur sukcesas pri kvin sondadoj en unu tago, la alŝutinto eble povas sukcesi pri 10, ne pri ĉiuj en du horoj, tial mi pensas ke laŭvorte "tuj" forigi estus tro hektike. Nur pro tio mi nun ne hektikas. Sed mi tute konsentas kun vi, ke la aliaj dosieroj kiujn vi proponas por tujforigo, estas altgrade dubindaj, kaj garantiite ne ĉiuj estos pruveble pli ol 100-jaraĝaj. Tial mi lasis ilin en la ujo pri ebla "tujforigo", kaj fidas pri tio ke kvankam ĝi estas rubujo ni kutime nur malplenigas la rubujon ĉiun monaton aŭ ĉiujn du. Do vi pravas el formala vidpunkto, sed tiu vidpunkto estas pli detrua ol estas saĝe, kaj vi pravas ankaŭ en parto de la dosieroj tute konkrete - sed sencas tion detale esplori kaj revizii antaŭ forigo, ĉar kvankam oni ankaŭ povas fari tion post forigo, tiam estos multe pli malpraktike fari. Mi certas ke ne estas danĝero pri jura verdikto kontraŭ la esperanta vikipedio se tiuj bildoj ankoraŭ atendas celatan revizion tri aŭ ses tagojn, tri aŭ ses semajnojn - nur gravas ne entute forgesi ilin. Tial fakte vi pravas pri tio marki ilin kiel altgrade dubindaj, pro tio ke vere la dokumentado ĝis nun estas manka, kaj eble eĉ estas pli sobra via propono simple tuj forĵeti ilin kaj ne atenti pri vakuoj kiuj restos en tekstoj - tio kompreneble estas multe pli tempoŝpara ol longe esplori. Sed baze mi estas konvinkita ke nia tasko de vikipediistoj estas peni laŭeble ne tro facile forĵeti materialon de kontribuantoj, se klaras ke la materialo estis bonintence alŝutita/aldonita, kaj la kritiko nur celas formalaĵon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:18, 8 mar. 2026 (UTC) ::Via revizio estas tre bonvena, se vi faros ĝin. Ankaŭ eventuala revizio de la alŝutinto estas bonvena. Sed vi havas multajn eble pli valorajn aferojn por fari, kaj ĝis nun la alŝutinto montris nenian indikon de kunlaboremo, sed rekte mensogis al la vikipedia komunumo aldonante ŝablonojn, pri kies vereco li evidente faris nenian kontrolon. Prenu en konsideron, ke temas pri centoj da dosieroj, kaj eĉ marki ilin por tujforigo estas signifa tempinvesto. Prenu en konsideron ankaŭ, ke la plejparto de la bildoj, eĉ se ili montriĝos laŭleĝaj, ne estas tre utilaj. Ekzemple, ne havas multe da utilo pene savi tiun bildon de Filipo faritan en 1807, kiam oni povus uzi aŭtentike antikvan bildon kiel [[:commons:File:Philip II of Macedon CdM.jpg]]. ::Ĉu vi povas promesi, ke se post racie atendebla tempo (ni diru ekzemple ses semajnoj) se nek vi trovos tempon nek Claudio trovos intereson revizii la dosierojn, vi forigos ankaŭ la nereviziitajn? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:11, 8 mar. 2026 (UTC) :::Absolute jes. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:14, 8 mar. 2026 (UTC) ::::Mi hodiaŭ antaŭtagmeze metis 3 bildojn por forigo je la 10-a horo vespere je grenviĉa tempo, do dum la sekva horo ([[dosiero:Qizil.png|14ra]] [[:dosiero:Anastazio la 1-a (430-518) 1.png|1]], [[dosiero:Qizil.png|14ra]] [[:dosiero:Antikva Romio.png|2]] kaj [[dosiero:Qizil.png|14ra]] [[:dosiero:Batalo de Abrito (251).png|3]]), kaj samtempe dokumentigis [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Zenono kaj Bazilisko.png|unu]] ankoraŭ ne markitan, kiu do povos resti. Supozeble vi jam vidis tion. Se ne: La limhoro jam preskaŭ pasis, tute klaras ke ili estos for post 45 minutoj, se vi volas vi povas ankoraŭ rerigardeti ilin antaŭ ili estos for. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:17, 8 mar. 2026 (UTC) == Finnlanda kaj svedia sveda == [[Uzanto:Moldur]] pravis en tio, ke mi troigis la diferencon inter la finnlanda kaj svedia sveda. Plejparte ili estas preskaŭ kiel la britia kaj usona angla. Sed estas esceptoj en kamparo de svedparolanta Ostrobotnio. Tiun kanton mi ne povas kompreni kvankam mi lernis la devigan svedan: https://www.youtube.com/watch?v=uhNHQe1_r9g. Mia amikino, kies edzo, kiu estis el kamparo de svedparolanta Ostrobotnio, diris, ke en popollernejo (https://eo.wiktionary.org/wiki/folkskola / https://eo.wiktionary.org/wiki/kansakoulu) la unua malfacileco por li estis tio, ke estis malfacile kompreni la instruiston, kiu parolis kiel svedparolanta helsinkano aux turkuano. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-15115-85|&#126;2026-15115-85]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-15115-85|diskuto]]) 15:15, 9 mar. 2026 (UTC) :En hejmdialekto de edzo de mia amikino estas ekzemple tri gramatikaj kazoj. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-15115-85|&#126;2026-15115-85]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-15115-85|diskuto]]) 15:20, 9 mar. 2026 (UTC) La devon oni apogas kaj malapogas nuntempe precipe ideologie: iuj admiras pri gxi sed aliaj spertas mensan angoron kaj senton de nacia humiligo. Antaŭe la devon oni apogis kaj malapogis ankaŭ pedagogie. En la finnlanda publiko la devigeco de la lerneja sveda estas afero, pri kiu diskuto fortigas kaj poste plejparte silentas en cikloj proksimume 15 - 20 jaroj. Diskuto pri gxi estis forta en la unua duono de la 1970-aj jaroj, en la unua duono de la 1990-aj jaroj kaj en la dua duono de la 2000-aj jaroj kaj en la unua duono de la 2010-aj jaroj. En la lastaj jaroj, la tabuo ĉirkaŭ rezisto kontraŭ deviga sveda lingvo kreskis. Kvankam Kuusamo apartenas al la provinco Norda Ostrobotnio, ĝiaj pejzaĝoj kaj la naturo estas verege diversaj ol tipe en Ostrobotnio, kiu estas konata pri ebenaj kampaj pejzaĝoj, malgranda nombro de lagoj kaj en la finnlanda vidpunkto grandaj riveroj, kiu malrapide fluas al Botnia Golfo – tia pejzaĝoj estas en la nunaj oficialaj provincoj Ostrobotnio, Suda Ostrobotnio, Meza Ostrobotnio kaj plejparto el Norda Ostrobotnio. == Vidu == https://eo.wiktionary.org/wiki/saksalainen_y [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:11, 11 mar. 2026 (UTC) Mi diskutis kun finna spertulo pri la lingvoinstruo. Ri diris, ke mi apartenas al la lasta generacio, al kiu la svedan oni parte instruis la svedan pedagogike - la instruado estas nun ecx pli malforta ol en miaj lernejaj tagoj. Krome ri klarigis, ke kvankam la svedinstruo ne ankaux en Jyväskylä ne estas kiel en Vaasa, ne en Jyväskylä la instruo ecx nun estas la malpli bona - en multaj maricxaj komunumoj oriente la sveda estas tute simbola lernfako speciale nun, kiam ne ecx la cxiuj instruistoj de la sveda ne multe konas la svedan kaj ili komprenas la realon kaj la testoj estas facilaj == Yrjö Karilas == Yrjö Karilas/Karlsberg estis ekstreme talenta, multe pli talenta ol liaj pli maljunaj samlernejanoj kaj tiel soifa je scio, ke la scioj instruitaj en la lernejo, kiel ekzemple la finna, la sveda kaj la germana, matematiko, historio, geografio, ktp., ne sufiĉis por li, sed li devis akiri pliajn informojn pri lernejaj fakoj ekster la lernejo. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 12:20, 15 mar. 2026 (UTC) Saluton. Mi parolis kun Jorma Nieminen. Li diris, ke estas vere stranga signifo, ke Jorma estas peniso. Fakte, Jorma estas Jeremia, eminenta israela profeto. En [[Itse valtiaat]] en 2002, kiam Sauli Niinistö anoncis, ke li forigxos el la pozicio de la ministro pri eksteraj aferoj, Lipponen ploris. Erkki Tuomioja ridis. Ben Zyskowicz demandis: "Cxu vin amuzas la doloro de Lipponen?" Tuomioja respondis: "Ho, jes. Doloro de Lipponen produktas por mi multe pli sadisma gxuo." Zyskowicz diris: "Ho Erkki. Vi estas tute malsana." Tuomioja diris: "Eble. Sed do nirvane malsana." --aldonis, sen subskribo, IP-adreso ~2026-16720-35 je 10:48, 17 mar. 2026 <small>- la konto {{uzanto2|Urpola}}, ankoraŭ uzita ĉi-matene en vikivortaro jam estas ŝlosita ĝenerale: 08:19, 17 mar. 2026 uzanto ''Count Count'' ŝanĝis la staton por tutprojekta konto "Uzanto:Urpola@global": ŝlosita kaj malaktivigita (kun noto: Transvikia misuzo - sekve de la plej nova raporto ĉe [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_sysops%2FRequests&diff=30269368&oldid=30268941])</small> == Suĝoŭo (Anhujo) == Estas pluraj veroj, ja via skribo veras, samtempe mia kontraŭa vero jen estas: * Suĝoŭo ne meritas la o-finaĵon, ĉar nek estas provinca sidejo, nek kongresejo de Esperanto, ktp. Nuntempe Ĉinio havas ĉirkaŭ 20 provincajn ĉefurbojn, tiom da estas normala nombro, ili meritas o-finaĵon. Suĝoŭo apartenas al la tria urboklaso kun 300 similaj urboj. Ili ne ricevu o-, ĉar tio estus absurda. --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 14:28, 17 mar. 2026 (UTC) :Vi pravas: Ili '''ne ricevas novajn esperantigojn''' kun o-finaĵoj. Sed se ili jam havas tiun nomon en PIV, Reta Vortaro, la poŝatlaso de 1971, en la verkaro de Ludoviko Zamenhof aŭ de Esperanto-literatura verko milope disvendita el Pekino, tiam jam estas, kaj tiam ne necesas "el vikipedio" korekti vortarojn, atlason kaj nian literaturon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:52, 17 mar. 2026 (UTC) Kial mia uzantonomo Urpola estas blokita? Mi june diris al [[Aarni Virtanen]], kiulogxis en sama [[Kypärämäki|loĝareo]] kaj estis en sama lernejo, ke mi volus esti ''uomo universale''. Li diris, ke interese sed ke tio ne eble plu estas realisme. Ekzistas do multe da scio kaj sciencaj kampoj ktp.. Mi versxajne troigis en la artikolo [[Yrjö Karilas]]. Mia patro diris, ke Aarni supozeble pravas, sed estas ankoraux eble estas mulflanke scianta homo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-17456-00|&#126;2026-17456-00]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-17456-00|diskuto]]) 21:10, 20 mar. 2026 (UTC) :Nun la artikolo [[Sveda lingvo en Finnlando]] inkludas proksimume bonajn sciojn pri la afero. Cxu lau vi gxi estas bona? [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-17456-00|&#126;2026-17456-00]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-17456-00|diskuto]]) 23:08, 20 mar. 2026 (UTC) == Lestadianismo en Finnlando == En la najbareco de mia infana hejmo [[Kypärämäki|ĉi tie]] antaŭe loĝis lestadiisma familio kun 16 infanoj. Mi ne scias, kiun branĉon de la lestadiismo ili apartenis, sed verŝajne konservativajn lestadiistojn, ĉar en Ĵyväskylä estas tiel malmulte da aliaj lestadiistoj. Iu en tiu domo dormis en vestkonservocxambro. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-18014-78|&#126;2026-18014-78]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-18014-78|diskuto]]) 16:06, 22 mar. 2026 (UTC) ==Artikolo de la monato== Saluton. Mi reagis en [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026]], sed la debato tie ĉesis sen rezulto. Mi ne favoras la ripeton per Aŭstrio (kio ĉiuokaze povus reveni junie), kaj proponas anstataŭe [[Graz]], sed ankaŭ estas la aliaj kandidatoj [[Futbalo]], [[Lajsana albatroso]] ktp. en la koncerna paĝo de propono ja aperas Aŭstrio por du monatoj, ĉu tiu estis la fina decido?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:00, 22 mar. 2026 (UTC) :Saluton. En [[Vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj]] estas, inter aliaj, propono por legindigi [[Vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj#Graz|Graz]], kio estas nepra kondiĉo por elekti ĝin kiel sekva Artikolo de la monato post [[Aŭstrio]], ĉio rilate al venonta UK. Ĉar tion oni planis tro urĝe oni ne povos atendi sufiĉan tempon kaj ĉion oni devos fari antaŭ la monatfino. Se vi bonvolas voĉdoni, tio ege helpos. Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:43, 26 mar. 2026 (UTC) ::Mi ĵus konstatis, ke en [[Graz]] oni diris nenion pri la UKo. Do, mi aldonis "En Graz okazos la [[UK 2026|111-a]] [[Universala Kongreso de Esperanto]] (UK) ekde la 1-a ĝis la 8-a de aŭgusto 2026." Ĉu ne indus aldoni tion ankaŭ al la resumo en Artikolo de la Monato? Mi ne scias fari tion. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:29, 1 apr. 2026 (UTC) :::{{re|Kani}} La resumo de la ADLM jam ekde frumatene la 1-an de aprilo tekstas "Graz [grac], gastiganta urbo de la ĉi-jara UK 2026, estas la ĉefurbo de ...". Pri tio pensis Sj1mor. Do la UK estas en plej elstara loko de la resumo, tuj en la unua frazo. Tio elstareco estas bona. La resumon redakti ne estas miraklo: Eblas iri al [[Vikipedio:Artikolo de la monato]], tiam premi la ligilon "04. Aprilo" tie kaj redakti. Sed vi pravas: Sj1mor ne pensis pri tio ankaŭ enplekti la informon en la artikolo "Graz" mem kaj ankaŭ mi kaj ĉiuj aliaj ne jam pensis pri tio. Nun jam ĉio laŭ mi bonas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:10, 2 apr. 2026 (UTC) ::::Stulte mi ne rigardis la komencon. Nu, ĉio en ordo. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:46, 2 apr. 2026 (UTC) == Help == Hello, I need help to improving [[Gazaa genocido|this]] article I recently created. [[Uzanto:جودت|جودت]] ([[Uzanto-Diskuto:جودت|diskuto]]) 18:54, 26 mar. 2026 (UTC) Maljunulo el [[Muurame]] skribis, ke li sugestis, ke bibliotekoj marku, kiuj DVD-oj havas finnajn subtekstojn - li klarigis, ke li pruntis DVD-ojn de la biblioteko kaj havis problemon: "Mi ne komprenas la lingvon de Berlino, Londono kaj Parizo. Mi komprenas nur la finnan kaj iom da sveda. Mi nur iris al bazlernejo kaj faklernejo, ĉi-lasta instruis iom da sveda sed nenian anglan, germanan aŭ francan. Mi pensis, ke la DVD-oj havas finnajn subtekstojn, sed ili ne havis." Iu tiam diris, ke tiuj DVD-oj havas subtekstojn, kiujn oni povus elekti, kaj mi scivolas, ĉu ĉiuj DVD-oj en la biblioteko de Muurame havas finnajn subtekstojn. ==Du notetoj pri stilo== Du atentigetoj, sen rilato unu al la alia: - La unua litero de scienca nomo ĉiam estas majuskla. - Laŭ la nuna stato de [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]], "Esperantigoj de nomoj el kategorioj, ĉe kiuj oni kutime uzas Esperantigojn ankaŭ estas permesataj (eĉ se temas pri nova Esperantigo). Tiaj kategorioj estas ekzemple nomoj de . . . renesancaj humanistoj, kiuj latinigis siajn nomojn" kaj supozeble ankaŭ mezepokaj eŭropaj intelektuloj, kiuj latinigis siajn nomojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:42, 27 mar. 2026 (UTC) ===Kaj tria=== - Denove laŭ [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]], "Majusklaj estu ĉiuj unuaj literoj de propra nomo, escepte de enaj konjunkcioj, prepozicioj kaj artikoloj". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:42, 29 mar. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Pri kio vi ekzakte aludas? En la interna ligilo mi legas multon pri [[personaj nomoj]], de realaj kaj ankaŭ fikciaj personoj. Ke "''Hary poter"'' aŭ ''"Pipi ŝtrumpolonga"'' estus stranga minuskligo de dua vorto de "persona nomo", ne grave ke inventita nomo de fikcia persono, estas ekster diskuto. Krome mi en la ligita paĝo precipe vidas la jenan rekomendon pri plurvortaj verko-titoloj: {{citaĵo|Ĉe plurvortaj verko-titoloj kelkaj kulturoj kutime majuskligas la komencajn literojn de ĉiuj vortoj krom la plej malgrandaj (artikoloj, konjunkcioj ktp.) En Esperanto pli konvenas majuskligi nur la unuan komencliteron: ::'''[[Kredu min, sinjorino!]]''' (kaj ne ''Kredu Min, Sinjorino!'') * Esceptas se la verkotitolo estas fremdlingva, aŭ se esperantlingva verko jam havas plurmajusklan nomon: [...], '''[[Plena Vortaro]]'''}} -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:55, 29 mar. 2026 (UTC) :Mi aludas al [[Diskuto:Universitata Malsanulejo de Gento]], kie vi "toleris" la majusklan titolon nur pro specialaj kialoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:13, 29 mar. 2026 (UTC) Hm, vi scias ke mi lernis Esperanton 13- kaj 14-jara, kaj mi denaske devenas el kulturo germanlingva, kie oni amase majuskligas ĉiun subjekton, simple ĉar en la germana la komenca majusklo estas tio kio en Esperanto estas la o-finaĵo. Mi samtempe lernis Esperanto, la anglan kaj francan, iom pli poste ankaŭ la hispanan kaj italan, kaj komprenis ke ne ĉiuj lingvoj majuskligas ĉiujn subjekton, kaj ankaŭ ne majuskligas ĉiun vorton en titolo. Ankaŭ 13-jarulo tuj komprenas ke estas diferencoj inter la lingvoj: ke anglalingvanoj majuskligas multe pli da vortoj en titoloj ol franc- kaj itallingvanoj, kaj oni konsilis al mi en Esperanto pli kopii la franc- aŭ itallingvan modon ol la angla- aŭ germanlingvan, do aŭtomate majuskligi nur tiujn vortojn kiuj estas komence de frazo aŭ estas personaj nomoj, kaj krome pripensi ĉu estas aparta kialo majuskligi titolon aŭ vorton. Aparta kialo povas esti ke utilas majuskligi unuan vorton de titolo entute, kiel en ''Kredu min, sinjorino!'', aŭ ke oni videble vidas presitan titolon, kie klare estas majusklaj vortoj, kaj ĉiuj konas tiun titolon, kiel ''Plena Ilustrita Vortaro'' aŭ ''Akademio de Esperanto''. Ĉe simplaj vortoj same kiel en titoloj. Do la lingvosento, kiun mi internigis kiel 13-jarulo, diras ke la vorto [[Insula hospitalo]] ĝustas en tiu formo, kaj ke la universitata hospitalo en la flandra urbo Gent fakte havus titolon [[Universitata hospitalo de Gento]] esperante, hôpital universitaire de Gand france kaj Ospedale universitario di Gand itale ... ĝi estus nur unu specifa hospitalo de Gento, kiel la urbocentra hospitalo, la havenokvartala aŭ la pediatria. Mi scias ke angloj, germanoj, kaj influite de ili ankaŭ iuj aliaj ĝermanlingvanoj kiel svedoj kaj nederlandanoj foje iom pli da vortoj majuskligas. Mi scias ke la Balta Maro, Nigra Maro kaj Azova Maro aperas en PIV en tiu formo kaj tial rajtas konsideriĝi "kvazaŭ propra nomo", sed same certas ke mia blanka aŭto aŭ mia nigra pantalono ne aperas en PIV kaj garantiite ne estas personaj nomoj Blanka Aŭto de Thomas kaj Nigra Pantalono de Thomas, sed simple estas iuj objektoj, kaj la diversaj hospitaloj de Gento ankaŭ estus baze nur objektoj (kaj ankaŭ klare ne estas en PIV, aŭ havus longan artikolon en Monato, aŭ estus tutmajuskla libro Universitata Hospitalo de Gento en la UEA-libroservo), ankaŭ se pliaj el ili ricevas esperantan vikipedian titolon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:01, 29 mar. 2026 (UTC) :Laŭ mia kompreno de "propra nomo", kaj ankaŭ mia kompreno de [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]], "Balta Maro", "Universitata Hospitalo de Gento" ktp. estas propraj nomoj ne "kvazaŭ propraj nomoj". Ĉu vi volas diri, ke vi pensas, ke "propra nomo" estas io alia? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:13, 29 mar. 2026 (UTC) :Se laŭ vi ili ne estas propraj nomoj, kial vi majuskligas la unuan vorton? Kaj mi petas vin kontroli skribajn esperantajn fontojn. Laŭ mia memoro mi neniam vidis tian majuskligon (unua vorto jes, sekvaj ne) krom en verktitoloj, nek trovis ĝin en kelkaj fontoj kiujn mi ĵus kontrolis. Mi suspektas ke ĉe via lingvosento aŭ tiu de viaj instruintoj efikis [[:de:Hyperkorrektur|trokorekto]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 00:25, 30 mar. 2026 (UTC) == Forigpeto 3 paĝoj == * [[MediaWiki:Watchdetails]] * [[MediaWiki:Wlhideshowbots]] * [[MediaWiki:Wlhideshowown]] Centra peto forigi ne-plu-aktualan-aĵon: [[phab:T234776]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:02, 30 mar. 2026 (UTC) {{re|Taylor 49}} {{farite}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:55, 30 mar. 2026 (UTC) == Pliaj finnaj temoj == Ĉar vi estas kuracisto, mi petas, ke vi legu: https://eo.wiktionary.org/wiki/valel%C3%A4%C3%A4k%C3%A4ri [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 15:42, 1 apr. 2026 (UTC) : Mi ne vidas problemon en tio, nur ĝustigis unu gx al ĝ. TP ''' Pikku Kakkonen/ Buu klubben ''' Ĉu en la artikolo [[Pikku Kakkonen]] povu esti rubriko "vidu ankaŭ" kaj sub ĝi "[[BUU-klubben]], samtipa svedlingva finnlanda programo?" Ĉu en la artikolo [[BUU-klubben]] povu esti rubriko "vidu ankaŭ" kaj sub ĝi "[[Pikku Kakkonen]], samtipa finnlingva finnlanda programo"? [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 16:08, 1 apr. 2026 (UTC) :Jes, farite. TP (17:29, 1 apr. 2026) [[tago de svedeco (Finnlando)]] [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 16:15, 1 apr. 2026 (UTC) : La teksto estis artikola "orfo", ĉar malpli ol 4 paĝoj montris tien. Nun estas en ordo. Mi kreis novan mikro-ĝermon [[Peter Nyman]], kiu tamen ankoraŭ estas artikola "orfo". Eble vi havas ideon kiel eblus ankoraŭ 3 paĝojn ligi teien (diskutpaĝoj kiel tiu ĉi ne kalkuliĝas). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:29, 1 apr. 2026 (UTC) [[Kyösti Karjula]] mencias kiel religio evangeli-luteranismon. Pli realisme: konservativa lestadianismo (gxi apartenas oficiale al [[Evangeli-luterana Eklezio de Finnlando]], sed gxiaj konditoj pri ekzemple [[bapto]], [[eŭkaristio]] kaj [[absolvo]] ne estas praktike luteranaj. Krome ili havas proprajn diservojn, praktike propran eklezion kaj proprajn ekleziojn. La rilato de la movado kun la Evangelia Lutera Eklezio estas nuntempe pure formala. Tial, estus pli logike listigi la konservativan Laestadianismon kiel la religion de Karjula. Speciale en la 1960–1980-aj jaroj, kiam la instuo kontraŭ la kontraŭkoncipo estis pli forta ol antaŭe kaj poste, multaj konservativaj lestadianoj kredis, ke virino, kiu uzis kontraŭkoncipon kaj tial ricevis pli malmulte da infanojn, aŭtomate iras al infero kaj tie unue aŭdas koleregan krion de Dio "kie estas tiuj infanoj, kiujn mi donis al vi?" kaj ploron de tiuj infanoj, kiuj ne naskiĝis kaj poste ŝi devas naski tiujn infanojn infere. Ekzemple la konservativa lestadiana predikanto Pauli Korteniemi en sia prediko en suviseurat en 1982 diris[[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 19:53, 1 apr. 2026 (UTC) :Multaj luteranaj teologoj taksas kiel tute for-fermita la penson, laŭ kiu en infere naskiĝus infanoj. [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 19:58, 1 apr. 2026 (UTC) Mi petas, ke vi plu unufoje legu [[sveda lingvo en Finnlando]]. Laux pri tio konanta mi pravas en tio, ke la deviga sveda ekzemple en [[Vaasa]], [[Raseborg]] kaj [[Loviisa]] estas praktike tute alia lernfako ol ekzemple en [[Taivalkoski]], [[Suomussalmi]] ktp. kaj cxar la deviga sveda ekzemple en la kamparo de [[Kainuu]] kaj [[Koillismaa]] estas tute simbola, formala fako (en tiulokaj vilagxaj bazlernejoj ecx la instruistoj ne praktike povas diskuti svede), el tiuj lokoj tiuj junuloj, kiuj iras universitaten, devas komenci la lernadon de la sveda praktike tute komencante. https://eo.wiktionary.org/wiki/Ura#finne Mi petas, ke vi vidu: https://eo.wiktionary.org/wiki/Atlantti :Tiuj notoj alvenis, kiam mi estis for en vojaĝo, kaj nun ili jam ne plu ŝajnas al mi esti traktendaj. Kaj ne, kiam mi havas malmultan tempon, mi koncentriĝas pri vikipedio kaj ne ankoraŭ dividas mian tempon por rigardi paĝojn en vikivortaro aŭ en aliaj projektoj de la vikia projektofamilio. Se iu havas la impreson, ke iu projekto de la vikia projektofamilio havas draste tro malmultajn laborantojn, tiam oni povas diskutigi tion en la ĝenerala diskutejo de vikipedio kaj provi varbi pliajn agantojn por tiu projekto, sed ĝis tiam mi nur rigardos aliajn branĉojn se foje mi vere havas tro da tempo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:59, 26 apr. 2026 (UTC) ==Universala Kodo de Konduto== Nu, finfine mi faris peton al la komitato pri la Universala Kodo de Konduto pri la aferoj de la ruĝaj ligiloj. Mi ne volus, sed mi sentas min devigita al tio pro daŭraj forigoj de ligiloj kaj prezentoj de via interpreto de ruĝaj ligiloj kvazaŭ ĝi estus intencata de la personoj, kiuj kreis ilin. Sube estas la oficiala anglalingva sciigo por plenumi la postulojn de la komitato. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:46, 6 apr. 2026 (UTC) Hello {{<includeonly>safesubst:</includeonly>PAGENAME}},<br> You are named in a recently filed request to the [[:m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]]. Please review the request at [[:m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Cases/2026/Redlinkphobia imposed without consensus on Esperanto Wikipedia]]. You are requested to enter your statement and any other material you wish to submit, so that the U4C can get a better overview of the situation. All writing should be complete, but also as concise as possible. Please ensure that you make all comments in your own section and in the discussion section only. If the U4C makes a decision, this will be binding for you and so your participation is recommended. Please do not reply here, but on the linked case page, or on the associated talk page. If you would like to contact the U4C directly, you will find an e-mail address [[:m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee#How to contact U4C|here]]. Please use the email only if privacy is necessary (e.g. personal information). :Mi vidas ke vi ankoraŭ intencas insisti pri la afero. Tamen via argumento ŝajnas ankoraŭ esti, ke tolero de longdaŭraj ruĝaj ligiloj estas logike malebla. Tio estas malpruvebla, mi dirus eĉ jam malpruvita, kaj solvos nenion. :Via konkluda aserto "«Red links» are linked to «the desire to turn them blue», they are not meant to be collected as such, the more the better" ne estas tute eksplica, sed mi komprenas la rezonadon jene: (unu) funkcio de ruĝa ligilo estas bluiĝi, sekve ruĝa ligilo, kiu ne bluiĝas, faras damaĝon. Tio estas mallogika. Estas kvazaŭ iu dirus, "funkcio de monumentoj estas memorigi la publikon pri famaj homoj; sekve, se la publiko forgesas pri iu homo, ĉiuj monumentoj de tiu homo estas damaĝaj kaj detruendaj". :Mi plurfoje atentigis ke aliaj vikipedioj fakte toleras longdaŭrajn ruĝajn ligilojn. Tio pruvas ke tolero estas ebla. Laŭ mia kompreno vi malakceptas tion pro du kredoj - vi pensas ke tolero nur okazas ĉe grandaj vikipedioj kaj vi pensas ke ĝi ne daŭras longe ĉar la ligiloj ĉiam bluiĝas ene de malmultaj semajnoj. Sed tion eblas empirie kontroli. Memoru nian "eksperimenton" pri metado de ligiloj al aliaj vikipedioj. Tio okazis antaŭ monatoj, kaj la ligiloj nek bluiĝis nek nigriĝis nek akuziĝis pri vandalismo. Vi povas kontroli ankaŭ mian normalan verkadon ĉe aliaj vikipedioj, kiu estas plena de ligiloj, kiuj nek bluiĝis nek nigriĝis nek akuziĝis pri vandalismo. Tio inkludas la latinan vikipedion, kiu estas signife malpli granda ol nia. Kaj vi povas kontroli mian specimenaron de ligiloj en kelkaj grandaj vikipedioj ĉe [[Uzanto:Arbarulo/Ruĝaj ligiloj]], kie ligiloj bluigitaj ene de kelkaj semajnoj estas malmultaj en la angla vikipedio, praktike neekzistaj ĉe aliaj grandaj vikipedioj. Vi povas kontroli en la sama specimenaro ke la absoluta nombro da ruĝaj ligiloj estas multe pli granda ol nia en ĉiuj vikipedioj, kaj ke la proporcio de ruĝaj ligiloj al totala teksto estas simila al nia en la hispana, franca kaj germana. Ŝajne vi jam akceptis surbaze de la empiriaj pruvoj ke aliaj vikipedioj ne nigrigas siajn ligilojn; bonvolu kontroli pli, kaj vi konstatos ke ili toleras ilin. :Se vi fakte volas ke ligiloj en nia vikipedio havu ian funkcion kiun ili ne havas en aliaj (ekzemple kiel lingvokorektilon), kaj volas meti limojn al ilia kvanto por optimumigi tiun funkcion, mi ja argumentos kontraŭe, sed ni povos diskuti tion. Aŭ se vi konstatis ke la tolero de ruĝaj ligiloj iel malutilas al la vikipedioj, kiuj praktikas ĝin, ankaŭ tio estas legitima argumento. Sed se vi nur volas insisti, ke ne eblas trakti ilin kiel aliaj vikipedioj konstateble jes traktas, tio povas nur krei pli da malpaco. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:48, 9 apr. 2026 (UTC) :Al la konkreta plendo - ke vi premadas forigi enhavon sen interkonsento - vi respondis ke vi ne "premadas forigi" la ligilojn, sed "substrekas dubon" pri ili. Mi ne komprenas la celatan distingon. Laŭ mia kompreno de la vorto "dubo", esprimi dubon pri ligilo estas diri, ke ĝi eble estas forigenda. Kaj ne estas interkonsento, ke iu ajn menciinda ligilo povas esti forigenda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:59, 9 apr. 2026 (UTC) ==(sen titolo)== Nomi vomajxon kiel "yrjö" supozeble perigxas el la malafabla, deskriptiva fonetika prononco de la vorto. Cxu pri li oni povus fari esperantan vikipedian artikolon: https://fi.wikipedia.org/wiki/Sakari_Kiuru_(valokuvaaja) Li prezentis ankaux en dokumenta filmo pri konservativa lestadianismo. Li kreskis en konservativa lestadiana familio. Li rakontis pri sia familia fono: Ni estas 16. Mi estas la dua plej aĝa. Kelkaj naskiĝis post kiam mi forlasis la hejmon. Mi memoras, ke mia patrino estis terure laca dum tiaj oftaj gravedecoj. Iam oni uzas la vortojn pakkosuomi kaj tvångsfinska pri la deviga instruo de la finna por la finnlandaj svedaj denaskaj parolantoj. Tamen, ĝi ne estas tute simila fenomeno en ĉiuj aspektoj. Tio ŝuldiĝas al la diferenco en grandeco de la du lingvogrupoj. Pro tio multaj kredas, ke estas malkonvene rekomendi devigan svedan lingvon tiel, ke svedlingvanoj en Finnlando estas devigitaj lerni la finnan. Klare pli ol duono, en Uusimaa, ekzemple Helsinko kaj kontinenta parto de Origina Finnlando, ekzemple Turku, eĉ pli ol 80 % el la finnlandaj svedlingvanoj uzas ĉiutage ankaŭ la finnan lingvon. Deviga bazlerneja instruo de la finna por la finnlandaj svedlingvanoj, aliel ol deviga bazlerneja instruo de la sveda por la finnlandaj finnlingvanoj, apartenas al komunaj opinioj de la planantoj de la finnlanda bazlerneja sistemo jam ekde la 1960-aj jaroj. Ankaŭ la finnlanda svedlingvanoj mem ne disputas pri la deviga finna samece kiel la finnlandaj finnlingvanoj pri la deviga sveda. Praktike la instruo de la "alia enlanda lingvo" en la svedlingvaj lernejoj en la Finnlando estas klare pli amplekse ol en la finnlandaj finnlingvaj lernejoj. La svedlingvaj finnlandaj bazlernejanoj komencas la lernon de la finna normale jam en la dua lerneja jaro. Parto el la denaskaj parolantoj de la sveda en Finnlando, speciale en Uusimaa, estas praktike dulingvaj. Por tiuj lernantoj en iuj finnlandaj svedlingvaj lernantoj estas kiel alternativo de la normala porsvedlingvana instruo de la finna modersmålsinriktad finska (hejmlingvsimila finna), pri mallongigo sia nomo mofi, kiu estas instruo de la finna kiel alia gepatra lingvo. --forgesis subskribi la posedinto de tiutempa uzantokonto Penttihirv je 4 redaktoj de frumatene ĝis 17:45 horo je 8 apr. 2026 == Saltvik == Mi provis aldoni al la artikolo [[Saltvik]] mencion pri [[Orrdalsklint]]. Kial mi ne sukcesis? [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-22334-13|&#126;2026-22334-13]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-22334-13|diskuto]]) 10:43, 11 apr. 2026 (UTC) :Ah: estas tre simple: Vi aldonis <pre><!-- En Saltvik situas ankaux la plej alta loko de Alando, [[Orrdalsklint]]. == Referencoj == .. --></pre> :Kion vi aldonas inter la signoj "<code><nowiki><!--</nowiki></code>" kaj "<code>--></code>", ne estos videbla en la fina paĝa aspekto. Estas bone ke la ĉapitrotitolo "Referencoj" estas inter tiuj signoj, ĉar momente ne estas referencoj, sed estas bone ke jam estas la ĉapitrotitolo por la kazo ke iam ekestos referenco, sed por via roko estas grave ke oni jam nun povas vidi la frazon, do metu ĝin ANTAŬ la signoj "<code><nowiki><!--</nowiki></code>". Kompreneble, krome estas bone meti al la paĝofino la ŝablonon {{ŝ|ĝermo|Finnlando}} aŭ {{ŝ|ĝermo|geografio}}, SE temas nur pri 3-5 frazoj. Kaj krome mi nur nun vidis ke vere se oni redaktas anonime estas pli malfacile tajpi esperantajn literojn, sed por aliaj uzantoj estas tre tede ripari viajn x-kodajn straangajn esperanto-vortojn: tial konsideru ĉu vi povas supre en la redaktofenestro uzi la elekton "> Specialaj signoj". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:42, 12 apr. 2026 (UTC) :Cetere: Ankoraŭ unu konsilon pri la ŝablono {{ŝ|Informkesto monto}} en paĝo [[Orrdalsklint]]: Pri tiu ŝablono oni nur bezonas unu solan parametron "|regiono-ISO = FI" - estas bone kaj bele uzi almenaŭ tri indikojn "|regiono-ISO = FI" "|tipo1 = reliefo" "|zomo = 9", sed vi vidos, se vi ne metas la duan indikon nur la supra mapo aspektos iom malpli bela kaj sen la tria indiko la suba mapo ne estas ideale fokusita, ambaŭ statoj ne estas katastrofaj, sed se mankas la unua indiko "|regiono-ISO = FI" estas nur iu tre malhela mondmapo en kiu tute nenion eblas vidi. Do la unuan indikon necesas nepre ne forgesi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 12 apr. 2026 (UTC) == Enhavo == Eble mi faris ion malbone, sed en artikolo [[Miskolc]] ne aperas nun la Enhavo, ĉu vi povas helpi?--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 08:51, 12 apr. 2026 (UTC) :{{re|Crosstor}} Bonvolu rekontroli ĉe vi: ĉe mi en artikolo [[Miskolc]] ĉio aspektas normale. Estus tre strange se vi vidus ion alian en sama horo ol mi... Alikaze bonvolu precizigi kion ekzakte vi vidas... sed mi supozas ke estis iu nur momenta misfunkcio, kiu iritis vin... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:36, 12 apr. 2026 (UTC) ::Supozeble mi vidas miraklon. En iu ajn artikolo (iom longa) mi vidas la Enhavon, tamen en Miskolc mi ne vidas. Ĝuste nun mi kontrolis. En [[Eger]] mi vidas Enhavon el 12 punktoj. Se vi ne scias la solvon, lasu la aferon. Trovi eron la Enhavo tre helpas, sed en Miskolc mi devas uzi la lifton. --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 09:50, 12 apr. 2026 (UTC) ::{{re|Crosstor}} Nun mi komprenas vian problemon. Dankon pro la komparo al paĝo [[Eger]]. Jes, tio ĉe mi estas same. Estas iu signaro <code><nowiki>__NOTOC__</nowiki></code> (la angla mallongigo signifas "'''no T'''able '''O'''f '''C'''ontent", "sen listo de enhavo"), se tiu signaro estas ie tiam la enhavo vere ne videblas, sed ĉi tie nenie en artikolo [[Miskolc]] estas kaŝitaj tiuj anglaj signoj. Do mi vere ĝis nun ne sukcesas malkovri la problemon, sed almenaŭ mi nun komprenas kio estis via miro. Cetere, tute flanke mi ĵus videtis en la paĝo la adjektivon "diplomacia", tiu vorto ne estas esperanta, en Esperanto ĉiam estas "diplomatia" aŭ "diplomata". Eta tajperaro, kiun mi ĵus hazarde vidis. Ĉu vi volas mem ĝustigi ĝin? Pri la neapero de la enhavolisto mi nur povas '''''supozi''''' ke estas iu interfero kun la ŝablono "{{ŝ|granda dosiero}} tute supre. Mi teste forprenis ĝin, enhavo estas, remetis ĝin, enhavo ne estas, kaj nun mi metis la ŝablonon tute malsupren kaj tiam ankaŭ estas la enhavo. Al mi la vasta panoramo tute sube same bonas kiom tute supre. Tial mi proponas simple lasi ĝin tute malsupre...[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:29, 12 apr. 2026 (UTC) :::Dankon! Diplomatia {{farita}} == Dulingveco... == Ĉu oni povu fari artikolon pri dulingveco, tia, ke homo havas du hejmlingvoj? Oni povu mencii kiel ekzemploj ekzemple tion, ke en [[Paragvajo]] la plejo estas dulingvaj kaj en [[Finnlando]] nuntempe multaj svedparolantoj, speciale en Uusimaa, parolas ankaŭ la finnan kiel hejmlingvo. Kaj ekzistas familioj, kie estas du hejmlingvoj, el kiuj unu estas Esperanto. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-21899-04|&#126;2026-21899-04]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-21899-04|diskuto]]) 16:23, 12 apr. 2026 (UTC) Teksto [[dulingveco]] en la e-lingva vikio ekzistas; mi nun havas malmultan tempon, ĉar mi estas nur posttagmezon hejme kaj morgaŭ matene por dua semajno forveturos, tial mi eĉ ne povas legeti kiu nun estas skribita en tiu teksto. Sed vi vidu ankoraŭ la noton en [[Diskuto:Komunumdomo de Säynätsalo]], tie mi aldonis informkeston kaj ligion al vikidatumoj, sed ankoraŭ iuj elementoj mankas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:54, 12 apr. 2026 (UTC) == Atentu == {{ArtikolaMesaĝokesto |speco = stilo |bildo = |teksto = De la 7-a ĝis la 11-a de aprilo mi vojaĝas kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a frumatene ĝis 17-a malfruvespere ankaŭ. Do la venontan tempon mi nur tagmeze la 12-an de aprilo havos iom da tempo por vikipedio kaj denove ekde la 18-a de aprilo. Thomas }} <hr> Vidu: [[Marja-Sisko Aalto]] Unu Jorma diris al mi, ke reale Jorma estas formo el la hebrea Jeremia kaj tio, ke oni donis al la nomo la signifon peniso, estas tute stranga afero kaj li ne volas, ke mi daŭre diras tiun afero por li. Poste mi demandis lin, pri kiel li pensas pri tio, ke jorma signifas kacon. Li diris, ke estas vane demandi pri tio - mi jam scias, kiel li pensas pri la afero. Li neniom sxatas pri tiu signifo, kiun oni donis al gxi post tio - ke li naskiĝis en 1956 - tiutempe la nomon oni en nia lando multe donis al knaboj kaj nur poste iuj malbonigis la signifon. Li ne ŝatas pri tio, ke iu sxercas al li pri la afero. Jorma estas formo el la nomo Jeremia, kiu signifas "Jahve levas." [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-22675-77|&#126;2026-22675-77]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-22675-77|diskuto]]) 19:25, 15 apr. 2026 (UTC) :Nu, estas iuj malmaturaj homoj, kiuj multe ŝercas pri vortoj por peniso, kaj laŭ diversaj lingvoj ligas iujn knabajn kaj virajn antaŭnomojn al tiu ŝercado, sed almenaŭ oni ne misuzu diskutpaĝojn de kultura kaj scienca enciklodedio por tio. Ĉu vi en via elekto jam havas la ŝajne mezepokan germanlingvan frazon "Wie die Nase eines Mannes, allso groß ist sein Johannes"? kie oni anstataŭigas la viran generilon per la nomo de [[sankta Johano]]? En iom simpligita formo la parolturno eĉ eniris la [https://de.wiktionary.org/wiki/wie_die_Nase_des_Mannes,_so_sein_Johannes germanlingvan vikivortaron], sed tamen estas malserioza informo... Mi ne interesiĝas pri tiaj temoj kaj alvokas vin ne (mis)uzi mian diskutpaĝon por tiaj pripensoj. Ĉu komprenite? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:57, 24 apr. 2026 (UTC) == Forbaro nepras == Bv forbaru du kontojn: * {{uzanto2|Oksettava örvelö}} vulgara uzantonomo (= "vomiga ulaĉo"), forbarita en unu vikio * {{uzanto2|Penttihirv}} neakceptebla uzantonomo pro [[d:Q5477226|Pentti Hirvonen]] - pro obsedo pri (vulgaraj aŭ almenaŭ stultaj) vortaj ŝercoj pri Pentti Hirvonen La ulo intertempe kreis almenaŭ unu plian konton, kaj aldone ofte kontribuas kiel IP-ulo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:15, 18 apr. 2026 (UTC) {{farite}} Taylor 49 pravas pri la kritiko de la neakcepteblaj uzantonomoj. Tutegale ke mi tri semajnojn nur tre malmulte povis esti en Vikipedio kaj ne rimarkis la neakcepteblon antaŭe, kaj ke ankaŭ aliaj administrantoj ne sufiĉe rapide postĉasis la provokaĵojn. La fakte ankoraŭ valida forbaro nur iom malpli strikte aplikiĝis dum lastaj semajnoj kaj monatoj, se vere ĉiuj redaktoj kaj uzantonomoj estas sen provokoj, detruemaj fuŝoj kaj senescepte estas konstruemaj. Lasta averto. Se ankoraŭ unu malregulaĵo re-aperas, la stato denove estos tia kia ĝi jam estis antaŭ jaroj, refleksa forbaro de ĉiuj iusence suspektaj novaj IP-kanaloj kaj prefere malfaro de ĉiuj redaktoj, ĉar individue revizii kiuj agoj estos tamen valoraj ankaŭ mi ne havos la tempon dum venontaj monatoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:45, 18 apr. 2026 (UTC) == Maintenance script == Bv forigu kaj porĉiam ŝlosu la paĝon [[Uzanto-Diskuto:Maintenance script]]. La konto estas globala roboto, neniu legas mesaĝojn sur la diskpaĝo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:57, 22 apr. 2026 (UTC) :{{farite}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:45, 24 apr. 2026 (UTC) == Asplund == Cxu estas bone mencii en la artikolojn [[Ida Asplund]] kaj [[Korsholm]] DU kantojn? Unu estas en suda finnlanda sveda, kiu malsimilas el la regna sveda nur proksimume kiel la amerika kaj brita angla el si aliaj, sed "röst nej" estas en ostrobotnia sveddialekto, kiu estas malfacile kompreni por la svedoj kaj eĉ ekzemple helsinkaj finn-svedoj. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 18:00, 22 apr. 2026 (UTC) : Meto de plia jutuba muzika filmeto en la "eksterajn ligilojn" estas laŭ mi en ordo. Mi adaptis la lastajn ŝanĝojn kaj aprobis la meton de aldona ekstera ligilo en la artikoloj [[Ida Asplund]] kaj [[Korsholm]]. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 26 apr. 2026 (UTC) Cxu estas eventuale, ke punon oni fortigas, cxar la krimo estis farita laux kristnaska paco? En [[Keskisuomalainen]] iu demandis tion, kaj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 26 apr. 2026 (UTC)laux la respondo la kristnaska paco ne plu estas oficiala, sed iam praktike tia estas eventuale laux la ideo de la kristnaska paco, ke la puno estas pli forta ol normale kaj la pli altaj jugxregantoj akceptas tion - almenau puno de [[Pentti Linkola]] estis fortigita, cxar li faris la krimon dum la kristnaska paco. Mi konas Jorman, kiu tute ne ŝatas la slangan signifon de sia nomo. Li demandis sin, de kie tiu signifo maĉiĝis. Li rakontis, ke kiam li naskiĝis (1956), estis tute kutime doni al knabo la nomon Jorma; ĝi neniel estis malkonvena, kaj la uzo de la vorto por signifi penison estas posta misuzo. Pejzaĝe, la vasta plimulto de Ostrobotnio estas iom unuforma. Ostrobotnio estas ankau unu el la difinitaj per La pejzaĝoprovincoj de sia lando. Pejzaĝoj de Ostrobotnio estas karakterizitaj per larĝaj, plataj malfermaj kampoj kaj inter ili la grandaj riveroj malrapide fluantaj en la Botnia golfo, sed ekzistas malpli da lagoj ol en la plej granda parto de la resto de Finnlando. Tamen, la nordorienta parto de historia Ostrobotnio estas pli monteta. : Tamen el la rezonoj de la lastaj tri alineoj ne sekvas ago. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 26 apr. 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:32, 28 apr. 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471751 --> == Linkola == https://eo.wikipedia.org/wiki/eläkeläinen Mi demandis al [[Pentti Linkola]] proksimume jare 2002 (kiu fiŝkaptis) ĉu li ne jam estas emerito. Laŭ li, li estas, sed lia pensio ne sufiĉas por vivi kaj pagi la ago en [[Luonnonperintösäätiö]]. Tial li ankoraŭ fiŝkaptis vintre. Lia lasta fiŝkapta aŭtuno estis 1994. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-26205-68|&#126;2026-26205-68]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-26205-68|diskuto]]) 12:47, 29 apr. 2026 (UTC) == Suviseurat == Cxu estas bone skribita: [[Suviseurat]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:05, 30 apr. 2026 (UTC) == Files nominated for deletion == Hi! I just noticed that some files I nominated for deletion long ago are still waiting in [[:Kategorio:Forigendaj dosieroj]]. Should the files be listed at a page somewhere to make sure someone actually notice the suggestion? I hope you can point me in the right direction. [[Uzanto:MGA73|MGA73]] ([[Uzanto-Diskuto:MGA73|diskuto]]) 05:19, 1 maj. 2026 (UTC) :{{re|MGA73}} {{farite}} Mi ĵus sukcesis forigi ĉiujn post kontrolo. Sincere, [[Uzanto:ThomasPusch|Thomas]] 16:08, 1 maj. 2026 (UTC)Thomas == Navigiloj pri municipoj de Brazilo == Mi certas ke vi tuj komprenas kiun avantaĝon havus havi navigilojn kiel {{ŝ|Municipoj de San-Paŭlio}} - ĉefe, per tio ĉiuj zorgoj pri eblaj artikolaj orfoj estus pasi to, ĉar ĉiu ero ligiĝus kun ĉiu alia en la grupo. Se vi emas, mi petus vin krei tiun ĉi navigilon kaj ekuziĝis ĝin... mi vidis ke vi ĵus ampleksigis unuajn dek paĝojn pri la municipoj de San-Paŭlio, kaj supozas ke la aliaj paĝoj rapide sekvos ĉe vi... Salutas [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:11, 2 maj. 2026 (UTC) :Tute prave. Mi instalos kaj ankaŭ disvastigos... --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:06, 2 maj. 2026 (UTC) == Melalahti == Ĉu estas bone mencii [[Keijo Korhonen]]-on en la paĝo [[Melalahti]]? [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-26792-55|&#126;2026-26792-55]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-26792-55|diskuto]]) 16:44, 3 maj. 2026 (UTC) :Mencii tiun sinjoron Korhonen estas tute en ordo. Sed '''ne en ordo''' estas stulte ripeti la informon pri mikroklimato, kiu jam estis du frazojn pli frue. "La vilaĝo havas mikroklimaton. Tie estas multe pli varma ol en Kainuu alie. ... En Melalahti ekzistas mikroklimato: multe pli varma klimato ol en la alia Kainuu." Kiu idiotaĵo estus tio??? ThomasPusch 17:08, 3 maj. 2026 (UTC) == Fritzchen == Ĉu ekzistas esperanto nomo por tio: https://de.wikipedia.org/wiki/Klein_Fritzchen. Pri tiu knabo estas en multaj lando sxercxo: "Fritzchen/Little Johnny/Pikku-Kalle/Juku ktp. diris al sia panjo: "Mi devas urini." Panjo diris: "Malbele diri urini. Diru ekzemple, ke vi devas kanti. Poste li diris al sia avino tiel, kaj la avino diris "kantu mallaŭte al mia orelo". Ne estas nur finna specialeco. Homoj el Svedio kaj Kosovo diris, ke malnova ŝerco. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 20:52, 3 maj. 2026 (UTC) :Mi entute ne konas esperantajn ŝercojn, en kiuj oni ridindigas infanojn - entute ŝercoj ofte estas buŝa kulturo, en la literaturo nur alvenas malmultaj anekdotoj, kiel [[Kruko kaj Baniko el Bervalo]], sed Kruko kaj Baniko videble estas junaj plenkreksaj viroj, ne infanoj aŭ adoleskantoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:54, 12 maj. 2026 (UTC) ==Artikolo de la monato== Saluton. Mi faris proponon por Julio. Se tio ne indas aŭ estas pli taŭga kandidato, oni povas forigi ĝin.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 08:11, 5 maj. 2026 (UTC) :Tre bone, [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026|mi subtenas la proponon]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 5 maj. 2026 (UTC) == Alidirektiloj == Mi vidas ke vi forigis kelkajn alidirektilojn (Nurembergo, Nurembergaj procesoj, Manĉestero, Durero) tial, ke la titoloj estis eraraj Esperantigoj. Tamen [[Helpo:Alidirekto]] eksplice diras, ke "oni povas uzi alidirektigojn" por "oftaj misliterumoj". Evidente la strategio estas akcepti ke Vikipedio havos lingvajn erarojn, kaj klopodi ke tiuj eraroj ne rompu ligilojn. Mi (ankoraŭ) ne havas opinion ĉu ŝanĝo de tiu politiko estas dezirinda, sed certe diskuto estus necesa antaŭ ol ŝanĝi ĝin. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:27, 10 maj. 2026 (UTC) :En [[Diskuto:Nurenbergo]] oni povas vidi ke mi origine mem pledis por alidirektilo ''Nurembergo'' al [[Nurenbergo]]. Tamen mi hieraŭ vidis ke en nia propra vikipedio tiu misliterumo nur vaste disvastiĝis inter 2014 kaj 2026, kaj inter la 58 misaj uzoj kiujn mi trovis hieraŭ en niaj tekstoj mi ie ankaŭ vidis unu pri kiu mi, mi pensas, mem kulpis antaŭ kelkaj jaroj: kvankam mi bone scias kiel skrivi la nomon Nurenbergo ankaŭ mi foje misgvidiĝis per tio ke mi vidis kaj kopiis la nomon mise el alia teksto. Mi ne plu scias kiu el la 58 tekstoj hieraŭ estis kaj ankaŭ ne certas ĉu mi ververe estis la kulpulo, aŭ ĉu mi nur poste redaktis la paĝon kaj simple ne vidis la antaŭan eraron de aliulo. Sed la sento ke eble estis mi mem kiu kontribuis pludisvastigi misan vorton tamen ŝokis min - se mi vidintus ruĝan ligilon Nurembergo post la redakto, mi kompreneble tuj vidintus la eraron, sed la blua ligilo "Nurembergo" luligis min en falsan sencon de sekureco. Kompreneble, eble nur forigo de ĉiuj 58 misaj uzoj de la vorto sufiĉus por ke homoj ne plu kopiu la eraron de paĝo al paĝo, sed tamen - al mi tiam ruĝa ligilo estintus alarmigo kaj la blua ligilo helpis misgvidiĝi. Mi dum la pasintaj jaroj vidis ke ofte aliaj uzantoj forigis alidirektilojn (simple por "sveltigi" nian projekton), kiujn mi fakte opiniis tute helpemaj kaj ne konsideris malicaj... do mi pensas ke la [[Helpo:Alidirekto]] bonvoleme permesi "uzi alidirektigojn" por "oftaj misliterumoj" estas pli senca ol strikta malpermeso de tiaj helpaj alidirektiloj. Sed aliflanke la helpopaĝo ankaŭ ne postulas ke ĈIUJ eblaj alidirektigoj por "oftaj misliterumoj" DEVAS esti provizitaj (kompreneble, neniu povus eĉ imagi kiujn tajperarojn homoj povas fabriki). Kaj ĉi-tie la formo "Nurembergo" estas tiom drasta eraro, se oni tiom pli forte pensas en la intaneŝenl angla lingvo ol pensi en zamenhofa Esperanto aŭ en origina lingvo, skribante en Esperanto, ke pri tiu konkreta misgvidiga alidirektilo estas pli bone rezigni. Tiam estas tute klara alarmigo ke io misas en la redakto, samkiel pri ĉiu alia tajperaro en interna ligilo - kaj tiu alarmo povas signife helpi ne akcidente disvastigi fuŝan vorton. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:04, 10 maj. 2026 (UTC) :::PS: Mi nun preskaŭ finis forigi la fuŝajn uzojn de la vortoj Nurembergo/nuremberga, sed mi ne ĉasis la uzojn de Manĉestero kaj Durero, kaj ĝis nun ankaŭ ne nombris la uzojn. Tion mi postokaze faris nun ĵus: Manĉestero aperas 39-foje kaj Durero (aparte pene kalkulebla ĉar ŝajne la serĉado de vikipedio tute miksas Durero, Dürer [kvankam estas du malsamaj karaktroj kaj mi eksplicite serĉis nur pri seslitera vorto "Durero" kun o-finaĵo] kaj ankaŭ kunkalkulas la francan verbon durer kaj rumanan durera) rezultigas uzojn de "Durero" en 54 paĝoj. Do iom pli malmulte ol la 58 uzojn de "Nurembergo". Sed mi ĵus rigardis: mi nun forigis uzojn de "Nurembergo" el 40 paĝoj, do ankoraŭ restas 18, ankoraŭ triono. Mi sentas min pova finforigi la misajn uzojn el tiuj 18 paĝoj, sed purigi ankaŭ la uzojn de Manĉestero el 39 paĝoj kaj tiujn pri Durero el 54 mi definitive ne povos. Kaj tie estas ekzakte la sama fenomeno, do kopiado el unu paĝo al alia, do niaj misaj vortumoj kvazaŭ aŭtomate plu disvastigas sin mem, kiel fiherboj en ĝardeno... Do ne elsarki la misajn vortojn kaj atendi nur malbonigos la nedeziratan pluan disvastigon kaj ne estas saĝa strategio... Se mi rigardas mian sukcesan serĉadon pri Manĉestero kaj la malsukcesan pri Durero, mi supozas ke la ŝanĝojn de Manĉestero al Manĉestro povos ankaŭ fari roboto (kvankam por roboto 39 uzoj estas ridinde malgranda kvanto, apenaŭ sufiĉe por pravigi ekigon de la proceso, sed por homo redaktado de 39 paĝoj povos simple esti tro), tamen purigi la misajn uzojn pri vorto Durero supozeble ne sukcesos robota aŭtomatigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:00, 10 maj. 2026 (UTC) Kara {{u|ThomasPusch}}, notu ankaŭ alian, similan misskribon: [[Hanovero]]. - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:05, 11 maj. 2026 (UTC) :Mi nun korektis plurajn okazojn de Hanovero al Hanovro, sed mi ankaŭ trovis fonton por Hanovero: Zamenhof en Fundamenta Krestomatio. - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 15:01, 11 maj. 2026 (UTC) == Telefonlibroj == Ĉu en la artikolo [[telefonlibro]] oni povu rakonti pri la historioj de telefonlibroj en diversaj landoj? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 22:30, 10 maj. 2026 (UTC) :Tio estus granda projekto. Kompreneble oni povas komenci ĉiun grandan projekton. Sed mi nepre ne bezonas aldonan projekton, por mi la eta paĝo estas tute bona kia ĝi estas nun. Kaj eĉ en naciaj eŭropaj lingvoj ne estas superrigardoj pri telefonlibroj en diversaj landoj - do estus tute pionira ago kunmeti tian superrigardon. Laŭ mi tio ne estas prioritato... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:12, 10 maj. 2026 (UTC) ::En Finnlando la lastajn oni publikigis en 2017. En 2017, grandega nombro da telefonlibroj estis senpage haveblaj en finnlandaj vendejoj por nostalgiaj celoj. Mi prenis multaj ili en vendejo en [[Keltinmäki]], Jyväskylä. Sur kovriloj de ĉi tiuj librolibroj legis, ke la leganto tenas en siaj manoj la lastan telefonlibron de Meza Finnlando, kaj la etoso estis iom melankolia sed samtempe antaŭenrigardanta. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 12:45, 12 maj. 2026 (UTC) Mi pensas pri tio, kiom la nacia vidpunkto difinas, kion oni menciu. Ekzemple en la finna Vikipedio en la artikolo ''puhelinluettelo'' (telefonlibro) estas scioj pri finnlandaj telefonlibroj. En la artikolo ''[[:fi:taivasten valtakunnan avaimet|taivasten valtakunnan avaimet]]'' (ŝlosiloj de la regno de la ĉielo) oni mencias, ke el la spiritaj grupoj de Finnlando ŝlosiloj de la regno de la ĉielo estas speciale esenca koncepto en lestadianismo – [[konservativa lestadianismo|konservativa]] kaj [[okcidenta lestadianismo]] instruas, ke ilin povas uzi la ĉiuj veraj kredantoj, ne nur pastroj kaj predikantoj kaj alimaniere neniam ricevas kredon ne-kredanta homo. Sed se oni kreu en la esperanta Vikipedio artikolon pri ŝlosiloj de la regno de la ĉielo, ĉu estus mallogike skribi do? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 06:15, 16 maj. 2026 (UTC) :Vi denove miksas du tute sendependajn temojn. Pri la temo [[telefonlibro]], vi pravas, ke en iuj naciaj lingvoj estas iuj indikoj pri la tiulandaj naciaj telefonlibroj, ne nur pri finnaj en la finna teksto, ankaŭ ekz. pri Francio, Svislando kaj tre malmulte pri Belgio (tute nenio pri Kanado kaj pri la franclingvaj afrikaj landoj) en la franca teksto. Sed tiuj informoj estas tre malabundaj, kaj en neniu vikipedia teksto estas superrigardo pri multaj diverslingvaj landoj samtempe. Tion kunmeti eble estus bona projekto por la esperantistoj, ĉar ili estas el pli vasta gamo da diversaj landoj ol ekzemple la plej aktivaj redaktantoj de la finna vikipdio, kiuj statistike aparte estas el unu lando - sed aliflanke mi <big>'''''dubas'''''</big> ĉu estas tiom da ekscitaj informoj en komparo de diverslandaj telefonlibroj. La koloro de la kovrilpaĝoj malsamos, la formatoj, sed baze ĉiam estos listoj de nomoj kaj poste telefonnumeroj. Dua temaro: Pri la aparta koncepto de la luterana branĉo de lestadianismo mi persone pensas, ke en la esperanta vikipedio jam estas sufiĉe da informo, por ke esperanta ŝintoano el Japanio aŭ hinduo el Barato povas ekhavi surfacan imagon pri tiu specifa formo de luteranismo. Laŭ mi pri iuj religioj nun subpremataj de islamaj registaroj, notinde la [[jezidismo]] en Irako, Sirio kaj Turkio, aŭ la [[zaratuŝtrismo]] en orienta Irano estas maltro la esperantaj tekstoj. Sed pri lestadianismo la esperanta vikipedio jam estas bone kovrata - krom se eble ekzistas iu centra lestadiana katedralo, pri kiu indus fari iun arkitekturan tekston... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:19, 16 maj. 2026 (UTC) == Personaj nomoj == Rakontu al mi, kion mi skribu en la artikolo [[finnlandaj personaj nomoj]]. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 07:38, 13 maj. 2026 (UTC)~ :Se skribi tekston, tiam ĝi nomiĝu [[finnaj personaj nomoj]], ne "finnlandaj". Sed al mi persone kategorio [[:kategorio:finnaj personaj nomoj|finnaj personaj nomoj]] tute sufiĉas. En ĝi oni povas ankoraŭ planti iujn pliajn tekstojn, kaj estos bone. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:59, 13 maj. 2026 (UTC) ::Cetere: Se teksto aperas en apartigila listo, ekzemple la listo [[Antti]], supre en tiu teksto devas aperi ankoraŭ ŝablono <nowiki>{{apartigila paĝo|Antti}}</nowiki>. Vidu, mi jam faris tion en la paĝo [[Antti Hackzell]]. Sed ĉar estas baze viaj tekstoj, baze estus via tasko meti tiujn ŝablonojn. Se vi iras al paĝo [[Antti]] kaj maldekstre de la fenestro klkas al la ligilo "Ligiloj ĉi tien", vi povas mem vidi kiom da tekstoj jam ligas al tiu paĝo. Devus almenaŭ esti 4 aŭ 5, alikaze teksto ricevas kritikan ŝablonon {{ŝ|orfa}}, sed se estas listoj kiel [[Antti]], baze ĉiuj tekstoj en tiu listo devus ricevi la ŝablonon "apartigila paĝo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:34, 13 maj. 2026 (UTC) :::<small>Mi nun foriros kun amikoj por du horoj, kaj probable nur morgaŭ denove estos ĉe la komputilo, eble ankoraŭ mallonge ĉi-nokte... TP</small> En multaj nomoj, sona asocio funkcias kiel instigo al tio, ke la nomo en la popola parolo komencas signifi ion alian ol la vera nomo. Ekzemple, la signifo de “vomado” ligita al la nomo Yrjö estiĝis pure pro tio, ke ĝi sonas simile al tiu okazaĵo. Porti nomon kun duobla signifo ne ĉiam estas facile. Yrjö Kokkonen aŭdis komentojn pri sia antaŭnomo ekde sia juneco: – Ĉiufoje kiam mi aŭdas mian nomon, mi pensas pri tio, per kia tono ĝi estis dirita. Ĉu mokante aŭ normale. Tiu kutimo verŝajne restos ĉe mi ĝis la tombo. Vidu: [[Eila Roine]]. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 02:36, 15 maj. 2026 (UTC) :Male al vi, mi pri tiu imagita simileco pri sono de vomado kaj sono de nomo tute ne fasciniĝas. Bedaŭrinde vi supozeble inter la esperantistoj trovos tute neniun kiu pretos longe skribi pri tiu bizara kaj tute flanka penseto. '''<big>Ne forgesu</big>''' al viaj paĝokreoj pri finnoj aldoni la ŝablonon {{ŝ|apartigila paĝo|Antti}} aŭ koncerna persona nomo. Nur tiam la paĝokreoj estos vere finitaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:12, 15 maj. 2026 (UTC) Virgazeto. Finne miestenlehti. En la finna wikipedio estas defaultordigo miestenlehti - > pornolehti (pornografia gazeto). Mi demandis en la diskutpaĝo de la ordigo: ĉu oni ne povas uzi la vorton miestenlehti (virgazeto) ankaŭ pri aferecaj revuoj, kiuj estas precipe por viroj, ekzemple la gazetoj ''Metsästys ja kalastus'' (ĉasado kaj fiŝkaptado) kaj ''Tekniikan maailma'' (mondo de tekniko). Iu respondis, ke ne, la vorto ''miestenlehti'' (virgazeto) havas la signifon "pornografia gazeto". Ĉu esperante virrevuo/gazeto estas nepre pornografia? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 13:31, 15 maj. 2026 (UTC) :Nu, tekniko, ĉasado kaj fiŝkaptado ne nepre estas viraj interesoj... Sude de Finnlando oni multe agadas por superi la kliŝajn stereotipojn kio estas "tipe vira kaj kio tipe virina". En medicina senco nur eblas konstati ke starpisadi kontraŭ arbo pli facilas se vi estas viro kaj naski idojn pli facilas se vi estas virino. Pri "pornografiaj gazetoj" ne demandu min, pri tiu fako de ĵurnalismo aŭ komerco mi tute ne kompetentas, kaj fakte ne interesiĝas. '''<big>Ĉu</big>''' vi jam progresas en aldono de la ŝablono {{ŝ|apartigila paĝo}}?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 15 maj. 2026 (UTC) Mi demandis mian amikinon, kiu konas multajn Yrjöjn, cxu estas eventuale lernigi hundon trovi laŭ odoro de vomaĵo Yrjöjn. Sxi neis forte kaj asertis, ke al la nomo Yrjö apartenas vomajxa odoro nur en MIA FANTASIO. Hundoj sentas odorojn multe pli bone ol homoj (vidu [[Yrjö Kokko]]), sed ankaux hundo ne sentas tian odoron, kiu neniom ekzistas. Ĉu tio estas vera: Plej multaj Yrjöj estas biologie normalaj homoj. Yrjöj ne estas aparta biologia kategorio. Tio ne ŝanĝas la fakton, ke la vorto havas alian signifon. Ĝi ne igas Yrjöjn disvastigantoj de vomaĵmalsano, ĝi ne kaŭzas la odoron de vomaĵo. Ekzistas biologie nenormalaj Yrjöj, sed tio ne rilatas al la nomo. Yrjöj suferas de la samaj malsanoj kaj vundoj kiel homoj nomitaj Kalle, Juha, Timo kaj Matti, ekzemple. Feliĉe, la plimulto de homoj kun ĉiuj tiuj nomoj estas normalaj. La nomo Yrjö ne produktas iujn ajn specialajn biologiajn karakterizaĵojn. Ĝi kutime indikas sekson (vira), sed ĝi ankaŭ ne produktis tion, sed la afero estas, ke post kiam la sekso estas determinita, nomo estas elektita por la infano, kiu fariĝis establita kiel la nomo de la sekso, al kiu la infano apartenas. Vi ankaŭ povas preskaŭ ĝuste diveni el la nomo Yrjö pri nacieco (finna) kaj gepatra lingvo (finna), sed nek nacieco nek lingvo estas influitaj de la nomo Yrjö. La fakto, ke Yrjö preskaŭ certe estas finnaparolanto, estas kaŭzita de la fakto, ke Yrjö estas finnalingva formo de la nomo, kaj la fakto, ke Yrjö preskaŭ certe estas finno, estas kaŭzita de la fakto, ke estas tre malmultaj finnaparolantoj, kiuj ne estas finnoj, preskaŭ nur membroj de la malgranda finnaparolanta malplimulto en norda Svedio ekzemple en [[Haparanda]], svedia [[Övertorneå]] kaj Gällivare. :Mi certas ke la diasporo estas pli granda ol oni en Finnlando kutime supozas. Jam mi mem konas finnojn kun finnaj personaj nomoj kiuj naskiĝis en Frankfurto kaj Darmstadt kaj estas perfekte dulingvaj (de-fi), kaj mi plene certas ke en Strasburgo, Bruselo kaj Parizo estas same finnaj familioj. En mia privata statistiko pri finnaj infanoj de familioj en diasporo cetere la nomo Risto estas kaj plej ofta (3), sekvas Mika (2). Pri Georgoj jam ĉio estas dirita: pri tio mi ne plu volus vidi frazon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:00, 17 maj. 2026 (UTC) : Hodiaŭ mi revenis kaj devis forĵeti sur mia diskpaĝo nur 20 mesaĝojn kun totala grandeco pli ol 7 KiO far iu LTA-ulo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:14, 21 maj. 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">You may be eligible to vote in the U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am contacting you because you previously voted in elections related to the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]]. You may be eligible to vote in the current U4C election, which is open now and closes on 2 June 2026. You can find out more about the candidates and the election on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the election page on Meta]], and from there you can access the vote itself. Your participation in these elections is important to the governance of Wikimedia communities, and your time spent learning about the candidates and voting is appreciated. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> [[m:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:20, 20 maj. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30569831 --> == Kalendaro == https://eo.wikipedia.org/wiki/Reformaj_proponoj_de_la_gregoria_kalendaro ?? == Forbaro == Bv forbaru nian amikon [[User:Näin on näreet]]. Post hieraŭa [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Uzanto-Diskuto%3AN%C3%A4in_on_n%C3%A4reet&diff=9379558&oldid=9356513 lasta averto] ri decidis [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?oldid=prev&diff=9379966 denove mencii min en du resumoj]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:04, 22 maj. 2026 (UTC) == Pastreco de virinoj == Mi dankas vin pri la artikolo [[pastreco de virinoj]]. Ĉu en la artikolo estu bildo(j)? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 08:59, 23 maj. 2026 (UTC) :Mi preferas lasi la tekston sen bildoj, ĉar mi volas teni ekvilibron inter diversaj kristanaj movadoj. Kaj aparte en la katolika kaj ortodoksaj eklezioj, en kiuj la temo nun estas pli ardanta, ĉar tie ankoraŭ estas malpermeso pri virinaj pastroj, estas maleble montri fotojn de virinaj pastroj, kompreneble, ĉar ili ankoraŭ ne estas. Do engluo de bildoj fokusigus la atenton pri la reformaj eklezioj, en kiuj la temo jam estas tute memkomprenebla kaj ne granda disputo plu. Kion oni ankoraŭ povas fari, estas atenti ke ĉie internaj ligiloj estsa metataj. Ekzemple "Unuan Epistolon al Timoteo" kompreneble estu [[1-a epistolo al Timoteo|Unuan Epistolon al Timoteo]], ktp. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:11, 23 maj. 2026 (UTC) :Ĉiukaze de la hieraŭ [[Uzanto-Diskuto:Näin_on_näreet#Seriozega averto de mi|esprimita rekomendo pri nova vikipaŭzo]] kaj tiam «post tiu paŭzo rekomenci per temoj kiuj neniel rilatas al norda Eŭropo, neniel pri religio kaj ankaŭ neniel pri seksaj kaj genraj temoj (kompreneble ke obscenajn redaktojn ĉiukaze ne estas permesate fari - tio ne nur validas por vi sed por ĉiu)» [https://eo.wikipedia.org/wiki/Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/N%C3%A4in_on_n%C3%A4reet ankoraŭ nenio alvenis en via konduto]. Via koncentriĝo pri malmultaj esperantlingvaj tekstoj pri iel bizaraj temoj el la finna socio, kaj remaĉado de ili, vere nervas aliulojn kaj ankaŭ streĉas mian paciencon - eblas fini iun tekston kaj lasi ĝin, irante al novaj temoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:51, 23 maj. 2026 (UTC) ::Kial mi ne rajtus skribi pri tiuj aferoj aferece? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 14:20, 24 maj. 2026 (UTC) :La kritero estas tio, cxu la redaktoj estas suficxe kvalitaj. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 15:08, 24 maj. 2026 (UTC) :::Mi nur atentigas, ke vi estas harfende proksima al forbaro, pro via nerespekto de la limoj de aliaj. Tial baze gravas ne perforti alies limojn, tio estas la plej baza regulo. Sed rekoncentriĝi al temoj, kiuj de-ekstere ne ŝajnas tiom obsedaj ĉe vi (de-flanke vi aspektas obsedita se vi preskaŭ ĉiun tekston kiun vi antaŭe faris, en postaj malmultaj tagoj 10-, 20-, 30-foje reredaktas - tio en komparo al aliaj uzantoj aspektas multe, kaj la impreso ankaŭ estas laŭ tio kiel vi redaktas, ne estas nur la nombro de redaktoj) krome povas malfortigi la impreson de obsedo kiujn aliaj vidas ĉe vi. Kaj sciu ke tre multaj el viaj redaktoj laborigas aliajn uzantojn, ĉar vi neniam atentas pri ĉio, eĉ foje ne sukcesas skribi "ĉ" sed nur "cx", tial se estas tre multaj redaktoj pri ununura temo, kiuj ŝajnas al aliuloj neutilaj remaĉadoj, tio estas problemo se per tio ankaŭ forbruliĝas la tempo de alia uzanto. Ĉu vi komprenas? Mi esperas ke jes, ĉar se ne, estus vi kiu frontus denovan kompletan forbaron - kio povas ĉiam ajn reveni, ĉar via forbaro neniam malvalidiĝis. Ĉiuj klare konscias ke la finna vikipedio ne faras kompromisojn, klare sekvas la argumenton ke unufoje forbarita estas porĉiam forbarita. Simple ĉar estas tempomalŝparo investi unu sekundon pli ol necesas por reflekse forbari ĉiujn novajn kontojn de vi. Se vi volas eviti ke ni tiom senkompatas kiom la finnaj administrantoj, vi devas ekstre peni apliki ĉiujn regulojn. Sufiĉas, mi hodiaŭ nur havas ankoraŭ duonhoron kaj volas ankoraŭ labori tiun duonhoron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:18, 24 maj. 2026 (UTC) Mi aldonis bildojn, forigu se vi volas do. Pri la virina pozicio en [[lestadianismo]] oni memoragas, ke en la origina lestadiana reviviĝo estis ankaŭ virino kiel predikanto. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 19:46, 27 maj. 2026 (UTC) :Nuntempe oni ne povus ecx konsideri tian eblon, ke [[Suviseurat|tie]] iu virino predikus == Abitura ekzameno en Finnlando == Mi tute ne komprenas, kial estis forigita la artikolo [[Abitura ekzameno en Finnlando]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 05:09, 27 maj. 2026 (Vidu: [[Pentti Arajärvi]], [[Yrjö Kokko]]]) :{{re|Näin on näreet}} Se vi klakas la artikolan ligilon, vi bone ankoraŭ vidas la noton "pro manko de fidindaj ekstervikipediaj referencoj kaj eksteraj ligiloj, ekestas la impreso ke la teksto estas persona, subjektiva kreaĵo - se tio ne pliboniĝos ene de semajno, forigo estos konsentebla". Kaj konsento pri la forigo estis post atendado de semajno: simple tro multo mankis - referencoj aŭ/kaj eksteraj ligiloj, kategorioj, ankaŭ intervikiaj ligiloj, la teksto krome tute ne estis ligita de aliaj tekstoj, do estis "orfa". Kaj vere estis "la impreso ke la teksto estas persona, subjektiva" opinio. Mi bedaŭras ke vi ne sufiĉe frue konsciis ke la teksto estas sub minaco forpreniĝi: Tiam vi ankoraŭ havintus ŝancon mem plibonigi la mankojn, kaj ankaŭ ĉiuj aliaj havis la ŝancon helpi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:14, 27 maj. 2026 (UTC) ::PS: Cetere, pri la teksto [[Pentti Arajärvi]]: Se vi vidas tute supre, tie estas linio [[d:Q2502942|Vikidatumoj: Pentti Arajärvi (Q2502942)]], '''''sen priskribo'''''. Tiu "sen priskibo" estas manko kiu estas ĉe ĉiuj de viaj tekstoj. Ĉu vi entute rajtas redakti en vikidatumoj, se ĉiuj viaj kontoj estas sen prokrasto forbaritaj en la finna vikipedio? Se vi rajtas redakti en vikidatumoj: ĉu vi scias kiel vi povas tre rapide meti tiun priskribon tie? Kutime la priskibo rajtas esti tio, kio estas post la vorto "estas" en la unua frazo, do ĉi tie "finna politikisto, advokato, rofesoro, verkisto de nefikcio kaj lerneja spertulo" - rajtas ankaŭ esti koncizigo, ekz. "finna politikisto kaj verkisto". Mi nun ne metas la priskibon al vikidatumoj - mi faris tion jam ĉe centoj de viaj novaj tekstoj - por ke vi vidu pri kiu mi skribas kaj povas provi ĉu vi sukcesas mem fari. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:14, 27 maj. 2026 (UTC) :Mi dankas vin, kvankam vi faris eraron pri lia propra lernejo https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Pentti_Araj%C3%A4rvi&diff=prev&oldid=9385196 --[[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] sen subskribo ::Ne mi faris eraron, sed '''eble''' tion faris vikidatumoj: en [[d:Q1306700]] oni asertas pri ekzisto de la liceo Ressu de Helsinko, mezlernejo en Helsinko, finne Ressun lukio. Se li estis mezlernejano tie, tiam antaŭ 1968, antaŭ la 20-a vivjaro, li finis la mezlernejon tie. Do se ĝustas via aserto ke nur post la bazlerneja reformo ekestis la lernejo Ressun lukio, kaj antaŭ 1968 ĝi ankoraŭ ne estis (tion konfirmas vikidatumoj asertante ke Ressun lukio ekhavis tiun nomon en 1977), tiam efektive vikdatumoj ĉi tie estas misgvida. ::Restas tri demandoj: Kiam ekzakte estis tiu bazlerneja reformo? Ĉu la ekfunkcio de Ressun lukio en 1977 estas realisma? Kaj ĉu la antaŭulo antaŭ 1977, kiun vi simple nomas "oppikoulu Helsinko", estis [[d:Q105930182]], do ''entinen ruotsinkielinen oppikoulu Helsingissä 1864–1977''?? - Se ĉiuj demandoj estas solvitaj, ni povas pripensi kiel pli elegante vortumi la frazon, ĉar nun aspektas malelegante. Sed ankaŭ eblas entute forstreki la mezlernejon el la teksto. Ĝi ne estas nepre esenca informo. ::Sed mi havas ankoraŭ mian antaŭan demandon: Ĉu vi povas/rajtas skribi ion en vikidatumoj? Se jes, provu enkopii la priskribon "finna politikisto kaj verkisto" tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 27 maj. 2026 (UTC) :::Pre granda lerneja reformo de Finnlando en la 1970-aj jaroj la bazlernejoj en la lando estis normale sesjaraj popollernejoj (''kansakoulu'', ''folkskola''). Ili estis ses- aŭ sepjaraj, sed tiuj, kiuj iris al la lernejo ''oppikoulu''/''läroverk'' estis en popollernejo normale nur kvar aŭ kvin jaroj. Oppikoulu konsistis el kvinjara (por knabinoj eble sesjara) ''keskikoulu''/''mellanskola'' kaj trijara ''lukio''/''gymnasium''. En la lastaj tempoj de tiu sistemo (pararela lerneja sistemo) ekzistis krom ''kansakoulu'' kaj ''oppikoulu'' dujara civitana lernejo, kiu estis deviga por tiuj, kiuj ne iris al oppikoulu/läroverk. La moderna bazlerneja sistemo estis kreita do, ke la ''kansakoulu'', ''keskikoulu'' kaj civitana lernejo estis unuigita unu nauxjara lernejo. ''Lukio'', kiu antaŭe estis trijara finparto de ''oppikoulu'', iĝis trijara lernejo, al kiu oni povas provi iri el la nauxa (lasta) jaro de la moderna bazlernejo ''peruskoulu''. Tiu ''peruskoulu'' inkludis sesjaran parton ''ala-aste'' (kiu anstatauxigis la antauxan lernejon ''kansakoulu'') kaj trijaran parton ''yläaste''. Al la nova sistemo oni movis en 1972 - 1977. La unua tia lernjaro, kiam la nova sistemo estis en la tuta lando tuta preta, estis 1981–1982. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 23:26, 27 maj. 2026 (UTC) La movo al la moderna finnlanda lerneja sistemo laux jaroj kaj komunumoj: * 1972: [[Alatornio]], [[Askainen]], [[Dragsfjärd]], [[Enontekiö]], [[Hankasalmi]], [[Haukipudas]], [[Inari]], [[Jämsä]], [[Kaarina]], [[Karunki (Suomi)|Karunki]], [[Kemi]], [[Kemijärven maalaiskunta]], [[Kemijärvi]], [[Kemin maalaiskunta]], [[Kemiö]], [[Kittilä]], [[Kolari]], [[Kuivaniemi]], [[Kuru]], [[Kuusamo]], [[Köyliö]], [[Leivonmäki]], [[Lemu]], [[Lieto]], [[Masku]], [[Multia]], [[Muonio]], [[Nousiainen]], [[Pelkosenniemi]], [[Pello]], [[Pirkkala]], [[Posio]], [[Pudasjärvi]], [[Raisio]], [[Rantsila]], [[Ranua]], [[Rovaniemen maalaiskunta]], [[Rovaniemi]], [[Ruokolahti]], [[Salla]], [[Savukoski]], [[Simo]], [[Sodankylä]], [[Taivalkoski]], [[Tarvasjoki]], [[Temmes]], [[Tervola]], [[Toivakka]], [[Tornio]], [[Töysä]], [[Utsjoki]], [[Vahto]], [[Varkaus (kaupunki)|Varkaus]], [[Varpaisjärvi]], [[Velkua]], [[Västanfjärd]], [[Ylitornio]] * 1973: [[Alahärmä]], [[Alavus]], [[Houtskari]], [[Huittinen]], [[Iniö]], [[Juuka]], [[Jyväskylä]], [[Jyväskylän maalaiskunta]], [[Kaavi]], [[Kajaani]], [[Kajaanin maalaiskunta]], [[Kangasala]], [[Kannonkoski]], [[Karijoki]], [[Keikyä]], [[Kestilä]], [[Kesälahti]], [[Kiikka]], [[Kinnula]], [[Kitee]], [[Kivijärvi]], [[Konginkangas]], [[Konnevesi]], [[Korppoo]], [[Kristiinankaupunki]], [[Kuhmalahti]], [[Kuhmo]], [[Kuortane]], [[Kyyjärvi]], [[Kärsämäki]], [[Lemi]], [[Lestijärvi]], [[Lieksa]], [[Luopioinen]], [[Luoto]], [[Metsämaa]], [[Muurame]], [[Nauvo]], [[Nilsiä]], [[Nurmes]], [[Oravainen]], [[Paltamo]], [[Parainen#Parainen|Parainen]], [[Pietarsaaren maalaiskunta]], [[Pietarsaari]], [[Pihtipudas]], [[Piippola]], [[Pornainen]], [[Pulkkila]], [[Puolanka]], [[Puumala]], [[Pyhäjärvi]], [[Pyhäntä]], [[Pälkäne]], [[Rautavaara]], [[Ristijärvi]],, [[Rääkkylä]], [[Saarijärvi]], [[Sahalahti]], [[Savitaipale]], [[Sipoo]], [[Soini]], [[Sotkamo]], [[Sumiainen]], [[Suolahti]], [[Suomenniemi]], [[Suomussalmi]], [[Säynätsalo]], [[Tohmajärvi]], [[Tuusniemi]], [[Uudenkaarlepyyn maalaiskunta]], [[Uukuniemi]], [[Uurainen]], [[Uusikaarlepyy]], [[Vaala]], [[Valtimo]], [[Vammala]], [[Vampula]], [[Vehmersalmi]], [[Viitasaari]], [[Vuolijoki]], [[Vähäkyrö]], [[Värtsilä (kunta)|Värtsilä]], [[Vöyri]], [[Ylihärmä]], [[Ylikiiminki]], [[Äänekoski]] * 1974: [[Alajärvi]], [[Alavieska]], [[Anttola]], [[Asikkala]], [[Eno]], [[Evijärvi]], [[Haapajärvi]], [[Halsua]], [[Hauho]], [[Haukivuori]], [[Hausjärvi]], [[Himanka]], [[Hirvensalmi]], [[Honkajoki]], [[Hämeenkyrö]], [[Ii]], [[Iisalmi]], [[Ikaalinen]], [[Ilomantsi]], [[Joensuu]], [[Joutsa]]<ref>http://lukiovanha.joutsa.fi/0708/vihkiaiset08/historiikki.htm</ref>, [[Juva]], [[Jäppilä]], [[Kalajoki]], [[Kangasniemi]], [[Kankaanpää]], [[Kannus (kaupunki)|Kannus]], [[Karhula]], [[Kauhava]], [[Kaustinen]], [[Keitele]], [[Kempele]], [[Keuruu]], [[Kihniö]], [[Kiihtelysvaara]], [[Kiikoinen]], [[Kiiminki]], [[Kiuruvesi]], [[Kokkola]], [[Kontiolahti]], [[Korpilahti]], [[Kortesjärvi]], [[Kotka (kaupunki)|Kotka]], [[Kustavi]], [[Kymi]], [[Kälviä]], [[Lapinlahti]], [[Maksamaa]], [[Lappajärvi]], [[Lappeenranta]], [[Lapua]], [[Laukaa]], [[Lavia]], [[Lehtimäki]], [[Lieto]], [[Liminka]], [[Liperi (kunta)|Liperi]], [[Lohtaja]], [[Luhanka]], [[Merijärvi]], [[Mikkeli]], [[Mikkelin maalaiskunta]], [[Mouhijärvi]], [[Muhos]], [[Mustasaari]], [[Mäntyharju]], [[Nivala]], [[Oulainen]], [[Oulu]], [[Oulunsalo]], [[Outokumpu]], [[Parkano]], [[Pattijoki]], [[Perho (kunta)|Perho]], [[Pertunmaa]], [[Petäjävesi]], [[Pieksämäen maalaiskunta]], [[Pieksämäki]], [[Pielavesi]], [[Polvijärvi]], [[Pori]], [[Pyhtää]], [[Pyhäjoki]], [[Pyhäselkä]], [[Pylkönmäki]], [[Raahe]], [[Reisjärvi]], [[Ristiina]], [[Ruukki]], [[Sievi]], [[Sonkajärvi]], [[Suodenniemi]], [[Teuva]], [[Toholampi]], [[Tuupovaara]], [[Ullava]], [[Utajärvi]], [[Valkeala]], [[Valtimo]], [[Vehkalahti]], [[Vehmaa]], [[Veteli]], [[Vieremä]], [[Vihanti]], [[Viljakkala]], [[Vimpeli]], [[Virtasalmi]], [[Yli-Ii]], [[Ylikiiminki]], [[Ylistaro]], [[Ylivieska]], [[Ähtäri]] * 1975: [[Anjalankoski]], [[Artjärvi]], [[Asikkala]], [[Askola]], [[Elimäki]], [[Enonkoski]],[[Hamina]], [[Hartola]], [[Heinola]], [[Heinävesi]], [[Hollola]], [[Ii]], [[Iitti]], [[Ilmajoki]], [[Imatra]], [[Isojoki]], [[Isokyrö]], [[Jaala]], [[Jalasjärvi]], [[Joroinen]], [[Joutseno]], [[Jurva]], [[Juupajoki]], [[Kangaslampi]], [[Karttula]], [[Kaskinen]], [[Kauhajoki]], [[Kemi]], [[Kerimäki]], [[Korsnäs]], [[Koski Hl]], [[Kouvola]], [[Kuhmoinen]], [[Kuopio]], [[Kuorevesi]], [[Kurikka]], [[Kuusankoski]], [[Kärkölä]], [[Lahti]], [[Laihia]], [[Lapinjärvi]], [[Lappeenranta]], [[Leppävirta]], [[Liljendal]], [[Loviisa]], [[Längelmäki]], [[Maalahti]], [[Maaninka]], [[Miehikkälä]], [[Mustasaari]], [[Myrskylä]], [[Mänttä]], [[Nastola]], [[Nuijamaa]], [[Närpiö]], [[Orimattila]], [[Orivesi]], [[Padasjoki]], [[Parikkala]], [[Pernaja]], [[Peräseinäjoki]], [[Porvoo]], [[Porvoon maalaiskunta]], [[Pukkila]], [[Punkaharju]], [[Rantasalmi]], [[Rautalampi]], [[Rautjärvi]], [[Ruovesi]], [[Ruotsinpyhtää]], [[Ruovesi]], [[Saari (kunta)|Saari]], [[Savonlinna]], [[Savonranta]], [[Seinäjoki]], [[Sulkava]], [[Sysmä]], [[Taipalsaari]], [[Tervo]], [[Teuva]], [[Tyrnävä]], [[Uusikaupunki]], [[Vaasa]], [[Varkaus (kaupunki)|Varkaus]], [[Vehkalahti]], [[Vesanto]], [[Vieremä]], [[Vilppula]], [[Virolahti]], [[Virrat]], [[Vähäkyrö]], [[Ylistaro]], [[Ylämaa]] * 1976: [[Alastaro]], [[Aura (kunta)|Aura]], [[Eura]], [[Eurajoki]], [[Forssa]], [[Halikko]], [[Hanko]], [[Harjavalta]], [[Hattula]], [[Humppila]], [[Hyvinkää]], [[Hämeenlinna]], [[Inkoo]], [[Janakkala]], [[Jokioinen]], [[Järvenpää]], [[Kalanti]], [[Kalvola]], [[Karinainen]], [[Karjaa]], [[Karjalohja]], [[Karkkila]], [[Kerava]], [[Kiikala]], [[Kirkkonummi]], [[Kisko]], [[Kiukainen]], [[Kodisjoki]], [[Kokemäki]], [[Koski Tl]], [[Kullaa]], [[Kuusjoki]], [[Kylmäkoski]], [[Laitila]], [[Lammi]], [[Lappi Tl]], [[Lempäälä]], [[Lohja]], [[Lohjan kunta|Lohjan maalaiskunta]], [[Loimaa]], [[Loimaan maalaiskunta]], [[Lokalahti]], [[Loppi]], [[Marttila]], [[Mellilä]], [[Merikarvia]], [[Merimasku]], [[Mietoinen]], [[Muurla]], [[Mynämäki]], [[Mäntsälä]], [[Naantali]], [[Nakkila]], [[Nokia (kaupunki)|Nokia]], [[Noormarkku]], [[Nummi (Lohja)|Nummi]], [[Nurmijärvi]], [[Oripää]], [[Paimio]], [[Perniö]], [[Pertteli]], [[Pomarkku]], [[Punkalaidun]], [[Puolanka]], [[Pusula]], [[Valkeakoski]], [[Piikkiö]], [[Pohja]], [[Pomarkku]], [[Punkalaidun]], [[Pöytyä]], [[Rauma]], [[Rauman maalaiskunta]], [[Renko]], [[Riihimäki]], [[Rusko]], [[Rymättylä]], [[Salo]], [[Sauvo]], [[Siikainen]], [[Siikajoki]], [[Siuntio]], [[Snappertuna]], [[Somero]], [[Suomusjärvi]], [[Säkylä]], [[Särkisalo]], [[Taivassalo]], [[Tammela]], [[Tammisaaren maalaiskunta]], [[Tammisaari]], [[Tampere]], sv. [[Tenala]]= fi. [[Tenhola]], [[Toijala]], [[Turku]], [[Tuulos]], [[Tuusula]], [[Ulvila]], [[Urjala]], [[Valkeakoski]], [[Vesilahti]], [[Vihti]], [[Viiala]], [[Yläne]], [[Ylöjärvi]], [[Ypäjä]]<ref>https://www.vihti.fi/wp-content/uploads/Vuosikertomus_valmis_nettiin.pdf</ref> * 1977: [[Espoo]], [[Helsinki]], [[Kauniainen]], [[Vantaa]] <ref>Kuntatieto (1977)</ref> <ref>http://www.yksityiskoulut.fi/yksityiskoulujenmatrikkeli/index3.htm</ref> En tiu listo maalaiskunta signifas kamparan komunumon, vidu [[Kampara komunumo (Finnlando)]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 19:12, 28 maj. 2026 (UTC) La moderna finna baza lernejo, ''peruskoulu'', naskiĝis dum la lerneja reformo de la 1970-aj jaroj, kiam oni transiris de paralela lerneja sistemo al unueca lerneja sistemo, tiel ke la antauxa bazlernejo, popollernejo (''kansakoulu''), la civitana lernejo (''kansalaiskoulu'') kiu sekvis ĝin, kaj la ''keskikoulu'' (kiu konsistis el la kvin aŭ ses unuaj klasoj de la ''oppikoulu'') kunfandiĝis en la bazan lernejon, kaj ''lukio'' tri lastaj klasoj de la ''oppikoulu'' fariĝis sendependa lernejo. Kiam mi ekiris al lernejo, mia patro klarigis, ke kiam li iris al lernejo, la situacio estis alia. En la lando ekzistis paralela lerneja sistemo. Komuna lernejo por ĉiuj daŭris nur kvar jarojn. Kelkaj transiris el la ''kansakoulu''/''folkskola'' post la kvara aŭ kvina klaso al ''oppikoulu/läroverk'', en kiu iuj frekventis ne nur kvin- aŭ sesjaran ''keskikoulu''/''mellanskola'' sed ankaŭ trijaran ''lukio''/''gymnasium''. La aliaj finis la sesjaran ''kansakoulu''/''folkskola'' kaj poste frekventis dujaran ''kansalaiskoulu''. Mi demandis, kial oni ŝanĝis la sistemon. Li diris, ke la populareco de la ''oppikoulu''/''läroverk'' kreskis tiom multe, ke ŝajnis, ke iom post iom la ''kansalaiskoulut''/''medborgarskolorna'' restos sen lernantoj. Tial oni ne plu opiniis sencohava teni la du branĉojn apartaj. La ''kansakoulu''/''folkskola'', la ''keskikoulu''/''mellanskola'' kaj la ''kansalaiskoulu''/''medborgarsskola'' estis kunfanditaj en naŭjaran bazlernejon, post kies naŭa klaso oni povas kandidatiĝi al trijara ''lukio''/''gymnasium''. Mi demandis ChatGPT-on pri la germana lerneja sistemo. Kiam ĝi klarigis ĝin, mi demandis, ĉu la klarigo praktike signifas, ke Germanio ankoraŭ uzas tian lernejan sistemon, el kiu ekzemple Svedio kaj Finnlando transiris al komuna naŭklasa baza lernejo. Ĝi respondis, ke tio grandparte signifas ĝuste tion. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:29, 28 maj. 2026 (UTC) {{referencoj}} <big>'''D'''</big>o, koncize: en Helsinko la lerneja reformo ekvalidis en 1977, tial la ekfunkcio de la lernejo "[[d:Q1306700|Ressun lukio]]" en 1977, kaj tiu [[Pentti Arajärvi]], kiu en 1967, 19-jara, jam ekstudis, garantiite estis lernejano en la antaŭa lernejo, kiun vi simple nomas "oppikoulu Helsinko". Vi ne respondis la demandon, ĉu tiu "oppikoulu Helsinko" estis [[d:Q105930182]], do ''"entinen ruotsinkielinen oppikoulu Helsingissä 1864–1977"''. Kaj daŭre mankas via respondo al la demando: Ĉu vi povas/rajtas skribi ion en vikidatumoj? Se jes, provu enkopii la priskribon "finna politikisto kaj verkisto" tie. Pri tio ono tute ne bezonas ChatGPT-on, vi simple devas elprovi kaj tiam respondi mian demandon. Se vi '''ne''' rajtas redakti ion en vikidatumoj, tiam ĉiam iuj aliaj uzantoj devas aldoni priskribojn, kiel estis ĝis nun. Se la mezlernejo de P. Arajärvi estis d:Q105930182, tiam mi en vikidatumoj povas ŝanĝi la indikon kaj malaperos la misa mencio de la lernejo "Ressun lukio" en la e-lingva informkesto. En [https://www.wikidata.org/wiki/Special:Contributions/N%C3%A4in_on_n%C3%A4reet vikidatumoj nun notiĝas 7 redaktoj de vi], la lasta antaŭ 5 tagoj, kaj al mi ŝajnas ke vi ne estas forbarita tie, krom ke eble forbaro en alia branĉo, ĉi tie la finna kaj rusa, aŭtomate signifas ne povi rekte skribi ion en vikidatumeron, sed maksimume el esperantaj tekstoj intervikie ligi paĝon. Simple elprovu, kaj respondu al mi kio okazis en via provado. Kaj se vi ne scias kion vi devas fari, ne demandu ChatGPT-on sed prefere min aŭ alian eo-administranton (kvankam, se hazarde ChatGPT scias kiel esperantlingve kontribui al vikidatumoj, ankaŭ bone). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 14:17, 28 maj. 2026 (UTC) Bedaŭrinde mi ne povas skribi en vikidatumoj. En la 1970-aj jaroj en la plej multaj kazoj ''keskikoulu'' estis anstataŭigita per ''yläaste'' (lernejaj jaroj 7 - 9), kian ĉiuj devis frekventi. ''Helsingin Reaalilyseo'' ricevis antauxe la kromnomon ''Ressu''. En 1977, kiam Helsinko movis al la moderna lerneja sistemo, la nomo ''Ressu'' estis donita oficiala nomo al du lernejoj: ''Ressun yläaste'' kaj ''Ressun lukio'', kiu agis en sama loko kiel antauxe la okjara oppikoulu (läroverk) Helsingin Reaalilyseo. Ressun yläaste ne ankoraux ekzistas, sed Ressun lukio ekzistas kaj estas konata elita lernejo. Iam en iu jaro la mezuma sojlo de la lernejo estis 9,75. ''Lukio'': El la verbo lukea (legi). La vorton kreis [[Elias Lönnrot]]]. Unue la vorto signifis dujaran lernejon, al kiu oni povis provi iri el la lernejo ''yläalkeiskoulu'', al kiu oni povis provi iri el la lernejo ''ala-alkeiskoulu''. Tiuj tri termoj malaperis en la aktuala uzo en 1872, kiam ''ala-alkeiskoulu'', ''yläalkeiskoulu'' kaj ''lukio'' estis unuigita kiel ''oppikoulu'', sed la vorto ''lukio'' estis pruntita al nov uzo en 1914, kiam ''oppikoulu'' iĝis duparta, konstitanta el kvinjara ''keskikoulu'' kaj trijara ''lukio''. En la granda lerneja reformo (1972 - 1981) ''lukio'' iĝis trijara lernejo, al kiu parto el la finnlandaj junuloj movas el la naŭjara bazlernejo ''peruskoulu'' kiu estis kreita unuiginte la lernejojn ''kansakoulu'', ''keskikoulu'' kaj ''kansalaiskoulu''. --skribis, sen subskribo, Näin on näreet 28 maj. 2026 Ambaŭfoje domage, ke vi ne povas skribi en vikidatumoj, ĉar tio kutime estas parto de la redakta kreado, kaj ke efektive mi pravis, kiam mi sen grandaj scioj en vikidatumoj pri [[d:Q1306700]] skribis je 09:56 h, 16 okt. 2024: ''ThomasPusch aldonis kromnomojn [eo]: gimnazio Ressu, Ressun lukio, Helsingin lyseo kaj priskribon por [eo]: mezlernejo en Helsinko, Finnlando''. La kromnomo "Helsingin lyseo" pli koncizas ol "H. Reaalilyseo" kaj probable malpli ekzaktas, sed ĉiukaze ŝajnas ke pri la antaŭa lernejo ne estas iuj informoj en la ĉiulingva vikipedio kaj vikidatumoj aparte de la ero pri la nova lernejo "[[d:Q1306700]] / Ressun lukio", kaj tiam eblas nur malfacile ĝustigi la e-lingvan informkeston. Mi tamen provetos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:03, 28 maj. 2026 (UTC) Ĉu estas bone mencii pri Hausjärvi en la artikolo [[Nurmijärvi (lago)]]? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 21:42, 28 maj. 2026 (UTC) :Jes, kial ne? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:47, 28 maj. 2026 (UTC) == Bavaraj riveroj == Saluton Thomas, antaŭ malmultaj tagoj mi plantis du mikroĝermojn [[Aisch]] kaj [[Brenz]]. Mi volus peti vin ampleksigi la informkestojn - iel mi per poŝtelefono kaj dumvojaĝe ne tiom komforte povas... Ĉu? Dankon, [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:09, 30 maj. 2026 (UTC) :Tio per normala komputilo estas nenia problemo, la bloko kopieblas ene de sekundo. Vi celis la paĝon [[Brenz (rivero)]], ĉu? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 16:48, 30 maj. 2026 (UTC) ::Mi rekomendas ĉe tiaj mikroĝermoj ankoraŭ antaŭvidi du ankoraŭ nevideblajn (per < !-- -- > nevidebligitaj) malplenajn kadrojn por estontaj bildoj, kaj krome pensas, ke iu plia frazeto "La fonto estas en ..." estas ne lukso: tiam estas 4 magraj frazoj, iom pliu ol la nepre necesaj minimumaj 3. Mi nun plenigis la paĝetojn [[Aisch]] kaj [[Brenz (rivero)]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 17:12, 30 maj. 2026 (UTC) :::.. kaj povis ankoraŭ plenigi paĝojn pri la similregionaj riveroj [[Fränkische Rezat]], [[Wiesent (Regnitz)]] kaj [[Wiesent (Danubo)]]. Se oni ankoraŭ aldonas tekston kaj en tio profundiĝas en temojn ekzemple pri fiŝoj, kiel mi faris pri la artikolo [[Fränkische Rezat]], tamen la fino de laboro ne estas tiom rapida - mi scias ke la ideo estas nur meti plejminimumon kaj lasi al eventuale postaj alvenantoj aldoni pli detalajn teksterojn, sed tio estas nur la teorio; praktike tamen ofte malfacilas rezisti la tenton mem tuj pliampleksigi tiom magrana paĝon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:26, 31 maj. 2026 (UTC) == Jyväskylä == Eble vi ne sxatas pri tio, ke mi petas vin vidu iun artikolon. Tamen mi unu fojon ankoraŭ faras do: vidu [[Kampara komunumo de Jyväskylä]]. -- sen subskribo uzanto Näin on näreet je 31 maj. 2026 : Mi ne havas fortajn emociojn pri tiu teksto. La nereviziitaj adaptoj estas tiuj de 9:11 h 4 maj. 2026 kaj 14:31, 31 maj. 2026: en tio ŝanĝiĝas (krom la jaro 1914 aldonita poste) nur la ĉapitro de "En la lastaj jardekoj..." ĝis "...la paroĥo de tiu urbo". Tiu ĉapitro laŭ mi estas en ordo. Reviziebla. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:06, 31 maj. 2026 (UTC) Cxu laux vi vi komprenis mian klarigon? En la granda finnlanda lerneja reformo 1972 - 1981 ''kansakoulu'', ''kansalaiskoulu'' kaj ''keskikoulu'' estis unuigita kiel 9-jara ''peruskoulu''. En la reformo ''lukio'', kiu antauxe kun ''keskikoulu'' estis ''oppikoulu'' estis sxangxita al lernejo, al kiu oni povas provi iri el la 9-a klaso de la ''peruskoulu''. Tiuj, kiuj ne iras al ''lukio'', iras normale al ''ammattikoulu''. Kvankam ''kansakoulu'' (la bazlernejo de la malnova sistemo) estis normale 6- jara, en iuj kazoj 7-jara, tiuj, kiuj iris al ''oppikoulu'' estis en ''kansakoulu'' normale nur 4 aux 5 klasoj. Por ''oppikoulu'' estis irekzameno. ''Kansalaiskoulu'' estis 1 - 3 jara lernejo, kiu ekzistis nur ekde 1958 gxis la granda lerneja reformo de la jaroj 1972 - 1981. Gxi estis deviga por tiuj, kiuj ne iris al ''oppikoulu''. La nuna lerneja sistemo estis iom post iom enkondukita en diversaj komunumoj inter 1972 kaj 1977, kaj 1981 - 1982 estis la unua lerneja jaro en kiu la moderna bazlerneja instruplano estis uzata en ĉiuj klasoj 1 ĝis 9 en tuta Finnlando. -- sen subskribo uzanto Näin on näreet je 31 maj. 2026 :Mi jam antaŭe komprenis ke la "nuna lerneja sistemo estis iom post iom enkondukita en diversaj komunumoj inter 1972 kaj 1977", kaj antaŭe demandis pri konkreta lernejo kaj konkreta urbo (Helsinko), kaj ankaŭ volis konfirmon kiel la antaŭa nomo de konkrete tiu lernejo estis. Tiun informon vi donis. Dankon. Por mi tiu temo jam estas finita. Mi devas fini tekstojn pri Aŭstrio, volas komenci tekstojn pri Israelo, kaj momente tute ne pense estas en norda Eŭropo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:06, 31 maj. 2026 (UTC) Ekzistis en nia urbo du viroj Jorma Kuusinen, profesoro (forte ateisto) kaj eklezia reganto de la [[Libera eklezio de Finnlando]] (Vapaakirkko). Mia patro rakontis, ke unufoje en laboreja manĝejo li vidis kaj aŭdis, ke iu iris al la profesoro Jorma Kuusinen kaj diris: vi ja apartenas al la viroj de Vapaakirkko... -- [[:fi:Jorma_Kuusinen_(professori)]] + [[:fi:Jorma_Kuusinen]]. == Nacia vidpunkto == Kiom la nacia vicpunkto difinas, kiu estas notebla? Vi diris, ke esperante [[:fi:Pentti Hirvonen]] ne estas notebla. Nun estas uzataj auxtomataj retaj tradukantoj. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 14:50, 2 jun. 2026 (UTC)Cxu estus notebla esperante mia amiko Keijo: [[:fi:Keijo Varis]]. :Mi scias ke Keijo Varis estas kodo [[d:Q85984878]]. Kutime en vikidatumoj skribatas priskribo de homo, ekz. "finna politikisto, advokato kaj verkisto", ĉi tie estas '''neniu ajn''', eĉ ne en la finna. Kaj klaras ke teksto pri li estas ekskluzive en la finna, en neniu el la [[Vikipedio:Internacia Vikipedio|20 plej "grandaj lingvoj"]]. Tio estas milda indiko pri tio, ke en vikipedio la komunumoj en la grandaj lingvoj ne konsideras lin aparte elstara. Sed ĉar per guglo-serĉo almenaŭ iuj ne-finnaj paĝoj troveblas, ekz. en retejoj [https://www.researchgate.net/profile/Keijo-Varis researchgate] kaj [https://www.linkedin.com/in/keijo-varis-670241199/ linkedin], oni jes povas defendi la vidpunkton ke li kiel universitata docento mencieblas. Kaj estas pluso ke vikidatuma ero almenaŭ ekzistas, precipe ĉar vi, farantew novajn pagcojn, ne povas krei vikidatumajn erojn. Mi dirus ke e-lingvaj tekstoj pri la grandaj universitatoj de la mondo pli gravas ol tekstoj pri unuopaj docentoj, ĉar la institucioj estos pli longe ol la homoj, kiuj baldaŭ estos pensiuloj kaj tiam maksuimume gravas kiel verkistoj de iuj aparte elstaraj libroj. Sed, jes, mi dirus ke li povas havi esperantan, anglan, hispanan, italan ktp tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 16:34, 2 jun. 2026 (UTC) Post la morto de [[Johano Paŭlo la 2-a]], estis programo en finna radio, kiu rakontis, kion turkaj bazlernejanoj skribis pri finnaj turistoj. Unu laŭtlegita teksto finiĝis jene: "Ilia religio estas kristanismo. Tial estas kruco de Jesuo sur ilia flago. Mi dividas ilian malĝojon, kiun la morto de la Papo nun kaŭzas al ili." La finna radio-prezentisto diris amuzite, ke la teksto de la knabino estis bona, sed enhavis kelkajn malprecizaĵojn. -- sen subskribo Näin on näreet, 3 jun. 2026 :Nu ja, anekdoto. Estas bone esti sentema estante infano, kaj probable tiu knabino pli kunsentis pri la morto de fremda maljunulo ol plej multaj finnoj. Sed ĝenerale la morto de maljunaj homoj estas natura fenomeno, tial ankaŭ multaj katolikoj nur notis la novaĵon, ankoraŭ mallonge rememoris la vivon de la papo, kaj fino. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 08:22, 3 jun. 2026 (UTC) :Certe sxi volus bonan, sed sxi faris eraron. Luteranoj, lestadianoj, vapaakirkko-anoj, pentekostuloj, metodistoj kaj baptistoj ne difinas la papon kiel auktoritato :: Ŝi ne miskondutis. Li estis maljuna homo kaj mortis. Estas noble bedaŭre kunsenti kun ĉiu maljuna mortanto, kun turka islama aŭ kurda jezida aŭ ortodoksa greka maljunulo same kiel kun samea aŭ nordfinna aŭ sudpola oldulo, kia estis Karol Wojtyła ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:18, 4 jun. 2026 (UTC) ==Proponoj== Saluton. Mi proponis por Artikolo de la monato por julio kaj du proponojn por [[vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj|legindaj artikoloj]]. Ĉu vi povas opinii? Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:17, 3 jun. 2026 (UTC) :Jes kompreneble. Dankon al vi! Mi opinios post horo aŭ du... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:22, 3 jun. 2026 (UTC) {{re|Kani}} Iom stulta demando: Kie vi antaŭvidas voĉdonon por AdlS 7 2026? Mi ĵus vidis ke en [[Vikipedio:Artikolo de la monato/2026]] mi jam antaŭ monato voĉdonis por la teksto [[hispana enlanda milito]] por 7 2026, Moldur cetere ankaŭ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:40, 3 jun. 2026 (UTC) :Mi estas mallerta. Mi ne vidas la voĉdonon pri ADLM. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:09, 3 jun. 2026 (UTC) {{re|Kani}} La mallerto estas miaflanka. Mi legis viajn du mallongajn frazojn, kaj legis "ne vidis", ne "ne vidas". La voĉdonesprimo estas en la koncerna diskutpaĝo, tute sube [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026#Dua duono de 2026]]. Tie supozeble neniu hazarde venanta uzanto malkovros ĝin, do necesos atentigi iujn pri tio. Sed mi eĉ ne scias, kie estus pli bona norma loko por tia diskuto pri elekto, se ne en la koncerna diskutpaĝo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:11, 4 jun. 2026 (UTC) == Bv forbaru la vomsakon == [[:m:Special:CentralAuth/Yrjöpussi]] -- neniam redaktis, sed tamen neakceptebla uzantonomo plus gantopupumado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:54, 6 jun. 2026 (UTC) :Prave, dankon. {{Farite}}. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:02, 6 jun. 2026 (UTC) == Nova paĝo Kansa taisteli == Iam, kiam mi estis eble dekjara, mi legis la revuon [[Kansa taisteli]]. Iu en ĝi diris, ke li estis prenita militkaptito en loko, kie ankaŭ laboris Yrjö Kokko, finna perfidulo. Mi demandis mian patron, ĉu tio estis la verkisto [[Yrjö Kokko]], kaj li diris, ke ĝi certe ne estis la sama Yrjö Kokko - lia literatura verkaro tre klare montras, ke la verkisto Yrjö Kokko partoprenis en tiuj militoj ĉe la finna flanko. :Ĉu vi rimarkis ke vi hieraŭ tute ne ligis la novan paĝon [[Kansa taisteli]] al vikidatumoj??? Tiel ankaŭ ne eblis meti ŝablonojn {{ŝ|Informkesto gazeto}} kaj {{ŝ|oficiala retejo}} al la teksto - tio estas aparte maltaŭge se en la teksto estas frazo "Nuntempe ĝi estas legeble interrete". Se vi ne povas adapti vikidatumeron, vi ne povas elporti la retejon kaj kopii ĝin '''al''' vikidatumoj, sed ligi novan paĝon al vikidatumoj vi jes povas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:20, 7 jun. 2026 (UTC) ::Mi ne scias, kio estas Wikidata! [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 04:59, 8 jun. 2026 (UTC) Se mi vidas la paĝon [[Kansa taisteli]], mi vidas tute supre de la paĝo <big><big><span style="font-family:Times">Kansa taisteli</big></big> <hr> <small>[[d:Q11869646|Vikidatumoj: Kansa Taisteli (Q11869646)]], ''finna prisoldata gazeto (1957-1986)''<br/> Alternativaj nomoj: neniu</small> {{re|Näin on näreet}} Kion vi vidas tie? Kaj ĉu vi povas klaki sur la vortojn [[d:Q11869646|Vikidatumoj: Kansa Taisteli (Q11869646)]]?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 06:47, 8 jun. 2026 (UTC) == Kacxo de Yrjölä == Kiu povas esti bona kategorio por tiu artikolo: [[kaĉo de Yrjölä]]? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 20:14, 8 jun. 2026 (UTC) La kategorioj ne estas la problemo, sed la enhavo mem. Ĝi estas multege tro specifa por vikipedia artikolo, kaj tio estas la kialo kial ĝi ekzistas en neniu alia lingvo. Oni povus fari ampleksan artikolon pri nutraĵo aŭ nutrado por hundoj (do io kiel ''[[:fi:Koiranruoka|Koiranruoka]]''), kaj en tiu teksto povus kaŝi etan ĉapitron pri tiu "kaĉo de Yrjölä", sed tiu ĉi teksto ne konvinkos iun solan esperantlingvan vikipediiston krom vi. Mi pardonpetas, sed tiu temo kiel memstara artikolo ne havas ŝancon pretervivi en Vikipedio. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:03, 8 jun. 2026 (UTC) :En finnaj retaj diskutoj pri hundoj estas multe tekstoj pri tiu kacxo. Estas ankaux en almenaux unu sveda hundtema pagxo. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 07:08, 9 jun. 2026 (UTC) ::Finnaj retejoj aŭ retaj diskutoj pri hundoj estas kompreneble multe pli specifaj, sed enciklopedio estas informejo por ĉiuj homoj, ne nur por bestoposedantoj kiuj speciale zorgemas pri la nutrado de siaj hundoj, aŭ kobajoj, kunikloj, ĉevaloj, azenoj, papagoj ktp. Baza konsilo: estu aparte konvinkita pri temo, se en neniu aŭ nur unu alilingva branĉo de vikipedio estas teksto, kaj estu preparita ke vi eble ne konvinkos la aliajn uzantojn ke tiu temo estas nepra... Se jam en kvin aŭ dek aliaj lingvoj estas vikipediaj tekstoj, malpli facile eblas opinii ke iu temo ne estas menciinda en memstara enciklopedia artikolo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:07, 9 jun. 2026 (UTC) :::Iu virino el islamlando estis multe en nordaj Finnlando kaj Svedio. Sxi diris, ke estas komunaj trajtoj, kaj la intervjuo menciis unu el la komunecoj: estas malfacile kredi, kiel la lestadianaj ekstremkristanoj estas tute similaj ol la ekstremislamanoj en sxia lando. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 10:11, 9 jun. 2026 (UTC) Mi malplilongigis la tekston sveda lingvo en Finnlando en la artikolo sveda lingvo. La teksto estis tro longa kaj eble malneuxtrala, cxar gxi tro multe esencis pri tiu unu afero en la artikelo. En la aparta artikolo sveda lingvo en Finnlando estas bone rakonti pli longe. Teksto pri "pakkoruotsi" estis en la artikolo tro longe, mi estis kulpo, mi pardonpetas. Tiu unu afero estis tro emfazita en la artikolo antaŭ ol mi mallongigis la parton de la artikolo kiu parolas pri ĝi. Mi supozas, ke vi konsentas. Mi devus seniĝi de la obsedo pri la temo. Konservativalestadiano pri la aĝo de la universo kaj de la vivo: La Tero estis kreita antaŭ 6000 jaroj tiel, ke ĝi aspektas kvazaŭ miliardojn da jaroj maljuna. La rokoj ŝajnas havi aĝon de miliardoj da jaroj, por ke kredo je la vero de la Biblio estu malfacila. Dinosaŭroj neniam ekzistis. Iliaj ostoj estis kreitaj kaj kaŝitaj en la tero kiel provo de fido. Same oni ne scias, kie troviĝis la tombo, en kiu Jesuo estis entombigita, por ke kredi ne estu tro facila. Mi legis artikolon peruskoulu (moderna nauxjara bazlernejo) en iu finnlanda enciklopedio, kiu estas skribita dum la sxangxo de la lerneja sistemo. Tiu diris, ke sentu, ke estas unu diferenco kun la origina plano: por la finnlingva peruskoulu igxos du devigaj fremdaj lingvoj, la sveda kaj la angla, ne nur la angla. Cxu estas bone en la artikolo rakonti pri la etimologio? [[Uzanto:Yrjöän|Yrjöän]] ([[Uzanto-Diskuto:Yrjöän|diskuto]]) 22:18, 5 jul. 2026 (UTC) ==Propraj nomoj== Vi ŝajne pensas ke en Esperanto ekzistas iu kategorio de nomoj, en kiu nur la unua litero de la unua vorto de la nomo estas majuskla, kaj la ceteraj estas minusklaj. Mi certas ke ne ekzistas tia kategorio (krom la tre escepta kategorio verktitoloj), kaj kiel mi jam provis rimarkigi al vi, ĝi ne estas antaŭvidata en nia [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj|titolpolitiko]]. Se fakte mi malpravas pri tio, bonvolu pruvi ĝin antaŭ ol redakti. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:42, 18 jun. 2026 (UTC) ==Supersignoj== Saluton. Hieraux nokte malaperis la rimedo konstrui supersignojn per aldono de x. Cxu vi scias ion pri tio? Cxu oni riparos gxin?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:18, 19 jun. 2026 (UTC) :Mi scias tute nenion, sed ĉe mi ankoraŭ funkcias kiel ĉiam - mi sur la klavaro tajpas unue c post x, kaj tuj aperas ĉ. Do devus esti io rilate al la tielnomata [[Helpo:Universala LingvoElektilo|Universala LingvoElektilo]] - kie en la menuo dekstre de la vortoj «En aliaj lingvoj» aŭ «Lingvoj» klakeblas la bildeto Lingvaj agordoj, la dentorado, poste eblas elekti «Enigo» kaj agordi... Sed mi havas neniun ideon, ankaŭ ne scias kie mi povus rigardi, ĉar ĉe mi jes ĉio aspektas kiel ĉiam... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:17, 19 jun. 2026 (UTC) ::Dankon, cxio estas solvita (sekvinte viajn rekomendojn) por la redakto de artikoloj, sed sxajne ne cxi tie. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:19, 19 jun. 2026 (UTC) :::Strange ke estas diferenco pri redaktado de artikoloj kaj de diskutpaĝoj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:21, 19 jun. 2026 (UTC) == Karilas == Ŝoke, ke pri Karilas estas artikolo nun kvinlingve. Mi esperas, ke vi germane faru artikolon [[Yrjö Karilas]]. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 22:31, 20 jun. 2026 (UTC) :Nu en la [[azera]] estas nur mizera frazo, sed en la [[finna]], [[sveda]], [[angla]] kaj [[Esperanto]] estas decaj artikoloj. Mi nur ĵus vidis ke en la esperanta teksto estas fuŝa ruĝa ligilo [[pentekontismo]] - klare: estas eraro, la vorto estas [[pentekostismo]], la kristana festo estas [[pentekosto]] kun "s". La germana nur estas unu el tre multaj eŭropaj lingvoj, mi ne ekstre faras tekstojn en la germana, nederlanda, franca, litova ktp., ĉar ankaŭ mi devas ŝpari miajn vivhorojn por la al mi plej esenca. Sed estas multaj aliaj eŭropanoj kiuj parolas kaj skribas en la germana, nederlanda, franca, litova ktp. ... Tamen pri la esperanta teksto, mi pensas ke jam eblus havi deziron ekhavi tekston pri la eldonisto [[Werner Söderström]] ([[d:Q6202412]]) kaj sia eldonejo nomita siatempe [[WSOY]] ([[d:Q3564797]]), el kio intertempe evoluis la finna amaskomunikila konzerno ''[[Sanoma]]'' ([[d:Q1540297]]), la plej larĝa libroeldonejo de Finnlando ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:11, 21 jun. 2026 (UTC) ::Karilas skribis, ke la finna estas longvorta lingvo, sed longaj vortoj estas ankaux en aliaj lingvoj. La plej longa vorto de la germana estas antialkohol.... Mi ne memoras la finon. Cxu vi scias, kio estas taksita kiel la plej longa germana vorto? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 17:03, 21 jun. 2026 (UTC) :::Ne. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:21, 21 jun. 2026 (UTC) Membro de la [[Luther-fondaĵo]] prezentis al mi la pravigojn por bebobapto kaj kontraŭstaris pentekostismon, ekzemple. Mi demandis pri [[konservativa lestadianismo]]. Li diris, ke konservativa lestadianismo havas la saman eraron en pli milda formo - oni komprenas, ke beboj estu baptitaj, sed ili ne komprenas, kial tio estas la kazo. Cxu la artikolo [[bapto]] nun estas bona? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 18:19, 21 jun. 2026 (UTC) Iam estis artikolo en [[Keskisuomalainen]] pri tio, ĉu oni devus malebligi al la retkomputiloj de lernejoj aliron al malkonvenaj retpaĝoj, kiuj estas identigitaj laŭ certaj vortoj. Sed tie leviĝis la demando: kio okazus, se iu lernanto volus per Interreto legi la verkojn de la franca poeto Saint-John Perse (en la finna perse signifas "pugo")? Kio malbona estus en tio? https://eo.wiktionary.org/wiki/mummonmarkka https://eo.wikipedia.org/wiki/Den_blomstertid_nu_kommer [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:55, 22 jun. 2026 (UTC) Mi demandis unu finnan virinon, ĉu ŝi kredas, ke Johannes Virolainen aŭdis la vortludon vihannes jorolainen. Ŝi respondis, ke certe li aŭdis ĝin kaj eĉ do multajn fojojn, ke la ludo komencis enuigi lin. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 13:05, 23 jun. 2026 (UTC) == Oittinen == Lian politikan karieron finigis liaj opinioj pri la sveda kaj la religio en la moderna bazlernejo. Li volis, ke la sveda ne estu deviga. Li iris al disputoj kontraŭ la lingvonaciisma Sveda Popola Partio kaj Johannes Virolainen, kiuj absolute ne akceptis tian, ke ekzistus naŭjara bazlernejo, kie la sveda ne estus deviga (Virolainen havis diversaj argumentoj ol la menciita partio). En la plano de Oittinen estis tia problemo, ke iri al la trijara mezlernejo, lukio, oni devus scii la svedan kaj tial la bazlernejanoj devus jarojn pre la fino de bazlernejo decidi, cxu ili provos iri mezlernejen. Oittinen, ateisto, ne volis al la moderna naŭjara bazlernejo konfesireligian instruon. Li iris do al disputoj krome kontraŭ iuj konservativaj-kristanaj (ekzemple lestadianaj) politikistoj kiel Armas Leinonen, kaj ankaŭ tio estis parta kialo de tio, ke Oittinen perdis siajn eblojn pintopolitike bone sukcesi. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:46, 24 jun. 2026 (UTC) :Laux mia patro mi pravas en tio, ke ankaux opinioj pri la bazlerneja religio efikis al pozicio de Oittinen. Laŭ li tempo el tiu tempo pasis jam do longe, ke en mia generacio normale oni ne scias pri Oittinen, se ne studis edukadon sed mi scias kaj mi neoficiale studis la edukadon. Mia patro rakontis, ke li estis ĉe la ''[[Suviseurat]]'', Someraj Kunvenoj en 1968, kaj la necesejaj kondiĉoj estis tiel teruraj, ke li ne estis nefekanta dum tri tagoj. Mi diris, ke verŝajne ne multaj kuracistoj rekomendus ion tian. Nu, certe neniu. Mi rakontis, ke mi aŭdis, ke ĝuste dum la Someraj Kunvenoj de 1968 oni faris decidon absolute malpermesantan televidon. Li diris, ke interese, ĝuste en 1968 la televidilo estis translokita al la supra etaĝo de la memstara domo (kiel kompromiso pro tio, ke parto de la familianoj estis lestadianoj kaj parto ne). == Artikolo de la Monato == Saluton. Ĉu oni elektis mian proponon pri [[Hispana Enlanda Milito]] por [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026|Artikolo de la monato]] por tuja julio? Ĉu mi devas fari iun demarŝon? En Hispanio okazos tiun monaton 90a datreveno de la okazintaĵo kaj tiurilate pluraj eventoj. Aparte mi dankas pri unu el viaj artikoloj pri futbalistoj, nome [[Pedro Porro]], ĉar li estas mia samlokano.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:52, 24 jun. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Nedankinde pri [[Pedro Porro]]. Mi nun faris tekstojn pri ĉiuj aktualaj naciteamanoj, kiel videblas en la navigilo sube. Sed dume mi ankaŭ pasetis la paĝon ''[[Copa del Rey]]'', kiu sincere videbligas ĉiujn hispanajn klubojn kiuj ĝis nun ankoraŭ ne havas tekstojn. Sincere dirite mi en mia ĵusa laborado pri futbalo ankaŭ pasis multajn tre konatajn britajn, nederlandajn kaj kelkajn francajn kaj belgajn klubojn, kiuj same ne havas tekstojn, sed se hazarde vi havas iun liberan horon inter pli serioza vikipedimado aŭ inter futbalaj matĉoj, eble vi povus elekti iu(j)n el la ruĝaj ligiloj de la paĝo ''[[Copa del Rey]]'' kaj adopti ĝin/ilin por paĝokreo. Cetere dankon al vi, ke vi trovis miajn preskaŭ forgesitajn tri tekstojn pri litovaj gazetoj kaj levis ilin de ĝermeto al ĝermo... Pri la artikolo de julio: mi [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026|ĵus invitis]] ankoraŭ 1-3 kolegojn eble voĉdoni, kaj fermos la temon antaŭ ĉi-vespere. Ĉu vi tiam povus fari la ankoraŭ mankantan resumon por la titolpaĝo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 24 jun. 2026 (UTC) ::Morgaŭ estos nova monato. Kiu estos la rezulto por julio? [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:16, 30 jun. 2026 (UTC) == Marja-Sisko == Estus supozeble nebone mencii en la artikolo [[Marja-Sisko Aalto]] vere multaj riaj diraĵoj. Sed la rakonton pri tio, ke ri diris, ke ri volis robon kaj oni terure kriis al ri kolerege, ri diris publike multajn fojojn kaj tial estas bone mencii ĝin. [[Uzanto:Yrjöän|Yrjöän]] ([[Uzanto-Diskuto:Yrjöän|diskuto]]) 19:14, 5 jul. 2026 (UTC) :Mi persone plene malakceptas ĉian slangon inventi novajn pronomojn al la esperanta gramatiko, tial mi povas toleri ke en Vikipedio ankaŭ estas tekstoj en tiu artefarita dialekto sed ne volas kunlabori pri tiuj tekstoj. Jen unua aspekto. Kaj due mi dirus ke la esperanta vikipedio jam sufiĉe raportas pri tiu tre specifa kaj bizara biografio, kompara al vikipedio ekzemple en la nederlanda, pola, portugala, greka, turka, ĉina, japana aŭ korea, kaj ke principe eblas lasi ĝin kaj ĝi ne bezonas pluajn horojn da esperantista redakta labortempo. La esperanta vikipedio ne prisilentas ĝin, kaj estas bone ke aliaj 11 lingvoj ankaŭ ne prisilentas ĝin, sed tiu kovro de la temo laŭ mia persona opinio estas sufiĉa. Kvar aliaj esperantaj tekstoj ligas al la esperanta artikolo, tio estas la minimuma kvanto por ne esti [[vikipedio:orfo|artikola orfo]], estas ankaŭ unu ekstera referenco kaj kvar eksteraj ligiloj. Oni ne povas teknike riproĉi al la esperanta teksto esti malsufiĉa. Tial mi lasos tiun tekston, kaj traktos temojn kiuj pli bezonas laboron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:34, 6 jul. 2026 (UTC) ::Multfoje ri rakontis, ke kiam ri estis sesjara, ri hejme demandis, ĉu lia amikino Saija havis mirindan robon. Oni respondis jese, kaj tiam ri diris, ke ri ankaŭ volas havi similan. En tiu momento ĉia parolado kaj ĉia moviĝado en la ĉambro subite ĉesis; dum mallonga momento ĉio kvazaŭ frostiĝis kiel en senmova filmbildo. Kiam la silento rompiĝis, oni kolere kaj terure ekkriis al ri. Iu kondukis Saijan hejmen, kaj la patrino de Olli laŭte diris, ke knaboj ne portas robojn. Poste ŝi devigis rin demeti la pantalonon por kontroli, kiajn genitalojn ri havis. Laŭ ri tiu memoro el la infanaĝo estis tiel traŭmata, ke ri ankoraŭ hodiaŭ ne plene resaniĝis el ĝi. ::https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Kola_duoninsulo&diff=prev&oldid=9406629 "Mi ekde eta infano scias, ke mi ne estas kiel aliaj knaboj. Sesjare mi demandis, kial mi ne havas jupon kiel aliaj knabinoj. Pubere mi komencis kredu, ke temus pri transvestismo. Kun tia takso estis iomete pli facile vivi, cxar kvankam ankau gxi estas kialo por silento kaj kialo por ridado, gxi estas por multaj iomete pli facile akcepti ol transsekseco, kiu estas etega, etega malplimulto kaj tial vaste konsiderata stranga." == "Mi vomas" -> bv forbaru == [[:m:Special:CentralAuth/Yrjöän]] -- neakceptebla uzantonomo plus gantopupumado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:22, 6 jul. 2026 (UTC) : {{farite}} ... bv ŝlosu la paĝojn [[Uzanto:Yrjöän]] [[Uzanto-Diskuto:Yrjöän]] [[Uzanto:Yrjöpussi]] [[Uzanto:Urpola]] [[Uzanto-Diskuto:Urpola]]. La kontoj estas forbaritaj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:30, 6 jul. 2026 (UTC) : {{farite}} ... la paĝoj estas ŝlositaj kaj la konto "Yrjöän" estas globale forbarita. Kiel longe oni plutoleru la konton [[:m:Special:CentralAuth/Näin_on_näreet]]? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:43, 7 jul. 2026 (UTC) == Drolaĵoj == Vidu: https://eo.wiktionary.org/wiki/hihhuli Vidu: https://eo.wikipedia.org/wiki/Johannes_Virolainen#Virolainen_kaj_la_sveda_lingvo Yrjö Karilas ankaŭ evoluigis bonegajn metodojn por plibonigi la kapablojn pri mensa kalkulado. En la finna Vikipedio ne estas tia regulo, ke estas malgxuste krei artikolon, al kiu ne estas ligiloj. Vidu [[Lilli]] kaj [[Suomalainen]] Preskaŭ ĉiuj konservativaj lestadianoj naskiĝis al konservativaj lestadiajanaj gepatroj. La fakto, ke la membronombro de la movado kreskas, ŝuldiĝas nur al tio, ke oni ne uzas kontraŭkoncipadon. Sed la neuzo de kontraŭkoncipado kondukas al tiel grandaj infanaroj, ke estas surprize, ke la membronombro kreskas nur sufiĉe malrapide. Mi demandis unu kritikanton de la konservativa lestadiana movado, kiu devis forlasi ĝin en la aĝo de dek jaroj, ĉar lia patro estis eksigita el la movado kaj la tuta familio estis eksigita kune kun li, kiam komenciĝis la periodo, dum kiu preskaŭ neniu plu aliĝas al la movado el ekstere. Laŭ li, tio estas bona demando. Eble fine de la 1950-aj jaroj. La gubernio estis dum longa tempo unu el la du regionaj administraj unuoj de Finnlando. La gubernioj konsistis el komunumoj. La koncepto de gubernio devenas el Svedio, kaj dum la tempo kiam Finnlando apartenis al Svedio, la svedaj gubernioj ampleksis ankaŭ Finnlandon. La gubernio en Finnlando restis administra unuo dum la tuta periodo de la aparteno de Finnlando al Rusio (1809–1917) kaj dum pli ol 90 jaroj de la sendependeco de Finnlando. La finnlandaj gubernioj funkciis proksimume laŭ la modelo de la svedaj gubernioj. La gubernioj dum longa tempo havis grandan signifon ne nur por la administrado, sed ankaŭ por regiona identeco kaj regionaj analizoj. Tamen, kiam en 1997 la parto de Finnlando sude de la gubernio Oulu, escepte de Alando, estis dividita en tri "grandajn guberniojn", la karaktero de la gubernioj fariĝis ĉefe administra. La neadministraj funkcioj de la gubernioj transiris al la provincoj, kies limoj estis oficialigitaj en 1994. Antaŭe la provinca divido estis neoficiala. Kelkaj provincoj estis teritorie identaj al gubernio. Tiuj ĉi regionoj de Finnlando ne estu konfuzataj kun la naŭ historiaj regionoj de Finnlando. Komence de la jaro 2010 la gubernioj estis nuligitaj. La provincoj restis. == Erkki Palmen == Ĉu pri li povus esti artikolo en la esperanta vikipedio: https://fi.wikipedia.org/wiki/Erkki_Palm%C3%A9n https://la.wikipedia.org/wiki/Erkki_Palm%C3%A9n [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-38905-97|&#126;2026-38905-97]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-38905-97|diskuto]]) 17:33, 9 jul. 2026 (UTC) Senprobleme... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:38, 9 jul. 2026 (UTC) Palmén estis amiko de mia patro. Kiam mi partoprenis al eventoj de Esperantoklubo de Jyväskylä pacxjo diris, ke supozeble Palmén parolas esperanton. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 18:55, 9 jul. 2026 (UTC) [[kaĉo de Yrjölä]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 19:28, 9 jul. 2026 (UTC) Vidu: [[Den blomstertid nu kommer]] Vidu: [[flega kunveno (lestadianismo)]] Ĉu pri ŝi mi rajtas fari artikolon: https://fi.wikipedia.org/wiki/Lyydia_Almila Jorma Nieminen diris, ke estas malkompreneble, el kio la nova signifo de sia nomo iris. Kiam li naskigxis (1956) estis normale en nia lando, ke oni donis al filo la nomon Jorma. Tio havis neniun ambivalencon. En la 1980-aj jaroj redaktoroj de virrevuoj komencis uzi la vorton ''jorma'' pri peniso. Sed kial? == Kongresoj == Mi foriras ĝis la fino de la monato julio.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:05, 13 jul. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Komprenite. Bonan tempon al vi! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:24, 13 jul. 2026 (UTC) == Seine-et-Marne == Mi ĵus vidis la paĝon [[Meaux]], kaj tie tre videblas la manko de komunumaj paĝoj en la departemento [[Seine-et-Marne]]. La regiono estas centra en Francio, kaj mi vere volus vidi unuajn paĝojn tie. Eble vi povos levi tiun grandan taskon... Ne devus esti perfektaj artikolaj ĝermoj, sed estus perfekte se la vakuo tie ne estus tiom granda... Cetere, mi proponus entute ŝanĝi la malfeliĉajn informkestojn al normaj ŝablonoj {{ŝ|informkesto urbo}}. Mi supozas ke vi ĵus spektas la matĉon Hispanio-Francio kaj tial ne estas ĉe la komp'o. Sed la matĉo jes ne estos eterne... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 20:25, 14 jul. 2026 (UTC) :Aĥ, tiu Francio kun tiom da vakuo en la esperanta vikipedio... Kompreneble vi pravas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:44, 14 jul. 2026 (UTC) ::Mi nun faris la necesajn 8 paĝojn por forigi la ruĝajn ligilojn en la paĝo [[Meaux]], kun normaj ŝablonoj {{ŝ|informkesto urbo}}, sed proponas lasi la kaprican informkeston en la paĝo [[Meaux]] mem, post kiam vi riparis la plej akrajn misojn tie. Pli pri la ĉirkaŭaĵo de [[Meaux]] mi nun ne sukcesos fari, eĉ kvankam estas la {{flago|Francio}} 14-a de julio... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:44, 14 jul. 2026 (UTC) == Ankoraŭ propraj nomoj == Nun vi minuskligas nomojn de universitatoj, malsanulejoj, lagoj ktp. Ĉu tiu ideo venas de iu esperanta fonto? Ĉiujn fontojn, kiujn mi konas, inkluzive esperantajn, klare traktas ilin kiel proprajn nomojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:15, 17 jul. 2026 (UTC) == [[Kinga Korska]] == Saluton. Vi kreis tiun artikolon ĝuste nur kelkajn malmultajn horojn post oni menciis ŝin en prelego pri bildliteraturo en Esperanto en la Hispana Kongreso. Ĉu estas hazardo aŭ iu rilato?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:26, 17 jul. 2026 (UTC) :Fakte, ne estas rilato al la Hispana Kongreso, sed mia vojo estis iom pli trista. Nome, mi jam en la unua semajno de julio bedaŭrante eksciis pri la morto de la esperantisto kaj vikipediisto [[Przemysław Wierzbowski]] la 30-an de junio, kun kiu mi ankoraŭ skribis antaŭ malmultaj monatoj, kaj legante en lia artikolo mi tie vidis bluan ligilon pri la "grafika novelo" [[Cerba fetiĉo]] kaj ruĝan de Kinga Korska - mi povas kompreni ke oni hezitas ekfari biografian tekston pri verkisto, pri kiu estas apenaŭ biografiaj informoj, ne naskiĝjaro aŭ -dato kaj ne naskiĝloko, neniu informo pri lernejo aŭ universitato, sen informo kiel ŝi alvenis al La Palma kaj kial ŝi nun havas irlandan civitanecon... Ĉu eble en la prelego pri bildliteraturo en [[Portugaleto]] oni aludis al aĝo aŭ naskiĝjaro de ŝi?? Kaj, se vi nun estas surloke, "ĉe la fonoto de informoj", ĉu vi eble ankoraŭ povus eltrovi iujn biografiajn bazajn datumojn pri iuj esperantistoj menciitaj en via teksto [[84a Hispana Kongreso de Esperanto]]? Kun iomete da informo, mencio en [[ĝermolisto de katalunaj esperantistoj]] aŭ [[ĝermolisto de hispanaj esperantistoj]] jam estus ebla... - principe mi dirus ke ĉe publike agantaj esperantistoj pli da informoj estas pli bonaj ol draste malpli. 17:48, 17 jul. 2026 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 539hqji8t36l1r6u3ty8dyqag22h93f 9431851 9431800 2026-07-17T20:16:09Z ThomasPusch 1869 /* Ankoraŭ propraj nomoj */ 9431851 wikitext text/x-wiki <!-- {{ArtikolaMesaĝokesto |speco = stilo |bildo = |teksto = De la 7-a ĝis la 11-a de aprilo mi vojaĝas kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a frumatene ĝis 17-a malfruvespere ankaŭ. Do la venontan tempon mi nur tagmeze la 12-an de aprilo havos iom da tempo por vikipedio kaj denove ekde la 18-a de aprilo. Thomas }} <hr> {{ArtikolaMesaĝokesto |speco = stilo |bildo = <!- nur por kazoj de ekstrema drameco: [[dosiero:Attention Sign Red White.svg|40ra]] -> |teksto = Ekde la 20-a ĝis 22-a de junio mi ne aŭ nur tre malmulte povas kontribui. Ekde la 23-a mi ree partoprenos. Th. Pusch }} {{-}} {{Klariga noto |titolo = <small><small>Noto</small></small> |enhavo = En la [[Vikipedio:Diskutejo/Teknikejo#Rezulto|vikipedia teknikejo]] estis diskuto pri konservo aŭ forigo de tradicia aspekto de la eksteraj ligiloj en vikipediaj artikoloj, kiu laŭ mi finiĝis per malbona baloto, ne per trovo de teknika solvo, kiu ebligus liberan decidon inter du samvaloraj variaĵoj. Mi tial komence de marto 2017 ekprenis vikipedio-ferion de eble monato, eble duonjaro, eble pli longe, dum tiu tempo observos kaj minimume agetos kiel administranto, kaj post mia ebla reaktiviĝo vidos ĉu tamen eblos havi elekton inter du bonaj eblecoj pri tiu temo. Dum la intertempo mi ne povos labori pri plua bonigo de tekstoj pri komunumoj de eŭropaj ŝtatoj, ne elektos artikolon de la semajno kaj ne plenumos alian kontinue faratan taskon. :Thomas Pusch |larĝeco = 100% |pozicio = |enhav-grandeco = }} --> == Arkive == * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/uzo_aŭ_neuzo_de_la_vorto_"oblasto"|Uzo aŭ neuzo de la vorto "oblasto"]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Transskribo_de nomoj_ne-latin-literaj_sen_esperantigo_al_esperanta prononco|Transskribo de nomoj ne-latin-literaj sen esperantigo al esperanta prononco]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Pludirektigoj_de_paĝoj_pri_"popolo"_al_"popola lingvo"|Pludirektigoj de paĝoj pri "popolo" al "popola lingvo"]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Geografiaj_nomoj_en_Esperanto,_el_regionoj,_kies_lingva_kaj_politika situacio ŝanĝiĝis_post_1887|Geografiaj nomoj en Esperanto, el regionoj, kies lingva kaj politika situacio ŝanĝiĝis post 1887]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Historie:_"Litovio"_aŭ_Litvo"|Historie: "Litovio" aŭ Litvo"]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Korekto_de_la_ŝablono_"Urbo_de_Germanio"|Korekto de la ŝablono "Urbo de Germanio" (urbo de) kaj de ties uzo]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Kategorionomoj "geografiaĵo DE aŭ EN lando"|Kategorionomoj "geografiaĵo DE aŭ EN lando" (do ekz. "Lagoj de Svislando" aŭ "Lagoj en Svislando")]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Ŝablono:Informkesto administra unuo|Ŝablono:Informkesto administra unuo]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Centrigo de bildosubskriboj|Centrigo de bildosubskriboj]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Diferenco inter "dum" kaj "en"|Diferenco inter "dum" kaj "en"]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Kategorio "sindromoj"|Kategorio "sindromoj"]] === Pliaj, unuopaj temoj laŭ jaroj: === {{Div col|cols = 4}} <small> * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2007|'''arkivo 2007''']] kun temoj ** Kategoriaj alidirektiloj ** Landaj ŝablonoj ** Ŝablono:KategorioGeografioLaŭLando ** Azova maro kaj Nigra maro ** Ĉu du apudaj adjektivoj en nomo? ** Mapo de Eŭropo ** Administranto ** Helpalvoko por germana vikipedio ** Informkesto por artikoloj * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2008|'''arkivo 2008''']] kun temoj ** Ŝablono:KategorioMontaroEnLando ** forviŝo de malplena kategorio ** "Ŝablono:Ligo el bildo" ** Naskiĝjaro kaj aĝo ** flagoj svg ** Binet ** Valdorfa pedagogio ** ebla nova portalo (pri psikologio) ** Ŝablono:Plurtone ** Vlaggen ** Informoj sur bildaj paĝoj ** diskutejo... ** Nekonscia tajpado ** Wikipedija:Hornjoserbšćina ** Plibeligo de informkestoj ** Skandinavistiko kaj Nederlandistiko ** Granda Nordia Milito ** Situo sur mapo Moldavio ** Les Halles (Parizo) *** Marko sur bildo ** Neris ** Ĉu vi ne volas/pretas kandidati kiel administranto? ** Pariza Regiono * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2009|'''arkivo 2009''']] kun temoj ** Resonkorpo ** Zoo de Londono ** Valo Owens ** Helpo bezonata ** Kato sur varmega ladotegmento ** Korono ** Okulvitra strigo ** Metropoliteno ** Kolonaj ordoj ** Homaj respondecoj ** Ĉapulteko ** Bertha Benz Memorial Route ** Vikifontaro * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2010|'''arkivo 2010''']] kun temoj ** Timo Boll ** Dosiero:Navaro-dum-1037.png ** Avatar: The Last Airbender ** Na'via lingvo ** Kriaj koloroj ** Laura Chinchilla ** Ĝermoj ** olimpika tabelo ** Ĉu vi ne volas fariĝi administranto? ** Administraj rajtoj ** Tarator ** Bonan resaniĝon! ** Peto ** Kotdivuara Esperanto-Asocio ** Vulkanologio ** Informkesto pro blazonoj? ** Helpopeto ** Translation request ** Navigilo2 ** Forigitaj kategorioj ** Saluton, sorry to bother you ** Heiner Keupp ** Ĝemelaj urboj ** Futbala mondĉampionado ** Internacia Junulara Kongreso ** Aldono de kodo ** Puĉo ** Provlegado ** Uzantobloko kaj lingva demando ** Ŝablono:Informkesto televida kanalo ** Monunuoj ** Defio ** "Rekuperi" ** "Por deletigi?" ** Alinomado de artikoloj pri gubernioj de Japanio ** "Anekti" * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2011|'''arkivo 2011''']] kun temoj ** Stivardoj ** mw:Template:Languages ** SVG-Flagoj ** Leysin ** Ŭ kaj v ** Rufa kaj Ruĝa haro ** 2011 Board Elections ** artikolo "Tutmondiĝo" ** VIAF 47453644 *** Nurembergo, la 10-an de septembro 2011 ** Anstataŭo de la ŝablono projekto per la ŝablono projektoj ** Statuto de la Eŭropa Sistemo de Centraj Bankoj kaj de la Eŭropa Centra Banko ** Distrikta reformo en Meklenburgio-Antaŭpomerio ** Tonalta lingvo ** Helle Thorning-Schmidt ** Oŭrenso ** Ŝablono:Informkesto sciencisto ** Vikipedio:Proponoj por elstaraj artikoloj ** Grandurbo * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2012|'''arkivo 2012''']] kun temoj ** Kuujjuaq (Kebekio) ** Schwarzbach (Majno) ** Litovaj personaj nomoj ** Robert ** Esperanto-Asocio de Rumanio ** Cite web ** Ŝablono:Informkesto kanada provinco-teritorio ** Kanada konfederacio ** Kiel alinomigi ĝin? ** Listo de Meksikaj ŝtatoj ** Ŝablono:Flageto ** Ŝablono:Priskribo ** Gemeinsame Normdatei (GND) ** Berlin-Lichtenberg kaj rilataj artikoloj ** Ekzekut(iv)o? ** Forigita dosiero ** Usona problemo ** Sebastian Giovinco ** Forbaro ** Malgranda problemo ** Provincnomoj ** Petr Tomasovsky kontraŭregule forigis tutan sekcion *** refaktorigita *** Forbaro ** Afiksoj en Esperanto ** Signifoplena kaj ne ekspresiva ** Cleopatra Stratan ** Article translation/collaboration request ** Pavel Stratan ** en la aŭ dum? ** Ŝablono "el" ** Ŝablono:El ** Subpaĝoj ** Foto ** Birdoj ** Tradukpeto ** Hans Georg Link ** Sinagogo ** Ŝablono:Informkesto germania komunumo ** A380 ** Bildoj pri Tibor ** Fuŝado de artikoloj en la germana vikipedio ** "Vadmaro (ĝenerale)" estis alidirektita al "Flusejo" * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2013|'''arkivo 2013''']] kun temoj ** Vikipedia diskuto:Ĉefpaĝo ** Top Gear ** Flago de Ĝibutio ** Ruĝaj ligiloj ** Mondoñedo ** Esperanto-movado en Vigo ** Inkludigado de balotpaĝo pri elstarigo ** Citŝablonoj *** Misfunkcio *** Parametroj en citŝablonoj ** Diskuto:Alpakao ** Diskuto pri neliberaj dosieroj ** licenco pri foto ** Hungaroj ** Kukuhorloĝo ** Artikolo Sudorienta Kvartalo de Essen ** Ŝablono:Informkesto nuklea centralo ** Trepanado ** Artikolotitoloj pri provincoj de Italio ** Pri diskuto:Titoloj de artikoloj ** Ŝablono:Informkesto lingva familio ** Scorpions ** 2012-W37 ** Forigitaj bildoj ** Star Trek oficistoj ** Justa uzo ** Aleksandro Galkin ** Gaviedoj ** Skalo de Mercalli ** Forigitaj dosieroj en Komunejo ** Alinomigado kaj forigado de alidirektiloj ** Uzanto:毛澤東的智障孫子毛新宇‎ ** Ŝablono:Bildo de la Tago2/208 ** Hispana literaturo de la Klerismo ** Germana Muzika Arkivo ** Plena informo pri justa uzo ** Unue belan kristnaskon ** diskuto pri pedofilio ** Voĉdono pri forigo de la Portalo Pedofilio * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2014|'''arkivo 2014''']] kun temoj ** Kalumnio kontraŭ la administranto DidiWeidmann fare de uzanto Pangea – ĉu forbari? ** Paroleraro ** Nomoj de meksikaj komunumoj ** Pangea plu misatentas la admonojn kaj atakas ** Landnoma interkonsento ĉe la Aŭstruja Popola Partio ** Ŝablono:Distrikto Cuxhaven ** Kion vi pretus fari por portalo pedofilio? ** Realŝuto de viaj bildoj al Komunejo ** Averto ** Georg Sauerwein‎‎ ** Amasa alinomigado ** Re:Rebonvenon ** Ĉefkatedralo ** Ektopia gravedeco ** Esperantaj prefiksoj en la germana vikipedio ** San Pedro ** Svisa instituto de esplorado pri eksterlando ** Neliberaj dosieroj ** Jenő Kuncz ** Santo Domingo Petapa ** Absurda batalo kun KuboF ** Ŝablono:El ** Amt Schenkenländchen‎‎ ** Ŝablono:Citaĵo el la reto ** Por ADLS ** Dankon pro la novaj kategorioj pri sportoj ** Kirko ** Katedralo de Brno ** Modulo:Portalo/bildoj/alternativaj nomoj‎‎ ** Kontakto ** Tekstaj librokovriloj ** po ** Eraro/ĝisdatigo Amri Wandel ** Pri resumo ** Weyhusen ** Tahirih ** Kemia ŝablono ** Liv and Maddie ** Kirko ** Big Hero 6 (film) ** Preĝejo Sankta Marteno (Laives) * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2015|'''arkivo 2015''']] kun temoj ** Paulo Casaca ** Tradukpeto por meta-vikio ** Subpaĝo de uzanto ** Eraro "zoologia ĝardeno">"bestoscienco" ** Tonlingvo ** Malŝalto de la x-sistemo ** Graflando/duklando ** Frank Christoph Schnitzler ** Vestfalia Paco ** Termina problemo ** Deletion request ** Jonas Marx ** Lingvoj de okcidenta Afriko ** Kotafonua lingvo ** Nudbrankuloj ** Du kategorioj pri unu tempo / redirektiloj al kategorioj ** Ŝablono <nowiki>{{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Baden-Virtembergo|081260020}}}}</nowiki> ** Fotoj pri teatraĵoj de Anton Ĉeĥov kaj Pavel Ŝumilov ** Artikolo de la semajno ** <nowiki>{{Lang-en}}</nowiki> en Encyclopedia of Judaism‎‎ ** Ĉu kunigi? ** Mario Puzo ** Fermo de proponoj por elstaraj artikoloj ** Helpaj ŝablonoj ** Investitura kontroverso ** Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj ... ** Chantal Gacond ** Reinfeld en Latvio ** Francaj arondismentoj kaj kantonoj ** Turingio ** Ans (Belgio)‎ ** Artikoloj pri la provincoj de Belgio kaj pri ties municipoj ** Henegovio * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2016|'''arkivo 2016''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2017|'''arkivo 2017''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2018|'''arkivo 2018''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2019|'''arkivo 2019''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2020|'''arkivo 2020''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2021|'''arkivo 2021''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2022|'''arkivo 2022''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2023|'''arkivo 2023''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2024|'''arkivo 2024''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2025|'''arkivo 2025''']] </small> {{Div col end}} <br/> <div style="background-color: #f0f8ff; border: 1px solid #808000; padding: 5px; {{kesta ombro}}">'''{{centre|[[2026]]}}'''</div> == [[Rayan Hamda Barhoumi]] == Dear colleague, as far as I could understand, after discussion at [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj#Rayan_Hamda_Barhoumi]] you kept this article in Vikipedio arguing that the articles about this person also exist on several other languages. However, since then all other articles about this guy have been deleted as self-promotion. At present the article in esperanto is the only one that prevents me, as administrator of Commons, from deleting the photographs of Barhoumi. That's why I would like to ask if you are willing to reconsider your August decision. [[Uzanto:Андрей Романенко|Андрей Романенко]] ([[Uzanto-Diskuto:Андрей Романенко|diskuto]]) 20:22, 2 jan. 2026 (UTC) :{{re|Андрей Романенко}} Priviet and Sveiks, Andrej. The fact that in august 2025 there were texts about him in catalan and portuguese was not the only argument for keeping the text (far from being an important argument, because his work seems not at all related to the catalan and portuguese culture). Of course we can reconsider our decision of August and can reopen the case, though I fear that my colleagues won't be very amused that the soup will be heatened again. But I don't understand why the photographs in Commons would have to be deleted anyway: if there is any licence problem, files anyway are deleted very straightforward, and here I can't see any licence problem - just that the description of being "an outstanding professional photo" can be seen as bragging. I just saw that you or anyone has anyway deleted the three files. If so, the [[:commons:Category:Rayan Hamda Barhoumi|category]] should also be removed. Is there a documented discussion about the deletion? I doubt so, because I looked up the three files when you wrote some houres ago and didn't see anything. Well, the headshot in the infobox is of no big importance in the Esperanto wikipedia. No need to upload a local file. I'm just astonished about the urge of (speedy) deleting all three file from commons. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:34, 3 jan. 2026 (UTC) == [[Rayan Hamda Barhoumi]] == Saluton ThomasPusch, Dankon pro konservi la artikolon en Esperanto pri Rayan Hamda Barhoumi. La artikolo jam enhavas bazajn informojn pri lia agado kiel aktoro, muzikisto kaj kreinto de Jackrabbit. Tamen, kelkaj informoj povas esti aldonitaj aŭ plibonigitaj, ekzemple: detaloj pri liaj interpretaj influoj (Vee Boonyasak, Jon Bernthal, Charlie Cox), kaj aliaj faktoj rilataj al lia verko kaj artistnomo. Por faciligi la aktualigon, jen ĉiuj fidindaj fontoj disponeblaj por uzado: https://filmdaily.co/indie-film/indie-filmmakers/rayan-hamda-barhoumi-building-a-universe-from-instinct-and-intensity/ https://www.indieactivity.com/rayan-hamda-barhoumi-creator-and-aspiring-actor-of-jackrabbit/ https://www.issuewire.com/rayan-hamda-barhoumi-the-french-actor-and-musician-behind-the-indie-series-jackrabbit-1835820131084785 https://lytcheess.fr/ https://www.imdb.com/name/nm15961728/ Uzante ĉi tiujn fontojn, la artikolo en Esperanto povus esti ĝisdatigita laŭ faktoj kaj referencoj. Krome, eblas konsideri la kreon de artikolo en la franca. Ĉu vi povus helpi rekte aŭ konsili pri la plej taŭga maniero por fari tion? Dankon pro via tempo kaj helpo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-40212|&#126;2026-40212]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-40212|diskuto]]) 23:58, 2 jan. 2026 (UTC) == Artikolo de la monato == Saluton. Strange aperis kiel Artikolo de la monato [[Pingvenoj]] kaj tuj poste [[Nazia Germanio]]. Mi ne bone komprenas kiel funkcias tiuj elektoj, sed mi gapas pri kelkaj detaloj: Unue dum unu monato ĉiu kiu venos al Vikipedio vidos unue la svastikon, kiu por multaj estas tikla bildo, se ne eĉ kontraŭleĝa. Mi ne kontraŭas la elekton de la artikolo, sed la bildo povus esti mapo aŭ io alia. Ĉiuokaze mi scivolas kiel kaj kiu ŝanĝis la unuan elekton post monatoj sen klara elekto. Due mi gapas ke jam estas elektitaj la artikoloj por la tuta jaro, en kiuj aperas ankaŭ Hitlero kaj grava batalo de Nazia Germanio, plus pluraj politikaj entoj elirintaj el iama Sovetunio. Estas suspektinda tiu elektado. Ĝenerale ne estas tre gravaj artikoloj inter la dekduo, escepte [[Nazia Germanio]] kaj [[Adolfo Hitlero]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:32, 3 jan. 2026 (UTC) :Dankon pri la atentigo. Mi ĵus rigardis, kaj respondis tuj en [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo]], ĉar necesas rapide ekhavi vastan bazon de interkonsento. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:52, 3 jan. 2026 (UTC) == Finnlando == Mi provis skribi pri [[sveda lingvo en Finnlando]] pli neŭtrale ol en 2022. Mi ankaŭ riparis unu eraron, kiun faris Moldur. La deviga sveda estas diversa afero en diversaj partoj de Finnlando. La loĝantoj parolas normale la anglan kun la svedaj vizitantoj, se ili estas. Ekzemple en [[Ostrobotnio]] la svedan oni instruas por reala neceso. En lernejoj de la kamparaj malriĉaj arbaraj komunumoj en orienta Finnlando la instruo de la sveda estas tute simbola - ĝi ne produktas lingvoscion tiel multe kiel en mia hejmurbo Jyväskylä. La instruistoj scias, ke verŝajne la lernantoj en la labora nek pensia aĝo neniam necesos la svedan lingvon. Estas malfacile lerni svedan en loko, kie la svedan oni parolas nur en lekcioj lerneje. Tial la instruistoj ne postulas altan nivelon. Estas klare, ke tia estas diversa afero ol instruo de la sveda ekzemple en Vaasa kaj Jakobstad. -- aldonis, sen subskribo, uzanto de konto [[uzanto:Urpola|Urpola]] je 19:11, 3 jan. 2026 (UTC) :Mi provos ene de la venonta semajno rigardi tien... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:45, 3 jan. 2026 (UTC) Ekzistas du tipoj de la deviga sveda, kaj por la tipoj estas apartaj instruistoj, kvankam ili kaj la Sveda Popola Partio de Finnlando ne asertas tion. La funkcia deviga sveda estas en tiaj dulingvaj lokoj kiel [[Jakobstad]], [[Vasa]], [[Raseborg]] kaj [[Loviisa]] farata deviga instruo de la sveda. Gxia celo estas sama kiel estas celo de la deviga finna por svedlingvaj finnlandanoj: la celo estas instrui la alian enlandan lingvon al lernantoj, kiuj necesas tiun lingvoscion. Alia tipo de la deviga sveda estas ekzemple en [[Pirkanmaa]], [[Meza Finnlando]], [[Savonio]], [[Kainuu]] kaj [[Finna Laponio]] instruata simbola deviga sveda, kies cxefcelo estas alia. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:33, 5 jan. 2026 (UTC) Ŝajnas, ke el la plej multaj altlernejoj la deviga sveda lingvo malaperos ene de 20 jaroj, kaj parte ĝi jam nun estas for, ĉar al enmigrintoj oni donas esceptojn. Tiuj esceptoj starigas la demandon, ke se enmigrinto povas funkcii en Finnlando sen la sveda, kial do finnlandano ne povus. En la baza lernejo kaj en la gimnazio la devigo verŝajne restos dum 30–40 jaroj, sed en la plej granda parto de la lando ĝi fariĝos ĉiam pli simbola. Ĝi produktas ĉiam malpli kaj malpli da reala lingvokapablo, sed ĝi ne malaperos baldaŭ. Por la Sveda Popola Partio ĝi estas memvaloro, kaj la partio kapablas konservi ĝin kiel formalan lernobjekton, eĉ se ĝi ne kapablas haltigi la malkreskon de ĝia efikeco. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 11:11, 5 jan. 2026 (UTC) [[:fi:Peter Albäck]]: La viro klarigis, ke la svedaj parolantoj de Uusimaa kaj Ostrobotnio estas malsamaj grupoj - la svedaj parolantoj de Ostrobotnio, male al Uusimaa, estas sufiĉe klare grupo, kiu diferencas de la finnaj parolantoj laŭ kulturo kaj nacia karaktero. Li diris, ke tio estas sufiĉe klara, sed ĝi estas tabuo. Mi demandis, kiel ĝi malkaŝiĝas. Li respondis, ke ĝi devenas de la konduto de la loĝantaro. -- notis, sen subskribo, [[Uzanto:Urpola|Urpola]] je 7 jan. 2026 Mi trovis en rubujo la libron ''[[Antero Vipunen]]''. El tiu libro mi unuafoje eksciis pri la volapuko kaj lernis la esperanton. Longe mi konis [[Yrjö Karilas]] nur kiel skribanto de Pikkujättiläinen kaj Antero Vipunen. Kiam mi eksciis pri lia aliaj meritoj, mi komencis miri pri tio, kial li estas do malmulte konata. Iam mi interrete legis, kial estas do. -- notis, sen subskribo, [[Uzanto:Urpola|Urpola]] je 9 jan. 2026 == Kiu estas kristano? == Mi aldonis al la paĝo [[bapto]] mencion, ke iuj ne-kristanaj grupoj havas ankaŭ bapton. Ekzemple astestantoj de Jehovo kaj mormonoj. Vi asertis, ke malbone skribita tiel, ĉar ili estas kristanaj grupoj. Laŭ mia scio ili ne estas tiaj, ĉar ili ne apogas la sankta triecon. Vi asertis, ke tamen ili estas kristanaj. Laŭ la finna Vikipedio estas postulo por tio, ke iu grupo estas kristana, tio, ke ĝi apogas la sanktan triecan kondicion. Ĉu temas laŭ vi pri tio, ke Finnlando ne estas do sekulara ol ekzemple Litovio, Svedio kaj Germanio kaj tial en Finnlando ankoraŭ oni taksas, ke grupo, kiu ne apogas la triecon, ne estas kristana? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 17:57, 6 jan. 2026 (UTC) :Eblas fortege pridubi la hipotezon ke ''ĉiu kredanto aŭ religia grupo kiu ne apogas la sanktan triecon (=triunuon) ne estus kristana''. Mi nun ne havas multan tempon por profunde enplonĝi meditadon pri tio, kaj supozeble ankaŭ ne konvinkas subtenanton de la hipotezo ke ekzemple [[PIV]] havas tute simplan difinon de [[kristanismo]], nome "[https://vortaro.net/#kristano_kdc religio, bazita sur la evangelioj]". Sed pri la teologia koncepto de [[triunuo]] aŭ trieco almenaŭ konatas ke historie estis la fortega movado [[arianismo]], nome "parto de la [[unitariismo|unitariisma]] aŭ '''kontraŭtrinitarisma branĉo de [[kristanismo]]''' (do parto de tiu branĉo de kristanismo kiu forte kontraŭbatalis ĉiun kredon je [[triunuo]]) kiu floris ekde la [[4-a jarcento]] ĝis pli-malpli la [[8-a jarcento]]." Bone, oni povus blufe kredi ke ekde la 2-a jarmilo, do ekde la jaro 1000, validus la dogmo "kristanoj ĉiuj apogas la sanktan triunuon", sed simpla rigardo al la teksto kaj kristanisma movado [[unitariismo]], nome "'''tiu branĉo de la kristanismo''' kiu, male al la trinitatismo, '''ne akceptas la dogmon pri triunuo''' kaj kelkaj unitariismaj eklezioj tute neas la rolon de dogmo en religio" montas ke subtenantoj la kristanaj eklezioj de [[unitariismo]] daŭre fortas en la 21-a jarcento, do en la 3-a jarmilo. Alia historia branĉo de kristanismo cetere estis la [[adoptismo]], kiu ankaŭ forte kontraŭis koncepton de triunuo. Sume: NE, kredo de triunuo ne necesas por esti nomata "kristano". Tio entute ne konsiderante pruvon laŭ kiu "astestantoj de Jehovo kaj mormonoj" estus kristanaj grupiĝoj. Sed jam la vasta kristanisma movado [[unitariismo]] sufiĉas por malvalidigi la hipotezon. La esperantistaj farintoj de PIV efektive saĝe elektis sian tre koncizan kaj tre simplan difinon!! --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:29, 6 jan. 2026 (UTC) ==Forigo de dosiero== Bonvolu forigi la artikolon kiun mi alŝutis dufoje: [[:Dosiero:Triumfa enirado de la Imperiestro Konstancio la 2-a en Romo, 356 p.K..png]]. Mi anticipe dankas vin.[[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 21:12, 8 jan. 2026 (UTC) {{re|Claudio Pistilli}} Principe eblas senprobleme forigi duoblan dosieron, kiun mi en unua paŝo faris, notinte "duobla kopio de Triumfa enirado de la Imperiestro Konstancio la 2-a en Romo.png - forigo laŭ peto de l'alŝutanto". Sed tiam mi konstatis ke la restinta dosiero estas anglalingva, dum la forigita estis esperantlingva. En kazo de tiu elekto, teno de la esperantlingva versio prefereblas, ĉar kiun utilon havus la angla lingvo, kiu ne estas oficiala en tiu ĉi vikipedio kaj ankaŭ ne estis en la Romia Imperio de jaro 356? Do mi ŝanĝis la du dosierojn, forigis la anglan kaj tenis la esperantigitan. Ĉiukaze nun ne plu estas duoblaj bildoj. Tamen kiel lasta demando restas al mi la dubo: kie en la paĝo de retejo "X" vi vidis ke la dosiero estas liberigita laŭ krea komunaĵo 1.0 ???? Povas esti ke estas indiko sed mi ne trovis ĝin... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:37, 8 jan. 2026 (UTC) == persona nomo Adolf == Adolf estis tre ofta vira nomo en Germanio, sed post kiam Germanio perdis 2-a Mondmiliton sub la influo de Adolf Hitler, la populareco de la nomo en Germanio malpliiĝis signife. Ekzemple, [[Kustaa Vilkuna]], post pasigado de tempo en Germanio dum kelkaj jaroj post la milito, skribis ke unu el la ŝanĝoj en germanaj personaj nomoj estas ke ekzistas neniuj knabetoj nomitaj Adolf. :Estas multaj pliaj nomoj kiuj en [[Germanlingvio]] iĝis malmodaj dum la 20-a jarcento. Sed Adolf, eĉ en knabeta formo "Adi", certe ekde 1944-45 estas la nomo kiu vekus plej da plendoj ĉe aliaj samlingvanoj ke estas krimo nomi knabon laŭ tiu persona nomo, pri kiu ĉiu ekde almenaŭ 1933 aŭtomate pensas pri Hitler: kiel povus esti signo de bonaj sentoj por sia ido nomi sian infanon laŭ freneziĝanta radikalega amasmurdisto?? Mi ne scias pri nomaj statistikoj de antaŭ 1945 aŭ antaŭ 1915, sed mi supozas ke la nomo Adolf ankaŭ antaŭe ne estis ofta, nur ke ĝi almenaŭ ĝis 1915 ne havis ofendan kromsignifon. La lasta "normala" nomportanto, pri kiu mi scias estis Adolf Dassler (1900-1978, "Adi Dasler"), fondinto de ŝufabrikejo el kiu fontos la firmao [[Adidas]], Adi-das(ler). Kompare la knabaj nomoj Heinrich aŭ Henrik, Hendrik, Henry kiel en [[Heinrich Himmler]] aŭ Josef, Jo, Sepp aŭ malnovece Joseph kiel en [[Joseph Goebbels]] estis tiom oftaj ĉe knaboj tiam laŭ mia supozo, ke la ligiĝo aŭdinte la personan nomon aŭtomate pensi pri la krima amasmurdinto ne tiom funkcias. Sincere dirite mi eĉ ne parkeras la personajn nomojn de la lastaj du militkrimuloj - laŭ mia memoro ili nur estas krimuloj "Himmler" kaj "Goebbels" (same ankaŭ "Göring", "Mengele" ktp). --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:52, 12 jan. 2026 (UTC) Mi ridas por mi mem. Lerneje ni havis instruiston Yrjö Varjanne. Unu el miaj samklasanoj diris, ke li kunligis manojn kun Yrjö Varjanne (se vi volas vidi bildon pri li, vidu: https://www.sjl.fi/paikalliset/7809780) kaj post tio lia mano odoris kiel vomajxo do, ke li devis iri necesejen kaj lavi siajn manojn. Poste mia samklasano ridis pri tio, ke mi kredis tiun rakonton. == Re:Naskis v naskiĝis == Saluton kaj bonan kaj sukcesan novan jaron. Tiu kontrolo de "n." ne devus esti tro malfacila. Kvankam mi komprenas vian zorgon pri la encicklopedio, en ĉi tiu kazo mi taksas vin tro pesimisma. Mi povos elŝuti kopion de la encicklopedio el https://dumps.wikimedia.org/eowiki/ kaj trovi ĉiujn paĝojn kun la erara antataŭigo. Simple donu al mi tempon, ĉar eĉ en la ceteraj Vikimediaj projektoj mi ne tro aktivas lastatempe pro manko da tempo pro mia laboro. Mi lastatempe pli aktivas en Vikidatumoj kiam mi eĉ aldonas etikedojn en Esperanto, precipe pri Sud-Aziaj temoj, kiel kutime. Ĝis baldaŭ.—<span style="font-family:Kristen ITC, serif;margin:0 .3em">[[user:super nabla|super n∇bl∇]]</span>([[user talk:super nabla|🪰 msg]]) 00:17, 16 jan. 2026 (UTC) :Mi tute konsentas kun la frazo «<span style="color:darkgreen;">la misoj nun estis dum plenaj preskaŭ 3 jaroj, unu aŭ du monatoj pli aŭ malpli apenaŭ faros diferencon</span>». Mi ĉiokaze klopodu solvi kiel eble plej baldaŭ.—<span style="font-family:Kristen ITC, serif;margin:0 .3em">[[user:super nabla|super n∇bl∇]]</span>([[user talk:super nabla|🪰 msg]]) 00:20, 16 jan. 2026 (UTC) ::{{re|super nabla}} Vi havos tempon. Dankon ke vi tiom fulmrapide reagis! Mi tro pigris kontroli vian aktivecon en '''ĉiuj''' projektoj, ĉar ĉiukaze gravas ke vi entute vidas mian peton (kiun vi ankaŭ povus vidi se vi tute pasive ensalutinte legas Vikipedion - kio jes estas tute nobla uzo de la projekto, neniu postulas ke oni kontinue devus redakti paĝojn). Ĉaŭ kaj ankaŭ al vi sukcesan novan jaron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:27, 16 jan. 2026 (UTC) :::Mi kontrolis ĉiujn uzojn de [[Ŝablono:Diskreta mallongigo]] kaj mi nur trovis ĉi tiun ununuran eraron: [[speciala:diff/9306934]]. :::Ankaŭ kontrolinte mian agadon dum la tago kiam mi modifis la paĝon "[[16-a de marto]]" (vi trovis la eraron tie), mi nur povas vidi tiun ununuran misan kontribuon, kium vi jam korektis. Jen la ligilo: [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/Super_nabla&target=Super+nabla&dir=prev&offset=20230319112527 ligilo]. Do mi kredas, ke ĉio bonas nun.—<span style="font-family:Kristen ITC, serif;margin:0 .3em">[[user:super nabla|super n∇bl∇]]</span>([[user talk:super nabla|🪰 msg]]) 19:51, 8 feb. 2026 (UTC) ::::Dankon al vi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:04, 8 feb. 2026 (UTC) == Pentti Hirvonen == Kiam mi estis blokita, mi skribis pri Pentti Hirvonen tie: [[Rääkkylä]]. Cxu lau vi oni devas preni la tekston for? :Mi dirus ke la ĝisnunaj tri frazoj pri la lokulo P. Hirvonen estis jam multo (neniu alia pasinta aŭ nuna lokulo menciiĝas), kaj la obsedeta fokusiĝo pri kontraŭknaloj povus facile kaŭzi ke oni entute forstrekus la pli grandan malseriozan ĉapitron (ĉiukaze la aldonoj kaj forigoj antaŭe iris tien-reen). Sed plaĉis al mi la interna ligilo al vikidatumoj, kiun pensis eniri Taylor, kaj mi el tie ankoraŭ vidigis la vivdatojn: [[d:Q5477226|Pentti Hirvonen]] (1826-1878). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:42, 17 jan. 2026 (UTC) Mi demandis, cxu la [[Sveda Popola Partio de Finnlando]], speciale ostrobotnia, igxis pli kolera en kazoj, kie oni malapogas la devigan svedan. Spertulo pri la finna politiko jesis - gxi kolerigxas pri tiaj asertoj pli facile kiel antauxe kaj la ostrobotnia grupo estas pli radikala ol la suda grupo. La parlamentanoj ne plu povas malapogi la devon sen malamo de la tiu partio, speciale la ostrobotnianoj. Sed mi ne aldonas mencion pri tio. Mi ne havas fontojn. por tio Mi aldonis fontojn pri aliaj aferoj en la artikolo [[Sveda lingvo en Finnlando]]. -- [[User:Urpola]] 2026-01-17T20:34:22 == Invitation: Bring Feminism and Folklore to your wiki == [[dosiero:Fnf as 2023 logo.jpg|dekstra|50px]] En februaro kaj marto: kampanjo [[:m:Feminism_and_Folklore_2026|<big>inismo kaj folkloro 2026</big>]] == Forigendaĵo 2026-01 == Saluton ... akumuliĝis forigendaĵo: [[:Kategorio:Tujforigendaj_artikoloj]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:31, 19 jan. 2026 (UTC) :{{farite|parte farite}} 31 malplenaj, do neuzataj kategorioj forigitaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:14, 20 jan. 2026 (UTC) == Recenzo == @[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] Bonvolu revizii ĉi tiun paĝon [[Susovan Sonu Roy]], ili metas krucvikian spam-etikedon denove kaj denove. Ĉi tiu temo havas iom da rimarkindaĵo, antaŭ kelkaj tagoj ĝi estis konservita en la germana Vikipedio. Ankaŭ mi iom plibonigis ĉi tiun artikolon. [[Uzanto:Traniala|Traniala]] ([[Uzanto-Diskuto:Traniala|diskuto]]) 10:29, 20 jan. 2026 (UTC) : Malbona konduto: :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciala%C4%B5o:Protokolo&page=Susovan+Sonu+Roy protokolo] [fakte...] :* [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q117305113&action=history Q117305113] [vidu supre: "ili metas krucvikian spam-etikedon denove kaj denove"] :* [[:m:Special:CentralAuth/সামীৰা]] (unuaga konto) :* [[:m:Special:CentralAuth/Jujucio]] (kreinto kaj globale forbarita gantopupumulo) :* [[:en:Wikipedia:Sockpuppet_investigations/Blogs19/Archive]] (tre agresema gantopupumulo, ĉefe pri "Susovan Sonu Roy") :* [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Articles_for_deletion/Susovan_Roy&diff=prev&oldid=1268941185 Wikipedia:Articles_for_deletion/Susovan_Roy] sabota fermo de forigpropono kiel "ne forigita" :* [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/Arkivo/2023/Marto#Susovan_Sonu_Roy]] (jam unufoje forigita) :* veras ke unu forigpropono estis forĵetita: [[:de:Wikipedia:L%C3%B6schkandidaten/4._Januar_2026#Susovan_Sonu_Roy_(bleibt)]] :* -> {{por}} forigo de la artikolo [[Susovan Sonu Roy]] de ĉi tiu vikio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:30, 21 jan. 2026 (UTC) ::En la germanlingva diskuto la menciindeco de la temo estis diskutita, sed ne la neŭtraleco de la artikolo, kiu ŝajnas pli suspektinda al mi. Laŭ mia impreso ĝi estas forigenda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:52, 21 jan. 2026 (UTC) :::Mi komprenas viajn argumentojn kaj ankaŭ origine dividis ilin en la unua voĉdono pri forigo de la tiam nematura teksto. Sed kvankam estas tute en ordo diskuti ĉu unufoja forigo validas por ĉiam, aŭ ĉu bonas forigi tekston pro tio ke unu uzanto pasintece agis malbone, mi nun vidas ke la esperanta teksto nun lingve estas en tute bona kvalito, mi ankaŭ ne plu dubas pro la ekstervikipediaj referencoj, ke la homo vere ekzistas, kaj se uzanto daŭre malbonkondutas, la reago estus forbari tiun uzantn, ne pro tiu agado venĝe buĉi la tekston pri kiu la malbonulo interesiĝis. Mi pro la teksto atentiĝis pri tekstoj kiel [[Haora]], [[Guvahati]] kaj [[Kolkato]], pri kanaloj [[Star Jalsha]] kaj [[Zee Bangla]] ktp, mi ĝojas ke estas iom da okazo povi kaj devi plibonigi iujn tekston pri orienta Barato, kaj mi scius ke se mi voĉdonas por venĝa forigo de la esperanta teksto pri la eble duaranga aktoro, teksto kiu nun restos en la germanlingva vikipedio, ke tiam aliaj esperantaj tekstoj pri orienta Barato jam iĝos orfoj aŭ preskaŭ-orfoj, simple ĉar pri tiu regiono estas tre malmultaj esperantaj tekstoj. Mi sinceras: mi ne volas ankoraŭ investi horojn en tiun temaron kaj volas laŭeble malmultan adagon, por ne malfermi novajn teknikajn problemojn. Sed samkiel la germanoj nun juĝis por teno de sia teksto, kun eksplicita noto ke transvikia forigoj de aliaj tekstoj sekve de spamado de unu aŭ iuj uzantoj ne estas valida kialo por buĉado de artikolo, mi same ankaŭ pledus lasi tiun temon, kiu en la nuna formo ne estas danĝera por la esperantlingva vikipedio... Do mi voĉdonas {{kontraŭ|kontraŭ}} refoja forigo, sed kiel mi skribis ne volas ankoraŭ investi multajn horojn en la temon kaj ne protestos se mi havos la malplimultan opinion ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:41, 21 jan. 2026 (UTC) == Pro-drop -lingvo == Cxu estus bone krei artikolon [[pro-drop -lingvo]]? Mi lernis tiun termon en Chat GPT. En tiuj lingvoj oni normale ne devas uzi la personpronominojn de la unua kaj la dua persono kiel subjektoj, cxar la verbomorfo sole rakontas la subjekton. ''Lauri Hakulinen'' skribis en la 1950-aj aux en la 1960-aj jaroj pri la afero, ke oni kvazau dufoje diras saman. Kiel ''minä kaivan'' (mi fosas), kvankam ankaux jam nur ''kaivan'' signifas la saman. Oni povus diri ''minä kaivaa'' (''kaivaa'' estas la neuxtrala formo, formo de la triapersono singulare). Hakulinen skribis, ke kompreneble ekzistus eventuale agi kiel ekzemple nuntempe en la sveda: la verbmorfo estus sama kun la cxiuj subjektoj. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:38, 22 jan. 2026 (UTC) :Chat GPT ĉiukaze ne estas serioza referenco. Se vi volas ekverki, havu bonajn ekstervikipediajn referencojn, kaj plej bone alilingvajn vikipediajn artikolojn, kiuj jam kelkajn semajnojn aŭ monatojn ekzistas kaj ne estas forigitaj intertempe en tiuj vikipedioj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:44, 22 jan. 2026 (UTC) :Mia antaŭa artikolo pri deviga sveda instruado estis kritikita pri la temo. Nun kiam la mensa sanproblemo iom malpliiĝis, mi skribis pri ĝi pli neŭtrale. Esperantistoj estas iagrade grupo, kiu pripensas la statuson de lingvoj, do eble estus bone, ke la Esperanta Vikipedio havu informojn pri tiu stranga politika afero. Sed eble indus dividi la artikolon pri la sveda lingvo en Finnlando en du artikolojn, unu el kiuj diskutus la formon de la sveda en Finnlando ĝenerale, lingve, kaj la alia pri deviga sveda instruado. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 20:49, 22 jan. 2026 (UTC) Laux Chat GPT mi pravas en tiu takso, ke [[Anna-Maja Henriksson]] kaj [[Mikaela Nylander]] apogas la trudsvedan je diversaj motivoj: Anna-Maja Henriksson estas forta finn-sveda naciisto kaj Nylander svedlingva finnino, kiu asertas, ke por svedlingvanoj estus malfacile vivi en Finnlando sen la deviga sveda por finnlingvuloj. Henriksson estas ostrobotnia kaj Nylander uusimaaana. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 21:07, 22 jan. 2026 (UTC) Ĉu estas bone, ke en la artikolo [[Markus-setä]] estas ligilo pri tiu anglanlingva video? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 21:07, 22 jan. 2026 (UTC) Laŭ Chat GPT, mi pravas, ke la instruado de la sveda al finnaj parolantoj konsistas el du malsamaj lernejaj fakoj, sed la instruistoj de RKP kaj la sveda ne mencias tion: Ekzistas ia deviga sveda instruado, kies celo estas doni al finnlingvaj parolantoj, kiuj bezonas la svedan (ekz. [[Jakobstad]], [[Vaasa]], [[Loviisa]], [[Raseborg]]) svedan kapablon kaj kiu korespondas al la deviga finna instruado en svedlingvaj lernejoj. Kaj aliflanke ekzistas deviga sveda instruado aliloke en Finnlando, kies celo estas nur efektivigi la mem-servantan lingvopolitikan programon de RKP, kaj la lingvokapabloj, kiujn tiu instruado produktas (kaj kiuj kutime ne estas bonaj), estas nur flanka afero. Sed nun mi devos sindeteni de skribi pri la temo en la Esperanta Vikipedio estonte. Mi skribas pamfleton pri la temo, sed la pamfleto ne apartenas al Vikipedio. == Pikku Kakkonen == Ĉu en la artikolo [[Pikku Kakkonen]] povu esti ekstera ligilo al tio: https://www.youtube.com/watch?v=0O8OvJ73s2M. Vidu la tri unuajn minutojn. Se vi vidis, rakontu. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 18:01, 23 jan. 2026 (UTC) == Sveda lingvo en Finnlando == Mi skribis al spertulo pri la finna lingvopolitiko: "La lastaj spuroj de pedagogiaj pravigoj por deviga sveda lingvo, kiaj estis prezentitaj antaŭ iom da dek jaroj kaj sufiĉe multe antaŭ tridek jaroj, jam tute malaperis kaj ĝi estas nur simbola kaj oni jam ne provas silentigi kritikon per kontraŭkritiko sed per agresema akuzado kaj insultado, laux kio la malapogantoj estas faŝismaj kaj rasistoj kontraux la finnlandaj svedlingvanoj." Respondo al mi: "Ĝuste. La nuna deviga sveda lingvo tute transiris en la simbolan kaj politikan sferon, kaj ĝia legitimigo jam ne baziĝas sur iuj lernaj aŭ pedagogiaj celoj. La finnlingvanaj baz- kaj mezlernejanoj lernas la svedan ecx pli malmulte ol en viaj lernejaj jaroj, sed la apogantoj de la deviga sveda ne plu taksas tion kiel probleme. La apogantoj de la deviga sveda ne plu provas aferece diskuti pri la afero kun la malapogantoj sed nur asertas, ke la malapogantoj estas rasistoj kaj fasistoj." [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:18, 26 jan. 2026 (UTC) :La apogantoj ne plu zorgas pri tio, kiom la lernejanoj kaj sxtudantoj lernas la svedan, sed por ili estas grava simbolo, ke la lernejanoj kaj sxtudantoj iom la svedan lernas ecx simbole. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:29, 26 jan. 2026 (UTC) Cxu vi taksas, ke mi ne estas vandalo sed tio ne sxangxigas tion, ke mi estas problema uzanto? Kaj nun mi havas la lastan eblon montri, ke mi povas aktive partopreni al la farado de la esperanta Vikipedio? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 13:35, 27 jan. 2026 (UTC) :Nu, vi pasintece tre ĝene vandalis, kaj sendube estas iuj (ekzemple uzanto Surfo), kiuj ne facile forgesas la pasinton. Tiun neforgesemon pri pasintaj misfaroj vi nur povas renkonti per aparte singarda, modela kaj konstruema agado nun, kaj esperi ke iam ankaŭ la skeptikuloj komprenos ke pasinteco ne egalas al nuntempo. Sed se homo (Taylor 49) klare esprimas ke tiu ne volas ricevi mesaĝojn de vi, ĉar tiu ne opinias la lingvopolitikon de najbara lando Finnlando sia fokusa temo, tiam "singarda kaj konstruema agado" de vi estas centprocente respekti tiun klaran esprimon kaj vere '''tute''' ne meti notojn al ties diskutpaĝo. Mi ne esprimus min tiom draste kiel Taylor: por mi la kultura politiko de Finnlando same interesas kiel tiu de la 192 aliaj membraj ŝtatoj de UN. Mi havas finnlingvajn kaj svedlingvajn finnlandajn amikojn kaj la temo ne estas tute fremda al mi. Sed ankaŭ mi havas ankaŭ aliajn temajn fokusojn en vikipedio kaj sentas mankon de tempo por iuj vikipediaj konstruejoj - do ankaŭ mi ne detale reagos al ĉiu temeto, kvankam mi iam legos ĉiujn notojn. Do por mi estas bone, se vi sen vandalismo kaj sen troigita obsedo pri iuj malseriozaj temoj konstrueme redaktos vikipedion kaj evitos estontajn forbarojn de iu nova konto, ke vi faros viajn redaktojn laŭeble laŭ ĉiuj vikipediaj normoj, do kun intervikia ligiĝo (por tio necesas ke vi ne estas forbarita en vikidatumoj), kun normalaj esperantaj supersignoj, ne iuj x-kodoj, kaj normalaj teknikaj skribaĵoj, normalaj eksteraj ligiloj, normalaj uzoj de informkestoj kaj navigiloj, kaj senca uzo de ekstervikip4ediaj referencoj - simple ĉio kion mi deziras ankaŭ de ĉiu alia uzanto kiu jam pli ol du semajnojn umas en Vikipedio kaj jam ne plu estas tute nematura ekkomencanto. Ĉar daŭre ripari tion kion vi ekredaktus malmature estus tro por ĉiu alia uzanto. Jes, vi nun havas eblecon montri, ke mi povas aktive partopreni al la farado de la esperanta Vikipedio, kaj facile povas esti ke tio estas la lasta ŝanco. Saĝe uzu tiun ŝancon, ĉar klaras ke estas multaj homoj en Vikipedio kiuj ekstreme bone memoras la agojn de antaŭaj monatoj kaj jaroj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:54, 27 jan. 2026 (UTC) ::Cxu vi taksas, ke en la artikolo [[Yrjö]] ne estas bone pli prezice rakonti fono de la mencio? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 16:52, 27 jan. 2026 (UTC) :::La "fono de la mencio" estas, ke Yrjö estas nacilingva, pli ekzakte finnlingva variaĵo de la nomo "Georgo". Punkto. Kun referenco, laŭ mia persona juĝo estas tolereble aldoni viajn du frazojn ''"Slange ĝi fine de la 20-a jarcento ekhavis negativan [[konotacio]]n: la vorto yrjö signifas [[vomaĵo]]n. Tiun signifon supozeble peris la onomatopoa aŭ deskriptiva fonetika prononco de la vorto"'' kun referenco, kiel estas nun. Sed oni povus same ankaŭ formeti la slangan kromsignifon - kiu ŝajne inter la esperantistoj pli forte interesas kaj amuzas vin ol iun alian. Sed bone, du frazoj ne tute komence de la teksto kun referenco estas en ordo. Laŭ mi ne necesas ankoraŭ multon maĉi en tiu teksto: principe oni lasu ĝin trankvile, ne plu redaktu ĝin. Se vi volas, faru tekston pri [[Georg Zacharias Forsman]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:09, 27 jan. 2026 (UTC) :# ''Pyhä Georgios kääntyisi haudassaan, jos tietäisi, mihin tarkoitukseen nimeänsä on jo vuosikymmeniä käytetty. Kun suomalainen yrjöää, hän oksentaa'' (https://yle.fi/a/3-8413804). ::Sankta Georgo turnus sin en sia tombo, se li scius, en kiu celo lian nomon oni jam jardekojn uzis lian nomon. Kiam finno georgas, li vomas. ::::Libro de [[Kaisa Häkkinen]] mencias, ke nomi vomajxon "yrjö" verŝajne devenas de la priskriba prononco de la vorto. ::::[[Yrjö Sakari Yrjö-Koskinen]] [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:14, 27 jan. 2026 (UTC) ::::: Jes, fakte: Georg Zacharias Forsman identas al [[Yrjö Sakari Yrjö-Koskinen]]. Tiam alidirektilo estas bona helpo, ĉar ruĝa ligilo donus falsan impreson ke teksto pri la temo ankoraŭ mankus. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:39, 1 feb. 2026 (UTC) ::::::Laŭ Kimmo Kiljunen, la flagkonflikto inter Indonezio kaj Monako povus esti solvita tre elegante per lasado de Monako cedi: ĝi povus revenigi sian malnovan diamant-ornamitan flagon. Tio estus vere originala kaj memorinda. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 00:03, 6 feb. 2026 (UTC) :::https://eo.wiktionary.org/wiki/Yrjö https://eo.wiktionary.org/wiki/yrjötä :En la finna Vikipedio mi demandis, cxu estas bone difini Sibelius kiel finn-svedo - li heredigxis el finnlingvanoj, kiuj sxangxigis la lingvon. Iu respondis, ke supozeble oni povas difini do - multaj svedlingvanoj en Finnlando heredigxas el finnlingvanoj, speciale en [[Uusimaa]] kaj cxar oni ne nuntempe oficiale difinas tiun pozicion aliel ol laux la lingvo, oni povus uzi la vorton finn-svedo pri Sibelius. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:13, 27 jan. 2026 (UTC) "Ĉu oni devus forigi la porfinnlingvanan devon lerni la svedan el lernejoj estis tra jardekoj unu el la plej malfacilaj demandoj en la politiko de Finnlando." Tio estas kerna mencio en la artikolo [[Sveda lingvo en Finnlando]] en la sekcio "Deviga instruo de la sveda". [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:32, 1 feb. 2026 (UTC) Eble estas pli bone por homoj kiel mi rezigni esperon. Forigi la devigan svedan lingvon estas kiel revenigi Karelion - ekzistis unu ŝanco por tio komence de la 1990-aj jaroj, sed tiu sola ŝanco estis malŝparita. Tamen, vidu ankaŭ [[sveda lingvo en Finnlando]] == MediaWiki:Linkshere == La paĝo [[MediaWiki:Linkshere]] bezonas redakton. Rompita ligilo al ekstera servo estas forigenda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:43, 1 feb. 2026 (UTC) {{re|Taylor 49|Tlustulimu|LiMr}} Ŝajnas ke tiu temo ankoraŭ ne traktiĝis. Mi vidis pri antaŭa adapto en decembro 2017, diskutita [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo/2017/12#Ripari_ligilon|ĉi tie]]. Kaj evidente, la ligilo al ekstera servo estas nun rompita. Sed simple forigi ĝin, ne anstataŭigi ĝin per pli bona ligilo, havas grandan riskon esti fuŝa ago. Ĉu iu havas bonan ideon, kion eblus rekomendi en la situacio? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:00, 7 feb. 2026 (UTC) : Risko de "fuŝa ago" forestas. Mi rekomendas simple formeti ĝin: <pre> La jenaj paĝoj ligas al '''[[:$1]]''': Eksteraj iloj: [https://linkcount.toolforge.org/?project=eo.wikipedia.org&page={{urlencode:{{{1|$1}}}}} kvanto da ligiloj], [https://templatecount.toolforge.org/index.php?lang=eo&namespace={{NAMESPACENUMBER:{{{1|$1}}}}}&name={{PAGENAMEE:{{{1|$1}}}}} kvanto da transkluzivigoj] </pre> : [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:32, 8 feb. 2026 (UTC) La paĝo/servo evidente misfunkcias. Mi devas simple viŝi la enhavon, ne konante la sekvojn, sed faras tion laŭ la rekomendo de Taylor, ĉar ne fari ion ankaŭ estus malbone. Raportu kiam vi rimarkos nedeziratajn flankefikojn. Eblas ĉiam ĉion malfari... --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:15, 8 feb. 2026 (UTC) Nenio fuŝiĝis ĝismorte, tamen la servo [[MediaWiki:Linkshere]] povus esti iomete pli utila kun la enhavo proponita supre. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:34, 10 feb. 2026 (UTC) Do tiel ĉi? Bv. rekontroli kaj konfirmeti. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:38, 10 feb. 2026 (UTC) : Estis ERARO, lingvokodo estu "eo", ne "en". [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:49, 10 feb. 2026 (UTC) Do nun, ĉu? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:55, 10 feb. 2026 (UTC) : {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:56, 10 feb. 2026 (UTC) == [[Rita Süssmuth]] == Hazarde mi vidis, mi eĉ ne scias ĉu vi jam rimarkis, ke hodiaŭ mortis la germana politikistino [[Rita Süssmuth]]. Mi nur volis enigi la mortoinformon en ŝian artikolon kaj rimarkis ke teksto pri ŝi ankoraŭ tute ne estis. Do, kvankam nur restis al mi malmultaj momentoj da Vikipedio umado, mi sekve komencis artikolan ĝermeton. Sed ĝi vere estas tro malplena. Ĉu mi povas peti vin almenaŭ duobligi la frazojn de 2 al 4 kaj ŝanĝi la ĝermeton al deca ĝermo?? Salutas [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 22:01, 1 feb. 2026 (UTC) :Mi nur nun venas al tiu temo, kaj konstatas ke intertempe jam vi sukcesis "ŝanĝi la ĝermeton al deca ĝermo". Do mi nur iomete aldonetas pri la infanaĝo, aldonas ligilon pri la ministerio 1985-1988, kaj krome lasas la biografion tiom nepreciza kiel vi faris, ĉar evidente aldoni detale, kiam ekzakte ŝi translokiĝis de kiu urbeto en Vestfalio al sekva, kaj kiam sekvis kiu docenta posteno al alia, ne aldonus signifan plusvaloron al ne-eŭropa aŭ ne-vestfalia esperantlingva leganto. Do mi pardonpetas mian malfruan aliĝon al tiu paĝo, kaj dankas pro la kreo de la teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:40, 8 feb. 2026 (UTC) == [[muzeo Henryk Jan Dominiak pri miniatura profesia arto en Tychy]] == Hallo Thomas, ich habe gesehen, dass Du den Schnelllöschantrag von Johannnes89 entfernt hast. Ist Dir bewusst, dass es sich dabei um ein LTA-Projekt handelt? [[:wikidata:Q48851673]] existierte bis mitte Dezember in 106 Sprachversionen + plwikivoyage. Die Konten, die den Artikel hier im wesentlichen erstellt und bearbeitet haben, sind global geschlossen. Der Artikel wird vermutlich den Benutzer wieder anlocken. Möchtest Du diesen Artikel wirklich im Projekt behalten? Viele Grüße [[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 00:25, 5 feb. 2026 (UTC) :Darüber hinaus möchte ich Dich auch informieren, dass in Kürze der Großteil der Fotos auf Commons gelöscht wird. Es beginnt mit Uploads der Sockenpuppen, die bereits gesperrt sind. Gemäß der policy zu WMF-Bans sollte dieser Artikel hier eigentlich auch verschwinden, die Konten [[User:Krzysiek2224]] und [[User:Kwarcoaa12311111]] sind als LTA-Socken bereits seit Dezember global geschlossen. [[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 14:25, 5 feb. 2026 (UTC) ::{{re|NDG}} Der Artikel ist auf Esperanto sauber geschrieben, enthält keine Sprachfehler oder Murks gemäß der Wikipedia-Syntax, und ist stilistisch insgesamt untadelig. Wenn er automatisch übersetzt wurde, war das eine außergewöhnlich gute Computer-Übersetzung, die meisten Artikel, die hier auf den Index der möglicherweise zu löschenden Artikel gelangen, haben ein unvergleichlich schlechteres Niveau. Es kann ja sein, dass die Menschen, die diese Ex-Konten benutzt haben, keine Computer-Übersetzung herangezogen haben, sondern z.B. einen Esperanto-Autor in Tychy um die qualifizierte manuelle Übersetzung gebeten haben. Es gibt relativ viele Esperanto-Sprecher in Polen, diejenigen davon die in Wikipedia mitarbeiten, haben in der Regel Spezialinteressen und haben keine Lust, die grundlegenden Artikel über Städte auf ein gutes Niveau zu heben oder zu halten, es ist etwas nervig, wenn dann nationalistische Polen feststellen dass deutsche, litauische oder ukrainische Wikipedianer die Arbeit über polnische Städte auf Esperanto übernehmen und in Diskussionen ein Tenor rüberkommt wie "diese Leute haben uns gerade eben 1939 genügend Leid angetan, da ist es ganz gut dass sie 2026 Wiedergutmachung leisten" (so etwas killt natürlich den letzten Funken Mitarbeitsbereitschaft). Aber es gibt keinen Anlass, einen sauber geschriebenen Artikel zu löschen, nur weil dieselben Konten noch 105 andere Sprachversionen geschrieben haben, die vielleicht sprachlich minderwertig waren oder zumindest allein die Zahl an Sprachversionen "hochverdächtig" ist. Ich habe keine Ahnung, wer hinter [[User:Krzysiek2224]] und [[User:Kwarcoaa12311111]] stecken könnte, und ich kann nicht genügend Walisisch, Kroatisch oder Polnisch, um die Qualität dieser Sprachversionen zu beurteilen (ich spreche fließend Litauisch und kann daher die lettische Version verstehen, aber ob dort Grammatikfehler versteckt sind oder wie der Sprachstil ist, kann ich ebenso nicht beurteilen). Aber in der Esperanto-Version gibt es höchstens kleinere Verbesserungsmöglichkeiten, einzelne lateinische Wörter durch normale Esperanto-Wörter zu ersetzen, und ich persönlich würde auf das Hugo Boss-Emblem als "Kunst" verzichten und auf den Luftwaffenoffiziersdolch unten. Aber das sind Kleinigkeiten. Es ist möglich, einen Antrag auf Löschung eines an sich guten Artikels allein aus Solidarität zu "WMF-Bans" zu stellen, aber ich habe den Grund für mich nicht als hinreichend schwerwiegend empfunden, das jetzt selbst anzuleiern. Ich weiß natürlich nicht, ob ein Verbleib des Themas auf Esperanto, Walisisch, Kroatisch, Lettisch und Polnisch "den Benutzer wieder anlocken" wird - aber ich denke, wenn der Artikel in den Sprachen sauber geschrieben ist (ich hätte den Verdacht, dass die Autoren muttersprachlich Polen sind, daher hätte ich Zweifel an der Qualität des walisischen Artikels, aber das müssen die Walisen entscheiden), stört er eigentlich keinen. Er preist wohl nichts großmäulig an, was gar nicht wirklich existiert, und ist für mich nicht als Fake-News zu erkennen... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:57, 6 feb. 2026 (UTC) :::Es gibt nicht "die Autoren", es gibt eine einzige [[:en:User:Wikinger|Person]], die das über Jahre hinweg gemacht hat. Magst Du aktuelle Beispiele des Wirkens? [https://sw.wikipedia.org/wiki/Maalum:Michango/Siegen_Heilen] [https://de.wikipedia.org/wiki/Benutzer:Knergy/Tansania-Troll] [https://muddyb255.wordpress.com/2025/06/22/a-cry-for-help-and-a-timely-rescue-on-swahili-wikipedia/] Diese Person lässt nichts übersetzen. [[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 17:08, 6 feb. 2026 (UTC) == Ceditaj areoj == Cxu vi taksas, ke neniom da sameco havis movigo de la germanoj kaj finnoj de ceditaj areoj? Mi legis en [[Otavan iso tietosanakirja]], ke en aro de la milionaj rifuĝintoj ktp. en la mondo la movopopolo de Finnlando (finne ''siirtoväki'') estas tiel en speciala pozicio, ke gxi ne perdis ecx parte siajn civitanajn rajtojn kaj por gxi oni faris aktiva pormovopopolan politikon. Mi skribis en tio en la artikolo [[fi:siirtoväki]] kaj demandis en la finnvikipedia babilejo, cxu la movigo de la germanoj el la ceditaj areoj de Germanio havis samajn trajtojn kiel la movigo de la germanoj el la orientaj areoj. Unu uzanto skribis, ke al lia menso ekstaris jxus tiu demando, kiam li legis mian redakton en la artikolo kaj la komparoj inter de tiuj aferoj oni ne multe faris sed radie iu, laux lia memoro ''Pirkko Sallinen-Gimpl'' komparis ilin kaj diris, ke la aferoj estis samtipaj kaj tiaj, ke la logxantaro de la ceditaj areoj konservis siajn tutajn civitanajn rajtojn. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 14:16, 6 feb. 2026 (UTC) Vidu [[Grandlago de interna Finnlando]]. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 13:18, 7 feb. 2026 (UTC) == Yrjö == Vidu denove [[Yrjö]] [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:45, 17 feb. 2026 (UTC) Finna spertulo pri la trans-homoj diris, ke tio estas vere, ke en Usono oni uzas la longecon de etendita peniso unu colo kiel kritero, cxu oni povas difini infanon kiel knabo. Kaj aliel kirurgo fortrancxas la penison, metas gxin al rubujo kaj igxas la infanon al knabino. Mi pensis: cxu tio estas vere se nur urbana legendo? Sed tiu spertulino diris, ke estas vere. https://eo.wiktionary.org/wiki/hihhuli Oni diras, ke Finnlando estas lando malriĉa je naturaj rimedoj. Ĉu tio estas vera? Akvo estas multe pli valora natura rimedo ol oro, arĝento kaj nafto == [[:Kategorio:Komunumoj de Provinco Mantova]] == Saluton. Mi vidis ke vi hieraŭ komencis adapti kaj ampleksigi la tiam grandparte senesperajn tekstojn en la kategorio "Komunumoj de Provinco Mantova" al espereble finaj kontentigaj artikolaj ĝermoj. La laboro ĝis nun nur trione aŭ kvarone estas farita. Mi enkroĉiĝis kaj ĉe iuj tekstoj, komencinte komence de la alfabeto, kompletigis la informkestojn, ĉar en tiuj paĝoj vikidatumaro estas manka. Tio konsiderindas subteno al via laboro: nur atentu ke vi ne akcidente viŝas iujn el miaj ĵusaj redaktoj, kiam vi plulaboros! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:03, 21 feb. 2026 (UTC) ==Uzado de artikolaj diskutpaĝoj pri ruĝaj ligiloj== Propono sur diskutpaĝo ĉiam estas demando al la komunumo, "Ĉu estas interkonsento pri ĉi tio?" Lastatempe vi faras multajn proponojn nigrigi unuopajn ruĝajn ligilojn laŭ argumento, ke dum x jaroj neniu volis fari artikolon, aŭ simile. Sed la demando, ĉu estas interkonsento ke la manko de intereso por fari artikolon estas kialo por nigrigi ligilon, jam estas respondita nee ĉe [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo#Ruĝaj kaj bluaj ligiloj]]. Mi taksas ke la ripeta farado de jam respondita demando estas malhelpa por la funkciado de la vikipedia komunumo kaj impresas, kvazaŭ vi volas trudi neinterkonsentitan regulon al Vikipedio. Mi esperas ke vi ĉesos ĝin. Eble konfuzis vin tio, ke estas interkonsento por nigrigi certajn ligilojn - precipe tiujn, pri kies temoj oni ne povus verki vikipedian artikolon eĉ se oni volus. Eble vi supozis ke tio pravigas amasan nigrigadon kian vi antaŭe faradis. Sed simple ne estas multaj ligiloj en Vikipedio, pri kiuj interesato ne povus verki artikolon. Kaj eble vi demandas, "Kion do mi estus devinta fari, laŭ vi?". Jen. Vi ĉiam estus povinta, kaj teorie ankoraŭ povas, bonorde proponi vian principon. Ion tian: :::::<small>"Mi komprenas ke aliaj vikipedioj kaj pluraj anoj de la Esperanta vikipedio uzas ruĝajn ligilojn por indiki temojn, pri kiuj oni povus verki artikolon. Mi ankaŭ komprenas ke iuj ruĝaj ligiloj aŭtomate fariĝas bluaj ligiloj kiam la koncerna artikolo kreiĝas. Tamen mi pensas ke estus pli bone uzi ruĝecon kiel kontrolilon, por scii ke oni mistajpis la celon de la ligilo. :::::Jen estas kialoj por pensi ke ne multe utilas indiki temojn, pri kiuj oni povus verki artikolojn: _______. Jen estas kialoj por pensi ke ne multe utilas havi aŭtomatajn ligilojn al novaj artikoloj: ______. Jen estas kialoj por pensi, ke mistajp-kontrolilo por ligiloj utilas pli: ______. Jen estas kialoj por pensi, ke la ekzisto de tro multaj ruĝaj ligiloj malpliigas ilian utilon kiel mistajp-kontrolilo: _______. Kaj jen estas kialoj por pensi, ke simila plibonigo de la kontrolado de mistajpoj ne eblas alimaniere: _______. Ĉu do estas interkonsento ne plu uzi ligilojn por aliaj temoj, ol tiuj kiuj jam havas artikolon aŭ antaŭvideble baldaŭ havos?"</small> Se vi estus farinta tian proponon en ĝenerala diskutejo, kaj multaj vikipediistoj estus respondintaj, kaj preskaŭ ĉiuj respondoj estus favoraj, esperinde ĉiuj respektus tion kiel interkonsenton de la Esperanta vikipedio. Vi povus fari la provon se vi volus. Aŭ vi povus ŝpari al vi ĝenon kaj akcepti ke ligiloj estas kontribuoj al Vikipedio, kiuj al vi persone ne utilas, sed kiujn vi ne tial rajtas detrui. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:19, 23 feb. 2026 (UTC) ::Por malhelpi la kontribuadon de enhavo al vikipedio, oni devas havi interkonsenton, ke la enhavo estas problema. Ĉu io en tiu principo estas malklara aŭ malprava laŭ vi? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:57, 6 mar. 2026 (UTC) == Lestadianismo / kontraukoncipo == Ĉu la artikolo pri lestadianismo kaj kontraukoncipo nun estas neuxtrala? -- [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 16:11, 23 feb. 2026 (UTC) En 2007, kuracisto prezentis deklaron pri mi al la oficejo de deviga militservo, kiu legis ion similan al: La persono havas severan epilepsion, pro kiu li estas traktata en la Centra Hospitalo de Centra Finnlando. Li ankaŭ ricevis diagnozon de la sindromo de Asperger. Do ne estas tute realisme, ke li povus plenumi militservon. Pro ĉi tiu kialo, mi kredas, ke li devus esti sendevigita de militservo. -- [[Uzanto:Urpola|Urpola]] == "Ŝablono:Tradukita" -> "Ŝablono:Trad" == Mi reaktivigis la diagnozajn katojn en [[Ŝablono:Tradukita]]. Tamen ĉi-foje eblas eviti ilin per transŝalto al la nova [[Ŝablono:Trad]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:09, 28 feb. 2026 (UTC) :La nova {{ŝ|trad}} je supraĵa rigardo aspektas bona. Mi nur ŝatus ĝenerale havi unu plian artikolon en la frazero «...teksto el la artikolo "ekzemplo" en '''la''' angla vikipedio», sed tio estas certe kosmetikaĵo. Mi vere esperas ke fine de la testado elvenos stabila solvo - dankon pro la penoj! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:36, 28 feb. 2026 (UTC) :: {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:43, 28 feb. 2026 (UTC) ::: Ĝuste tiel, dankon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 28 feb. 2026 (UTC) == Genetikaĵoj == Tion diris ankaux sveda historispertulo, ke estis en Finnlando kaj la svedparolanta normala popolo, kies plejo estis ankaux genetike sveda kaj la svedparolanta nobelaro, el kies plejo estis posteuloj de lingvosxangitaj finnoj. Sed alia klarigis, ke grandparte de la svedlingva normala popolo en [[Origina Finnlando]] kaj [[Uusimaa]] estas genetikeb finna.[[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 09:23, 1 mar. 2026 (UTC) == Forigendaĵo 2026-03 == Saluton ... akumuliĝis forigendaĵo: [[:Kategorio:Tujforigendaj_artikoloj]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:15, 4 mar. 2026 (UTC) == Uusimaa == Cxu estu ankaux en esperanto diversaj du artikoloj pri tiuj temoj: * https://en.wikipedia.org/wiki/Uusimaa_Province * https://en.wikipedia.org/wiki/Uusimaa Mi provas finigi la pensadon pri la deviga sveda. Mi faros tamen plu unu redakton en [[Sveda lingvo en Finnlando]] Klasike oni diras, ke la svedia sveda kaj la finnlanda sveda estas kiel la brita angla kaj la usona angla. Pri vere granda parto tio certe estas tute realisme dirita. La gramatiko estas preskaŭ sama, same kiel en la kazo de la brita kaj usona angla. En la vortaro estas inter la svedia kaj finnlanda sveda iomete pli diversecoj ol inter la brita kaj usona angla. En la prononco la diverseco estas klare pli granda ol en la skribaĵo, sed ĉar la diverseco estas precipe en la intonacio, ĝi ne multe malhelpas la komprenon inter la du lingvaj variantoj - same kiel en la kazo de la brita kaj usona angla. Tamen en la finnlanda sveda mankas aspiro de k, p kaj t. En vere multaj kazoj ekzistas anstataŭ tia longa k, p aux t, kiuj estas tipaj al la finna - tia eco estas fremda al la svedia sveda, sed normale ĝi ne malhelpas la komprenon. La diferencoj inter la finnlanda kaj svedia sveda peris kaj la influo de la finna kaj tio, ke ne aranĝis ĉiuj samaj ŝangxoj kiel en la svedia sveda. En la finnlanda sveda mankas tonaleco - normale en la sveda la vortoj axel (ŝultro) kaj aksel (akŝo) diferencas kun si aliaj laŭ la melodio, sed en la finnlanda sveda ne estas tiu diferenco. Esceptoj estas iuj vere arkaiaj finn-svedaj dialektoj en kamparo de la svedparolanta Ostrobotnio - ili povas esti malfacilaj kompreni por la svedoj kaj eĉ por la aliaj svedlingvaj finnlandanoj. Ekzemple en la dialekto de Närpes ekzistas tri gramatikaj kazoj kiel en la germana. Tian dialekton uzas ekzemple Ida Asplund en iuj el siaj kantoj. La alanda sveda estas kompromiso inter la finnlanda sveda kaj la svedia sveda. En Svedio oni iam humure uzas pri la finnlanda sveda la vorton muminspråk (muminlingvo). Tiu esprimo iĝis, kiam en Svedio televide aperis serio pri mumintroloj, kie la svedlingvaj voĉaktoroj estis finnlandanoj kaj tial parolis finnlandan svedan. La svedaj rigardantoj komprenis la grandan plejon el la parolado de Mumin-figuroj sed miris pri ilia stranga prononco. En norda Svedio la sveda en finnpleja areo kiel Haaparanta kaj Komunumo Övertorneå havas iom da samajn trajtojn kiel la finnlanda sveda. --urpola je 2026-03-08 == Elkorajn dankojn == Mi volas esprimi mian feliĉon scii ke ekzistas homoj kiuj vere kontribuas kun Esperanto kaj Esperanta Vikipedio. Mi verdire sentas mian koron eksplodi pro la amo kiun mi verkas artikolojn ĉi tie kaj pri la apogo de veraj sinceraj batalantoj tiel kiel vi. Ricevu fortan ĉirkaŭbrakon pro ĉiuj viaj klopodoj. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 23:27, 4 mar. 2026 (UTC) : {{s}}. Estas pena laboro detektive spuri bonan argumentadon por ĉiuj fotoj pri kiuj povas ekesti duboj, sed jes estas la ideo ne simple tujforĵeti ĉion se oni ne jam kontentas pri la kvanto kaj kvalito de la argumentado, sed sencas alvoki laŭeble en tiuj kazoj plibonigi la kvanton kaj kvaliton de la argumentado - se tio eblas, kompreneble, alikaze forigo ankaŭ estas akceptebla. Vi vidis, ke mi hodiaŭ traktis la dosierojn 1 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], 2 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], 3 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], 4 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] kaj 5 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] - pri tiuj la argumentado devus esti sufiĉa. Sed mi ne scias ĉu mi morgaŭ ankaŭ sukcesos pri savo de 2 aŭ 3 dosieroj, kaj ne scias ankaŭ kiom da tempo restas, ĝis iu alia administranto eble pli draste forigas ĉiujn ceterajn. Sed forigoj, aparte de dosieroj, ne apartenas al la ŝatataj administraj taskoj. Tial povas esti ke ankoraŭ estas bona ŝanco savi ĉiujn pri kiuj kunskrapeblas sekveblaj informoj pri eldono antaŭ 100 jaroj aŭ morto de konata kreinto plej bone antaŭ 100 jaroj, kaj en EU fakte sufiĉas 70 jaroj post morto... Se vi havas aŭ povas kunskrapi bonan argumentadon pri plia dosiero, nepre faru tion kaj indiku ĝin al mi, tiam mi povas rigardi vian argumentadon kaj povas pli facile forpreni la ŝablonon pri tujforigo ol kiam mi mem devas elfosi ĉiujn detektivajn detalojn... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:50, 4 mar. 2026 (UTC) ==Kontraŭrajtaj dosieroj== [[Dosiero-Diskuto:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Ĉi tie]] vi menciis, ke "malmultaj administrantoj trovas tempon por vere forigi ilin, aŭ pli bone por mem enketi ĉu la argumento pri neceso de forigo konvinkas lin aŭ ŝin, kaj nur forigi kiam li aŭ ŝi estas konvinkita pri la forigo". Pri kio, laŭ vi, vi devas konvinkiĝi? Ĉu manko de pruvo de laŭleĝeco ne estas memevidenta? Aŭ ĉu vi ne komprenas, ke pruvo de laŭleĝeco estas respondeco de la alŝutanto? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:06, 6 mar. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Vi pravas el formala vidpunkto, ke dosiero kun nesufiĉaj informoj povas tuj forpreniĝi. Sed ĉi tie temas parte pri dosieroj, kiuj estas tute utilaj kaj bonordaj en Vikipedio, ĉar signife pli aĝaj ol 100 jaroj, nur ke la alŝutinto ne sukcesis sufiĉe konvinke pruvi tion. Ekzemple la [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]], presita reproduktaĵo de [https://www.posterazzi.com/philip-ii-of-macedon-n-382-336-b-c-king-of-macedon-359-336-b-c-stipple-engraving-english-1807-poster-print-by-granger-collection-item-vargrc0007044/ de nekonata presisto publikigita en 1807] - pluraj kopioj cirkulas en la interreto, ĉiuj estas [[publika havaĵo]] pro la aĝo de la origina reproduktaĵo. Viaj protestoj aspektas kvazaŭ la tujforigo anstataŭ iom-post-ioma revizio kaj tiam forigo punus kaj dolorigus la alŝutinton, sed fakte ĝi domaĝas la projekton kaj ĝenas la forprenantan administranton, se tiu ne investas ĉiam ankoraŭ privatan tempon por serĉi laŭeble bonan anstataŭaĵon. Pri [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] tutsimila bildo ne ekzistus en la komunejo, oni povus anstataŭe meti iun tute alian bildon kiun la forprenanta administranto devas mem elserĉi, sed pri iuj sen bona argumentado forigendaj, sed kun dokumentita pruvo facile teneblaj bildoj ne estas bonaj anstataŭaĵoj, kaj vere la forpreno tute ne sencas SE iu pretas esplori la fonton kaj pretas pruvi ke bildo vere senkonteste estas pli ol 100-jara. Pri bildo de 1807 tio estas nekontestebla. ĈU iu iam havos la tempon fari tion estas la demando, mi nun povis sukcese esplori pri 5 bildoj, eble antaŭe jam pri 1-2, mi eĉ ne havas nottaglibron pri tiuj agoj, kaj ne garantias ĉu mi entute ankoraŭ povos savi 1, 5 aŭ 10 pliajn - tial mi urĝe alvokas al la alŝutinto laŭeble multajn kazojn de malnovaj bildoj mem trovi kaj dokumentigi, ĉar certe la forigo de la aliaj iam okazos. Nur mi konscias se mi nur sukcesas pri kvin sondadoj en unu tago, la alŝutinto eble povas sukcesi pri 10, ne pri ĉiuj en du horoj, tial mi pensas ke laŭvorte "tuj" forigi estus tro hektike. Nur pro tio mi nun ne hektikas. Sed mi tute konsentas kun vi, ke la aliaj dosieroj kiujn vi proponas por tujforigo, estas altgrade dubindaj, kaj garantiite ne ĉiuj estos pruveble pli ol 100-jaraĝaj. Tial mi lasis ilin en la ujo pri ebla "tujforigo", kaj fidas pri tio ke kvankam ĝi estas rubujo ni kutime nur malplenigas la rubujon ĉiun monaton aŭ ĉiujn du. Do vi pravas el formala vidpunkto, sed tiu vidpunkto estas pli detrua ol estas saĝe, kaj vi pravas ankaŭ en parto de la dosieroj tute konkrete - sed sencas tion detale esplori kaj revizii antaŭ forigo, ĉar kvankam oni ankaŭ povas fari tion post forigo, tiam estos multe pli malpraktike fari. Mi certas ke ne estas danĝero pri jura verdikto kontraŭ la esperanta vikipedio se tiuj bildoj ankoraŭ atendas celatan revizion tri aŭ ses tagojn, tri aŭ ses semajnojn - nur gravas ne entute forgesi ilin. Tial fakte vi pravas pri tio marki ilin kiel altgrade dubindaj, pro tio ke vere la dokumentado ĝis nun estas manka, kaj eble eĉ estas pli sobra via propono simple tuj forĵeti ilin kaj ne atenti pri vakuoj kiuj restos en tekstoj - tio kompreneble estas multe pli tempoŝpara ol longe esplori. Sed baze mi estas konvinkita ke nia tasko de vikipediistoj estas peni laŭeble ne tro facile forĵeti materialon de kontribuantoj, se klaras ke la materialo estis bonintence alŝutita/aldonita, kaj la kritiko nur celas formalaĵon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:18, 8 mar. 2026 (UTC) ::Via revizio estas tre bonvena, se vi faros ĝin. Ankaŭ eventuala revizio de la alŝutinto estas bonvena. Sed vi havas multajn eble pli valorajn aferojn por fari, kaj ĝis nun la alŝutinto montris nenian indikon de kunlaboremo, sed rekte mensogis al la vikipedia komunumo aldonante ŝablonojn, pri kies vereco li evidente faris nenian kontrolon. Prenu en konsideron, ke temas pri centoj da dosieroj, kaj eĉ marki ilin por tujforigo estas signifa tempinvesto. Prenu en konsideron ankaŭ, ke la plejparto de la bildoj, eĉ se ili montriĝos laŭleĝaj, ne estas tre utilaj. Ekzemple, ne havas multe da utilo pene savi tiun bildon de Filipo faritan en 1807, kiam oni povus uzi aŭtentike antikvan bildon kiel [[:commons:File:Philip II of Macedon CdM.jpg]]. ::Ĉu vi povas promesi, ke se post racie atendebla tempo (ni diru ekzemple ses semajnoj) se nek vi trovos tempon nek Claudio trovos intereson revizii la dosierojn, vi forigos ankaŭ la nereviziitajn? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:11, 8 mar. 2026 (UTC) :::Absolute jes. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:14, 8 mar. 2026 (UTC) ::::Mi hodiaŭ antaŭtagmeze metis 3 bildojn por forigo je la 10-a horo vespere je grenviĉa tempo, do dum la sekva horo ([[dosiero:Qizil.png|14ra]] [[:dosiero:Anastazio la 1-a (430-518) 1.png|1]], [[dosiero:Qizil.png|14ra]] [[:dosiero:Antikva Romio.png|2]] kaj [[dosiero:Qizil.png|14ra]] [[:dosiero:Batalo de Abrito (251).png|3]]), kaj samtempe dokumentigis [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Zenono kaj Bazilisko.png|unu]] ankoraŭ ne markitan, kiu do povos resti. Supozeble vi jam vidis tion. Se ne: La limhoro jam preskaŭ pasis, tute klaras ke ili estos for post 45 minutoj, se vi volas vi povas ankoraŭ rerigardeti ilin antaŭ ili estos for. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:17, 8 mar. 2026 (UTC) == Finnlanda kaj svedia sveda == [[Uzanto:Moldur]] pravis en tio, ke mi troigis la diferencon inter la finnlanda kaj svedia sveda. Plejparte ili estas preskaŭ kiel la britia kaj usona angla. Sed estas esceptoj en kamparo de svedparolanta Ostrobotnio. Tiun kanton mi ne povas kompreni kvankam mi lernis la devigan svedan: https://www.youtube.com/watch?v=uhNHQe1_r9g. Mia amikino, kies edzo, kiu estis el kamparo de svedparolanta Ostrobotnio, diris, ke en popollernejo (https://eo.wiktionary.org/wiki/folkskola / https://eo.wiktionary.org/wiki/kansakoulu) la unua malfacileco por li estis tio, ke estis malfacile kompreni la instruiston, kiu parolis kiel svedparolanta helsinkano aux turkuano. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-15115-85|&#126;2026-15115-85]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-15115-85|diskuto]]) 15:15, 9 mar. 2026 (UTC) :En hejmdialekto de edzo de mia amikino estas ekzemple tri gramatikaj kazoj. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-15115-85|&#126;2026-15115-85]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-15115-85|diskuto]]) 15:20, 9 mar. 2026 (UTC) La devon oni apogas kaj malapogas nuntempe precipe ideologie: iuj admiras pri gxi sed aliaj spertas mensan angoron kaj senton de nacia humiligo. Antaŭe la devon oni apogis kaj malapogis ankaŭ pedagogie. En la finnlanda publiko la devigeco de la lerneja sveda estas afero, pri kiu diskuto fortigas kaj poste plejparte silentas en cikloj proksimume 15 - 20 jaroj. Diskuto pri gxi estis forta en la unua duono de la 1970-aj jaroj, en la unua duono de la 1990-aj jaroj kaj en la dua duono de la 2000-aj jaroj kaj en la unua duono de la 2010-aj jaroj. En la lastaj jaroj, la tabuo ĉirkaŭ rezisto kontraŭ deviga sveda lingvo kreskis. Kvankam Kuusamo apartenas al la provinco Norda Ostrobotnio, ĝiaj pejzaĝoj kaj la naturo estas verege diversaj ol tipe en Ostrobotnio, kiu estas konata pri ebenaj kampaj pejzaĝoj, malgranda nombro de lagoj kaj en la finnlanda vidpunkto grandaj riveroj, kiu malrapide fluas al Botnia Golfo – tia pejzaĝoj estas en la nunaj oficialaj provincoj Ostrobotnio, Suda Ostrobotnio, Meza Ostrobotnio kaj plejparto el Norda Ostrobotnio. == Vidu == https://eo.wiktionary.org/wiki/saksalainen_y [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:11, 11 mar. 2026 (UTC) Mi diskutis kun finna spertulo pri la lingvoinstruo. Ri diris, ke mi apartenas al la lasta generacio, al kiu la svedan oni parte instruis la svedan pedagogike - la instruado estas nun ecx pli malforta ol en miaj lernejaj tagoj. Krome ri klarigis, ke kvankam la svedinstruo ne ankaux en Jyväskylä ne estas kiel en Vaasa, ne en Jyväskylä la instruo ecx nun estas la malpli bona - en multaj maricxaj komunumoj oriente la sveda estas tute simbola lernfako speciale nun, kiam ne ecx la cxiuj instruistoj de la sveda ne multe konas la svedan kaj ili komprenas la realon kaj la testoj estas facilaj == Yrjö Karilas == Yrjö Karilas/Karlsberg estis ekstreme talenta, multe pli talenta ol liaj pli maljunaj samlernejanoj kaj tiel soifa je scio, ke la scioj instruitaj en la lernejo, kiel ekzemple la finna, la sveda kaj la germana, matematiko, historio, geografio, ktp., ne sufiĉis por li, sed li devis akiri pliajn informojn pri lernejaj fakoj ekster la lernejo. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 12:20, 15 mar. 2026 (UTC) Saluton. Mi parolis kun Jorma Nieminen. Li diris, ke estas vere stranga signifo, ke Jorma estas peniso. Fakte, Jorma estas Jeremia, eminenta israela profeto. En [[Itse valtiaat]] en 2002, kiam Sauli Niinistö anoncis, ke li forigxos el la pozicio de la ministro pri eksteraj aferoj, Lipponen ploris. Erkki Tuomioja ridis. Ben Zyskowicz demandis: "Cxu vin amuzas la doloro de Lipponen?" Tuomioja respondis: "Ho, jes. Doloro de Lipponen produktas por mi multe pli sadisma gxuo." Zyskowicz diris: "Ho Erkki. Vi estas tute malsana." Tuomioja diris: "Eble. Sed do nirvane malsana." --aldonis, sen subskribo, IP-adreso ~2026-16720-35 je 10:48, 17 mar. 2026 <small>- la konto {{uzanto2|Urpola}}, ankoraŭ uzita ĉi-matene en vikivortaro jam estas ŝlosita ĝenerale: 08:19, 17 mar. 2026 uzanto ''Count Count'' ŝanĝis la staton por tutprojekta konto "Uzanto:Urpola@global": ŝlosita kaj malaktivigita (kun noto: Transvikia misuzo - sekve de la plej nova raporto ĉe [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_sysops%2FRequests&diff=30269368&oldid=30268941])</small> == Suĝoŭo (Anhujo) == Estas pluraj veroj, ja via skribo veras, samtempe mia kontraŭa vero jen estas: * Suĝoŭo ne meritas la o-finaĵon, ĉar nek estas provinca sidejo, nek kongresejo de Esperanto, ktp. Nuntempe Ĉinio havas ĉirkaŭ 20 provincajn ĉefurbojn, tiom da estas normala nombro, ili meritas o-finaĵon. Suĝoŭo apartenas al la tria urboklaso kun 300 similaj urboj. Ili ne ricevu o-, ĉar tio estus absurda. --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 14:28, 17 mar. 2026 (UTC) :Vi pravas: Ili '''ne ricevas novajn esperantigojn''' kun o-finaĵoj. Sed se ili jam havas tiun nomon en PIV, Reta Vortaro, la poŝatlaso de 1971, en la verkaro de Ludoviko Zamenhof aŭ de Esperanto-literatura verko milope disvendita el Pekino, tiam jam estas, kaj tiam ne necesas "el vikipedio" korekti vortarojn, atlason kaj nian literaturon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:52, 17 mar. 2026 (UTC) Kial mia uzantonomo Urpola estas blokita? Mi june diris al [[Aarni Virtanen]], kiulogxis en sama [[Kypärämäki|loĝareo]] kaj estis en sama lernejo, ke mi volus esti ''uomo universale''. Li diris, ke interese sed ke tio ne eble plu estas realisme. Ekzistas do multe da scio kaj sciencaj kampoj ktp.. Mi versxajne troigis en la artikolo [[Yrjö Karilas]]. Mia patro diris, ke Aarni supozeble pravas, sed estas ankoraux eble estas mulflanke scianta homo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-17456-00|&#126;2026-17456-00]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-17456-00|diskuto]]) 21:10, 20 mar. 2026 (UTC) :Nun la artikolo [[Sveda lingvo en Finnlando]] inkludas proksimume bonajn sciojn pri la afero. Cxu lau vi gxi estas bona? [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-17456-00|&#126;2026-17456-00]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-17456-00|diskuto]]) 23:08, 20 mar. 2026 (UTC) == Lestadianismo en Finnlando == En la najbareco de mia infana hejmo [[Kypärämäki|ĉi tie]] antaŭe loĝis lestadiisma familio kun 16 infanoj. Mi ne scias, kiun branĉon de la lestadiismo ili apartenis, sed verŝajne konservativajn lestadiistojn, ĉar en Ĵyväskylä estas tiel malmulte da aliaj lestadiistoj. Iu en tiu domo dormis en vestkonservocxambro. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-18014-78|&#126;2026-18014-78]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-18014-78|diskuto]]) 16:06, 22 mar. 2026 (UTC) ==Artikolo de la monato== Saluton. Mi reagis en [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026]], sed la debato tie ĉesis sen rezulto. Mi ne favoras la ripeton per Aŭstrio (kio ĉiuokaze povus reveni junie), kaj proponas anstataŭe [[Graz]], sed ankaŭ estas la aliaj kandidatoj [[Futbalo]], [[Lajsana albatroso]] ktp. en la koncerna paĝo de propono ja aperas Aŭstrio por du monatoj, ĉu tiu estis la fina decido?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:00, 22 mar. 2026 (UTC) :Saluton. En [[Vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj]] estas, inter aliaj, propono por legindigi [[Vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj#Graz|Graz]], kio estas nepra kondiĉo por elekti ĝin kiel sekva Artikolo de la monato post [[Aŭstrio]], ĉio rilate al venonta UK. Ĉar tion oni planis tro urĝe oni ne povos atendi sufiĉan tempon kaj ĉion oni devos fari antaŭ la monatfino. Se vi bonvolas voĉdoni, tio ege helpos. Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:43, 26 mar. 2026 (UTC) ::Mi ĵus konstatis, ke en [[Graz]] oni diris nenion pri la UKo. Do, mi aldonis "En Graz okazos la [[UK 2026|111-a]] [[Universala Kongreso de Esperanto]] (UK) ekde la 1-a ĝis la 8-a de aŭgusto 2026." Ĉu ne indus aldoni tion ankaŭ al la resumo en Artikolo de la Monato? Mi ne scias fari tion. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:29, 1 apr. 2026 (UTC) :::{{re|Kani}} La resumo de la ADLM jam ekde frumatene la 1-an de aprilo tekstas "Graz [grac], gastiganta urbo de la ĉi-jara UK 2026, estas la ĉefurbo de ...". Pri tio pensis Sj1mor. Do la UK estas en plej elstara loko de la resumo, tuj en la unua frazo. Tio elstareco estas bona. La resumon redakti ne estas miraklo: Eblas iri al [[Vikipedio:Artikolo de la monato]], tiam premi la ligilon "04. Aprilo" tie kaj redakti. Sed vi pravas: Sj1mor ne pensis pri tio ankaŭ enplekti la informon en la artikolo "Graz" mem kaj ankaŭ mi kaj ĉiuj aliaj ne jam pensis pri tio. Nun jam ĉio laŭ mi bonas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:10, 2 apr. 2026 (UTC) ::::Stulte mi ne rigardis la komencon. Nu, ĉio en ordo. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:46, 2 apr. 2026 (UTC) == Help == Hello, I need help to improving [[Gazaa genocido|this]] article I recently created. [[Uzanto:جودت|جودت]] ([[Uzanto-Diskuto:جودت|diskuto]]) 18:54, 26 mar. 2026 (UTC) Maljunulo el [[Muurame]] skribis, ke li sugestis, ke bibliotekoj marku, kiuj DVD-oj havas finnajn subtekstojn - li klarigis, ke li pruntis DVD-ojn de la biblioteko kaj havis problemon: "Mi ne komprenas la lingvon de Berlino, Londono kaj Parizo. Mi komprenas nur la finnan kaj iom da sveda. Mi nur iris al bazlernejo kaj faklernejo, ĉi-lasta instruis iom da sveda sed nenian anglan, germanan aŭ francan. Mi pensis, ke la DVD-oj havas finnajn subtekstojn, sed ili ne havis." Iu tiam diris, ke tiuj DVD-oj havas subtekstojn, kiujn oni povus elekti, kaj mi scivolas, ĉu ĉiuj DVD-oj en la biblioteko de Muurame havas finnajn subtekstojn. ==Du notetoj pri stilo== Du atentigetoj, sen rilato unu al la alia: - La unua litero de scienca nomo ĉiam estas majuskla. - Laŭ la nuna stato de [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]], "Esperantigoj de nomoj el kategorioj, ĉe kiuj oni kutime uzas Esperantigojn ankaŭ estas permesataj (eĉ se temas pri nova Esperantigo). Tiaj kategorioj estas ekzemple nomoj de . . . renesancaj humanistoj, kiuj latinigis siajn nomojn" kaj supozeble ankaŭ mezepokaj eŭropaj intelektuloj, kiuj latinigis siajn nomojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:42, 27 mar. 2026 (UTC) ===Kaj tria=== - Denove laŭ [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]], "Majusklaj estu ĉiuj unuaj literoj de propra nomo, escepte de enaj konjunkcioj, prepozicioj kaj artikoloj". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:42, 29 mar. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Pri kio vi ekzakte aludas? En la interna ligilo mi legas multon pri [[personaj nomoj]], de realaj kaj ankaŭ fikciaj personoj. Ke "''Hary poter"'' aŭ ''"Pipi ŝtrumpolonga"'' estus stranga minuskligo de dua vorto de "persona nomo", ne grave ke inventita nomo de fikcia persono, estas ekster diskuto. Krome mi en la ligita paĝo precipe vidas la jenan rekomendon pri plurvortaj verko-titoloj: {{citaĵo|Ĉe plurvortaj verko-titoloj kelkaj kulturoj kutime majuskligas la komencajn literojn de ĉiuj vortoj krom la plej malgrandaj (artikoloj, konjunkcioj ktp.) En Esperanto pli konvenas majuskligi nur la unuan komencliteron: ::'''[[Kredu min, sinjorino!]]''' (kaj ne ''Kredu Min, Sinjorino!'') * Esceptas se la verkotitolo estas fremdlingva, aŭ se esperantlingva verko jam havas plurmajusklan nomon: [...], '''[[Plena Vortaro]]'''}} -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:55, 29 mar. 2026 (UTC) :Mi aludas al [[Diskuto:Universitata Malsanulejo de Gento]], kie vi "toleris" la majusklan titolon nur pro specialaj kialoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:13, 29 mar. 2026 (UTC) Hm, vi scias ke mi lernis Esperanton 13- kaj 14-jara, kaj mi denaske devenas el kulturo germanlingva, kie oni amase majuskligas ĉiun subjekton, simple ĉar en la germana la komenca majusklo estas tio kio en Esperanto estas la o-finaĵo. Mi samtempe lernis Esperanto, la anglan kaj francan, iom pli poste ankaŭ la hispanan kaj italan, kaj komprenis ke ne ĉiuj lingvoj majuskligas ĉiujn subjekton, kaj ankaŭ ne majuskligas ĉiun vorton en titolo. Ankaŭ 13-jarulo tuj komprenas ke estas diferencoj inter la lingvoj: ke anglalingvanoj majuskligas multe pli da vortoj en titoloj ol franc- kaj itallingvanoj, kaj oni konsilis al mi en Esperanto pli kopii la franc- aŭ itallingvan modon ol la angla- aŭ germanlingvan, do aŭtomate majuskligi nur tiujn vortojn kiuj estas komence de frazo aŭ estas personaj nomoj, kaj krome pripensi ĉu estas aparta kialo majuskligi titolon aŭ vorton. Aparta kialo povas esti ke utilas majuskligi unuan vorton de titolo entute, kiel en ''Kredu min, sinjorino!'', aŭ ke oni videble vidas presitan titolon, kie klare estas majusklaj vortoj, kaj ĉiuj konas tiun titolon, kiel ''Plena Ilustrita Vortaro'' aŭ ''Akademio de Esperanto''. Ĉe simplaj vortoj same kiel en titoloj. Do la lingvosento, kiun mi internigis kiel 13-jarulo, diras ke la vorto [[Insula hospitalo]] ĝustas en tiu formo, kaj ke la universitata hospitalo en la flandra urbo Gent fakte havus titolon [[Universitata hospitalo de Gento]] esperante, hôpital universitaire de Gand france kaj Ospedale universitario di Gand itale ... ĝi estus nur unu specifa hospitalo de Gento, kiel la urbocentra hospitalo, la havenokvartala aŭ la pediatria. Mi scias ke angloj, germanoj, kaj influite de ili ankaŭ iuj aliaj ĝermanlingvanoj kiel svedoj kaj nederlandanoj foje iom pli da vortoj majuskligas. Mi scias ke la Balta Maro, Nigra Maro kaj Azova Maro aperas en PIV en tiu formo kaj tial rajtas konsideriĝi "kvazaŭ propra nomo", sed same certas ke mia blanka aŭto aŭ mia nigra pantalono ne aperas en PIV kaj garantiite ne estas personaj nomoj Blanka Aŭto de Thomas kaj Nigra Pantalono de Thomas, sed simple estas iuj objektoj, kaj la diversaj hospitaloj de Gento ankaŭ estus baze nur objektoj (kaj ankaŭ klare ne estas en PIV, aŭ havus longan artikolon en Monato, aŭ estus tutmajuskla libro Universitata Hospitalo de Gento en la UEA-libroservo), ankaŭ se pliaj el ili ricevas esperantan vikipedian titolon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:01, 29 mar. 2026 (UTC) :Laŭ mia kompreno de "propra nomo", kaj ankaŭ mia kompreno de [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]], "Balta Maro", "Universitata Hospitalo de Gento" ktp. estas propraj nomoj ne "kvazaŭ propraj nomoj". Ĉu vi volas diri, ke vi pensas, ke "propra nomo" estas io alia? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:13, 29 mar. 2026 (UTC) :Se laŭ vi ili ne estas propraj nomoj, kial vi majuskligas la unuan vorton? Kaj mi petas vin kontroli skribajn esperantajn fontojn. Laŭ mia memoro mi neniam vidis tian majuskligon (unua vorto jes, sekvaj ne) krom en verktitoloj, nek trovis ĝin en kelkaj fontoj kiujn mi ĵus kontrolis. Mi suspektas ke ĉe via lingvosento aŭ tiu de viaj instruintoj efikis [[:de:Hyperkorrektur|trokorekto]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 00:25, 30 mar. 2026 (UTC) == Forigpeto 3 paĝoj == * [[MediaWiki:Watchdetails]] * [[MediaWiki:Wlhideshowbots]] * [[MediaWiki:Wlhideshowown]] Centra peto forigi ne-plu-aktualan-aĵon: [[phab:T234776]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:02, 30 mar. 2026 (UTC) {{re|Taylor 49}} {{farite}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:55, 30 mar. 2026 (UTC) == Pliaj finnaj temoj == Ĉar vi estas kuracisto, mi petas, ke vi legu: https://eo.wiktionary.org/wiki/valel%C3%A4%C3%A4k%C3%A4ri [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 15:42, 1 apr. 2026 (UTC) : Mi ne vidas problemon en tio, nur ĝustigis unu gx al ĝ. TP ''' Pikku Kakkonen/ Buu klubben ''' Ĉu en la artikolo [[Pikku Kakkonen]] povu esti rubriko "vidu ankaŭ" kaj sub ĝi "[[BUU-klubben]], samtipa svedlingva finnlanda programo?" Ĉu en la artikolo [[BUU-klubben]] povu esti rubriko "vidu ankaŭ" kaj sub ĝi "[[Pikku Kakkonen]], samtipa finnlingva finnlanda programo"? [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 16:08, 1 apr. 2026 (UTC) :Jes, farite. TP (17:29, 1 apr. 2026) [[tago de svedeco (Finnlando)]] [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 16:15, 1 apr. 2026 (UTC) : La teksto estis artikola "orfo", ĉar malpli ol 4 paĝoj montris tien. Nun estas en ordo. Mi kreis novan mikro-ĝermon [[Peter Nyman]], kiu tamen ankoraŭ estas artikola "orfo". Eble vi havas ideon kiel eblus ankoraŭ 3 paĝojn ligi teien (diskutpaĝoj kiel tiu ĉi ne kalkuliĝas). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:29, 1 apr. 2026 (UTC) [[Kyösti Karjula]] mencias kiel religio evangeli-luteranismon. Pli realisme: konservativa lestadianismo (gxi apartenas oficiale al [[Evangeli-luterana Eklezio de Finnlando]], sed gxiaj konditoj pri ekzemple [[bapto]], [[eŭkaristio]] kaj [[absolvo]] ne estas praktike luteranaj. Krome ili havas proprajn diservojn, praktike propran eklezion kaj proprajn ekleziojn. La rilato de la movado kun la Evangelia Lutera Eklezio estas nuntempe pure formala. Tial, estus pli logike listigi la konservativan Laestadianismon kiel la religion de Karjula. Speciale en la 1960–1980-aj jaroj, kiam la instuo kontraŭ la kontraŭkoncipo estis pli forta ol antaŭe kaj poste, multaj konservativaj lestadianoj kredis, ke virino, kiu uzis kontraŭkoncipon kaj tial ricevis pli malmulte da infanojn, aŭtomate iras al infero kaj tie unue aŭdas koleregan krion de Dio "kie estas tiuj infanoj, kiujn mi donis al vi?" kaj ploron de tiuj infanoj, kiuj ne naskiĝis kaj poste ŝi devas naski tiujn infanojn infere. Ekzemple la konservativa lestadiana predikanto Pauli Korteniemi en sia prediko en suviseurat en 1982 diris[[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 19:53, 1 apr. 2026 (UTC) :Multaj luteranaj teologoj taksas kiel tute for-fermita la penson, laŭ kiu en infere naskiĝus infanoj. [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 19:58, 1 apr. 2026 (UTC) Mi petas, ke vi plu unufoje legu [[sveda lingvo en Finnlando]]. Laux pri tio konanta mi pravas en tio, ke la deviga sveda ekzemple en [[Vaasa]], [[Raseborg]] kaj [[Loviisa]] estas praktike tute alia lernfako ol ekzemple en [[Taivalkoski]], [[Suomussalmi]] ktp. kaj cxar la deviga sveda ekzemple en la kamparo de [[Kainuu]] kaj [[Koillismaa]] estas tute simbola, formala fako (en tiulokaj vilagxaj bazlernejoj ecx la instruistoj ne praktike povas diskuti svede), el tiuj lokoj tiuj junuloj, kiuj iras universitaten, devas komenci la lernadon de la sveda praktike tute komencante. https://eo.wiktionary.org/wiki/Ura#finne Mi petas, ke vi vidu: https://eo.wiktionary.org/wiki/Atlantti :Tiuj notoj alvenis, kiam mi estis for en vojaĝo, kaj nun ili jam ne plu ŝajnas al mi esti traktendaj. Kaj ne, kiam mi havas malmultan tempon, mi koncentriĝas pri vikipedio kaj ne ankoraŭ dividas mian tempon por rigardi paĝojn en vikivortaro aŭ en aliaj projektoj de la vikia projektofamilio. Se iu havas la impreson, ke iu projekto de la vikia projektofamilio havas draste tro malmultajn laborantojn, tiam oni povas diskutigi tion en la ĝenerala diskutejo de vikipedio kaj provi varbi pliajn agantojn por tiu projekto, sed ĝis tiam mi nur rigardos aliajn branĉojn se foje mi vere havas tro da tempo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:59, 26 apr. 2026 (UTC) ==Universala Kodo de Konduto== Nu, finfine mi faris peton al la komitato pri la Universala Kodo de Konduto pri la aferoj de la ruĝaj ligiloj. Mi ne volus, sed mi sentas min devigita al tio pro daŭraj forigoj de ligiloj kaj prezentoj de via interpreto de ruĝaj ligiloj kvazaŭ ĝi estus intencata de la personoj, kiuj kreis ilin. Sube estas la oficiala anglalingva sciigo por plenumi la postulojn de la komitato. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:46, 6 apr. 2026 (UTC) Hello {{<includeonly>safesubst:</includeonly>PAGENAME}},<br> You are named in a recently filed request to the [[:m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]]. Please review the request at [[:m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Cases/2026/Redlinkphobia imposed without consensus on Esperanto Wikipedia]]. You are requested to enter your statement and any other material you wish to submit, so that the U4C can get a better overview of the situation. All writing should be complete, but also as concise as possible. Please ensure that you make all comments in your own section and in the discussion section only. If the U4C makes a decision, this will be binding for you and so your participation is recommended. Please do not reply here, but on the linked case page, or on the associated talk page. If you would like to contact the U4C directly, you will find an e-mail address [[:m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee#How to contact U4C|here]]. Please use the email only if privacy is necessary (e.g. personal information). :Mi vidas ke vi ankoraŭ intencas insisti pri la afero. Tamen via argumento ŝajnas ankoraŭ esti, ke tolero de longdaŭraj ruĝaj ligiloj estas logike malebla. Tio estas malpruvebla, mi dirus eĉ jam malpruvita, kaj solvos nenion. :Via konkluda aserto "«Red links» are linked to «the desire to turn them blue», they are not meant to be collected as such, the more the better" ne estas tute eksplica, sed mi komprenas la rezonadon jene: (unu) funkcio de ruĝa ligilo estas bluiĝi, sekve ruĝa ligilo, kiu ne bluiĝas, faras damaĝon. Tio estas mallogika. Estas kvazaŭ iu dirus, "funkcio de monumentoj estas memorigi la publikon pri famaj homoj; sekve, se la publiko forgesas pri iu homo, ĉiuj monumentoj de tiu homo estas damaĝaj kaj detruendaj". :Mi plurfoje atentigis ke aliaj vikipedioj fakte toleras longdaŭrajn ruĝajn ligilojn. Tio pruvas ke tolero estas ebla. Laŭ mia kompreno vi malakceptas tion pro du kredoj - vi pensas ke tolero nur okazas ĉe grandaj vikipedioj kaj vi pensas ke ĝi ne daŭras longe ĉar la ligiloj ĉiam bluiĝas ene de malmultaj semajnoj. Sed tion eblas empirie kontroli. Memoru nian "eksperimenton" pri metado de ligiloj al aliaj vikipedioj. Tio okazis antaŭ monatoj, kaj la ligiloj nek bluiĝis nek nigriĝis nek akuziĝis pri vandalismo. Vi povas kontroli ankaŭ mian normalan verkadon ĉe aliaj vikipedioj, kiu estas plena de ligiloj, kiuj nek bluiĝis nek nigriĝis nek akuziĝis pri vandalismo. Tio inkludas la latinan vikipedion, kiu estas signife malpli granda ol nia. Kaj vi povas kontroli mian specimenaron de ligiloj en kelkaj grandaj vikipedioj ĉe [[Uzanto:Arbarulo/Ruĝaj ligiloj]], kie ligiloj bluigitaj ene de kelkaj semajnoj estas malmultaj en la angla vikipedio, praktike neekzistaj ĉe aliaj grandaj vikipedioj. Vi povas kontroli en la sama specimenaro ke la absoluta nombro da ruĝaj ligiloj estas multe pli granda ol nia en ĉiuj vikipedioj, kaj ke la proporcio de ruĝaj ligiloj al totala teksto estas simila al nia en la hispana, franca kaj germana. Ŝajne vi jam akceptis surbaze de la empiriaj pruvoj ke aliaj vikipedioj ne nigrigas siajn ligilojn; bonvolu kontroli pli, kaj vi konstatos ke ili toleras ilin. :Se vi fakte volas ke ligiloj en nia vikipedio havu ian funkcion kiun ili ne havas en aliaj (ekzemple kiel lingvokorektilon), kaj volas meti limojn al ilia kvanto por optimumigi tiun funkcion, mi ja argumentos kontraŭe, sed ni povos diskuti tion. Aŭ se vi konstatis ke la tolero de ruĝaj ligiloj iel malutilas al la vikipedioj, kiuj praktikas ĝin, ankaŭ tio estas legitima argumento. Sed se vi nur volas insisti, ke ne eblas trakti ilin kiel aliaj vikipedioj konstateble jes traktas, tio povas nur krei pli da malpaco. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:48, 9 apr. 2026 (UTC) :Al la konkreta plendo - ke vi premadas forigi enhavon sen interkonsento - vi respondis ke vi ne "premadas forigi" la ligilojn, sed "substrekas dubon" pri ili. Mi ne komprenas la celatan distingon. Laŭ mia kompreno de la vorto "dubo", esprimi dubon pri ligilo estas diri, ke ĝi eble estas forigenda. Kaj ne estas interkonsento, ke iu ajn menciinda ligilo povas esti forigenda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:59, 9 apr. 2026 (UTC) ==(sen titolo)== Nomi vomajxon kiel "yrjö" supozeble perigxas el la malafabla, deskriptiva fonetika prononco de la vorto. Cxu pri li oni povus fari esperantan vikipedian artikolon: https://fi.wikipedia.org/wiki/Sakari_Kiuru_(valokuvaaja) Li prezentis ankaux en dokumenta filmo pri konservativa lestadianismo. Li kreskis en konservativa lestadiana familio. Li rakontis pri sia familia fono: Ni estas 16. Mi estas la dua plej aĝa. Kelkaj naskiĝis post kiam mi forlasis la hejmon. Mi memoras, ke mia patrino estis terure laca dum tiaj oftaj gravedecoj. Iam oni uzas la vortojn pakkosuomi kaj tvångsfinska pri la deviga instruo de la finna por la finnlandaj svedaj denaskaj parolantoj. Tamen, ĝi ne estas tute simila fenomeno en ĉiuj aspektoj. Tio ŝuldiĝas al la diferenco en grandeco de la du lingvogrupoj. Pro tio multaj kredas, ke estas malkonvene rekomendi devigan svedan lingvon tiel, ke svedlingvanoj en Finnlando estas devigitaj lerni la finnan. Klare pli ol duono, en Uusimaa, ekzemple Helsinko kaj kontinenta parto de Origina Finnlando, ekzemple Turku, eĉ pli ol 80 % el la finnlandaj svedlingvanoj uzas ĉiutage ankaŭ la finnan lingvon. Deviga bazlerneja instruo de la finna por la finnlandaj svedlingvanoj, aliel ol deviga bazlerneja instruo de la sveda por la finnlandaj finnlingvanoj, apartenas al komunaj opinioj de la planantoj de la finnlanda bazlerneja sistemo jam ekde la 1960-aj jaroj. Ankaŭ la finnlanda svedlingvanoj mem ne disputas pri la deviga finna samece kiel la finnlandaj finnlingvanoj pri la deviga sveda. Praktike la instruo de la "alia enlanda lingvo" en la svedlingvaj lernejoj en la Finnlando estas klare pli amplekse ol en la finnlandaj finnlingvaj lernejoj. La svedlingvaj finnlandaj bazlernejanoj komencas la lernon de la finna normale jam en la dua lerneja jaro. Parto el la denaskaj parolantoj de la sveda en Finnlando, speciale en Uusimaa, estas praktike dulingvaj. Por tiuj lernantoj en iuj finnlandaj svedlingvaj lernantoj estas kiel alternativo de la normala porsvedlingvana instruo de la finna modersmålsinriktad finska (hejmlingvsimila finna), pri mallongigo sia nomo mofi, kiu estas instruo de la finna kiel alia gepatra lingvo. --forgesis subskribi la posedinto de tiutempa uzantokonto Penttihirv je 4 redaktoj de frumatene ĝis 17:45 horo je 8 apr. 2026 == Saltvik == Mi provis aldoni al la artikolo [[Saltvik]] mencion pri [[Orrdalsklint]]. Kial mi ne sukcesis? [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-22334-13|&#126;2026-22334-13]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-22334-13|diskuto]]) 10:43, 11 apr. 2026 (UTC) :Ah: estas tre simple: Vi aldonis <pre><!-- En Saltvik situas ankaux la plej alta loko de Alando, [[Orrdalsklint]]. == Referencoj == .. --></pre> :Kion vi aldonas inter la signoj "<code><nowiki><!--</nowiki></code>" kaj "<code>--></code>", ne estos videbla en la fina paĝa aspekto. Estas bone ke la ĉapitrotitolo "Referencoj" estas inter tiuj signoj, ĉar momente ne estas referencoj, sed estas bone ke jam estas la ĉapitrotitolo por la kazo ke iam ekestos referenco, sed por via roko estas grave ke oni jam nun povas vidi la frazon, do metu ĝin ANTAŬ la signoj "<code><nowiki><!--</nowiki></code>". Kompreneble, krome estas bone meti al la paĝofino la ŝablonon {{ŝ|ĝermo|Finnlando}} aŭ {{ŝ|ĝermo|geografio}}, SE temas nur pri 3-5 frazoj. Kaj krome mi nur nun vidis ke vere se oni redaktas anonime estas pli malfacile tajpi esperantajn literojn, sed por aliaj uzantoj estas tre tede ripari viajn x-kodajn straangajn esperanto-vortojn: tial konsideru ĉu vi povas supre en la redaktofenestro uzi la elekton "> Specialaj signoj". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:42, 12 apr. 2026 (UTC) :Cetere: Ankoraŭ unu konsilon pri la ŝablono {{ŝ|Informkesto monto}} en paĝo [[Orrdalsklint]]: Pri tiu ŝablono oni nur bezonas unu solan parametron "|regiono-ISO = FI" - estas bone kaj bele uzi almenaŭ tri indikojn "|regiono-ISO = FI" "|tipo1 = reliefo" "|zomo = 9", sed vi vidos, se vi ne metas la duan indikon nur la supra mapo aspektos iom malpli bela kaj sen la tria indiko la suba mapo ne estas ideale fokusita, ambaŭ statoj ne estas katastrofaj, sed se mankas la unua indiko "|regiono-ISO = FI" estas nur iu tre malhela mondmapo en kiu tute nenion eblas vidi. Do la unuan indikon necesas nepre ne forgesi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 12 apr. 2026 (UTC) == Enhavo == Eble mi faris ion malbone, sed en artikolo [[Miskolc]] ne aperas nun la Enhavo, ĉu vi povas helpi?--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 08:51, 12 apr. 2026 (UTC) :{{re|Crosstor}} Bonvolu rekontroli ĉe vi: ĉe mi en artikolo [[Miskolc]] ĉio aspektas normale. Estus tre strange se vi vidus ion alian en sama horo ol mi... Alikaze bonvolu precizigi kion ekzakte vi vidas... sed mi supozas ke estis iu nur momenta misfunkcio, kiu iritis vin... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:36, 12 apr. 2026 (UTC) ::Supozeble mi vidas miraklon. En iu ajn artikolo (iom longa) mi vidas la Enhavon, tamen en Miskolc mi ne vidas. Ĝuste nun mi kontrolis. En [[Eger]] mi vidas Enhavon el 12 punktoj. Se vi ne scias la solvon, lasu la aferon. Trovi eron la Enhavo tre helpas, sed en Miskolc mi devas uzi la lifton. --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 09:50, 12 apr. 2026 (UTC) ::{{re|Crosstor}} Nun mi komprenas vian problemon. Dankon pro la komparo al paĝo [[Eger]]. Jes, tio ĉe mi estas same. Estas iu signaro <code><nowiki>__NOTOC__</nowiki></code> (la angla mallongigo signifas "'''no T'''able '''O'''f '''C'''ontent", "sen listo de enhavo"), se tiu signaro estas ie tiam la enhavo vere ne videblas, sed ĉi tie nenie en artikolo [[Miskolc]] estas kaŝitaj tiuj anglaj signoj. Do mi vere ĝis nun ne sukcesas malkovri la problemon, sed almenaŭ mi nun komprenas kio estis via miro. Cetere, tute flanke mi ĵus videtis en la paĝo la adjektivon "diplomacia", tiu vorto ne estas esperanta, en Esperanto ĉiam estas "diplomatia" aŭ "diplomata". Eta tajperaro, kiun mi ĵus hazarde vidis. Ĉu vi volas mem ĝustigi ĝin? Pri la neapero de la enhavolisto mi nur povas '''''supozi''''' ke estas iu interfero kun la ŝablono "{{ŝ|granda dosiero}} tute supre. Mi teste forprenis ĝin, enhavo estas, remetis ĝin, enhavo ne estas, kaj nun mi metis la ŝablonon tute malsupren kaj tiam ankaŭ estas la enhavo. Al mi la vasta panoramo tute sube same bonas kiom tute supre. Tial mi proponas simple lasi ĝin tute malsupre...[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:29, 12 apr. 2026 (UTC) :::Dankon! Diplomatia {{farita}} == Dulingveco... == Ĉu oni povu fari artikolon pri dulingveco, tia, ke homo havas du hejmlingvoj? Oni povu mencii kiel ekzemploj ekzemple tion, ke en [[Paragvajo]] la plejo estas dulingvaj kaj en [[Finnlando]] nuntempe multaj svedparolantoj, speciale en Uusimaa, parolas ankaŭ la finnan kiel hejmlingvo. Kaj ekzistas familioj, kie estas du hejmlingvoj, el kiuj unu estas Esperanto. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-21899-04|&#126;2026-21899-04]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-21899-04|diskuto]]) 16:23, 12 apr. 2026 (UTC) Teksto [[dulingveco]] en la e-lingva vikio ekzistas; mi nun havas malmultan tempon, ĉar mi estas nur posttagmezon hejme kaj morgaŭ matene por dua semajno forveturos, tial mi eĉ ne povas legeti kiu nun estas skribita en tiu teksto. Sed vi vidu ankoraŭ la noton en [[Diskuto:Komunumdomo de Säynätsalo]], tie mi aldonis informkeston kaj ligion al vikidatumoj, sed ankoraŭ iuj elementoj mankas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:54, 12 apr. 2026 (UTC) == Atentu == {{ArtikolaMesaĝokesto |speco = stilo |bildo = |teksto = De la 7-a ĝis la 11-a de aprilo mi vojaĝas kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a frumatene ĝis 17-a malfruvespere ankaŭ. Do la venontan tempon mi nur tagmeze la 12-an de aprilo havos iom da tempo por vikipedio kaj denove ekde la 18-a de aprilo. Thomas }} <hr> Vidu: [[Marja-Sisko Aalto]] Unu Jorma diris al mi, ke reale Jorma estas formo el la hebrea Jeremia kaj tio, ke oni donis al la nomo la signifon peniso, estas tute stranga afero kaj li ne volas, ke mi daŭre diras tiun afero por li. Poste mi demandis lin, pri kiel li pensas pri tio, ke jorma signifas kacon. Li diris, ke estas vane demandi pri tio - mi jam scias, kiel li pensas pri la afero. Li neniom sxatas pri tiu signifo, kiun oni donis al gxi post tio - ke li naskiĝis en 1956 - tiutempe la nomon oni en nia lando multe donis al knaboj kaj nur poste iuj malbonigis la signifon. Li ne ŝatas pri tio, ke iu sxercas al li pri la afero. Jorma estas formo el la nomo Jeremia, kiu signifas "Jahve levas." [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-22675-77|&#126;2026-22675-77]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-22675-77|diskuto]]) 19:25, 15 apr. 2026 (UTC) :Nu, estas iuj malmaturaj homoj, kiuj multe ŝercas pri vortoj por peniso, kaj laŭ diversaj lingvoj ligas iujn knabajn kaj virajn antaŭnomojn al tiu ŝercado, sed almenaŭ oni ne misuzu diskutpaĝojn de kultura kaj scienca enciklodedio por tio. Ĉu vi en via elekto jam havas la ŝajne mezepokan germanlingvan frazon "Wie die Nase eines Mannes, allso groß ist sein Johannes"? kie oni anstataŭigas la viran generilon per la nomo de [[sankta Johano]]? En iom simpligita formo la parolturno eĉ eniris la [https://de.wiktionary.org/wiki/wie_die_Nase_des_Mannes,_so_sein_Johannes germanlingvan vikivortaron], sed tamen estas malserioza informo... Mi ne interesiĝas pri tiaj temoj kaj alvokas vin ne (mis)uzi mian diskutpaĝon por tiaj pripensoj. Ĉu komprenite? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:57, 24 apr. 2026 (UTC) == Forbaro nepras == Bv forbaru du kontojn: * {{uzanto2|Oksettava örvelö}} vulgara uzantonomo (= "vomiga ulaĉo"), forbarita en unu vikio * {{uzanto2|Penttihirv}} neakceptebla uzantonomo pro [[d:Q5477226|Pentti Hirvonen]] - pro obsedo pri (vulgaraj aŭ almenaŭ stultaj) vortaj ŝercoj pri Pentti Hirvonen La ulo intertempe kreis almenaŭ unu plian konton, kaj aldone ofte kontribuas kiel IP-ulo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:15, 18 apr. 2026 (UTC) {{farite}} Taylor 49 pravas pri la kritiko de la neakcepteblaj uzantonomoj. Tutegale ke mi tri semajnojn nur tre malmulte povis esti en Vikipedio kaj ne rimarkis la neakcepteblon antaŭe, kaj ke ankaŭ aliaj administrantoj ne sufiĉe rapide postĉasis la provokaĵojn. La fakte ankoraŭ valida forbaro nur iom malpli strikte aplikiĝis dum lastaj semajnoj kaj monatoj, se vere ĉiuj redaktoj kaj uzantonomoj estas sen provokoj, detruemaj fuŝoj kaj senescepte estas konstruemaj. Lasta averto. Se ankoraŭ unu malregulaĵo re-aperas, la stato denove estos tia kia ĝi jam estis antaŭ jaroj, refleksa forbaro de ĉiuj iusence suspektaj novaj IP-kanaloj kaj prefere malfaro de ĉiuj redaktoj, ĉar individue revizii kiuj agoj estos tamen valoraj ankaŭ mi ne havos la tempon dum venontaj monatoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:45, 18 apr. 2026 (UTC) == Maintenance script == Bv forigu kaj porĉiam ŝlosu la paĝon [[Uzanto-Diskuto:Maintenance script]]. La konto estas globala roboto, neniu legas mesaĝojn sur la diskpaĝo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:57, 22 apr. 2026 (UTC) :{{farite}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:45, 24 apr. 2026 (UTC) == Asplund == Cxu estas bone mencii en la artikolojn [[Ida Asplund]] kaj [[Korsholm]] DU kantojn? Unu estas en suda finnlanda sveda, kiu malsimilas el la regna sveda nur proksimume kiel la amerika kaj brita angla el si aliaj, sed "röst nej" estas en ostrobotnia sveddialekto, kiu estas malfacile kompreni por la svedoj kaj eĉ ekzemple helsinkaj finn-svedoj. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 18:00, 22 apr. 2026 (UTC) : Meto de plia jutuba muzika filmeto en la "eksterajn ligilojn" estas laŭ mi en ordo. Mi adaptis la lastajn ŝanĝojn kaj aprobis la meton de aldona ekstera ligilo en la artikoloj [[Ida Asplund]] kaj [[Korsholm]]. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 26 apr. 2026 (UTC) Cxu estas eventuale, ke punon oni fortigas, cxar la krimo estis farita laux kristnaska paco? En [[Keskisuomalainen]] iu demandis tion, kaj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 26 apr. 2026 (UTC)laux la respondo la kristnaska paco ne plu estas oficiala, sed iam praktike tia estas eventuale laux la ideo de la kristnaska paco, ke la puno estas pli forta ol normale kaj la pli altaj jugxregantoj akceptas tion - almenau puno de [[Pentti Linkola]] estis fortigita, cxar li faris la krimon dum la kristnaska paco. Mi konas Jorman, kiu tute ne ŝatas la slangan signifon de sia nomo. Li demandis sin, de kie tiu signifo maĉiĝis. Li rakontis, ke kiam li naskiĝis (1956), estis tute kutime doni al knabo la nomon Jorma; ĝi neniel estis malkonvena, kaj la uzo de la vorto por signifi penison estas posta misuzo. Pejzaĝe, la vasta plimulto de Ostrobotnio estas iom unuforma. Ostrobotnio estas ankau unu el la difinitaj per La pejzaĝoprovincoj de sia lando. Pejzaĝoj de Ostrobotnio estas karakterizitaj per larĝaj, plataj malfermaj kampoj kaj inter ili la grandaj riveroj malrapide fluantaj en la Botnia golfo, sed ekzistas malpli da lagoj ol en la plej granda parto de la resto de Finnlando. Tamen, la nordorienta parto de historia Ostrobotnio estas pli monteta. : Tamen el la rezonoj de la lastaj tri alineoj ne sekvas ago. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 26 apr. 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:32, 28 apr. 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471751 --> == Linkola == https://eo.wikipedia.org/wiki/eläkeläinen Mi demandis al [[Pentti Linkola]] proksimume jare 2002 (kiu fiŝkaptis) ĉu li ne jam estas emerito. Laŭ li, li estas, sed lia pensio ne sufiĉas por vivi kaj pagi la ago en [[Luonnonperintösäätiö]]. Tial li ankoraŭ fiŝkaptis vintre. Lia lasta fiŝkapta aŭtuno estis 1994. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-26205-68|&#126;2026-26205-68]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-26205-68|diskuto]]) 12:47, 29 apr. 2026 (UTC) == Suviseurat == Cxu estas bone skribita: [[Suviseurat]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:05, 30 apr. 2026 (UTC) == Files nominated for deletion == Hi! I just noticed that some files I nominated for deletion long ago are still waiting in [[:Kategorio:Forigendaj dosieroj]]. Should the files be listed at a page somewhere to make sure someone actually notice the suggestion? I hope you can point me in the right direction. [[Uzanto:MGA73|MGA73]] ([[Uzanto-Diskuto:MGA73|diskuto]]) 05:19, 1 maj. 2026 (UTC) :{{re|MGA73}} {{farite}} Mi ĵus sukcesis forigi ĉiujn post kontrolo. Sincere, [[Uzanto:ThomasPusch|Thomas]] 16:08, 1 maj. 2026 (UTC)Thomas == Navigiloj pri municipoj de Brazilo == Mi certas ke vi tuj komprenas kiun avantaĝon havus havi navigilojn kiel {{ŝ|Municipoj de San-Paŭlio}} - ĉefe, per tio ĉiuj zorgoj pri eblaj artikolaj orfoj estus pasi to, ĉar ĉiu ero ligiĝus kun ĉiu alia en la grupo. Se vi emas, mi petus vin krei tiun ĉi navigilon kaj ekuziĝis ĝin... mi vidis ke vi ĵus ampleksigis unuajn dek paĝojn pri la municipoj de San-Paŭlio, kaj supozas ke la aliaj paĝoj rapide sekvos ĉe vi... Salutas [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:11, 2 maj. 2026 (UTC) :Tute prave. Mi instalos kaj ankaŭ disvastigos... --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:06, 2 maj. 2026 (UTC) == Melalahti == Ĉu estas bone mencii [[Keijo Korhonen]]-on en la paĝo [[Melalahti]]? [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-26792-55|&#126;2026-26792-55]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-26792-55|diskuto]]) 16:44, 3 maj. 2026 (UTC) :Mencii tiun sinjoron Korhonen estas tute en ordo. Sed '''ne en ordo''' estas stulte ripeti la informon pri mikroklimato, kiu jam estis du frazojn pli frue. "La vilaĝo havas mikroklimaton. Tie estas multe pli varma ol en Kainuu alie. ... En Melalahti ekzistas mikroklimato: multe pli varma klimato ol en la alia Kainuu." Kiu idiotaĵo estus tio??? ThomasPusch 17:08, 3 maj. 2026 (UTC) == Fritzchen == Ĉu ekzistas esperanto nomo por tio: https://de.wikipedia.org/wiki/Klein_Fritzchen. Pri tiu knabo estas en multaj lando sxercxo: "Fritzchen/Little Johnny/Pikku-Kalle/Juku ktp. diris al sia panjo: "Mi devas urini." Panjo diris: "Malbele diri urini. Diru ekzemple, ke vi devas kanti. Poste li diris al sia avino tiel, kaj la avino diris "kantu mallaŭte al mia orelo". Ne estas nur finna specialeco. Homoj el Svedio kaj Kosovo diris, ke malnova ŝerco. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 20:52, 3 maj. 2026 (UTC) :Mi entute ne konas esperantajn ŝercojn, en kiuj oni ridindigas infanojn - entute ŝercoj ofte estas buŝa kulturo, en la literaturo nur alvenas malmultaj anekdotoj, kiel [[Kruko kaj Baniko el Bervalo]], sed Kruko kaj Baniko videble estas junaj plenkreksaj viroj, ne infanoj aŭ adoleskantoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:54, 12 maj. 2026 (UTC) ==Artikolo de la monato== Saluton. Mi faris proponon por Julio. Se tio ne indas aŭ estas pli taŭga kandidato, oni povas forigi ĝin.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 08:11, 5 maj. 2026 (UTC) :Tre bone, [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026|mi subtenas la proponon]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 5 maj. 2026 (UTC) == Alidirektiloj == Mi vidas ke vi forigis kelkajn alidirektilojn (Nurembergo, Nurembergaj procesoj, Manĉestero, Durero) tial, ke la titoloj estis eraraj Esperantigoj. Tamen [[Helpo:Alidirekto]] eksplice diras, ke "oni povas uzi alidirektigojn" por "oftaj misliterumoj". Evidente la strategio estas akcepti ke Vikipedio havos lingvajn erarojn, kaj klopodi ke tiuj eraroj ne rompu ligilojn. Mi (ankoraŭ) ne havas opinion ĉu ŝanĝo de tiu politiko estas dezirinda, sed certe diskuto estus necesa antaŭ ol ŝanĝi ĝin. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:27, 10 maj. 2026 (UTC) :En [[Diskuto:Nurenbergo]] oni povas vidi ke mi origine mem pledis por alidirektilo ''Nurembergo'' al [[Nurenbergo]]. Tamen mi hieraŭ vidis ke en nia propra vikipedio tiu misliterumo nur vaste disvastiĝis inter 2014 kaj 2026, kaj inter la 58 misaj uzoj kiujn mi trovis hieraŭ en niaj tekstoj mi ie ankaŭ vidis unu pri kiu mi, mi pensas, mem kulpis antaŭ kelkaj jaroj: kvankam mi bone scias kiel skrivi la nomon Nurenbergo ankaŭ mi foje misgvidiĝis per tio ke mi vidis kaj kopiis la nomon mise el alia teksto. Mi ne plu scias kiu el la 58 tekstoj hieraŭ estis kaj ankaŭ ne certas ĉu mi ververe estis la kulpulo, aŭ ĉu mi nur poste redaktis la paĝon kaj simple ne vidis la antaŭan eraron de aliulo. Sed la sento ke eble estis mi mem kiu kontribuis pludisvastigi misan vorton tamen ŝokis min - se mi vidintus ruĝan ligilon Nurembergo post la redakto, mi kompreneble tuj vidintus la eraron, sed la blua ligilo "Nurembergo" luligis min en falsan sencon de sekureco. Kompreneble, eble nur forigo de ĉiuj 58 misaj uzoj de la vorto sufiĉus por ke homoj ne plu kopiu la eraron de paĝo al paĝo, sed tamen - al mi tiam ruĝa ligilo estintus alarmigo kaj la blua ligilo helpis misgvidiĝi. Mi dum la pasintaj jaroj vidis ke ofte aliaj uzantoj forigis alidirektilojn (simple por "sveltigi" nian projekton), kiujn mi fakte opiniis tute helpemaj kaj ne konsideris malicaj... do mi pensas ke la [[Helpo:Alidirekto]] bonvoleme permesi "uzi alidirektigojn" por "oftaj misliterumoj" estas pli senca ol strikta malpermeso de tiaj helpaj alidirektiloj. Sed aliflanke la helpopaĝo ankaŭ ne postulas ke ĈIUJ eblaj alidirektigoj por "oftaj misliterumoj" DEVAS esti provizitaj (kompreneble, neniu povus eĉ imagi kiujn tajperarojn homoj povas fabriki). Kaj ĉi-tie la formo "Nurembergo" estas tiom drasta eraro, se oni tiom pli forte pensas en la intaneŝenl angla lingvo ol pensi en zamenhofa Esperanto aŭ en origina lingvo, skribante en Esperanto, ke pri tiu konkreta misgvidiga alidirektilo estas pli bone rezigni. Tiam estas tute klara alarmigo ke io misas en la redakto, samkiel pri ĉiu alia tajperaro en interna ligilo - kaj tiu alarmo povas signife helpi ne akcidente disvastigi fuŝan vorton. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:04, 10 maj. 2026 (UTC) :::PS: Mi nun preskaŭ finis forigi la fuŝajn uzojn de la vortoj Nurembergo/nuremberga, sed mi ne ĉasis la uzojn de Manĉestero kaj Durero, kaj ĝis nun ankaŭ ne nombris la uzojn. Tion mi postokaze faris nun ĵus: Manĉestero aperas 39-foje kaj Durero (aparte pene kalkulebla ĉar ŝajne la serĉado de vikipedio tute miksas Durero, Dürer [kvankam estas du malsamaj karaktroj kaj mi eksplicite serĉis nur pri seslitera vorto "Durero" kun o-finaĵo] kaj ankaŭ kunkalkulas la francan verbon durer kaj rumanan durera) rezultigas uzojn de "Durero" en 54 paĝoj. Do iom pli malmulte ol la 58 uzojn de "Nurembergo". Sed mi ĵus rigardis: mi nun forigis uzojn de "Nurembergo" el 40 paĝoj, do ankoraŭ restas 18, ankoraŭ triono. Mi sentas min pova finforigi la misajn uzojn el tiuj 18 paĝoj, sed purigi ankaŭ la uzojn de Manĉestero el 39 paĝoj kaj tiujn pri Durero el 54 mi definitive ne povos. Kaj tie estas ekzakte la sama fenomeno, do kopiado el unu paĝo al alia, do niaj misaj vortumoj kvazaŭ aŭtomate plu disvastigas sin mem, kiel fiherboj en ĝardeno... Do ne elsarki la misajn vortojn kaj atendi nur malbonigos la nedeziratan pluan disvastigon kaj ne estas saĝa strategio... Se mi rigardas mian sukcesan serĉadon pri Manĉestero kaj la malsukcesan pri Durero, mi supozas ke la ŝanĝojn de Manĉestero al Manĉestro povos ankaŭ fari roboto (kvankam por roboto 39 uzoj estas ridinde malgranda kvanto, apenaŭ sufiĉe por pravigi ekigon de la proceso, sed por homo redaktado de 39 paĝoj povos simple esti tro), tamen purigi la misajn uzojn pri vorto Durero supozeble ne sukcesos robota aŭtomatigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:00, 10 maj. 2026 (UTC) Kara {{u|ThomasPusch}}, notu ankaŭ alian, similan misskribon: [[Hanovero]]. - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:05, 11 maj. 2026 (UTC) :Mi nun korektis plurajn okazojn de Hanovero al Hanovro, sed mi ankaŭ trovis fonton por Hanovero: Zamenhof en Fundamenta Krestomatio. - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 15:01, 11 maj. 2026 (UTC) == Telefonlibroj == Ĉu en la artikolo [[telefonlibro]] oni povu rakonti pri la historioj de telefonlibroj en diversaj landoj? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 22:30, 10 maj. 2026 (UTC) :Tio estus granda projekto. Kompreneble oni povas komenci ĉiun grandan projekton. Sed mi nepre ne bezonas aldonan projekton, por mi la eta paĝo estas tute bona kia ĝi estas nun. Kaj eĉ en naciaj eŭropaj lingvoj ne estas superrigardoj pri telefonlibroj en diversaj landoj - do estus tute pionira ago kunmeti tian superrigardon. Laŭ mi tio ne estas prioritato... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:12, 10 maj. 2026 (UTC) ::En Finnlando la lastajn oni publikigis en 2017. En 2017, grandega nombro da telefonlibroj estis senpage haveblaj en finnlandaj vendejoj por nostalgiaj celoj. Mi prenis multaj ili en vendejo en [[Keltinmäki]], Jyväskylä. Sur kovriloj de ĉi tiuj librolibroj legis, ke la leganto tenas en siaj manoj la lastan telefonlibron de Meza Finnlando, kaj la etoso estis iom melankolia sed samtempe antaŭenrigardanta. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 12:45, 12 maj. 2026 (UTC) Mi pensas pri tio, kiom la nacia vidpunkto difinas, kion oni menciu. Ekzemple en la finna Vikipedio en la artikolo ''puhelinluettelo'' (telefonlibro) estas scioj pri finnlandaj telefonlibroj. En la artikolo ''[[:fi:taivasten valtakunnan avaimet|taivasten valtakunnan avaimet]]'' (ŝlosiloj de la regno de la ĉielo) oni mencias, ke el la spiritaj grupoj de Finnlando ŝlosiloj de la regno de la ĉielo estas speciale esenca koncepto en lestadianismo – [[konservativa lestadianismo|konservativa]] kaj [[okcidenta lestadianismo]] instruas, ke ilin povas uzi la ĉiuj veraj kredantoj, ne nur pastroj kaj predikantoj kaj alimaniere neniam ricevas kredon ne-kredanta homo. Sed se oni kreu en la esperanta Vikipedio artikolon pri ŝlosiloj de la regno de la ĉielo, ĉu estus mallogike skribi do? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 06:15, 16 maj. 2026 (UTC) :Vi denove miksas du tute sendependajn temojn. Pri la temo [[telefonlibro]], vi pravas, ke en iuj naciaj lingvoj estas iuj indikoj pri la tiulandaj naciaj telefonlibroj, ne nur pri finnaj en la finna teksto, ankaŭ ekz. pri Francio, Svislando kaj tre malmulte pri Belgio (tute nenio pri Kanado kaj pri la franclingvaj afrikaj landoj) en la franca teksto. Sed tiuj informoj estas tre malabundaj, kaj en neniu vikipedia teksto estas superrigardo pri multaj diverslingvaj landoj samtempe. Tion kunmeti eble estus bona projekto por la esperantistoj, ĉar ili estas el pli vasta gamo da diversaj landoj ol ekzemple la plej aktivaj redaktantoj de la finna vikipdio, kiuj statistike aparte estas el unu lando - sed aliflanke mi <big>'''''dubas'''''</big> ĉu estas tiom da ekscitaj informoj en komparo de diverslandaj telefonlibroj. La koloro de la kovrilpaĝoj malsamos, la formatoj, sed baze ĉiam estos listoj de nomoj kaj poste telefonnumeroj. Dua temaro: Pri la aparta koncepto de la luterana branĉo de lestadianismo mi persone pensas, ke en la esperanta vikipedio jam estas sufiĉe da informo, por ke esperanta ŝintoano el Japanio aŭ hinduo el Barato povas ekhavi surfacan imagon pri tiu specifa formo de luteranismo. Laŭ mi pri iuj religioj nun subpremataj de islamaj registaroj, notinde la [[jezidismo]] en Irako, Sirio kaj Turkio, aŭ la [[zaratuŝtrismo]] en orienta Irano estas maltro la esperantaj tekstoj. Sed pri lestadianismo la esperanta vikipedio jam estas bone kovrata - krom se eble ekzistas iu centra lestadiana katedralo, pri kiu indus fari iun arkitekturan tekston... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:19, 16 maj. 2026 (UTC) == Personaj nomoj == Rakontu al mi, kion mi skribu en la artikolo [[finnlandaj personaj nomoj]]. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 07:38, 13 maj. 2026 (UTC)~ :Se skribi tekston, tiam ĝi nomiĝu [[finnaj personaj nomoj]], ne "finnlandaj". Sed al mi persone kategorio [[:kategorio:finnaj personaj nomoj|finnaj personaj nomoj]] tute sufiĉas. En ĝi oni povas ankoraŭ planti iujn pliajn tekstojn, kaj estos bone. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:59, 13 maj. 2026 (UTC) ::Cetere: Se teksto aperas en apartigila listo, ekzemple la listo [[Antti]], supre en tiu teksto devas aperi ankoraŭ ŝablono <nowiki>{{apartigila paĝo|Antti}}</nowiki>. Vidu, mi jam faris tion en la paĝo [[Antti Hackzell]]. Sed ĉar estas baze viaj tekstoj, baze estus via tasko meti tiujn ŝablonojn. Se vi iras al paĝo [[Antti]] kaj maldekstre de la fenestro klkas al la ligilo "Ligiloj ĉi tien", vi povas mem vidi kiom da tekstoj jam ligas al tiu paĝo. Devus almenaŭ esti 4 aŭ 5, alikaze teksto ricevas kritikan ŝablonon {{ŝ|orfa}}, sed se estas listoj kiel [[Antti]], baze ĉiuj tekstoj en tiu listo devus ricevi la ŝablonon "apartigila paĝo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:34, 13 maj. 2026 (UTC) :::<small>Mi nun foriros kun amikoj por du horoj, kaj probable nur morgaŭ denove estos ĉe la komputilo, eble ankoraŭ mallonge ĉi-nokte... TP</small> En multaj nomoj, sona asocio funkcias kiel instigo al tio, ke la nomo en la popola parolo komencas signifi ion alian ol la vera nomo. Ekzemple, la signifo de “vomado” ligita al la nomo Yrjö estiĝis pure pro tio, ke ĝi sonas simile al tiu okazaĵo. Porti nomon kun duobla signifo ne ĉiam estas facile. Yrjö Kokkonen aŭdis komentojn pri sia antaŭnomo ekde sia juneco: – Ĉiufoje kiam mi aŭdas mian nomon, mi pensas pri tio, per kia tono ĝi estis dirita. Ĉu mokante aŭ normale. Tiu kutimo verŝajne restos ĉe mi ĝis la tombo. Vidu: [[Eila Roine]]. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 02:36, 15 maj. 2026 (UTC) :Male al vi, mi pri tiu imagita simileco pri sono de vomado kaj sono de nomo tute ne fasciniĝas. Bedaŭrinde vi supozeble inter la esperantistoj trovos tute neniun kiu pretos longe skribi pri tiu bizara kaj tute flanka penseto. '''<big>Ne forgesu</big>''' al viaj paĝokreoj pri finnoj aldoni la ŝablonon {{ŝ|apartigila paĝo|Antti}} aŭ koncerna persona nomo. Nur tiam la paĝokreoj estos vere finitaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:12, 15 maj. 2026 (UTC) Virgazeto. Finne miestenlehti. En la finna wikipedio estas defaultordigo miestenlehti - > pornolehti (pornografia gazeto). Mi demandis en la diskutpaĝo de la ordigo: ĉu oni ne povas uzi la vorton miestenlehti (virgazeto) ankaŭ pri aferecaj revuoj, kiuj estas precipe por viroj, ekzemple la gazetoj ''Metsästys ja kalastus'' (ĉasado kaj fiŝkaptado) kaj ''Tekniikan maailma'' (mondo de tekniko). Iu respondis, ke ne, la vorto ''miestenlehti'' (virgazeto) havas la signifon "pornografia gazeto". Ĉu esperante virrevuo/gazeto estas nepre pornografia? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 13:31, 15 maj. 2026 (UTC) :Nu, tekniko, ĉasado kaj fiŝkaptado ne nepre estas viraj interesoj... Sude de Finnlando oni multe agadas por superi la kliŝajn stereotipojn kio estas "tipe vira kaj kio tipe virina". En medicina senco nur eblas konstati ke starpisadi kontraŭ arbo pli facilas se vi estas viro kaj naski idojn pli facilas se vi estas virino. Pri "pornografiaj gazetoj" ne demandu min, pri tiu fako de ĵurnalismo aŭ komerco mi tute ne kompetentas, kaj fakte ne interesiĝas. '''<big>Ĉu</big>''' vi jam progresas en aldono de la ŝablono {{ŝ|apartigila paĝo}}?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 15 maj. 2026 (UTC) Mi demandis mian amikinon, kiu konas multajn Yrjöjn, cxu estas eventuale lernigi hundon trovi laŭ odoro de vomaĵo Yrjöjn. Sxi neis forte kaj asertis, ke al la nomo Yrjö apartenas vomajxa odoro nur en MIA FANTASIO. Hundoj sentas odorojn multe pli bone ol homoj (vidu [[Yrjö Kokko]]), sed ankaux hundo ne sentas tian odoron, kiu neniom ekzistas. Ĉu tio estas vera: Plej multaj Yrjöj estas biologie normalaj homoj. Yrjöj ne estas aparta biologia kategorio. Tio ne ŝanĝas la fakton, ke la vorto havas alian signifon. Ĝi ne igas Yrjöjn disvastigantoj de vomaĵmalsano, ĝi ne kaŭzas la odoron de vomaĵo. Ekzistas biologie nenormalaj Yrjöj, sed tio ne rilatas al la nomo. Yrjöj suferas de la samaj malsanoj kaj vundoj kiel homoj nomitaj Kalle, Juha, Timo kaj Matti, ekzemple. Feliĉe, la plimulto de homoj kun ĉiuj tiuj nomoj estas normalaj. La nomo Yrjö ne produktas iujn ajn specialajn biologiajn karakterizaĵojn. Ĝi kutime indikas sekson (vira), sed ĝi ankaŭ ne produktis tion, sed la afero estas, ke post kiam la sekso estas determinita, nomo estas elektita por la infano, kiu fariĝis establita kiel la nomo de la sekso, al kiu la infano apartenas. Vi ankaŭ povas preskaŭ ĝuste diveni el la nomo Yrjö pri nacieco (finna) kaj gepatra lingvo (finna), sed nek nacieco nek lingvo estas influitaj de la nomo Yrjö. La fakto, ke Yrjö preskaŭ certe estas finnaparolanto, estas kaŭzita de la fakto, ke Yrjö estas finnalingva formo de la nomo, kaj la fakto, ke Yrjö preskaŭ certe estas finno, estas kaŭzita de la fakto, ke estas tre malmultaj finnaparolantoj, kiuj ne estas finnoj, preskaŭ nur membroj de la malgranda finnaparolanta malplimulto en norda Svedio ekzemple en [[Haparanda]], svedia [[Övertorneå]] kaj Gällivare. :Mi certas ke la diasporo estas pli granda ol oni en Finnlando kutime supozas. Jam mi mem konas finnojn kun finnaj personaj nomoj kiuj naskiĝis en Frankfurto kaj Darmstadt kaj estas perfekte dulingvaj (de-fi), kaj mi plene certas ke en Strasburgo, Bruselo kaj Parizo estas same finnaj familioj. En mia privata statistiko pri finnaj infanoj de familioj en diasporo cetere la nomo Risto estas kaj plej ofta (3), sekvas Mika (2). Pri Georgoj jam ĉio estas dirita: pri tio mi ne plu volus vidi frazon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:00, 17 maj. 2026 (UTC) : Hodiaŭ mi revenis kaj devis forĵeti sur mia diskpaĝo nur 20 mesaĝojn kun totala grandeco pli ol 7 KiO far iu LTA-ulo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:14, 21 maj. 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">You may be eligible to vote in the U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am contacting you because you previously voted in elections related to the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]]. You may be eligible to vote in the current U4C election, which is open now and closes on 2 June 2026. You can find out more about the candidates and the election on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the election page on Meta]], and from there you can access the vote itself. Your participation in these elections is important to the governance of Wikimedia communities, and your time spent learning about the candidates and voting is appreciated. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> [[m:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:20, 20 maj. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30569831 --> == Kalendaro == https://eo.wikipedia.org/wiki/Reformaj_proponoj_de_la_gregoria_kalendaro ?? == Forbaro == Bv forbaru nian amikon [[User:Näin on näreet]]. Post hieraŭa [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Uzanto-Diskuto%3AN%C3%A4in_on_n%C3%A4reet&diff=9379558&oldid=9356513 lasta averto] ri decidis [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?oldid=prev&diff=9379966 denove mencii min en du resumoj]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:04, 22 maj. 2026 (UTC) == Pastreco de virinoj == Mi dankas vin pri la artikolo [[pastreco de virinoj]]. Ĉu en la artikolo estu bildo(j)? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 08:59, 23 maj. 2026 (UTC) :Mi preferas lasi la tekston sen bildoj, ĉar mi volas teni ekvilibron inter diversaj kristanaj movadoj. Kaj aparte en la katolika kaj ortodoksaj eklezioj, en kiuj la temo nun estas pli ardanta, ĉar tie ankoraŭ estas malpermeso pri virinaj pastroj, estas maleble montri fotojn de virinaj pastroj, kompreneble, ĉar ili ankoraŭ ne estas. Do engluo de bildoj fokusigus la atenton pri la reformaj eklezioj, en kiuj la temo jam estas tute memkomprenebla kaj ne granda disputo plu. Kion oni ankoraŭ povas fari, estas atenti ke ĉie internaj ligiloj estsa metataj. Ekzemple "Unuan Epistolon al Timoteo" kompreneble estu [[1-a epistolo al Timoteo|Unuan Epistolon al Timoteo]], ktp. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:11, 23 maj. 2026 (UTC) :Ĉiukaze de la hieraŭ [[Uzanto-Diskuto:Näin_on_näreet#Seriozega averto de mi|esprimita rekomendo pri nova vikipaŭzo]] kaj tiam «post tiu paŭzo rekomenci per temoj kiuj neniel rilatas al norda Eŭropo, neniel pri religio kaj ankaŭ neniel pri seksaj kaj genraj temoj (kompreneble ke obscenajn redaktojn ĉiukaze ne estas permesate fari - tio ne nur validas por vi sed por ĉiu)» [https://eo.wikipedia.org/wiki/Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/N%C3%A4in_on_n%C3%A4reet ankoraŭ nenio alvenis en via konduto]. Via koncentriĝo pri malmultaj esperantlingvaj tekstoj pri iel bizaraj temoj el la finna socio, kaj remaĉado de ili, vere nervas aliulojn kaj ankaŭ streĉas mian paciencon - eblas fini iun tekston kaj lasi ĝin, irante al novaj temoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:51, 23 maj. 2026 (UTC) ::Kial mi ne rajtus skribi pri tiuj aferoj aferece? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 14:20, 24 maj. 2026 (UTC) :La kritero estas tio, cxu la redaktoj estas suficxe kvalitaj. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 15:08, 24 maj. 2026 (UTC) :::Mi nur atentigas, ke vi estas harfende proksima al forbaro, pro via nerespekto de la limoj de aliaj. Tial baze gravas ne perforti alies limojn, tio estas la plej baza regulo. Sed rekoncentriĝi al temoj, kiuj de-ekstere ne ŝajnas tiom obsedaj ĉe vi (de-flanke vi aspektas obsedita se vi preskaŭ ĉiun tekston kiun vi antaŭe faris, en postaj malmultaj tagoj 10-, 20-, 30-foje reredaktas - tio en komparo al aliaj uzantoj aspektas multe, kaj la impreso ankaŭ estas laŭ tio kiel vi redaktas, ne estas nur la nombro de redaktoj) krome povas malfortigi la impreson de obsedo kiujn aliaj vidas ĉe vi. Kaj sciu ke tre multaj el viaj redaktoj laborigas aliajn uzantojn, ĉar vi neniam atentas pri ĉio, eĉ foje ne sukcesas skribi "ĉ" sed nur "cx", tial se estas tre multaj redaktoj pri ununura temo, kiuj ŝajnas al aliuloj neutilaj remaĉadoj, tio estas problemo se per tio ankaŭ forbruliĝas la tempo de alia uzanto. Ĉu vi komprenas? Mi esperas ke jes, ĉar se ne, estus vi kiu frontus denovan kompletan forbaron - kio povas ĉiam ajn reveni, ĉar via forbaro neniam malvalidiĝis. Ĉiuj klare konscias ke la finna vikipedio ne faras kompromisojn, klare sekvas la argumenton ke unufoje forbarita estas porĉiam forbarita. Simple ĉar estas tempomalŝparo investi unu sekundon pli ol necesas por reflekse forbari ĉiujn novajn kontojn de vi. Se vi volas eviti ke ni tiom senkompatas kiom la finnaj administrantoj, vi devas ekstre peni apliki ĉiujn regulojn. Sufiĉas, mi hodiaŭ nur havas ankoraŭ duonhoron kaj volas ankoraŭ labori tiun duonhoron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:18, 24 maj. 2026 (UTC) Mi aldonis bildojn, forigu se vi volas do. Pri la virina pozicio en [[lestadianismo]] oni memoragas, ke en la origina lestadiana reviviĝo estis ankaŭ virino kiel predikanto. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 19:46, 27 maj. 2026 (UTC) :Nuntempe oni ne povus ecx konsideri tian eblon, ke [[Suviseurat|tie]] iu virino predikus == Abitura ekzameno en Finnlando == Mi tute ne komprenas, kial estis forigita la artikolo [[Abitura ekzameno en Finnlando]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 05:09, 27 maj. 2026 (Vidu: [[Pentti Arajärvi]], [[Yrjö Kokko]]]) :{{re|Näin on näreet}} Se vi klakas la artikolan ligilon, vi bone ankoraŭ vidas la noton "pro manko de fidindaj ekstervikipediaj referencoj kaj eksteraj ligiloj, ekestas la impreso ke la teksto estas persona, subjektiva kreaĵo - se tio ne pliboniĝos ene de semajno, forigo estos konsentebla". Kaj konsento pri la forigo estis post atendado de semajno: simple tro multo mankis - referencoj aŭ/kaj eksteraj ligiloj, kategorioj, ankaŭ intervikiaj ligiloj, la teksto krome tute ne estis ligita de aliaj tekstoj, do estis "orfa". Kaj vere estis "la impreso ke la teksto estas persona, subjektiva" opinio. Mi bedaŭras ke vi ne sufiĉe frue konsciis ke la teksto estas sub minaco forpreniĝi: Tiam vi ankoraŭ havintus ŝancon mem plibonigi la mankojn, kaj ankaŭ ĉiuj aliaj havis la ŝancon helpi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:14, 27 maj. 2026 (UTC) ::PS: Cetere, pri la teksto [[Pentti Arajärvi]]: Se vi vidas tute supre, tie estas linio [[d:Q2502942|Vikidatumoj: Pentti Arajärvi (Q2502942)]], '''''sen priskribo'''''. Tiu "sen priskibo" estas manko kiu estas ĉe ĉiuj de viaj tekstoj. Ĉu vi entute rajtas redakti en vikidatumoj, se ĉiuj viaj kontoj estas sen prokrasto forbaritaj en la finna vikipedio? Se vi rajtas redakti en vikidatumoj: ĉu vi scias kiel vi povas tre rapide meti tiun priskribon tie? Kutime la priskibo rajtas esti tio, kio estas post la vorto "estas" en la unua frazo, do ĉi tie "finna politikisto, advokato, rofesoro, verkisto de nefikcio kaj lerneja spertulo" - rajtas ankaŭ esti koncizigo, ekz. "finna politikisto kaj verkisto". Mi nun ne metas la priskibon al vikidatumoj - mi faris tion jam ĉe centoj de viaj novaj tekstoj - por ke vi vidu pri kiu mi skribas kaj povas provi ĉu vi sukcesas mem fari. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:14, 27 maj. 2026 (UTC) :Mi dankas vin, kvankam vi faris eraron pri lia propra lernejo https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Pentti_Araj%C3%A4rvi&diff=prev&oldid=9385196 --[[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] sen subskribo ::Ne mi faris eraron, sed '''eble''' tion faris vikidatumoj: en [[d:Q1306700]] oni asertas pri ekzisto de la liceo Ressu de Helsinko, mezlernejo en Helsinko, finne Ressun lukio. Se li estis mezlernejano tie, tiam antaŭ 1968, antaŭ la 20-a vivjaro, li finis la mezlernejon tie. Do se ĝustas via aserto ke nur post la bazlerneja reformo ekestis la lernejo Ressun lukio, kaj antaŭ 1968 ĝi ankoraŭ ne estis (tion konfirmas vikidatumoj asertante ke Ressun lukio ekhavis tiun nomon en 1977), tiam efektive vikdatumoj ĉi tie estas misgvida. ::Restas tri demandoj: Kiam ekzakte estis tiu bazlerneja reformo? Ĉu la ekfunkcio de Ressun lukio en 1977 estas realisma? Kaj ĉu la antaŭulo antaŭ 1977, kiun vi simple nomas "oppikoulu Helsinko", estis [[d:Q105930182]], do ''entinen ruotsinkielinen oppikoulu Helsingissä 1864–1977''?? - Se ĉiuj demandoj estas solvitaj, ni povas pripensi kiel pli elegante vortumi la frazon, ĉar nun aspektas malelegante. Sed ankaŭ eblas entute forstreki la mezlernejon el la teksto. Ĝi ne estas nepre esenca informo. ::Sed mi havas ankoraŭ mian antaŭan demandon: Ĉu vi povas/rajtas skribi ion en vikidatumoj? Se jes, provu enkopii la priskribon "finna politikisto kaj verkisto" tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 27 maj. 2026 (UTC) :::Pre granda lerneja reformo de Finnlando en la 1970-aj jaroj la bazlernejoj en la lando estis normale sesjaraj popollernejoj (''kansakoulu'', ''folkskola''). Ili estis ses- aŭ sepjaraj, sed tiuj, kiuj iris al la lernejo ''oppikoulu''/''läroverk'' estis en popollernejo normale nur kvar aŭ kvin jaroj. Oppikoulu konsistis el kvinjara (por knabinoj eble sesjara) ''keskikoulu''/''mellanskola'' kaj trijara ''lukio''/''gymnasium''. En la lastaj tempoj de tiu sistemo (pararela lerneja sistemo) ekzistis krom ''kansakoulu'' kaj ''oppikoulu'' dujara civitana lernejo, kiu estis deviga por tiuj, kiuj ne iris al oppikoulu/läroverk. La moderna bazlerneja sistemo estis kreita do, ke la ''kansakoulu'', ''keskikoulu'' kaj civitana lernejo estis unuigita unu nauxjara lernejo. ''Lukio'', kiu antaŭe estis trijara finparto de ''oppikoulu'', iĝis trijara lernejo, al kiu oni povas provi iri el la nauxa (lasta) jaro de la moderna bazlernejo ''peruskoulu''. Tiu ''peruskoulu'' inkludis sesjaran parton ''ala-aste'' (kiu anstatauxigis la antauxan lernejon ''kansakoulu'') kaj trijaran parton ''yläaste''. Al la nova sistemo oni movis en 1972 - 1977. La unua tia lernjaro, kiam la nova sistemo estis en la tuta lando tuta preta, estis 1981–1982. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 23:26, 27 maj. 2026 (UTC) La movo al la moderna finnlanda lerneja sistemo laux jaroj kaj komunumoj: * 1972: [[Alatornio]], [[Askainen]], [[Dragsfjärd]], [[Enontekiö]], [[Hankasalmi]], [[Haukipudas]], [[Inari]], [[Jämsä]], [[Kaarina]], [[Karunki (Suomi)|Karunki]], [[Kemi]], [[Kemijärven maalaiskunta]], [[Kemijärvi]], [[Kemin maalaiskunta]], [[Kemiö]], [[Kittilä]], [[Kolari]], [[Kuivaniemi]], [[Kuru]], [[Kuusamo]], [[Köyliö]], [[Leivonmäki]], [[Lemu]], [[Lieto]], [[Masku]], [[Multia]], [[Muonio]], [[Nousiainen]], [[Pelkosenniemi]], [[Pello]], [[Pirkkala]], [[Posio]], [[Pudasjärvi]], [[Raisio]], [[Rantsila]], [[Ranua]], [[Rovaniemen maalaiskunta]], [[Rovaniemi]], [[Ruokolahti]], [[Salla]], [[Savukoski]], [[Simo]], [[Sodankylä]], [[Taivalkoski]], [[Tarvasjoki]], [[Temmes]], [[Tervola]], [[Toivakka]], [[Tornio]], [[Töysä]], [[Utsjoki]], [[Vahto]], [[Varkaus (kaupunki)|Varkaus]], [[Varpaisjärvi]], [[Velkua]], [[Västanfjärd]], [[Ylitornio]] * 1973: [[Alahärmä]], [[Alavus]], [[Houtskari]], [[Huittinen]], [[Iniö]], [[Juuka]], [[Jyväskylä]], [[Jyväskylän maalaiskunta]], [[Kaavi]], [[Kajaani]], [[Kajaanin maalaiskunta]], [[Kangasala]], [[Kannonkoski]], [[Karijoki]], [[Keikyä]], [[Kestilä]], [[Kesälahti]], [[Kiikka]], [[Kinnula]], [[Kitee]], [[Kivijärvi]], [[Konginkangas]], [[Konnevesi]], [[Korppoo]], [[Kristiinankaupunki]], [[Kuhmalahti]], [[Kuhmo]], [[Kuortane]], [[Kyyjärvi]], [[Kärsämäki]], [[Lemi]], [[Lestijärvi]], [[Lieksa]], [[Luopioinen]], [[Luoto]], [[Metsämaa]], [[Muurame]], [[Nauvo]], [[Nilsiä]], [[Nurmes]], [[Oravainen]], [[Paltamo]], [[Parainen#Parainen|Parainen]], [[Pietarsaaren maalaiskunta]], [[Pietarsaari]], [[Pihtipudas]], [[Piippola]], [[Pornainen]], [[Pulkkila]], [[Puolanka]], [[Puumala]], [[Pyhäjärvi]], [[Pyhäntä]], [[Pälkäne]], [[Rautavaara]], [[Ristijärvi]],, [[Rääkkylä]], [[Saarijärvi]], [[Sahalahti]], [[Savitaipale]], [[Sipoo]], [[Soini]], [[Sotkamo]], [[Sumiainen]], [[Suolahti]], [[Suomenniemi]], [[Suomussalmi]], [[Säynätsalo]], [[Tohmajärvi]], [[Tuusniemi]], [[Uudenkaarlepyyn maalaiskunta]], [[Uukuniemi]], [[Uurainen]], [[Uusikaarlepyy]], [[Vaala]], [[Valtimo]], [[Vammala]], [[Vampula]], [[Vehmersalmi]], [[Viitasaari]], [[Vuolijoki]], [[Vähäkyrö]], [[Värtsilä (kunta)|Värtsilä]], [[Vöyri]], [[Ylihärmä]], [[Ylikiiminki]], [[Äänekoski]] * 1974: [[Alajärvi]], [[Alavieska]], [[Anttola]], [[Asikkala]], [[Eno]], [[Evijärvi]], [[Haapajärvi]], [[Halsua]], [[Hauho]], [[Haukivuori]], [[Hausjärvi]], [[Himanka]], [[Hirvensalmi]], [[Honkajoki]], [[Hämeenkyrö]], [[Ii]], [[Iisalmi]], [[Ikaalinen]], [[Ilomantsi]], [[Joensuu]], [[Joutsa]]<ref>http://lukiovanha.joutsa.fi/0708/vihkiaiset08/historiikki.htm</ref>, [[Juva]], [[Jäppilä]], [[Kalajoki]], [[Kangasniemi]], [[Kankaanpää]], [[Kannus (kaupunki)|Kannus]], [[Karhula]], [[Kauhava]], [[Kaustinen]], [[Keitele]], [[Kempele]], [[Keuruu]], [[Kihniö]], [[Kiihtelysvaara]], [[Kiikoinen]], [[Kiiminki]], [[Kiuruvesi]], [[Kokkola]], [[Kontiolahti]], [[Korpilahti]], [[Kortesjärvi]], [[Kotka (kaupunki)|Kotka]], [[Kustavi]], [[Kymi]], [[Kälviä]], [[Lapinlahti]], [[Maksamaa]], [[Lappajärvi]], [[Lappeenranta]], [[Lapua]], [[Laukaa]], [[Lavia]], [[Lehtimäki]], [[Lieto]], [[Liminka]], [[Liperi (kunta)|Liperi]], [[Lohtaja]], [[Luhanka]], [[Merijärvi]], [[Mikkeli]], [[Mikkelin maalaiskunta]], [[Mouhijärvi]], [[Muhos]], [[Mustasaari]], [[Mäntyharju]], [[Nivala]], [[Oulainen]], [[Oulu]], [[Oulunsalo]], [[Outokumpu]], [[Parkano]], [[Pattijoki]], [[Perho (kunta)|Perho]], [[Pertunmaa]], [[Petäjävesi]], [[Pieksämäen maalaiskunta]], [[Pieksämäki]], [[Pielavesi]], [[Polvijärvi]], [[Pori]], [[Pyhtää]], [[Pyhäjoki]], [[Pyhäselkä]], [[Pylkönmäki]], [[Raahe]], [[Reisjärvi]], [[Ristiina]], [[Ruukki]], [[Sievi]], [[Sonkajärvi]], [[Suodenniemi]], [[Teuva]], [[Toholampi]], [[Tuupovaara]], [[Ullava]], [[Utajärvi]], [[Valkeala]], [[Valtimo]], [[Vehkalahti]], [[Vehmaa]], [[Veteli]], [[Vieremä]], [[Vihanti]], [[Viljakkala]], [[Vimpeli]], [[Virtasalmi]], [[Yli-Ii]], [[Ylikiiminki]], [[Ylistaro]], [[Ylivieska]], [[Ähtäri]] * 1975: [[Anjalankoski]], [[Artjärvi]], [[Asikkala]], [[Askola]], [[Elimäki]], [[Enonkoski]],[[Hamina]], [[Hartola]], [[Heinola]], [[Heinävesi]], [[Hollola]], [[Ii]], [[Iitti]], [[Ilmajoki]], [[Imatra]], [[Isojoki]], [[Isokyrö]], [[Jaala]], [[Jalasjärvi]], [[Joroinen]], [[Joutseno]], [[Jurva]], [[Juupajoki]], [[Kangaslampi]], [[Karttula]], [[Kaskinen]], [[Kauhajoki]], [[Kemi]], [[Kerimäki]], [[Korsnäs]], [[Koski Hl]], [[Kouvola]], [[Kuhmoinen]], [[Kuopio]], [[Kuorevesi]], [[Kurikka]], [[Kuusankoski]], [[Kärkölä]], [[Lahti]], [[Laihia]], [[Lapinjärvi]], [[Lappeenranta]], [[Leppävirta]], [[Liljendal]], [[Loviisa]], [[Längelmäki]], [[Maalahti]], [[Maaninka]], [[Miehikkälä]], [[Mustasaari]], [[Myrskylä]], [[Mänttä]], [[Nastola]], [[Nuijamaa]], [[Närpiö]], [[Orimattila]], [[Orivesi]], [[Padasjoki]], [[Parikkala]], [[Pernaja]], [[Peräseinäjoki]], [[Porvoo]], [[Porvoon maalaiskunta]], [[Pukkila]], [[Punkaharju]], [[Rantasalmi]], [[Rautalampi]], [[Rautjärvi]], [[Ruovesi]], [[Ruotsinpyhtää]], [[Ruovesi]], [[Saari (kunta)|Saari]], [[Savonlinna]], [[Savonranta]], [[Seinäjoki]], [[Sulkava]], [[Sysmä]], [[Taipalsaari]], [[Tervo]], [[Teuva]], [[Tyrnävä]], [[Uusikaupunki]], [[Vaasa]], [[Varkaus (kaupunki)|Varkaus]], [[Vehkalahti]], [[Vesanto]], [[Vieremä]], [[Vilppula]], [[Virolahti]], [[Virrat]], [[Vähäkyrö]], [[Ylistaro]], [[Ylämaa]] * 1976: [[Alastaro]], [[Aura (kunta)|Aura]], [[Eura]], [[Eurajoki]], [[Forssa]], [[Halikko]], [[Hanko]], [[Harjavalta]], [[Hattula]], [[Humppila]], [[Hyvinkää]], [[Hämeenlinna]], [[Inkoo]], [[Janakkala]], [[Jokioinen]], [[Järvenpää]], [[Kalanti]], [[Kalvola]], [[Karinainen]], [[Karjaa]], [[Karjalohja]], [[Karkkila]], [[Kerava]], [[Kiikala]], [[Kirkkonummi]], [[Kisko]], [[Kiukainen]], [[Kodisjoki]], [[Kokemäki]], [[Koski Tl]], [[Kullaa]], [[Kuusjoki]], [[Kylmäkoski]], [[Laitila]], [[Lammi]], [[Lappi Tl]], [[Lempäälä]], [[Lohja]], [[Lohjan kunta|Lohjan maalaiskunta]], [[Loimaa]], [[Loimaan maalaiskunta]], [[Lokalahti]], [[Loppi]], [[Marttila]], [[Mellilä]], [[Merikarvia]], [[Merimasku]], [[Mietoinen]], [[Muurla]], [[Mynämäki]], [[Mäntsälä]], [[Naantali]], [[Nakkila]], [[Nokia (kaupunki)|Nokia]], [[Noormarkku]], [[Nummi (Lohja)|Nummi]], [[Nurmijärvi]], [[Oripää]], [[Paimio]], [[Perniö]], [[Pertteli]], [[Pomarkku]], [[Punkalaidun]], [[Puolanka]], [[Pusula]], [[Valkeakoski]], [[Piikkiö]], [[Pohja]], [[Pomarkku]], [[Punkalaidun]], [[Pöytyä]], [[Rauma]], [[Rauman maalaiskunta]], [[Renko]], [[Riihimäki]], [[Rusko]], [[Rymättylä]], [[Salo]], [[Sauvo]], [[Siikainen]], [[Siikajoki]], [[Siuntio]], [[Snappertuna]], [[Somero]], [[Suomusjärvi]], [[Säkylä]], [[Särkisalo]], [[Taivassalo]], [[Tammela]], [[Tammisaaren maalaiskunta]], [[Tammisaari]], [[Tampere]], sv. [[Tenala]]= fi. [[Tenhola]], [[Toijala]], [[Turku]], [[Tuulos]], [[Tuusula]], [[Ulvila]], [[Urjala]], [[Valkeakoski]], [[Vesilahti]], [[Vihti]], [[Viiala]], [[Yläne]], [[Ylöjärvi]], [[Ypäjä]]<ref>https://www.vihti.fi/wp-content/uploads/Vuosikertomus_valmis_nettiin.pdf</ref> * 1977: [[Espoo]], [[Helsinki]], [[Kauniainen]], [[Vantaa]] <ref>Kuntatieto (1977)</ref> <ref>http://www.yksityiskoulut.fi/yksityiskoulujenmatrikkeli/index3.htm</ref> En tiu listo maalaiskunta signifas kamparan komunumon, vidu [[Kampara komunumo (Finnlando)]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 19:12, 28 maj. 2026 (UTC) La moderna finna baza lernejo, ''peruskoulu'', naskiĝis dum la lerneja reformo de la 1970-aj jaroj, kiam oni transiris de paralela lerneja sistemo al unueca lerneja sistemo, tiel ke la antauxa bazlernejo, popollernejo (''kansakoulu''), la civitana lernejo (''kansalaiskoulu'') kiu sekvis ĝin, kaj la ''keskikoulu'' (kiu konsistis el la kvin aŭ ses unuaj klasoj de la ''oppikoulu'') kunfandiĝis en la bazan lernejon, kaj ''lukio'' tri lastaj klasoj de la ''oppikoulu'' fariĝis sendependa lernejo. Kiam mi ekiris al lernejo, mia patro klarigis, ke kiam li iris al lernejo, la situacio estis alia. En la lando ekzistis paralela lerneja sistemo. Komuna lernejo por ĉiuj daŭris nur kvar jarojn. Kelkaj transiris el la ''kansakoulu''/''folkskola'' post la kvara aŭ kvina klaso al ''oppikoulu/läroverk'', en kiu iuj frekventis ne nur kvin- aŭ sesjaran ''keskikoulu''/''mellanskola'' sed ankaŭ trijaran ''lukio''/''gymnasium''. La aliaj finis la sesjaran ''kansakoulu''/''folkskola'' kaj poste frekventis dujaran ''kansalaiskoulu''. Mi demandis, kial oni ŝanĝis la sistemon. Li diris, ke la populareco de la ''oppikoulu''/''läroverk'' kreskis tiom multe, ke ŝajnis, ke iom post iom la ''kansalaiskoulut''/''medborgarskolorna'' restos sen lernantoj. Tial oni ne plu opiniis sencohava teni la du branĉojn apartaj. La ''kansakoulu''/''folkskola'', la ''keskikoulu''/''mellanskola'' kaj la ''kansalaiskoulu''/''medborgarsskola'' estis kunfanditaj en naŭjaran bazlernejon, post kies naŭa klaso oni povas kandidatiĝi al trijara ''lukio''/''gymnasium''. Mi demandis ChatGPT-on pri la germana lerneja sistemo. Kiam ĝi klarigis ĝin, mi demandis, ĉu la klarigo praktike signifas, ke Germanio ankoraŭ uzas tian lernejan sistemon, el kiu ekzemple Svedio kaj Finnlando transiris al komuna naŭklasa baza lernejo. Ĝi respondis, ke tio grandparte signifas ĝuste tion. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:29, 28 maj. 2026 (UTC) {{referencoj}} <big>'''D'''</big>o, koncize: en Helsinko la lerneja reformo ekvalidis en 1977, tial la ekfunkcio de la lernejo "[[d:Q1306700|Ressun lukio]]" en 1977, kaj tiu [[Pentti Arajärvi]], kiu en 1967, 19-jara, jam ekstudis, garantiite estis lernejano en la antaŭa lernejo, kiun vi simple nomas "oppikoulu Helsinko". Vi ne respondis la demandon, ĉu tiu "oppikoulu Helsinko" estis [[d:Q105930182]], do ''"entinen ruotsinkielinen oppikoulu Helsingissä 1864–1977"''. Kaj daŭre mankas via respondo al la demando: Ĉu vi povas/rajtas skribi ion en vikidatumoj? Se jes, provu enkopii la priskribon "finna politikisto kaj verkisto" tie. Pri tio ono tute ne bezonas ChatGPT-on, vi simple devas elprovi kaj tiam respondi mian demandon. Se vi '''ne''' rajtas redakti ion en vikidatumoj, tiam ĉiam iuj aliaj uzantoj devas aldoni priskribojn, kiel estis ĝis nun. Se la mezlernejo de P. Arajärvi estis d:Q105930182, tiam mi en vikidatumoj povas ŝanĝi la indikon kaj malaperos la misa mencio de la lernejo "Ressun lukio" en la e-lingva informkesto. En [https://www.wikidata.org/wiki/Special:Contributions/N%C3%A4in_on_n%C3%A4reet vikidatumoj nun notiĝas 7 redaktoj de vi], la lasta antaŭ 5 tagoj, kaj al mi ŝajnas ke vi ne estas forbarita tie, krom ke eble forbaro en alia branĉo, ĉi tie la finna kaj rusa, aŭtomate signifas ne povi rekte skribi ion en vikidatumeron, sed maksimume el esperantaj tekstoj intervikie ligi paĝon. Simple elprovu, kaj respondu al mi kio okazis en via provado. Kaj se vi ne scias kion vi devas fari, ne demandu ChatGPT-on sed prefere min aŭ alian eo-administranton (kvankam, se hazarde ChatGPT scias kiel esperantlingve kontribui al vikidatumoj, ankaŭ bone). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 14:17, 28 maj. 2026 (UTC) Bedaŭrinde mi ne povas skribi en vikidatumoj. En la 1970-aj jaroj en la plej multaj kazoj ''keskikoulu'' estis anstataŭigita per ''yläaste'' (lernejaj jaroj 7 - 9), kian ĉiuj devis frekventi. ''Helsingin Reaalilyseo'' ricevis antauxe la kromnomon ''Ressu''. En 1977, kiam Helsinko movis al la moderna lerneja sistemo, la nomo ''Ressu'' estis donita oficiala nomo al du lernejoj: ''Ressun yläaste'' kaj ''Ressun lukio'', kiu agis en sama loko kiel antauxe la okjara oppikoulu (läroverk) Helsingin Reaalilyseo. Ressun yläaste ne ankoraux ekzistas, sed Ressun lukio ekzistas kaj estas konata elita lernejo. Iam en iu jaro la mezuma sojlo de la lernejo estis 9,75. ''Lukio'': El la verbo lukea (legi). La vorton kreis [[Elias Lönnrot]]]. Unue la vorto signifis dujaran lernejon, al kiu oni povis provi iri el la lernejo ''yläalkeiskoulu'', al kiu oni povis provi iri el la lernejo ''ala-alkeiskoulu''. Tiuj tri termoj malaperis en la aktuala uzo en 1872, kiam ''ala-alkeiskoulu'', ''yläalkeiskoulu'' kaj ''lukio'' estis unuigita kiel ''oppikoulu'', sed la vorto ''lukio'' estis pruntita al nov uzo en 1914, kiam ''oppikoulu'' iĝis duparta, konstitanta el kvinjara ''keskikoulu'' kaj trijara ''lukio''. En la granda lerneja reformo (1972 - 1981) ''lukio'' iĝis trijara lernejo, al kiu parto el la finnlandaj junuloj movas el la naŭjara bazlernejo ''peruskoulu'' kiu estis kreita unuiginte la lernejojn ''kansakoulu'', ''keskikoulu'' kaj ''kansalaiskoulu''. --skribis, sen subskribo, Näin on näreet 28 maj. 2026 Ambaŭfoje domage, ke vi ne povas skribi en vikidatumoj, ĉar tio kutime estas parto de la redakta kreado, kaj ke efektive mi pravis, kiam mi sen grandaj scioj en vikidatumoj pri [[d:Q1306700]] skribis je 09:56 h, 16 okt. 2024: ''ThomasPusch aldonis kromnomojn [eo]: gimnazio Ressu, Ressun lukio, Helsingin lyseo kaj priskribon por [eo]: mezlernejo en Helsinko, Finnlando''. La kromnomo "Helsingin lyseo" pli koncizas ol "H. Reaalilyseo" kaj probable malpli ekzaktas, sed ĉiukaze ŝajnas ke pri la antaŭa lernejo ne estas iuj informoj en la ĉiulingva vikipedio kaj vikidatumoj aparte de la ero pri la nova lernejo "[[d:Q1306700]] / Ressun lukio", kaj tiam eblas nur malfacile ĝustigi la e-lingvan informkeston. Mi tamen provetos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:03, 28 maj. 2026 (UTC) Ĉu estas bone mencii pri Hausjärvi en la artikolo [[Nurmijärvi (lago)]]? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 21:42, 28 maj. 2026 (UTC) :Jes, kial ne? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:47, 28 maj. 2026 (UTC) == Bavaraj riveroj == Saluton Thomas, antaŭ malmultaj tagoj mi plantis du mikroĝermojn [[Aisch]] kaj [[Brenz]]. Mi volus peti vin ampleksigi la informkestojn - iel mi per poŝtelefono kaj dumvojaĝe ne tiom komforte povas... Ĉu? Dankon, [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:09, 30 maj. 2026 (UTC) :Tio per normala komputilo estas nenia problemo, la bloko kopieblas ene de sekundo. Vi celis la paĝon [[Brenz (rivero)]], ĉu? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 16:48, 30 maj. 2026 (UTC) ::Mi rekomendas ĉe tiaj mikroĝermoj ankoraŭ antaŭvidi du ankoraŭ nevideblajn (per < !-- -- > nevidebligitaj) malplenajn kadrojn por estontaj bildoj, kaj krome pensas, ke iu plia frazeto "La fonto estas en ..." estas ne lukso: tiam estas 4 magraj frazoj, iom pliu ol la nepre necesaj minimumaj 3. Mi nun plenigis la paĝetojn [[Aisch]] kaj [[Brenz (rivero)]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 17:12, 30 maj. 2026 (UTC) :::.. kaj povis ankoraŭ plenigi paĝojn pri la similregionaj riveroj [[Fränkische Rezat]], [[Wiesent (Regnitz)]] kaj [[Wiesent (Danubo)]]. Se oni ankoraŭ aldonas tekston kaj en tio profundiĝas en temojn ekzemple pri fiŝoj, kiel mi faris pri la artikolo [[Fränkische Rezat]], tamen la fino de laboro ne estas tiom rapida - mi scias ke la ideo estas nur meti plejminimumon kaj lasi al eventuale postaj alvenantoj aldoni pli detalajn teksterojn, sed tio estas nur la teorio; praktike tamen ofte malfacilas rezisti la tenton mem tuj pliampleksigi tiom magrana paĝon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:26, 31 maj. 2026 (UTC) == Jyväskylä == Eble vi ne sxatas pri tio, ke mi petas vin vidu iun artikolon. Tamen mi unu fojon ankoraŭ faras do: vidu [[Kampara komunumo de Jyväskylä]]. -- sen subskribo uzanto Näin on näreet je 31 maj. 2026 : Mi ne havas fortajn emociojn pri tiu teksto. La nereviziitaj adaptoj estas tiuj de 9:11 h 4 maj. 2026 kaj 14:31, 31 maj. 2026: en tio ŝanĝiĝas (krom la jaro 1914 aldonita poste) nur la ĉapitro de "En la lastaj jardekoj..." ĝis "...la paroĥo de tiu urbo". Tiu ĉapitro laŭ mi estas en ordo. Reviziebla. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:06, 31 maj. 2026 (UTC) Cxu laux vi vi komprenis mian klarigon? En la granda finnlanda lerneja reformo 1972 - 1981 ''kansakoulu'', ''kansalaiskoulu'' kaj ''keskikoulu'' estis unuigita kiel 9-jara ''peruskoulu''. En la reformo ''lukio'', kiu antauxe kun ''keskikoulu'' estis ''oppikoulu'' estis sxangxita al lernejo, al kiu oni povas provi iri el la 9-a klaso de la ''peruskoulu''. Tiuj, kiuj ne iras al ''lukio'', iras normale al ''ammattikoulu''. Kvankam ''kansakoulu'' (la bazlernejo de la malnova sistemo) estis normale 6- jara, en iuj kazoj 7-jara, tiuj, kiuj iris al ''oppikoulu'' estis en ''kansakoulu'' normale nur 4 aux 5 klasoj. Por ''oppikoulu'' estis irekzameno. ''Kansalaiskoulu'' estis 1 - 3 jara lernejo, kiu ekzistis nur ekde 1958 gxis la granda lerneja reformo de la jaroj 1972 - 1981. Gxi estis deviga por tiuj, kiuj ne iris al ''oppikoulu''. La nuna lerneja sistemo estis iom post iom enkondukita en diversaj komunumoj inter 1972 kaj 1977, kaj 1981 - 1982 estis la unua lerneja jaro en kiu la moderna bazlerneja instruplano estis uzata en ĉiuj klasoj 1 ĝis 9 en tuta Finnlando. -- sen subskribo uzanto Näin on näreet je 31 maj. 2026 :Mi jam antaŭe komprenis ke la "nuna lerneja sistemo estis iom post iom enkondukita en diversaj komunumoj inter 1972 kaj 1977", kaj antaŭe demandis pri konkreta lernejo kaj konkreta urbo (Helsinko), kaj ankaŭ volis konfirmon kiel la antaŭa nomo de konkrete tiu lernejo estis. Tiun informon vi donis. Dankon. Por mi tiu temo jam estas finita. Mi devas fini tekstojn pri Aŭstrio, volas komenci tekstojn pri Israelo, kaj momente tute ne pense estas en norda Eŭropo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:06, 31 maj. 2026 (UTC) Ekzistis en nia urbo du viroj Jorma Kuusinen, profesoro (forte ateisto) kaj eklezia reganto de la [[Libera eklezio de Finnlando]] (Vapaakirkko). Mia patro rakontis, ke unufoje en laboreja manĝejo li vidis kaj aŭdis, ke iu iris al la profesoro Jorma Kuusinen kaj diris: vi ja apartenas al la viroj de Vapaakirkko... -- [[:fi:Jorma_Kuusinen_(professori)]] + [[:fi:Jorma_Kuusinen]]. == Nacia vidpunkto == Kiom la nacia vicpunkto difinas, kiu estas notebla? Vi diris, ke esperante [[:fi:Pentti Hirvonen]] ne estas notebla. Nun estas uzataj auxtomataj retaj tradukantoj. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 14:50, 2 jun. 2026 (UTC)Cxu estus notebla esperante mia amiko Keijo: [[:fi:Keijo Varis]]. :Mi scias ke Keijo Varis estas kodo [[d:Q85984878]]. Kutime en vikidatumoj skribatas priskribo de homo, ekz. "finna politikisto, advokato kaj verkisto", ĉi tie estas '''neniu ajn''', eĉ ne en la finna. Kaj klaras ke teksto pri li estas ekskluzive en la finna, en neniu el la [[Vikipedio:Internacia Vikipedio|20 plej "grandaj lingvoj"]]. Tio estas milda indiko pri tio, ke en vikipedio la komunumoj en la grandaj lingvoj ne konsideras lin aparte elstara. Sed ĉar per guglo-serĉo almenaŭ iuj ne-finnaj paĝoj troveblas, ekz. en retejoj [https://www.researchgate.net/profile/Keijo-Varis researchgate] kaj [https://www.linkedin.com/in/keijo-varis-670241199/ linkedin], oni jes povas defendi la vidpunkton ke li kiel universitata docento mencieblas. Kaj estas pluso ke vikidatuma ero almenaŭ ekzistas, precipe ĉar vi, farantew novajn pagcojn, ne povas krei vikidatumajn erojn. Mi dirus ke e-lingvaj tekstoj pri la grandaj universitatoj de la mondo pli gravas ol tekstoj pri unuopaj docentoj, ĉar la institucioj estos pli longe ol la homoj, kiuj baldaŭ estos pensiuloj kaj tiam maksuimume gravas kiel verkistoj de iuj aparte elstaraj libroj. Sed, jes, mi dirus ke li povas havi esperantan, anglan, hispanan, italan ktp tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 16:34, 2 jun. 2026 (UTC) Post la morto de [[Johano Paŭlo la 2-a]], estis programo en finna radio, kiu rakontis, kion turkaj bazlernejanoj skribis pri finnaj turistoj. Unu laŭtlegita teksto finiĝis jene: "Ilia religio estas kristanismo. Tial estas kruco de Jesuo sur ilia flago. Mi dividas ilian malĝojon, kiun la morto de la Papo nun kaŭzas al ili." La finna radio-prezentisto diris amuzite, ke la teksto de la knabino estis bona, sed enhavis kelkajn malprecizaĵojn. -- sen subskribo Näin on näreet, 3 jun. 2026 :Nu ja, anekdoto. Estas bone esti sentema estante infano, kaj probable tiu knabino pli kunsentis pri la morto de fremda maljunulo ol plej multaj finnoj. Sed ĝenerale la morto de maljunaj homoj estas natura fenomeno, tial ankaŭ multaj katolikoj nur notis la novaĵon, ankoraŭ mallonge rememoris la vivon de la papo, kaj fino. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 08:22, 3 jun. 2026 (UTC) :Certe sxi volus bonan, sed sxi faris eraron. Luteranoj, lestadianoj, vapaakirkko-anoj, pentekostuloj, metodistoj kaj baptistoj ne difinas la papon kiel auktoritato :: Ŝi ne miskondutis. Li estis maljuna homo kaj mortis. Estas noble bedaŭre kunsenti kun ĉiu maljuna mortanto, kun turka islama aŭ kurda jezida aŭ ortodoksa greka maljunulo same kiel kun samea aŭ nordfinna aŭ sudpola oldulo, kia estis Karol Wojtyła ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:18, 4 jun. 2026 (UTC) ==Proponoj== Saluton. Mi proponis por Artikolo de la monato por julio kaj du proponojn por [[vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj|legindaj artikoloj]]. Ĉu vi povas opinii? Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:17, 3 jun. 2026 (UTC) :Jes kompreneble. Dankon al vi! Mi opinios post horo aŭ du... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:22, 3 jun. 2026 (UTC) {{re|Kani}} Iom stulta demando: Kie vi antaŭvidas voĉdonon por AdlS 7 2026? Mi ĵus vidis ke en [[Vikipedio:Artikolo de la monato/2026]] mi jam antaŭ monato voĉdonis por la teksto [[hispana enlanda milito]] por 7 2026, Moldur cetere ankaŭ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:40, 3 jun. 2026 (UTC) :Mi estas mallerta. Mi ne vidas la voĉdonon pri ADLM. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:09, 3 jun. 2026 (UTC) {{re|Kani}} La mallerto estas miaflanka. Mi legis viajn du mallongajn frazojn, kaj legis "ne vidis", ne "ne vidas". La voĉdonesprimo estas en la koncerna diskutpaĝo, tute sube [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026#Dua duono de 2026]]. Tie supozeble neniu hazarde venanta uzanto malkovros ĝin, do necesos atentigi iujn pri tio. Sed mi eĉ ne scias, kie estus pli bona norma loko por tia diskuto pri elekto, se ne en la koncerna diskutpaĝo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:11, 4 jun. 2026 (UTC) == Bv forbaru la vomsakon == [[:m:Special:CentralAuth/Yrjöpussi]] -- neniam redaktis, sed tamen neakceptebla uzantonomo plus gantopupumado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:54, 6 jun. 2026 (UTC) :Prave, dankon. {{Farite}}. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:02, 6 jun. 2026 (UTC) == Nova paĝo Kansa taisteli == Iam, kiam mi estis eble dekjara, mi legis la revuon [[Kansa taisteli]]. Iu en ĝi diris, ke li estis prenita militkaptito en loko, kie ankaŭ laboris Yrjö Kokko, finna perfidulo. Mi demandis mian patron, ĉu tio estis la verkisto [[Yrjö Kokko]], kaj li diris, ke ĝi certe ne estis la sama Yrjö Kokko - lia literatura verkaro tre klare montras, ke la verkisto Yrjö Kokko partoprenis en tiuj militoj ĉe la finna flanko. :Ĉu vi rimarkis ke vi hieraŭ tute ne ligis la novan paĝon [[Kansa taisteli]] al vikidatumoj??? Tiel ankaŭ ne eblis meti ŝablonojn {{ŝ|Informkesto gazeto}} kaj {{ŝ|oficiala retejo}} al la teksto - tio estas aparte maltaŭge se en la teksto estas frazo "Nuntempe ĝi estas legeble interrete". Se vi ne povas adapti vikidatumeron, vi ne povas elporti la retejon kaj kopii ĝin '''al''' vikidatumoj, sed ligi novan paĝon al vikidatumoj vi jes povas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:20, 7 jun. 2026 (UTC) ::Mi ne scias, kio estas Wikidata! [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 04:59, 8 jun. 2026 (UTC) Se mi vidas la paĝon [[Kansa taisteli]], mi vidas tute supre de la paĝo <big><big><span style="font-family:Times">Kansa taisteli</big></big> <hr> <small>[[d:Q11869646|Vikidatumoj: Kansa Taisteli (Q11869646)]], ''finna prisoldata gazeto (1957-1986)''<br/> Alternativaj nomoj: neniu</small> {{re|Näin on näreet}} Kion vi vidas tie? Kaj ĉu vi povas klaki sur la vortojn [[d:Q11869646|Vikidatumoj: Kansa Taisteli (Q11869646)]]?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 06:47, 8 jun. 2026 (UTC) == Kacxo de Yrjölä == Kiu povas esti bona kategorio por tiu artikolo: [[kaĉo de Yrjölä]]? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 20:14, 8 jun. 2026 (UTC) La kategorioj ne estas la problemo, sed la enhavo mem. Ĝi estas multege tro specifa por vikipedia artikolo, kaj tio estas la kialo kial ĝi ekzistas en neniu alia lingvo. Oni povus fari ampleksan artikolon pri nutraĵo aŭ nutrado por hundoj (do io kiel ''[[:fi:Koiranruoka|Koiranruoka]]''), kaj en tiu teksto povus kaŝi etan ĉapitron pri tiu "kaĉo de Yrjölä", sed tiu ĉi teksto ne konvinkos iun solan esperantlingvan vikipediiston krom vi. Mi pardonpetas, sed tiu temo kiel memstara artikolo ne havas ŝancon pretervivi en Vikipedio. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:03, 8 jun. 2026 (UTC) :En finnaj retaj diskutoj pri hundoj estas multe tekstoj pri tiu kacxo. Estas ankaux en almenaux unu sveda hundtema pagxo. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 07:08, 9 jun. 2026 (UTC) ::Finnaj retejoj aŭ retaj diskutoj pri hundoj estas kompreneble multe pli specifaj, sed enciklopedio estas informejo por ĉiuj homoj, ne nur por bestoposedantoj kiuj speciale zorgemas pri la nutrado de siaj hundoj, aŭ kobajoj, kunikloj, ĉevaloj, azenoj, papagoj ktp. Baza konsilo: estu aparte konvinkita pri temo, se en neniu aŭ nur unu alilingva branĉo de vikipedio estas teksto, kaj estu preparita ke vi eble ne konvinkos la aliajn uzantojn ke tiu temo estas nepra... Se jam en kvin aŭ dek aliaj lingvoj estas vikipediaj tekstoj, malpli facile eblas opinii ke iu temo ne estas menciinda en memstara enciklopedia artikolo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:07, 9 jun. 2026 (UTC) :::Iu virino el islamlando estis multe en nordaj Finnlando kaj Svedio. Sxi diris, ke estas komunaj trajtoj, kaj la intervjuo menciis unu el la komunecoj: estas malfacile kredi, kiel la lestadianaj ekstremkristanoj estas tute similaj ol la ekstremislamanoj en sxia lando. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 10:11, 9 jun. 2026 (UTC) Mi malplilongigis la tekston sveda lingvo en Finnlando en la artikolo sveda lingvo. La teksto estis tro longa kaj eble malneuxtrala, cxar gxi tro multe esencis pri tiu unu afero en la artikelo. En la aparta artikolo sveda lingvo en Finnlando estas bone rakonti pli longe. Teksto pri "pakkoruotsi" estis en la artikolo tro longe, mi estis kulpo, mi pardonpetas. Tiu unu afero estis tro emfazita en la artikolo antaŭ ol mi mallongigis la parton de la artikolo kiu parolas pri ĝi. Mi supozas, ke vi konsentas. Mi devus seniĝi de la obsedo pri la temo. Konservativalestadiano pri la aĝo de la universo kaj de la vivo: La Tero estis kreita antaŭ 6000 jaroj tiel, ke ĝi aspektas kvazaŭ miliardojn da jaroj maljuna. La rokoj ŝajnas havi aĝon de miliardoj da jaroj, por ke kredo je la vero de la Biblio estu malfacila. Dinosaŭroj neniam ekzistis. Iliaj ostoj estis kreitaj kaj kaŝitaj en la tero kiel provo de fido. Same oni ne scias, kie troviĝis la tombo, en kiu Jesuo estis entombigita, por ke kredi ne estu tro facila. Mi legis artikolon peruskoulu (moderna nauxjara bazlernejo) en iu finnlanda enciklopedio, kiu estas skribita dum la sxangxo de la lerneja sistemo. Tiu diris, ke sentu, ke estas unu diferenco kun la origina plano: por la finnlingva peruskoulu igxos du devigaj fremdaj lingvoj, la sveda kaj la angla, ne nur la angla. Cxu estas bone en la artikolo rakonti pri la etimologio? [[Uzanto:Yrjöän|Yrjöän]] ([[Uzanto-Diskuto:Yrjöän|diskuto]]) 22:18, 5 jul. 2026 (UTC) ==Propraj nomoj== Vi ŝajne pensas ke en Esperanto ekzistas iu kategorio de nomoj, en kiu nur la unua litero de la unua vorto de la nomo estas majuskla, kaj la ceteraj estas minusklaj. Mi certas ke ne ekzistas tia kategorio (krom la tre escepta kategorio verktitoloj), kaj kiel mi jam provis rimarkigi al vi, ĝi ne estas antaŭvidata en nia [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj|titolpolitiko]]. Se fakte mi malpravas pri tio, bonvolu pruvi ĝin antaŭ ol redakti. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:42, 18 jun. 2026 (UTC) ==Supersignoj== Saluton. Hieraux nokte malaperis la rimedo konstrui supersignojn per aldono de x. Cxu vi scias ion pri tio? Cxu oni riparos gxin?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:18, 19 jun. 2026 (UTC) :Mi scias tute nenion, sed ĉe mi ankoraŭ funkcias kiel ĉiam - mi sur la klavaro tajpas unue c post x, kaj tuj aperas ĉ. Do devus esti io rilate al la tielnomata [[Helpo:Universala LingvoElektilo|Universala LingvoElektilo]] - kie en la menuo dekstre de la vortoj «En aliaj lingvoj» aŭ «Lingvoj» klakeblas la bildeto Lingvaj agordoj, la dentorado, poste eblas elekti «Enigo» kaj agordi... Sed mi havas neniun ideon, ankaŭ ne scias kie mi povus rigardi, ĉar ĉe mi jes ĉio aspektas kiel ĉiam... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:17, 19 jun. 2026 (UTC) ::Dankon, cxio estas solvita (sekvinte viajn rekomendojn) por la redakto de artikoloj, sed sxajne ne cxi tie. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:19, 19 jun. 2026 (UTC) :::Strange ke estas diferenco pri redaktado de artikoloj kaj de diskutpaĝoj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:21, 19 jun. 2026 (UTC) == Karilas == Ŝoke, ke pri Karilas estas artikolo nun kvinlingve. Mi esperas, ke vi germane faru artikolon [[Yrjö Karilas]]. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 22:31, 20 jun. 2026 (UTC) :Nu en la [[azera]] estas nur mizera frazo, sed en la [[finna]], [[sveda]], [[angla]] kaj [[Esperanto]] estas decaj artikoloj. Mi nur ĵus vidis ke en la esperanta teksto estas fuŝa ruĝa ligilo [[pentekontismo]] - klare: estas eraro, la vorto estas [[pentekostismo]], la kristana festo estas [[pentekosto]] kun "s". La germana nur estas unu el tre multaj eŭropaj lingvoj, mi ne ekstre faras tekstojn en la germana, nederlanda, franca, litova ktp., ĉar ankaŭ mi devas ŝpari miajn vivhorojn por la al mi plej esenca. Sed estas multaj aliaj eŭropanoj kiuj parolas kaj skribas en la germana, nederlanda, franca, litova ktp. ... Tamen pri la esperanta teksto, mi pensas ke jam eblus havi deziron ekhavi tekston pri la eldonisto [[Werner Söderström]] ([[d:Q6202412]]) kaj sia eldonejo nomita siatempe [[WSOY]] ([[d:Q3564797]]), el kio intertempe evoluis la finna amaskomunikila konzerno ''[[Sanoma]]'' ([[d:Q1540297]]), la plej larĝa libroeldonejo de Finnlando ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:11, 21 jun. 2026 (UTC) ::Karilas skribis, ke la finna estas longvorta lingvo, sed longaj vortoj estas ankaux en aliaj lingvoj. La plej longa vorto de la germana estas antialkohol.... Mi ne memoras la finon. Cxu vi scias, kio estas taksita kiel la plej longa germana vorto? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 17:03, 21 jun. 2026 (UTC) :::Ne. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:21, 21 jun. 2026 (UTC) Membro de la [[Luther-fondaĵo]] prezentis al mi la pravigojn por bebobapto kaj kontraŭstaris pentekostismon, ekzemple. Mi demandis pri [[konservativa lestadianismo]]. Li diris, ke konservativa lestadianismo havas la saman eraron en pli milda formo - oni komprenas, ke beboj estu baptitaj, sed ili ne komprenas, kial tio estas la kazo. Cxu la artikolo [[bapto]] nun estas bona? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 18:19, 21 jun. 2026 (UTC) Iam estis artikolo en [[Keskisuomalainen]] pri tio, ĉu oni devus malebligi al la retkomputiloj de lernejoj aliron al malkonvenaj retpaĝoj, kiuj estas identigitaj laŭ certaj vortoj. Sed tie leviĝis la demando: kio okazus, se iu lernanto volus per Interreto legi la verkojn de la franca poeto Saint-John Perse (en la finna perse signifas "pugo")? Kio malbona estus en tio? https://eo.wiktionary.org/wiki/mummonmarkka https://eo.wikipedia.org/wiki/Den_blomstertid_nu_kommer [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:55, 22 jun. 2026 (UTC) Mi demandis unu finnan virinon, ĉu ŝi kredas, ke Johannes Virolainen aŭdis la vortludon vihannes jorolainen. Ŝi respondis, ke certe li aŭdis ĝin kaj eĉ do multajn fojojn, ke la ludo komencis enuigi lin. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 13:05, 23 jun. 2026 (UTC) == Oittinen == Lian politikan karieron finigis liaj opinioj pri la sveda kaj la religio en la moderna bazlernejo. Li volis, ke la sveda ne estu deviga. Li iris al disputoj kontraŭ la lingvonaciisma Sveda Popola Partio kaj Johannes Virolainen, kiuj absolute ne akceptis tian, ke ekzistus naŭjara bazlernejo, kie la sveda ne estus deviga (Virolainen havis diversaj argumentoj ol la menciita partio). En la plano de Oittinen estis tia problemo, ke iri al la trijara mezlernejo, lukio, oni devus scii la svedan kaj tial la bazlernejanoj devus jarojn pre la fino de bazlernejo decidi, cxu ili provos iri mezlernejen. Oittinen, ateisto, ne volis al la moderna naŭjara bazlernejo konfesireligian instruon. Li iris do al disputoj krome kontraŭ iuj konservativaj-kristanaj (ekzemple lestadianaj) politikistoj kiel Armas Leinonen, kaj ankaŭ tio estis parta kialo de tio, ke Oittinen perdis siajn eblojn pintopolitike bone sukcesi. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:46, 24 jun. 2026 (UTC) :Laux mia patro mi pravas en tio, ke ankaux opinioj pri la bazlerneja religio efikis al pozicio de Oittinen. Laŭ li tempo el tiu tempo pasis jam do longe, ke en mia generacio normale oni ne scias pri Oittinen, se ne studis edukadon sed mi scias kaj mi neoficiale studis la edukadon. Mia patro rakontis, ke li estis ĉe la ''[[Suviseurat]]'', Someraj Kunvenoj en 1968, kaj la necesejaj kondiĉoj estis tiel teruraj, ke li ne estis nefekanta dum tri tagoj. Mi diris, ke verŝajne ne multaj kuracistoj rekomendus ion tian. Nu, certe neniu. Mi rakontis, ke mi aŭdis, ke ĝuste dum la Someraj Kunvenoj de 1968 oni faris decidon absolute malpermesantan televidon. Li diris, ke interese, ĝuste en 1968 la televidilo estis translokita al la supra etaĝo de la memstara domo (kiel kompromiso pro tio, ke parto de la familianoj estis lestadianoj kaj parto ne). == Artikolo de la Monato == Saluton. Ĉu oni elektis mian proponon pri [[Hispana Enlanda Milito]] por [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026|Artikolo de la monato]] por tuja julio? Ĉu mi devas fari iun demarŝon? En Hispanio okazos tiun monaton 90a datreveno de la okazintaĵo kaj tiurilate pluraj eventoj. Aparte mi dankas pri unu el viaj artikoloj pri futbalistoj, nome [[Pedro Porro]], ĉar li estas mia samlokano.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:52, 24 jun. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Nedankinde pri [[Pedro Porro]]. Mi nun faris tekstojn pri ĉiuj aktualaj naciteamanoj, kiel videblas en la navigilo sube. Sed dume mi ankaŭ pasetis la paĝon ''[[Copa del Rey]]'', kiu sincere videbligas ĉiujn hispanajn klubojn kiuj ĝis nun ankoraŭ ne havas tekstojn. Sincere dirite mi en mia ĵusa laborado pri futbalo ankaŭ pasis multajn tre konatajn britajn, nederlandajn kaj kelkajn francajn kaj belgajn klubojn, kiuj same ne havas tekstojn, sed se hazarde vi havas iun liberan horon inter pli serioza vikipedimado aŭ inter futbalaj matĉoj, eble vi povus elekti iu(j)n el la ruĝaj ligiloj de la paĝo ''[[Copa del Rey]]'' kaj adopti ĝin/ilin por paĝokreo. Cetere dankon al vi, ke vi trovis miajn preskaŭ forgesitajn tri tekstojn pri litovaj gazetoj kaj levis ilin de ĝermeto al ĝermo... Pri la artikolo de julio: mi [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026|ĵus invitis]] ankoraŭ 1-3 kolegojn eble voĉdoni, kaj fermos la temon antaŭ ĉi-vespere. Ĉu vi tiam povus fari la ankoraŭ mankantan resumon por la titolpaĝo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 24 jun. 2026 (UTC) ::Morgaŭ estos nova monato. Kiu estos la rezulto por julio? [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:16, 30 jun. 2026 (UTC) == Marja-Sisko == Estus supozeble nebone mencii en la artikolo [[Marja-Sisko Aalto]] vere multaj riaj diraĵoj. Sed la rakonton pri tio, ke ri diris, ke ri volis robon kaj oni terure kriis al ri kolerege, ri diris publike multajn fojojn kaj tial estas bone mencii ĝin. [[Uzanto:Yrjöän|Yrjöän]] ([[Uzanto-Diskuto:Yrjöän|diskuto]]) 19:14, 5 jul. 2026 (UTC) :Mi persone plene malakceptas ĉian slangon inventi novajn pronomojn al la esperanta gramatiko, tial mi povas toleri ke en Vikipedio ankaŭ estas tekstoj en tiu artefarita dialekto sed ne volas kunlabori pri tiuj tekstoj. Jen unua aspekto. Kaj due mi dirus ke la esperanta vikipedio jam sufiĉe raportas pri tiu tre specifa kaj bizara biografio, kompara al vikipedio ekzemple en la nederlanda, pola, portugala, greka, turka, ĉina, japana aŭ korea, kaj ke principe eblas lasi ĝin kaj ĝi ne bezonas pluajn horojn da esperantista redakta labortempo. La esperanta vikipedio ne prisilentas ĝin, kaj estas bone ke aliaj 11 lingvoj ankaŭ ne prisilentas ĝin, sed tiu kovro de la temo laŭ mia persona opinio estas sufiĉa. Kvar aliaj esperantaj tekstoj ligas al la esperanta artikolo, tio estas la minimuma kvanto por ne esti [[vikipedio:orfo|artikola orfo]], estas ankaŭ unu ekstera referenco kaj kvar eksteraj ligiloj. Oni ne povas teknike riproĉi al la esperanta teksto esti malsufiĉa. Tial mi lasos tiun tekston, kaj traktos temojn kiuj pli bezonas laboron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:34, 6 jul. 2026 (UTC) ::Multfoje ri rakontis, ke kiam ri estis sesjara, ri hejme demandis, ĉu lia amikino Saija havis mirindan robon. Oni respondis jese, kaj tiam ri diris, ke ri ankaŭ volas havi similan. En tiu momento ĉia parolado kaj ĉia moviĝado en la ĉambro subite ĉesis; dum mallonga momento ĉio kvazaŭ frostiĝis kiel en senmova filmbildo. Kiam la silento rompiĝis, oni kolere kaj terure ekkriis al ri. Iu kondukis Saijan hejmen, kaj la patrino de Olli laŭte diris, ke knaboj ne portas robojn. Poste ŝi devigis rin demeti la pantalonon por kontroli, kiajn genitalojn ri havis. Laŭ ri tiu memoro el la infanaĝo estis tiel traŭmata, ke ri ankoraŭ hodiaŭ ne plene resaniĝis el ĝi. ::https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Kola_duoninsulo&diff=prev&oldid=9406629 "Mi ekde eta infano scias, ke mi ne estas kiel aliaj knaboj. Sesjare mi demandis, kial mi ne havas jupon kiel aliaj knabinoj. Pubere mi komencis kredu, ke temus pri transvestismo. Kun tia takso estis iomete pli facile vivi, cxar kvankam ankau gxi estas kialo por silento kaj kialo por ridado, gxi estas por multaj iomete pli facile akcepti ol transsekseco, kiu estas etega, etega malplimulto kaj tial vaste konsiderata stranga." == "Mi vomas" -> bv forbaru == [[:m:Special:CentralAuth/Yrjöän]] -- neakceptebla uzantonomo plus gantopupumado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:22, 6 jul. 2026 (UTC) : {{farite}} ... bv ŝlosu la paĝojn [[Uzanto:Yrjöän]] [[Uzanto-Diskuto:Yrjöän]] [[Uzanto:Yrjöpussi]] [[Uzanto:Urpola]] [[Uzanto-Diskuto:Urpola]]. La kontoj estas forbaritaj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:30, 6 jul. 2026 (UTC) : {{farite}} ... la paĝoj estas ŝlositaj kaj la konto "Yrjöän" estas globale forbarita. Kiel longe oni plutoleru la konton [[:m:Special:CentralAuth/Näin_on_näreet]]? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:43, 7 jul. 2026 (UTC) == Drolaĵoj == Vidu: https://eo.wiktionary.org/wiki/hihhuli Vidu: https://eo.wikipedia.org/wiki/Johannes_Virolainen#Virolainen_kaj_la_sveda_lingvo Yrjö Karilas ankaŭ evoluigis bonegajn metodojn por plibonigi la kapablojn pri mensa kalkulado. En la finna Vikipedio ne estas tia regulo, ke estas malgxuste krei artikolon, al kiu ne estas ligiloj. Vidu [[Lilli]] kaj [[Suomalainen]] Preskaŭ ĉiuj konservativaj lestadianoj naskiĝis al konservativaj lestadiajanaj gepatroj. La fakto, ke la membronombro de la movado kreskas, ŝuldiĝas nur al tio, ke oni ne uzas kontraŭkoncipadon. Sed la neuzo de kontraŭkoncipado kondukas al tiel grandaj infanaroj, ke estas surprize, ke la membronombro kreskas nur sufiĉe malrapide. Mi demandis unu kritikanton de la konservativa lestadiana movado, kiu devis forlasi ĝin en la aĝo de dek jaroj, ĉar lia patro estis eksigita el la movado kaj la tuta familio estis eksigita kune kun li, kiam komenciĝis la periodo, dum kiu preskaŭ neniu plu aliĝas al la movado el ekstere. Laŭ li, tio estas bona demando. Eble fine de la 1950-aj jaroj. La gubernio estis dum longa tempo unu el la du regionaj administraj unuoj de Finnlando. La gubernioj konsistis el komunumoj. La koncepto de gubernio devenas el Svedio, kaj dum la tempo kiam Finnlando apartenis al Svedio, la svedaj gubernioj ampleksis ankaŭ Finnlandon. La gubernio en Finnlando restis administra unuo dum la tuta periodo de la aparteno de Finnlando al Rusio (1809–1917) kaj dum pli ol 90 jaroj de la sendependeco de Finnlando. La finnlandaj gubernioj funkciis proksimume laŭ la modelo de la svedaj gubernioj. La gubernioj dum longa tempo havis grandan signifon ne nur por la administrado, sed ankaŭ por regiona identeco kaj regionaj analizoj. Tamen, kiam en 1997 la parto de Finnlando sude de la gubernio Oulu, escepte de Alando, estis dividita en tri "grandajn guberniojn", la karaktero de la gubernioj fariĝis ĉefe administra. La neadministraj funkcioj de la gubernioj transiris al la provincoj, kies limoj estis oficialigitaj en 1994. Antaŭe la provinca divido estis neoficiala. Kelkaj provincoj estis teritorie identaj al gubernio. Tiuj ĉi regionoj de Finnlando ne estu konfuzataj kun la naŭ historiaj regionoj de Finnlando. Komence de la jaro 2010 la gubernioj estis nuligitaj. La provincoj restis. == Erkki Palmen == Ĉu pri li povus esti artikolo en la esperanta vikipedio: https://fi.wikipedia.org/wiki/Erkki_Palm%C3%A9n https://la.wikipedia.org/wiki/Erkki_Palm%C3%A9n [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-38905-97|&#126;2026-38905-97]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-38905-97|diskuto]]) 17:33, 9 jul. 2026 (UTC) Senprobleme... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:38, 9 jul. 2026 (UTC) Palmén estis amiko de mia patro. Kiam mi partoprenis al eventoj de Esperantoklubo de Jyväskylä pacxjo diris, ke supozeble Palmén parolas esperanton. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 18:55, 9 jul. 2026 (UTC) [[kaĉo de Yrjölä]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 19:28, 9 jul. 2026 (UTC) Vidu: [[Den blomstertid nu kommer]] Vidu: [[flega kunveno (lestadianismo)]] Ĉu pri ŝi mi rajtas fari artikolon: https://fi.wikipedia.org/wiki/Lyydia_Almila Jorma Nieminen diris, ke estas malkompreneble, el kio la nova signifo de sia nomo iris. Kiam li naskigxis (1956) estis normale en nia lando, ke oni donis al filo la nomon Jorma. Tio havis neniun ambivalencon. En la 1980-aj jaroj redaktoroj de virrevuoj komencis uzi la vorton ''jorma'' pri peniso. Sed kial? == Kongresoj == Mi foriras ĝis la fino de la monato julio.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:05, 13 jul. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Komprenite. Bonan tempon al vi! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:24, 13 jul. 2026 (UTC) == Seine-et-Marne == Mi ĵus vidis la paĝon [[Meaux]], kaj tie tre videblas la manko de komunumaj paĝoj en la departemento [[Seine-et-Marne]]. La regiono estas centra en Francio, kaj mi vere volus vidi unuajn paĝojn tie. Eble vi povos levi tiun grandan taskon... Ne devus esti perfektaj artikolaj ĝermoj, sed estus perfekte se la vakuo tie ne estus tiom granda... Cetere, mi proponus entute ŝanĝi la malfeliĉajn informkestojn al normaj ŝablonoj {{ŝ|informkesto urbo}}. Mi supozas ke vi ĵus spektas la matĉon Hispanio-Francio kaj tial ne estas ĉe la komp'o. Sed la matĉo jes ne estos eterne... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 20:25, 14 jul. 2026 (UTC) :Aĥ, tiu Francio kun tiom da vakuo en la esperanta vikipedio... Kompreneble vi pravas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:44, 14 jul. 2026 (UTC) ::Mi nun faris la necesajn 8 paĝojn por forigi la ruĝajn ligilojn en la paĝo [[Meaux]], kun normaj ŝablonoj {{ŝ|informkesto urbo}}, sed proponas lasi la kaprican informkeston en la paĝo [[Meaux]] mem, post kiam vi riparis la plej akrajn misojn tie. Pli pri la ĉirkaŭaĵo de [[Meaux]] mi nun ne sukcesos fari, eĉ kvankam estas la {{flago|Francio}} 14-a de julio... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:44, 14 jul. 2026 (UTC) == Ankoraŭ propraj nomoj == Nun vi minuskligas nomojn de universitatoj, malsanulejoj, lagoj ktp. Ĉu tiu ideo venas de iu esperanta fonto? Ĉiujn fontojn, kiujn mi konas, inkluzive esperantajn, klare traktas ilin kiel proprajn nomojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:15, 17 jul. 2026 (UTC) Nu, la demando estas, kiam kombino de normala esperanta vorto kaj nacilingva nomo iĝas nova propra nomo. Ĉiuj scias, ke [[Palokkajärvi]], [[Tuomiojärvi (Jyväskylä)|Tuomiojärvi]] kaj [[Alvajärvi (Jyväskylä)|Alvajärvi]] estas lagoj en [[Jyväskylä]], ne la plej grandaj sed iuj el la lagoj de la urbo. Vi majuskligis «lagon Nacilingva Nomo» al <big>'''L'''</big>ago Nacilingva Nomo, eĉ al <big>'''L'''</big>a <big>'''L'''</big>ago Nacilingva Nomo. Ĉu vi ankaŭ pensas ke devos nepre esti en tekstoj kaj fotosubskriboj la vortkombinoj <big>'''L'''</big>a <big>'''L'''</big>ago [[Palokkajärvi]], <big>'''L'''</big>a <big>'''L'''</big>ago [[Tuomiojärvi (Jyväskylä)|Tuomiojärvi]] ktp? Ĉu vi pensas ke <big>[[Integra katolika lernejo en Nitra]]</big> estas groteske malĝusta nomo de artikolo kaj nepre devas esti Integra Katolika Lernejo en Nitra en Esperanto? Pri <big>[[Publika Observatorio de Drebach]]</big> oni skribas ke ĝi estas en najbaraĵo de la elementa lernejo "David Rebentrost". Ĉu ankaŭ drasta eraro kaj nepre devas esti Elementa Lernejo "David Rebentrost" aŭ laŭ vi '''L'''a '''E'''lementa '''L'''ernejo "David Rebentrost"? Aŭ, por koncentriĝi pri miaj eraroj: mi en 2024 skribis tekston pri [[Widehem]] kaj tie notis "La administrejo ... samtempe ankaŭ estas la loka elementa lernejo". Ĉu ankaŭ tute erara, nepre devas esti la kompleta nomo kaj ĉio majuskla: "... samtempe ankaŭ estas la loka Elementa Lernejo Widehem"?? Kiam elementa lernejo, infanĝardeno, kolegio aŭ ankaŭ universitato estas simple la institucio tiunoma de loĝloko kaj nomiĝas en vikipedio [institucio] de [loĝloko], sed ne mem donis al si propran nomon esperantlingvan aŭ estas titolo de esperantlingva libro (se jes, validas tiu librotitolo, konsultebla en bibliotekoj aŭ la esperantaj libroservoj), tiam la '''loĝloko''' estas nepre majuskla, ĉar klare propra nomo, sed la unua substantivo povas rigardiĝi kiel parto de fiksa propra nomo, sed ankaŭ povas rigardiĝi kiel simpla substantivo. Tio estas tiom banala, ke la grandaj gramatikoj ŝajne aŭ eble eĉ ne notas ke "o-vortojn oni kutime komencas per minuskla litero kaj finas per -o", kvankam por denaska germanlingva komencanto tio povas esti grava atentigo, krom ke li jam eklernis iun alian lingvon kaj jam komprenas ke ne ĉiuj faras kiel la germana, aŭtomate majusklante ĉiun "o-vorton". 20:16, 17 jul. 2026 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) == [[Kinga Korska]] == Saluton. Vi kreis tiun artikolon ĝuste nur kelkajn malmultajn horojn post oni menciis ŝin en prelego pri bildliteraturo en Esperanto en la Hispana Kongreso. Ĉu estas hazardo aŭ iu rilato?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:26, 17 jul. 2026 (UTC) :Fakte, ne estas rilato al la Hispana Kongreso, sed mia vojo estis iom pli trista. Nome, mi jam en la unua semajno de julio bedaŭrante eksciis pri la morto de la esperantisto kaj vikipediisto [[Przemysław Wierzbowski]] la 30-an de junio, kun kiu mi ankoraŭ skribis antaŭ malmultaj monatoj, kaj legante en lia artikolo mi tie vidis bluan ligilon pri la "grafika novelo" [[Cerba fetiĉo]] kaj ruĝan de Kinga Korska - mi povas kompreni ke oni hezitas ekfari biografian tekston pri verkisto, pri kiu estas apenaŭ biografiaj informoj, ne naskiĝjaro aŭ -dato kaj ne naskiĝloko, neniu informo pri lernejo aŭ universitato, sen informo kiel ŝi alvenis al La Palma kaj kial ŝi nun havas irlandan civitanecon... Ĉu eble en la prelego pri bildliteraturo en [[Portugaleto]] oni aludis al aĝo aŭ naskiĝjaro de ŝi?? Kaj, se vi nun estas surloke, "ĉe la fonoto de informoj", ĉu vi eble ankoraŭ povus eltrovi iujn biografiajn bazajn datumojn pri iuj esperantistoj menciitaj en via teksto [[84a Hispana Kongreso de Esperanto]]? Kun iomete da informo, mencio en [[ĝermolisto de katalunaj esperantistoj]] aŭ [[ĝermolisto de hispanaj esperantistoj]] jam estus ebla... - principe mi dirus ke ĉe publike agantaj esperantistoj pli da informoj estas pli bonaj ol draste malpli. 17:48, 17 jul. 2026 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 1fsapq3uhc39q2158cnr9200f226bpi 9431852 9431851 2026-07-17T20:16:59Z ThomasPusch 1869 /* Ankoraŭ propraj nomoj */ 9431852 wikitext text/x-wiki <!-- {{ArtikolaMesaĝokesto |speco = stilo |bildo = |teksto = De la 7-a ĝis la 11-a de aprilo mi vojaĝas kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a frumatene ĝis 17-a malfruvespere ankaŭ. Do la venontan tempon mi nur tagmeze la 12-an de aprilo havos iom da tempo por vikipedio kaj denove ekde la 18-a de aprilo. Thomas }} <hr> {{ArtikolaMesaĝokesto |speco = stilo |bildo = <!- nur por kazoj de ekstrema drameco: [[dosiero:Attention Sign Red White.svg|40ra]] -> |teksto = Ekde la 20-a ĝis 22-a de junio mi ne aŭ nur tre malmulte povas kontribui. Ekde la 23-a mi ree partoprenos. Th. Pusch }} {{-}} {{Klariga noto |titolo = <small><small>Noto</small></small> |enhavo = En la [[Vikipedio:Diskutejo/Teknikejo#Rezulto|vikipedia teknikejo]] estis diskuto pri konservo aŭ forigo de tradicia aspekto de la eksteraj ligiloj en vikipediaj artikoloj, kiu laŭ mi finiĝis per malbona baloto, ne per trovo de teknika solvo, kiu ebligus liberan decidon inter du samvaloraj variaĵoj. Mi tial komence de marto 2017 ekprenis vikipedio-ferion de eble monato, eble duonjaro, eble pli longe, dum tiu tempo observos kaj minimume agetos kiel administranto, kaj post mia ebla reaktiviĝo vidos ĉu tamen eblos havi elekton inter du bonaj eblecoj pri tiu temo. Dum la intertempo mi ne povos labori pri plua bonigo de tekstoj pri komunumoj de eŭropaj ŝtatoj, ne elektos artikolon de la semajno kaj ne plenumos alian kontinue faratan taskon. :Thomas Pusch |larĝeco = 100% |pozicio = |enhav-grandeco = }} --> == Arkive == * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/uzo_aŭ_neuzo_de_la_vorto_"oblasto"|Uzo aŭ neuzo de la vorto "oblasto"]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Transskribo_de nomoj_ne-latin-literaj_sen_esperantigo_al_esperanta prononco|Transskribo de nomoj ne-latin-literaj sen esperantigo al esperanta prononco]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Pludirektigoj_de_paĝoj_pri_"popolo"_al_"popola lingvo"|Pludirektigoj de paĝoj pri "popolo" al "popola lingvo"]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Geografiaj_nomoj_en_Esperanto,_el_regionoj,_kies_lingva_kaj_politika situacio ŝanĝiĝis_post_1887|Geografiaj nomoj en Esperanto, el regionoj, kies lingva kaj politika situacio ŝanĝiĝis post 1887]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Historie:_"Litovio"_aŭ_Litvo"|Historie: "Litovio" aŭ Litvo"]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Korekto_de_la_ŝablono_"Urbo_de_Germanio"|Korekto de la ŝablono "Urbo de Germanio" (urbo de) kaj de ties uzo]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Kategorionomoj "geografiaĵo DE aŭ EN lando"|Kategorionomoj "geografiaĵo DE aŭ EN lando" (do ekz. "Lagoj de Svislando" aŭ "Lagoj en Svislando")]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Ŝablono:Informkesto administra unuo|Ŝablono:Informkesto administra unuo]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Centrigo de bildosubskriboj|Centrigo de bildosubskriboj]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Diferenco inter "dum" kaj "en"|Diferenco inter "dum" kaj "en"]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Kategorio "sindromoj"|Kategorio "sindromoj"]] === Pliaj, unuopaj temoj laŭ jaroj: === {{Div col|cols = 4}} <small> * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2007|'''arkivo 2007''']] kun temoj ** Kategoriaj alidirektiloj ** Landaj ŝablonoj ** Ŝablono:KategorioGeografioLaŭLando ** Azova maro kaj Nigra maro ** Ĉu du apudaj adjektivoj en nomo? ** Mapo de Eŭropo ** Administranto ** Helpalvoko por germana vikipedio ** Informkesto por artikoloj * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2008|'''arkivo 2008''']] kun temoj ** Ŝablono:KategorioMontaroEnLando ** forviŝo de malplena kategorio ** "Ŝablono:Ligo el bildo" ** Naskiĝjaro kaj aĝo ** flagoj svg ** Binet ** Valdorfa pedagogio ** ebla nova portalo (pri psikologio) ** Ŝablono:Plurtone ** Vlaggen ** Informoj sur bildaj paĝoj ** diskutejo... ** Nekonscia tajpado ** Wikipedija:Hornjoserbšćina ** Plibeligo de informkestoj ** Skandinavistiko kaj Nederlandistiko ** Granda Nordia Milito ** Situo sur mapo Moldavio ** Les Halles (Parizo) *** Marko sur bildo ** Neris ** Ĉu vi ne volas/pretas kandidati kiel administranto? ** Pariza Regiono * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2009|'''arkivo 2009''']] kun temoj ** Resonkorpo ** Zoo de Londono ** Valo Owens ** Helpo bezonata ** Kato sur varmega ladotegmento ** Korono ** Okulvitra strigo ** Metropoliteno ** Kolonaj ordoj ** Homaj respondecoj ** Ĉapulteko ** Bertha Benz Memorial Route ** Vikifontaro * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2010|'''arkivo 2010''']] kun temoj ** Timo Boll ** Dosiero:Navaro-dum-1037.png ** Avatar: The Last Airbender ** Na'via lingvo ** Kriaj koloroj ** Laura Chinchilla ** Ĝermoj ** olimpika tabelo ** Ĉu vi ne volas fariĝi administranto? ** Administraj rajtoj ** Tarator ** Bonan resaniĝon! ** Peto ** Kotdivuara Esperanto-Asocio ** Vulkanologio ** Informkesto pro blazonoj? ** Helpopeto ** Translation request ** Navigilo2 ** Forigitaj kategorioj ** Saluton, sorry to bother you ** Heiner Keupp ** Ĝemelaj urboj ** Futbala mondĉampionado ** Internacia Junulara Kongreso ** Aldono de kodo ** Puĉo ** Provlegado ** Uzantobloko kaj lingva demando ** Ŝablono:Informkesto televida kanalo ** Monunuoj ** Defio ** "Rekuperi" ** "Por deletigi?" ** Alinomado de artikoloj pri gubernioj de Japanio ** "Anekti" * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2011|'''arkivo 2011''']] kun temoj ** Stivardoj ** mw:Template:Languages ** SVG-Flagoj ** Leysin ** Ŭ kaj v ** Rufa kaj Ruĝa haro ** 2011 Board Elections ** artikolo "Tutmondiĝo" ** VIAF 47453644 *** Nurembergo, la 10-an de septembro 2011 ** Anstataŭo de la ŝablono projekto per la ŝablono projektoj ** Statuto de la Eŭropa Sistemo de Centraj Bankoj kaj de la Eŭropa Centra Banko ** Distrikta reformo en Meklenburgio-Antaŭpomerio ** Tonalta lingvo ** Helle Thorning-Schmidt ** Oŭrenso ** Ŝablono:Informkesto sciencisto ** Vikipedio:Proponoj por elstaraj artikoloj ** Grandurbo * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2012|'''arkivo 2012''']] kun temoj ** Kuujjuaq (Kebekio) ** Schwarzbach (Majno) ** Litovaj personaj nomoj ** Robert ** Esperanto-Asocio de Rumanio ** Cite web ** Ŝablono:Informkesto kanada provinco-teritorio ** Kanada konfederacio ** Kiel alinomigi ĝin? ** Listo de Meksikaj ŝtatoj ** Ŝablono:Flageto ** Ŝablono:Priskribo ** Gemeinsame Normdatei (GND) ** Berlin-Lichtenberg kaj rilataj artikoloj ** Ekzekut(iv)o? ** Forigita dosiero ** Usona problemo ** Sebastian Giovinco ** Forbaro ** Malgranda problemo ** Provincnomoj ** Petr Tomasovsky kontraŭregule forigis tutan sekcion *** refaktorigita *** Forbaro ** Afiksoj en Esperanto ** Signifoplena kaj ne ekspresiva ** Cleopatra Stratan ** Article translation/collaboration request ** Pavel Stratan ** en la aŭ dum? ** Ŝablono "el" ** Ŝablono:El ** Subpaĝoj ** Foto ** Birdoj ** Tradukpeto ** Hans Georg Link ** Sinagogo ** Ŝablono:Informkesto germania komunumo ** A380 ** Bildoj pri Tibor ** Fuŝado de artikoloj en la germana vikipedio ** "Vadmaro (ĝenerale)" estis alidirektita al "Flusejo" * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2013|'''arkivo 2013''']] kun temoj ** Vikipedia diskuto:Ĉefpaĝo ** Top Gear ** Flago de Ĝibutio ** Ruĝaj ligiloj ** Mondoñedo ** Esperanto-movado en Vigo ** Inkludigado de balotpaĝo pri elstarigo ** Citŝablonoj *** Misfunkcio *** Parametroj en citŝablonoj ** Diskuto:Alpakao ** Diskuto pri neliberaj dosieroj ** licenco pri foto ** Hungaroj ** Kukuhorloĝo ** Artikolo Sudorienta Kvartalo de Essen ** Ŝablono:Informkesto nuklea centralo ** Trepanado ** Artikolotitoloj pri provincoj de Italio ** Pri diskuto:Titoloj de artikoloj ** Ŝablono:Informkesto lingva familio ** Scorpions ** 2012-W37 ** Forigitaj bildoj ** Star Trek oficistoj ** Justa uzo ** Aleksandro Galkin ** Gaviedoj ** Skalo de Mercalli ** Forigitaj dosieroj en Komunejo ** Alinomigado kaj forigado de alidirektiloj ** Uzanto:毛澤東的智障孫子毛新宇‎ ** Ŝablono:Bildo de la Tago2/208 ** Hispana literaturo de la Klerismo ** Germana Muzika Arkivo ** Plena informo pri justa uzo ** Unue belan kristnaskon ** diskuto pri pedofilio ** Voĉdono pri forigo de la Portalo Pedofilio * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2014|'''arkivo 2014''']] kun temoj ** Kalumnio kontraŭ la administranto DidiWeidmann fare de uzanto Pangea – ĉu forbari? ** Paroleraro ** Nomoj de meksikaj komunumoj ** Pangea plu misatentas la admonojn kaj atakas ** Landnoma interkonsento ĉe la Aŭstruja Popola Partio ** Ŝablono:Distrikto Cuxhaven ** Kion vi pretus fari por portalo pedofilio? ** Realŝuto de viaj bildoj al Komunejo ** Averto ** Georg Sauerwein‎‎ ** Amasa alinomigado ** Re:Rebonvenon ** Ĉefkatedralo ** Ektopia gravedeco ** Esperantaj prefiksoj en la germana vikipedio ** San Pedro ** Svisa instituto de esplorado pri eksterlando ** Neliberaj dosieroj ** Jenő Kuncz ** Santo Domingo Petapa ** Absurda batalo kun KuboF ** Ŝablono:El ** Amt Schenkenländchen‎‎ ** Ŝablono:Citaĵo el la reto ** Por ADLS ** Dankon pro la novaj kategorioj pri sportoj ** Kirko ** Katedralo de Brno ** Modulo:Portalo/bildoj/alternativaj nomoj‎‎ ** Kontakto ** Tekstaj librokovriloj ** po ** Eraro/ĝisdatigo Amri Wandel ** Pri resumo ** Weyhusen ** Tahirih ** Kemia ŝablono ** Liv and Maddie ** Kirko ** Big Hero 6 (film) ** Preĝejo Sankta Marteno (Laives) * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2015|'''arkivo 2015''']] kun temoj ** Paulo Casaca ** Tradukpeto por meta-vikio ** Subpaĝo de uzanto ** Eraro "zoologia ĝardeno">"bestoscienco" ** Tonlingvo ** Malŝalto de la x-sistemo ** Graflando/duklando ** Frank Christoph Schnitzler ** Vestfalia Paco ** Termina problemo ** Deletion request ** Jonas Marx ** Lingvoj de okcidenta Afriko ** Kotafonua lingvo ** Nudbrankuloj ** Du kategorioj pri unu tempo / redirektiloj al kategorioj ** Ŝablono <nowiki>{{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Baden-Virtembergo|081260020}}}}</nowiki> ** Fotoj pri teatraĵoj de Anton Ĉeĥov kaj Pavel Ŝumilov ** Artikolo de la semajno ** <nowiki>{{Lang-en}}</nowiki> en Encyclopedia of Judaism‎‎ ** Ĉu kunigi? ** Mario Puzo ** Fermo de proponoj por elstaraj artikoloj ** Helpaj ŝablonoj ** Investitura kontroverso ** Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj ... ** Chantal Gacond ** Reinfeld en Latvio ** Francaj arondismentoj kaj kantonoj ** Turingio ** Ans (Belgio)‎ ** Artikoloj pri la provincoj de Belgio kaj pri ties municipoj ** Henegovio * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2016|'''arkivo 2016''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2017|'''arkivo 2017''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2018|'''arkivo 2018''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2019|'''arkivo 2019''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2020|'''arkivo 2020''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2021|'''arkivo 2021''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2022|'''arkivo 2022''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2023|'''arkivo 2023''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2024|'''arkivo 2024''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2025|'''arkivo 2025''']] </small> {{Div col end}} <br/> <div style="background-color: #f0f8ff; border: 1px solid #808000; padding: 5px; {{kesta ombro}}">'''{{centre|[[2026]]}}'''</div> == [[Rayan Hamda Barhoumi]] == Dear colleague, as far as I could understand, after discussion at [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj#Rayan_Hamda_Barhoumi]] you kept this article in Vikipedio arguing that the articles about this person also exist on several other languages. However, since then all other articles about this guy have been deleted as self-promotion. At present the article in esperanto is the only one that prevents me, as administrator of Commons, from deleting the photographs of Barhoumi. That's why I would like to ask if you are willing to reconsider your August decision. [[Uzanto:Андрей Романенко|Андрей Романенко]] ([[Uzanto-Diskuto:Андрей Романенко|diskuto]]) 20:22, 2 jan. 2026 (UTC) :{{re|Андрей Романенко}} Priviet and Sveiks, Andrej. The fact that in august 2025 there were texts about him in catalan and portuguese was not the only argument for keeping the text (far from being an important argument, because his work seems not at all related to the catalan and portuguese culture). Of course we can reconsider our decision of August and can reopen the case, though I fear that my colleagues won't be very amused that the soup will be heatened again. But I don't understand why the photographs in Commons would have to be deleted anyway: if there is any licence problem, files anyway are deleted very straightforward, and here I can't see any licence problem - just that the description of being "an outstanding professional photo" can be seen as bragging. I just saw that you or anyone has anyway deleted the three files. If so, the [[:commons:Category:Rayan Hamda Barhoumi|category]] should also be removed. Is there a documented discussion about the deletion? I doubt so, because I looked up the three files when you wrote some houres ago and didn't see anything. Well, the headshot in the infobox is of no big importance in the Esperanto wikipedia. No need to upload a local file. I'm just astonished about the urge of (speedy) deleting all three file from commons. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:34, 3 jan. 2026 (UTC) == [[Rayan Hamda Barhoumi]] == Saluton ThomasPusch, Dankon pro konservi la artikolon en Esperanto pri Rayan Hamda Barhoumi. La artikolo jam enhavas bazajn informojn pri lia agado kiel aktoro, muzikisto kaj kreinto de Jackrabbit. Tamen, kelkaj informoj povas esti aldonitaj aŭ plibonigitaj, ekzemple: detaloj pri liaj interpretaj influoj (Vee Boonyasak, Jon Bernthal, Charlie Cox), kaj aliaj faktoj rilataj al lia verko kaj artistnomo. Por faciligi la aktualigon, jen ĉiuj fidindaj fontoj disponeblaj por uzado: https://filmdaily.co/indie-film/indie-filmmakers/rayan-hamda-barhoumi-building-a-universe-from-instinct-and-intensity/ https://www.indieactivity.com/rayan-hamda-barhoumi-creator-and-aspiring-actor-of-jackrabbit/ https://www.issuewire.com/rayan-hamda-barhoumi-the-french-actor-and-musician-behind-the-indie-series-jackrabbit-1835820131084785 https://lytcheess.fr/ https://www.imdb.com/name/nm15961728/ Uzante ĉi tiujn fontojn, la artikolo en Esperanto povus esti ĝisdatigita laŭ faktoj kaj referencoj. Krome, eblas konsideri la kreon de artikolo en la franca. Ĉu vi povus helpi rekte aŭ konsili pri la plej taŭga maniero por fari tion? Dankon pro via tempo kaj helpo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-40212|&#126;2026-40212]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-40212|diskuto]]) 23:58, 2 jan. 2026 (UTC) == Artikolo de la monato == Saluton. Strange aperis kiel Artikolo de la monato [[Pingvenoj]] kaj tuj poste [[Nazia Germanio]]. Mi ne bone komprenas kiel funkcias tiuj elektoj, sed mi gapas pri kelkaj detaloj: Unue dum unu monato ĉiu kiu venos al Vikipedio vidos unue la svastikon, kiu por multaj estas tikla bildo, se ne eĉ kontraŭleĝa. Mi ne kontraŭas la elekton de la artikolo, sed la bildo povus esti mapo aŭ io alia. Ĉiuokaze mi scivolas kiel kaj kiu ŝanĝis la unuan elekton post monatoj sen klara elekto. Due mi gapas ke jam estas elektitaj la artikoloj por la tuta jaro, en kiuj aperas ankaŭ Hitlero kaj grava batalo de Nazia Germanio, plus pluraj politikaj entoj elirintaj el iama Sovetunio. Estas suspektinda tiu elektado. Ĝenerale ne estas tre gravaj artikoloj inter la dekduo, escepte [[Nazia Germanio]] kaj [[Adolfo Hitlero]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:32, 3 jan. 2026 (UTC) :Dankon pri la atentigo. Mi ĵus rigardis, kaj respondis tuj en [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo]], ĉar necesas rapide ekhavi vastan bazon de interkonsento. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:52, 3 jan. 2026 (UTC) == Finnlando == Mi provis skribi pri [[sveda lingvo en Finnlando]] pli neŭtrale ol en 2022. Mi ankaŭ riparis unu eraron, kiun faris Moldur. La deviga sveda estas diversa afero en diversaj partoj de Finnlando. La loĝantoj parolas normale la anglan kun la svedaj vizitantoj, se ili estas. Ekzemple en [[Ostrobotnio]] la svedan oni instruas por reala neceso. En lernejoj de la kamparaj malriĉaj arbaraj komunumoj en orienta Finnlando la instruo de la sveda estas tute simbola - ĝi ne produktas lingvoscion tiel multe kiel en mia hejmurbo Jyväskylä. La instruistoj scias, ke verŝajne la lernantoj en la labora nek pensia aĝo neniam necesos la svedan lingvon. Estas malfacile lerni svedan en loko, kie la svedan oni parolas nur en lekcioj lerneje. Tial la instruistoj ne postulas altan nivelon. Estas klare, ke tia estas diversa afero ol instruo de la sveda ekzemple en Vaasa kaj Jakobstad. -- aldonis, sen subskribo, uzanto de konto [[uzanto:Urpola|Urpola]] je 19:11, 3 jan. 2026 (UTC) :Mi provos ene de la venonta semajno rigardi tien... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:45, 3 jan. 2026 (UTC) Ekzistas du tipoj de la deviga sveda, kaj por la tipoj estas apartaj instruistoj, kvankam ili kaj la Sveda Popola Partio de Finnlando ne asertas tion. La funkcia deviga sveda estas en tiaj dulingvaj lokoj kiel [[Jakobstad]], [[Vasa]], [[Raseborg]] kaj [[Loviisa]] farata deviga instruo de la sveda. Gxia celo estas sama kiel estas celo de la deviga finna por svedlingvaj finnlandanoj: la celo estas instrui la alian enlandan lingvon al lernantoj, kiuj necesas tiun lingvoscion. Alia tipo de la deviga sveda estas ekzemple en [[Pirkanmaa]], [[Meza Finnlando]], [[Savonio]], [[Kainuu]] kaj [[Finna Laponio]] instruata simbola deviga sveda, kies cxefcelo estas alia. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:33, 5 jan. 2026 (UTC) Ŝajnas, ke el la plej multaj altlernejoj la deviga sveda lingvo malaperos ene de 20 jaroj, kaj parte ĝi jam nun estas for, ĉar al enmigrintoj oni donas esceptojn. Tiuj esceptoj starigas la demandon, ke se enmigrinto povas funkcii en Finnlando sen la sveda, kial do finnlandano ne povus. En la baza lernejo kaj en la gimnazio la devigo verŝajne restos dum 30–40 jaroj, sed en la plej granda parto de la lando ĝi fariĝos ĉiam pli simbola. Ĝi produktas ĉiam malpli kaj malpli da reala lingvokapablo, sed ĝi ne malaperos baldaŭ. Por la Sveda Popola Partio ĝi estas memvaloro, kaj la partio kapablas konservi ĝin kiel formalan lernobjekton, eĉ se ĝi ne kapablas haltigi la malkreskon de ĝia efikeco. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 11:11, 5 jan. 2026 (UTC) [[:fi:Peter Albäck]]: La viro klarigis, ke la svedaj parolantoj de Uusimaa kaj Ostrobotnio estas malsamaj grupoj - la svedaj parolantoj de Ostrobotnio, male al Uusimaa, estas sufiĉe klare grupo, kiu diferencas de la finnaj parolantoj laŭ kulturo kaj nacia karaktero. Li diris, ke tio estas sufiĉe klara, sed ĝi estas tabuo. Mi demandis, kiel ĝi malkaŝiĝas. Li respondis, ke ĝi devenas de la konduto de la loĝantaro. -- notis, sen subskribo, [[Uzanto:Urpola|Urpola]] je 7 jan. 2026 Mi trovis en rubujo la libron ''[[Antero Vipunen]]''. El tiu libro mi unuafoje eksciis pri la volapuko kaj lernis la esperanton. Longe mi konis [[Yrjö Karilas]] nur kiel skribanto de Pikkujättiläinen kaj Antero Vipunen. Kiam mi eksciis pri lia aliaj meritoj, mi komencis miri pri tio, kial li estas do malmulte konata. Iam mi interrete legis, kial estas do. -- notis, sen subskribo, [[Uzanto:Urpola|Urpola]] je 9 jan. 2026 == Kiu estas kristano? == Mi aldonis al la paĝo [[bapto]] mencion, ke iuj ne-kristanaj grupoj havas ankaŭ bapton. Ekzemple astestantoj de Jehovo kaj mormonoj. Vi asertis, ke malbone skribita tiel, ĉar ili estas kristanaj grupoj. Laŭ mia scio ili ne estas tiaj, ĉar ili ne apogas la sankta triecon. Vi asertis, ke tamen ili estas kristanaj. Laŭ la finna Vikipedio estas postulo por tio, ke iu grupo estas kristana, tio, ke ĝi apogas la sanktan triecan kondicion. Ĉu temas laŭ vi pri tio, ke Finnlando ne estas do sekulara ol ekzemple Litovio, Svedio kaj Germanio kaj tial en Finnlando ankoraŭ oni taksas, ke grupo, kiu ne apogas la triecon, ne estas kristana? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 17:57, 6 jan. 2026 (UTC) :Eblas fortege pridubi la hipotezon ke ''ĉiu kredanto aŭ religia grupo kiu ne apogas la sanktan triecon (=triunuon) ne estus kristana''. Mi nun ne havas multan tempon por profunde enplonĝi meditadon pri tio, kaj supozeble ankaŭ ne konvinkas subtenanton de la hipotezo ke ekzemple [[PIV]] havas tute simplan difinon de [[kristanismo]], nome "[https://vortaro.net/#kristano_kdc religio, bazita sur la evangelioj]". Sed pri la teologia koncepto de [[triunuo]] aŭ trieco almenaŭ konatas ke historie estis la fortega movado [[arianismo]], nome "parto de la [[unitariismo|unitariisma]] aŭ '''kontraŭtrinitarisma branĉo de [[kristanismo]]''' (do parto de tiu branĉo de kristanismo kiu forte kontraŭbatalis ĉiun kredon je [[triunuo]]) kiu floris ekde la [[4-a jarcento]] ĝis pli-malpli la [[8-a jarcento]]." Bone, oni povus blufe kredi ke ekde la 2-a jarmilo, do ekde la jaro 1000, validus la dogmo "kristanoj ĉiuj apogas la sanktan triunuon", sed simpla rigardo al la teksto kaj kristanisma movado [[unitariismo]], nome "'''tiu branĉo de la kristanismo''' kiu, male al la trinitatismo, '''ne akceptas la dogmon pri triunuo''' kaj kelkaj unitariismaj eklezioj tute neas la rolon de dogmo en religio" montas ke subtenantoj la kristanaj eklezioj de [[unitariismo]] daŭre fortas en la 21-a jarcento, do en la 3-a jarmilo. Alia historia branĉo de kristanismo cetere estis la [[adoptismo]], kiu ankaŭ forte kontraŭis koncepton de triunuo. Sume: NE, kredo de triunuo ne necesas por esti nomata "kristano". Tio entute ne konsiderante pruvon laŭ kiu "astestantoj de Jehovo kaj mormonoj" estus kristanaj grupiĝoj. Sed jam la vasta kristanisma movado [[unitariismo]] sufiĉas por malvalidigi la hipotezon. La esperantistaj farintoj de PIV efektive saĝe elektis sian tre koncizan kaj tre simplan difinon!! --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:29, 6 jan. 2026 (UTC) ==Forigo de dosiero== Bonvolu forigi la artikolon kiun mi alŝutis dufoje: [[:Dosiero:Triumfa enirado de la Imperiestro Konstancio la 2-a en Romo, 356 p.K..png]]. Mi anticipe dankas vin.[[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 21:12, 8 jan. 2026 (UTC) {{re|Claudio Pistilli}} Principe eblas senprobleme forigi duoblan dosieron, kiun mi en unua paŝo faris, notinte "duobla kopio de Triumfa enirado de la Imperiestro Konstancio la 2-a en Romo.png - forigo laŭ peto de l'alŝutanto". Sed tiam mi konstatis ke la restinta dosiero estas anglalingva, dum la forigita estis esperantlingva. En kazo de tiu elekto, teno de la esperantlingva versio prefereblas, ĉar kiun utilon havus la angla lingvo, kiu ne estas oficiala en tiu ĉi vikipedio kaj ankaŭ ne estis en la Romia Imperio de jaro 356? Do mi ŝanĝis la du dosierojn, forigis la anglan kaj tenis la esperantigitan. Ĉiukaze nun ne plu estas duoblaj bildoj. Tamen kiel lasta demando restas al mi la dubo: kie en la paĝo de retejo "X" vi vidis ke la dosiero estas liberigita laŭ krea komunaĵo 1.0 ???? Povas esti ke estas indiko sed mi ne trovis ĝin... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:37, 8 jan. 2026 (UTC) == persona nomo Adolf == Adolf estis tre ofta vira nomo en Germanio, sed post kiam Germanio perdis 2-a Mondmiliton sub la influo de Adolf Hitler, la populareco de la nomo en Germanio malpliiĝis signife. Ekzemple, [[Kustaa Vilkuna]], post pasigado de tempo en Germanio dum kelkaj jaroj post la milito, skribis ke unu el la ŝanĝoj en germanaj personaj nomoj estas ke ekzistas neniuj knabetoj nomitaj Adolf. :Estas multaj pliaj nomoj kiuj en [[Germanlingvio]] iĝis malmodaj dum la 20-a jarcento. Sed Adolf, eĉ en knabeta formo "Adi", certe ekde 1944-45 estas la nomo kiu vekus plej da plendoj ĉe aliaj samlingvanoj ke estas krimo nomi knabon laŭ tiu persona nomo, pri kiu ĉiu ekde almenaŭ 1933 aŭtomate pensas pri Hitler: kiel povus esti signo de bonaj sentoj por sia ido nomi sian infanon laŭ freneziĝanta radikalega amasmurdisto?? Mi ne scias pri nomaj statistikoj de antaŭ 1945 aŭ antaŭ 1915, sed mi supozas ke la nomo Adolf ankaŭ antaŭe ne estis ofta, nur ke ĝi almenaŭ ĝis 1915 ne havis ofendan kromsignifon. La lasta "normala" nomportanto, pri kiu mi scias estis Adolf Dassler (1900-1978, "Adi Dasler"), fondinto de ŝufabrikejo el kiu fontos la firmao [[Adidas]], Adi-das(ler). Kompare la knabaj nomoj Heinrich aŭ Henrik, Hendrik, Henry kiel en [[Heinrich Himmler]] aŭ Josef, Jo, Sepp aŭ malnovece Joseph kiel en [[Joseph Goebbels]] estis tiom oftaj ĉe knaboj tiam laŭ mia supozo, ke la ligiĝo aŭdinte la personan nomon aŭtomate pensi pri la krima amasmurdinto ne tiom funkcias. Sincere dirite mi eĉ ne parkeras la personajn nomojn de la lastaj du militkrimuloj - laŭ mia memoro ili nur estas krimuloj "Himmler" kaj "Goebbels" (same ankaŭ "Göring", "Mengele" ktp). --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:52, 12 jan. 2026 (UTC) Mi ridas por mi mem. Lerneje ni havis instruiston Yrjö Varjanne. Unu el miaj samklasanoj diris, ke li kunligis manojn kun Yrjö Varjanne (se vi volas vidi bildon pri li, vidu: https://www.sjl.fi/paikalliset/7809780) kaj post tio lia mano odoris kiel vomajxo do, ke li devis iri necesejen kaj lavi siajn manojn. Poste mia samklasano ridis pri tio, ke mi kredis tiun rakonton. == Re:Naskis v naskiĝis == Saluton kaj bonan kaj sukcesan novan jaron. Tiu kontrolo de "n." ne devus esti tro malfacila. Kvankam mi komprenas vian zorgon pri la encicklopedio, en ĉi tiu kazo mi taksas vin tro pesimisma. Mi povos elŝuti kopion de la encicklopedio el https://dumps.wikimedia.org/eowiki/ kaj trovi ĉiujn paĝojn kun la erara antataŭigo. Simple donu al mi tempon, ĉar eĉ en la ceteraj Vikimediaj projektoj mi ne tro aktivas lastatempe pro manko da tempo pro mia laboro. Mi lastatempe pli aktivas en Vikidatumoj kiam mi eĉ aldonas etikedojn en Esperanto, precipe pri Sud-Aziaj temoj, kiel kutime. Ĝis baldaŭ.—<span style="font-family:Kristen ITC, serif;margin:0 .3em">[[user:super nabla|super n∇bl∇]]</span>([[user talk:super nabla|🪰 msg]]) 00:17, 16 jan. 2026 (UTC) :Mi tute konsentas kun la frazo «<span style="color:darkgreen;">la misoj nun estis dum plenaj preskaŭ 3 jaroj, unu aŭ du monatoj pli aŭ malpli apenaŭ faros diferencon</span>». Mi ĉiokaze klopodu solvi kiel eble plej baldaŭ.—<span style="font-family:Kristen ITC, serif;margin:0 .3em">[[user:super nabla|super n∇bl∇]]</span>([[user talk:super nabla|🪰 msg]]) 00:20, 16 jan. 2026 (UTC) ::{{re|super nabla}} Vi havos tempon. Dankon ke vi tiom fulmrapide reagis! Mi tro pigris kontroli vian aktivecon en '''ĉiuj''' projektoj, ĉar ĉiukaze gravas ke vi entute vidas mian peton (kiun vi ankaŭ povus vidi se vi tute pasive ensalutinte legas Vikipedion - kio jes estas tute nobla uzo de la projekto, neniu postulas ke oni kontinue devus redakti paĝojn). Ĉaŭ kaj ankaŭ al vi sukcesan novan jaron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:27, 16 jan. 2026 (UTC) :::Mi kontrolis ĉiujn uzojn de [[Ŝablono:Diskreta mallongigo]] kaj mi nur trovis ĉi tiun ununuran eraron: [[speciala:diff/9306934]]. :::Ankaŭ kontrolinte mian agadon dum la tago kiam mi modifis la paĝon "[[16-a de marto]]" (vi trovis la eraron tie), mi nur povas vidi tiun ununuran misan kontribuon, kium vi jam korektis. Jen la ligilo: [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/Super_nabla&target=Super+nabla&dir=prev&offset=20230319112527 ligilo]. Do mi kredas, ke ĉio bonas nun.—<span style="font-family:Kristen ITC, serif;margin:0 .3em">[[user:super nabla|super n∇bl∇]]</span>([[user talk:super nabla|🪰 msg]]) 19:51, 8 feb. 2026 (UTC) ::::Dankon al vi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:04, 8 feb. 2026 (UTC) == Pentti Hirvonen == Kiam mi estis blokita, mi skribis pri Pentti Hirvonen tie: [[Rääkkylä]]. Cxu lau vi oni devas preni la tekston for? :Mi dirus ke la ĝisnunaj tri frazoj pri la lokulo P. Hirvonen estis jam multo (neniu alia pasinta aŭ nuna lokulo menciiĝas), kaj la obsedeta fokusiĝo pri kontraŭknaloj povus facile kaŭzi ke oni entute forstrekus la pli grandan malseriozan ĉapitron (ĉiukaze la aldonoj kaj forigoj antaŭe iris tien-reen). Sed plaĉis al mi la interna ligilo al vikidatumoj, kiun pensis eniri Taylor, kaj mi el tie ankoraŭ vidigis la vivdatojn: [[d:Q5477226|Pentti Hirvonen]] (1826-1878). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:42, 17 jan. 2026 (UTC) Mi demandis, cxu la [[Sveda Popola Partio de Finnlando]], speciale ostrobotnia, igxis pli kolera en kazoj, kie oni malapogas la devigan svedan. Spertulo pri la finna politiko jesis - gxi kolerigxas pri tiaj asertoj pli facile kiel antauxe kaj la ostrobotnia grupo estas pli radikala ol la suda grupo. La parlamentanoj ne plu povas malapogi la devon sen malamo de la tiu partio, speciale la ostrobotnianoj. Sed mi ne aldonas mencion pri tio. Mi ne havas fontojn. por tio Mi aldonis fontojn pri aliaj aferoj en la artikolo [[Sveda lingvo en Finnlando]]. -- [[User:Urpola]] 2026-01-17T20:34:22 == Invitation: Bring Feminism and Folklore to your wiki == [[dosiero:Fnf as 2023 logo.jpg|dekstra|50px]] En februaro kaj marto: kampanjo [[:m:Feminism_and_Folklore_2026|<big>inismo kaj folkloro 2026</big>]] == Forigendaĵo 2026-01 == Saluton ... akumuliĝis forigendaĵo: [[:Kategorio:Tujforigendaj_artikoloj]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:31, 19 jan. 2026 (UTC) :{{farite|parte farite}} 31 malplenaj, do neuzataj kategorioj forigitaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:14, 20 jan. 2026 (UTC) == Recenzo == @[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] Bonvolu revizii ĉi tiun paĝon [[Susovan Sonu Roy]], ili metas krucvikian spam-etikedon denove kaj denove. Ĉi tiu temo havas iom da rimarkindaĵo, antaŭ kelkaj tagoj ĝi estis konservita en la germana Vikipedio. Ankaŭ mi iom plibonigis ĉi tiun artikolon. [[Uzanto:Traniala|Traniala]] ([[Uzanto-Diskuto:Traniala|diskuto]]) 10:29, 20 jan. 2026 (UTC) : Malbona konduto: :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciala%C4%B5o:Protokolo&page=Susovan+Sonu+Roy protokolo] [fakte...] :* [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q117305113&action=history Q117305113] [vidu supre: "ili metas krucvikian spam-etikedon denove kaj denove"] :* [[:m:Special:CentralAuth/সামীৰা]] (unuaga konto) :* [[:m:Special:CentralAuth/Jujucio]] (kreinto kaj globale forbarita gantopupumulo) :* [[:en:Wikipedia:Sockpuppet_investigations/Blogs19/Archive]] (tre agresema gantopupumulo, ĉefe pri "Susovan Sonu Roy") :* [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Articles_for_deletion/Susovan_Roy&diff=prev&oldid=1268941185 Wikipedia:Articles_for_deletion/Susovan_Roy] sabota fermo de forigpropono kiel "ne forigita" :* [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/Arkivo/2023/Marto#Susovan_Sonu_Roy]] (jam unufoje forigita) :* veras ke unu forigpropono estis forĵetita: [[:de:Wikipedia:L%C3%B6schkandidaten/4._Januar_2026#Susovan_Sonu_Roy_(bleibt)]] :* -> {{por}} forigo de la artikolo [[Susovan Sonu Roy]] de ĉi tiu vikio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:30, 21 jan. 2026 (UTC) ::En la germanlingva diskuto la menciindeco de la temo estis diskutita, sed ne la neŭtraleco de la artikolo, kiu ŝajnas pli suspektinda al mi. Laŭ mia impreso ĝi estas forigenda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:52, 21 jan. 2026 (UTC) :::Mi komprenas viajn argumentojn kaj ankaŭ origine dividis ilin en la unua voĉdono pri forigo de la tiam nematura teksto. Sed kvankam estas tute en ordo diskuti ĉu unufoja forigo validas por ĉiam, aŭ ĉu bonas forigi tekston pro tio ke unu uzanto pasintece agis malbone, mi nun vidas ke la esperanta teksto nun lingve estas en tute bona kvalito, mi ankaŭ ne plu dubas pro la ekstervikipediaj referencoj, ke la homo vere ekzistas, kaj se uzanto daŭre malbonkondutas, la reago estus forbari tiun uzantn, ne pro tiu agado venĝe buĉi la tekston pri kiu la malbonulo interesiĝis. Mi pro la teksto atentiĝis pri tekstoj kiel [[Haora]], [[Guvahati]] kaj [[Kolkato]], pri kanaloj [[Star Jalsha]] kaj [[Zee Bangla]] ktp, mi ĝojas ke estas iom da okazo povi kaj devi plibonigi iujn tekston pri orienta Barato, kaj mi scius ke se mi voĉdonas por venĝa forigo de la esperanta teksto pri la eble duaranga aktoro, teksto kiu nun restos en la germanlingva vikipedio, ke tiam aliaj esperantaj tekstoj pri orienta Barato jam iĝos orfoj aŭ preskaŭ-orfoj, simple ĉar pri tiu regiono estas tre malmultaj esperantaj tekstoj. Mi sinceras: mi ne volas ankoraŭ investi horojn en tiun temaron kaj volas laŭeble malmultan adagon, por ne malfermi novajn teknikajn problemojn. Sed samkiel la germanoj nun juĝis por teno de sia teksto, kun eksplicita noto ke transvikia forigoj de aliaj tekstoj sekve de spamado de unu aŭ iuj uzantoj ne estas valida kialo por buĉado de artikolo, mi same ankaŭ pledus lasi tiun temon, kiu en la nuna formo ne estas danĝera por la esperantlingva vikipedio... Do mi voĉdonas {{kontraŭ|kontraŭ}} refoja forigo, sed kiel mi skribis ne volas ankoraŭ investi multajn horojn en la temon kaj ne protestos se mi havos la malplimultan opinion ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:41, 21 jan. 2026 (UTC) == Pro-drop -lingvo == Cxu estus bone krei artikolon [[pro-drop -lingvo]]? Mi lernis tiun termon en Chat GPT. En tiuj lingvoj oni normale ne devas uzi la personpronominojn de la unua kaj la dua persono kiel subjektoj, cxar la verbomorfo sole rakontas la subjekton. ''Lauri Hakulinen'' skribis en la 1950-aj aux en la 1960-aj jaroj pri la afero, ke oni kvazau dufoje diras saman. Kiel ''minä kaivan'' (mi fosas), kvankam ankaux jam nur ''kaivan'' signifas la saman. Oni povus diri ''minä kaivaa'' (''kaivaa'' estas la neuxtrala formo, formo de la triapersono singulare). Hakulinen skribis, ke kompreneble ekzistus eventuale agi kiel ekzemple nuntempe en la sveda: la verbmorfo estus sama kun la cxiuj subjektoj. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:38, 22 jan. 2026 (UTC) :Chat GPT ĉiukaze ne estas serioza referenco. Se vi volas ekverki, havu bonajn ekstervikipediajn referencojn, kaj plej bone alilingvajn vikipediajn artikolojn, kiuj jam kelkajn semajnojn aŭ monatojn ekzistas kaj ne estas forigitaj intertempe en tiuj vikipedioj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:44, 22 jan. 2026 (UTC) :Mia antaŭa artikolo pri deviga sveda instruado estis kritikita pri la temo. Nun kiam la mensa sanproblemo iom malpliiĝis, mi skribis pri ĝi pli neŭtrale. Esperantistoj estas iagrade grupo, kiu pripensas la statuson de lingvoj, do eble estus bone, ke la Esperanta Vikipedio havu informojn pri tiu stranga politika afero. Sed eble indus dividi la artikolon pri la sveda lingvo en Finnlando en du artikolojn, unu el kiuj diskutus la formon de la sveda en Finnlando ĝenerale, lingve, kaj la alia pri deviga sveda instruado. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 20:49, 22 jan. 2026 (UTC) Laux Chat GPT mi pravas en tiu takso, ke [[Anna-Maja Henriksson]] kaj [[Mikaela Nylander]] apogas la trudsvedan je diversaj motivoj: Anna-Maja Henriksson estas forta finn-sveda naciisto kaj Nylander svedlingva finnino, kiu asertas, ke por svedlingvanoj estus malfacile vivi en Finnlando sen la deviga sveda por finnlingvuloj. Henriksson estas ostrobotnia kaj Nylander uusimaaana. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 21:07, 22 jan. 2026 (UTC) Ĉu estas bone, ke en la artikolo [[Markus-setä]] estas ligilo pri tiu anglanlingva video? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 21:07, 22 jan. 2026 (UTC) Laŭ Chat GPT, mi pravas, ke la instruado de la sveda al finnaj parolantoj konsistas el du malsamaj lernejaj fakoj, sed la instruistoj de RKP kaj la sveda ne mencias tion: Ekzistas ia deviga sveda instruado, kies celo estas doni al finnlingvaj parolantoj, kiuj bezonas la svedan (ekz. [[Jakobstad]], [[Vaasa]], [[Loviisa]], [[Raseborg]]) svedan kapablon kaj kiu korespondas al la deviga finna instruado en svedlingvaj lernejoj. Kaj aliflanke ekzistas deviga sveda instruado aliloke en Finnlando, kies celo estas nur efektivigi la mem-servantan lingvopolitikan programon de RKP, kaj la lingvokapabloj, kiujn tiu instruado produktas (kaj kiuj kutime ne estas bonaj), estas nur flanka afero. Sed nun mi devos sindeteni de skribi pri la temo en la Esperanta Vikipedio estonte. Mi skribas pamfleton pri la temo, sed la pamfleto ne apartenas al Vikipedio. == Pikku Kakkonen == Ĉu en la artikolo [[Pikku Kakkonen]] povu esti ekstera ligilo al tio: https://www.youtube.com/watch?v=0O8OvJ73s2M. Vidu la tri unuajn minutojn. Se vi vidis, rakontu. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 18:01, 23 jan. 2026 (UTC) == Sveda lingvo en Finnlando == Mi skribis al spertulo pri la finna lingvopolitiko: "La lastaj spuroj de pedagogiaj pravigoj por deviga sveda lingvo, kiaj estis prezentitaj antaŭ iom da dek jaroj kaj sufiĉe multe antaŭ tridek jaroj, jam tute malaperis kaj ĝi estas nur simbola kaj oni jam ne provas silentigi kritikon per kontraŭkritiko sed per agresema akuzado kaj insultado, laux kio la malapogantoj estas faŝismaj kaj rasistoj kontraux la finnlandaj svedlingvanoj." Respondo al mi: "Ĝuste. La nuna deviga sveda lingvo tute transiris en la simbolan kaj politikan sferon, kaj ĝia legitimigo jam ne baziĝas sur iuj lernaj aŭ pedagogiaj celoj. La finnlingvanaj baz- kaj mezlernejanoj lernas la svedan ecx pli malmulte ol en viaj lernejaj jaroj, sed la apogantoj de la deviga sveda ne plu taksas tion kiel probleme. La apogantoj de la deviga sveda ne plu provas aferece diskuti pri la afero kun la malapogantoj sed nur asertas, ke la malapogantoj estas rasistoj kaj fasistoj." [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:18, 26 jan. 2026 (UTC) :La apogantoj ne plu zorgas pri tio, kiom la lernejanoj kaj sxtudantoj lernas la svedan, sed por ili estas grava simbolo, ke la lernejanoj kaj sxtudantoj iom la svedan lernas ecx simbole. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:29, 26 jan. 2026 (UTC) Cxu vi taksas, ke mi ne estas vandalo sed tio ne sxangxigas tion, ke mi estas problema uzanto? Kaj nun mi havas la lastan eblon montri, ke mi povas aktive partopreni al la farado de la esperanta Vikipedio? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 13:35, 27 jan. 2026 (UTC) :Nu, vi pasintece tre ĝene vandalis, kaj sendube estas iuj (ekzemple uzanto Surfo), kiuj ne facile forgesas la pasinton. Tiun neforgesemon pri pasintaj misfaroj vi nur povas renkonti per aparte singarda, modela kaj konstruema agado nun, kaj esperi ke iam ankaŭ la skeptikuloj komprenos ke pasinteco ne egalas al nuntempo. Sed se homo (Taylor 49) klare esprimas ke tiu ne volas ricevi mesaĝojn de vi, ĉar tiu ne opinias la lingvopolitikon de najbara lando Finnlando sia fokusa temo, tiam "singarda kaj konstruema agado" de vi estas centprocente respekti tiun klaran esprimon kaj vere '''tute''' ne meti notojn al ties diskutpaĝo. Mi ne esprimus min tiom draste kiel Taylor: por mi la kultura politiko de Finnlando same interesas kiel tiu de la 192 aliaj membraj ŝtatoj de UN. Mi havas finnlingvajn kaj svedlingvajn finnlandajn amikojn kaj la temo ne estas tute fremda al mi. Sed ankaŭ mi havas ankaŭ aliajn temajn fokusojn en vikipedio kaj sentas mankon de tempo por iuj vikipediaj konstruejoj - do ankaŭ mi ne detale reagos al ĉiu temeto, kvankam mi iam legos ĉiujn notojn. Do por mi estas bone, se vi sen vandalismo kaj sen troigita obsedo pri iuj malseriozaj temoj konstrueme redaktos vikipedion kaj evitos estontajn forbarojn de iu nova konto, ke vi faros viajn redaktojn laŭeble laŭ ĉiuj vikipediaj normoj, do kun intervikia ligiĝo (por tio necesas ke vi ne estas forbarita en vikidatumoj), kun normalaj esperantaj supersignoj, ne iuj x-kodoj, kaj normalaj teknikaj skribaĵoj, normalaj eksteraj ligiloj, normalaj uzoj de informkestoj kaj navigiloj, kaj senca uzo de ekstervikip4ediaj referencoj - simple ĉio kion mi deziras ankaŭ de ĉiu alia uzanto kiu jam pli ol du semajnojn umas en Vikipedio kaj jam ne plu estas tute nematura ekkomencanto. Ĉar daŭre ripari tion kion vi ekredaktus malmature estus tro por ĉiu alia uzanto. Jes, vi nun havas eblecon montri, ke mi povas aktive partopreni al la farado de la esperanta Vikipedio, kaj facile povas esti ke tio estas la lasta ŝanco. Saĝe uzu tiun ŝancon, ĉar klaras ke estas multaj homoj en Vikipedio kiuj ekstreme bone memoras la agojn de antaŭaj monatoj kaj jaroj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:54, 27 jan. 2026 (UTC) ::Cxu vi taksas, ke en la artikolo [[Yrjö]] ne estas bone pli prezice rakonti fono de la mencio? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 16:52, 27 jan. 2026 (UTC) :::La "fono de la mencio" estas, ke Yrjö estas nacilingva, pli ekzakte finnlingva variaĵo de la nomo "Georgo". Punkto. Kun referenco, laŭ mia persona juĝo estas tolereble aldoni viajn du frazojn ''"Slange ĝi fine de la 20-a jarcento ekhavis negativan [[konotacio]]n: la vorto yrjö signifas [[vomaĵo]]n. Tiun signifon supozeble peris la onomatopoa aŭ deskriptiva fonetika prononco de la vorto"'' kun referenco, kiel estas nun. Sed oni povus same ankaŭ formeti la slangan kromsignifon - kiu ŝajne inter la esperantistoj pli forte interesas kaj amuzas vin ol iun alian. Sed bone, du frazoj ne tute komence de la teksto kun referenco estas en ordo. Laŭ mi ne necesas ankoraŭ multon maĉi en tiu teksto: principe oni lasu ĝin trankvile, ne plu redaktu ĝin. Se vi volas, faru tekston pri [[Georg Zacharias Forsman]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:09, 27 jan. 2026 (UTC) :# ''Pyhä Georgios kääntyisi haudassaan, jos tietäisi, mihin tarkoitukseen nimeänsä on jo vuosikymmeniä käytetty. Kun suomalainen yrjöää, hän oksentaa'' (https://yle.fi/a/3-8413804). ::Sankta Georgo turnus sin en sia tombo, se li scius, en kiu celo lian nomon oni jam jardekojn uzis lian nomon. Kiam finno georgas, li vomas. ::::Libro de [[Kaisa Häkkinen]] mencias, ke nomi vomajxon "yrjö" verŝajne devenas de la priskriba prononco de la vorto. ::::[[Yrjö Sakari Yrjö-Koskinen]] [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:14, 27 jan. 2026 (UTC) ::::: Jes, fakte: Georg Zacharias Forsman identas al [[Yrjö Sakari Yrjö-Koskinen]]. Tiam alidirektilo estas bona helpo, ĉar ruĝa ligilo donus falsan impreson ke teksto pri la temo ankoraŭ mankus. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:39, 1 feb. 2026 (UTC) ::::::Laŭ Kimmo Kiljunen, la flagkonflikto inter Indonezio kaj Monako povus esti solvita tre elegante per lasado de Monako cedi: ĝi povus revenigi sian malnovan diamant-ornamitan flagon. Tio estus vere originala kaj memorinda. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 00:03, 6 feb. 2026 (UTC) :::https://eo.wiktionary.org/wiki/Yrjö https://eo.wiktionary.org/wiki/yrjötä :En la finna Vikipedio mi demandis, cxu estas bone difini Sibelius kiel finn-svedo - li heredigxis el finnlingvanoj, kiuj sxangxigis la lingvon. Iu respondis, ke supozeble oni povas difini do - multaj svedlingvanoj en Finnlando heredigxas el finnlingvanoj, speciale en [[Uusimaa]] kaj cxar oni ne nuntempe oficiale difinas tiun pozicion aliel ol laux la lingvo, oni povus uzi la vorton finn-svedo pri Sibelius. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:13, 27 jan. 2026 (UTC) "Ĉu oni devus forigi la porfinnlingvanan devon lerni la svedan el lernejoj estis tra jardekoj unu el la plej malfacilaj demandoj en la politiko de Finnlando." Tio estas kerna mencio en la artikolo [[Sveda lingvo en Finnlando]] en la sekcio "Deviga instruo de la sveda". [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:32, 1 feb. 2026 (UTC) Eble estas pli bone por homoj kiel mi rezigni esperon. Forigi la devigan svedan lingvon estas kiel revenigi Karelion - ekzistis unu ŝanco por tio komence de la 1990-aj jaroj, sed tiu sola ŝanco estis malŝparita. Tamen, vidu ankaŭ [[sveda lingvo en Finnlando]] == MediaWiki:Linkshere == La paĝo [[MediaWiki:Linkshere]] bezonas redakton. Rompita ligilo al ekstera servo estas forigenda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:43, 1 feb. 2026 (UTC) {{re|Taylor 49|Tlustulimu|LiMr}} Ŝajnas ke tiu temo ankoraŭ ne traktiĝis. Mi vidis pri antaŭa adapto en decembro 2017, diskutita [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo/2017/12#Ripari_ligilon|ĉi tie]]. Kaj evidente, la ligilo al ekstera servo estas nun rompita. Sed simple forigi ĝin, ne anstataŭigi ĝin per pli bona ligilo, havas grandan riskon esti fuŝa ago. Ĉu iu havas bonan ideon, kion eblus rekomendi en la situacio? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:00, 7 feb. 2026 (UTC) : Risko de "fuŝa ago" forestas. Mi rekomendas simple formeti ĝin: <pre> La jenaj paĝoj ligas al '''[[:$1]]''': Eksteraj iloj: [https://linkcount.toolforge.org/?project=eo.wikipedia.org&page={{urlencode:{{{1|$1}}}}} kvanto da ligiloj], [https://templatecount.toolforge.org/index.php?lang=eo&namespace={{NAMESPACENUMBER:{{{1|$1}}}}}&name={{PAGENAMEE:{{{1|$1}}}}} kvanto da transkluzivigoj] </pre> : [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:32, 8 feb. 2026 (UTC) La paĝo/servo evidente misfunkcias. Mi devas simple viŝi la enhavon, ne konante la sekvojn, sed faras tion laŭ la rekomendo de Taylor, ĉar ne fari ion ankaŭ estus malbone. Raportu kiam vi rimarkos nedeziratajn flankefikojn. Eblas ĉiam ĉion malfari... --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:15, 8 feb. 2026 (UTC) Nenio fuŝiĝis ĝismorte, tamen la servo [[MediaWiki:Linkshere]] povus esti iomete pli utila kun la enhavo proponita supre. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:34, 10 feb. 2026 (UTC) Do tiel ĉi? Bv. rekontroli kaj konfirmeti. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:38, 10 feb. 2026 (UTC) : Estis ERARO, lingvokodo estu "eo", ne "en". [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:49, 10 feb. 2026 (UTC) Do nun, ĉu? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:55, 10 feb. 2026 (UTC) : {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:56, 10 feb. 2026 (UTC) == [[Rita Süssmuth]] == Hazarde mi vidis, mi eĉ ne scias ĉu vi jam rimarkis, ke hodiaŭ mortis la germana politikistino [[Rita Süssmuth]]. Mi nur volis enigi la mortoinformon en ŝian artikolon kaj rimarkis ke teksto pri ŝi ankoraŭ tute ne estis. Do, kvankam nur restis al mi malmultaj momentoj da Vikipedio umado, mi sekve komencis artikolan ĝermeton. Sed ĝi vere estas tro malplena. Ĉu mi povas peti vin almenaŭ duobligi la frazojn de 2 al 4 kaj ŝanĝi la ĝermeton al deca ĝermo?? Salutas [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 22:01, 1 feb. 2026 (UTC) :Mi nur nun venas al tiu temo, kaj konstatas ke intertempe jam vi sukcesis "ŝanĝi la ĝermeton al deca ĝermo". Do mi nur iomete aldonetas pri la infanaĝo, aldonas ligilon pri la ministerio 1985-1988, kaj krome lasas la biografion tiom nepreciza kiel vi faris, ĉar evidente aldoni detale, kiam ekzakte ŝi translokiĝis de kiu urbeto en Vestfalio al sekva, kaj kiam sekvis kiu docenta posteno al alia, ne aldonus signifan plusvaloron al ne-eŭropa aŭ ne-vestfalia esperantlingva leganto. Do mi pardonpetas mian malfruan aliĝon al tiu paĝo, kaj dankas pro la kreo de la teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:40, 8 feb. 2026 (UTC) == [[muzeo Henryk Jan Dominiak pri miniatura profesia arto en Tychy]] == Hallo Thomas, ich habe gesehen, dass Du den Schnelllöschantrag von Johannnes89 entfernt hast. Ist Dir bewusst, dass es sich dabei um ein LTA-Projekt handelt? [[:wikidata:Q48851673]] existierte bis mitte Dezember in 106 Sprachversionen + plwikivoyage. Die Konten, die den Artikel hier im wesentlichen erstellt und bearbeitet haben, sind global geschlossen. Der Artikel wird vermutlich den Benutzer wieder anlocken. Möchtest Du diesen Artikel wirklich im Projekt behalten? Viele Grüße [[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 00:25, 5 feb. 2026 (UTC) :Darüber hinaus möchte ich Dich auch informieren, dass in Kürze der Großteil der Fotos auf Commons gelöscht wird. Es beginnt mit Uploads der Sockenpuppen, die bereits gesperrt sind. Gemäß der policy zu WMF-Bans sollte dieser Artikel hier eigentlich auch verschwinden, die Konten [[User:Krzysiek2224]] und [[User:Kwarcoaa12311111]] sind als LTA-Socken bereits seit Dezember global geschlossen. [[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 14:25, 5 feb. 2026 (UTC) ::{{re|NDG}} Der Artikel ist auf Esperanto sauber geschrieben, enthält keine Sprachfehler oder Murks gemäß der Wikipedia-Syntax, und ist stilistisch insgesamt untadelig. Wenn er automatisch übersetzt wurde, war das eine außergewöhnlich gute Computer-Übersetzung, die meisten Artikel, die hier auf den Index der möglicherweise zu löschenden Artikel gelangen, haben ein unvergleichlich schlechteres Niveau. Es kann ja sein, dass die Menschen, die diese Ex-Konten benutzt haben, keine Computer-Übersetzung herangezogen haben, sondern z.B. einen Esperanto-Autor in Tychy um die qualifizierte manuelle Übersetzung gebeten haben. Es gibt relativ viele Esperanto-Sprecher in Polen, diejenigen davon die in Wikipedia mitarbeiten, haben in der Regel Spezialinteressen und haben keine Lust, die grundlegenden Artikel über Städte auf ein gutes Niveau zu heben oder zu halten, es ist etwas nervig, wenn dann nationalistische Polen feststellen dass deutsche, litauische oder ukrainische Wikipedianer die Arbeit über polnische Städte auf Esperanto übernehmen und in Diskussionen ein Tenor rüberkommt wie "diese Leute haben uns gerade eben 1939 genügend Leid angetan, da ist es ganz gut dass sie 2026 Wiedergutmachung leisten" (so etwas killt natürlich den letzten Funken Mitarbeitsbereitschaft). Aber es gibt keinen Anlass, einen sauber geschriebenen Artikel zu löschen, nur weil dieselben Konten noch 105 andere Sprachversionen geschrieben haben, die vielleicht sprachlich minderwertig waren oder zumindest allein die Zahl an Sprachversionen "hochverdächtig" ist. Ich habe keine Ahnung, wer hinter [[User:Krzysiek2224]] und [[User:Kwarcoaa12311111]] stecken könnte, und ich kann nicht genügend Walisisch, Kroatisch oder Polnisch, um die Qualität dieser Sprachversionen zu beurteilen (ich spreche fließend Litauisch und kann daher die lettische Version verstehen, aber ob dort Grammatikfehler versteckt sind oder wie der Sprachstil ist, kann ich ebenso nicht beurteilen). Aber in der Esperanto-Version gibt es höchstens kleinere Verbesserungsmöglichkeiten, einzelne lateinische Wörter durch normale Esperanto-Wörter zu ersetzen, und ich persönlich würde auf das Hugo Boss-Emblem als "Kunst" verzichten und auf den Luftwaffenoffiziersdolch unten. Aber das sind Kleinigkeiten. Es ist möglich, einen Antrag auf Löschung eines an sich guten Artikels allein aus Solidarität zu "WMF-Bans" zu stellen, aber ich habe den Grund für mich nicht als hinreichend schwerwiegend empfunden, das jetzt selbst anzuleiern. Ich weiß natürlich nicht, ob ein Verbleib des Themas auf Esperanto, Walisisch, Kroatisch, Lettisch und Polnisch "den Benutzer wieder anlocken" wird - aber ich denke, wenn der Artikel in den Sprachen sauber geschrieben ist (ich hätte den Verdacht, dass die Autoren muttersprachlich Polen sind, daher hätte ich Zweifel an der Qualität des walisischen Artikels, aber das müssen die Walisen entscheiden), stört er eigentlich keinen. Er preist wohl nichts großmäulig an, was gar nicht wirklich existiert, und ist für mich nicht als Fake-News zu erkennen... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:57, 6 feb. 2026 (UTC) :::Es gibt nicht "die Autoren", es gibt eine einzige [[:en:User:Wikinger|Person]], die das über Jahre hinweg gemacht hat. Magst Du aktuelle Beispiele des Wirkens? [https://sw.wikipedia.org/wiki/Maalum:Michango/Siegen_Heilen] [https://de.wikipedia.org/wiki/Benutzer:Knergy/Tansania-Troll] [https://muddyb255.wordpress.com/2025/06/22/a-cry-for-help-and-a-timely-rescue-on-swahili-wikipedia/] Diese Person lässt nichts übersetzen. [[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 17:08, 6 feb. 2026 (UTC) == Ceditaj areoj == Cxu vi taksas, ke neniom da sameco havis movigo de la germanoj kaj finnoj de ceditaj areoj? Mi legis en [[Otavan iso tietosanakirja]], ke en aro de la milionaj rifuĝintoj ktp. en la mondo la movopopolo de Finnlando (finne ''siirtoväki'') estas tiel en speciala pozicio, ke gxi ne perdis ecx parte siajn civitanajn rajtojn kaj por gxi oni faris aktiva pormovopopolan politikon. Mi skribis en tio en la artikolo [[fi:siirtoväki]] kaj demandis en la finnvikipedia babilejo, cxu la movigo de la germanoj el la ceditaj areoj de Germanio havis samajn trajtojn kiel la movigo de la germanoj el la orientaj areoj. Unu uzanto skribis, ke al lia menso ekstaris jxus tiu demando, kiam li legis mian redakton en la artikolo kaj la komparoj inter de tiuj aferoj oni ne multe faris sed radie iu, laux lia memoro ''Pirkko Sallinen-Gimpl'' komparis ilin kaj diris, ke la aferoj estis samtipaj kaj tiaj, ke la logxantaro de la ceditaj areoj konservis siajn tutajn civitanajn rajtojn. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 14:16, 6 feb. 2026 (UTC) Vidu [[Grandlago de interna Finnlando]]. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 13:18, 7 feb. 2026 (UTC) == Yrjö == Vidu denove [[Yrjö]] [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:45, 17 feb. 2026 (UTC) Finna spertulo pri la trans-homoj diris, ke tio estas vere, ke en Usono oni uzas la longecon de etendita peniso unu colo kiel kritero, cxu oni povas difini infanon kiel knabo. Kaj aliel kirurgo fortrancxas la penison, metas gxin al rubujo kaj igxas la infanon al knabino. Mi pensis: cxu tio estas vere se nur urbana legendo? Sed tiu spertulino diris, ke estas vere. https://eo.wiktionary.org/wiki/hihhuli Oni diras, ke Finnlando estas lando malriĉa je naturaj rimedoj. Ĉu tio estas vera? Akvo estas multe pli valora natura rimedo ol oro, arĝento kaj nafto == [[:Kategorio:Komunumoj de Provinco Mantova]] == Saluton. Mi vidis ke vi hieraŭ komencis adapti kaj ampleksigi la tiam grandparte senesperajn tekstojn en la kategorio "Komunumoj de Provinco Mantova" al espereble finaj kontentigaj artikolaj ĝermoj. La laboro ĝis nun nur trione aŭ kvarone estas farita. Mi enkroĉiĝis kaj ĉe iuj tekstoj, komencinte komence de la alfabeto, kompletigis la informkestojn, ĉar en tiuj paĝoj vikidatumaro estas manka. Tio konsiderindas subteno al via laboro: nur atentu ke vi ne akcidente viŝas iujn el miaj ĵusaj redaktoj, kiam vi plulaboros! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:03, 21 feb. 2026 (UTC) ==Uzado de artikolaj diskutpaĝoj pri ruĝaj ligiloj== Propono sur diskutpaĝo ĉiam estas demando al la komunumo, "Ĉu estas interkonsento pri ĉi tio?" Lastatempe vi faras multajn proponojn nigrigi unuopajn ruĝajn ligilojn laŭ argumento, ke dum x jaroj neniu volis fari artikolon, aŭ simile. Sed la demando, ĉu estas interkonsento ke la manko de intereso por fari artikolon estas kialo por nigrigi ligilon, jam estas respondita nee ĉe [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo#Ruĝaj kaj bluaj ligiloj]]. Mi taksas ke la ripeta farado de jam respondita demando estas malhelpa por la funkciado de la vikipedia komunumo kaj impresas, kvazaŭ vi volas trudi neinterkonsentitan regulon al Vikipedio. Mi esperas ke vi ĉesos ĝin. Eble konfuzis vin tio, ke estas interkonsento por nigrigi certajn ligilojn - precipe tiujn, pri kies temoj oni ne povus verki vikipedian artikolon eĉ se oni volus. Eble vi supozis ke tio pravigas amasan nigrigadon kian vi antaŭe faradis. Sed simple ne estas multaj ligiloj en Vikipedio, pri kiuj interesato ne povus verki artikolon. Kaj eble vi demandas, "Kion do mi estus devinta fari, laŭ vi?". Jen. Vi ĉiam estus povinta, kaj teorie ankoraŭ povas, bonorde proponi vian principon. Ion tian: :::::<small>"Mi komprenas ke aliaj vikipedioj kaj pluraj anoj de la Esperanta vikipedio uzas ruĝajn ligilojn por indiki temojn, pri kiuj oni povus verki artikolon. Mi ankaŭ komprenas ke iuj ruĝaj ligiloj aŭtomate fariĝas bluaj ligiloj kiam la koncerna artikolo kreiĝas. Tamen mi pensas ke estus pli bone uzi ruĝecon kiel kontrolilon, por scii ke oni mistajpis la celon de la ligilo. :::::Jen estas kialoj por pensi ke ne multe utilas indiki temojn, pri kiuj oni povus verki artikolojn: _______. Jen estas kialoj por pensi ke ne multe utilas havi aŭtomatajn ligilojn al novaj artikoloj: ______. Jen estas kialoj por pensi, ke mistajp-kontrolilo por ligiloj utilas pli: ______. Jen estas kialoj por pensi, ke la ekzisto de tro multaj ruĝaj ligiloj malpliigas ilian utilon kiel mistajp-kontrolilo: _______. Kaj jen estas kialoj por pensi, ke simila plibonigo de la kontrolado de mistajpoj ne eblas alimaniere: _______. Ĉu do estas interkonsento ne plu uzi ligilojn por aliaj temoj, ol tiuj kiuj jam havas artikolon aŭ antaŭvideble baldaŭ havos?"</small> Se vi estus farinta tian proponon en ĝenerala diskutejo, kaj multaj vikipediistoj estus respondintaj, kaj preskaŭ ĉiuj respondoj estus favoraj, esperinde ĉiuj respektus tion kiel interkonsenton de la Esperanta vikipedio. Vi povus fari la provon se vi volus. Aŭ vi povus ŝpari al vi ĝenon kaj akcepti ke ligiloj estas kontribuoj al Vikipedio, kiuj al vi persone ne utilas, sed kiujn vi ne tial rajtas detrui. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:19, 23 feb. 2026 (UTC) ::Por malhelpi la kontribuadon de enhavo al vikipedio, oni devas havi interkonsenton, ke la enhavo estas problema. Ĉu io en tiu principo estas malklara aŭ malprava laŭ vi? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:57, 6 mar. 2026 (UTC) == Lestadianismo / kontraukoncipo == Ĉu la artikolo pri lestadianismo kaj kontraukoncipo nun estas neuxtrala? -- [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 16:11, 23 feb. 2026 (UTC) En 2007, kuracisto prezentis deklaron pri mi al la oficejo de deviga militservo, kiu legis ion similan al: La persono havas severan epilepsion, pro kiu li estas traktata en la Centra Hospitalo de Centra Finnlando. Li ankaŭ ricevis diagnozon de la sindromo de Asperger. Do ne estas tute realisme, ke li povus plenumi militservon. Pro ĉi tiu kialo, mi kredas, ke li devus esti sendevigita de militservo. -- [[Uzanto:Urpola|Urpola]] == "Ŝablono:Tradukita" -> "Ŝablono:Trad" == Mi reaktivigis la diagnozajn katojn en [[Ŝablono:Tradukita]]. Tamen ĉi-foje eblas eviti ilin per transŝalto al la nova [[Ŝablono:Trad]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:09, 28 feb. 2026 (UTC) :La nova {{ŝ|trad}} je supraĵa rigardo aspektas bona. Mi nur ŝatus ĝenerale havi unu plian artikolon en la frazero «...teksto el la artikolo "ekzemplo" en '''la''' angla vikipedio», sed tio estas certe kosmetikaĵo. Mi vere esperas ke fine de la testado elvenos stabila solvo - dankon pro la penoj! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:36, 28 feb. 2026 (UTC) :: {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:43, 28 feb. 2026 (UTC) ::: Ĝuste tiel, dankon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 28 feb. 2026 (UTC) == Genetikaĵoj == Tion diris ankaux sveda historispertulo, ke estis en Finnlando kaj la svedparolanta normala popolo, kies plejo estis ankaux genetike sveda kaj la svedparolanta nobelaro, el kies plejo estis posteuloj de lingvosxangitaj finnoj. Sed alia klarigis, ke grandparte de la svedlingva normala popolo en [[Origina Finnlando]] kaj [[Uusimaa]] estas genetikeb finna.[[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 09:23, 1 mar. 2026 (UTC) == Forigendaĵo 2026-03 == Saluton ... akumuliĝis forigendaĵo: [[:Kategorio:Tujforigendaj_artikoloj]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:15, 4 mar. 2026 (UTC) == Uusimaa == Cxu estu ankaux en esperanto diversaj du artikoloj pri tiuj temoj: * https://en.wikipedia.org/wiki/Uusimaa_Province * https://en.wikipedia.org/wiki/Uusimaa Mi provas finigi la pensadon pri la deviga sveda. Mi faros tamen plu unu redakton en [[Sveda lingvo en Finnlando]] Klasike oni diras, ke la svedia sveda kaj la finnlanda sveda estas kiel la brita angla kaj la usona angla. Pri vere granda parto tio certe estas tute realisme dirita. La gramatiko estas preskaŭ sama, same kiel en la kazo de la brita kaj usona angla. En la vortaro estas inter la svedia kaj finnlanda sveda iomete pli diversecoj ol inter la brita kaj usona angla. En la prononco la diverseco estas klare pli granda ol en la skribaĵo, sed ĉar la diverseco estas precipe en la intonacio, ĝi ne multe malhelpas la komprenon inter la du lingvaj variantoj - same kiel en la kazo de la brita kaj usona angla. Tamen en la finnlanda sveda mankas aspiro de k, p kaj t. En vere multaj kazoj ekzistas anstataŭ tia longa k, p aux t, kiuj estas tipaj al la finna - tia eco estas fremda al la svedia sveda, sed normale ĝi ne malhelpas la komprenon. La diferencoj inter la finnlanda kaj svedia sveda peris kaj la influo de la finna kaj tio, ke ne aranĝis ĉiuj samaj ŝangxoj kiel en la svedia sveda. En la finnlanda sveda mankas tonaleco - normale en la sveda la vortoj axel (ŝultro) kaj aksel (akŝo) diferencas kun si aliaj laŭ la melodio, sed en la finnlanda sveda ne estas tiu diferenco. Esceptoj estas iuj vere arkaiaj finn-svedaj dialektoj en kamparo de la svedparolanta Ostrobotnio - ili povas esti malfacilaj kompreni por la svedoj kaj eĉ por la aliaj svedlingvaj finnlandanoj. Ekzemple en la dialekto de Närpes ekzistas tri gramatikaj kazoj kiel en la germana. Tian dialekton uzas ekzemple Ida Asplund en iuj el siaj kantoj. La alanda sveda estas kompromiso inter la finnlanda sveda kaj la svedia sveda. En Svedio oni iam humure uzas pri la finnlanda sveda la vorton muminspråk (muminlingvo). Tiu esprimo iĝis, kiam en Svedio televide aperis serio pri mumintroloj, kie la svedlingvaj voĉaktoroj estis finnlandanoj kaj tial parolis finnlandan svedan. La svedaj rigardantoj komprenis la grandan plejon el la parolado de Mumin-figuroj sed miris pri ilia stranga prononco. En norda Svedio la sveda en finnpleja areo kiel Haaparanta kaj Komunumo Övertorneå havas iom da samajn trajtojn kiel la finnlanda sveda. --urpola je 2026-03-08 == Elkorajn dankojn == Mi volas esprimi mian feliĉon scii ke ekzistas homoj kiuj vere kontribuas kun Esperanto kaj Esperanta Vikipedio. Mi verdire sentas mian koron eksplodi pro la amo kiun mi verkas artikolojn ĉi tie kaj pri la apogo de veraj sinceraj batalantoj tiel kiel vi. Ricevu fortan ĉirkaŭbrakon pro ĉiuj viaj klopodoj. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 23:27, 4 mar. 2026 (UTC) : {{s}}. Estas pena laboro detektive spuri bonan argumentadon por ĉiuj fotoj pri kiuj povas ekesti duboj, sed jes estas la ideo ne simple tujforĵeti ĉion se oni ne jam kontentas pri la kvanto kaj kvalito de la argumentado, sed sencas alvoki laŭeble en tiuj kazoj plibonigi la kvanton kaj kvaliton de la argumentado - se tio eblas, kompreneble, alikaze forigo ankaŭ estas akceptebla. Vi vidis, ke mi hodiaŭ traktis la dosierojn 1 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], 2 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], 3 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], 4 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] kaj 5 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] - pri tiuj la argumentado devus esti sufiĉa. Sed mi ne scias ĉu mi morgaŭ ankaŭ sukcesos pri savo de 2 aŭ 3 dosieroj, kaj ne scias ankaŭ kiom da tempo restas, ĝis iu alia administranto eble pli draste forigas ĉiujn ceterajn. Sed forigoj, aparte de dosieroj, ne apartenas al la ŝatataj administraj taskoj. Tial povas esti ke ankoraŭ estas bona ŝanco savi ĉiujn pri kiuj kunskrapeblas sekveblaj informoj pri eldono antaŭ 100 jaroj aŭ morto de konata kreinto plej bone antaŭ 100 jaroj, kaj en EU fakte sufiĉas 70 jaroj post morto... Se vi havas aŭ povas kunskrapi bonan argumentadon pri plia dosiero, nepre faru tion kaj indiku ĝin al mi, tiam mi povas rigardi vian argumentadon kaj povas pli facile forpreni la ŝablonon pri tujforigo ol kiam mi mem devas elfosi ĉiujn detektivajn detalojn... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:50, 4 mar. 2026 (UTC) ==Kontraŭrajtaj dosieroj== [[Dosiero-Diskuto:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Ĉi tie]] vi menciis, ke "malmultaj administrantoj trovas tempon por vere forigi ilin, aŭ pli bone por mem enketi ĉu la argumento pri neceso de forigo konvinkas lin aŭ ŝin, kaj nur forigi kiam li aŭ ŝi estas konvinkita pri la forigo". Pri kio, laŭ vi, vi devas konvinkiĝi? Ĉu manko de pruvo de laŭleĝeco ne estas memevidenta? Aŭ ĉu vi ne komprenas, ke pruvo de laŭleĝeco estas respondeco de la alŝutanto? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:06, 6 mar. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Vi pravas el formala vidpunkto, ke dosiero kun nesufiĉaj informoj povas tuj forpreniĝi. Sed ĉi tie temas parte pri dosieroj, kiuj estas tute utilaj kaj bonordaj en Vikipedio, ĉar signife pli aĝaj ol 100 jaroj, nur ke la alŝutinto ne sukcesis sufiĉe konvinke pruvi tion. Ekzemple la [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]], presita reproduktaĵo de [https://www.posterazzi.com/philip-ii-of-macedon-n-382-336-b-c-king-of-macedon-359-336-b-c-stipple-engraving-english-1807-poster-print-by-granger-collection-item-vargrc0007044/ de nekonata presisto publikigita en 1807] - pluraj kopioj cirkulas en la interreto, ĉiuj estas [[publika havaĵo]] pro la aĝo de la origina reproduktaĵo. Viaj protestoj aspektas kvazaŭ la tujforigo anstataŭ iom-post-ioma revizio kaj tiam forigo punus kaj dolorigus la alŝutinton, sed fakte ĝi domaĝas la projekton kaj ĝenas la forprenantan administranton, se tiu ne investas ĉiam ankoraŭ privatan tempon por serĉi laŭeble bonan anstataŭaĵon. Pri [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] tutsimila bildo ne ekzistus en la komunejo, oni povus anstataŭe meti iun tute alian bildon kiun la forprenanta administranto devas mem elserĉi, sed pri iuj sen bona argumentado forigendaj, sed kun dokumentita pruvo facile teneblaj bildoj ne estas bonaj anstataŭaĵoj, kaj vere la forpreno tute ne sencas SE iu pretas esplori la fonton kaj pretas pruvi ke bildo vere senkonteste estas pli ol 100-jara. Pri bildo de 1807 tio estas nekontestebla. ĈU iu iam havos la tempon fari tion estas la demando, mi nun povis sukcese esplori pri 5 bildoj, eble antaŭe jam pri 1-2, mi eĉ ne havas nottaglibron pri tiuj agoj, kaj ne garantias ĉu mi entute ankoraŭ povos savi 1, 5 aŭ 10 pliajn - tial mi urĝe alvokas al la alŝutinto laŭeble multajn kazojn de malnovaj bildoj mem trovi kaj dokumentigi, ĉar certe la forigo de la aliaj iam okazos. Nur mi konscias se mi nur sukcesas pri kvin sondadoj en unu tago, la alŝutinto eble povas sukcesi pri 10, ne pri ĉiuj en du horoj, tial mi pensas ke laŭvorte "tuj" forigi estus tro hektike. Nur pro tio mi nun ne hektikas. Sed mi tute konsentas kun vi, ke la aliaj dosieroj kiujn vi proponas por tujforigo, estas altgrade dubindaj, kaj garantiite ne ĉiuj estos pruveble pli ol 100-jaraĝaj. Tial mi lasis ilin en la ujo pri ebla "tujforigo", kaj fidas pri tio ke kvankam ĝi estas rubujo ni kutime nur malplenigas la rubujon ĉiun monaton aŭ ĉiujn du. Do vi pravas el formala vidpunkto, sed tiu vidpunkto estas pli detrua ol estas saĝe, kaj vi pravas ankaŭ en parto de la dosieroj tute konkrete - sed sencas tion detale esplori kaj revizii antaŭ forigo, ĉar kvankam oni ankaŭ povas fari tion post forigo, tiam estos multe pli malpraktike fari. Mi certas ke ne estas danĝero pri jura verdikto kontraŭ la esperanta vikipedio se tiuj bildoj ankoraŭ atendas celatan revizion tri aŭ ses tagojn, tri aŭ ses semajnojn - nur gravas ne entute forgesi ilin. Tial fakte vi pravas pri tio marki ilin kiel altgrade dubindaj, pro tio ke vere la dokumentado ĝis nun estas manka, kaj eble eĉ estas pli sobra via propono simple tuj forĵeti ilin kaj ne atenti pri vakuoj kiuj restos en tekstoj - tio kompreneble estas multe pli tempoŝpara ol longe esplori. Sed baze mi estas konvinkita ke nia tasko de vikipediistoj estas peni laŭeble ne tro facile forĵeti materialon de kontribuantoj, se klaras ke la materialo estis bonintence alŝutita/aldonita, kaj la kritiko nur celas formalaĵon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:18, 8 mar. 2026 (UTC) ::Via revizio estas tre bonvena, se vi faros ĝin. Ankaŭ eventuala revizio de la alŝutinto estas bonvena. Sed vi havas multajn eble pli valorajn aferojn por fari, kaj ĝis nun la alŝutinto montris nenian indikon de kunlaboremo, sed rekte mensogis al la vikipedia komunumo aldonante ŝablonojn, pri kies vereco li evidente faris nenian kontrolon. Prenu en konsideron, ke temas pri centoj da dosieroj, kaj eĉ marki ilin por tujforigo estas signifa tempinvesto. Prenu en konsideron ankaŭ, ke la plejparto de la bildoj, eĉ se ili montriĝos laŭleĝaj, ne estas tre utilaj. Ekzemple, ne havas multe da utilo pene savi tiun bildon de Filipo faritan en 1807, kiam oni povus uzi aŭtentike antikvan bildon kiel [[:commons:File:Philip II of Macedon CdM.jpg]]. ::Ĉu vi povas promesi, ke se post racie atendebla tempo (ni diru ekzemple ses semajnoj) se nek vi trovos tempon nek Claudio trovos intereson revizii la dosierojn, vi forigos ankaŭ la nereviziitajn? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:11, 8 mar. 2026 (UTC) :::Absolute jes. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:14, 8 mar. 2026 (UTC) ::::Mi hodiaŭ antaŭtagmeze metis 3 bildojn por forigo je la 10-a horo vespere je grenviĉa tempo, do dum la sekva horo ([[dosiero:Qizil.png|14ra]] [[:dosiero:Anastazio la 1-a (430-518) 1.png|1]], [[dosiero:Qizil.png|14ra]] [[:dosiero:Antikva Romio.png|2]] kaj [[dosiero:Qizil.png|14ra]] [[:dosiero:Batalo de Abrito (251).png|3]]), kaj samtempe dokumentigis [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Zenono kaj Bazilisko.png|unu]] ankoraŭ ne markitan, kiu do povos resti. Supozeble vi jam vidis tion. Se ne: La limhoro jam preskaŭ pasis, tute klaras ke ili estos for post 45 minutoj, se vi volas vi povas ankoraŭ rerigardeti ilin antaŭ ili estos for. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:17, 8 mar. 2026 (UTC) == Finnlanda kaj svedia sveda == [[Uzanto:Moldur]] pravis en tio, ke mi troigis la diferencon inter la finnlanda kaj svedia sveda. Plejparte ili estas preskaŭ kiel la britia kaj usona angla. Sed estas esceptoj en kamparo de svedparolanta Ostrobotnio. Tiun kanton mi ne povas kompreni kvankam mi lernis la devigan svedan: https://www.youtube.com/watch?v=uhNHQe1_r9g. Mia amikino, kies edzo, kiu estis el kamparo de svedparolanta Ostrobotnio, diris, ke en popollernejo (https://eo.wiktionary.org/wiki/folkskola / https://eo.wiktionary.org/wiki/kansakoulu) la unua malfacileco por li estis tio, ke estis malfacile kompreni la instruiston, kiu parolis kiel svedparolanta helsinkano aux turkuano. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-15115-85|&#126;2026-15115-85]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-15115-85|diskuto]]) 15:15, 9 mar. 2026 (UTC) :En hejmdialekto de edzo de mia amikino estas ekzemple tri gramatikaj kazoj. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-15115-85|&#126;2026-15115-85]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-15115-85|diskuto]]) 15:20, 9 mar. 2026 (UTC) La devon oni apogas kaj malapogas nuntempe precipe ideologie: iuj admiras pri gxi sed aliaj spertas mensan angoron kaj senton de nacia humiligo. Antaŭe la devon oni apogis kaj malapogis ankaŭ pedagogie. En la finnlanda publiko la devigeco de la lerneja sveda estas afero, pri kiu diskuto fortigas kaj poste plejparte silentas en cikloj proksimume 15 - 20 jaroj. Diskuto pri gxi estis forta en la unua duono de la 1970-aj jaroj, en la unua duono de la 1990-aj jaroj kaj en la dua duono de la 2000-aj jaroj kaj en la unua duono de la 2010-aj jaroj. En la lastaj jaroj, la tabuo ĉirkaŭ rezisto kontraŭ deviga sveda lingvo kreskis. Kvankam Kuusamo apartenas al la provinco Norda Ostrobotnio, ĝiaj pejzaĝoj kaj la naturo estas verege diversaj ol tipe en Ostrobotnio, kiu estas konata pri ebenaj kampaj pejzaĝoj, malgranda nombro de lagoj kaj en la finnlanda vidpunkto grandaj riveroj, kiu malrapide fluas al Botnia Golfo – tia pejzaĝoj estas en la nunaj oficialaj provincoj Ostrobotnio, Suda Ostrobotnio, Meza Ostrobotnio kaj plejparto el Norda Ostrobotnio. == Vidu == https://eo.wiktionary.org/wiki/saksalainen_y [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:11, 11 mar. 2026 (UTC) Mi diskutis kun finna spertulo pri la lingvoinstruo. Ri diris, ke mi apartenas al la lasta generacio, al kiu la svedan oni parte instruis la svedan pedagogike - la instruado estas nun ecx pli malforta ol en miaj lernejaj tagoj. Krome ri klarigis, ke kvankam la svedinstruo ne ankaux en Jyväskylä ne estas kiel en Vaasa, ne en Jyväskylä la instruo ecx nun estas la malpli bona - en multaj maricxaj komunumoj oriente la sveda estas tute simbola lernfako speciale nun, kiam ne ecx la cxiuj instruistoj de la sveda ne multe konas la svedan kaj ili komprenas la realon kaj la testoj estas facilaj == Yrjö Karilas == Yrjö Karilas/Karlsberg estis ekstreme talenta, multe pli talenta ol liaj pli maljunaj samlernejanoj kaj tiel soifa je scio, ke la scioj instruitaj en la lernejo, kiel ekzemple la finna, la sveda kaj la germana, matematiko, historio, geografio, ktp., ne sufiĉis por li, sed li devis akiri pliajn informojn pri lernejaj fakoj ekster la lernejo. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 12:20, 15 mar. 2026 (UTC) Saluton. Mi parolis kun Jorma Nieminen. Li diris, ke estas vere stranga signifo, ke Jorma estas peniso. Fakte, Jorma estas Jeremia, eminenta israela profeto. En [[Itse valtiaat]] en 2002, kiam Sauli Niinistö anoncis, ke li forigxos el la pozicio de la ministro pri eksteraj aferoj, Lipponen ploris. Erkki Tuomioja ridis. Ben Zyskowicz demandis: "Cxu vin amuzas la doloro de Lipponen?" Tuomioja respondis: "Ho, jes. Doloro de Lipponen produktas por mi multe pli sadisma gxuo." Zyskowicz diris: "Ho Erkki. Vi estas tute malsana." Tuomioja diris: "Eble. Sed do nirvane malsana." --aldonis, sen subskribo, IP-adreso ~2026-16720-35 je 10:48, 17 mar. 2026 <small>- la konto {{uzanto2|Urpola}}, ankoraŭ uzita ĉi-matene en vikivortaro jam estas ŝlosita ĝenerale: 08:19, 17 mar. 2026 uzanto ''Count Count'' ŝanĝis la staton por tutprojekta konto "Uzanto:Urpola@global": ŝlosita kaj malaktivigita (kun noto: Transvikia misuzo - sekve de la plej nova raporto ĉe [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_sysops%2FRequests&diff=30269368&oldid=30268941])</small> == Suĝoŭo (Anhujo) == Estas pluraj veroj, ja via skribo veras, samtempe mia kontraŭa vero jen estas: * Suĝoŭo ne meritas la o-finaĵon, ĉar nek estas provinca sidejo, nek kongresejo de Esperanto, ktp. Nuntempe Ĉinio havas ĉirkaŭ 20 provincajn ĉefurbojn, tiom da estas normala nombro, ili meritas o-finaĵon. Suĝoŭo apartenas al la tria urboklaso kun 300 similaj urboj. Ili ne ricevu o-, ĉar tio estus absurda. --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 14:28, 17 mar. 2026 (UTC) :Vi pravas: Ili '''ne ricevas novajn esperantigojn''' kun o-finaĵoj. Sed se ili jam havas tiun nomon en PIV, Reta Vortaro, la poŝatlaso de 1971, en la verkaro de Ludoviko Zamenhof aŭ de Esperanto-literatura verko milope disvendita el Pekino, tiam jam estas, kaj tiam ne necesas "el vikipedio" korekti vortarojn, atlason kaj nian literaturon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:52, 17 mar. 2026 (UTC) Kial mia uzantonomo Urpola estas blokita? Mi june diris al [[Aarni Virtanen]], kiulogxis en sama [[Kypärämäki|loĝareo]] kaj estis en sama lernejo, ke mi volus esti ''uomo universale''. Li diris, ke interese sed ke tio ne eble plu estas realisme. Ekzistas do multe da scio kaj sciencaj kampoj ktp.. Mi versxajne troigis en la artikolo [[Yrjö Karilas]]. Mia patro diris, ke Aarni supozeble pravas, sed estas ankoraux eble estas mulflanke scianta homo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-17456-00|&#126;2026-17456-00]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-17456-00|diskuto]]) 21:10, 20 mar. 2026 (UTC) :Nun la artikolo [[Sveda lingvo en Finnlando]] inkludas proksimume bonajn sciojn pri la afero. Cxu lau vi gxi estas bona? [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-17456-00|&#126;2026-17456-00]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-17456-00|diskuto]]) 23:08, 20 mar. 2026 (UTC) == Lestadianismo en Finnlando == En la najbareco de mia infana hejmo [[Kypärämäki|ĉi tie]] antaŭe loĝis lestadiisma familio kun 16 infanoj. Mi ne scias, kiun branĉon de la lestadiismo ili apartenis, sed verŝajne konservativajn lestadiistojn, ĉar en Ĵyväskylä estas tiel malmulte da aliaj lestadiistoj. Iu en tiu domo dormis en vestkonservocxambro. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-18014-78|&#126;2026-18014-78]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-18014-78|diskuto]]) 16:06, 22 mar. 2026 (UTC) ==Artikolo de la monato== Saluton. Mi reagis en [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026]], sed la debato tie ĉesis sen rezulto. Mi ne favoras la ripeton per Aŭstrio (kio ĉiuokaze povus reveni junie), kaj proponas anstataŭe [[Graz]], sed ankaŭ estas la aliaj kandidatoj [[Futbalo]], [[Lajsana albatroso]] ktp. en la koncerna paĝo de propono ja aperas Aŭstrio por du monatoj, ĉu tiu estis la fina decido?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:00, 22 mar. 2026 (UTC) :Saluton. En [[Vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj]] estas, inter aliaj, propono por legindigi [[Vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj#Graz|Graz]], kio estas nepra kondiĉo por elekti ĝin kiel sekva Artikolo de la monato post [[Aŭstrio]], ĉio rilate al venonta UK. Ĉar tion oni planis tro urĝe oni ne povos atendi sufiĉan tempon kaj ĉion oni devos fari antaŭ la monatfino. Se vi bonvolas voĉdoni, tio ege helpos. Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:43, 26 mar. 2026 (UTC) ::Mi ĵus konstatis, ke en [[Graz]] oni diris nenion pri la UKo. Do, mi aldonis "En Graz okazos la [[UK 2026|111-a]] [[Universala Kongreso de Esperanto]] (UK) ekde la 1-a ĝis la 8-a de aŭgusto 2026." Ĉu ne indus aldoni tion ankaŭ al la resumo en Artikolo de la Monato? Mi ne scias fari tion. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:29, 1 apr. 2026 (UTC) :::{{re|Kani}} La resumo de la ADLM jam ekde frumatene la 1-an de aprilo tekstas "Graz [grac], gastiganta urbo de la ĉi-jara UK 2026, estas la ĉefurbo de ...". Pri tio pensis Sj1mor. Do la UK estas en plej elstara loko de la resumo, tuj en la unua frazo. Tio elstareco estas bona. La resumon redakti ne estas miraklo: Eblas iri al [[Vikipedio:Artikolo de la monato]], tiam premi la ligilon "04. Aprilo" tie kaj redakti. Sed vi pravas: Sj1mor ne pensis pri tio ankaŭ enplekti la informon en la artikolo "Graz" mem kaj ankaŭ mi kaj ĉiuj aliaj ne jam pensis pri tio. Nun jam ĉio laŭ mi bonas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:10, 2 apr. 2026 (UTC) ::::Stulte mi ne rigardis la komencon. Nu, ĉio en ordo. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:46, 2 apr. 2026 (UTC) == Help == Hello, I need help to improving [[Gazaa genocido|this]] article I recently created. [[Uzanto:جودت|جودت]] ([[Uzanto-Diskuto:جودت|diskuto]]) 18:54, 26 mar. 2026 (UTC) Maljunulo el [[Muurame]] skribis, ke li sugestis, ke bibliotekoj marku, kiuj DVD-oj havas finnajn subtekstojn - li klarigis, ke li pruntis DVD-ojn de la biblioteko kaj havis problemon: "Mi ne komprenas la lingvon de Berlino, Londono kaj Parizo. Mi komprenas nur la finnan kaj iom da sveda. Mi nur iris al bazlernejo kaj faklernejo, ĉi-lasta instruis iom da sveda sed nenian anglan, germanan aŭ francan. Mi pensis, ke la DVD-oj havas finnajn subtekstojn, sed ili ne havis." Iu tiam diris, ke tiuj DVD-oj havas subtekstojn, kiujn oni povus elekti, kaj mi scivolas, ĉu ĉiuj DVD-oj en la biblioteko de Muurame havas finnajn subtekstojn. ==Du notetoj pri stilo== Du atentigetoj, sen rilato unu al la alia: - La unua litero de scienca nomo ĉiam estas majuskla. - Laŭ la nuna stato de [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]], "Esperantigoj de nomoj el kategorioj, ĉe kiuj oni kutime uzas Esperantigojn ankaŭ estas permesataj (eĉ se temas pri nova Esperantigo). Tiaj kategorioj estas ekzemple nomoj de . . . renesancaj humanistoj, kiuj latinigis siajn nomojn" kaj supozeble ankaŭ mezepokaj eŭropaj intelektuloj, kiuj latinigis siajn nomojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:42, 27 mar. 2026 (UTC) ===Kaj tria=== - Denove laŭ [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]], "Majusklaj estu ĉiuj unuaj literoj de propra nomo, escepte de enaj konjunkcioj, prepozicioj kaj artikoloj". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:42, 29 mar. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Pri kio vi ekzakte aludas? En la interna ligilo mi legas multon pri [[personaj nomoj]], de realaj kaj ankaŭ fikciaj personoj. Ke "''Hary poter"'' aŭ ''"Pipi ŝtrumpolonga"'' estus stranga minuskligo de dua vorto de "persona nomo", ne grave ke inventita nomo de fikcia persono, estas ekster diskuto. Krome mi en la ligita paĝo precipe vidas la jenan rekomendon pri plurvortaj verko-titoloj: {{citaĵo|Ĉe plurvortaj verko-titoloj kelkaj kulturoj kutime majuskligas la komencajn literojn de ĉiuj vortoj krom la plej malgrandaj (artikoloj, konjunkcioj ktp.) En Esperanto pli konvenas majuskligi nur la unuan komencliteron: ::'''[[Kredu min, sinjorino!]]''' (kaj ne ''Kredu Min, Sinjorino!'') * Esceptas se la verkotitolo estas fremdlingva, aŭ se esperantlingva verko jam havas plurmajusklan nomon: [...], '''[[Plena Vortaro]]'''}} -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:55, 29 mar. 2026 (UTC) :Mi aludas al [[Diskuto:Universitata Malsanulejo de Gento]], kie vi "toleris" la majusklan titolon nur pro specialaj kialoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:13, 29 mar. 2026 (UTC) Hm, vi scias ke mi lernis Esperanton 13- kaj 14-jara, kaj mi denaske devenas el kulturo germanlingva, kie oni amase majuskligas ĉiun subjekton, simple ĉar en la germana la komenca majusklo estas tio kio en Esperanto estas la o-finaĵo. Mi samtempe lernis Esperanto, la anglan kaj francan, iom pli poste ankaŭ la hispanan kaj italan, kaj komprenis ke ne ĉiuj lingvoj majuskligas ĉiujn subjekton, kaj ankaŭ ne majuskligas ĉiun vorton en titolo. Ankaŭ 13-jarulo tuj komprenas ke estas diferencoj inter la lingvoj: ke anglalingvanoj majuskligas multe pli da vortoj en titoloj ol franc- kaj itallingvanoj, kaj oni konsilis al mi en Esperanto pli kopii la franc- aŭ itallingvan modon ol la angla- aŭ germanlingvan, do aŭtomate majuskligi nur tiujn vortojn kiuj estas komence de frazo aŭ estas personaj nomoj, kaj krome pripensi ĉu estas aparta kialo majuskligi titolon aŭ vorton. Aparta kialo povas esti ke utilas majuskligi unuan vorton de titolo entute, kiel en ''Kredu min, sinjorino!'', aŭ ke oni videble vidas presitan titolon, kie klare estas majusklaj vortoj, kaj ĉiuj konas tiun titolon, kiel ''Plena Ilustrita Vortaro'' aŭ ''Akademio de Esperanto''. Ĉe simplaj vortoj same kiel en titoloj. Do la lingvosento, kiun mi internigis kiel 13-jarulo, diras ke la vorto [[Insula hospitalo]] ĝustas en tiu formo, kaj ke la universitata hospitalo en la flandra urbo Gent fakte havus titolon [[Universitata hospitalo de Gento]] esperante, hôpital universitaire de Gand france kaj Ospedale universitario di Gand itale ... ĝi estus nur unu specifa hospitalo de Gento, kiel la urbocentra hospitalo, la havenokvartala aŭ la pediatria. Mi scias ke angloj, germanoj, kaj influite de ili ankaŭ iuj aliaj ĝermanlingvanoj kiel svedoj kaj nederlandanoj foje iom pli da vortoj majuskligas. Mi scias ke la Balta Maro, Nigra Maro kaj Azova Maro aperas en PIV en tiu formo kaj tial rajtas konsideriĝi "kvazaŭ propra nomo", sed same certas ke mia blanka aŭto aŭ mia nigra pantalono ne aperas en PIV kaj garantiite ne estas personaj nomoj Blanka Aŭto de Thomas kaj Nigra Pantalono de Thomas, sed simple estas iuj objektoj, kaj la diversaj hospitaloj de Gento ankaŭ estus baze nur objektoj (kaj ankaŭ klare ne estas en PIV, aŭ havus longan artikolon en Monato, aŭ estus tutmajuskla libro Universitata Hospitalo de Gento en la UEA-libroservo), ankaŭ se pliaj el ili ricevas esperantan vikipedian titolon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:01, 29 mar. 2026 (UTC) :Laŭ mia kompreno de "propra nomo", kaj ankaŭ mia kompreno de [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]], "Balta Maro", "Universitata Hospitalo de Gento" ktp. estas propraj nomoj ne "kvazaŭ propraj nomoj". Ĉu vi volas diri, ke vi pensas, ke "propra nomo" estas io alia? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:13, 29 mar. 2026 (UTC) :Se laŭ vi ili ne estas propraj nomoj, kial vi majuskligas la unuan vorton? Kaj mi petas vin kontroli skribajn esperantajn fontojn. Laŭ mia memoro mi neniam vidis tian majuskligon (unua vorto jes, sekvaj ne) krom en verktitoloj, nek trovis ĝin en kelkaj fontoj kiujn mi ĵus kontrolis. Mi suspektas ke ĉe via lingvosento aŭ tiu de viaj instruintoj efikis [[:de:Hyperkorrektur|trokorekto]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 00:25, 30 mar. 2026 (UTC) == Forigpeto 3 paĝoj == * [[MediaWiki:Watchdetails]] * [[MediaWiki:Wlhideshowbots]] * [[MediaWiki:Wlhideshowown]] Centra peto forigi ne-plu-aktualan-aĵon: [[phab:T234776]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:02, 30 mar. 2026 (UTC) {{re|Taylor 49}} {{farite}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:55, 30 mar. 2026 (UTC) == Pliaj finnaj temoj == Ĉar vi estas kuracisto, mi petas, ke vi legu: https://eo.wiktionary.org/wiki/valel%C3%A4%C3%A4k%C3%A4ri [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 15:42, 1 apr. 2026 (UTC) : Mi ne vidas problemon en tio, nur ĝustigis unu gx al ĝ. TP ''' Pikku Kakkonen/ Buu klubben ''' Ĉu en la artikolo [[Pikku Kakkonen]] povu esti rubriko "vidu ankaŭ" kaj sub ĝi "[[BUU-klubben]], samtipa svedlingva finnlanda programo?" Ĉu en la artikolo [[BUU-klubben]] povu esti rubriko "vidu ankaŭ" kaj sub ĝi "[[Pikku Kakkonen]], samtipa finnlingva finnlanda programo"? [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 16:08, 1 apr. 2026 (UTC) :Jes, farite. TP (17:29, 1 apr. 2026) [[tago de svedeco (Finnlando)]] [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 16:15, 1 apr. 2026 (UTC) : La teksto estis artikola "orfo", ĉar malpli ol 4 paĝoj montris tien. Nun estas en ordo. Mi kreis novan mikro-ĝermon [[Peter Nyman]], kiu tamen ankoraŭ estas artikola "orfo". Eble vi havas ideon kiel eblus ankoraŭ 3 paĝojn ligi teien (diskutpaĝoj kiel tiu ĉi ne kalkuliĝas). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:29, 1 apr. 2026 (UTC) [[Kyösti Karjula]] mencias kiel religio evangeli-luteranismon. Pli realisme: konservativa lestadianismo (gxi apartenas oficiale al [[Evangeli-luterana Eklezio de Finnlando]], sed gxiaj konditoj pri ekzemple [[bapto]], [[eŭkaristio]] kaj [[absolvo]] ne estas praktike luteranaj. Krome ili havas proprajn diservojn, praktike propran eklezion kaj proprajn ekleziojn. La rilato de la movado kun la Evangelia Lutera Eklezio estas nuntempe pure formala. Tial, estus pli logike listigi la konservativan Laestadianismon kiel la religion de Karjula. Speciale en la 1960–1980-aj jaroj, kiam la instuo kontraŭ la kontraŭkoncipo estis pli forta ol antaŭe kaj poste, multaj konservativaj lestadianoj kredis, ke virino, kiu uzis kontraŭkoncipon kaj tial ricevis pli malmulte da infanojn, aŭtomate iras al infero kaj tie unue aŭdas koleregan krion de Dio "kie estas tiuj infanoj, kiujn mi donis al vi?" kaj ploron de tiuj infanoj, kiuj ne naskiĝis kaj poste ŝi devas naski tiujn infanojn infere. Ekzemple la konservativa lestadiana predikanto Pauli Korteniemi en sia prediko en suviseurat en 1982 diris[[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 19:53, 1 apr. 2026 (UTC) :Multaj luteranaj teologoj taksas kiel tute for-fermita la penson, laŭ kiu en infere naskiĝus infanoj. [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 19:58, 1 apr. 2026 (UTC) Mi petas, ke vi plu unufoje legu [[sveda lingvo en Finnlando]]. Laux pri tio konanta mi pravas en tio, ke la deviga sveda ekzemple en [[Vaasa]], [[Raseborg]] kaj [[Loviisa]] estas praktike tute alia lernfako ol ekzemple en [[Taivalkoski]], [[Suomussalmi]] ktp. kaj cxar la deviga sveda ekzemple en la kamparo de [[Kainuu]] kaj [[Koillismaa]] estas tute simbola, formala fako (en tiulokaj vilagxaj bazlernejoj ecx la instruistoj ne praktike povas diskuti svede), el tiuj lokoj tiuj junuloj, kiuj iras universitaten, devas komenci la lernadon de la sveda praktike tute komencante. https://eo.wiktionary.org/wiki/Ura#finne Mi petas, ke vi vidu: https://eo.wiktionary.org/wiki/Atlantti :Tiuj notoj alvenis, kiam mi estis for en vojaĝo, kaj nun ili jam ne plu ŝajnas al mi esti traktendaj. Kaj ne, kiam mi havas malmultan tempon, mi koncentriĝas pri vikipedio kaj ne ankoraŭ dividas mian tempon por rigardi paĝojn en vikivortaro aŭ en aliaj projektoj de la vikia projektofamilio. Se iu havas la impreson, ke iu projekto de la vikia projektofamilio havas draste tro malmultajn laborantojn, tiam oni povas diskutigi tion en la ĝenerala diskutejo de vikipedio kaj provi varbi pliajn agantojn por tiu projekto, sed ĝis tiam mi nur rigardos aliajn branĉojn se foje mi vere havas tro da tempo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:59, 26 apr. 2026 (UTC) ==Universala Kodo de Konduto== Nu, finfine mi faris peton al la komitato pri la Universala Kodo de Konduto pri la aferoj de la ruĝaj ligiloj. Mi ne volus, sed mi sentas min devigita al tio pro daŭraj forigoj de ligiloj kaj prezentoj de via interpreto de ruĝaj ligiloj kvazaŭ ĝi estus intencata de la personoj, kiuj kreis ilin. Sube estas la oficiala anglalingva sciigo por plenumi la postulojn de la komitato. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:46, 6 apr. 2026 (UTC) Hello {{<includeonly>safesubst:</includeonly>PAGENAME}},<br> You are named in a recently filed request to the [[:m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]]. Please review the request at [[:m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Cases/2026/Redlinkphobia imposed without consensus on Esperanto Wikipedia]]. You are requested to enter your statement and any other material you wish to submit, so that the U4C can get a better overview of the situation. All writing should be complete, but also as concise as possible. Please ensure that you make all comments in your own section and in the discussion section only. If the U4C makes a decision, this will be binding for you and so your participation is recommended. Please do not reply here, but on the linked case page, or on the associated talk page. If you would like to contact the U4C directly, you will find an e-mail address [[:m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee#How to contact U4C|here]]. Please use the email only if privacy is necessary (e.g. personal information). :Mi vidas ke vi ankoraŭ intencas insisti pri la afero. Tamen via argumento ŝajnas ankoraŭ esti, ke tolero de longdaŭraj ruĝaj ligiloj estas logike malebla. Tio estas malpruvebla, mi dirus eĉ jam malpruvita, kaj solvos nenion. :Via konkluda aserto "«Red links» are linked to «the desire to turn them blue», they are not meant to be collected as such, the more the better" ne estas tute eksplica, sed mi komprenas la rezonadon jene: (unu) funkcio de ruĝa ligilo estas bluiĝi, sekve ruĝa ligilo, kiu ne bluiĝas, faras damaĝon. Tio estas mallogika. Estas kvazaŭ iu dirus, "funkcio de monumentoj estas memorigi la publikon pri famaj homoj; sekve, se la publiko forgesas pri iu homo, ĉiuj monumentoj de tiu homo estas damaĝaj kaj detruendaj". :Mi plurfoje atentigis ke aliaj vikipedioj fakte toleras longdaŭrajn ruĝajn ligilojn. Tio pruvas ke tolero estas ebla. Laŭ mia kompreno vi malakceptas tion pro du kredoj - vi pensas ke tolero nur okazas ĉe grandaj vikipedioj kaj vi pensas ke ĝi ne daŭras longe ĉar la ligiloj ĉiam bluiĝas ene de malmultaj semajnoj. Sed tion eblas empirie kontroli. Memoru nian "eksperimenton" pri metado de ligiloj al aliaj vikipedioj. Tio okazis antaŭ monatoj, kaj la ligiloj nek bluiĝis nek nigriĝis nek akuziĝis pri vandalismo. Vi povas kontroli ankaŭ mian normalan verkadon ĉe aliaj vikipedioj, kiu estas plena de ligiloj, kiuj nek bluiĝis nek nigriĝis nek akuziĝis pri vandalismo. Tio inkludas la latinan vikipedion, kiu estas signife malpli granda ol nia. Kaj vi povas kontroli mian specimenaron de ligiloj en kelkaj grandaj vikipedioj ĉe [[Uzanto:Arbarulo/Ruĝaj ligiloj]], kie ligiloj bluigitaj ene de kelkaj semajnoj estas malmultaj en la angla vikipedio, praktike neekzistaj ĉe aliaj grandaj vikipedioj. Vi povas kontroli en la sama specimenaro ke la absoluta nombro da ruĝaj ligiloj estas multe pli granda ol nia en ĉiuj vikipedioj, kaj ke la proporcio de ruĝaj ligiloj al totala teksto estas simila al nia en la hispana, franca kaj germana. Ŝajne vi jam akceptis surbaze de la empiriaj pruvoj ke aliaj vikipedioj ne nigrigas siajn ligilojn; bonvolu kontroli pli, kaj vi konstatos ke ili toleras ilin. :Se vi fakte volas ke ligiloj en nia vikipedio havu ian funkcion kiun ili ne havas en aliaj (ekzemple kiel lingvokorektilon), kaj volas meti limojn al ilia kvanto por optimumigi tiun funkcion, mi ja argumentos kontraŭe, sed ni povos diskuti tion. Aŭ se vi konstatis ke la tolero de ruĝaj ligiloj iel malutilas al la vikipedioj, kiuj praktikas ĝin, ankaŭ tio estas legitima argumento. Sed se vi nur volas insisti, ke ne eblas trakti ilin kiel aliaj vikipedioj konstateble jes traktas, tio povas nur krei pli da malpaco. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:48, 9 apr. 2026 (UTC) :Al la konkreta plendo - ke vi premadas forigi enhavon sen interkonsento - vi respondis ke vi ne "premadas forigi" la ligilojn, sed "substrekas dubon" pri ili. Mi ne komprenas la celatan distingon. Laŭ mia kompreno de la vorto "dubo", esprimi dubon pri ligilo estas diri, ke ĝi eble estas forigenda. Kaj ne estas interkonsento, ke iu ajn menciinda ligilo povas esti forigenda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:59, 9 apr. 2026 (UTC) ==(sen titolo)== Nomi vomajxon kiel "yrjö" supozeble perigxas el la malafabla, deskriptiva fonetika prononco de la vorto. Cxu pri li oni povus fari esperantan vikipedian artikolon: https://fi.wikipedia.org/wiki/Sakari_Kiuru_(valokuvaaja) Li prezentis ankaux en dokumenta filmo pri konservativa lestadianismo. Li kreskis en konservativa lestadiana familio. Li rakontis pri sia familia fono: Ni estas 16. Mi estas la dua plej aĝa. Kelkaj naskiĝis post kiam mi forlasis la hejmon. Mi memoras, ke mia patrino estis terure laca dum tiaj oftaj gravedecoj. Iam oni uzas la vortojn pakkosuomi kaj tvångsfinska pri la deviga instruo de la finna por la finnlandaj svedaj denaskaj parolantoj. Tamen, ĝi ne estas tute simila fenomeno en ĉiuj aspektoj. Tio ŝuldiĝas al la diferenco en grandeco de la du lingvogrupoj. Pro tio multaj kredas, ke estas malkonvene rekomendi devigan svedan lingvon tiel, ke svedlingvanoj en Finnlando estas devigitaj lerni la finnan. Klare pli ol duono, en Uusimaa, ekzemple Helsinko kaj kontinenta parto de Origina Finnlando, ekzemple Turku, eĉ pli ol 80 % el la finnlandaj svedlingvanoj uzas ĉiutage ankaŭ la finnan lingvon. Deviga bazlerneja instruo de la finna por la finnlandaj svedlingvanoj, aliel ol deviga bazlerneja instruo de la sveda por la finnlandaj finnlingvanoj, apartenas al komunaj opinioj de la planantoj de la finnlanda bazlerneja sistemo jam ekde la 1960-aj jaroj. Ankaŭ la finnlanda svedlingvanoj mem ne disputas pri la deviga finna samece kiel la finnlandaj finnlingvanoj pri la deviga sveda. Praktike la instruo de la "alia enlanda lingvo" en la svedlingvaj lernejoj en la Finnlando estas klare pli amplekse ol en la finnlandaj finnlingvaj lernejoj. La svedlingvaj finnlandaj bazlernejanoj komencas la lernon de la finna normale jam en la dua lerneja jaro. Parto el la denaskaj parolantoj de la sveda en Finnlando, speciale en Uusimaa, estas praktike dulingvaj. Por tiuj lernantoj en iuj finnlandaj svedlingvaj lernantoj estas kiel alternativo de la normala porsvedlingvana instruo de la finna modersmålsinriktad finska (hejmlingvsimila finna), pri mallongigo sia nomo mofi, kiu estas instruo de la finna kiel alia gepatra lingvo. --forgesis subskribi la posedinto de tiutempa uzantokonto Penttihirv je 4 redaktoj de frumatene ĝis 17:45 horo je 8 apr. 2026 == Saltvik == Mi provis aldoni al la artikolo [[Saltvik]] mencion pri [[Orrdalsklint]]. Kial mi ne sukcesis? [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-22334-13|&#126;2026-22334-13]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-22334-13|diskuto]]) 10:43, 11 apr. 2026 (UTC) :Ah: estas tre simple: Vi aldonis <pre><!-- En Saltvik situas ankaux la plej alta loko de Alando, [[Orrdalsklint]]. == Referencoj == .. --></pre> :Kion vi aldonas inter la signoj "<code><nowiki><!--</nowiki></code>" kaj "<code>--></code>", ne estos videbla en la fina paĝa aspekto. Estas bone ke la ĉapitrotitolo "Referencoj" estas inter tiuj signoj, ĉar momente ne estas referencoj, sed estas bone ke jam estas la ĉapitrotitolo por la kazo ke iam ekestos referenco, sed por via roko estas grave ke oni jam nun povas vidi la frazon, do metu ĝin ANTAŬ la signoj "<code><nowiki><!--</nowiki></code>". Kompreneble, krome estas bone meti al la paĝofino la ŝablonon {{ŝ|ĝermo|Finnlando}} aŭ {{ŝ|ĝermo|geografio}}, SE temas nur pri 3-5 frazoj. Kaj krome mi nur nun vidis ke vere se oni redaktas anonime estas pli malfacile tajpi esperantajn literojn, sed por aliaj uzantoj estas tre tede ripari viajn x-kodajn straangajn esperanto-vortojn: tial konsideru ĉu vi povas supre en la redaktofenestro uzi la elekton "> Specialaj signoj". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:42, 12 apr. 2026 (UTC) :Cetere: Ankoraŭ unu konsilon pri la ŝablono {{ŝ|Informkesto monto}} en paĝo [[Orrdalsklint]]: Pri tiu ŝablono oni nur bezonas unu solan parametron "|regiono-ISO = FI" - estas bone kaj bele uzi almenaŭ tri indikojn "|regiono-ISO = FI" "|tipo1 = reliefo" "|zomo = 9", sed vi vidos, se vi ne metas la duan indikon nur la supra mapo aspektos iom malpli bela kaj sen la tria indiko la suba mapo ne estas ideale fokusita, ambaŭ statoj ne estas katastrofaj, sed se mankas la unua indiko "|regiono-ISO = FI" estas nur iu tre malhela mondmapo en kiu tute nenion eblas vidi. Do la unuan indikon necesas nepre ne forgesi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 12 apr. 2026 (UTC) == Enhavo == Eble mi faris ion malbone, sed en artikolo [[Miskolc]] ne aperas nun la Enhavo, ĉu vi povas helpi?--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 08:51, 12 apr. 2026 (UTC) :{{re|Crosstor}} Bonvolu rekontroli ĉe vi: ĉe mi en artikolo [[Miskolc]] ĉio aspektas normale. Estus tre strange se vi vidus ion alian en sama horo ol mi... Alikaze bonvolu precizigi kion ekzakte vi vidas... sed mi supozas ke estis iu nur momenta misfunkcio, kiu iritis vin... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:36, 12 apr. 2026 (UTC) ::Supozeble mi vidas miraklon. En iu ajn artikolo (iom longa) mi vidas la Enhavon, tamen en Miskolc mi ne vidas. Ĝuste nun mi kontrolis. En [[Eger]] mi vidas Enhavon el 12 punktoj. Se vi ne scias la solvon, lasu la aferon. Trovi eron la Enhavo tre helpas, sed en Miskolc mi devas uzi la lifton. --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 09:50, 12 apr. 2026 (UTC) ::{{re|Crosstor}} Nun mi komprenas vian problemon. Dankon pro la komparo al paĝo [[Eger]]. Jes, tio ĉe mi estas same. Estas iu signaro <code><nowiki>__NOTOC__</nowiki></code> (la angla mallongigo signifas "'''no T'''able '''O'''f '''C'''ontent", "sen listo de enhavo"), se tiu signaro estas ie tiam la enhavo vere ne videblas, sed ĉi tie nenie en artikolo [[Miskolc]] estas kaŝitaj tiuj anglaj signoj. Do mi vere ĝis nun ne sukcesas malkovri la problemon, sed almenaŭ mi nun komprenas kio estis via miro. Cetere, tute flanke mi ĵus videtis en la paĝo la adjektivon "diplomacia", tiu vorto ne estas esperanta, en Esperanto ĉiam estas "diplomatia" aŭ "diplomata". Eta tajperaro, kiun mi ĵus hazarde vidis. Ĉu vi volas mem ĝustigi ĝin? Pri la neapero de la enhavolisto mi nur povas '''''supozi''''' ke estas iu interfero kun la ŝablono "{{ŝ|granda dosiero}} tute supre. Mi teste forprenis ĝin, enhavo estas, remetis ĝin, enhavo ne estas, kaj nun mi metis la ŝablonon tute malsupren kaj tiam ankaŭ estas la enhavo. Al mi la vasta panoramo tute sube same bonas kiom tute supre. Tial mi proponas simple lasi ĝin tute malsupre...[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:29, 12 apr. 2026 (UTC) :::Dankon! Diplomatia {{farita}} == Dulingveco... == Ĉu oni povu fari artikolon pri dulingveco, tia, ke homo havas du hejmlingvoj? Oni povu mencii kiel ekzemploj ekzemple tion, ke en [[Paragvajo]] la plejo estas dulingvaj kaj en [[Finnlando]] nuntempe multaj svedparolantoj, speciale en Uusimaa, parolas ankaŭ la finnan kiel hejmlingvo. Kaj ekzistas familioj, kie estas du hejmlingvoj, el kiuj unu estas Esperanto. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-21899-04|&#126;2026-21899-04]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-21899-04|diskuto]]) 16:23, 12 apr. 2026 (UTC) Teksto [[dulingveco]] en la e-lingva vikio ekzistas; mi nun havas malmultan tempon, ĉar mi estas nur posttagmezon hejme kaj morgaŭ matene por dua semajno forveturos, tial mi eĉ ne povas legeti kiu nun estas skribita en tiu teksto. Sed vi vidu ankoraŭ la noton en [[Diskuto:Komunumdomo de Säynätsalo]], tie mi aldonis informkeston kaj ligion al vikidatumoj, sed ankoraŭ iuj elementoj mankas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:54, 12 apr. 2026 (UTC) == Atentu == {{ArtikolaMesaĝokesto |speco = stilo |bildo = |teksto = De la 7-a ĝis la 11-a de aprilo mi vojaĝas kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a frumatene ĝis 17-a malfruvespere ankaŭ. Do la venontan tempon mi nur tagmeze la 12-an de aprilo havos iom da tempo por vikipedio kaj denove ekde la 18-a de aprilo. Thomas }} <hr> Vidu: [[Marja-Sisko Aalto]] Unu Jorma diris al mi, ke reale Jorma estas formo el la hebrea Jeremia kaj tio, ke oni donis al la nomo la signifon peniso, estas tute stranga afero kaj li ne volas, ke mi daŭre diras tiun afero por li. Poste mi demandis lin, pri kiel li pensas pri tio, ke jorma signifas kacon. Li diris, ke estas vane demandi pri tio - mi jam scias, kiel li pensas pri la afero. Li neniom sxatas pri tiu signifo, kiun oni donis al gxi post tio - ke li naskiĝis en 1956 - tiutempe la nomon oni en nia lando multe donis al knaboj kaj nur poste iuj malbonigis la signifon. Li ne ŝatas pri tio, ke iu sxercas al li pri la afero. Jorma estas formo el la nomo Jeremia, kiu signifas "Jahve levas." [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-22675-77|&#126;2026-22675-77]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-22675-77|diskuto]]) 19:25, 15 apr. 2026 (UTC) :Nu, estas iuj malmaturaj homoj, kiuj multe ŝercas pri vortoj por peniso, kaj laŭ diversaj lingvoj ligas iujn knabajn kaj virajn antaŭnomojn al tiu ŝercado, sed almenaŭ oni ne misuzu diskutpaĝojn de kultura kaj scienca enciklodedio por tio. Ĉu vi en via elekto jam havas la ŝajne mezepokan germanlingvan frazon "Wie die Nase eines Mannes, allso groß ist sein Johannes"? kie oni anstataŭigas la viran generilon per la nomo de [[sankta Johano]]? En iom simpligita formo la parolturno eĉ eniris la [https://de.wiktionary.org/wiki/wie_die_Nase_des_Mannes,_so_sein_Johannes germanlingvan vikivortaron], sed tamen estas malserioza informo... Mi ne interesiĝas pri tiaj temoj kaj alvokas vin ne (mis)uzi mian diskutpaĝon por tiaj pripensoj. Ĉu komprenite? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:57, 24 apr. 2026 (UTC) == Forbaro nepras == Bv forbaru du kontojn: * {{uzanto2|Oksettava örvelö}} vulgara uzantonomo (= "vomiga ulaĉo"), forbarita en unu vikio * {{uzanto2|Penttihirv}} neakceptebla uzantonomo pro [[d:Q5477226|Pentti Hirvonen]] - pro obsedo pri (vulgaraj aŭ almenaŭ stultaj) vortaj ŝercoj pri Pentti Hirvonen La ulo intertempe kreis almenaŭ unu plian konton, kaj aldone ofte kontribuas kiel IP-ulo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:15, 18 apr. 2026 (UTC) {{farite}} Taylor 49 pravas pri la kritiko de la neakcepteblaj uzantonomoj. Tutegale ke mi tri semajnojn nur tre malmulte povis esti en Vikipedio kaj ne rimarkis la neakcepteblon antaŭe, kaj ke ankaŭ aliaj administrantoj ne sufiĉe rapide postĉasis la provokaĵojn. La fakte ankoraŭ valida forbaro nur iom malpli strikte aplikiĝis dum lastaj semajnoj kaj monatoj, se vere ĉiuj redaktoj kaj uzantonomoj estas sen provokoj, detruemaj fuŝoj kaj senescepte estas konstruemaj. Lasta averto. Se ankoraŭ unu malregulaĵo re-aperas, la stato denove estos tia kia ĝi jam estis antaŭ jaroj, refleksa forbaro de ĉiuj iusence suspektaj novaj IP-kanaloj kaj prefere malfaro de ĉiuj redaktoj, ĉar individue revizii kiuj agoj estos tamen valoraj ankaŭ mi ne havos la tempon dum venontaj monatoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:45, 18 apr. 2026 (UTC) == Maintenance script == Bv forigu kaj porĉiam ŝlosu la paĝon [[Uzanto-Diskuto:Maintenance script]]. La konto estas globala roboto, neniu legas mesaĝojn sur la diskpaĝo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:57, 22 apr. 2026 (UTC) :{{farite}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:45, 24 apr. 2026 (UTC) == Asplund == Cxu estas bone mencii en la artikolojn [[Ida Asplund]] kaj [[Korsholm]] DU kantojn? Unu estas en suda finnlanda sveda, kiu malsimilas el la regna sveda nur proksimume kiel la amerika kaj brita angla el si aliaj, sed "röst nej" estas en ostrobotnia sveddialekto, kiu estas malfacile kompreni por la svedoj kaj eĉ ekzemple helsinkaj finn-svedoj. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 18:00, 22 apr. 2026 (UTC) : Meto de plia jutuba muzika filmeto en la "eksterajn ligilojn" estas laŭ mi en ordo. Mi adaptis la lastajn ŝanĝojn kaj aprobis la meton de aldona ekstera ligilo en la artikoloj [[Ida Asplund]] kaj [[Korsholm]]. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 26 apr. 2026 (UTC) Cxu estas eventuale, ke punon oni fortigas, cxar la krimo estis farita laux kristnaska paco? En [[Keskisuomalainen]] iu demandis tion, kaj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 26 apr. 2026 (UTC)laux la respondo la kristnaska paco ne plu estas oficiala, sed iam praktike tia estas eventuale laux la ideo de la kristnaska paco, ke la puno estas pli forta ol normale kaj la pli altaj jugxregantoj akceptas tion - almenau puno de [[Pentti Linkola]] estis fortigita, cxar li faris la krimon dum la kristnaska paco. Mi konas Jorman, kiu tute ne ŝatas la slangan signifon de sia nomo. Li demandis sin, de kie tiu signifo maĉiĝis. Li rakontis, ke kiam li naskiĝis (1956), estis tute kutime doni al knabo la nomon Jorma; ĝi neniel estis malkonvena, kaj la uzo de la vorto por signifi penison estas posta misuzo. Pejzaĝe, la vasta plimulto de Ostrobotnio estas iom unuforma. Ostrobotnio estas ankau unu el la difinitaj per La pejzaĝoprovincoj de sia lando. Pejzaĝoj de Ostrobotnio estas karakterizitaj per larĝaj, plataj malfermaj kampoj kaj inter ili la grandaj riveroj malrapide fluantaj en la Botnia golfo, sed ekzistas malpli da lagoj ol en la plej granda parto de la resto de Finnlando. Tamen, la nordorienta parto de historia Ostrobotnio estas pli monteta. : Tamen el la rezonoj de la lastaj tri alineoj ne sekvas ago. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 26 apr. 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:32, 28 apr. 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471751 --> == Linkola == https://eo.wikipedia.org/wiki/eläkeläinen Mi demandis al [[Pentti Linkola]] proksimume jare 2002 (kiu fiŝkaptis) ĉu li ne jam estas emerito. Laŭ li, li estas, sed lia pensio ne sufiĉas por vivi kaj pagi la ago en [[Luonnonperintösäätiö]]. Tial li ankoraŭ fiŝkaptis vintre. Lia lasta fiŝkapta aŭtuno estis 1994. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-26205-68|&#126;2026-26205-68]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-26205-68|diskuto]]) 12:47, 29 apr. 2026 (UTC) == Suviseurat == Cxu estas bone skribita: [[Suviseurat]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:05, 30 apr. 2026 (UTC) == Files nominated for deletion == Hi! I just noticed that some files I nominated for deletion long ago are still waiting in [[:Kategorio:Forigendaj dosieroj]]. Should the files be listed at a page somewhere to make sure someone actually notice the suggestion? I hope you can point me in the right direction. [[Uzanto:MGA73|MGA73]] ([[Uzanto-Diskuto:MGA73|diskuto]]) 05:19, 1 maj. 2026 (UTC) :{{re|MGA73}} {{farite}} Mi ĵus sukcesis forigi ĉiujn post kontrolo. Sincere, [[Uzanto:ThomasPusch|Thomas]] 16:08, 1 maj. 2026 (UTC)Thomas == Navigiloj pri municipoj de Brazilo == Mi certas ke vi tuj komprenas kiun avantaĝon havus havi navigilojn kiel {{ŝ|Municipoj de San-Paŭlio}} - ĉefe, per tio ĉiuj zorgoj pri eblaj artikolaj orfoj estus pasi to, ĉar ĉiu ero ligiĝus kun ĉiu alia en la grupo. Se vi emas, mi petus vin krei tiun ĉi navigilon kaj ekuziĝis ĝin... mi vidis ke vi ĵus ampleksigis unuajn dek paĝojn pri la municipoj de San-Paŭlio, kaj supozas ke la aliaj paĝoj rapide sekvos ĉe vi... Salutas [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:11, 2 maj. 2026 (UTC) :Tute prave. Mi instalos kaj ankaŭ disvastigos... --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:06, 2 maj. 2026 (UTC) == Melalahti == Ĉu estas bone mencii [[Keijo Korhonen]]-on en la paĝo [[Melalahti]]? [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-26792-55|&#126;2026-26792-55]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-26792-55|diskuto]]) 16:44, 3 maj. 2026 (UTC) :Mencii tiun sinjoron Korhonen estas tute en ordo. Sed '''ne en ordo''' estas stulte ripeti la informon pri mikroklimato, kiu jam estis du frazojn pli frue. "La vilaĝo havas mikroklimaton. Tie estas multe pli varma ol en Kainuu alie. ... En Melalahti ekzistas mikroklimato: multe pli varma klimato ol en la alia Kainuu." Kiu idiotaĵo estus tio??? ThomasPusch 17:08, 3 maj. 2026 (UTC) == Fritzchen == Ĉu ekzistas esperanto nomo por tio: https://de.wikipedia.org/wiki/Klein_Fritzchen. Pri tiu knabo estas en multaj lando sxercxo: "Fritzchen/Little Johnny/Pikku-Kalle/Juku ktp. diris al sia panjo: "Mi devas urini." Panjo diris: "Malbele diri urini. Diru ekzemple, ke vi devas kanti. Poste li diris al sia avino tiel, kaj la avino diris "kantu mallaŭte al mia orelo". Ne estas nur finna specialeco. Homoj el Svedio kaj Kosovo diris, ke malnova ŝerco. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 20:52, 3 maj. 2026 (UTC) :Mi entute ne konas esperantajn ŝercojn, en kiuj oni ridindigas infanojn - entute ŝercoj ofte estas buŝa kulturo, en la literaturo nur alvenas malmultaj anekdotoj, kiel [[Kruko kaj Baniko el Bervalo]], sed Kruko kaj Baniko videble estas junaj plenkreksaj viroj, ne infanoj aŭ adoleskantoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:54, 12 maj. 2026 (UTC) ==Artikolo de la monato== Saluton. Mi faris proponon por Julio. Se tio ne indas aŭ estas pli taŭga kandidato, oni povas forigi ĝin.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 08:11, 5 maj. 2026 (UTC) :Tre bone, [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026|mi subtenas la proponon]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 5 maj. 2026 (UTC) == Alidirektiloj == Mi vidas ke vi forigis kelkajn alidirektilojn (Nurembergo, Nurembergaj procesoj, Manĉestero, Durero) tial, ke la titoloj estis eraraj Esperantigoj. Tamen [[Helpo:Alidirekto]] eksplice diras, ke "oni povas uzi alidirektigojn" por "oftaj misliterumoj". Evidente la strategio estas akcepti ke Vikipedio havos lingvajn erarojn, kaj klopodi ke tiuj eraroj ne rompu ligilojn. Mi (ankoraŭ) ne havas opinion ĉu ŝanĝo de tiu politiko estas dezirinda, sed certe diskuto estus necesa antaŭ ol ŝanĝi ĝin. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:27, 10 maj. 2026 (UTC) :En [[Diskuto:Nurenbergo]] oni povas vidi ke mi origine mem pledis por alidirektilo ''Nurembergo'' al [[Nurenbergo]]. Tamen mi hieraŭ vidis ke en nia propra vikipedio tiu misliterumo nur vaste disvastiĝis inter 2014 kaj 2026, kaj inter la 58 misaj uzoj kiujn mi trovis hieraŭ en niaj tekstoj mi ie ankaŭ vidis unu pri kiu mi, mi pensas, mem kulpis antaŭ kelkaj jaroj: kvankam mi bone scias kiel skrivi la nomon Nurenbergo ankaŭ mi foje misgvidiĝis per tio ke mi vidis kaj kopiis la nomon mise el alia teksto. Mi ne plu scias kiu el la 58 tekstoj hieraŭ estis kaj ankaŭ ne certas ĉu mi ververe estis la kulpulo, aŭ ĉu mi nur poste redaktis la paĝon kaj simple ne vidis la antaŭan eraron de aliulo. Sed la sento ke eble estis mi mem kiu kontribuis pludisvastigi misan vorton tamen ŝokis min - se mi vidintus ruĝan ligilon Nurembergo post la redakto, mi kompreneble tuj vidintus la eraron, sed la blua ligilo "Nurembergo" luligis min en falsan sencon de sekureco. Kompreneble, eble nur forigo de ĉiuj 58 misaj uzoj de la vorto sufiĉus por ke homoj ne plu kopiu la eraron de paĝo al paĝo, sed tamen - al mi tiam ruĝa ligilo estintus alarmigo kaj la blua ligilo helpis misgvidiĝi. Mi dum la pasintaj jaroj vidis ke ofte aliaj uzantoj forigis alidirektilojn (simple por "sveltigi" nian projekton), kiujn mi fakte opiniis tute helpemaj kaj ne konsideris malicaj... do mi pensas ke la [[Helpo:Alidirekto]] bonvoleme permesi "uzi alidirektigojn" por "oftaj misliterumoj" estas pli senca ol strikta malpermeso de tiaj helpaj alidirektiloj. Sed aliflanke la helpopaĝo ankaŭ ne postulas ke ĈIUJ eblaj alidirektigoj por "oftaj misliterumoj" DEVAS esti provizitaj (kompreneble, neniu povus eĉ imagi kiujn tajperarojn homoj povas fabriki). Kaj ĉi-tie la formo "Nurembergo" estas tiom drasta eraro, se oni tiom pli forte pensas en la intaneŝenl angla lingvo ol pensi en zamenhofa Esperanto aŭ en origina lingvo, skribante en Esperanto, ke pri tiu konkreta misgvidiga alidirektilo estas pli bone rezigni. Tiam estas tute klara alarmigo ke io misas en la redakto, samkiel pri ĉiu alia tajperaro en interna ligilo - kaj tiu alarmo povas signife helpi ne akcidente disvastigi fuŝan vorton. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:04, 10 maj. 2026 (UTC) :::PS: Mi nun preskaŭ finis forigi la fuŝajn uzojn de la vortoj Nurembergo/nuremberga, sed mi ne ĉasis la uzojn de Manĉestero kaj Durero, kaj ĝis nun ankaŭ ne nombris la uzojn. Tion mi postokaze faris nun ĵus: Manĉestero aperas 39-foje kaj Durero (aparte pene kalkulebla ĉar ŝajne la serĉado de vikipedio tute miksas Durero, Dürer [kvankam estas du malsamaj karaktroj kaj mi eksplicite serĉis nur pri seslitera vorto "Durero" kun o-finaĵo] kaj ankaŭ kunkalkulas la francan verbon durer kaj rumanan durera) rezultigas uzojn de "Durero" en 54 paĝoj. Do iom pli malmulte ol la 58 uzojn de "Nurembergo". Sed mi ĵus rigardis: mi nun forigis uzojn de "Nurembergo" el 40 paĝoj, do ankoraŭ restas 18, ankoraŭ triono. Mi sentas min pova finforigi la misajn uzojn el tiuj 18 paĝoj, sed purigi ankaŭ la uzojn de Manĉestero el 39 paĝoj kaj tiujn pri Durero el 54 mi definitive ne povos. Kaj tie estas ekzakte la sama fenomeno, do kopiado el unu paĝo al alia, do niaj misaj vortumoj kvazaŭ aŭtomate plu disvastigas sin mem, kiel fiherboj en ĝardeno... Do ne elsarki la misajn vortojn kaj atendi nur malbonigos la nedeziratan pluan disvastigon kaj ne estas saĝa strategio... Se mi rigardas mian sukcesan serĉadon pri Manĉestero kaj la malsukcesan pri Durero, mi supozas ke la ŝanĝojn de Manĉestero al Manĉestro povos ankaŭ fari roboto (kvankam por roboto 39 uzoj estas ridinde malgranda kvanto, apenaŭ sufiĉe por pravigi ekigon de la proceso, sed por homo redaktado de 39 paĝoj povos simple esti tro), tamen purigi la misajn uzojn pri vorto Durero supozeble ne sukcesos robota aŭtomatigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:00, 10 maj. 2026 (UTC) Kara {{u|ThomasPusch}}, notu ankaŭ alian, similan misskribon: [[Hanovero]]. - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:05, 11 maj. 2026 (UTC) :Mi nun korektis plurajn okazojn de Hanovero al Hanovro, sed mi ankaŭ trovis fonton por Hanovero: Zamenhof en Fundamenta Krestomatio. - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 15:01, 11 maj. 2026 (UTC) == Telefonlibroj == Ĉu en la artikolo [[telefonlibro]] oni povu rakonti pri la historioj de telefonlibroj en diversaj landoj? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 22:30, 10 maj. 2026 (UTC) :Tio estus granda projekto. Kompreneble oni povas komenci ĉiun grandan projekton. Sed mi nepre ne bezonas aldonan projekton, por mi la eta paĝo estas tute bona kia ĝi estas nun. Kaj eĉ en naciaj eŭropaj lingvoj ne estas superrigardoj pri telefonlibroj en diversaj landoj - do estus tute pionira ago kunmeti tian superrigardon. Laŭ mi tio ne estas prioritato... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:12, 10 maj. 2026 (UTC) ::En Finnlando la lastajn oni publikigis en 2017. En 2017, grandega nombro da telefonlibroj estis senpage haveblaj en finnlandaj vendejoj por nostalgiaj celoj. Mi prenis multaj ili en vendejo en [[Keltinmäki]], Jyväskylä. Sur kovriloj de ĉi tiuj librolibroj legis, ke la leganto tenas en siaj manoj la lastan telefonlibron de Meza Finnlando, kaj la etoso estis iom melankolia sed samtempe antaŭenrigardanta. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 12:45, 12 maj. 2026 (UTC) Mi pensas pri tio, kiom la nacia vidpunkto difinas, kion oni menciu. Ekzemple en la finna Vikipedio en la artikolo ''puhelinluettelo'' (telefonlibro) estas scioj pri finnlandaj telefonlibroj. En la artikolo ''[[:fi:taivasten valtakunnan avaimet|taivasten valtakunnan avaimet]]'' (ŝlosiloj de la regno de la ĉielo) oni mencias, ke el la spiritaj grupoj de Finnlando ŝlosiloj de la regno de la ĉielo estas speciale esenca koncepto en lestadianismo – [[konservativa lestadianismo|konservativa]] kaj [[okcidenta lestadianismo]] instruas, ke ilin povas uzi la ĉiuj veraj kredantoj, ne nur pastroj kaj predikantoj kaj alimaniere neniam ricevas kredon ne-kredanta homo. Sed se oni kreu en la esperanta Vikipedio artikolon pri ŝlosiloj de la regno de la ĉielo, ĉu estus mallogike skribi do? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 06:15, 16 maj. 2026 (UTC) :Vi denove miksas du tute sendependajn temojn. Pri la temo [[telefonlibro]], vi pravas, ke en iuj naciaj lingvoj estas iuj indikoj pri la tiulandaj naciaj telefonlibroj, ne nur pri finnaj en la finna teksto, ankaŭ ekz. pri Francio, Svislando kaj tre malmulte pri Belgio (tute nenio pri Kanado kaj pri la franclingvaj afrikaj landoj) en la franca teksto. Sed tiuj informoj estas tre malabundaj, kaj en neniu vikipedia teksto estas superrigardo pri multaj diverslingvaj landoj samtempe. Tion kunmeti eble estus bona projekto por la esperantistoj, ĉar ili estas el pli vasta gamo da diversaj landoj ol ekzemple la plej aktivaj redaktantoj de la finna vikipdio, kiuj statistike aparte estas el unu lando - sed aliflanke mi <big>'''''dubas'''''</big> ĉu estas tiom da ekscitaj informoj en komparo de diverslandaj telefonlibroj. La koloro de la kovrilpaĝoj malsamos, la formatoj, sed baze ĉiam estos listoj de nomoj kaj poste telefonnumeroj. Dua temaro: Pri la aparta koncepto de la luterana branĉo de lestadianismo mi persone pensas, ke en la esperanta vikipedio jam estas sufiĉe da informo, por ke esperanta ŝintoano el Japanio aŭ hinduo el Barato povas ekhavi surfacan imagon pri tiu specifa formo de luteranismo. Laŭ mi pri iuj religioj nun subpremataj de islamaj registaroj, notinde la [[jezidismo]] en Irako, Sirio kaj Turkio, aŭ la [[zaratuŝtrismo]] en orienta Irano estas maltro la esperantaj tekstoj. Sed pri lestadianismo la esperanta vikipedio jam estas bone kovrata - krom se eble ekzistas iu centra lestadiana katedralo, pri kiu indus fari iun arkitekturan tekston... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:19, 16 maj. 2026 (UTC) == Personaj nomoj == Rakontu al mi, kion mi skribu en la artikolo [[finnlandaj personaj nomoj]]. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 07:38, 13 maj. 2026 (UTC)~ :Se skribi tekston, tiam ĝi nomiĝu [[finnaj personaj nomoj]], ne "finnlandaj". Sed al mi persone kategorio [[:kategorio:finnaj personaj nomoj|finnaj personaj nomoj]] tute sufiĉas. En ĝi oni povas ankoraŭ planti iujn pliajn tekstojn, kaj estos bone. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:59, 13 maj. 2026 (UTC) ::Cetere: Se teksto aperas en apartigila listo, ekzemple la listo [[Antti]], supre en tiu teksto devas aperi ankoraŭ ŝablono <nowiki>{{apartigila paĝo|Antti}}</nowiki>. Vidu, mi jam faris tion en la paĝo [[Antti Hackzell]]. Sed ĉar estas baze viaj tekstoj, baze estus via tasko meti tiujn ŝablonojn. Se vi iras al paĝo [[Antti]] kaj maldekstre de la fenestro klkas al la ligilo "Ligiloj ĉi tien", vi povas mem vidi kiom da tekstoj jam ligas al tiu paĝo. Devus almenaŭ esti 4 aŭ 5, alikaze teksto ricevas kritikan ŝablonon {{ŝ|orfa}}, sed se estas listoj kiel [[Antti]], baze ĉiuj tekstoj en tiu listo devus ricevi la ŝablonon "apartigila paĝo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:34, 13 maj. 2026 (UTC) :::<small>Mi nun foriros kun amikoj por du horoj, kaj probable nur morgaŭ denove estos ĉe la komputilo, eble ankoraŭ mallonge ĉi-nokte... TP</small> En multaj nomoj, sona asocio funkcias kiel instigo al tio, ke la nomo en la popola parolo komencas signifi ion alian ol la vera nomo. Ekzemple, la signifo de “vomado” ligita al la nomo Yrjö estiĝis pure pro tio, ke ĝi sonas simile al tiu okazaĵo. Porti nomon kun duobla signifo ne ĉiam estas facile. Yrjö Kokkonen aŭdis komentojn pri sia antaŭnomo ekde sia juneco: – Ĉiufoje kiam mi aŭdas mian nomon, mi pensas pri tio, per kia tono ĝi estis dirita. Ĉu mokante aŭ normale. Tiu kutimo verŝajne restos ĉe mi ĝis la tombo. Vidu: [[Eila Roine]]. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 02:36, 15 maj. 2026 (UTC) :Male al vi, mi pri tiu imagita simileco pri sono de vomado kaj sono de nomo tute ne fasciniĝas. Bedaŭrinde vi supozeble inter la esperantistoj trovos tute neniun kiu pretos longe skribi pri tiu bizara kaj tute flanka penseto. '''<big>Ne forgesu</big>''' al viaj paĝokreoj pri finnoj aldoni la ŝablonon {{ŝ|apartigila paĝo|Antti}} aŭ koncerna persona nomo. Nur tiam la paĝokreoj estos vere finitaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:12, 15 maj. 2026 (UTC) Virgazeto. Finne miestenlehti. En la finna wikipedio estas defaultordigo miestenlehti - > pornolehti (pornografia gazeto). Mi demandis en la diskutpaĝo de la ordigo: ĉu oni ne povas uzi la vorton miestenlehti (virgazeto) ankaŭ pri aferecaj revuoj, kiuj estas precipe por viroj, ekzemple la gazetoj ''Metsästys ja kalastus'' (ĉasado kaj fiŝkaptado) kaj ''Tekniikan maailma'' (mondo de tekniko). Iu respondis, ke ne, la vorto ''miestenlehti'' (virgazeto) havas la signifon "pornografia gazeto". Ĉu esperante virrevuo/gazeto estas nepre pornografia? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 13:31, 15 maj. 2026 (UTC) :Nu, tekniko, ĉasado kaj fiŝkaptado ne nepre estas viraj interesoj... Sude de Finnlando oni multe agadas por superi la kliŝajn stereotipojn kio estas "tipe vira kaj kio tipe virina". En medicina senco nur eblas konstati ke starpisadi kontraŭ arbo pli facilas se vi estas viro kaj naski idojn pli facilas se vi estas virino. Pri "pornografiaj gazetoj" ne demandu min, pri tiu fako de ĵurnalismo aŭ komerco mi tute ne kompetentas, kaj fakte ne interesiĝas. '''<big>Ĉu</big>''' vi jam progresas en aldono de la ŝablono {{ŝ|apartigila paĝo}}?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 15 maj. 2026 (UTC) Mi demandis mian amikinon, kiu konas multajn Yrjöjn, cxu estas eventuale lernigi hundon trovi laŭ odoro de vomaĵo Yrjöjn. Sxi neis forte kaj asertis, ke al la nomo Yrjö apartenas vomajxa odoro nur en MIA FANTASIO. Hundoj sentas odorojn multe pli bone ol homoj (vidu [[Yrjö Kokko]]), sed ankaux hundo ne sentas tian odoron, kiu neniom ekzistas. Ĉu tio estas vera: Plej multaj Yrjöj estas biologie normalaj homoj. Yrjöj ne estas aparta biologia kategorio. Tio ne ŝanĝas la fakton, ke la vorto havas alian signifon. Ĝi ne igas Yrjöjn disvastigantoj de vomaĵmalsano, ĝi ne kaŭzas la odoron de vomaĵo. Ekzistas biologie nenormalaj Yrjöj, sed tio ne rilatas al la nomo. Yrjöj suferas de la samaj malsanoj kaj vundoj kiel homoj nomitaj Kalle, Juha, Timo kaj Matti, ekzemple. Feliĉe, la plimulto de homoj kun ĉiuj tiuj nomoj estas normalaj. La nomo Yrjö ne produktas iujn ajn specialajn biologiajn karakterizaĵojn. Ĝi kutime indikas sekson (vira), sed ĝi ankaŭ ne produktis tion, sed la afero estas, ke post kiam la sekso estas determinita, nomo estas elektita por la infano, kiu fariĝis establita kiel la nomo de la sekso, al kiu la infano apartenas. Vi ankaŭ povas preskaŭ ĝuste diveni el la nomo Yrjö pri nacieco (finna) kaj gepatra lingvo (finna), sed nek nacieco nek lingvo estas influitaj de la nomo Yrjö. La fakto, ke Yrjö preskaŭ certe estas finnaparolanto, estas kaŭzita de la fakto, ke Yrjö estas finnalingva formo de la nomo, kaj la fakto, ke Yrjö preskaŭ certe estas finno, estas kaŭzita de la fakto, ke estas tre malmultaj finnaparolantoj, kiuj ne estas finnoj, preskaŭ nur membroj de la malgranda finnaparolanta malplimulto en norda Svedio ekzemple en [[Haparanda]], svedia [[Övertorneå]] kaj Gällivare. :Mi certas ke la diasporo estas pli granda ol oni en Finnlando kutime supozas. Jam mi mem konas finnojn kun finnaj personaj nomoj kiuj naskiĝis en Frankfurto kaj Darmstadt kaj estas perfekte dulingvaj (de-fi), kaj mi plene certas ke en Strasburgo, Bruselo kaj Parizo estas same finnaj familioj. En mia privata statistiko pri finnaj infanoj de familioj en diasporo cetere la nomo Risto estas kaj plej ofta (3), sekvas Mika (2). Pri Georgoj jam ĉio estas dirita: pri tio mi ne plu volus vidi frazon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:00, 17 maj. 2026 (UTC) : Hodiaŭ mi revenis kaj devis forĵeti sur mia diskpaĝo nur 20 mesaĝojn kun totala grandeco pli ol 7 KiO far iu LTA-ulo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:14, 21 maj. 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">You may be eligible to vote in the U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am contacting you because you previously voted in elections related to the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]]. You may be eligible to vote in the current U4C election, which is open now and closes on 2 June 2026. You can find out more about the candidates and the election on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the election page on Meta]], and from there you can access the vote itself. Your participation in these elections is important to the governance of Wikimedia communities, and your time spent learning about the candidates and voting is appreciated. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> [[m:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:20, 20 maj. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30569831 --> == Kalendaro == https://eo.wikipedia.org/wiki/Reformaj_proponoj_de_la_gregoria_kalendaro ?? == Forbaro == Bv forbaru nian amikon [[User:Näin on näreet]]. Post hieraŭa [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Uzanto-Diskuto%3AN%C3%A4in_on_n%C3%A4reet&diff=9379558&oldid=9356513 lasta averto] ri decidis [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?oldid=prev&diff=9379966 denove mencii min en du resumoj]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:04, 22 maj. 2026 (UTC) == Pastreco de virinoj == Mi dankas vin pri la artikolo [[pastreco de virinoj]]. Ĉu en la artikolo estu bildo(j)? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 08:59, 23 maj. 2026 (UTC) :Mi preferas lasi la tekston sen bildoj, ĉar mi volas teni ekvilibron inter diversaj kristanaj movadoj. Kaj aparte en la katolika kaj ortodoksaj eklezioj, en kiuj la temo nun estas pli ardanta, ĉar tie ankoraŭ estas malpermeso pri virinaj pastroj, estas maleble montri fotojn de virinaj pastroj, kompreneble, ĉar ili ankoraŭ ne estas. Do engluo de bildoj fokusigus la atenton pri la reformaj eklezioj, en kiuj la temo jam estas tute memkomprenebla kaj ne granda disputo plu. Kion oni ankoraŭ povas fari, estas atenti ke ĉie internaj ligiloj estsa metataj. Ekzemple "Unuan Epistolon al Timoteo" kompreneble estu [[1-a epistolo al Timoteo|Unuan Epistolon al Timoteo]], ktp. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:11, 23 maj. 2026 (UTC) :Ĉiukaze de la hieraŭ [[Uzanto-Diskuto:Näin_on_näreet#Seriozega averto de mi|esprimita rekomendo pri nova vikipaŭzo]] kaj tiam «post tiu paŭzo rekomenci per temoj kiuj neniel rilatas al norda Eŭropo, neniel pri religio kaj ankaŭ neniel pri seksaj kaj genraj temoj (kompreneble ke obscenajn redaktojn ĉiukaze ne estas permesate fari - tio ne nur validas por vi sed por ĉiu)» [https://eo.wikipedia.org/wiki/Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/N%C3%A4in_on_n%C3%A4reet ankoraŭ nenio alvenis en via konduto]. Via koncentriĝo pri malmultaj esperantlingvaj tekstoj pri iel bizaraj temoj el la finna socio, kaj remaĉado de ili, vere nervas aliulojn kaj ankaŭ streĉas mian paciencon - eblas fini iun tekston kaj lasi ĝin, irante al novaj temoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:51, 23 maj. 2026 (UTC) ::Kial mi ne rajtus skribi pri tiuj aferoj aferece? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 14:20, 24 maj. 2026 (UTC) :La kritero estas tio, cxu la redaktoj estas suficxe kvalitaj. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 15:08, 24 maj. 2026 (UTC) :::Mi nur atentigas, ke vi estas harfende proksima al forbaro, pro via nerespekto de la limoj de aliaj. Tial baze gravas ne perforti alies limojn, tio estas la plej baza regulo. Sed rekoncentriĝi al temoj, kiuj de-ekstere ne ŝajnas tiom obsedaj ĉe vi (de-flanke vi aspektas obsedita se vi preskaŭ ĉiun tekston kiun vi antaŭe faris, en postaj malmultaj tagoj 10-, 20-, 30-foje reredaktas - tio en komparo al aliaj uzantoj aspektas multe, kaj la impreso ankaŭ estas laŭ tio kiel vi redaktas, ne estas nur la nombro de redaktoj) krome povas malfortigi la impreson de obsedo kiujn aliaj vidas ĉe vi. Kaj sciu ke tre multaj el viaj redaktoj laborigas aliajn uzantojn, ĉar vi neniam atentas pri ĉio, eĉ foje ne sukcesas skribi "ĉ" sed nur "cx", tial se estas tre multaj redaktoj pri ununura temo, kiuj ŝajnas al aliuloj neutilaj remaĉadoj, tio estas problemo se per tio ankaŭ forbruliĝas la tempo de alia uzanto. Ĉu vi komprenas? Mi esperas ke jes, ĉar se ne, estus vi kiu frontus denovan kompletan forbaron - kio povas ĉiam ajn reveni, ĉar via forbaro neniam malvalidiĝis. Ĉiuj klare konscias ke la finna vikipedio ne faras kompromisojn, klare sekvas la argumenton ke unufoje forbarita estas porĉiam forbarita. Simple ĉar estas tempomalŝparo investi unu sekundon pli ol necesas por reflekse forbari ĉiujn novajn kontojn de vi. Se vi volas eviti ke ni tiom senkompatas kiom la finnaj administrantoj, vi devas ekstre peni apliki ĉiujn regulojn. Sufiĉas, mi hodiaŭ nur havas ankoraŭ duonhoron kaj volas ankoraŭ labori tiun duonhoron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:18, 24 maj. 2026 (UTC) Mi aldonis bildojn, forigu se vi volas do. Pri la virina pozicio en [[lestadianismo]] oni memoragas, ke en la origina lestadiana reviviĝo estis ankaŭ virino kiel predikanto. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 19:46, 27 maj. 2026 (UTC) :Nuntempe oni ne povus ecx konsideri tian eblon, ke [[Suviseurat|tie]] iu virino predikus == Abitura ekzameno en Finnlando == Mi tute ne komprenas, kial estis forigita la artikolo [[Abitura ekzameno en Finnlando]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 05:09, 27 maj. 2026 (Vidu: [[Pentti Arajärvi]], [[Yrjö Kokko]]]) :{{re|Näin on näreet}} Se vi klakas la artikolan ligilon, vi bone ankoraŭ vidas la noton "pro manko de fidindaj ekstervikipediaj referencoj kaj eksteraj ligiloj, ekestas la impreso ke la teksto estas persona, subjektiva kreaĵo - se tio ne pliboniĝos ene de semajno, forigo estos konsentebla". Kaj konsento pri la forigo estis post atendado de semajno: simple tro multo mankis - referencoj aŭ/kaj eksteraj ligiloj, kategorioj, ankaŭ intervikiaj ligiloj, la teksto krome tute ne estis ligita de aliaj tekstoj, do estis "orfa". Kaj vere estis "la impreso ke la teksto estas persona, subjektiva" opinio. Mi bedaŭras ke vi ne sufiĉe frue konsciis ke la teksto estas sub minaco forpreniĝi: Tiam vi ankoraŭ havintus ŝancon mem plibonigi la mankojn, kaj ankaŭ ĉiuj aliaj havis la ŝancon helpi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:14, 27 maj. 2026 (UTC) ::PS: Cetere, pri la teksto [[Pentti Arajärvi]]: Se vi vidas tute supre, tie estas linio [[d:Q2502942|Vikidatumoj: Pentti Arajärvi (Q2502942)]], '''''sen priskribo'''''. Tiu "sen priskibo" estas manko kiu estas ĉe ĉiuj de viaj tekstoj. Ĉu vi entute rajtas redakti en vikidatumoj, se ĉiuj viaj kontoj estas sen prokrasto forbaritaj en la finna vikipedio? Se vi rajtas redakti en vikidatumoj: ĉu vi scias kiel vi povas tre rapide meti tiun priskribon tie? Kutime la priskibo rajtas esti tio, kio estas post la vorto "estas" en la unua frazo, do ĉi tie "finna politikisto, advokato, rofesoro, verkisto de nefikcio kaj lerneja spertulo" - rajtas ankaŭ esti koncizigo, ekz. "finna politikisto kaj verkisto". Mi nun ne metas la priskibon al vikidatumoj - mi faris tion jam ĉe centoj de viaj novaj tekstoj - por ke vi vidu pri kiu mi skribas kaj povas provi ĉu vi sukcesas mem fari. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:14, 27 maj. 2026 (UTC) :Mi dankas vin, kvankam vi faris eraron pri lia propra lernejo https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Pentti_Araj%C3%A4rvi&diff=prev&oldid=9385196 --[[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] sen subskribo ::Ne mi faris eraron, sed '''eble''' tion faris vikidatumoj: en [[d:Q1306700]] oni asertas pri ekzisto de la liceo Ressu de Helsinko, mezlernejo en Helsinko, finne Ressun lukio. Se li estis mezlernejano tie, tiam antaŭ 1968, antaŭ la 20-a vivjaro, li finis la mezlernejon tie. Do se ĝustas via aserto ke nur post la bazlerneja reformo ekestis la lernejo Ressun lukio, kaj antaŭ 1968 ĝi ankoraŭ ne estis (tion konfirmas vikidatumoj asertante ke Ressun lukio ekhavis tiun nomon en 1977), tiam efektive vikdatumoj ĉi tie estas misgvida. ::Restas tri demandoj: Kiam ekzakte estis tiu bazlerneja reformo? Ĉu la ekfunkcio de Ressun lukio en 1977 estas realisma? Kaj ĉu la antaŭulo antaŭ 1977, kiun vi simple nomas "oppikoulu Helsinko", estis [[d:Q105930182]], do ''entinen ruotsinkielinen oppikoulu Helsingissä 1864–1977''?? - Se ĉiuj demandoj estas solvitaj, ni povas pripensi kiel pli elegante vortumi la frazon, ĉar nun aspektas malelegante. Sed ankaŭ eblas entute forstreki la mezlernejon el la teksto. Ĝi ne estas nepre esenca informo. ::Sed mi havas ankoraŭ mian antaŭan demandon: Ĉu vi povas/rajtas skribi ion en vikidatumoj? Se jes, provu enkopii la priskribon "finna politikisto kaj verkisto" tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 27 maj. 2026 (UTC) :::Pre granda lerneja reformo de Finnlando en la 1970-aj jaroj la bazlernejoj en la lando estis normale sesjaraj popollernejoj (''kansakoulu'', ''folkskola''). Ili estis ses- aŭ sepjaraj, sed tiuj, kiuj iris al la lernejo ''oppikoulu''/''läroverk'' estis en popollernejo normale nur kvar aŭ kvin jaroj. Oppikoulu konsistis el kvinjara (por knabinoj eble sesjara) ''keskikoulu''/''mellanskola'' kaj trijara ''lukio''/''gymnasium''. En la lastaj tempoj de tiu sistemo (pararela lerneja sistemo) ekzistis krom ''kansakoulu'' kaj ''oppikoulu'' dujara civitana lernejo, kiu estis deviga por tiuj, kiuj ne iris al oppikoulu/läroverk. La moderna bazlerneja sistemo estis kreita do, ke la ''kansakoulu'', ''keskikoulu'' kaj civitana lernejo estis unuigita unu nauxjara lernejo. ''Lukio'', kiu antaŭe estis trijara finparto de ''oppikoulu'', iĝis trijara lernejo, al kiu oni povas provi iri el la nauxa (lasta) jaro de la moderna bazlernejo ''peruskoulu''. Tiu ''peruskoulu'' inkludis sesjaran parton ''ala-aste'' (kiu anstatauxigis la antauxan lernejon ''kansakoulu'') kaj trijaran parton ''yläaste''. Al la nova sistemo oni movis en 1972 - 1977. La unua tia lernjaro, kiam la nova sistemo estis en la tuta lando tuta preta, estis 1981–1982. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 23:26, 27 maj. 2026 (UTC) La movo al la moderna finnlanda lerneja sistemo laux jaroj kaj komunumoj: * 1972: [[Alatornio]], [[Askainen]], [[Dragsfjärd]], [[Enontekiö]], [[Hankasalmi]], [[Haukipudas]], [[Inari]], [[Jämsä]], [[Kaarina]], [[Karunki (Suomi)|Karunki]], [[Kemi]], [[Kemijärven maalaiskunta]], [[Kemijärvi]], [[Kemin maalaiskunta]], [[Kemiö]], [[Kittilä]], [[Kolari]], [[Kuivaniemi]], [[Kuru]], [[Kuusamo]], [[Köyliö]], [[Leivonmäki]], [[Lemu]], [[Lieto]], [[Masku]], [[Multia]], [[Muonio]], [[Nousiainen]], [[Pelkosenniemi]], [[Pello]], [[Pirkkala]], [[Posio]], [[Pudasjärvi]], [[Raisio]], [[Rantsila]], [[Ranua]], [[Rovaniemen maalaiskunta]], [[Rovaniemi]], [[Ruokolahti]], [[Salla]], [[Savukoski]], [[Simo]], [[Sodankylä]], [[Taivalkoski]], [[Tarvasjoki]], [[Temmes]], [[Tervola]], [[Toivakka]], [[Tornio]], [[Töysä]], [[Utsjoki]], [[Vahto]], [[Varkaus (kaupunki)|Varkaus]], [[Varpaisjärvi]], [[Velkua]], [[Västanfjärd]], [[Ylitornio]] * 1973: [[Alahärmä]], [[Alavus]], [[Houtskari]], [[Huittinen]], [[Iniö]], [[Juuka]], [[Jyväskylä]], [[Jyväskylän maalaiskunta]], [[Kaavi]], [[Kajaani]], [[Kajaanin maalaiskunta]], [[Kangasala]], [[Kannonkoski]], [[Karijoki]], [[Keikyä]], [[Kestilä]], [[Kesälahti]], [[Kiikka]], [[Kinnula]], [[Kitee]], [[Kivijärvi]], [[Konginkangas]], [[Konnevesi]], [[Korppoo]], [[Kristiinankaupunki]], [[Kuhmalahti]], [[Kuhmo]], [[Kuortane]], [[Kyyjärvi]], [[Kärsämäki]], [[Lemi]], [[Lestijärvi]], [[Lieksa]], [[Luopioinen]], [[Luoto]], [[Metsämaa]], [[Muurame]], [[Nauvo]], [[Nilsiä]], [[Nurmes]], [[Oravainen]], [[Paltamo]], [[Parainen#Parainen|Parainen]], [[Pietarsaaren maalaiskunta]], [[Pietarsaari]], [[Pihtipudas]], [[Piippola]], [[Pornainen]], [[Pulkkila]], [[Puolanka]], [[Puumala]], [[Pyhäjärvi]], [[Pyhäntä]], [[Pälkäne]], [[Rautavaara]], [[Ristijärvi]],, [[Rääkkylä]], [[Saarijärvi]], [[Sahalahti]], [[Savitaipale]], [[Sipoo]], [[Soini]], [[Sotkamo]], [[Sumiainen]], [[Suolahti]], [[Suomenniemi]], [[Suomussalmi]], [[Säynätsalo]], [[Tohmajärvi]], [[Tuusniemi]], [[Uudenkaarlepyyn maalaiskunta]], [[Uukuniemi]], [[Uurainen]], [[Uusikaarlepyy]], [[Vaala]], [[Valtimo]], [[Vammala]], [[Vampula]], [[Vehmersalmi]], [[Viitasaari]], [[Vuolijoki]], [[Vähäkyrö]], [[Värtsilä (kunta)|Värtsilä]], [[Vöyri]], [[Ylihärmä]], [[Ylikiiminki]], [[Äänekoski]] * 1974: [[Alajärvi]], [[Alavieska]], [[Anttola]], [[Asikkala]], [[Eno]], [[Evijärvi]], [[Haapajärvi]], [[Halsua]], [[Hauho]], [[Haukivuori]], [[Hausjärvi]], [[Himanka]], [[Hirvensalmi]], [[Honkajoki]], [[Hämeenkyrö]], [[Ii]], [[Iisalmi]], [[Ikaalinen]], [[Ilomantsi]], [[Joensuu]], [[Joutsa]]<ref>http://lukiovanha.joutsa.fi/0708/vihkiaiset08/historiikki.htm</ref>, [[Juva]], [[Jäppilä]], [[Kalajoki]], [[Kangasniemi]], [[Kankaanpää]], [[Kannus (kaupunki)|Kannus]], [[Karhula]], [[Kauhava]], [[Kaustinen]], [[Keitele]], [[Kempele]], [[Keuruu]], [[Kihniö]], [[Kiihtelysvaara]], [[Kiikoinen]], [[Kiiminki]], [[Kiuruvesi]], [[Kokkola]], [[Kontiolahti]], [[Korpilahti]], [[Kortesjärvi]], [[Kotka (kaupunki)|Kotka]], [[Kustavi]], [[Kymi]], [[Kälviä]], [[Lapinlahti]], [[Maksamaa]], [[Lappajärvi]], [[Lappeenranta]], [[Lapua]], [[Laukaa]], [[Lavia]], [[Lehtimäki]], [[Lieto]], [[Liminka]], [[Liperi (kunta)|Liperi]], [[Lohtaja]], [[Luhanka]], [[Merijärvi]], [[Mikkeli]], [[Mikkelin maalaiskunta]], [[Mouhijärvi]], [[Muhos]], [[Mustasaari]], [[Mäntyharju]], [[Nivala]], [[Oulainen]], [[Oulu]], [[Oulunsalo]], [[Outokumpu]], [[Parkano]], [[Pattijoki]], [[Perho (kunta)|Perho]], [[Pertunmaa]], [[Petäjävesi]], [[Pieksämäen maalaiskunta]], [[Pieksämäki]], [[Pielavesi]], [[Polvijärvi]], [[Pori]], [[Pyhtää]], [[Pyhäjoki]], [[Pyhäselkä]], [[Pylkönmäki]], [[Raahe]], [[Reisjärvi]], [[Ristiina]], [[Ruukki]], [[Sievi]], [[Sonkajärvi]], [[Suodenniemi]], [[Teuva]], [[Toholampi]], [[Tuupovaara]], [[Ullava]], [[Utajärvi]], [[Valkeala]], [[Valtimo]], [[Vehkalahti]], [[Vehmaa]], [[Veteli]], [[Vieremä]], [[Vihanti]], [[Viljakkala]], [[Vimpeli]], [[Virtasalmi]], [[Yli-Ii]], [[Ylikiiminki]], [[Ylistaro]], [[Ylivieska]], [[Ähtäri]] * 1975: [[Anjalankoski]], [[Artjärvi]], [[Asikkala]], [[Askola]], [[Elimäki]], [[Enonkoski]],[[Hamina]], [[Hartola]], [[Heinola]], [[Heinävesi]], [[Hollola]], [[Ii]], [[Iitti]], [[Ilmajoki]], [[Imatra]], [[Isojoki]], [[Isokyrö]], [[Jaala]], [[Jalasjärvi]], [[Joroinen]], [[Joutseno]], [[Jurva]], [[Juupajoki]], [[Kangaslampi]], [[Karttula]], [[Kaskinen]], [[Kauhajoki]], [[Kemi]], [[Kerimäki]], [[Korsnäs]], [[Koski Hl]], [[Kouvola]], [[Kuhmoinen]], [[Kuopio]], [[Kuorevesi]], [[Kurikka]], [[Kuusankoski]], [[Kärkölä]], [[Lahti]], [[Laihia]], [[Lapinjärvi]], [[Lappeenranta]], [[Leppävirta]], [[Liljendal]], [[Loviisa]], [[Längelmäki]], [[Maalahti]], [[Maaninka]], [[Miehikkälä]], [[Mustasaari]], [[Myrskylä]], [[Mänttä]], [[Nastola]], [[Nuijamaa]], [[Närpiö]], [[Orimattila]], [[Orivesi]], [[Padasjoki]], [[Parikkala]], [[Pernaja]], [[Peräseinäjoki]], [[Porvoo]], [[Porvoon maalaiskunta]], [[Pukkila]], [[Punkaharju]], [[Rantasalmi]], [[Rautalampi]], [[Rautjärvi]], [[Ruovesi]], [[Ruotsinpyhtää]], [[Ruovesi]], [[Saari (kunta)|Saari]], [[Savonlinna]], [[Savonranta]], [[Seinäjoki]], [[Sulkava]], [[Sysmä]], [[Taipalsaari]], [[Tervo]], [[Teuva]], [[Tyrnävä]], [[Uusikaupunki]], [[Vaasa]], [[Varkaus (kaupunki)|Varkaus]], [[Vehkalahti]], [[Vesanto]], [[Vieremä]], [[Vilppula]], [[Virolahti]], [[Virrat]], [[Vähäkyrö]], [[Ylistaro]], [[Ylämaa]] * 1976: [[Alastaro]], [[Aura (kunta)|Aura]], [[Eura]], [[Eurajoki]], [[Forssa]], [[Halikko]], [[Hanko]], [[Harjavalta]], [[Hattula]], [[Humppila]], [[Hyvinkää]], [[Hämeenlinna]], [[Inkoo]], [[Janakkala]], [[Jokioinen]], [[Järvenpää]], [[Kalanti]], [[Kalvola]], [[Karinainen]], [[Karjaa]], [[Karjalohja]], [[Karkkila]], [[Kerava]], [[Kiikala]], [[Kirkkonummi]], [[Kisko]], [[Kiukainen]], [[Kodisjoki]], [[Kokemäki]], [[Koski Tl]], [[Kullaa]], [[Kuusjoki]], [[Kylmäkoski]], [[Laitila]], [[Lammi]], [[Lappi Tl]], [[Lempäälä]], [[Lohja]], [[Lohjan kunta|Lohjan maalaiskunta]], [[Loimaa]], [[Loimaan maalaiskunta]], [[Lokalahti]], [[Loppi]], [[Marttila]], [[Mellilä]], [[Merikarvia]], [[Merimasku]], [[Mietoinen]], [[Muurla]], [[Mynämäki]], [[Mäntsälä]], [[Naantali]], [[Nakkila]], [[Nokia (kaupunki)|Nokia]], [[Noormarkku]], [[Nummi (Lohja)|Nummi]], [[Nurmijärvi]], [[Oripää]], [[Paimio]], [[Perniö]], [[Pertteli]], [[Pomarkku]], [[Punkalaidun]], [[Puolanka]], [[Pusula]], [[Valkeakoski]], [[Piikkiö]], [[Pohja]], [[Pomarkku]], [[Punkalaidun]], [[Pöytyä]], [[Rauma]], [[Rauman maalaiskunta]], [[Renko]], [[Riihimäki]], [[Rusko]], [[Rymättylä]], [[Salo]], [[Sauvo]], [[Siikainen]], [[Siikajoki]], [[Siuntio]], [[Snappertuna]], [[Somero]], [[Suomusjärvi]], [[Säkylä]], [[Särkisalo]], [[Taivassalo]], [[Tammela]], [[Tammisaaren maalaiskunta]], [[Tammisaari]], [[Tampere]], sv. [[Tenala]]= fi. [[Tenhola]], [[Toijala]], [[Turku]], [[Tuulos]], [[Tuusula]], [[Ulvila]], [[Urjala]], [[Valkeakoski]], [[Vesilahti]], [[Vihti]], [[Viiala]], [[Yläne]], [[Ylöjärvi]], [[Ypäjä]]<ref>https://www.vihti.fi/wp-content/uploads/Vuosikertomus_valmis_nettiin.pdf</ref> * 1977: [[Espoo]], [[Helsinki]], [[Kauniainen]], [[Vantaa]] <ref>Kuntatieto (1977)</ref> <ref>http://www.yksityiskoulut.fi/yksityiskoulujenmatrikkeli/index3.htm</ref> En tiu listo maalaiskunta signifas kamparan komunumon, vidu [[Kampara komunumo (Finnlando)]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 19:12, 28 maj. 2026 (UTC) La moderna finna baza lernejo, ''peruskoulu'', naskiĝis dum la lerneja reformo de la 1970-aj jaroj, kiam oni transiris de paralela lerneja sistemo al unueca lerneja sistemo, tiel ke la antauxa bazlernejo, popollernejo (''kansakoulu''), la civitana lernejo (''kansalaiskoulu'') kiu sekvis ĝin, kaj la ''keskikoulu'' (kiu konsistis el la kvin aŭ ses unuaj klasoj de la ''oppikoulu'') kunfandiĝis en la bazan lernejon, kaj ''lukio'' tri lastaj klasoj de la ''oppikoulu'' fariĝis sendependa lernejo. Kiam mi ekiris al lernejo, mia patro klarigis, ke kiam li iris al lernejo, la situacio estis alia. En la lando ekzistis paralela lerneja sistemo. Komuna lernejo por ĉiuj daŭris nur kvar jarojn. Kelkaj transiris el la ''kansakoulu''/''folkskola'' post la kvara aŭ kvina klaso al ''oppikoulu/läroverk'', en kiu iuj frekventis ne nur kvin- aŭ sesjaran ''keskikoulu''/''mellanskola'' sed ankaŭ trijaran ''lukio''/''gymnasium''. La aliaj finis la sesjaran ''kansakoulu''/''folkskola'' kaj poste frekventis dujaran ''kansalaiskoulu''. Mi demandis, kial oni ŝanĝis la sistemon. Li diris, ke la populareco de la ''oppikoulu''/''läroverk'' kreskis tiom multe, ke ŝajnis, ke iom post iom la ''kansalaiskoulut''/''medborgarskolorna'' restos sen lernantoj. Tial oni ne plu opiniis sencohava teni la du branĉojn apartaj. La ''kansakoulu''/''folkskola'', la ''keskikoulu''/''mellanskola'' kaj la ''kansalaiskoulu''/''medborgarsskola'' estis kunfanditaj en naŭjaran bazlernejon, post kies naŭa klaso oni povas kandidatiĝi al trijara ''lukio''/''gymnasium''. Mi demandis ChatGPT-on pri la germana lerneja sistemo. Kiam ĝi klarigis ĝin, mi demandis, ĉu la klarigo praktike signifas, ke Germanio ankoraŭ uzas tian lernejan sistemon, el kiu ekzemple Svedio kaj Finnlando transiris al komuna naŭklasa baza lernejo. Ĝi respondis, ke tio grandparte signifas ĝuste tion. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:29, 28 maj. 2026 (UTC) {{referencoj}} <big>'''D'''</big>o, koncize: en Helsinko la lerneja reformo ekvalidis en 1977, tial la ekfunkcio de la lernejo "[[d:Q1306700|Ressun lukio]]" en 1977, kaj tiu [[Pentti Arajärvi]], kiu en 1967, 19-jara, jam ekstudis, garantiite estis lernejano en la antaŭa lernejo, kiun vi simple nomas "oppikoulu Helsinko". Vi ne respondis la demandon, ĉu tiu "oppikoulu Helsinko" estis [[d:Q105930182]], do ''"entinen ruotsinkielinen oppikoulu Helsingissä 1864–1977"''. Kaj daŭre mankas via respondo al la demando: Ĉu vi povas/rajtas skribi ion en vikidatumoj? Se jes, provu enkopii la priskribon "finna politikisto kaj verkisto" tie. Pri tio ono tute ne bezonas ChatGPT-on, vi simple devas elprovi kaj tiam respondi mian demandon. Se vi '''ne''' rajtas redakti ion en vikidatumoj, tiam ĉiam iuj aliaj uzantoj devas aldoni priskribojn, kiel estis ĝis nun. Se la mezlernejo de P. Arajärvi estis d:Q105930182, tiam mi en vikidatumoj povas ŝanĝi la indikon kaj malaperos la misa mencio de la lernejo "Ressun lukio" en la e-lingva informkesto. En [https://www.wikidata.org/wiki/Special:Contributions/N%C3%A4in_on_n%C3%A4reet vikidatumoj nun notiĝas 7 redaktoj de vi], la lasta antaŭ 5 tagoj, kaj al mi ŝajnas ke vi ne estas forbarita tie, krom ke eble forbaro en alia branĉo, ĉi tie la finna kaj rusa, aŭtomate signifas ne povi rekte skribi ion en vikidatumeron, sed maksimume el esperantaj tekstoj intervikie ligi paĝon. Simple elprovu, kaj respondu al mi kio okazis en via provado. Kaj se vi ne scias kion vi devas fari, ne demandu ChatGPT-on sed prefere min aŭ alian eo-administranton (kvankam, se hazarde ChatGPT scias kiel esperantlingve kontribui al vikidatumoj, ankaŭ bone). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 14:17, 28 maj. 2026 (UTC) Bedaŭrinde mi ne povas skribi en vikidatumoj. En la 1970-aj jaroj en la plej multaj kazoj ''keskikoulu'' estis anstataŭigita per ''yläaste'' (lernejaj jaroj 7 - 9), kian ĉiuj devis frekventi. ''Helsingin Reaalilyseo'' ricevis antauxe la kromnomon ''Ressu''. En 1977, kiam Helsinko movis al la moderna lerneja sistemo, la nomo ''Ressu'' estis donita oficiala nomo al du lernejoj: ''Ressun yläaste'' kaj ''Ressun lukio'', kiu agis en sama loko kiel antauxe la okjara oppikoulu (läroverk) Helsingin Reaalilyseo. Ressun yläaste ne ankoraux ekzistas, sed Ressun lukio ekzistas kaj estas konata elita lernejo. Iam en iu jaro la mezuma sojlo de la lernejo estis 9,75. ''Lukio'': El la verbo lukea (legi). La vorton kreis [[Elias Lönnrot]]]. Unue la vorto signifis dujaran lernejon, al kiu oni povis provi iri el la lernejo ''yläalkeiskoulu'', al kiu oni povis provi iri el la lernejo ''ala-alkeiskoulu''. Tiuj tri termoj malaperis en la aktuala uzo en 1872, kiam ''ala-alkeiskoulu'', ''yläalkeiskoulu'' kaj ''lukio'' estis unuigita kiel ''oppikoulu'', sed la vorto ''lukio'' estis pruntita al nov uzo en 1914, kiam ''oppikoulu'' iĝis duparta, konstitanta el kvinjara ''keskikoulu'' kaj trijara ''lukio''. En la granda lerneja reformo (1972 - 1981) ''lukio'' iĝis trijara lernejo, al kiu parto el la finnlandaj junuloj movas el la naŭjara bazlernejo ''peruskoulu'' kiu estis kreita unuiginte la lernejojn ''kansakoulu'', ''keskikoulu'' kaj ''kansalaiskoulu''. --skribis, sen subskribo, Näin on näreet 28 maj. 2026 Ambaŭfoje domage, ke vi ne povas skribi en vikidatumoj, ĉar tio kutime estas parto de la redakta kreado, kaj ke efektive mi pravis, kiam mi sen grandaj scioj en vikidatumoj pri [[d:Q1306700]] skribis je 09:56 h, 16 okt. 2024: ''ThomasPusch aldonis kromnomojn [eo]: gimnazio Ressu, Ressun lukio, Helsingin lyseo kaj priskribon por [eo]: mezlernejo en Helsinko, Finnlando''. La kromnomo "Helsingin lyseo" pli koncizas ol "H. Reaalilyseo" kaj probable malpli ekzaktas, sed ĉiukaze ŝajnas ke pri la antaŭa lernejo ne estas iuj informoj en la ĉiulingva vikipedio kaj vikidatumoj aparte de la ero pri la nova lernejo "[[d:Q1306700]] / Ressun lukio", kaj tiam eblas nur malfacile ĝustigi la e-lingvan informkeston. Mi tamen provetos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:03, 28 maj. 2026 (UTC) Ĉu estas bone mencii pri Hausjärvi en la artikolo [[Nurmijärvi (lago)]]? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 21:42, 28 maj. 2026 (UTC) :Jes, kial ne? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:47, 28 maj. 2026 (UTC) == Bavaraj riveroj == Saluton Thomas, antaŭ malmultaj tagoj mi plantis du mikroĝermojn [[Aisch]] kaj [[Brenz]]. Mi volus peti vin ampleksigi la informkestojn - iel mi per poŝtelefono kaj dumvojaĝe ne tiom komforte povas... Ĉu? Dankon, [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:09, 30 maj. 2026 (UTC) :Tio per normala komputilo estas nenia problemo, la bloko kopieblas ene de sekundo. Vi celis la paĝon [[Brenz (rivero)]], ĉu? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 16:48, 30 maj. 2026 (UTC) ::Mi rekomendas ĉe tiaj mikroĝermoj ankoraŭ antaŭvidi du ankoraŭ nevideblajn (per < !-- -- > nevidebligitaj) malplenajn kadrojn por estontaj bildoj, kaj krome pensas, ke iu plia frazeto "La fonto estas en ..." estas ne lukso: tiam estas 4 magraj frazoj, iom pliu ol la nepre necesaj minimumaj 3. Mi nun plenigis la paĝetojn [[Aisch]] kaj [[Brenz (rivero)]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 17:12, 30 maj. 2026 (UTC) :::.. kaj povis ankoraŭ plenigi paĝojn pri la similregionaj riveroj [[Fränkische Rezat]], [[Wiesent (Regnitz)]] kaj [[Wiesent (Danubo)]]. Se oni ankoraŭ aldonas tekston kaj en tio profundiĝas en temojn ekzemple pri fiŝoj, kiel mi faris pri la artikolo [[Fränkische Rezat]], tamen la fino de laboro ne estas tiom rapida - mi scias ke la ideo estas nur meti plejminimumon kaj lasi al eventuale postaj alvenantoj aldoni pli detalajn teksterojn, sed tio estas nur la teorio; praktike tamen ofte malfacilas rezisti la tenton mem tuj pliampleksigi tiom magrana paĝon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:26, 31 maj. 2026 (UTC) == Jyväskylä == Eble vi ne sxatas pri tio, ke mi petas vin vidu iun artikolon. Tamen mi unu fojon ankoraŭ faras do: vidu [[Kampara komunumo de Jyväskylä]]. -- sen subskribo uzanto Näin on näreet je 31 maj. 2026 : Mi ne havas fortajn emociojn pri tiu teksto. La nereviziitaj adaptoj estas tiuj de 9:11 h 4 maj. 2026 kaj 14:31, 31 maj. 2026: en tio ŝanĝiĝas (krom la jaro 1914 aldonita poste) nur la ĉapitro de "En la lastaj jardekoj..." ĝis "...la paroĥo de tiu urbo". Tiu ĉapitro laŭ mi estas en ordo. Reviziebla. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:06, 31 maj. 2026 (UTC) Cxu laux vi vi komprenis mian klarigon? En la granda finnlanda lerneja reformo 1972 - 1981 ''kansakoulu'', ''kansalaiskoulu'' kaj ''keskikoulu'' estis unuigita kiel 9-jara ''peruskoulu''. En la reformo ''lukio'', kiu antauxe kun ''keskikoulu'' estis ''oppikoulu'' estis sxangxita al lernejo, al kiu oni povas provi iri el la 9-a klaso de la ''peruskoulu''. Tiuj, kiuj ne iras al ''lukio'', iras normale al ''ammattikoulu''. Kvankam ''kansakoulu'' (la bazlernejo de la malnova sistemo) estis normale 6- jara, en iuj kazoj 7-jara, tiuj, kiuj iris al ''oppikoulu'' estis en ''kansakoulu'' normale nur 4 aux 5 klasoj. Por ''oppikoulu'' estis irekzameno. ''Kansalaiskoulu'' estis 1 - 3 jara lernejo, kiu ekzistis nur ekde 1958 gxis la granda lerneja reformo de la jaroj 1972 - 1981. Gxi estis deviga por tiuj, kiuj ne iris al ''oppikoulu''. La nuna lerneja sistemo estis iom post iom enkondukita en diversaj komunumoj inter 1972 kaj 1977, kaj 1981 - 1982 estis la unua lerneja jaro en kiu la moderna bazlerneja instruplano estis uzata en ĉiuj klasoj 1 ĝis 9 en tuta Finnlando. -- sen subskribo uzanto Näin on näreet je 31 maj. 2026 :Mi jam antaŭe komprenis ke la "nuna lerneja sistemo estis iom post iom enkondukita en diversaj komunumoj inter 1972 kaj 1977", kaj antaŭe demandis pri konkreta lernejo kaj konkreta urbo (Helsinko), kaj ankaŭ volis konfirmon kiel la antaŭa nomo de konkrete tiu lernejo estis. Tiun informon vi donis. Dankon. Por mi tiu temo jam estas finita. Mi devas fini tekstojn pri Aŭstrio, volas komenci tekstojn pri Israelo, kaj momente tute ne pense estas en norda Eŭropo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:06, 31 maj. 2026 (UTC) Ekzistis en nia urbo du viroj Jorma Kuusinen, profesoro (forte ateisto) kaj eklezia reganto de la [[Libera eklezio de Finnlando]] (Vapaakirkko). Mia patro rakontis, ke unufoje en laboreja manĝejo li vidis kaj aŭdis, ke iu iris al la profesoro Jorma Kuusinen kaj diris: vi ja apartenas al la viroj de Vapaakirkko... -- [[:fi:Jorma_Kuusinen_(professori)]] + [[:fi:Jorma_Kuusinen]]. == Nacia vidpunkto == Kiom la nacia vicpunkto difinas, kiu estas notebla? Vi diris, ke esperante [[:fi:Pentti Hirvonen]] ne estas notebla. Nun estas uzataj auxtomataj retaj tradukantoj. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 14:50, 2 jun. 2026 (UTC)Cxu estus notebla esperante mia amiko Keijo: [[:fi:Keijo Varis]]. :Mi scias ke Keijo Varis estas kodo [[d:Q85984878]]. Kutime en vikidatumoj skribatas priskribo de homo, ekz. "finna politikisto, advokato kaj verkisto", ĉi tie estas '''neniu ajn''', eĉ ne en la finna. Kaj klaras ke teksto pri li estas ekskluzive en la finna, en neniu el la [[Vikipedio:Internacia Vikipedio|20 plej "grandaj lingvoj"]]. Tio estas milda indiko pri tio, ke en vikipedio la komunumoj en la grandaj lingvoj ne konsideras lin aparte elstara. Sed ĉar per guglo-serĉo almenaŭ iuj ne-finnaj paĝoj troveblas, ekz. en retejoj [https://www.researchgate.net/profile/Keijo-Varis researchgate] kaj [https://www.linkedin.com/in/keijo-varis-670241199/ linkedin], oni jes povas defendi la vidpunkton ke li kiel universitata docento mencieblas. Kaj estas pluso ke vikidatuma ero almenaŭ ekzistas, precipe ĉar vi, farantew novajn pagcojn, ne povas krei vikidatumajn erojn. Mi dirus ke e-lingvaj tekstoj pri la grandaj universitatoj de la mondo pli gravas ol tekstoj pri unuopaj docentoj, ĉar la institucioj estos pli longe ol la homoj, kiuj baldaŭ estos pensiuloj kaj tiam maksuimume gravas kiel verkistoj de iuj aparte elstaraj libroj. Sed, jes, mi dirus ke li povas havi esperantan, anglan, hispanan, italan ktp tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 16:34, 2 jun. 2026 (UTC) Post la morto de [[Johano Paŭlo la 2-a]], estis programo en finna radio, kiu rakontis, kion turkaj bazlernejanoj skribis pri finnaj turistoj. Unu laŭtlegita teksto finiĝis jene: "Ilia religio estas kristanismo. Tial estas kruco de Jesuo sur ilia flago. Mi dividas ilian malĝojon, kiun la morto de la Papo nun kaŭzas al ili." La finna radio-prezentisto diris amuzite, ke la teksto de la knabino estis bona, sed enhavis kelkajn malprecizaĵojn. -- sen subskribo Näin on näreet, 3 jun. 2026 :Nu ja, anekdoto. Estas bone esti sentema estante infano, kaj probable tiu knabino pli kunsentis pri la morto de fremda maljunulo ol plej multaj finnoj. Sed ĝenerale la morto de maljunaj homoj estas natura fenomeno, tial ankaŭ multaj katolikoj nur notis la novaĵon, ankoraŭ mallonge rememoris la vivon de la papo, kaj fino. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 08:22, 3 jun. 2026 (UTC) :Certe sxi volus bonan, sed sxi faris eraron. Luteranoj, lestadianoj, vapaakirkko-anoj, pentekostuloj, metodistoj kaj baptistoj ne difinas la papon kiel auktoritato :: Ŝi ne miskondutis. Li estis maljuna homo kaj mortis. Estas noble bedaŭre kunsenti kun ĉiu maljuna mortanto, kun turka islama aŭ kurda jezida aŭ ortodoksa greka maljunulo same kiel kun samea aŭ nordfinna aŭ sudpola oldulo, kia estis Karol Wojtyła ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:18, 4 jun. 2026 (UTC) ==Proponoj== Saluton. Mi proponis por Artikolo de la monato por julio kaj du proponojn por [[vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj|legindaj artikoloj]]. Ĉu vi povas opinii? Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:17, 3 jun. 2026 (UTC) :Jes kompreneble. Dankon al vi! Mi opinios post horo aŭ du... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:22, 3 jun. 2026 (UTC) {{re|Kani}} Iom stulta demando: Kie vi antaŭvidas voĉdonon por AdlS 7 2026? Mi ĵus vidis ke en [[Vikipedio:Artikolo de la monato/2026]] mi jam antaŭ monato voĉdonis por la teksto [[hispana enlanda milito]] por 7 2026, Moldur cetere ankaŭ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:40, 3 jun. 2026 (UTC) :Mi estas mallerta. Mi ne vidas la voĉdonon pri ADLM. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:09, 3 jun. 2026 (UTC) {{re|Kani}} La mallerto estas miaflanka. Mi legis viajn du mallongajn frazojn, kaj legis "ne vidis", ne "ne vidas". La voĉdonesprimo estas en la koncerna diskutpaĝo, tute sube [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026#Dua duono de 2026]]. Tie supozeble neniu hazarde venanta uzanto malkovros ĝin, do necesos atentigi iujn pri tio. Sed mi eĉ ne scias, kie estus pli bona norma loko por tia diskuto pri elekto, se ne en la koncerna diskutpaĝo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:11, 4 jun. 2026 (UTC) == Bv forbaru la vomsakon == [[:m:Special:CentralAuth/Yrjöpussi]] -- neniam redaktis, sed tamen neakceptebla uzantonomo plus gantopupumado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:54, 6 jun. 2026 (UTC) :Prave, dankon. {{Farite}}. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:02, 6 jun. 2026 (UTC) == Nova paĝo Kansa taisteli == Iam, kiam mi estis eble dekjara, mi legis la revuon [[Kansa taisteli]]. Iu en ĝi diris, ke li estis prenita militkaptito en loko, kie ankaŭ laboris Yrjö Kokko, finna perfidulo. Mi demandis mian patron, ĉu tio estis la verkisto [[Yrjö Kokko]], kaj li diris, ke ĝi certe ne estis la sama Yrjö Kokko - lia literatura verkaro tre klare montras, ke la verkisto Yrjö Kokko partoprenis en tiuj militoj ĉe la finna flanko. :Ĉu vi rimarkis ke vi hieraŭ tute ne ligis la novan paĝon [[Kansa taisteli]] al vikidatumoj??? Tiel ankaŭ ne eblis meti ŝablonojn {{ŝ|Informkesto gazeto}} kaj {{ŝ|oficiala retejo}} al la teksto - tio estas aparte maltaŭge se en la teksto estas frazo "Nuntempe ĝi estas legeble interrete". Se vi ne povas adapti vikidatumeron, vi ne povas elporti la retejon kaj kopii ĝin '''al''' vikidatumoj, sed ligi novan paĝon al vikidatumoj vi jes povas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:20, 7 jun. 2026 (UTC) ::Mi ne scias, kio estas Wikidata! [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 04:59, 8 jun. 2026 (UTC) Se mi vidas la paĝon [[Kansa taisteli]], mi vidas tute supre de la paĝo <big><big><span style="font-family:Times">Kansa taisteli</big></big> <hr> <small>[[d:Q11869646|Vikidatumoj: Kansa Taisteli (Q11869646)]], ''finna prisoldata gazeto (1957-1986)''<br/> Alternativaj nomoj: neniu</small> {{re|Näin on näreet}} Kion vi vidas tie? Kaj ĉu vi povas klaki sur la vortojn [[d:Q11869646|Vikidatumoj: Kansa Taisteli (Q11869646)]]?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 06:47, 8 jun. 2026 (UTC) == Kacxo de Yrjölä == Kiu povas esti bona kategorio por tiu artikolo: [[kaĉo de Yrjölä]]? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 20:14, 8 jun. 2026 (UTC) La kategorioj ne estas la problemo, sed la enhavo mem. Ĝi estas multege tro specifa por vikipedia artikolo, kaj tio estas la kialo kial ĝi ekzistas en neniu alia lingvo. Oni povus fari ampleksan artikolon pri nutraĵo aŭ nutrado por hundoj (do io kiel ''[[:fi:Koiranruoka|Koiranruoka]]''), kaj en tiu teksto povus kaŝi etan ĉapitron pri tiu "kaĉo de Yrjölä", sed tiu ĉi teksto ne konvinkos iun solan esperantlingvan vikipediiston krom vi. Mi pardonpetas, sed tiu temo kiel memstara artikolo ne havas ŝancon pretervivi en Vikipedio. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:03, 8 jun. 2026 (UTC) :En finnaj retaj diskutoj pri hundoj estas multe tekstoj pri tiu kacxo. Estas ankaux en almenaux unu sveda hundtema pagxo. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 07:08, 9 jun. 2026 (UTC) ::Finnaj retejoj aŭ retaj diskutoj pri hundoj estas kompreneble multe pli specifaj, sed enciklopedio estas informejo por ĉiuj homoj, ne nur por bestoposedantoj kiuj speciale zorgemas pri la nutrado de siaj hundoj, aŭ kobajoj, kunikloj, ĉevaloj, azenoj, papagoj ktp. Baza konsilo: estu aparte konvinkita pri temo, se en neniu aŭ nur unu alilingva branĉo de vikipedio estas teksto, kaj estu preparita ke vi eble ne konvinkos la aliajn uzantojn ke tiu temo estas nepra... Se jam en kvin aŭ dek aliaj lingvoj estas vikipediaj tekstoj, malpli facile eblas opinii ke iu temo ne estas menciinda en memstara enciklopedia artikolo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:07, 9 jun. 2026 (UTC) :::Iu virino el islamlando estis multe en nordaj Finnlando kaj Svedio. Sxi diris, ke estas komunaj trajtoj, kaj la intervjuo menciis unu el la komunecoj: estas malfacile kredi, kiel la lestadianaj ekstremkristanoj estas tute similaj ol la ekstremislamanoj en sxia lando. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 10:11, 9 jun. 2026 (UTC) Mi malplilongigis la tekston sveda lingvo en Finnlando en la artikolo sveda lingvo. La teksto estis tro longa kaj eble malneuxtrala, cxar gxi tro multe esencis pri tiu unu afero en la artikelo. En la aparta artikolo sveda lingvo en Finnlando estas bone rakonti pli longe. Teksto pri "pakkoruotsi" estis en la artikolo tro longe, mi estis kulpo, mi pardonpetas. Tiu unu afero estis tro emfazita en la artikolo antaŭ ol mi mallongigis la parton de la artikolo kiu parolas pri ĝi. Mi supozas, ke vi konsentas. Mi devus seniĝi de la obsedo pri la temo. Konservativalestadiano pri la aĝo de la universo kaj de la vivo: La Tero estis kreita antaŭ 6000 jaroj tiel, ke ĝi aspektas kvazaŭ miliardojn da jaroj maljuna. La rokoj ŝajnas havi aĝon de miliardoj da jaroj, por ke kredo je la vero de la Biblio estu malfacila. Dinosaŭroj neniam ekzistis. Iliaj ostoj estis kreitaj kaj kaŝitaj en la tero kiel provo de fido. Same oni ne scias, kie troviĝis la tombo, en kiu Jesuo estis entombigita, por ke kredi ne estu tro facila. Mi legis artikolon peruskoulu (moderna nauxjara bazlernejo) en iu finnlanda enciklopedio, kiu estas skribita dum la sxangxo de la lerneja sistemo. Tiu diris, ke sentu, ke estas unu diferenco kun la origina plano: por la finnlingva peruskoulu igxos du devigaj fremdaj lingvoj, la sveda kaj la angla, ne nur la angla. Cxu estas bone en la artikolo rakonti pri la etimologio? [[Uzanto:Yrjöän|Yrjöän]] ([[Uzanto-Diskuto:Yrjöän|diskuto]]) 22:18, 5 jul. 2026 (UTC) ==Propraj nomoj== Vi ŝajne pensas ke en Esperanto ekzistas iu kategorio de nomoj, en kiu nur la unua litero de la unua vorto de la nomo estas majuskla, kaj la ceteraj estas minusklaj. Mi certas ke ne ekzistas tia kategorio (krom la tre escepta kategorio verktitoloj), kaj kiel mi jam provis rimarkigi al vi, ĝi ne estas antaŭvidata en nia [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj|titolpolitiko]]. Se fakte mi malpravas pri tio, bonvolu pruvi ĝin antaŭ ol redakti. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:42, 18 jun. 2026 (UTC) ==Supersignoj== Saluton. Hieraux nokte malaperis la rimedo konstrui supersignojn per aldono de x. Cxu vi scias ion pri tio? Cxu oni riparos gxin?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:18, 19 jun. 2026 (UTC) :Mi scias tute nenion, sed ĉe mi ankoraŭ funkcias kiel ĉiam - mi sur la klavaro tajpas unue c post x, kaj tuj aperas ĉ. Do devus esti io rilate al la tielnomata [[Helpo:Universala LingvoElektilo|Universala LingvoElektilo]] - kie en la menuo dekstre de la vortoj «En aliaj lingvoj» aŭ «Lingvoj» klakeblas la bildeto Lingvaj agordoj, la dentorado, poste eblas elekti «Enigo» kaj agordi... Sed mi havas neniun ideon, ankaŭ ne scias kie mi povus rigardi, ĉar ĉe mi jes ĉio aspektas kiel ĉiam... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:17, 19 jun. 2026 (UTC) ::Dankon, cxio estas solvita (sekvinte viajn rekomendojn) por la redakto de artikoloj, sed sxajne ne cxi tie. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:19, 19 jun. 2026 (UTC) :::Strange ke estas diferenco pri redaktado de artikoloj kaj de diskutpaĝoj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:21, 19 jun. 2026 (UTC) == Karilas == Ŝoke, ke pri Karilas estas artikolo nun kvinlingve. Mi esperas, ke vi germane faru artikolon [[Yrjö Karilas]]. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 22:31, 20 jun. 2026 (UTC) :Nu en la [[azera]] estas nur mizera frazo, sed en la [[finna]], [[sveda]], [[angla]] kaj [[Esperanto]] estas decaj artikoloj. Mi nur ĵus vidis ke en la esperanta teksto estas fuŝa ruĝa ligilo [[pentekontismo]] - klare: estas eraro, la vorto estas [[pentekostismo]], la kristana festo estas [[pentekosto]] kun "s". La germana nur estas unu el tre multaj eŭropaj lingvoj, mi ne ekstre faras tekstojn en la germana, nederlanda, franca, litova ktp., ĉar ankaŭ mi devas ŝpari miajn vivhorojn por la al mi plej esenca. Sed estas multaj aliaj eŭropanoj kiuj parolas kaj skribas en la germana, nederlanda, franca, litova ktp. ... Tamen pri la esperanta teksto, mi pensas ke jam eblus havi deziron ekhavi tekston pri la eldonisto [[Werner Söderström]] ([[d:Q6202412]]) kaj sia eldonejo nomita siatempe [[WSOY]] ([[d:Q3564797]]), el kio intertempe evoluis la finna amaskomunikila konzerno ''[[Sanoma]]'' ([[d:Q1540297]]), la plej larĝa libroeldonejo de Finnlando ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:11, 21 jun. 2026 (UTC) ::Karilas skribis, ke la finna estas longvorta lingvo, sed longaj vortoj estas ankaux en aliaj lingvoj. La plej longa vorto de la germana estas antialkohol.... Mi ne memoras la finon. Cxu vi scias, kio estas taksita kiel la plej longa germana vorto? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 17:03, 21 jun. 2026 (UTC) :::Ne. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:21, 21 jun. 2026 (UTC) Membro de la [[Luther-fondaĵo]] prezentis al mi la pravigojn por bebobapto kaj kontraŭstaris pentekostismon, ekzemple. Mi demandis pri [[konservativa lestadianismo]]. Li diris, ke konservativa lestadianismo havas la saman eraron en pli milda formo - oni komprenas, ke beboj estu baptitaj, sed ili ne komprenas, kial tio estas la kazo. Cxu la artikolo [[bapto]] nun estas bona? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 18:19, 21 jun. 2026 (UTC) Iam estis artikolo en [[Keskisuomalainen]] pri tio, ĉu oni devus malebligi al la retkomputiloj de lernejoj aliron al malkonvenaj retpaĝoj, kiuj estas identigitaj laŭ certaj vortoj. Sed tie leviĝis la demando: kio okazus, se iu lernanto volus per Interreto legi la verkojn de la franca poeto Saint-John Perse (en la finna perse signifas "pugo")? Kio malbona estus en tio? https://eo.wiktionary.org/wiki/mummonmarkka https://eo.wikipedia.org/wiki/Den_blomstertid_nu_kommer [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:55, 22 jun. 2026 (UTC) Mi demandis unu finnan virinon, ĉu ŝi kredas, ke Johannes Virolainen aŭdis la vortludon vihannes jorolainen. Ŝi respondis, ke certe li aŭdis ĝin kaj eĉ do multajn fojojn, ke la ludo komencis enuigi lin. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 13:05, 23 jun. 2026 (UTC) == Oittinen == Lian politikan karieron finigis liaj opinioj pri la sveda kaj la religio en la moderna bazlernejo. Li volis, ke la sveda ne estu deviga. Li iris al disputoj kontraŭ la lingvonaciisma Sveda Popola Partio kaj Johannes Virolainen, kiuj absolute ne akceptis tian, ke ekzistus naŭjara bazlernejo, kie la sveda ne estus deviga (Virolainen havis diversaj argumentoj ol la menciita partio). En la plano de Oittinen estis tia problemo, ke iri al la trijara mezlernejo, lukio, oni devus scii la svedan kaj tial la bazlernejanoj devus jarojn pre la fino de bazlernejo decidi, cxu ili provos iri mezlernejen. Oittinen, ateisto, ne volis al la moderna naŭjara bazlernejo konfesireligian instruon. Li iris do al disputoj krome kontraŭ iuj konservativaj-kristanaj (ekzemple lestadianaj) politikistoj kiel Armas Leinonen, kaj ankaŭ tio estis parta kialo de tio, ke Oittinen perdis siajn eblojn pintopolitike bone sukcesi. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:46, 24 jun. 2026 (UTC) :Laux mia patro mi pravas en tio, ke ankaux opinioj pri la bazlerneja religio efikis al pozicio de Oittinen. Laŭ li tempo el tiu tempo pasis jam do longe, ke en mia generacio normale oni ne scias pri Oittinen, se ne studis edukadon sed mi scias kaj mi neoficiale studis la edukadon. Mia patro rakontis, ke li estis ĉe la ''[[Suviseurat]]'', Someraj Kunvenoj en 1968, kaj la necesejaj kondiĉoj estis tiel teruraj, ke li ne estis nefekanta dum tri tagoj. Mi diris, ke verŝajne ne multaj kuracistoj rekomendus ion tian. Nu, certe neniu. Mi rakontis, ke mi aŭdis, ke ĝuste dum la Someraj Kunvenoj de 1968 oni faris decidon absolute malpermesantan televidon. Li diris, ke interese, ĝuste en 1968 la televidilo estis translokita al la supra etaĝo de la memstara domo (kiel kompromiso pro tio, ke parto de la familianoj estis lestadianoj kaj parto ne). == Artikolo de la Monato == Saluton. Ĉu oni elektis mian proponon pri [[Hispana Enlanda Milito]] por [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026|Artikolo de la monato]] por tuja julio? Ĉu mi devas fari iun demarŝon? En Hispanio okazos tiun monaton 90a datreveno de la okazintaĵo kaj tiurilate pluraj eventoj. Aparte mi dankas pri unu el viaj artikoloj pri futbalistoj, nome [[Pedro Porro]], ĉar li estas mia samlokano.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:52, 24 jun. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Nedankinde pri [[Pedro Porro]]. Mi nun faris tekstojn pri ĉiuj aktualaj naciteamanoj, kiel videblas en la navigilo sube. Sed dume mi ankaŭ pasetis la paĝon ''[[Copa del Rey]]'', kiu sincere videbligas ĉiujn hispanajn klubojn kiuj ĝis nun ankoraŭ ne havas tekstojn. Sincere dirite mi en mia ĵusa laborado pri futbalo ankaŭ pasis multajn tre konatajn britajn, nederlandajn kaj kelkajn francajn kaj belgajn klubojn, kiuj same ne havas tekstojn, sed se hazarde vi havas iun liberan horon inter pli serioza vikipedimado aŭ inter futbalaj matĉoj, eble vi povus elekti iu(j)n el la ruĝaj ligiloj de la paĝo ''[[Copa del Rey]]'' kaj adopti ĝin/ilin por paĝokreo. Cetere dankon al vi, ke vi trovis miajn preskaŭ forgesitajn tri tekstojn pri litovaj gazetoj kaj levis ilin de ĝermeto al ĝermo... Pri la artikolo de julio: mi [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026|ĵus invitis]] ankoraŭ 1-3 kolegojn eble voĉdoni, kaj fermos la temon antaŭ ĉi-vespere. Ĉu vi tiam povus fari la ankoraŭ mankantan resumon por la titolpaĝo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 24 jun. 2026 (UTC) ::Morgaŭ estos nova monato. Kiu estos la rezulto por julio? [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:16, 30 jun. 2026 (UTC) == Marja-Sisko == Estus supozeble nebone mencii en la artikolo [[Marja-Sisko Aalto]] vere multaj riaj diraĵoj. Sed la rakonton pri tio, ke ri diris, ke ri volis robon kaj oni terure kriis al ri kolerege, ri diris publike multajn fojojn kaj tial estas bone mencii ĝin. [[Uzanto:Yrjöän|Yrjöän]] ([[Uzanto-Diskuto:Yrjöän|diskuto]]) 19:14, 5 jul. 2026 (UTC) :Mi persone plene malakceptas ĉian slangon inventi novajn pronomojn al la esperanta gramatiko, tial mi povas toleri ke en Vikipedio ankaŭ estas tekstoj en tiu artefarita dialekto sed ne volas kunlabori pri tiuj tekstoj. Jen unua aspekto. Kaj due mi dirus ke la esperanta vikipedio jam sufiĉe raportas pri tiu tre specifa kaj bizara biografio, kompara al vikipedio ekzemple en la nederlanda, pola, portugala, greka, turka, ĉina, japana aŭ korea, kaj ke principe eblas lasi ĝin kaj ĝi ne bezonas pluajn horojn da esperantista redakta labortempo. La esperanta vikipedio ne prisilentas ĝin, kaj estas bone ke aliaj 11 lingvoj ankaŭ ne prisilentas ĝin, sed tiu kovro de la temo laŭ mia persona opinio estas sufiĉa. Kvar aliaj esperantaj tekstoj ligas al la esperanta artikolo, tio estas la minimuma kvanto por ne esti [[vikipedio:orfo|artikola orfo]], estas ankaŭ unu ekstera referenco kaj kvar eksteraj ligiloj. Oni ne povas teknike riproĉi al la esperanta teksto esti malsufiĉa. Tial mi lasos tiun tekston, kaj traktos temojn kiuj pli bezonas laboron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:34, 6 jul. 2026 (UTC) ::Multfoje ri rakontis, ke kiam ri estis sesjara, ri hejme demandis, ĉu lia amikino Saija havis mirindan robon. Oni respondis jese, kaj tiam ri diris, ke ri ankaŭ volas havi similan. En tiu momento ĉia parolado kaj ĉia moviĝado en la ĉambro subite ĉesis; dum mallonga momento ĉio kvazaŭ frostiĝis kiel en senmova filmbildo. Kiam la silento rompiĝis, oni kolere kaj terure ekkriis al ri. Iu kondukis Saijan hejmen, kaj la patrino de Olli laŭte diris, ke knaboj ne portas robojn. Poste ŝi devigis rin demeti la pantalonon por kontroli, kiajn genitalojn ri havis. Laŭ ri tiu memoro el la infanaĝo estis tiel traŭmata, ke ri ankoraŭ hodiaŭ ne plene resaniĝis el ĝi. ::https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Kola_duoninsulo&diff=prev&oldid=9406629 "Mi ekde eta infano scias, ke mi ne estas kiel aliaj knaboj. Sesjare mi demandis, kial mi ne havas jupon kiel aliaj knabinoj. Pubere mi komencis kredu, ke temus pri transvestismo. Kun tia takso estis iomete pli facile vivi, cxar kvankam ankau gxi estas kialo por silento kaj kialo por ridado, gxi estas por multaj iomete pli facile akcepti ol transsekseco, kiu estas etega, etega malplimulto kaj tial vaste konsiderata stranga." == "Mi vomas" -> bv forbaru == [[:m:Special:CentralAuth/Yrjöän]] -- neakceptebla uzantonomo plus gantopupumado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:22, 6 jul. 2026 (UTC) : {{farite}} ... bv ŝlosu la paĝojn [[Uzanto:Yrjöän]] [[Uzanto-Diskuto:Yrjöän]] [[Uzanto:Yrjöpussi]] [[Uzanto:Urpola]] [[Uzanto-Diskuto:Urpola]]. La kontoj estas forbaritaj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:30, 6 jul. 2026 (UTC) : {{farite}} ... la paĝoj estas ŝlositaj kaj la konto "Yrjöän" estas globale forbarita. Kiel longe oni plutoleru la konton [[:m:Special:CentralAuth/Näin_on_näreet]]? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:43, 7 jul. 2026 (UTC) == Drolaĵoj == Vidu: https://eo.wiktionary.org/wiki/hihhuli Vidu: https://eo.wikipedia.org/wiki/Johannes_Virolainen#Virolainen_kaj_la_sveda_lingvo Yrjö Karilas ankaŭ evoluigis bonegajn metodojn por plibonigi la kapablojn pri mensa kalkulado. En la finna Vikipedio ne estas tia regulo, ke estas malgxuste krei artikolon, al kiu ne estas ligiloj. Vidu [[Lilli]] kaj [[Suomalainen]] Preskaŭ ĉiuj konservativaj lestadianoj naskiĝis al konservativaj lestadiajanaj gepatroj. La fakto, ke la membronombro de la movado kreskas, ŝuldiĝas nur al tio, ke oni ne uzas kontraŭkoncipadon. Sed la neuzo de kontraŭkoncipado kondukas al tiel grandaj infanaroj, ke estas surprize, ke la membronombro kreskas nur sufiĉe malrapide. Mi demandis unu kritikanton de la konservativa lestadiana movado, kiu devis forlasi ĝin en la aĝo de dek jaroj, ĉar lia patro estis eksigita el la movado kaj la tuta familio estis eksigita kune kun li, kiam komenciĝis la periodo, dum kiu preskaŭ neniu plu aliĝas al la movado el ekstere. Laŭ li, tio estas bona demando. Eble fine de la 1950-aj jaroj. La gubernio estis dum longa tempo unu el la du regionaj administraj unuoj de Finnlando. La gubernioj konsistis el komunumoj. La koncepto de gubernio devenas el Svedio, kaj dum la tempo kiam Finnlando apartenis al Svedio, la svedaj gubernioj ampleksis ankaŭ Finnlandon. La gubernio en Finnlando restis administra unuo dum la tuta periodo de la aparteno de Finnlando al Rusio (1809–1917) kaj dum pli ol 90 jaroj de la sendependeco de Finnlando. La finnlandaj gubernioj funkciis proksimume laŭ la modelo de la svedaj gubernioj. La gubernioj dum longa tempo havis grandan signifon ne nur por la administrado, sed ankaŭ por regiona identeco kaj regionaj analizoj. Tamen, kiam en 1997 la parto de Finnlando sude de la gubernio Oulu, escepte de Alando, estis dividita en tri "grandajn guberniojn", la karaktero de la gubernioj fariĝis ĉefe administra. La neadministraj funkcioj de la gubernioj transiris al la provincoj, kies limoj estis oficialigitaj en 1994. Antaŭe la provinca divido estis neoficiala. Kelkaj provincoj estis teritorie identaj al gubernio. Tiuj ĉi regionoj de Finnlando ne estu konfuzataj kun la naŭ historiaj regionoj de Finnlando. Komence de la jaro 2010 la gubernioj estis nuligitaj. La provincoj restis. == Erkki Palmen == Ĉu pri li povus esti artikolo en la esperanta vikipedio: https://fi.wikipedia.org/wiki/Erkki_Palm%C3%A9n https://la.wikipedia.org/wiki/Erkki_Palm%C3%A9n [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-38905-97|&#126;2026-38905-97]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-38905-97|diskuto]]) 17:33, 9 jul. 2026 (UTC) Senprobleme... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:38, 9 jul. 2026 (UTC) Palmén estis amiko de mia patro. Kiam mi partoprenis al eventoj de Esperantoklubo de Jyväskylä pacxjo diris, ke supozeble Palmén parolas esperanton. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 18:55, 9 jul. 2026 (UTC) [[kaĉo de Yrjölä]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 19:28, 9 jul. 2026 (UTC) Vidu: [[Den blomstertid nu kommer]] Vidu: [[flega kunveno (lestadianismo)]] Ĉu pri ŝi mi rajtas fari artikolon: https://fi.wikipedia.org/wiki/Lyydia_Almila Jorma Nieminen diris, ke estas malkompreneble, el kio la nova signifo de sia nomo iris. Kiam li naskigxis (1956) estis normale en nia lando, ke oni donis al filo la nomon Jorma. Tio havis neniun ambivalencon. En la 1980-aj jaroj redaktoroj de virrevuoj komencis uzi la vorton ''jorma'' pri peniso. Sed kial? == Kongresoj == Mi foriras ĝis la fino de la monato julio.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:05, 13 jul. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Komprenite. Bonan tempon al vi! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:24, 13 jul. 2026 (UTC) == Seine-et-Marne == Mi ĵus vidis la paĝon [[Meaux]], kaj tie tre videblas la manko de komunumaj paĝoj en la departemento [[Seine-et-Marne]]. La regiono estas centra en Francio, kaj mi vere volus vidi unuajn paĝojn tie. Eble vi povos levi tiun grandan taskon... Ne devus esti perfektaj artikolaj ĝermoj, sed estus perfekte se la vakuo tie ne estus tiom granda... Cetere, mi proponus entute ŝanĝi la malfeliĉajn informkestojn al normaj ŝablonoj {{ŝ|informkesto urbo}}. Mi supozas ke vi ĵus spektas la matĉon Hispanio-Francio kaj tial ne estas ĉe la komp'o. Sed la matĉo jes ne estos eterne... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 20:25, 14 jul. 2026 (UTC) :Aĥ, tiu Francio kun tiom da vakuo en la esperanta vikipedio... Kompreneble vi pravas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:44, 14 jul. 2026 (UTC) ::Mi nun faris la necesajn 8 paĝojn por forigi la ruĝajn ligilojn en la paĝo [[Meaux]], kun normaj ŝablonoj {{ŝ|informkesto urbo}}, sed proponas lasi la kaprican informkeston en la paĝo [[Meaux]] mem, post kiam vi riparis la plej akrajn misojn tie. Pli pri la ĉirkaŭaĵo de [[Meaux]] mi nun ne sukcesos fari, eĉ kvankam estas la {{flago|Francio}} 14-a de julio... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:44, 14 jul. 2026 (UTC) == Ankoraŭ propraj nomoj == Nun vi minuskligas nomojn de universitatoj, malsanulejoj, lagoj ktp. Ĉu tiu ideo venas de iu esperanta fonto? Ĉiujn fontojn, kiujn mi konas, inkluzive esperantajn, klare traktas ilin kiel proprajn nomojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:15, 17 jul. 2026 (UTC) :Nu, la demando estas, kiam kombino de normala esperanta vorto kaj nacilingva nomo iĝas nova propra nomo. Ĉiuj scias, ke [[Palokkajärvi]], [[Tuomiojärvi (Jyväskylä)|Tuomiojärvi]] kaj [[Alvajärvi (Jyväskylä)|Alvajärvi]] estas lagoj en [[Jyväskylä]], ne la plej grandaj sed iuj el la lagoj de la urbo. Vi majuskligis «lagon Nacilingva Nomo» al <big>'''L'''</big>ago Nacilingva Nomo, eĉ al <big>'''L'''</big>a <big>'''L'''</big>ago Nacilingva Nomo. Ĉu vi ankaŭ pensas ke devos nepre esti en tekstoj kaj fotosubskriboj la vortkombinoj <big>'''L'''</big>a <big>'''L'''</big>ago [[Palokkajärvi]], <big>'''L'''</big>a <big>'''L'''</big>ago [[Tuomiojärvi (Jyväskylä)|Tuomiojärvi]] ktp? Ĉu vi pensas ke <big>[[Integra katolika lernejo en Nitra]]</big> estas groteske malĝusta nomo de artikolo kaj nepre devas esti Integra Katolika Lernejo en Nitra en Esperanto? Pri <big>[[Publika Observatorio de Drebach]]</big> oni skribas ke ĝi estas en najbaraĵo de la elementa lernejo "David Rebentrost". Ĉu ankaŭ drasta eraro kaj nepre devas esti Elementa Lernejo "David Rebentrost" aŭ laŭ vi '''L'''a '''E'''lementa '''L'''ernejo "David Rebentrost"? Aŭ, por koncentriĝi pri miaj eraroj: mi en 2024 skribis tekston pri [[Widehem]] kaj tie notis "La administrejo ... samtempe ankaŭ estas la loka elementa lernejo". Ĉu ankaŭ tute erara, nepre devas esti la kompleta nomo kaj ĉio majuskla: "... samtempe ankaŭ estas la loka Elementa Lernejo Widehem"?? Kiam elementa lernejo, infanĝardeno, kolegio aŭ ankaŭ universitato estas simple la institucio tiunoma de loĝloko kaj nomiĝas en vikipedio [institucio] de [loĝloko], sed ne mem donis al si propran nomon esperantlingvan aŭ estas titolo de esperantlingva libro (se jes, validas tiu librotitolo, konsultebla en bibliotekoj aŭ la esperantaj libroservoj), tiam la '''loĝloko''' estas nepre majuskla, ĉar klare propra nomo, sed la unua substantivo povas rigardiĝi kiel parto de fiksa propra nomo, sed ankaŭ povas rigardiĝi kiel simpla substantivo. Tio estas tiom banala, ke la grandaj gramatikoj ŝajne aŭ eble eĉ ne notas ke "o-vortojn oni kutime komencas per minuskla litero kaj finas per -o", kvankam por denaska germanlingva komencanto tio povas esti grava atentigo, krom ke li jam eklernis iun alian lingvon kaj jam komprenas ke ne ĉiuj faras kiel la germana, aŭtomate majusklante ĉiun "o-vorton". --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:16, 17 jul. 2026 (UTC) == [[Kinga Korska]] == Saluton. Vi kreis tiun artikolon ĝuste nur kelkajn malmultajn horojn post oni menciis ŝin en prelego pri bildliteraturo en Esperanto en la Hispana Kongreso. Ĉu estas hazardo aŭ iu rilato?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:26, 17 jul. 2026 (UTC) :Fakte, ne estas rilato al la Hispana Kongreso, sed mia vojo estis iom pli trista. Nome, mi jam en la unua semajno de julio bedaŭrante eksciis pri la morto de la esperantisto kaj vikipediisto [[Przemysław Wierzbowski]] la 30-an de junio, kun kiu mi ankoraŭ skribis antaŭ malmultaj monatoj, kaj legante en lia artikolo mi tie vidis bluan ligilon pri la "grafika novelo" [[Cerba fetiĉo]] kaj ruĝan de Kinga Korska - mi povas kompreni ke oni hezitas ekfari biografian tekston pri verkisto, pri kiu estas apenaŭ biografiaj informoj, ne naskiĝjaro aŭ -dato kaj ne naskiĝloko, neniu informo pri lernejo aŭ universitato, sen informo kiel ŝi alvenis al La Palma kaj kial ŝi nun havas irlandan civitanecon... Ĉu eble en la prelego pri bildliteraturo en [[Portugaleto]] oni aludis al aĝo aŭ naskiĝjaro de ŝi?? Kaj, se vi nun estas surloke, "ĉe la fonoto de informoj", ĉu vi eble ankoraŭ povus eltrovi iujn biografiajn bazajn datumojn pri iuj esperantistoj menciitaj en via teksto [[84a Hispana Kongreso de Esperanto]]? Kun iomete da informo, mencio en [[ĝermolisto de katalunaj esperantistoj]] aŭ [[ĝermolisto de hispanaj esperantistoj]] jam estus ebla... - principe mi dirus ke ĉe publike agantaj esperantistoj pli da informoj estas pli bonaj ol draste malpli. 17:48, 17 jul. 2026 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) mr2nqtin9uzxk3q7p98fj0fmiyit2tr 9431853 9431852 2026-07-17T20:17:27Z ThomasPusch 1869 /* Kinga Korska */ 9431853 wikitext text/x-wiki <!-- {{ArtikolaMesaĝokesto |speco = stilo |bildo = |teksto = De la 7-a ĝis la 11-a de aprilo mi vojaĝas kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a frumatene ĝis 17-a malfruvespere ankaŭ. Do la venontan tempon mi nur tagmeze la 12-an de aprilo havos iom da tempo por vikipedio kaj denove ekde la 18-a de aprilo. Thomas }} <hr> {{ArtikolaMesaĝokesto |speco = stilo |bildo = <!- nur por kazoj de ekstrema drameco: [[dosiero:Attention Sign Red White.svg|40ra]] -> |teksto = Ekde la 20-a ĝis 22-a de junio mi ne aŭ nur tre malmulte povas kontribui. Ekde la 23-a mi ree partoprenos. Th. Pusch }} {{-}} {{Klariga noto |titolo = <small><small>Noto</small></small> |enhavo = En la [[Vikipedio:Diskutejo/Teknikejo#Rezulto|vikipedia teknikejo]] estis diskuto pri konservo aŭ forigo de tradicia aspekto de la eksteraj ligiloj en vikipediaj artikoloj, kiu laŭ mi finiĝis per malbona baloto, ne per trovo de teknika solvo, kiu ebligus liberan decidon inter du samvaloraj variaĵoj. Mi tial komence de marto 2017 ekprenis vikipedio-ferion de eble monato, eble duonjaro, eble pli longe, dum tiu tempo observos kaj minimume agetos kiel administranto, kaj post mia ebla reaktiviĝo vidos ĉu tamen eblos havi elekton inter du bonaj eblecoj pri tiu temo. Dum la intertempo mi ne povos labori pri plua bonigo de tekstoj pri komunumoj de eŭropaj ŝtatoj, ne elektos artikolon de la semajno kaj ne plenumos alian kontinue faratan taskon. :Thomas Pusch |larĝeco = 100% |pozicio = |enhav-grandeco = }} --> == Arkive == * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/uzo_aŭ_neuzo_de_la_vorto_"oblasto"|Uzo aŭ neuzo de la vorto "oblasto"]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Transskribo_de nomoj_ne-latin-literaj_sen_esperantigo_al_esperanta prononco|Transskribo de nomoj ne-latin-literaj sen esperantigo al esperanta prononco]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Pludirektigoj_de_paĝoj_pri_"popolo"_al_"popola lingvo"|Pludirektigoj de paĝoj pri "popolo" al "popola lingvo"]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Geografiaj_nomoj_en_Esperanto,_el_regionoj,_kies_lingva_kaj_politika situacio ŝanĝiĝis_post_1887|Geografiaj nomoj en Esperanto, el regionoj, kies lingva kaj politika situacio ŝanĝiĝis post 1887]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Historie:_"Litovio"_aŭ_Litvo"|Historie: "Litovio" aŭ Litvo"]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Korekto_de_la_ŝablono_"Urbo_de_Germanio"|Korekto de la ŝablono "Urbo de Germanio" (urbo de) kaj de ties uzo]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Kategorionomoj "geografiaĵo DE aŭ EN lando"|Kategorionomoj "geografiaĵo DE aŭ EN lando" (do ekz. "Lagoj de Svislando" aŭ "Lagoj en Svislando")]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Ŝablono:Informkesto administra unuo|Ŝablono:Informkesto administra unuo]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Centrigo de bildosubskriboj|Centrigo de bildosubskriboj]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Diferenco inter "dum" kaj "en"|Diferenco inter "dum" kaj "en"]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Kategorio "sindromoj"|Kategorio "sindromoj"]] === Pliaj, unuopaj temoj laŭ jaroj: === {{Div col|cols = 4}} <small> * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2007|'''arkivo 2007''']] kun temoj ** Kategoriaj alidirektiloj ** Landaj ŝablonoj ** Ŝablono:KategorioGeografioLaŭLando ** Azova maro kaj Nigra maro ** Ĉu du apudaj adjektivoj en nomo? ** Mapo de Eŭropo ** Administranto ** Helpalvoko por germana vikipedio ** Informkesto por artikoloj * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2008|'''arkivo 2008''']] kun temoj ** Ŝablono:KategorioMontaroEnLando ** forviŝo de malplena kategorio ** "Ŝablono:Ligo el bildo" ** Naskiĝjaro kaj aĝo ** flagoj svg ** Binet ** Valdorfa pedagogio ** ebla nova portalo (pri psikologio) ** Ŝablono:Plurtone ** Vlaggen ** Informoj sur bildaj paĝoj ** diskutejo... ** Nekonscia tajpado ** Wikipedija:Hornjoserbšćina ** Plibeligo de informkestoj ** Skandinavistiko kaj Nederlandistiko ** Granda Nordia Milito ** Situo sur mapo Moldavio ** Les Halles (Parizo) *** Marko sur bildo ** Neris ** Ĉu vi ne volas/pretas kandidati kiel administranto? ** Pariza Regiono * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2009|'''arkivo 2009''']] kun temoj ** Resonkorpo ** Zoo de Londono ** Valo Owens ** Helpo bezonata ** Kato sur varmega ladotegmento ** Korono ** Okulvitra strigo ** Metropoliteno ** Kolonaj ordoj ** Homaj respondecoj ** Ĉapulteko ** Bertha Benz Memorial Route ** Vikifontaro * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2010|'''arkivo 2010''']] kun temoj ** Timo Boll ** Dosiero:Navaro-dum-1037.png ** Avatar: The Last Airbender ** Na'via lingvo ** Kriaj koloroj ** Laura Chinchilla ** Ĝermoj ** olimpika tabelo ** Ĉu vi ne volas fariĝi administranto? ** Administraj rajtoj ** Tarator ** Bonan resaniĝon! ** Peto ** Kotdivuara Esperanto-Asocio ** Vulkanologio ** Informkesto pro blazonoj? ** Helpopeto ** Translation request ** Navigilo2 ** Forigitaj kategorioj ** Saluton, sorry to bother you ** Heiner Keupp ** Ĝemelaj urboj ** Futbala mondĉampionado ** Internacia Junulara Kongreso ** Aldono de kodo ** Puĉo ** Provlegado ** Uzantobloko kaj lingva demando ** Ŝablono:Informkesto televida kanalo ** Monunuoj ** Defio ** "Rekuperi" ** "Por deletigi?" ** Alinomado de artikoloj pri gubernioj de Japanio ** "Anekti" * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2011|'''arkivo 2011''']] kun temoj ** Stivardoj ** mw:Template:Languages ** SVG-Flagoj ** Leysin ** Ŭ kaj v ** Rufa kaj Ruĝa haro ** 2011 Board Elections ** artikolo "Tutmondiĝo" ** VIAF 47453644 *** Nurembergo, la 10-an de septembro 2011 ** Anstataŭo de la ŝablono projekto per la ŝablono projektoj ** Statuto de la Eŭropa Sistemo de Centraj Bankoj kaj de la Eŭropa Centra Banko ** Distrikta reformo en Meklenburgio-Antaŭpomerio ** Tonalta lingvo ** Helle Thorning-Schmidt ** Oŭrenso ** Ŝablono:Informkesto sciencisto ** Vikipedio:Proponoj por elstaraj artikoloj ** Grandurbo * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2012|'''arkivo 2012''']] kun temoj ** Kuujjuaq (Kebekio) ** Schwarzbach (Majno) ** Litovaj personaj nomoj ** Robert ** Esperanto-Asocio de Rumanio ** Cite web ** Ŝablono:Informkesto kanada provinco-teritorio ** Kanada konfederacio ** Kiel alinomigi ĝin? ** Listo de Meksikaj ŝtatoj ** Ŝablono:Flageto ** Ŝablono:Priskribo ** Gemeinsame Normdatei (GND) ** Berlin-Lichtenberg kaj rilataj artikoloj ** Ekzekut(iv)o? ** Forigita dosiero ** Usona problemo ** Sebastian Giovinco ** Forbaro ** Malgranda problemo ** Provincnomoj ** Petr Tomasovsky kontraŭregule forigis tutan sekcion *** refaktorigita *** Forbaro ** Afiksoj en Esperanto ** Signifoplena kaj ne ekspresiva ** Cleopatra Stratan ** Article translation/collaboration request ** Pavel Stratan ** en la aŭ dum? ** Ŝablono "el" ** Ŝablono:El ** Subpaĝoj ** Foto ** Birdoj ** Tradukpeto ** Hans Georg Link ** Sinagogo ** Ŝablono:Informkesto germania komunumo ** A380 ** Bildoj pri Tibor ** Fuŝado de artikoloj en la germana vikipedio ** "Vadmaro (ĝenerale)" estis alidirektita al "Flusejo" * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2013|'''arkivo 2013''']] kun temoj ** Vikipedia diskuto:Ĉefpaĝo ** Top Gear ** Flago de Ĝibutio ** Ruĝaj ligiloj ** Mondoñedo ** Esperanto-movado en Vigo ** Inkludigado de balotpaĝo pri elstarigo ** Citŝablonoj *** Misfunkcio *** Parametroj en citŝablonoj ** Diskuto:Alpakao ** Diskuto pri neliberaj dosieroj ** licenco pri foto ** Hungaroj ** Kukuhorloĝo ** Artikolo Sudorienta Kvartalo de Essen ** Ŝablono:Informkesto nuklea centralo ** Trepanado ** Artikolotitoloj pri provincoj de Italio ** Pri diskuto:Titoloj de artikoloj ** Ŝablono:Informkesto lingva familio ** Scorpions ** 2012-W37 ** Forigitaj bildoj ** Star Trek oficistoj ** Justa uzo ** Aleksandro Galkin ** Gaviedoj ** Skalo de Mercalli ** Forigitaj dosieroj en Komunejo ** Alinomigado kaj forigado de alidirektiloj ** Uzanto:毛澤東的智障孫子毛新宇‎ ** Ŝablono:Bildo de la Tago2/208 ** Hispana literaturo de la Klerismo ** Germana Muzika Arkivo ** Plena informo pri justa uzo ** Unue belan kristnaskon ** diskuto pri pedofilio ** Voĉdono pri forigo de la Portalo Pedofilio * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2014|'''arkivo 2014''']] kun temoj ** Kalumnio kontraŭ la administranto DidiWeidmann fare de uzanto Pangea – ĉu forbari? ** Paroleraro ** Nomoj de meksikaj komunumoj ** Pangea plu misatentas la admonojn kaj atakas ** Landnoma interkonsento ĉe la Aŭstruja Popola Partio ** Ŝablono:Distrikto Cuxhaven ** Kion vi pretus fari por portalo pedofilio? ** Realŝuto de viaj bildoj al Komunejo ** Averto ** Georg Sauerwein‎‎ ** Amasa alinomigado ** Re:Rebonvenon ** Ĉefkatedralo ** Ektopia gravedeco ** Esperantaj prefiksoj en la germana vikipedio ** San Pedro ** Svisa instituto de esplorado pri eksterlando ** Neliberaj dosieroj ** Jenő Kuncz ** Santo Domingo Petapa ** Absurda batalo kun KuboF ** Ŝablono:El ** Amt Schenkenländchen‎‎ ** Ŝablono:Citaĵo el la reto ** Por ADLS ** Dankon pro la novaj kategorioj pri sportoj ** Kirko ** Katedralo de Brno ** Modulo:Portalo/bildoj/alternativaj nomoj‎‎ ** Kontakto ** Tekstaj librokovriloj ** po ** Eraro/ĝisdatigo Amri Wandel ** Pri resumo ** Weyhusen ** Tahirih ** Kemia ŝablono ** Liv and Maddie ** Kirko ** Big Hero 6 (film) ** Preĝejo Sankta Marteno (Laives) * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2015|'''arkivo 2015''']] kun temoj ** Paulo Casaca ** Tradukpeto por meta-vikio ** Subpaĝo de uzanto ** Eraro "zoologia ĝardeno">"bestoscienco" ** Tonlingvo ** Malŝalto de la x-sistemo ** Graflando/duklando ** Frank Christoph Schnitzler ** Vestfalia Paco ** Termina problemo ** Deletion request ** Jonas Marx ** Lingvoj de okcidenta Afriko ** Kotafonua lingvo ** Nudbrankuloj ** Du kategorioj pri unu tempo / redirektiloj al kategorioj ** Ŝablono <nowiki>{{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Baden-Virtembergo|081260020}}}}</nowiki> ** Fotoj pri teatraĵoj de Anton Ĉeĥov kaj Pavel Ŝumilov ** Artikolo de la semajno ** <nowiki>{{Lang-en}}</nowiki> en Encyclopedia of Judaism‎‎ ** Ĉu kunigi? ** Mario Puzo ** Fermo de proponoj por elstaraj artikoloj ** Helpaj ŝablonoj ** Investitura kontroverso ** Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj ... ** Chantal Gacond ** Reinfeld en Latvio ** Francaj arondismentoj kaj kantonoj ** Turingio ** Ans (Belgio)‎ ** Artikoloj pri la provincoj de Belgio kaj pri ties municipoj ** Henegovio * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2016|'''arkivo 2016''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2017|'''arkivo 2017''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2018|'''arkivo 2018''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2019|'''arkivo 2019''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2020|'''arkivo 2020''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2021|'''arkivo 2021''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2022|'''arkivo 2022''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2023|'''arkivo 2023''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2024|'''arkivo 2024''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2025|'''arkivo 2025''']] </small> {{Div col end}} <br/> <div style="background-color: #f0f8ff; border: 1px solid #808000; padding: 5px; {{kesta ombro}}">'''{{centre|[[2026]]}}'''</div> == [[Rayan Hamda Barhoumi]] == Dear colleague, as far as I could understand, after discussion at [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj#Rayan_Hamda_Barhoumi]] you kept this article in Vikipedio arguing that the articles about this person also exist on several other languages. However, since then all other articles about this guy have been deleted as self-promotion. At present the article in esperanto is the only one that prevents me, as administrator of Commons, from deleting the photographs of Barhoumi. That's why I would like to ask if you are willing to reconsider your August decision. [[Uzanto:Андрей Романенко|Андрей Романенко]] ([[Uzanto-Diskuto:Андрей Романенко|diskuto]]) 20:22, 2 jan. 2026 (UTC) :{{re|Андрей Романенко}} Priviet and Sveiks, Andrej. The fact that in august 2025 there were texts about him in catalan and portuguese was not the only argument for keeping the text (far from being an important argument, because his work seems not at all related to the catalan and portuguese culture). Of course we can reconsider our decision of August and can reopen the case, though I fear that my colleagues won't be very amused that the soup will be heatened again. But I don't understand why the photographs in Commons would have to be deleted anyway: if there is any licence problem, files anyway are deleted very straightforward, and here I can't see any licence problem - just that the description of being "an outstanding professional photo" can be seen as bragging. I just saw that you or anyone has anyway deleted the three files. If so, the [[:commons:Category:Rayan Hamda Barhoumi|category]] should also be removed. Is there a documented discussion about the deletion? I doubt so, because I looked up the three files when you wrote some houres ago and didn't see anything. Well, the headshot in the infobox is of no big importance in the Esperanto wikipedia. No need to upload a local file. I'm just astonished about the urge of (speedy) deleting all three file from commons. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:34, 3 jan. 2026 (UTC) == [[Rayan Hamda Barhoumi]] == Saluton ThomasPusch, Dankon pro konservi la artikolon en Esperanto pri Rayan Hamda Barhoumi. La artikolo jam enhavas bazajn informojn pri lia agado kiel aktoro, muzikisto kaj kreinto de Jackrabbit. Tamen, kelkaj informoj povas esti aldonitaj aŭ plibonigitaj, ekzemple: detaloj pri liaj interpretaj influoj (Vee Boonyasak, Jon Bernthal, Charlie Cox), kaj aliaj faktoj rilataj al lia verko kaj artistnomo. Por faciligi la aktualigon, jen ĉiuj fidindaj fontoj disponeblaj por uzado: https://filmdaily.co/indie-film/indie-filmmakers/rayan-hamda-barhoumi-building-a-universe-from-instinct-and-intensity/ https://www.indieactivity.com/rayan-hamda-barhoumi-creator-and-aspiring-actor-of-jackrabbit/ https://www.issuewire.com/rayan-hamda-barhoumi-the-french-actor-and-musician-behind-the-indie-series-jackrabbit-1835820131084785 https://lytcheess.fr/ https://www.imdb.com/name/nm15961728/ Uzante ĉi tiujn fontojn, la artikolo en Esperanto povus esti ĝisdatigita laŭ faktoj kaj referencoj. Krome, eblas konsideri la kreon de artikolo en la franca. Ĉu vi povus helpi rekte aŭ konsili pri la plej taŭga maniero por fari tion? Dankon pro via tempo kaj helpo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-40212|&#126;2026-40212]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-40212|diskuto]]) 23:58, 2 jan. 2026 (UTC) == Artikolo de la monato == Saluton. Strange aperis kiel Artikolo de la monato [[Pingvenoj]] kaj tuj poste [[Nazia Germanio]]. Mi ne bone komprenas kiel funkcias tiuj elektoj, sed mi gapas pri kelkaj detaloj: Unue dum unu monato ĉiu kiu venos al Vikipedio vidos unue la svastikon, kiu por multaj estas tikla bildo, se ne eĉ kontraŭleĝa. Mi ne kontraŭas la elekton de la artikolo, sed la bildo povus esti mapo aŭ io alia. Ĉiuokaze mi scivolas kiel kaj kiu ŝanĝis la unuan elekton post monatoj sen klara elekto. Due mi gapas ke jam estas elektitaj la artikoloj por la tuta jaro, en kiuj aperas ankaŭ Hitlero kaj grava batalo de Nazia Germanio, plus pluraj politikaj entoj elirintaj el iama Sovetunio. Estas suspektinda tiu elektado. Ĝenerale ne estas tre gravaj artikoloj inter la dekduo, escepte [[Nazia Germanio]] kaj [[Adolfo Hitlero]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:32, 3 jan. 2026 (UTC) :Dankon pri la atentigo. Mi ĵus rigardis, kaj respondis tuj en [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo]], ĉar necesas rapide ekhavi vastan bazon de interkonsento. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:52, 3 jan. 2026 (UTC) == Finnlando == Mi provis skribi pri [[sveda lingvo en Finnlando]] pli neŭtrale ol en 2022. Mi ankaŭ riparis unu eraron, kiun faris Moldur. La deviga sveda estas diversa afero en diversaj partoj de Finnlando. La loĝantoj parolas normale la anglan kun la svedaj vizitantoj, se ili estas. Ekzemple en [[Ostrobotnio]] la svedan oni instruas por reala neceso. En lernejoj de la kamparaj malriĉaj arbaraj komunumoj en orienta Finnlando la instruo de la sveda estas tute simbola - ĝi ne produktas lingvoscion tiel multe kiel en mia hejmurbo Jyväskylä. La instruistoj scias, ke verŝajne la lernantoj en la labora nek pensia aĝo neniam necesos la svedan lingvon. Estas malfacile lerni svedan en loko, kie la svedan oni parolas nur en lekcioj lerneje. Tial la instruistoj ne postulas altan nivelon. Estas klare, ke tia estas diversa afero ol instruo de la sveda ekzemple en Vaasa kaj Jakobstad. -- aldonis, sen subskribo, uzanto de konto [[uzanto:Urpola|Urpola]] je 19:11, 3 jan. 2026 (UTC) :Mi provos ene de la venonta semajno rigardi tien... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:45, 3 jan. 2026 (UTC) Ekzistas du tipoj de la deviga sveda, kaj por la tipoj estas apartaj instruistoj, kvankam ili kaj la Sveda Popola Partio de Finnlando ne asertas tion. La funkcia deviga sveda estas en tiaj dulingvaj lokoj kiel [[Jakobstad]], [[Vasa]], [[Raseborg]] kaj [[Loviisa]] farata deviga instruo de la sveda. Gxia celo estas sama kiel estas celo de la deviga finna por svedlingvaj finnlandanoj: la celo estas instrui la alian enlandan lingvon al lernantoj, kiuj necesas tiun lingvoscion. Alia tipo de la deviga sveda estas ekzemple en [[Pirkanmaa]], [[Meza Finnlando]], [[Savonio]], [[Kainuu]] kaj [[Finna Laponio]] instruata simbola deviga sveda, kies cxefcelo estas alia. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:33, 5 jan. 2026 (UTC) Ŝajnas, ke el la plej multaj altlernejoj la deviga sveda lingvo malaperos ene de 20 jaroj, kaj parte ĝi jam nun estas for, ĉar al enmigrintoj oni donas esceptojn. Tiuj esceptoj starigas la demandon, ke se enmigrinto povas funkcii en Finnlando sen la sveda, kial do finnlandano ne povus. En la baza lernejo kaj en la gimnazio la devigo verŝajne restos dum 30–40 jaroj, sed en la plej granda parto de la lando ĝi fariĝos ĉiam pli simbola. Ĝi produktas ĉiam malpli kaj malpli da reala lingvokapablo, sed ĝi ne malaperos baldaŭ. Por la Sveda Popola Partio ĝi estas memvaloro, kaj la partio kapablas konservi ĝin kiel formalan lernobjekton, eĉ se ĝi ne kapablas haltigi la malkreskon de ĝia efikeco. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 11:11, 5 jan. 2026 (UTC) [[:fi:Peter Albäck]]: La viro klarigis, ke la svedaj parolantoj de Uusimaa kaj Ostrobotnio estas malsamaj grupoj - la svedaj parolantoj de Ostrobotnio, male al Uusimaa, estas sufiĉe klare grupo, kiu diferencas de la finnaj parolantoj laŭ kulturo kaj nacia karaktero. Li diris, ke tio estas sufiĉe klara, sed ĝi estas tabuo. Mi demandis, kiel ĝi malkaŝiĝas. Li respondis, ke ĝi devenas de la konduto de la loĝantaro. -- notis, sen subskribo, [[Uzanto:Urpola|Urpola]] je 7 jan. 2026 Mi trovis en rubujo la libron ''[[Antero Vipunen]]''. El tiu libro mi unuafoje eksciis pri la volapuko kaj lernis la esperanton. Longe mi konis [[Yrjö Karilas]] nur kiel skribanto de Pikkujättiläinen kaj Antero Vipunen. Kiam mi eksciis pri lia aliaj meritoj, mi komencis miri pri tio, kial li estas do malmulte konata. Iam mi interrete legis, kial estas do. -- notis, sen subskribo, [[Uzanto:Urpola|Urpola]] je 9 jan. 2026 == Kiu estas kristano? == Mi aldonis al la paĝo [[bapto]] mencion, ke iuj ne-kristanaj grupoj havas ankaŭ bapton. Ekzemple astestantoj de Jehovo kaj mormonoj. Vi asertis, ke malbone skribita tiel, ĉar ili estas kristanaj grupoj. Laŭ mia scio ili ne estas tiaj, ĉar ili ne apogas la sankta triecon. Vi asertis, ke tamen ili estas kristanaj. Laŭ la finna Vikipedio estas postulo por tio, ke iu grupo estas kristana, tio, ke ĝi apogas la sanktan triecan kondicion. Ĉu temas laŭ vi pri tio, ke Finnlando ne estas do sekulara ol ekzemple Litovio, Svedio kaj Germanio kaj tial en Finnlando ankoraŭ oni taksas, ke grupo, kiu ne apogas la triecon, ne estas kristana? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 17:57, 6 jan. 2026 (UTC) :Eblas fortege pridubi la hipotezon ke ''ĉiu kredanto aŭ religia grupo kiu ne apogas la sanktan triecon (=triunuon) ne estus kristana''. Mi nun ne havas multan tempon por profunde enplonĝi meditadon pri tio, kaj supozeble ankaŭ ne konvinkas subtenanton de la hipotezo ke ekzemple [[PIV]] havas tute simplan difinon de [[kristanismo]], nome "[https://vortaro.net/#kristano_kdc religio, bazita sur la evangelioj]". Sed pri la teologia koncepto de [[triunuo]] aŭ trieco almenaŭ konatas ke historie estis la fortega movado [[arianismo]], nome "parto de la [[unitariismo|unitariisma]] aŭ '''kontraŭtrinitarisma branĉo de [[kristanismo]]''' (do parto de tiu branĉo de kristanismo kiu forte kontraŭbatalis ĉiun kredon je [[triunuo]]) kiu floris ekde la [[4-a jarcento]] ĝis pli-malpli la [[8-a jarcento]]." Bone, oni povus blufe kredi ke ekde la 2-a jarmilo, do ekde la jaro 1000, validus la dogmo "kristanoj ĉiuj apogas la sanktan triunuon", sed simpla rigardo al la teksto kaj kristanisma movado [[unitariismo]], nome "'''tiu branĉo de la kristanismo''' kiu, male al la trinitatismo, '''ne akceptas la dogmon pri triunuo''' kaj kelkaj unitariismaj eklezioj tute neas la rolon de dogmo en religio" montas ke subtenantoj la kristanaj eklezioj de [[unitariismo]] daŭre fortas en la 21-a jarcento, do en la 3-a jarmilo. Alia historia branĉo de kristanismo cetere estis la [[adoptismo]], kiu ankaŭ forte kontraŭis koncepton de triunuo. Sume: NE, kredo de triunuo ne necesas por esti nomata "kristano". Tio entute ne konsiderante pruvon laŭ kiu "astestantoj de Jehovo kaj mormonoj" estus kristanaj grupiĝoj. Sed jam la vasta kristanisma movado [[unitariismo]] sufiĉas por malvalidigi la hipotezon. La esperantistaj farintoj de PIV efektive saĝe elektis sian tre koncizan kaj tre simplan difinon!! --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:29, 6 jan. 2026 (UTC) ==Forigo de dosiero== Bonvolu forigi la artikolon kiun mi alŝutis dufoje: [[:Dosiero:Triumfa enirado de la Imperiestro Konstancio la 2-a en Romo, 356 p.K..png]]. Mi anticipe dankas vin.[[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 21:12, 8 jan. 2026 (UTC) {{re|Claudio Pistilli}} Principe eblas senprobleme forigi duoblan dosieron, kiun mi en unua paŝo faris, notinte "duobla kopio de Triumfa enirado de la Imperiestro Konstancio la 2-a en Romo.png - forigo laŭ peto de l'alŝutanto". Sed tiam mi konstatis ke la restinta dosiero estas anglalingva, dum la forigita estis esperantlingva. En kazo de tiu elekto, teno de la esperantlingva versio prefereblas, ĉar kiun utilon havus la angla lingvo, kiu ne estas oficiala en tiu ĉi vikipedio kaj ankaŭ ne estis en la Romia Imperio de jaro 356? Do mi ŝanĝis la du dosierojn, forigis la anglan kaj tenis la esperantigitan. Ĉiukaze nun ne plu estas duoblaj bildoj. Tamen kiel lasta demando restas al mi la dubo: kie en la paĝo de retejo "X" vi vidis ke la dosiero estas liberigita laŭ krea komunaĵo 1.0 ???? Povas esti ke estas indiko sed mi ne trovis ĝin... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:37, 8 jan. 2026 (UTC) == persona nomo Adolf == Adolf estis tre ofta vira nomo en Germanio, sed post kiam Germanio perdis 2-a Mondmiliton sub la influo de Adolf Hitler, la populareco de la nomo en Germanio malpliiĝis signife. Ekzemple, [[Kustaa Vilkuna]], post pasigado de tempo en Germanio dum kelkaj jaroj post la milito, skribis ke unu el la ŝanĝoj en germanaj personaj nomoj estas ke ekzistas neniuj knabetoj nomitaj Adolf. :Estas multaj pliaj nomoj kiuj en [[Germanlingvio]] iĝis malmodaj dum la 20-a jarcento. Sed Adolf, eĉ en knabeta formo "Adi", certe ekde 1944-45 estas la nomo kiu vekus plej da plendoj ĉe aliaj samlingvanoj ke estas krimo nomi knabon laŭ tiu persona nomo, pri kiu ĉiu ekde almenaŭ 1933 aŭtomate pensas pri Hitler: kiel povus esti signo de bonaj sentoj por sia ido nomi sian infanon laŭ freneziĝanta radikalega amasmurdisto?? Mi ne scias pri nomaj statistikoj de antaŭ 1945 aŭ antaŭ 1915, sed mi supozas ke la nomo Adolf ankaŭ antaŭe ne estis ofta, nur ke ĝi almenaŭ ĝis 1915 ne havis ofendan kromsignifon. La lasta "normala" nomportanto, pri kiu mi scias estis Adolf Dassler (1900-1978, "Adi Dasler"), fondinto de ŝufabrikejo el kiu fontos la firmao [[Adidas]], Adi-das(ler). Kompare la knabaj nomoj Heinrich aŭ Henrik, Hendrik, Henry kiel en [[Heinrich Himmler]] aŭ Josef, Jo, Sepp aŭ malnovece Joseph kiel en [[Joseph Goebbels]] estis tiom oftaj ĉe knaboj tiam laŭ mia supozo, ke la ligiĝo aŭdinte la personan nomon aŭtomate pensi pri la krima amasmurdinto ne tiom funkcias. Sincere dirite mi eĉ ne parkeras la personajn nomojn de la lastaj du militkrimuloj - laŭ mia memoro ili nur estas krimuloj "Himmler" kaj "Goebbels" (same ankaŭ "Göring", "Mengele" ktp). --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:52, 12 jan. 2026 (UTC) Mi ridas por mi mem. Lerneje ni havis instruiston Yrjö Varjanne. Unu el miaj samklasanoj diris, ke li kunligis manojn kun Yrjö Varjanne (se vi volas vidi bildon pri li, vidu: https://www.sjl.fi/paikalliset/7809780) kaj post tio lia mano odoris kiel vomajxo do, ke li devis iri necesejen kaj lavi siajn manojn. Poste mia samklasano ridis pri tio, ke mi kredis tiun rakonton. == Re:Naskis v naskiĝis == Saluton kaj bonan kaj sukcesan novan jaron. Tiu kontrolo de "n." ne devus esti tro malfacila. Kvankam mi komprenas vian zorgon pri la encicklopedio, en ĉi tiu kazo mi taksas vin tro pesimisma. Mi povos elŝuti kopion de la encicklopedio el https://dumps.wikimedia.org/eowiki/ kaj trovi ĉiujn paĝojn kun la erara antataŭigo. Simple donu al mi tempon, ĉar eĉ en la ceteraj Vikimediaj projektoj mi ne tro aktivas lastatempe pro manko da tempo pro mia laboro. Mi lastatempe pli aktivas en Vikidatumoj kiam mi eĉ aldonas etikedojn en Esperanto, precipe pri Sud-Aziaj temoj, kiel kutime. Ĝis baldaŭ.—<span style="font-family:Kristen ITC, serif;margin:0 .3em">[[user:super nabla|super n∇bl∇]]</span>([[user talk:super nabla|🪰 msg]]) 00:17, 16 jan. 2026 (UTC) :Mi tute konsentas kun la frazo «<span style="color:darkgreen;">la misoj nun estis dum plenaj preskaŭ 3 jaroj, unu aŭ du monatoj pli aŭ malpli apenaŭ faros diferencon</span>». Mi ĉiokaze klopodu solvi kiel eble plej baldaŭ.—<span style="font-family:Kristen ITC, serif;margin:0 .3em">[[user:super nabla|super n∇bl∇]]</span>([[user talk:super nabla|🪰 msg]]) 00:20, 16 jan. 2026 (UTC) ::{{re|super nabla}} Vi havos tempon. Dankon ke vi tiom fulmrapide reagis! Mi tro pigris kontroli vian aktivecon en '''ĉiuj''' projektoj, ĉar ĉiukaze gravas ke vi entute vidas mian peton (kiun vi ankaŭ povus vidi se vi tute pasive ensalutinte legas Vikipedion - kio jes estas tute nobla uzo de la projekto, neniu postulas ke oni kontinue devus redakti paĝojn). Ĉaŭ kaj ankaŭ al vi sukcesan novan jaron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:27, 16 jan. 2026 (UTC) :::Mi kontrolis ĉiujn uzojn de [[Ŝablono:Diskreta mallongigo]] kaj mi nur trovis ĉi tiun ununuran eraron: [[speciala:diff/9306934]]. :::Ankaŭ kontrolinte mian agadon dum la tago kiam mi modifis la paĝon "[[16-a de marto]]" (vi trovis la eraron tie), mi nur povas vidi tiun ununuran misan kontribuon, kium vi jam korektis. Jen la ligilo: [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/Super_nabla&target=Super+nabla&dir=prev&offset=20230319112527 ligilo]. Do mi kredas, ke ĉio bonas nun.—<span style="font-family:Kristen ITC, serif;margin:0 .3em">[[user:super nabla|super n∇bl∇]]</span>([[user talk:super nabla|🪰 msg]]) 19:51, 8 feb. 2026 (UTC) ::::Dankon al vi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:04, 8 feb. 2026 (UTC) == Pentti Hirvonen == Kiam mi estis blokita, mi skribis pri Pentti Hirvonen tie: [[Rääkkylä]]. Cxu lau vi oni devas preni la tekston for? :Mi dirus ke la ĝisnunaj tri frazoj pri la lokulo P. Hirvonen estis jam multo (neniu alia pasinta aŭ nuna lokulo menciiĝas), kaj la obsedeta fokusiĝo pri kontraŭknaloj povus facile kaŭzi ke oni entute forstrekus la pli grandan malseriozan ĉapitron (ĉiukaze la aldonoj kaj forigoj antaŭe iris tien-reen). Sed plaĉis al mi la interna ligilo al vikidatumoj, kiun pensis eniri Taylor, kaj mi el tie ankoraŭ vidigis la vivdatojn: [[d:Q5477226|Pentti Hirvonen]] (1826-1878). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:42, 17 jan. 2026 (UTC) Mi demandis, cxu la [[Sveda Popola Partio de Finnlando]], speciale ostrobotnia, igxis pli kolera en kazoj, kie oni malapogas la devigan svedan. Spertulo pri la finna politiko jesis - gxi kolerigxas pri tiaj asertoj pli facile kiel antauxe kaj la ostrobotnia grupo estas pli radikala ol la suda grupo. La parlamentanoj ne plu povas malapogi la devon sen malamo de la tiu partio, speciale la ostrobotnianoj. Sed mi ne aldonas mencion pri tio. Mi ne havas fontojn. por tio Mi aldonis fontojn pri aliaj aferoj en la artikolo [[Sveda lingvo en Finnlando]]. -- [[User:Urpola]] 2026-01-17T20:34:22 == Invitation: Bring Feminism and Folklore to your wiki == [[dosiero:Fnf as 2023 logo.jpg|dekstra|50px]] En februaro kaj marto: kampanjo [[:m:Feminism_and_Folklore_2026|<big>inismo kaj folkloro 2026</big>]] == Forigendaĵo 2026-01 == Saluton ... akumuliĝis forigendaĵo: [[:Kategorio:Tujforigendaj_artikoloj]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:31, 19 jan. 2026 (UTC) :{{farite|parte farite}} 31 malplenaj, do neuzataj kategorioj forigitaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:14, 20 jan. 2026 (UTC) == Recenzo == @[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] Bonvolu revizii ĉi tiun paĝon [[Susovan Sonu Roy]], ili metas krucvikian spam-etikedon denove kaj denove. Ĉi tiu temo havas iom da rimarkindaĵo, antaŭ kelkaj tagoj ĝi estis konservita en la germana Vikipedio. Ankaŭ mi iom plibonigis ĉi tiun artikolon. [[Uzanto:Traniala|Traniala]] ([[Uzanto-Diskuto:Traniala|diskuto]]) 10:29, 20 jan. 2026 (UTC) : Malbona konduto: :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciala%C4%B5o:Protokolo&page=Susovan+Sonu+Roy protokolo] [fakte...] :* [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q117305113&action=history Q117305113] [vidu supre: "ili metas krucvikian spam-etikedon denove kaj denove"] :* [[:m:Special:CentralAuth/সামীৰা]] (unuaga konto) :* [[:m:Special:CentralAuth/Jujucio]] (kreinto kaj globale forbarita gantopupumulo) :* [[:en:Wikipedia:Sockpuppet_investigations/Blogs19/Archive]] (tre agresema gantopupumulo, ĉefe pri "Susovan Sonu Roy") :* [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Articles_for_deletion/Susovan_Roy&diff=prev&oldid=1268941185 Wikipedia:Articles_for_deletion/Susovan_Roy] sabota fermo de forigpropono kiel "ne forigita" :* [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/Arkivo/2023/Marto#Susovan_Sonu_Roy]] (jam unufoje forigita) :* veras ke unu forigpropono estis forĵetita: [[:de:Wikipedia:L%C3%B6schkandidaten/4._Januar_2026#Susovan_Sonu_Roy_(bleibt)]] :* -> {{por}} forigo de la artikolo [[Susovan Sonu Roy]] de ĉi tiu vikio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:30, 21 jan. 2026 (UTC) ::En la germanlingva diskuto la menciindeco de la temo estis diskutita, sed ne la neŭtraleco de la artikolo, kiu ŝajnas pli suspektinda al mi. Laŭ mia impreso ĝi estas forigenda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:52, 21 jan. 2026 (UTC) :::Mi komprenas viajn argumentojn kaj ankaŭ origine dividis ilin en la unua voĉdono pri forigo de la tiam nematura teksto. Sed kvankam estas tute en ordo diskuti ĉu unufoja forigo validas por ĉiam, aŭ ĉu bonas forigi tekston pro tio ke unu uzanto pasintece agis malbone, mi nun vidas ke la esperanta teksto nun lingve estas en tute bona kvalito, mi ankaŭ ne plu dubas pro la ekstervikipediaj referencoj, ke la homo vere ekzistas, kaj se uzanto daŭre malbonkondutas, la reago estus forbari tiun uzantn, ne pro tiu agado venĝe buĉi la tekston pri kiu la malbonulo interesiĝis. Mi pro la teksto atentiĝis pri tekstoj kiel [[Haora]], [[Guvahati]] kaj [[Kolkato]], pri kanaloj [[Star Jalsha]] kaj [[Zee Bangla]] ktp, mi ĝojas ke estas iom da okazo povi kaj devi plibonigi iujn tekston pri orienta Barato, kaj mi scius ke se mi voĉdonas por venĝa forigo de la esperanta teksto pri la eble duaranga aktoro, teksto kiu nun restos en la germanlingva vikipedio, ke tiam aliaj esperantaj tekstoj pri orienta Barato jam iĝos orfoj aŭ preskaŭ-orfoj, simple ĉar pri tiu regiono estas tre malmultaj esperantaj tekstoj. Mi sinceras: mi ne volas ankoraŭ investi horojn en tiun temaron kaj volas laŭeble malmultan adagon, por ne malfermi novajn teknikajn problemojn. Sed samkiel la germanoj nun juĝis por teno de sia teksto, kun eksplicita noto ke transvikia forigoj de aliaj tekstoj sekve de spamado de unu aŭ iuj uzantoj ne estas valida kialo por buĉado de artikolo, mi same ankaŭ pledus lasi tiun temon, kiu en la nuna formo ne estas danĝera por la esperantlingva vikipedio... Do mi voĉdonas {{kontraŭ|kontraŭ}} refoja forigo, sed kiel mi skribis ne volas ankoraŭ investi multajn horojn en la temon kaj ne protestos se mi havos la malplimultan opinion ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:41, 21 jan. 2026 (UTC) == Pro-drop -lingvo == Cxu estus bone krei artikolon [[pro-drop -lingvo]]? Mi lernis tiun termon en Chat GPT. En tiuj lingvoj oni normale ne devas uzi la personpronominojn de la unua kaj la dua persono kiel subjektoj, cxar la verbomorfo sole rakontas la subjekton. ''Lauri Hakulinen'' skribis en la 1950-aj aux en la 1960-aj jaroj pri la afero, ke oni kvazau dufoje diras saman. Kiel ''minä kaivan'' (mi fosas), kvankam ankaux jam nur ''kaivan'' signifas la saman. Oni povus diri ''minä kaivaa'' (''kaivaa'' estas la neuxtrala formo, formo de la triapersono singulare). Hakulinen skribis, ke kompreneble ekzistus eventuale agi kiel ekzemple nuntempe en la sveda: la verbmorfo estus sama kun la cxiuj subjektoj. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:38, 22 jan. 2026 (UTC) :Chat GPT ĉiukaze ne estas serioza referenco. Se vi volas ekverki, havu bonajn ekstervikipediajn referencojn, kaj plej bone alilingvajn vikipediajn artikolojn, kiuj jam kelkajn semajnojn aŭ monatojn ekzistas kaj ne estas forigitaj intertempe en tiuj vikipedioj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:44, 22 jan. 2026 (UTC) :Mia antaŭa artikolo pri deviga sveda instruado estis kritikita pri la temo. Nun kiam la mensa sanproblemo iom malpliiĝis, mi skribis pri ĝi pli neŭtrale. Esperantistoj estas iagrade grupo, kiu pripensas la statuson de lingvoj, do eble estus bone, ke la Esperanta Vikipedio havu informojn pri tiu stranga politika afero. Sed eble indus dividi la artikolon pri la sveda lingvo en Finnlando en du artikolojn, unu el kiuj diskutus la formon de la sveda en Finnlando ĝenerale, lingve, kaj la alia pri deviga sveda instruado. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 20:49, 22 jan. 2026 (UTC) Laux Chat GPT mi pravas en tiu takso, ke [[Anna-Maja Henriksson]] kaj [[Mikaela Nylander]] apogas la trudsvedan je diversaj motivoj: Anna-Maja Henriksson estas forta finn-sveda naciisto kaj Nylander svedlingva finnino, kiu asertas, ke por svedlingvanoj estus malfacile vivi en Finnlando sen la deviga sveda por finnlingvuloj. Henriksson estas ostrobotnia kaj Nylander uusimaaana. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 21:07, 22 jan. 2026 (UTC) Ĉu estas bone, ke en la artikolo [[Markus-setä]] estas ligilo pri tiu anglanlingva video? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 21:07, 22 jan. 2026 (UTC) Laŭ Chat GPT, mi pravas, ke la instruado de la sveda al finnaj parolantoj konsistas el du malsamaj lernejaj fakoj, sed la instruistoj de RKP kaj la sveda ne mencias tion: Ekzistas ia deviga sveda instruado, kies celo estas doni al finnlingvaj parolantoj, kiuj bezonas la svedan (ekz. [[Jakobstad]], [[Vaasa]], [[Loviisa]], [[Raseborg]]) svedan kapablon kaj kiu korespondas al la deviga finna instruado en svedlingvaj lernejoj. Kaj aliflanke ekzistas deviga sveda instruado aliloke en Finnlando, kies celo estas nur efektivigi la mem-servantan lingvopolitikan programon de RKP, kaj la lingvokapabloj, kiujn tiu instruado produktas (kaj kiuj kutime ne estas bonaj), estas nur flanka afero. Sed nun mi devos sindeteni de skribi pri la temo en la Esperanta Vikipedio estonte. Mi skribas pamfleton pri la temo, sed la pamfleto ne apartenas al Vikipedio. == Pikku Kakkonen == Ĉu en la artikolo [[Pikku Kakkonen]] povu esti ekstera ligilo al tio: https://www.youtube.com/watch?v=0O8OvJ73s2M. Vidu la tri unuajn minutojn. Se vi vidis, rakontu. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 18:01, 23 jan. 2026 (UTC) == Sveda lingvo en Finnlando == Mi skribis al spertulo pri la finna lingvopolitiko: "La lastaj spuroj de pedagogiaj pravigoj por deviga sveda lingvo, kiaj estis prezentitaj antaŭ iom da dek jaroj kaj sufiĉe multe antaŭ tridek jaroj, jam tute malaperis kaj ĝi estas nur simbola kaj oni jam ne provas silentigi kritikon per kontraŭkritiko sed per agresema akuzado kaj insultado, laux kio la malapogantoj estas faŝismaj kaj rasistoj kontraux la finnlandaj svedlingvanoj." Respondo al mi: "Ĝuste. La nuna deviga sveda lingvo tute transiris en la simbolan kaj politikan sferon, kaj ĝia legitimigo jam ne baziĝas sur iuj lernaj aŭ pedagogiaj celoj. La finnlingvanaj baz- kaj mezlernejanoj lernas la svedan ecx pli malmulte ol en viaj lernejaj jaroj, sed la apogantoj de la deviga sveda ne plu taksas tion kiel probleme. La apogantoj de la deviga sveda ne plu provas aferece diskuti pri la afero kun la malapogantoj sed nur asertas, ke la malapogantoj estas rasistoj kaj fasistoj." [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:18, 26 jan. 2026 (UTC) :La apogantoj ne plu zorgas pri tio, kiom la lernejanoj kaj sxtudantoj lernas la svedan, sed por ili estas grava simbolo, ke la lernejanoj kaj sxtudantoj iom la svedan lernas ecx simbole. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:29, 26 jan. 2026 (UTC) Cxu vi taksas, ke mi ne estas vandalo sed tio ne sxangxigas tion, ke mi estas problema uzanto? Kaj nun mi havas la lastan eblon montri, ke mi povas aktive partopreni al la farado de la esperanta Vikipedio? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 13:35, 27 jan. 2026 (UTC) :Nu, vi pasintece tre ĝene vandalis, kaj sendube estas iuj (ekzemple uzanto Surfo), kiuj ne facile forgesas la pasinton. Tiun neforgesemon pri pasintaj misfaroj vi nur povas renkonti per aparte singarda, modela kaj konstruema agado nun, kaj esperi ke iam ankaŭ la skeptikuloj komprenos ke pasinteco ne egalas al nuntempo. Sed se homo (Taylor 49) klare esprimas ke tiu ne volas ricevi mesaĝojn de vi, ĉar tiu ne opinias la lingvopolitikon de najbara lando Finnlando sia fokusa temo, tiam "singarda kaj konstruema agado" de vi estas centprocente respekti tiun klaran esprimon kaj vere '''tute''' ne meti notojn al ties diskutpaĝo. Mi ne esprimus min tiom draste kiel Taylor: por mi la kultura politiko de Finnlando same interesas kiel tiu de la 192 aliaj membraj ŝtatoj de UN. Mi havas finnlingvajn kaj svedlingvajn finnlandajn amikojn kaj la temo ne estas tute fremda al mi. Sed ankaŭ mi havas ankaŭ aliajn temajn fokusojn en vikipedio kaj sentas mankon de tempo por iuj vikipediaj konstruejoj - do ankaŭ mi ne detale reagos al ĉiu temeto, kvankam mi iam legos ĉiujn notojn. Do por mi estas bone, se vi sen vandalismo kaj sen troigita obsedo pri iuj malseriozaj temoj konstrueme redaktos vikipedion kaj evitos estontajn forbarojn de iu nova konto, ke vi faros viajn redaktojn laŭeble laŭ ĉiuj vikipediaj normoj, do kun intervikia ligiĝo (por tio necesas ke vi ne estas forbarita en vikidatumoj), kun normalaj esperantaj supersignoj, ne iuj x-kodoj, kaj normalaj teknikaj skribaĵoj, normalaj eksteraj ligiloj, normalaj uzoj de informkestoj kaj navigiloj, kaj senca uzo de ekstervikip4ediaj referencoj - simple ĉio kion mi deziras ankaŭ de ĉiu alia uzanto kiu jam pli ol du semajnojn umas en Vikipedio kaj jam ne plu estas tute nematura ekkomencanto. Ĉar daŭre ripari tion kion vi ekredaktus malmature estus tro por ĉiu alia uzanto. Jes, vi nun havas eblecon montri, ke mi povas aktive partopreni al la farado de la esperanta Vikipedio, kaj facile povas esti ke tio estas la lasta ŝanco. Saĝe uzu tiun ŝancon, ĉar klaras ke estas multaj homoj en Vikipedio kiuj ekstreme bone memoras la agojn de antaŭaj monatoj kaj jaroj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:54, 27 jan. 2026 (UTC) ::Cxu vi taksas, ke en la artikolo [[Yrjö]] ne estas bone pli prezice rakonti fono de la mencio? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 16:52, 27 jan. 2026 (UTC) :::La "fono de la mencio" estas, ke Yrjö estas nacilingva, pli ekzakte finnlingva variaĵo de la nomo "Georgo". Punkto. Kun referenco, laŭ mia persona juĝo estas tolereble aldoni viajn du frazojn ''"Slange ĝi fine de la 20-a jarcento ekhavis negativan [[konotacio]]n: la vorto yrjö signifas [[vomaĵo]]n. Tiun signifon supozeble peris la onomatopoa aŭ deskriptiva fonetika prononco de la vorto"'' kun referenco, kiel estas nun. Sed oni povus same ankaŭ formeti la slangan kromsignifon - kiu ŝajne inter la esperantistoj pli forte interesas kaj amuzas vin ol iun alian. Sed bone, du frazoj ne tute komence de la teksto kun referenco estas en ordo. Laŭ mi ne necesas ankoraŭ multon maĉi en tiu teksto: principe oni lasu ĝin trankvile, ne plu redaktu ĝin. Se vi volas, faru tekston pri [[Georg Zacharias Forsman]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:09, 27 jan. 2026 (UTC) :# ''Pyhä Georgios kääntyisi haudassaan, jos tietäisi, mihin tarkoitukseen nimeänsä on jo vuosikymmeniä käytetty. Kun suomalainen yrjöää, hän oksentaa'' (https://yle.fi/a/3-8413804). ::Sankta Georgo turnus sin en sia tombo, se li scius, en kiu celo lian nomon oni jam jardekojn uzis lian nomon. Kiam finno georgas, li vomas. ::::Libro de [[Kaisa Häkkinen]] mencias, ke nomi vomajxon "yrjö" verŝajne devenas de la priskriba prononco de la vorto. ::::[[Yrjö Sakari Yrjö-Koskinen]] [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:14, 27 jan. 2026 (UTC) ::::: Jes, fakte: Georg Zacharias Forsman identas al [[Yrjö Sakari Yrjö-Koskinen]]. Tiam alidirektilo estas bona helpo, ĉar ruĝa ligilo donus falsan impreson ke teksto pri la temo ankoraŭ mankus. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:39, 1 feb. 2026 (UTC) ::::::Laŭ Kimmo Kiljunen, la flagkonflikto inter Indonezio kaj Monako povus esti solvita tre elegante per lasado de Monako cedi: ĝi povus revenigi sian malnovan diamant-ornamitan flagon. Tio estus vere originala kaj memorinda. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 00:03, 6 feb. 2026 (UTC) :::https://eo.wiktionary.org/wiki/Yrjö https://eo.wiktionary.org/wiki/yrjötä :En la finna Vikipedio mi demandis, cxu estas bone difini Sibelius kiel finn-svedo - li heredigxis el finnlingvanoj, kiuj sxangxigis la lingvon. Iu respondis, ke supozeble oni povas difini do - multaj svedlingvanoj en Finnlando heredigxas el finnlingvanoj, speciale en [[Uusimaa]] kaj cxar oni ne nuntempe oficiale difinas tiun pozicion aliel ol laux la lingvo, oni povus uzi la vorton finn-svedo pri Sibelius. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:13, 27 jan. 2026 (UTC) "Ĉu oni devus forigi la porfinnlingvanan devon lerni la svedan el lernejoj estis tra jardekoj unu el la plej malfacilaj demandoj en la politiko de Finnlando." Tio estas kerna mencio en la artikolo [[Sveda lingvo en Finnlando]] en la sekcio "Deviga instruo de la sveda". [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:32, 1 feb. 2026 (UTC) Eble estas pli bone por homoj kiel mi rezigni esperon. Forigi la devigan svedan lingvon estas kiel revenigi Karelion - ekzistis unu ŝanco por tio komence de la 1990-aj jaroj, sed tiu sola ŝanco estis malŝparita. Tamen, vidu ankaŭ [[sveda lingvo en Finnlando]] == MediaWiki:Linkshere == La paĝo [[MediaWiki:Linkshere]] bezonas redakton. Rompita ligilo al ekstera servo estas forigenda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:43, 1 feb. 2026 (UTC) {{re|Taylor 49|Tlustulimu|LiMr}} Ŝajnas ke tiu temo ankoraŭ ne traktiĝis. Mi vidis pri antaŭa adapto en decembro 2017, diskutita [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo/2017/12#Ripari_ligilon|ĉi tie]]. Kaj evidente, la ligilo al ekstera servo estas nun rompita. Sed simple forigi ĝin, ne anstataŭigi ĝin per pli bona ligilo, havas grandan riskon esti fuŝa ago. Ĉu iu havas bonan ideon, kion eblus rekomendi en la situacio? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:00, 7 feb. 2026 (UTC) : Risko de "fuŝa ago" forestas. Mi rekomendas simple formeti ĝin: <pre> La jenaj paĝoj ligas al '''[[:$1]]''': Eksteraj iloj: [https://linkcount.toolforge.org/?project=eo.wikipedia.org&page={{urlencode:{{{1|$1}}}}} kvanto da ligiloj], [https://templatecount.toolforge.org/index.php?lang=eo&namespace={{NAMESPACENUMBER:{{{1|$1}}}}}&name={{PAGENAMEE:{{{1|$1}}}}} kvanto da transkluzivigoj] </pre> : [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:32, 8 feb. 2026 (UTC) La paĝo/servo evidente misfunkcias. Mi devas simple viŝi la enhavon, ne konante la sekvojn, sed faras tion laŭ la rekomendo de Taylor, ĉar ne fari ion ankaŭ estus malbone. Raportu kiam vi rimarkos nedeziratajn flankefikojn. Eblas ĉiam ĉion malfari... --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:15, 8 feb. 2026 (UTC) Nenio fuŝiĝis ĝismorte, tamen la servo [[MediaWiki:Linkshere]] povus esti iomete pli utila kun la enhavo proponita supre. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:34, 10 feb. 2026 (UTC) Do tiel ĉi? Bv. rekontroli kaj konfirmeti. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:38, 10 feb. 2026 (UTC) : Estis ERARO, lingvokodo estu "eo", ne "en". [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:49, 10 feb. 2026 (UTC) Do nun, ĉu? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:55, 10 feb. 2026 (UTC) : {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:56, 10 feb. 2026 (UTC) == [[Rita Süssmuth]] == Hazarde mi vidis, mi eĉ ne scias ĉu vi jam rimarkis, ke hodiaŭ mortis la germana politikistino [[Rita Süssmuth]]. Mi nur volis enigi la mortoinformon en ŝian artikolon kaj rimarkis ke teksto pri ŝi ankoraŭ tute ne estis. Do, kvankam nur restis al mi malmultaj momentoj da Vikipedio umado, mi sekve komencis artikolan ĝermeton. Sed ĝi vere estas tro malplena. Ĉu mi povas peti vin almenaŭ duobligi la frazojn de 2 al 4 kaj ŝanĝi la ĝermeton al deca ĝermo?? Salutas [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 22:01, 1 feb. 2026 (UTC) :Mi nur nun venas al tiu temo, kaj konstatas ke intertempe jam vi sukcesis "ŝanĝi la ĝermeton al deca ĝermo". Do mi nur iomete aldonetas pri la infanaĝo, aldonas ligilon pri la ministerio 1985-1988, kaj krome lasas la biografion tiom nepreciza kiel vi faris, ĉar evidente aldoni detale, kiam ekzakte ŝi translokiĝis de kiu urbeto en Vestfalio al sekva, kaj kiam sekvis kiu docenta posteno al alia, ne aldonus signifan plusvaloron al ne-eŭropa aŭ ne-vestfalia esperantlingva leganto. Do mi pardonpetas mian malfruan aliĝon al tiu paĝo, kaj dankas pro la kreo de la teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:40, 8 feb. 2026 (UTC) == [[muzeo Henryk Jan Dominiak pri miniatura profesia arto en Tychy]] == Hallo Thomas, ich habe gesehen, dass Du den Schnelllöschantrag von Johannnes89 entfernt hast. Ist Dir bewusst, dass es sich dabei um ein LTA-Projekt handelt? [[:wikidata:Q48851673]] existierte bis mitte Dezember in 106 Sprachversionen + plwikivoyage. Die Konten, die den Artikel hier im wesentlichen erstellt und bearbeitet haben, sind global geschlossen. Der Artikel wird vermutlich den Benutzer wieder anlocken. Möchtest Du diesen Artikel wirklich im Projekt behalten? Viele Grüße [[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 00:25, 5 feb. 2026 (UTC) :Darüber hinaus möchte ich Dich auch informieren, dass in Kürze der Großteil der Fotos auf Commons gelöscht wird. Es beginnt mit Uploads der Sockenpuppen, die bereits gesperrt sind. Gemäß der policy zu WMF-Bans sollte dieser Artikel hier eigentlich auch verschwinden, die Konten [[User:Krzysiek2224]] und [[User:Kwarcoaa12311111]] sind als LTA-Socken bereits seit Dezember global geschlossen. [[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 14:25, 5 feb. 2026 (UTC) ::{{re|NDG}} Der Artikel ist auf Esperanto sauber geschrieben, enthält keine Sprachfehler oder Murks gemäß der Wikipedia-Syntax, und ist stilistisch insgesamt untadelig. Wenn er automatisch übersetzt wurde, war das eine außergewöhnlich gute Computer-Übersetzung, die meisten Artikel, die hier auf den Index der möglicherweise zu löschenden Artikel gelangen, haben ein unvergleichlich schlechteres Niveau. Es kann ja sein, dass die Menschen, die diese Ex-Konten benutzt haben, keine Computer-Übersetzung herangezogen haben, sondern z.B. einen Esperanto-Autor in Tychy um die qualifizierte manuelle Übersetzung gebeten haben. Es gibt relativ viele Esperanto-Sprecher in Polen, diejenigen davon die in Wikipedia mitarbeiten, haben in der Regel Spezialinteressen und haben keine Lust, die grundlegenden Artikel über Städte auf ein gutes Niveau zu heben oder zu halten, es ist etwas nervig, wenn dann nationalistische Polen feststellen dass deutsche, litauische oder ukrainische Wikipedianer die Arbeit über polnische Städte auf Esperanto übernehmen und in Diskussionen ein Tenor rüberkommt wie "diese Leute haben uns gerade eben 1939 genügend Leid angetan, da ist es ganz gut dass sie 2026 Wiedergutmachung leisten" (so etwas killt natürlich den letzten Funken Mitarbeitsbereitschaft). Aber es gibt keinen Anlass, einen sauber geschriebenen Artikel zu löschen, nur weil dieselben Konten noch 105 andere Sprachversionen geschrieben haben, die vielleicht sprachlich minderwertig waren oder zumindest allein die Zahl an Sprachversionen "hochverdächtig" ist. Ich habe keine Ahnung, wer hinter [[User:Krzysiek2224]] und [[User:Kwarcoaa12311111]] stecken könnte, und ich kann nicht genügend Walisisch, Kroatisch oder Polnisch, um die Qualität dieser Sprachversionen zu beurteilen (ich spreche fließend Litauisch und kann daher die lettische Version verstehen, aber ob dort Grammatikfehler versteckt sind oder wie der Sprachstil ist, kann ich ebenso nicht beurteilen). Aber in der Esperanto-Version gibt es höchstens kleinere Verbesserungsmöglichkeiten, einzelne lateinische Wörter durch normale Esperanto-Wörter zu ersetzen, und ich persönlich würde auf das Hugo Boss-Emblem als "Kunst" verzichten und auf den Luftwaffenoffiziersdolch unten. Aber das sind Kleinigkeiten. Es ist möglich, einen Antrag auf Löschung eines an sich guten Artikels allein aus Solidarität zu "WMF-Bans" zu stellen, aber ich habe den Grund für mich nicht als hinreichend schwerwiegend empfunden, das jetzt selbst anzuleiern. Ich weiß natürlich nicht, ob ein Verbleib des Themas auf Esperanto, Walisisch, Kroatisch, Lettisch und Polnisch "den Benutzer wieder anlocken" wird - aber ich denke, wenn der Artikel in den Sprachen sauber geschrieben ist (ich hätte den Verdacht, dass die Autoren muttersprachlich Polen sind, daher hätte ich Zweifel an der Qualität des walisischen Artikels, aber das müssen die Walisen entscheiden), stört er eigentlich keinen. Er preist wohl nichts großmäulig an, was gar nicht wirklich existiert, und ist für mich nicht als Fake-News zu erkennen... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:57, 6 feb. 2026 (UTC) :::Es gibt nicht "die Autoren", es gibt eine einzige [[:en:User:Wikinger|Person]], die das über Jahre hinweg gemacht hat. Magst Du aktuelle Beispiele des Wirkens? [https://sw.wikipedia.org/wiki/Maalum:Michango/Siegen_Heilen] [https://de.wikipedia.org/wiki/Benutzer:Knergy/Tansania-Troll] [https://muddyb255.wordpress.com/2025/06/22/a-cry-for-help-and-a-timely-rescue-on-swahili-wikipedia/] Diese Person lässt nichts übersetzen. [[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 17:08, 6 feb. 2026 (UTC) == Ceditaj areoj == Cxu vi taksas, ke neniom da sameco havis movigo de la germanoj kaj finnoj de ceditaj areoj? Mi legis en [[Otavan iso tietosanakirja]], ke en aro de la milionaj rifuĝintoj ktp. en la mondo la movopopolo de Finnlando (finne ''siirtoväki'') estas tiel en speciala pozicio, ke gxi ne perdis ecx parte siajn civitanajn rajtojn kaj por gxi oni faris aktiva pormovopopolan politikon. Mi skribis en tio en la artikolo [[fi:siirtoväki]] kaj demandis en la finnvikipedia babilejo, cxu la movigo de la germanoj el la ceditaj areoj de Germanio havis samajn trajtojn kiel la movigo de la germanoj el la orientaj areoj. Unu uzanto skribis, ke al lia menso ekstaris jxus tiu demando, kiam li legis mian redakton en la artikolo kaj la komparoj inter de tiuj aferoj oni ne multe faris sed radie iu, laux lia memoro ''Pirkko Sallinen-Gimpl'' komparis ilin kaj diris, ke la aferoj estis samtipaj kaj tiaj, ke la logxantaro de la ceditaj areoj konservis siajn tutajn civitanajn rajtojn. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 14:16, 6 feb. 2026 (UTC) Vidu [[Grandlago de interna Finnlando]]. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 13:18, 7 feb. 2026 (UTC) == Yrjö == Vidu denove [[Yrjö]] [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:45, 17 feb. 2026 (UTC) Finna spertulo pri la trans-homoj diris, ke tio estas vere, ke en Usono oni uzas la longecon de etendita peniso unu colo kiel kritero, cxu oni povas difini infanon kiel knabo. Kaj aliel kirurgo fortrancxas la penison, metas gxin al rubujo kaj igxas la infanon al knabino. Mi pensis: cxu tio estas vere se nur urbana legendo? Sed tiu spertulino diris, ke estas vere. https://eo.wiktionary.org/wiki/hihhuli Oni diras, ke Finnlando estas lando malriĉa je naturaj rimedoj. Ĉu tio estas vera? Akvo estas multe pli valora natura rimedo ol oro, arĝento kaj nafto == [[:Kategorio:Komunumoj de Provinco Mantova]] == Saluton. Mi vidis ke vi hieraŭ komencis adapti kaj ampleksigi la tiam grandparte senesperajn tekstojn en la kategorio "Komunumoj de Provinco Mantova" al espereble finaj kontentigaj artikolaj ĝermoj. La laboro ĝis nun nur trione aŭ kvarone estas farita. Mi enkroĉiĝis kaj ĉe iuj tekstoj, komencinte komence de la alfabeto, kompletigis la informkestojn, ĉar en tiuj paĝoj vikidatumaro estas manka. Tio konsiderindas subteno al via laboro: nur atentu ke vi ne akcidente viŝas iujn el miaj ĵusaj redaktoj, kiam vi plulaboros! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:03, 21 feb. 2026 (UTC) ==Uzado de artikolaj diskutpaĝoj pri ruĝaj ligiloj== Propono sur diskutpaĝo ĉiam estas demando al la komunumo, "Ĉu estas interkonsento pri ĉi tio?" Lastatempe vi faras multajn proponojn nigrigi unuopajn ruĝajn ligilojn laŭ argumento, ke dum x jaroj neniu volis fari artikolon, aŭ simile. Sed la demando, ĉu estas interkonsento ke la manko de intereso por fari artikolon estas kialo por nigrigi ligilon, jam estas respondita nee ĉe [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo#Ruĝaj kaj bluaj ligiloj]]. Mi taksas ke la ripeta farado de jam respondita demando estas malhelpa por la funkciado de la vikipedia komunumo kaj impresas, kvazaŭ vi volas trudi neinterkonsentitan regulon al Vikipedio. Mi esperas ke vi ĉesos ĝin. Eble konfuzis vin tio, ke estas interkonsento por nigrigi certajn ligilojn - precipe tiujn, pri kies temoj oni ne povus verki vikipedian artikolon eĉ se oni volus. Eble vi supozis ke tio pravigas amasan nigrigadon kian vi antaŭe faradis. Sed simple ne estas multaj ligiloj en Vikipedio, pri kiuj interesato ne povus verki artikolon. Kaj eble vi demandas, "Kion do mi estus devinta fari, laŭ vi?". Jen. Vi ĉiam estus povinta, kaj teorie ankoraŭ povas, bonorde proponi vian principon. Ion tian: :::::<small>"Mi komprenas ke aliaj vikipedioj kaj pluraj anoj de la Esperanta vikipedio uzas ruĝajn ligilojn por indiki temojn, pri kiuj oni povus verki artikolon. Mi ankaŭ komprenas ke iuj ruĝaj ligiloj aŭtomate fariĝas bluaj ligiloj kiam la koncerna artikolo kreiĝas. Tamen mi pensas ke estus pli bone uzi ruĝecon kiel kontrolilon, por scii ke oni mistajpis la celon de la ligilo. :::::Jen estas kialoj por pensi ke ne multe utilas indiki temojn, pri kiuj oni povus verki artikolojn: _______. Jen estas kialoj por pensi ke ne multe utilas havi aŭtomatajn ligilojn al novaj artikoloj: ______. Jen estas kialoj por pensi, ke mistajp-kontrolilo por ligiloj utilas pli: ______. Jen estas kialoj por pensi, ke la ekzisto de tro multaj ruĝaj ligiloj malpliigas ilian utilon kiel mistajp-kontrolilo: _______. Kaj jen estas kialoj por pensi, ke simila plibonigo de la kontrolado de mistajpoj ne eblas alimaniere: _______. Ĉu do estas interkonsento ne plu uzi ligilojn por aliaj temoj, ol tiuj kiuj jam havas artikolon aŭ antaŭvideble baldaŭ havos?"</small> Se vi estus farinta tian proponon en ĝenerala diskutejo, kaj multaj vikipediistoj estus respondintaj, kaj preskaŭ ĉiuj respondoj estus favoraj, esperinde ĉiuj respektus tion kiel interkonsenton de la Esperanta vikipedio. Vi povus fari la provon se vi volus. Aŭ vi povus ŝpari al vi ĝenon kaj akcepti ke ligiloj estas kontribuoj al Vikipedio, kiuj al vi persone ne utilas, sed kiujn vi ne tial rajtas detrui. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:19, 23 feb. 2026 (UTC) ::Por malhelpi la kontribuadon de enhavo al vikipedio, oni devas havi interkonsenton, ke la enhavo estas problema. Ĉu io en tiu principo estas malklara aŭ malprava laŭ vi? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:57, 6 mar. 2026 (UTC) == Lestadianismo / kontraukoncipo == Ĉu la artikolo pri lestadianismo kaj kontraukoncipo nun estas neuxtrala? -- [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 16:11, 23 feb. 2026 (UTC) En 2007, kuracisto prezentis deklaron pri mi al la oficejo de deviga militservo, kiu legis ion similan al: La persono havas severan epilepsion, pro kiu li estas traktata en la Centra Hospitalo de Centra Finnlando. Li ankaŭ ricevis diagnozon de la sindromo de Asperger. Do ne estas tute realisme, ke li povus plenumi militservon. Pro ĉi tiu kialo, mi kredas, ke li devus esti sendevigita de militservo. -- [[Uzanto:Urpola|Urpola]] == "Ŝablono:Tradukita" -> "Ŝablono:Trad" == Mi reaktivigis la diagnozajn katojn en [[Ŝablono:Tradukita]]. Tamen ĉi-foje eblas eviti ilin per transŝalto al la nova [[Ŝablono:Trad]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:09, 28 feb. 2026 (UTC) :La nova {{ŝ|trad}} je supraĵa rigardo aspektas bona. Mi nur ŝatus ĝenerale havi unu plian artikolon en la frazero «...teksto el la artikolo "ekzemplo" en '''la''' angla vikipedio», sed tio estas certe kosmetikaĵo. Mi vere esperas ke fine de la testado elvenos stabila solvo - dankon pro la penoj! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:36, 28 feb. 2026 (UTC) :: {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:43, 28 feb. 2026 (UTC) ::: Ĝuste tiel, dankon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 28 feb. 2026 (UTC) == Genetikaĵoj == Tion diris ankaux sveda historispertulo, ke estis en Finnlando kaj la svedparolanta normala popolo, kies plejo estis ankaux genetike sveda kaj la svedparolanta nobelaro, el kies plejo estis posteuloj de lingvosxangitaj finnoj. Sed alia klarigis, ke grandparte de la svedlingva normala popolo en [[Origina Finnlando]] kaj [[Uusimaa]] estas genetikeb finna.[[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 09:23, 1 mar. 2026 (UTC) == Forigendaĵo 2026-03 == Saluton ... akumuliĝis forigendaĵo: [[:Kategorio:Tujforigendaj_artikoloj]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:15, 4 mar. 2026 (UTC) == Uusimaa == Cxu estu ankaux en esperanto diversaj du artikoloj pri tiuj temoj: * https://en.wikipedia.org/wiki/Uusimaa_Province * https://en.wikipedia.org/wiki/Uusimaa Mi provas finigi la pensadon pri la deviga sveda. Mi faros tamen plu unu redakton en [[Sveda lingvo en Finnlando]] Klasike oni diras, ke la svedia sveda kaj la finnlanda sveda estas kiel la brita angla kaj la usona angla. Pri vere granda parto tio certe estas tute realisme dirita. La gramatiko estas preskaŭ sama, same kiel en la kazo de la brita kaj usona angla. En la vortaro estas inter la svedia kaj finnlanda sveda iomete pli diversecoj ol inter la brita kaj usona angla. En la prononco la diverseco estas klare pli granda ol en la skribaĵo, sed ĉar la diverseco estas precipe en la intonacio, ĝi ne multe malhelpas la komprenon inter la du lingvaj variantoj - same kiel en la kazo de la brita kaj usona angla. Tamen en la finnlanda sveda mankas aspiro de k, p kaj t. En vere multaj kazoj ekzistas anstataŭ tia longa k, p aux t, kiuj estas tipaj al la finna - tia eco estas fremda al la svedia sveda, sed normale ĝi ne malhelpas la komprenon. La diferencoj inter la finnlanda kaj svedia sveda peris kaj la influo de la finna kaj tio, ke ne aranĝis ĉiuj samaj ŝangxoj kiel en la svedia sveda. En la finnlanda sveda mankas tonaleco - normale en la sveda la vortoj axel (ŝultro) kaj aksel (akŝo) diferencas kun si aliaj laŭ la melodio, sed en la finnlanda sveda ne estas tiu diferenco. Esceptoj estas iuj vere arkaiaj finn-svedaj dialektoj en kamparo de la svedparolanta Ostrobotnio - ili povas esti malfacilaj kompreni por la svedoj kaj eĉ por la aliaj svedlingvaj finnlandanoj. Ekzemple en la dialekto de Närpes ekzistas tri gramatikaj kazoj kiel en la germana. Tian dialekton uzas ekzemple Ida Asplund en iuj el siaj kantoj. La alanda sveda estas kompromiso inter la finnlanda sveda kaj la svedia sveda. En Svedio oni iam humure uzas pri la finnlanda sveda la vorton muminspråk (muminlingvo). Tiu esprimo iĝis, kiam en Svedio televide aperis serio pri mumintroloj, kie la svedlingvaj voĉaktoroj estis finnlandanoj kaj tial parolis finnlandan svedan. La svedaj rigardantoj komprenis la grandan plejon el la parolado de Mumin-figuroj sed miris pri ilia stranga prononco. En norda Svedio la sveda en finnpleja areo kiel Haaparanta kaj Komunumo Övertorneå havas iom da samajn trajtojn kiel la finnlanda sveda. --urpola je 2026-03-08 == Elkorajn dankojn == Mi volas esprimi mian feliĉon scii ke ekzistas homoj kiuj vere kontribuas kun Esperanto kaj Esperanta Vikipedio. Mi verdire sentas mian koron eksplodi pro la amo kiun mi verkas artikolojn ĉi tie kaj pri la apogo de veraj sinceraj batalantoj tiel kiel vi. Ricevu fortan ĉirkaŭbrakon pro ĉiuj viaj klopodoj. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 23:27, 4 mar. 2026 (UTC) : {{s}}. Estas pena laboro detektive spuri bonan argumentadon por ĉiuj fotoj pri kiuj povas ekesti duboj, sed jes estas la ideo ne simple tujforĵeti ĉion se oni ne jam kontentas pri la kvanto kaj kvalito de la argumentado, sed sencas alvoki laŭeble en tiuj kazoj plibonigi la kvanton kaj kvaliton de la argumentado - se tio eblas, kompreneble, alikaze forigo ankaŭ estas akceptebla. Vi vidis, ke mi hodiaŭ traktis la dosierojn 1 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], 2 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], 3 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], 4 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] kaj 5 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] - pri tiuj la argumentado devus esti sufiĉa. Sed mi ne scias ĉu mi morgaŭ ankaŭ sukcesos pri savo de 2 aŭ 3 dosieroj, kaj ne scias ankaŭ kiom da tempo restas, ĝis iu alia administranto eble pli draste forigas ĉiujn ceterajn. Sed forigoj, aparte de dosieroj, ne apartenas al la ŝatataj administraj taskoj. Tial povas esti ke ankoraŭ estas bona ŝanco savi ĉiujn pri kiuj kunskrapeblas sekveblaj informoj pri eldono antaŭ 100 jaroj aŭ morto de konata kreinto plej bone antaŭ 100 jaroj, kaj en EU fakte sufiĉas 70 jaroj post morto... Se vi havas aŭ povas kunskrapi bonan argumentadon pri plia dosiero, nepre faru tion kaj indiku ĝin al mi, tiam mi povas rigardi vian argumentadon kaj povas pli facile forpreni la ŝablonon pri tujforigo ol kiam mi mem devas elfosi ĉiujn detektivajn detalojn... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:50, 4 mar. 2026 (UTC) ==Kontraŭrajtaj dosieroj== [[Dosiero-Diskuto:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Ĉi tie]] vi menciis, ke "malmultaj administrantoj trovas tempon por vere forigi ilin, aŭ pli bone por mem enketi ĉu la argumento pri neceso de forigo konvinkas lin aŭ ŝin, kaj nur forigi kiam li aŭ ŝi estas konvinkita pri la forigo". Pri kio, laŭ vi, vi devas konvinkiĝi? Ĉu manko de pruvo de laŭleĝeco ne estas memevidenta? Aŭ ĉu vi ne komprenas, ke pruvo de laŭleĝeco estas respondeco de la alŝutanto? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:06, 6 mar. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Vi pravas el formala vidpunkto, ke dosiero kun nesufiĉaj informoj povas tuj forpreniĝi. Sed ĉi tie temas parte pri dosieroj, kiuj estas tute utilaj kaj bonordaj en Vikipedio, ĉar signife pli aĝaj ol 100 jaroj, nur ke la alŝutinto ne sukcesis sufiĉe konvinke pruvi tion. Ekzemple la [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]], presita reproduktaĵo de [https://www.posterazzi.com/philip-ii-of-macedon-n-382-336-b-c-king-of-macedon-359-336-b-c-stipple-engraving-english-1807-poster-print-by-granger-collection-item-vargrc0007044/ de nekonata presisto publikigita en 1807] - pluraj kopioj cirkulas en la interreto, ĉiuj estas [[publika havaĵo]] pro la aĝo de la origina reproduktaĵo. Viaj protestoj aspektas kvazaŭ la tujforigo anstataŭ iom-post-ioma revizio kaj tiam forigo punus kaj dolorigus la alŝutinton, sed fakte ĝi domaĝas la projekton kaj ĝenas la forprenantan administranton, se tiu ne investas ĉiam ankoraŭ privatan tempon por serĉi laŭeble bonan anstataŭaĵon. Pri [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] tutsimila bildo ne ekzistus en la komunejo, oni povus anstataŭe meti iun tute alian bildon kiun la forprenanta administranto devas mem elserĉi, sed pri iuj sen bona argumentado forigendaj, sed kun dokumentita pruvo facile teneblaj bildoj ne estas bonaj anstataŭaĵoj, kaj vere la forpreno tute ne sencas SE iu pretas esplori la fonton kaj pretas pruvi ke bildo vere senkonteste estas pli ol 100-jara. Pri bildo de 1807 tio estas nekontestebla. ĈU iu iam havos la tempon fari tion estas la demando, mi nun povis sukcese esplori pri 5 bildoj, eble antaŭe jam pri 1-2, mi eĉ ne havas nottaglibron pri tiuj agoj, kaj ne garantias ĉu mi entute ankoraŭ povos savi 1, 5 aŭ 10 pliajn - tial mi urĝe alvokas al la alŝutinto laŭeble multajn kazojn de malnovaj bildoj mem trovi kaj dokumentigi, ĉar certe la forigo de la aliaj iam okazos. Nur mi konscias se mi nur sukcesas pri kvin sondadoj en unu tago, la alŝutinto eble povas sukcesi pri 10, ne pri ĉiuj en du horoj, tial mi pensas ke laŭvorte "tuj" forigi estus tro hektike. Nur pro tio mi nun ne hektikas. Sed mi tute konsentas kun vi, ke la aliaj dosieroj kiujn vi proponas por tujforigo, estas altgrade dubindaj, kaj garantiite ne ĉiuj estos pruveble pli ol 100-jaraĝaj. Tial mi lasis ilin en la ujo pri ebla "tujforigo", kaj fidas pri tio ke kvankam ĝi estas rubujo ni kutime nur malplenigas la rubujon ĉiun monaton aŭ ĉiujn du. Do vi pravas el formala vidpunkto, sed tiu vidpunkto estas pli detrua ol estas saĝe, kaj vi pravas ankaŭ en parto de la dosieroj tute konkrete - sed sencas tion detale esplori kaj revizii antaŭ forigo, ĉar kvankam oni ankaŭ povas fari tion post forigo, tiam estos multe pli malpraktike fari. Mi certas ke ne estas danĝero pri jura verdikto kontraŭ la esperanta vikipedio se tiuj bildoj ankoraŭ atendas celatan revizion tri aŭ ses tagojn, tri aŭ ses semajnojn - nur gravas ne entute forgesi ilin. Tial fakte vi pravas pri tio marki ilin kiel altgrade dubindaj, pro tio ke vere la dokumentado ĝis nun estas manka, kaj eble eĉ estas pli sobra via propono simple tuj forĵeti ilin kaj ne atenti pri vakuoj kiuj restos en tekstoj - tio kompreneble estas multe pli tempoŝpara ol longe esplori. Sed baze mi estas konvinkita ke nia tasko de vikipediistoj estas peni laŭeble ne tro facile forĵeti materialon de kontribuantoj, se klaras ke la materialo estis bonintence alŝutita/aldonita, kaj la kritiko nur celas formalaĵon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:18, 8 mar. 2026 (UTC) ::Via revizio estas tre bonvena, se vi faros ĝin. Ankaŭ eventuala revizio de la alŝutinto estas bonvena. Sed vi havas multajn eble pli valorajn aferojn por fari, kaj ĝis nun la alŝutinto montris nenian indikon de kunlaboremo, sed rekte mensogis al la vikipedia komunumo aldonante ŝablonojn, pri kies vereco li evidente faris nenian kontrolon. Prenu en konsideron, ke temas pri centoj da dosieroj, kaj eĉ marki ilin por tujforigo estas signifa tempinvesto. Prenu en konsideron ankaŭ, ke la plejparto de la bildoj, eĉ se ili montriĝos laŭleĝaj, ne estas tre utilaj. Ekzemple, ne havas multe da utilo pene savi tiun bildon de Filipo faritan en 1807, kiam oni povus uzi aŭtentike antikvan bildon kiel [[:commons:File:Philip II of Macedon CdM.jpg]]. ::Ĉu vi povas promesi, ke se post racie atendebla tempo (ni diru ekzemple ses semajnoj) se nek vi trovos tempon nek Claudio trovos intereson revizii la dosierojn, vi forigos ankaŭ la nereviziitajn? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:11, 8 mar. 2026 (UTC) :::Absolute jes. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:14, 8 mar. 2026 (UTC) ::::Mi hodiaŭ antaŭtagmeze metis 3 bildojn por forigo je la 10-a horo vespere je grenviĉa tempo, do dum la sekva horo ([[dosiero:Qizil.png|14ra]] [[:dosiero:Anastazio la 1-a (430-518) 1.png|1]], [[dosiero:Qizil.png|14ra]] [[:dosiero:Antikva Romio.png|2]] kaj [[dosiero:Qizil.png|14ra]] [[:dosiero:Batalo de Abrito (251).png|3]]), kaj samtempe dokumentigis [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Zenono kaj Bazilisko.png|unu]] ankoraŭ ne markitan, kiu do povos resti. Supozeble vi jam vidis tion. Se ne: La limhoro jam preskaŭ pasis, tute klaras ke ili estos for post 45 minutoj, se vi volas vi povas ankoraŭ rerigardeti ilin antaŭ ili estos for. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:17, 8 mar. 2026 (UTC) == Finnlanda kaj svedia sveda == [[Uzanto:Moldur]] pravis en tio, ke mi troigis la diferencon inter la finnlanda kaj svedia sveda. Plejparte ili estas preskaŭ kiel la britia kaj usona angla. Sed estas esceptoj en kamparo de svedparolanta Ostrobotnio. Tiun kanton mi ne povas kompreni kvankam mi lernis la devigan svedan: https://www.youtube.com/watch?v=uhNHQe1_r9g. Mia amikino, kies edzo, kiu estis el kamparo de svedparolanta Ostrobotnio, diris, ke en popollernejo (https://eo.wiktionary.org/wiki/folkskola / https://eo.wiktionary.org/wiki/kansakoulu) la unua malfacileco por li estis tio, ke estis malfacile kompreni la instruiston, kiu parolis kiel svedparolanta helsinkano aux turkuano. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-15115-85|&#126;2026-15115-85]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-15115-85|diskuto]]) 15:15, 9 mar. 2026 (UTC) :En hejmdialekto de edzo de mia amikino estas ekzemple tri gramatikaj kazoj. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-15115-85|&#126;2026-15115-85]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-15115-85|diskuto]]) 15:20, 9 mar. 2026 (UTC) La devon oni apogas kaj malapogas nuntempe precipe ideologie: iuj admiras pri gxi sed aliaj spertas mensan angoron kaj senton de nacia humiligo. Antaŭe la devon oni apogis kaj malapogis ankaŭ pedagogie. En la finnlanda publiko la devigeco de la lerneja sveda estas afero, pri kiu diskuto fortigas kaj poste plejparte silentas en cikloj proksimume 15 - 20 jaroj. Diskuto pri gxi estis forta en la unua duono de la 1970-aj jaroj, en la unua duono de la 1990-aj jaroj kaj en la dua duono de la 2000-aj jaroj kaj en la unua duono de la 2010-aj jaroj. En la lastaj jaroj, la tabuo ĉirkaŭ rezisto kontraŭ deviga sveda lingvo kreskis. Kvankam Kuusamo apartenas al la provinco Norda Ostrobotnio, ĝiaj pejzaĝoj kaj la naturo estas verege diversaj ol tipe en Ostrobotnio, kiu estas konata pri ebenaj kampaj pejzaĝoj, malgranda nombro de lagoj kaj en la finnlanda vidpunkto grandaj riveroj, kiu malrapide fluas al Botnia Golfo – tia pejzaĝoj estas en la nunaj oficialaj provincoj Ostrobotnio, Suda Ostrobotnio, Meza Ostrobotnio kaj plejparto el Norda Ostrobotnio. == Vidu == https://eo.wiktionary.org/wiki/saksalainen_y [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:11, 11 mar. 2026 (UTC) Mi diskutis kun finna spertulo pri la lingvoinstruo. Ri diris, ke mi apartenas al la lasta generacio, al kiu la svedan oni parte instruis la svedan pedagogike - la instruado estas nun ecx pli malforta ol en miaj lernejaj tagoj. Krome ri klarigis, ke kvankam la svedinstruo ne ankaux en Jyväskylä ne estas kiel en Vaasa, ne en Jyväskylä la instruo ecx nun estas la malpli bona - en multaj maricxaj komunumoj oriente la sveda estas tute simbola lernfako speciale nun, kiam ne ecx la cxiuj instruistoj de la sveda ne multe konas la svedan kaj ili komprenas la realon kaj la testoj estas facilaj == Yrjö Karilas == Yrjö Karilas/Karlsberg estis ekstreme talenta, multe pli talenta ol liaj pli maljunaj samlernejanoj kaj tiel soifa je scio, ke la scioj instruitaj en la lernejo, kiel ekzemple la finna, la sveda kaj la germana, matematiko, historio, geografio, ktp., ne sufiĉis por li, sed li devis akiri pliajn informojn pri lernejaj fakoj ekster la lernejo. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 12:20, 15 mar. 2026 (UTC) Saluton. Mi parolis kun Jorma Nieminen. Li diris, ke estas vere stranga signifo, ke Jorma estas peniso. Fakte, Jorma estas Jeremia, eminenta israela profeto. En [[Itse valtiaat]] en 2002, kiam Sauli Niinistö anoncis, ke li forigxos el la pozicio de la ministro pri eksteraj aferoj, Lipponen ploris. Erkki Tuomioja ridis. Ben Zyskowicz demandis: "Cxu vin amuzas la doloro de Lipponen?" Tuomioja respondis: "Ho, jes. Doloro de Lipponen produktas por mi multe pli sadisma gxuo." Zyskowicz diris: "Ho Erkki. Vi estas tute malsana." Tuomioja diris: "Eble. Sed do nirvane malsana." --aldonis, sen subskribo, IP-adreso ~2026-16720-35 je 10:48, 17 mar. 2026 <small>- la konto {{uzanto2|Urpola}}, ankoraŭ uzita ĉi-matene en vikivortaro jam estas ŝlosita ĝenerale: 08:19, 17 mar. 2026 uzanto ''Count Count'' ŝanĝis la staton por tutprojekta konto "Uzanto:Urpola@global": ŝlosita kaj malaktivigita (kun noto: Transvikia misuzo - sekve de la plej nova raporto ĉe [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_sysops%2FRequests&diff=30269368&oldid=30268941])</small> == Suĝoŭo (Anhujo) == Estas pluraj veroj, ja via skribo veras, samtempe mia kontraŭa vero jen estas: * Suĝoŭo ne meritas la o-finaĵon, ĉar nek estas provinca sidejo, nek kongresejo de Esperanto, ktp. Nuntempe Ĉinio havas ĉirkaŭ 20 provincajn ĉefurbojn, tiom da estas normala nombro, ili meritas o-finaĵon. Suĝoŭo apartenas al la tria urboklaso kun 300 similaj urboj. Ili ne ricevu o-, ĉar tio estus absurda. --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 14:28, 17 mar. 2026 (UTC) :Vi pravas: Ili '''ne ricevas novajn esperantigojn''' kun o-finaĵoj. Sed se ili jam havas tiun nomon en PIV, Reta Vortaro, la poŝatlaso de 1971, en la verkaro de Ludoviko Zamenhof aŭ de Esperanto-literatura verko milope disvendita el Pekino, tiam jam estas, kaj tiam ne necesas "el vikipedio" korekti vortarojn, atlason kaj nian literaturon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:52, 17 mar. 2026 (UTC) Kial mia uzantonomo Urpola estas blokita? Mi june diris al [[Aarni Virtanen]], kiulogxis en sama [[Kypärämäki|loĝareo]] kaj estis en sama lernejo, ke mi volus esti ''uomo universale''. Li diris, ke interese sed ke tio ne eble plu estas realisme. Ekzistas do multe da scio kaj sciencaj kampoj ktp.. Mi versxajne troigis en la artikolo [[Yrjö Karilas]]. Mia patro diris, ke Aarni supozeble pravas, sed estas ankoraux eble estas mulflanke scianta homo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-17456-00|&#126;2026-17456-00]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-17456-00|diskuto]]) 21:10, 20 mar. 2026 (UTC) :Nun la artikolo [[Sveda lingvo en Finnlando]] inkludas proksimume bonajn sciojn pri la afero. Cxu lau vi gxi estas bona? [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-17456-00|&#126;2026-17456-00]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-17456-00|diskuto]]) 23:08, 20 mar. 2026 (UTC) == Lestadianismo en Finnlando == En la najbareco de mia infana hejmo [[Kypärämäki|ĉi tie]] antaŭe loĝis lestadiisma familio kun 16 infanoj. Mi ne scias, kiun branĉon de la lestadiismo ili apartenis, sed verŝajne konservativajn lestadiistojn, ĉar en Ĵyväskylä estas tiel malmulte da aliaj lestadiistoj. Iu en tiu domo dormis en vestkonservocxambro. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-18014-78|&#126;2026-18014-78]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-18014-78|diskuto]]) 16:06, 22 mar. 2026 (UTC) ==Artikolo de la monato== Saluton. Mi reagis en [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026]], sed la debato tie ĉesis sen rezulto. Mi ne favoras la ripeton per Aŭstrio (kio ĉiuokaze povus reveni junie), kaj proponas anstataŭe [[Graz]], sed ankaŭ estas la aliaj kandidatoj [[Futbalo]], [[Lajsana albatroso]] ktp. en la koncerna paĝo de propono ja aperas Aŭstrio por du monatoj, ĉu tiu estis la fina decido?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:00, 22 mar. 2026 (UTC) :Saluton. En [[Vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj]] estas, inter aliaj, propono por legindigi [[Vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj#Graz|Graz]], kio estas nepra kondiĉo por elekti ĝin kiel sekva Artikolo de la monato post [[Aŭstrio]], ĉio rilate al venonta UK. Ĉar tion oni planis tro urĝe oni ne povos atendi sufiĉan tempon kaj ĉion oni devos fari antaŭ la monatfino. Se vi bonvolas voĉdoni, tio ege helpos. Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:43, 26 mar. 2026 (UTC) ::Mi ĵus konstatis, ke en [[Graz]] oni diris nenion pri la UKo. Do, mi aldonis "En Graz okazos la [[UK 2026|111-a]] [[Universala Kongreso de Esperanto]] (UK) ekde la 1-a ĝis la 8-a de aŭgusto 2026." Ĉu ne indus aldoni tion ankaŭ al la resumo en Artikolo de la Monato? Mi ne scias fari tion. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:29, 1 apr. 2026 (UTC) :::{{re|Kani}} La resumo de la ADLM jam ekde frumatene la 1-an de aprilo tekstas "Graz [grac], gastiganta urbo de la ĉi-jara UK 2026, estas la ĉefurbo de ...". Pri tio pensis Sj1mor. Do la UK estas en plej elstara loko de la resumo, tuj en la unua frazo. Tio elstareco estas bona. La resumon redakti ne estas miraklo: Eblas iri al [[Vikipedio:Artikolo de la monato]], tiam premi la ligilon "04. Aprilo" tie kaj redakti. Sed vi pravas: Sj1mor ne pensis pri tio ankaŭ enplekti la informon en la artikolo "Graz" mem kaj ankaŭ mi kaj ĉiuj aliaj ne jam pensis pri tio. Nun jam ĉio laŭ mi bonas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:10, 2 apr. 2026 (UTC) ::::Stulte mi ne rigardis la komencon. Nu, ĉio en ordo. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:46, 2 apr. 2026 (UTC) == Help == Hello, I need help to improving [[Gazaa genocido|this]] article I recently created. [[Uzanto:جودت|جودت]] ([[Uzanto-Diskuto:جودت|diskuto]]) 18:54, 26 mar. 2026 (UTC) Maljunulo el [[Muurame]] skribis, ke li sugestis, ke bibliotekoj marku, kiuj DVD-oj havas finnajn subtekstojn - li klarigis, ke li pruntis DVD-ojn de la biblioteko kaj havis problemon: "Mi ne komprenas la lingvon de Berlino, Londono kaj Parizo. Mi komprenas nur la finnan kaj iom da sveda. Mi nur iris al bazlernejo kaj faklernejo, ĉi-lasta instruis iom da sveda sed nenian anglan, germanan aŭ francan. Mi pensis, ke la DVD-oj havas finnajn subtekstojn, sed ili ne havis." Iu tiam diris, ke tiuj DVD-oj havas subtekstojn, kiujn oni povus elekti, kaj mi scivolas, ĉu ĉiuj DVD-oj en la biblioteko de Muurame havas finnajn subtekstojn. ==Du notetoj pri stilo== Du atentigetoj, sen rilato unu al la alia: - La unua litero de scienca nomo ĉiam estas majuskla. - Laŭ la nuna stato de [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]], "Esperantigoj de nomoj el kategorioj, ĉe kiuj oni kutime uzas Esperantigojn ankaŭ estas permesataj (eĉ se temas pri nova Esperantigo). Tiaj kategorioj estas ekzemple nomoj de . . . renesancaj humanistoj, kiuj latinigis siajn nomojn" kaj supozeble ankaŭ mezepokaj eŭropaj intelektuloj, kiuj latinigis siajn nomojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:42, 27 mar. 2026 (UTC) ===Kaj tria=== - Denove laŭ [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]], "Majusklaj estu ĉiuj unuaj literoj de propra nomo, escepte de enaj konjunkcioj, prepozicioj kaj artikoloj". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:42, 29 mar. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Pri kio vi ekzakte aludas? En la interna ligilo mi legas multon pri [[personaj nomoj]], de realaj kaj ankaŭ fikciaj personoj. Ke "''Hary poter"'' aŭ ''"Pipi ŝtrumpolonga"'' estus stranga minuskligo de dua vorto de "persona nomo", ne grave ke inventita nomo de fikcia persono, estas ekster diskuto. Krome mi en la ligita paĝo precipe vidas la jenan rekomendon pri plurvortaj verko-titoloj: {{citaĵo|Ĉe plurvortaj verko-titoloj kelkaj kulturoj kutime majuskligas la komencajn literojn de ĉiuj vortoj krom la plej malgrandaj (artikoloj, konjunkcioj ktp.) En Esperanto pli konvenas majuskligi nur la unuan komencliteron: ::'''[[Kredu min, sinjorino!]]''' (kaj ne ''Kredu Min, Sinjorino!'') * Esceptas se la verkotitolo estas fremdlingva, aŭ se esperantlingva verko jam havas plurmajusklan nomon: [...], '''[[Plena Vortaro]]'''}} -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:55, 29 mar. 2026 (UTC) :Mi aludas al [[Diskuto:Universitata Malsanulejo de Gento]], kie vi "toleris" la majusklan titolon nur pro specialaj kialoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:13, 29 mar. 2026 (UTC) Hm, vi scias ke mi lernis Esperanton 13- kaj 14-jara, kaj mi denaske devenas el kulturo germanlingva, kie oni amase majuskligas ĉiun subjekton, simple ĉar en la germana la komenca majusklo estas tio kio en Esperanto estas la o-finaĵo. Mi samtempe lernis Esperanto, la anglan kaj francan, iom pli poste ankaŭ la hispanan kaj italan, kaj komprenis ke ne ĉiuj lingvoj majuskligas ĉiujn subjekton, kaj ankaŭ ne majuskligas ĉiun vorton en titolo. Ankaŭ 13-jarulo tuj komprenas ke estas diferencoj inter la lingvoj: ke anglalingvanoj majuskligas multe pli da vortoj en titoloj ol franc- kaj itallingvanoj, kaj oni konsilis al mi en Esperanto pli kopii la franc- aŭ itallingvan modon ol la angla- aŭ germanlingvan, do aŭtomate majuskligi nur tiujn vortojn kiuj estas komence de frazo aŭ estas personaj nomoj, kaj krome pripensi ĉu estas aparta kialo majuskligi titolon aŭ vorton. Aparta kialo povas esti ke utilas majuskligi unuan vorton de titolo entute, kiel en ''Kredu min, sinjorino!'', aŭ ke oni videble vidas presitan titolon, kie klare estas majusklaj vortoj, kaj ĉiuj konas tiun titolon, kiel ''Plena Ilustrita Vortaro'' aŭ ''Akademio de Esperanto''. Ĉe simplaj vortoj same kiel en titoloj. Do la lingvosento, kiun mi internigis kiel 13-jarulo, diras ke la vorto [[Insula hospitalo]] ĝustas en tiu formo, kaj ke la universitata hospitalo en la flandra urbo Gent fakte havus titolon [[Universitata hospitalo de Gento]] esperante, hôpital universitaire de Gand france kaj Ospedale universitario di Gand itale ... ĝi estus nur unu specifa hospitalo de Gento, kiel la urbocentra hospitalo, la havenokvartala aŭ la pediatria. Mi scias ke angloj, germanoj, kaj influite de ili ankaŭ iuj aliaj ĝermanlingvanoj kiel svedoj kaj nederlandanoj foje iom pli da vortoj majuskligas. Mi scias ke la Balta Maro, Nigra Maro kaj Azova Maro aperas en PIV en tiu formo kaj tial rajtas konsideriĝi "kvazaŭ propra nomo", sed same certas ke mia blanka aŭto aŭ mia nigra pantalono ne aperas en PIV kaj garantiite ne estas personaj nomoj Blanka Aŭto de Thomas kaj Nigra Pantalono de Thomas, sed simple estas iuj objektoj, kaj la diversaj hospitaloj de Gento ankaŭ estus baze nur objektoj (kaj ankaŭ klare ne estas en PIV, aŭ havus longan artikolon en Monato, aŭ estus tutmajuskla libro Universitata Hospitalo de Gento en la UEA-libroservo), ankaŭ se pliaj el ili ricevas esperantan vikipedian titolon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:01, 29 mar. 2026 (UTC) :Laŭ mia kompreno de "propra nomo", kaj ankaŭ mia kompreno de [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]], "Balta Maro", "Universitata Hospitalo de Gento" ktp. estas propraj nomoj ne "kvazaŭ propraj nomoj". Ĉu vi volas diri, ke vi pensas, ke "propra nomo" estas io alia? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:13, 29 mar. 2026 (UTC) :Se laŭ vi ili ne estas propraj nomoj, kial vi majuskligas la unuan vorton? Kaj mi petas vin kontroli skribajn esperantajn fontojn. Laŭ mia memoro mi neniam vidis tian majuskligon (unua vorto jes, sekvaj ne) krom en verktitoloj, nek trovis ĝin en kelkaj fontoj kiujn mi ĵus kontrolis. Mi suspektas ke ĉe via lingvosento aŭ tiu de viaj instruintoj efikis [[:de:Hyperkorrektur|trokorekto]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 00:25, 30 mar. 2026 (UTC) == Forigpeto 3 paĝoj == * [[MediaWiki:Watchdetails]] * [[MediaWiki:Wlhideshowbots]] * [[MediaWiki:Wlhideshowown]] Centra peto forigi ne-plu-aktualan-aĵon: [[phab:T234776]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:02, 30 mar. 2026 (UTC) {{re|Taylor 49}} {{farite}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:55, 30 mar. 2026 (UTC) == Pliaj finnaj temoj == Ĉar vi estas kuracisto, mi petas, ke vi legu: https://eo.wiktionary.org/wiki/valel%C3%A4%C3%A4k%C3%A4ri [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 15:42, 1 apr. 2026 (UTC) : Mi ne vidas problemon en tio, nur ĝustigis unu gx al ĝ. TP ''' Pikku Kakkonen/ Buu klubben ''' Ĉu en la artikolo [[Pikku Kakkonen]] povu esti rubriko "vidu ankaŭ" kaj sub ĝi "[[BUU-klubben]], samtipa svedlingva finnlanda programo?" Ĉu en la artikolo [[BUU-klubben]] povu esti rubriko "vidu ankaŭ" kaj sub ĝi "[[Pikku Kakkonen]], samtipa finnlingva finnlanda programo"? [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 16:08, 1 apr. 2026 (UTC) :Jes, farite. TP (17:29, 1 apr. 2026) [[tago de svedeco (Finnlando)]] [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 16:15, 1 apr. 2026 (UTC) : La teksto estis artikola "orfo", ĉar malpli ol 4 paĝoj montris tien. Nun estas en ordo. Mi kreis novan mikro-ĝermon [[Peter Nyman]], kiu tamen ankoraŭ estas artikola "orfo". Eble vi havas ideon kiel eblus ankoraŭ 3 paĝojn ligi teien (diskutpaĝoj kiel tiu ĉi ne kalkuliĝas). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:29, 1 apr. 2026 (UTC) [[Kyösti Karjula]] mencias kiel religio evangeli-luteranismon. Pli realisme: konservativa lestadianismo (gxi apartenas oficiale al [[Evangeli-luterana Eklezio de Finnlando]], sed gxiaj konditoj pri ekzemple [[bapto]], [[eŭkaristio]] kaj [[absolvo]] ne estas praktike luteranaj. Krome ili havas proprajn diservojn, praktike propran eklezion kaj proprajn ekleziojn. La rilato de la movado kun la Evangelia Lutera Eklezio estas nuntempe pure formala. Tial, estus pli logike listigi la konservativan Laestadianismon kiel la religion de Karjula. Speciale en la 1960–1980-aj jaroj, kiam la instuo kontraŭ la kontraŭkoncipo estis pli forta ol antaŭe kaj poste, multaj konservativaj lestadianoj kredis, ke virino, kiu uzis kontraŭkoncipon kaj tial ricevis pli malmulte da infanojn, aŭtomate iras al infero kaj tie unue aŭdas koleregan krion de Dio "kie estas tiuj infanoj, kiujn mi donis al vi?" kaj ploron de tiuj infanoj, kiuj ne naskiĝis kaj poste ŝi devas naski tiujn infanojn infere. Ekzemple la konservativa lestadiana predikanto Pauli Korteniemi en sia prediko en suviseurat en 1982 diris[[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 19:53, 1 apr. 2026 (UTC) :Multaj luteranaj teologoj taksas kiel tute for-fermita la penson, laŭ kiu en infere naskiĝus infanoj. [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 19:58, 1 apr. 2026 (UTC) Mi petas, ke vi plu unufoje legu [[sveda lingvo en Finnlando]]. Laux pri tio konanta mi pravas en tio, ke la deviga sveda ekzemple en [[Vaasa]], [[Raseborg]] kaj [[Loviisa]] estas praktike tute alia lernfako ol ekzemple en [[Taivalkoski]], [[Suomussalmi]] ktp. kaj cxar la deviga sveda ekzemple en la kamparo de [[Kainuu]] kaj [[Koillismaa]] estas tute simbola, formala fako (en tiulokaj vilagxaj bazlernejoj ecx la instruistoj ne praktike povas diskuti svede), el tiuj lokoj tiuj junuloj, kiuj iras universitaten, devas komenci la lernadon de la sveda praktike tute komencante. https://eo.wiktionary.org/wiki/Ura#finne Mi petas, ke vi vidu: https://eo.wiktionary.org/wiki/Atlantti :Tiuj notoj alvenis, kiam mi estis for en vojaĝo, kaj nun ili jam ne plu ŝajnas al mi esti traktendaj. Kaj ne, kiam mi havas malmultan tempon, mi koncentriĝas pri vikipedio kaj ne ankoraŭ dividas mian tempon por rigardi paĝojn en vikivortaro aŭ en aliaj projektoj de la vikia projektofamilio. Se iu havas la impreson, ke iu projekto de la vikia projektofamilio havas draste tro malmultajn laborantojn, tiam oni povas diskutigi tion en la ĝenerala diskutejo de vikipedio kaj provi varbi pliajn agantojn por tiu projekto, sed ĝis tiam mi nur rigardos aliajn branĉojn se foje mi vere havas tro da tempo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:59, 26 apr. 2026 (UTC) ==Universala Kodo de Konduto== Nu, finfine mi faris peton al la komitato pri la Universala Kodo de Konduto pri la aferoj de la ruĝaj ligiloj. Mi ne volus, sed mi sentas min devigita al tio pro daŭraj forigoj de ligiloj kaj prezentoj de via interpreto de ruĝaj ligiloj kvazaŭ ĝi estus intencata de la personoj, kiuj kreis ilin. Sube estas la oficiala anglalingva sciigo por plenumi la postulojn de la komitato. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:46, 6 apr. 2026 (UTC) Hello {{<includeonly>safesubst:</includeonly>PAGENAME}},<br> You are named in a recently filed request to the [[:m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]]. Please review the request at [[:m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Cases/2026/Redlinkphobia imposed without consensus on Esperanto Wikipedia]]. You are requested to enter your statement and any other material you wish to submit, so that the U4C can get a better overview of the situation. All writing should be complete, but also as concise as possible. Please ensure that you make all comments in your own section and in the discussion section only. If the U4C makes a decision, this will be binding for you and so your participation is recommended. Please do not reply here, but on the linked case page, or on the associated talk page. If you would like to contact the U4C directly, you will find an e-mail address [[:m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee#How to contact U4C|here]]. Please use the email only if privacy is necessary (e.g. personal information). :Mi vidas ke vi ankoraŭ intencas insisti pri la afero. Tamen via argumento ŝajnas ankoraŭ esti, ke tolero de longdaŭraj ruĝaj ligiloj estas logike malebla. Tio estas malpruvebla, mi dirus eĉ jam malpruvita, kaj solvos nenion. :Via konkluda aserto "«Red links» are linked to «the desire to turn them blue», they are not meant to be collected as such, the more the better" ne estas tute eksplica, sed mi komprenas la rezonadon jene: (unu) funkcio de ruĝa ligilo estas bluiĝi, sekve ruĝa ligilo, kiu ne bluiĝas, faras damaĝon. Tio estas mallogika. Estas kvazaŭ iu dirus, "funkcio de monumentoj estas memorigi la publikon pri famaj homoj; sekve, se la publiko forgesas pri iu homo, ĉiuj monumentoj de tiu homo estas damaĝaj kaj detruendaj". :Mi plurfoje atentigis ke aliaj vikipedioj fakte toleras longdaŭrajn ruĝajn ligilojn. Tio pruvas ke tolero estas ebla. Laŭ mia kompreno vi malakceptas tion pro du kredoj - vi pensas ke tolero nur okazas ĉe grandaj vikipedioj kaj vi pensas ke ĝi ne daŭras longe ĉar la ligiloj ĉiam bluiĝas ene de malmultaj semajnoj. Sed tion eblas empirie kontroli. Memoru nian "eksperimenton" pri metado de ligiloj al aliaj vikipedioj. Tio okazis antaŭ monatoj, kaj la ligiloj nek bluiĝis nek nigriĝis nek akuziĝis pri vandalismo. Vi povas kontroli ankaŭ mian normalan verkadon ĉe aliaj vikipedioj, kiu estas plena de ligiloj, kiuj nek bluiĝis nek nigriĝis nek akuziĝis pri vandalismo. Tio inkludas la latinan vikipedion, kiu estas signife malpli granda ol nia. Kaj vi povas kontroli mian specimenaron de ligiloj en kelkaj grandaj vikipedioj ĉe [[Uzanto:Arbarulo/Ruĝaj ligiloj]], kie ligiloj bluigitaj ene de kelkaj semajnoj estas malmultaj en la angla vikipedio, praktike neekzistaj ĉe aliaj grandaj vikipedioj. Vi povas kontroli en la sama specimenaro ke la absoluta nombro da ruĝaj ligiloj estas multe pli granda ol nia en ĉiuj vikipedioj, kaj ke la proporcio de ruĝaj ligiloj al totala teksto estas simila al nia en la hispana, franca kaj germana. Ŝajne vi jam akceptis surbaze de la empiriaj pruvoj ke aliaj vikipedioj ne nigrigas siajn ligilojn; bonvolu kontroli pli, kaj vi konstatos ke ili toleras ilin. :Se vi fakte volas ke ligiloj en nia vikipedio havu ian funkcion kiun ili ne havas en aliaj (ekzemple kiel lingvokorektilon), kaj volas meti limojn al ilia kvanto por optimumigi tiun funkcion, mi ja argumentos kontraŭe, sed ni povos diskuti tion. Aŭ se vi konstatis ke la tolero de ruĝaj ligiloj iel malutilas al la vikipedioj, kiuj praktikas ĝin, ankaŭ tio estas legitima argumento. Sed se vi nur volas insisti, ke ne eblas trakti ilin kiel aliaj vikipedioj konstateble jes traktas, tio povas nur krei pli da malpaco. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:48, 9 apr. 2026 (UTC) :Al la konkreta plendo - ke vi premadas forigi enhavon sen interkonsento - vi respondis ke vi ne "premadas forigi" la ligilojn, sed "substrekas dubon" pri ili. Mi ne komprenas la celatan distingon. Laŭ mia kompreno de la vorto "dubo", esprimi dubon pri ligilo estas diri, ke ĝi eble estas forigenda. Kaj ne estas interkonsento, ke iu ajn menciinda ligilo povas esti forigenda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:59, 9 apr. 2026 (UTC) ==(sen titolo)== Nomi vomajxon kiel "yrjö" supozeble perigxas el la malafabla, deskriptiva fonetika prononco de la vorto. Cxu pri li oni povus fari esperantan vikipedian artikolon: https://fi.wikipedia.org/wiki/Sakari_Kiuru_(valokuvaaja) Li prezentis ankaux en dokumenta filmo pri konservativa lestadianismo. Li kreskis en konservativa lestadiana familio. Li rakontis pri sia familia fono: Ni estas 16. Mi estas la dua plej aĝa. Kelkaj naskiĝis post kiam mi forlasis la hejmon. Mi memoras, ke mia patrino estis terure laca dum tiaj oftaj gravedecoj. Iam oni uzas la vortojn pakkosuomi kaj tvångsfinska pri la deviga instruo de la finna por la finnlandaj svedaj denaskaj parolantoj. Tamen, ĝi ne estas tute simila fenomeno en ĉiuj aspektoj. Tio ŝuldiĝas al la diferenco en grandeco de la du lingvogrupoj. Pro tio multaj kredas, ke estas malkonvene rekomendi devigan svedan lingvon tiel, ke svedlingvanoj en Finnlando estas devigitaj lerni la finnan. Klare pli ol duono, en Uusimaa, ekzemple Helsinko kaj kontinenta parto de Origina Finnlando, ekzemple Turku, eĉ pli ol 80 % el la finnlandaj svedlingvanoj uzas ĉiutage ankaŭ la finnan lingvon. Deviga bazlerneja instruo de la finna por la finnlandaj svedlingvanoj, aliel ol deviga bazlerneja instruo de la sveda por la finnlandaj finnlingvanoj, apartenas al komunaj opinioj de la planantoj de la finnlanda bazlerneja sistemo jam ekde la 1960-aj jaroj. Ankaŭ la finnlanda svedlingvanoj mem ne disputas pri la deviga finna samece kiel la finnlandaj finnlingvanoj pri la deviga sveda. Praktike la instruo de la "alia enlanda lingvo" en la svedlingvaj lernejoj en la Finnlando estas klare pli amplekse ol en la finnlandaj finnlingvaj lernejoj. La svedlingvaj finnlandaj bazlernejanoj komencas la lernon de la finna normale jam en la dua lerneja jaro. Parto el la denaskaj parolantoj de la sveda en Finnlando, speciale en Uusimaa, estas praktike dulingvaj. Por tiuj lernantoj en iuj finnlandaj svedlingvaj lernantoj estas kiel alternativo de la normala porsvedlingvana instruo de la finna modersmålsinriktad finska (hejmlingvsimila finna), pri mallongigo sia nomo mofi, kiu estas instruo de la finna kiel alia gepatra lingvo. --forgesis subskribi la posedinto de tiutempa uzantokonto Penttihirv je 4 redaktoj de frumatene ĝis 17:45 horo je 8 apr. 2026 == Saltvik == Mi provis aldoni al la artikolo [[Saltvik]] mencion pri [[Orrdalsklint]]. Kial mi ne sukcesis? [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-22334-13|&#126;2026-22334-13]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-22334-13|diskuto]]) 10:43, 11 apr. 2026 (UTC) :Ah: estas tre simple: Vi aldonis <pre><!-- En Saltvik situas ankaux la plej alta loko de Alando, [[Orrdalsklint]]. == Referencoj == .. --></pre> :Kion vi aldonas inter la signoj "<code><nowiki><!--</nowiki></code>" kaj "<code>--></code>", ne estos videbla en la fina paĝa aspekto. Estas bone ke la ĉapitrotitolo "Referencoj" estas inter tiuj signoj, ĉar momente ne estas referencoj, sed estas bone ke jam estas la ĉapitrotitolo por la kazo ke iam ekestos referenco, sed por via roko estas grave ke oni jam nun povas vidi la frazon, do metu ĝin ANTAŬ la signoj "<code><nowiki><!--</nowiki></code>". Kompreneble, krome estas bone meti al la paĝofino la ŝablonon {{ŝ|ĝermo|Finnlando}} aŭ {{ŝ|ĝermo|geografio}}, SE temas nur pri 3-5 frazoj. Kaj krome mi nur nun vidis ke vere se oni redaktas anonime estas pli malfacile tajpi esperantajn literojn, sed por aliaj uzantoj estas tre tede ripari viajn x-kodajn straangajn esperanto-vortojn: tial konsideru ĉu vi povas supre en la redaktofenestro uzi la elekton "> Specialaj signoj". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:42, 12 apr. 2026 (UTC) :Cetere: Ankoraŭ unu konsilon pri la ŝablono {{ŝ|Informkesto monto}} en paĝo [[Orrdalsklint]]: Pri tiu ŝablono oni nur bezonas unu solan parametron "|regiono-ISO = FI" - estas bone kaj bele uzi almenaŭ tri indikojn "|regiono-ISO = FI" "|tipo1 = reliefo" "|zomo = 9", sed vi vidos, se vi ne metas la duan indikon nur la supra mapo aspektos iom malpli bela kaj sen la tria indiko la suba mapo ne estas ideale fokusita, ambaŭ statoj ne estas katastrofaj, sed se mankas la unua indiko "|regiono-ISO = FI" estas nur iu tre malhela mondmapo en kiu tute nenion eblas vidi. Do la unuan indikon necesas nepre ne forgesi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 12 apr. 2026 (UTC) == Enhavo == Eble mi faris ion malbone, sed en artikolo [[Miskolc]] ne aperas nun la Enhavo, ĉu vi povas helpi?--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 08:51, 12 apr. 2026 (UTC) :{{re|Crosstor}} Bonvolu rekontroli ĉe vi: ĉe mi en artikolo [[Miskolc]] ĉio aspektas normale. Estus tre strange se vi vidus ion alian en sama horo ol mi... Alikaze bonvolu precizigi kion ekzakte vi vidas... sed mi supozas ke estis iu nur momenta misfunkcio, kiu iritis vin... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:36, 12 apr. 2026 (UTC) ::Supozeble mi vidas miraklon. En iu ajn artikolo (iom longa) mi vidas la Enhavon, tamen en Miskolc mi ne vidas. Ĝuste nun mi kontrolis. En [[Eger]] mi vidas Enhavon el 12 punktoj. Se vi ne scias la solvon, lasu la aferon. Trovi eron la Enhavo tre helpas, sed en Miskolc mi devas uzi la lifton. --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 09:50, 12 apr. 2026 (UTC) ::{{re|Crosstor}} Nun mi komprenas vian problemon. Dankon pro la komparo al paĝo [[Eger]]. Jes, tio ĉe mi estas same. Estas iu signaro <code><nowiki>__NOTOC__</nowiki></code> (la angla mallongigo signifas "'''no T'''able '''O'''f '''C'''ontent", "sen listo de enhavo"), se tiu signaro estas ie tiam la enhavo vere ne videblas, sed ĉi tie nenie en artikolo [[Miskolc]] estas kaŝitaj tiuj anglaj signoj. Do mi vere ĝis nun ne sukcesas malkovri la problemon, sed almenaŭ mi nun komprenas kio estis via miro. Cetere, tute flanke mi ĵus videtis en la paĝo la adjektivon "diplomacia", tiu vorto ne estas esperanta, en Esperanto ĉiam estas "diplomatia" aŭ "diplomata". Eta tajperaro, kiun mi ĵus hazarde vidis. Ĉu vi volas mem ĝustigi ĝin? Pri la neapero de la enhavolisto mi nur povas '''''supozi''''' ke estas iu interfero kun la ŝablono "{{ŝ|granda dosiero}} tute supre. Mi teste forprenis ĝin, enhavo estas, remetis ĝin, enhavo ne estas, kaj nun mi metis la ŝablonon tute malsupren kaj tiam ankaŭ estas la enhavo. Al mi la vasta panoramo tute sube same bonas kiom tute supre. Tial mi proponas simple lasi ĝin tute malsupre...[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:29, 12 apr. 2026 (UTC) :::Dankon! Diplomatia {{farita}} == Dulingveco... == Ĉu oni povu fari artikolon pri dulingveco, tia, ke homo havas du hejmlingvoj? Oni povu mencii kiel ekzemploj ekzemple tion, ke en [[Paragvajo]] la plejo estas dulingvaj kaj en [[Finnlando]] nuntempe multaj svedparolantoj, speciale en Uusimaa, parolas ankaŭ la finnan kiel hejmlingvo. Kaj ekzistas familioj, kie estas du hejmlingvoj, el kiuj unu estas Esperanto. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-21899-04|&#126;2026-21899-04]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-21899-04|diskuto]]) 16:23, 12 apr. 2026 (UTC) Teksto [[dulingveco]] en la e-lingva vikio ekzistas; mi nun havas malmultan tempon, ĉar mi estas nur posttagmezon hejme kaj morgaŭ matene por dua semajno forveturos, tial mi eĉ ne povas legeti kiu nun estas skribita en tiu teksto. Sed vi vidu ankoraŭ la noton en [[Diskuto:Komunumdomo de Säynätsalo]], tie mi aldonis informkeston kaj ligion al vikidatumoj, sed ankoraŭ iuj elementoj mankas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:54, 12 apr. 2026 (UTC) == Atentu == {{ArtikolaMesaĝokesto |speco = stilo |bildo = |teksto = De la 7-a ĝis la 11-a de aprilo mi vojaĝas kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a frumatene ĝis 17-a malfruvespere ankaŭ. Do la venontan tempon mi nur tagmeze la 12-an de aprilo havos iom da tempo por vikipedio kaj denove ekde la 18-a de aprilo. Thomas }} <hr> Vidu: [[Marja-Sisko Aalto]] Unu Jorma diris al mi, ke reale Jorma estas formo el la hebrea Jeremia kaj tio, ke oni donis al la nomo la signifon peniso, estas tute stranga afero kaj li ne volas, ke mi daŭre diras tiun afero por li. Poste mi demandis lin, pri kiel li pensas pri tio, ke jorma signifas kacon. Li diris, ke estas vane demandi pri tio - mi jam scias, kiel li pensas pri la afero. Li neniom sxatas pri tiu signifo, kiun oni donis al gxi post tio - ke li naskiĝis en 1956 - tiutempe la nomon oni en nia lando multe donis al knaboj kaj nur poste iuj malbonigis la signifon. Li ne ŝatas pri tio, ke iu sxercas al li pri la afero. Jorma estas formo el la nomo Jeremia, kiu signifas "Jahve levas." [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-22675-77|&#126;2026-22675-77]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-22675-77|diskuto]]) 19:25, 15 apr. 2026 (UTC) :Nu, estas iuj malmaturaj homoj, kiuj multe ŝercas pri vortoj por peniso, kaj laŭ diversaj lingvoj ligas iujn knabajn kaj virajn antaŭnomojn al tiu ŝercado, sed almenaŭ oni ne misuzu diskutpaĝojn de kultura kaj scienca enciklodedio por tio. Ĉu vi en via elekto jam havas la ŝajne mezepokan germanlingvan frazon "Wie die Nase eines Mannes, allso groß ist sein Johannes"? kie oni anstataŭigas la viran generilon per la nomo de [[sankta Johano]]? En iom simpligita formo la parolturno eĉ eniris la [https://de.wiktionary.org/wiki/wie_die_Nase_des_Mannes,_so_sein_Johannes germanlingvan vikivortaron], sed tamen estas malserioza informo... Mi ne interesiĝas pri tiaj temoj kaj alvokas vin ne (mis)uzi mian diskutpaĝon por tiaj pripensoj. Ĉu komprenite? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:57, 24 apr. 2026 (UTC) == Forbaro nepras == Bv forbaru du kontojn: * {{uzanto2|Oksettava örvelö}} vulgara uzantonomo (= "vomiga ulaĉo"), forbarita en unu vikio * {{uzanto2|Penttihirv}} neakceptebla uzantonomo pro [[d:Q5477226|Pentti Hirvonen]] - pro obsedo pri (vulgaraj aŭ almenaŭ stultaj) vortaj ŝercoj pri Pentti Hirvonen La ulo intertempe kreis almenaŭ unu plian konton, kaj aldone ofte kontribuas kiel IP-ulo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:15, 18 apr. 2026 (UTC) {{farite}} Taylor 49 pravas pri la kritiko de la neakcepteblaj uzantonomoj. Tutegale ke mi tri semajnojn nur tre malmulte povis esti en Vikipedio kaj ne rimarkis la neakcepteblon antaŭe, kaj ke ankaŭ aliaj administrantoj ne sufiĉe rapide postĉasis la provokaĵojn. La fakte ankoraŭ valida forbaro nur iom malpli strikte aplikiĝis dum lastaj semajnoj kaj monatoj, se vere ĉiuj redaktoj kaj uzantonomoj estas sen provokoj, detruemaj fuŝoj kaj senescepte estas konstruemaj. Lasta averto. Se ankoraŭ unu malregulaĵo re-aperas, la stato denove estos tia kia ĝi jam estis antaŭ jaroj, refleksa forbaro de ĉiuj iusence suspektaj novaj IP-kanaloj kaj prefere malfaro de ĉiuj redaktoj, ĉar individue revizii kiuj agoj estos tamen valoraj ankaŭ mi ne havos la tempon dum venontaj monatoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:45, 18 apr. 2026 (UTC) == Maintenance script == Bv forigu kaj porĉiam ŝlosu la paĝon [[Uzanto-Diskuto:Maintenance script]]. La konto estas globala roboto, neniu legas mesaĝojn sur la diskpaĝo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:57, 22 apr. 2026 (UTC) :{{farite}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:45, 24 apr. 2026 (UTC) == Asplund == Cxu estas bone mencii en la artikolojn [[Ida Asplund]] kaj [[Korsholm]] DU kantojn? Unu estas en suda finnlanda sveda, kiu malsimilas el la regna sveda nur proksimume kiel la amerika kaj brita angla el si aliaj, sed "röst nej" estas en ostrobotnia sveddialekto, kiu estas malfacile kompreni por la svedoj kaj eĉ ekzemple helsinkaj finn-svedoj. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 18:00, 22 apr. 2026 (UTC) : Meto de plia jutuba muzika filmeto en la "eksterajn ligilojn" estas laŭ mi en ordo. Mi adaptis la lastajn ŝanĝojn kaj aprobis la meton de aldona ekstera ligilo en la artikoloj [[Ida Asplund]] kaj [[Korsholm]]. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 26 apr. 2026 (UTC) Cxu estas eventuale, ke punon oni fortigas, cxar la krimo estis farita laux kristnaska paco? En [[Keskisuomalainen]] iu demandis tion, kaj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 26 apr. 2026 (UTC)laux la respondo la kristnaska paco ne plu estas oficiala, sed iam praktike tia estas eventuale laux la ideo de la kristnaska paco, ke la puno estas pli forta ol normale kaj la pli altaj jugxregantoj akceptas tion - almenau puno de [[Pentti Linkola]] estis fortigita, cxar li faris la krimon dum la kristnaska paco. Mi konas Jorman, kiu tute ne ŝatas la slangan signifon de sia nomo. Li demandis sin, de kie tiu signifo maĉiĝis. Li rakontis, ke kiam li naskiĝis (1956), estis tute kutime doni al knabo la nomon Jorma; ĝi neniel estis malkonvena, kaj la uzo de la vorto por signifi penison estas posta misuzo. Pejzaĝe, la vasta plimulto de Ostrobotnio estas iom unuforma. Ostrobotnio estas ankau unu el la difinitaj per La pejzaĝoprovincoj de sia lando. Pejzaĝoj de Ostrobotnio estas karakterizitaj per larĝaj, plataj malfermaj kampoj kaj inter ili la grandaj riveroj malrapide fluantaj en la Botnia golfo, sed ekzistas malpli da lagoj ol en la plej granda parto de la resto de Finnlando. Tamen, la nordorienta parto de historia Ostrobotnio estas pli monteta. : Tamen el la rezonoj de la lastaj tri alineoj ne sekvas ago. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 26 apr. 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:32, 28 apr. 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471751 --> == Linkola == https://eo.wikipedia.org/wiki/eläkeläinen Mi demandis al [[Pentti Linkola]] proksimume jare 2002 (kiu fiŝkaptis) ĉu li ne jam estas emerito. Laŭ li, li estas, sed lia pensio ne sufiĉas por vivi kaj pagi la ago en [[Luonnonperintösäätiö]]. Tial li ankoraŭ fiŝkaptis vintre. Lia lasta fiŝkapta aŭtuno estis 1994. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-26205-68|&#126;2026-26205-68]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-26205-68|diskuto]]) 12:47, 29 apr. 2026 (UTC) == Suviseurat == Cxu estas bone skribita: [[Suviseurat]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:05, 30 apr. 2026 (UTC) == Files nominated for deletion == Hi! I just noticed that some files I nominated for deletion long ago are still waiting in [[:Kategorio:Forigendaj dosieroj]]. Should the files be listed at a page somewhere to make sure someone actually notice the suggestion? I hope you can point me in the right direction. [[Uzanto:MGA73|MGA73]] ([[Uzanto-Diskuto:MGA73|diskuto]]) 05:19, 1 maj. 2026 (UTC) :{{re|MGA73}} {{farite}} Mi ĵus sukcesis forigi ĉiujn post kontrolo. Sincere, [[Uzanto:ThomasPusch|Thomas]] 16:08, 1 maj. 2026 (UTC)Thomas == Navigiloj pri municipoj de Brazilo == Mi certas ke vi tuj komprenas kiun avantaĝon havus havi navigilojn kiel {{ŝ|Municipoj de San-Paŭlio}} - ĉefe, per tio ĉiuj zorgoj pri eblaj artikolaj orfoj estus pasi to, ĉar ĉiu ero ligiĝus kun ĉiu alia en la grupo. Se vi emas, mi petus vin krei tiun ĉi navigilon kaj ekuziĝis ĝin... mi vidis ke vi ĵus ampleksigis unuajn dek paĝojn pri la municipoj de San-Paŭlio, kaj supozas ke la aliaj paĝoj rapide sekvos ĉe vi... Salutas [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:11, 2 maj. 2026 (UTC) :Tute prave. Mi instalos kaj ankaŭ disvastigos... --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:06, 2 maj. 2026 (UTC) == Melalahti == Ĉu estas bone mencii [[Keijo Korhonen]]-on en la paĝo [[Melalahti]]? [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-26792-55|&#126;2026-26792-55]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-26792-55|diskuto]]) 16:44, 3 maj. 2026 (UTC) :Mencii tiun sinjoron Korhonen estas tute en ordo. Sed '''ne en ordo''' estas stulte ripeti la informon pri mikroklimato, kiu jam estis du frazojn pli frue. "La vilaĝo havas mikroklimaton. Tie estas multe pli varma ol en Kainuu alie. ... En Melalahti ekzistas mikroklimato: multe pli varma klimato ol en la alia Kainuu." Kiu idiotaĵo estus tio??? ThomasPusch 17:08, 3 maj. 2026 (UTC) == Fritzchen == Ĉu ekzistas esperanto nomo por tio: https://de.wikipedia.org/wiki/Klein_Fritzchen. Pri tiu knabo estas en multaj lando sxercxo: "Fritzchen/Little Johnny/Pikku-Kalle/Juku ktp. diris al sia panjo: "Mi devas urini." Panjo diris: "Malbele diri urini. Diru ekzemple, ke vi devas kanti. Poste li diris al sia avino tiel, kaj la avino diris "kantu mallaŭte al mia orelo". Ne estas nur finna specialeco. Homoj el Svedio kaj Kosovo diris, ke malnova ŝerco. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 20:52, 3 maj. 2026 (UTC) :Mi entute ne konas esperantajn ŝercojn, en kiuj oni ridindigas infanojn - entute ŝercoj ofte estas buŝa kulturo, en la literaturo nur alvenas malmultaj anekdotoj, kiel [[Kruko kaj Baniko el Bervalo]], sed Kruko kaj Baniko videble estas junaj plenkreksaj viroj, ne infanoj aŭ adoleskantoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:54, 12 maj. 2026 (UTC) ==Artikolo de la monato== Saluton. Mi faris proponon por Julio. Se tio ne indas aŭ estas pli taŭga kandidato, oni povas forigi ĝin.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 08:11, 5 maj. 2026 (UTC) :Tre bone, [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026|mi subtenas la proponon]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 5 maj. 2026 (UTC) == Alidirektiloj == Mi vidas ke vi forigis kelkajn alidirektilojn (Nurembergo, Nurembergaj procesoj, Manĉestero, Durero) tial, ke la titoloj estis eraraj Esperantigoj. Tamen [[Helpo:Alidirekto]] eksplice diras, ke "oni povas uzi alidirektigojn" por "oftaj misliterumoj". Evidente la strategio estas akcepti ke Vikipedio havos lingvajn erarojn, kaj klopodi ke tiuj eraroj ne rompu ligilojn. Mi (ankoraŭ) ne havas opinion ĉu ŝanĝo de tiu politiko estas dezirinda, sed certe diskuto estus necesa antaŭ ol ŝanĝi ĝin. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:27, 10 maj. 2026 (UTC) :En [[Diskuto:Nurenbergo]] oni povas vidi ke mi origine mem pledis por alidirektilo ''Nurembergo'' al [[Nurenbergo]]. Tamen mi hieraŭ vidis ke en nia propra vikipedio tiu misliterumo nur vaste disvastiĝis inter 2014 kaj 2026, kaj inter la 58 misaj uzoj kiujn mi trovis hieraŭ en niaj tekstoj mi ie ankaŭ vidis unu pri kiu mi, mi pensas, mem kulpis antaŭ kelkaj jaroj: kvankam mi bone scias kiel skrivi la nomon Nurenbergo ankaŭ mi foje misgvidiĝis per tio ke mi vidis kaj kopiis la nomon mise el alia teksto. Mi ne plu scias kiu el la 58 tekstoj hieraŭ estis kaj ankaŭ ne certas ĉu mi ververe estis la kulpulo, aŭ ĉu mi nur poste redaktis la paĝon kaj simple ne vidis la antaŭan eraron de aliulo. Sed la sento ke eble estis mi mem kiu kontribuis pludisvastigi misan vorton tamen ŝokis min - se mi vidintus ruĝan ligilon Nurembergo post la redakto, mi kompreneble tuj vidintus la eraron, sed la blua ligilo "Nurembergo" luligis min en falsan sencon de sekureco. Kompreneble, eble nur forigo de ĉiuj 58 misaj uzoj de la vorto sufiĉus por ke homoj ne plu kopiu la eraron de paĝo al paĝo, sed tamen - al mi tiam ruĝa ligilo estintus alarmigo kaj la blua ligilo helpis misgvidiĝi. Mi dum la pasintaj jaroj vidis ke ofte aliaj uzantoj forigis alidirektilojn (simple por "sveltigi" nian projekton), kiujn mi fakte opiniis tute helpemaj kaj ne konsideris malicaj... do mi pensas ke la [[Helpo:Alidirekto]] bonvoleme permesi "uzi alidirektigojn" por "oftaj misliterumoj" estas pli senca ol strikta malpermeso de tiaj helpaj alidirektiloj. Sed aliflanke la helpopaĝo ankaŭ ne postulas ke ĈIUJ eblaj alidirektigoj por "oftaj misliterumoj" DEVAS esti provizitaj (kompreneble, neniu povus eĉ imagi kiujn tajperarojn homoj povas fabriki). Kaj ĉi-tie la formo "Nurembergo" estas tiom drasta eraro, se oni tiom pli forte pensas en la intaneŝenl angla lingvo ol pensi en zamenhofa Esperanto aŭ en origina lingvo, skribante en Esperanto, ke pri tiu konkreta misgvidiga alidirektilo estas pli bone rezigni. Tiam estas tute klara alarmigo ke io misas en la redakto, samkiel pri ĉiu alia tajperaro en interna ligilo - kaj tiu alarmo povas signife helpi ne akcidente disvastigi fuŝan vorton. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:04, 10 maj. 2026 (UTC) :::PS: Mi nun preskaŭ finis forigi la fuŝajn uzojn de la vortoj Nurembergo/nuremberga, sed mi ne ĉasis la uzojn de Manĉestero kaj Durero, kaj ĝis nun ankaŭ ne nombris la uzojn. Tion mi postokaze faris nun ĵus: Manĉestero aperas 39-foje kaj Durero (aparte pene kalkulebla ĉar ŝajne la serĉado de vikipedio tute miksas Durero, Dürer [kvankam estas du malsamaj karaktroj kaj mi eksplicite serĉis nur pri seslitera vorto "Durero" kun o-finaĵo] kaj ankaŭ kunkalkulas la francan verbon durer kaj rumanan durera) rezultigas uzojn de "Durero" en 54 paĝoj. Do iom pli malmulte ol la 58 uzojn de "Nurembergo". Sed mi ĵus rigardis: mi nun forigis uzojn de "Nurembergo" el 40 paĝoj, do ankoraŭ restas 18, ankoraŭ triono. Mi sentas min pova finforigi la misajn uzojn el tiuj 18 paĝoj, sed purigi ankaŭ la uzojn de Manĉestero el 39 paĝoj kaj tiujn pri Durero el 54 mi definitive ne povos. Kaj tie estas ekzakte la sama fenomeno, do kopiado el unu paĝo al alia, do niaj misaj vortumoj kvazaŭ aŭtomate plu disvastigas sin mem, kiel fiherboj en ĝardeno... Do ne elsarki la misajn vortojn kaj atendi nur malbonigos la nedeziratan pluan disvastigon kaj ne estas saĝa strategio... Se mi rigardas mian sukcesan serĉadon pri Manĉestero kaj la malsukcesan pri Durero, mi supozas ke la ŝanĝojn de Manĉestero al Manĉestro povos ankaŭ fari roboto (kvankam por roboto 39 uzoj estas ridinde malgranda kvanto, apenaŭ sufiĉe por pravigi ekigon de la proceso, sed por homo redaktado de 39 paĝoj povos simple esti tro), tamen purigi la misajn uzojn pri vorto Durero supozeble ne sukcesos robota aŭtomatigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:00, 10 maj. 2026 (UTC) Kara {{u|ThomasPusch}}, notu ankaŭ alian, similan misskribon: [[Hanovero]]. - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:05, 11 maj. 2026 (UTC) :Mi nun korektis plurajn okazojn de Hanovero al Hanovro, sed mi ankaŭ trovis fonton por Hanovero: Zamenhof en Fundamenta Krestomatio. - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 15:01, 11 maj. 2026 (UTC) == Telefonlibroj == Ĉu en la artikolo [[telefonlibro]] oni povu rakonti pri la historioj de telefonlibroj en diversaj landoj? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 22:30, 10 maj. 2026 (UTC) :Tio estus granda projekto. Kompreneble oni povas komenci ĉiun grandan projekton. Sed mi nepre ne bezonas aldonan projekton, por mi la eta paĝo estas tute bona kia ĝi estas nun. Kaj eĉ en naciaj eŭropaj lingvoj ne estas superrigardoj pri telefonlibroj en diversaj landoj - do estus tute pionira ago kunmeti tian superrigardon. Laŭ mi tio ne estas prioritato... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:12, 10 maj. 2026 (UTC) ::En Finnlando la lastajn oni publikigis en 2017. En 2017, grandega nombro da telefonlibroj estis senpage haveblaj en finnlandaj vendejoj por nostalgiaj celoj. Mi prenis multaj ili en vendejo en [[Keltinmäki]], Jyväskylä. Sur kovriloj de ĉi tiuj librolibroj legis, ke la leganto tenas en siaj manoj la lastan telefonlibron de Meza Finnlando, kaj la etoso estis iom melankolia sed samtempe antaŭenrigardanta. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 12:45, 12 maj. 2026 (UTC) Mi pensas pri tio, kiom la nacia vidpunkto difinas, kion oni menciu. Ekzemple en la finna Vikipedio en la artikolo ''puhelinluettelo'' (telefonlibro) estas scioj pri finnlandaj telefonlibroj. En la artikolo ''[[:fi:taivasten valtakunnan avaimet|taivasten valtakunnan avaimet]]'' (ŝlosiloj de la regno de la ĉielo) oni mencias, ke el la spiritaj grupoj de Finnlando ŝlosiloj de la regno de la ĉielo estas speciale esenca koncepto en lestadianismo – [[konservativa lestadianismo|konservativa]] kaj [[okcidenta lestadianismo]] instruas, ke ilin povas uzi la ĉiuj veraj kredantoj, ne nur pastroj kaj predikantoj kaj alimaniere neniam ricevas kredon ne-kredanta homo. Sed se oni kreu en la esperanta Vikipedio artikolon pri ŝlosiloj de la regno de la ĉielo, ĉu estus mallogike skribi do? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 06:15, 16 maj. 2026 (UTC) :Vi denove miksas du tute sendependajn temojn. Pri la temo [[telefonlibro]], vi pravas, ke en iuj naciaj lingvoj estas iuj indikoj pri la tiulandaj naciaj telefonlibroj, ne nur pri finnaj en la finna teksto, ankaŭ ekz. pri Francio, Svislando kaj tre malmulte pri Belgio (tute nenio pri Kanado kaj pri la franclingvaj afrikaj landoj) en la franca teksto. Sed tiuj informoj estas tre malabundaj, kaj en neniu vikipedia teksto estas superrigardo pri multaj diverslingvaj landoj samtempe. Tion kunmeti eble estus bona projekto por la esperantistoj, ĉar ili estas el pli vasta gamo da diversaj landoj ol ekzemple la plej aktivaj redaktantoj de la finna vikipdio, kiuj statistike aparte estas el unu lando - sed aliflanke mi <big>'''''dubas'''''</big> ĉu estas tiom da ekscitaj informoj en komparo de diverslandaj telefonlibroj. La koloro de la kovrilpaĝoj malsamos, la formatoj, sed baze ĉiam estos listoj de nomoj kaj poste telefonnumeroj. Dua temaro: Pri la aparta koncepto de la luterana branĉo de lestadianismo mi persone pensas, ke en la esperanta vikipedio jam estas sufiĉe da informo, por ke esperanta ŝintoano el Japanio aŭ hinduo el Barato povas ekhavi surfacan imagon pri tiu specifa formo de luteranismo. Laŭ mi pri iuj religioj nun subpremataj de islamaj registaroj, notinde la [[jezidismo]] en Irako, Sirio kaj Turkio, aŭ la [[zaratuŝtrismo]] en orienta Irano estas maltro la esperantaj tekstoj. Sed pri lestadianismo la esperanta vikipedio jam estas bone kovrata - krom se eble ekzistas iu centra lestadiana katedralo, pri kiu indus fari iun arkitekturan tekston... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:19, 16 maj. 2026 (UTC) == Personaj nomoj == Rakontu al mi, kion mi skribu en la artikolo [[finnlandaj personaj nomoj]]. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 07:38, 13 maj. 2026 (UTC)~ :Se skribi tekston, tiam ĝi nomiĝu [[finnaj personaj nomoj]], ne "finnlandaj". Sed al mi persone kategorio [[:kategorio:finnaj personaj nomoj|finnaj personaj nomoj]] tute sufiĉas. En ĝi oni povas ankoraŭ planti iujn pliajn tekstojn, kaj estos bone. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:59, 13 maj. 2026 (UTC) ::Cetere: Se teksto aperas en apartigila listo, ekzemple la listo [[Antti]], supre en tiu teksto devas aperi ankoraŭ ŝablono <nowiki>{{apartigila paĝo|Antti}}</nowiki>. Vidu, mi jam faris tion en la paĝo [[Antti Hackzell]]. Sed ĉar estas baze viaj tekstoj, baze estus via tasko meti tiujn ŝablonojn. Se vi iras al paĝo [[Antti]] kaj maldekstre de la fenestro klkas al la ligilo "Ligiloj ĉi tien", vi povas mem vidi kiom da tekstoj jam ligas al tiu paĝo. Devus almenaŭ esti 4 aŭ 5, alikaze teksto ricevas kritikan ŝablonon {{ŝ|orfa}}, sed se estas listoj kiel [[Antti]], baze ĉiuj tekstoj en tiu listo devus ricevi la ŝablonon "apartigila paĝo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:34, 13 maj. 2026 (UTC) :::<small>Mi nun foriros kun amikoj por du horoj, kaj probable nur morgaŭ denove estos ĉe la komputilo, eble ankoraŭ mallonge ĉi-nokte... TP</small> En multaj nomoj, sona asocio funkcias kiel instigo al tio, ke la nomo en la popola parolo komencas signifi ion alian ol la vera nomo. Ekzemple, la signifo de “vomado” ligita al la nomo Yrjö estiĝis pure pro tio, ke ĝi sonas simile al tiu okazaĵo. Porti nomon kun duobla signifo ne ĉiam estas facile. Yrjö Kokkonen aŭdis komentojn pri sia antaŭnomo ekde sia juneco: – Ĉiufoje kiam mi aŭdas mian nomon, mi pensas pri tio, per kia tono ĝi estis dirita. Ĉu mokante aŭ normale. Tiu kutimo verŝajne restos ĉe mi ĝis la tombo. Vidu: [[Eila Roine]]. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 02:36, 15 maj. 2026 (UTC) :Male al vi, mi pri tiu imagita simileco pri sono de vomado kaj sono de nomo tute ne fasciniĝas. Bedaŭrinde vi supozeble inter la esperantistoj trovos tute neniun kiu pretos longe skribi pri tiu bizara kaj tute flanka penseto. '''<big>Ne forgesu</big>''' al viaj paĝokreoj pri finnoj aldoni la ŝablonon {{ŝ|apartigila paĝo|Antti}} aŭ koncerna persona nomo. Nur tiam la paĝokreoj estos vere finitaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:12, 15 maj. 2026 (UTC) Virgazeto. Finne miestenlehti. En la finna wikipedio estas defaultordigo miestenlehti - > pornolehti (pornografia gazeto). Mi demandis en la diskutpaĝo de la ordigo: ĉu oni ne povas uzi la vorton miestenlehti (virgazeto) ankaŭ pri aferecaj revuoj, kiuj estas precipe por viroj, ekzemple la gazetoj ''Metsästys ja kalastus'' (ĉasado kaj fiŝkaptado) kaj ''Tekniikan maailma'' (mondo de tekniko). Iu respondis, ke ne, la vorto ''miestenlehti'' (virgazeto) havas la signifon "pornografia gazeto". Ĉu esperante virrevuo/gazeto estas nepre pornografia? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 13:31, 15 maj. 2026 (UTC) :Nu, tekniko, ĉasado kaj fiŝkaptado ne nepre estas viraj interesoj... Sude de Finnlando oni multe agadas por superi la kliŝajn stereotipojn kio estas "tipe vira kaj kio tipe virina". En medicina senco nur eblas konstati ke starpisadi kontraŭ arbo pli facilas se vi estas viro kaj naski idojn pli facilas se vi estas virino. Pri "pornografiaj gazetoj" ne demandu min, pri tiu fako de ĵurnalismo aŭ komerco mi tute ne kompetentas, kaj fakte ne interesiĝas. '''<big>Ĉu</big>''' vi jam progresas en aldono de la ŝablono {{ŝ|apartigila paĝo}}?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 15 maj. 2026 (UTC) Mi demandis mian amikinon, kiu konas multajn Yrjöjn, cxu estas eventuale lernigi hundon trovi laŭ odoro de vomaĵo Yrjöjn. Sxi neis forte kaj asertis, ke al la nomo Yrjö apartenas vomajxa odoro nur en MIA FANTASIO. Hundoj sentas odorojn multe pli bone ol homoj (vidu [[Yrjö Kokko]]), sed ankaux hundo ne sentas tian odoron, kiu neniom ekzistas. Ĉu tio estas vera: Plej multaj Yrjöj estas biologie normalaj homoj. Yrjöj ne estas aparta biologia kategorio. Tio ne ŝanĝas la fakton, ke la vorto havas alian signifon. Ĝi ne igas Yrjöjn disvastigantoj de vomaĵmalsano, ĝi ne kaŭzas la odoron de vomaĵo. Ekzistas biologie nenormalaj Yrjöj, sed tio ne rilatas al la nomo. Yrjöj suferas de la samaj malsanoj kaj vundoj kiel homoj nomitaj Kalle, Juha, Timo kaj Matti, ekzemple. Feliĉe, la plimulto de homoj kun ĉiuj tiuj nomoj estas normalaj. La nomo Yrjö ne produktas iujn ajn specialajn biologiajn karakterizaĵojn. Ĝi kutime indikas sekson (vira), sed ĝi ankaŭ ne produktis tion, sed la afero estas, ke post kiam la sekso estas determinita, nomo estas elektita por la infano, kiu fariĝis establita kiel la nomo de la sekso, al kiu la infano apartenas. Vi ankaŭ povas preskaŭ ĝuste diveni el la nomo Yrjö pri nacieco (finna) kaj gepatra lingvo (finna), sed nek nacieco nek lingvo estas influitaj de la nomo Yrjö. La fakto, ke Yrjö preskaŭ certe estas finnaparolanto, estas kaŭzita de la fakto, ke Yrjö estas finnalingva formo de la nomo, kaj la fakto, ke Yrjö preskaŭ certe estas finno, estas kaŭzita de la fakto, ke estas tre malmultaj finnaparolantoj, kiuj ne estas finnoj, preskaŭ nur membroj de la malgranda finnaparolanta malplimulto en norda Svedio ekzemple en [[Haparanda]], svedia [[Övertorneå]] kaj Gällivare. :Mi certas ke la diasporo estas pli granda ol oni en Finnlando kutime supozas. Jam mi mem konas finnojn kun finnaj personaj nomoj kiuj naskiĝis en Frankfurto kaj Darmstadt kaj estas perfekte dulingvaj (de-fi), kaj mi plene certas ke en Strasburgo, Bruselo kaj Parizo estas same finnaj familioj. En mia privata statistiko pri finnaj infanoj de familioj en diasporo cetere la nomo Risto estas kaj plej ofta (3), sekvas Mika (2). Pri Georgoj jam ĉio estas dirita: pri tio mi ne plu volus vidi frazon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:00, 17 maj. 2026 (UTC) : Hodiaŭ mi revenis kaj devis forĵeti sur mia diskpaĝo nur 20 mesaĝojn kun totala grandeco pli ol 7 KiO far iu LTA-ulo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:14, 21 maj. 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">You may be eligible to vote in the U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am contacting you because you previously voted in elections related to the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]]. You may be eligible to vote in the current U4C election, which is open now and closes on 2 June 2026. You can find out more about the candidates and the election on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the election page on Meta]], and from there you can access the vote itself. Your participation in these elections is important to the governance of Wikimedia communities, and your time spent learning about the candidates and voting is appreciated. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> [[m:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:20, 20 maj. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30569831 --> == Kalendaro == https://eo.wikipedia.org/wiki/Reformaj_proponoj_de_la_gregoria_kalendaro ?? == Forbaro == Bv forbaru nian amikon [[User:Näin on näreet]]. Post hieraŭa [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Uzanto-Diskuto%3AN%C3%A4in_on_n%C3%A4reet&diff=9379558&oldid=9356513 lasta averto] ri decidis [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?oldid=prev&diff=9379966 denove mencii min en du resumoj]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:04, 22 maj. 2026 (UTC) == Pastreco de virinoj == Mi dankas vin pri la artikolo [[pastreco de virinoj]]. Ĉu en la artikolo estu bildo(j)? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 08:59, 23 maj. 2026 (UTC) :Mi preferas lasi la tekston sen bildoj, ĉar mi volas teni ekvilibron inter diversaj kristanaj movadoj. Kaj aparte en la katolika kaj ortodoksaj eklezioj, en kiuj la temo nun estas pli ardanta, ĉar tie ankoraŭ estas malpermeso pri virinaj pastroj, estas maleble montri fotojn de virinaj pastroj, kompreneble, ĉar ili ankoraŭ ne estas. Do engluo de bildoj fokusigus la atenton pri la reformaj eklezioj, en kiuj la temo jam estas tute memkomprenebla kaj ne granda disputo plu. Kion oni ankoraŭ povas fari, estas atenti ke ĉie internaj ligiloj estsa metataj. Ekzemple "Unuan Epistolon al Timoteo" kompreneble estu [[1-a epistolo al Timoteo|Unuan Epistolon al Timoteo]], ktp. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:11, 23 maj. 2026 (UTC) :Ĉiukaze de la hieraŭ [[Uzanto-Diskuto:Näin_on_näreet#Seriozega averto de mi|esprimita rekomendo pri nova vikipaŭzo]] kaj tiam «post tiu paŭzo rekomenci per temoj kiuj neniel rilatas al norda Eŭropo, neniel pri religio kaj ankaŭ neniel pri seksaj kaj genraj temoj (kompreneble ke obscenajn redaktojn ĉiukaze ne estas permesate fari - tio ne nur validas por vi sed por ĉiu)» [https://eo.wikipedia.org/wiki/Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/N%C3%A4in_on_n%C3%A4reet ankoraŭ nenio alvenis en via konduto]. Via koncentriĝo pri malmultaj esperantlingvaj tekstoj pri iel bizaraj temoj el la finna socio, kaj remaĉado de ili, vere nervas aliulojn kaj ankaŭ streĉas mian paciencon - eblas fini iun tekston kaj lasi ĝin, irante al novaj temoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:51, 23 maj. 2026 (UTC) ::Kial mi ne rajtus skribi pri tiuj aferoj aferece? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 14:20, 24 maj. 2026 (UTC) :La kritero estas tio, cxu la redaktoj estas suficxe kvalitaj. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 15:08, 24 maj. 2026 (UTC) :::Mi nur atentigas, ke vi estas harfende proksima al forbaro, pro via nerespekto de la limoj de aliaj. Tial baze gravas ne perforti alies limojn, tio estas la plej baza regulo. Sed rekoncentriĝi al temoj, kiuj de-ekstere ne ŝajnas tiom obsedaj ĉe vi (de-flanke vi aspektas obsedita se vi preskaŭ ĉiun tekston kiun vi antaŭe faris, en postaj malmultaj tagoj 10-, 20-, 30-foje reredaktas - tio en komparo al aliaj uzantoj aspektas multe, kaj la impreso ankaŭ estas laŭ tio kiel vi redaktas, ne estas nur la nombro de redaktoj) krome povas malfortigi la impreson de obsedo kiujn aliaj vidas ĉe vi. Kaj sciu ke tre multaj el viaj redaktoj laborigas aliajn uzantojn, ĉar vi neniam atentas pri ĉio, eĉ foje ne sukcesas skribi "ĉ" sed nur "cx", tial se estas tre multaj redaktoj pri ununura temo, kiuj ŝajnas al aliuloj neutilaj remaĉadoj, tio estas problemo se per tio ankaŭ forbruliĝas la tempo de alia uzanto. Ĉu vi komprenas? Mi esperas ke jes, ĉar se ne, estus vi kiu frontus denovan kompletan forbaron - kio povas ĉiam ajn reveni, ĉar via forbaro neniam malvalidiĝis. Ĉiuj klare konscias ke la finna vikipedio ne faras kompromisojn, klare sekvas la argumenton ke unufoje forbarita estas porĉiam forbarita. Simple ĉar estas tempomalŝparo investi unu sekundon pli ol necesas por reflekse forbari ĉiujn novajn kontojn de vi. Se vi volas eviti ke ni tiom senkompatas kiom la finnaj administrantoj, vi devas ekstre peni apliki ĉiujn regulojn. Sufiĉas, mi hodiaŭ nur havas ankoraŭ duonhoron kaj volas ankoraŭ labori tiun duonhoron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:18, 24 maj. 2026 (UTC) Mi aldonis bildojn, forigu se vi volas do. Pri la virina pozicio en [[lestadianismo]] oni memoragas, ke en la origina lestadiana reviviĝo estis ankaŭ virino kiel predikanto. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 19:46, 27 maj. 2026 (UTC) :Nuntempe oni ne povus ecx konsideri tian eblon, ke [[Suviseurat|tie]] iu virino predikus == Abitura ekzameno en Finnlando == Mi tute ne komprenas, kial estis forigita la artikolo [[Abitura ekzameno en Finnlando]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 05:09, 27 maj. 2026 (Vidu: [[Pentti Arajärvi]], [[Yrjö Kokko]]]) :{{re|Näin on näreet}} Se vi klakas la artikolan ligilon, vi bone ankoraŭ vidas la noton "pro manko de fidindaj ekstervikipediaj referencoj kaj eksteraj ligiloj, ekestas la impreso ke la teksto estas persona, subjektiva kreaĵo - se tio ne pliboniĝos ene de semajno, forigo estos konsentebla". Kaj konsento pri la forigo estis post atendado de semajno: simple tro multo mankis - referencoj aŭ/kaj eksteraj ligiloj, kategorioj, ankaŭ intervikiaj ligiloj, la teksto krome tute ne estis ligita de aliaj tekstoj, do estis "orfa". Kaj vere estis "la impreso ke la teksto estas persona, subjektiva" opinio. Mi bedaŭras ke vi ne sufiĉe frue konsciis ke la teksto estas sub minaco forpreniĝi: Tiam vi ankoraŭ havintus ŝancon mem plibonigi la mankojn, kaj ankaŭ ĉiuj aliaj havis la ŝancon helpi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:14, 27 maj. 2026 (UTC) ::PS: Cetere, pri la teksto [[Pentti Arajärvi]]: Se vi vidas tute supre, tie estas linio [[d:Q2502942|Vikidatumoj: Pentti Arajärvi (Q2502942)]], '''''sen priskribo'''''. Tiu "sen priskibo" estas manko kiu estas ĉe ĉiuj de viaj tekstoj. Ĉu vi entute rajtas redakti en vikidatumoj, se ĉiuj viaj kontoj estas sen prokrasto forbaritaj en la finna vikipedio? Se vi rajtas redakti en vikidatumoj: ĉu vi scias kiel vi povas tre rapide meti tiun priskribon tie? Kutime la priskibo rajtas esti tio, kio estas post la vorto "estas" en la unua frazo, do ĉi tie "finna politikisto, advokato, rofesoro, verkisto de nefikcio kaj lerneja spertulo" - rajtas ankaŭ esti koncizigo, ekz. "finna politikisto kaj verkisto". Mi nun ne metas la priskibon al vikidatumoj - mi faris tion jam ĉe centoj de viaj novaj tekstoj - por ke vi vidu pri kiu mi skribas kaj povas provi ĉu vi sukcesas mem fari. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:14, 27 maj. 2026 (UTC) :Mi dankas vin, kvankam vi faris eraron pri lia propra lernejo https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Pentti_Araj%C3%A4rvi&diff=prev&oldid=9385196 --[[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] sen subskribo ::Ne mi faris eraron, sed '''eble''' tion faris vikidatumoj: en [[d:Q1306700]] oni asertas pri ekzisto de la liceo Ressu de Helsinko, mezlernejo en Helsinko, finne Ressun lukio. Se li estis mezlernejano tie, tiam antaŭ 1968, antaŭ la 20-a vivjaro, li finis la mezlernejon tie. Do se ĝustas via aserto ke nur post la bazlerneja reformo ekestis la lernejo Ressun lukio, kaj antaŭ 1968 ĝi ankoraŭ ne estis (tion konfirmas vikidatumoj asertante ke Ressun lukio ekhavis tiun nomon en 1977), tiam efektive vikdatumoj ĉi tie estas misgvida. ::Restas tri demandoj: Kiam ekzakte estis tiu bazlerneja reformo? Ĉu la ekfunkcio de Ressun lukio en 1977 estas realisma? Kaj ĉu la antaŭulo antaŭ 1977, kiun vi simple nomas "oppikoulu Helsinko", estis [[d:Q105930182]], do ''entinen ruotsinkielinen oppikoulu Helsingissä 1864–1977''?? - Se ĉiuj demandoj estas solvitaj, ni povas pripensi kiel pli elegante vortumi la frazon, ĉar nun aspektas malelegante. Sed ankaŭ eblas entute forstreki la mezlernejon el la teksto. Ĝi ne estas nepre esenca informo. ::Sed mi havas ankoraŭ mian antaŭan demandon: Ĉu vi povas/rajtas skribi ion en vikidatumoj? Se jes, provu enkopii la priskribon "finna politikisto kaj verkisto" tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 27 maj. 2026 (UTC) :::Pre granda lerneja reformo de Finnlando en la 1970-aj jaroj la bazlernejoj en la lando estis normale sesjaraj popollernejoj (''kansakoulu'', ''folkskola''). Ili estis ses- aŭ sepjaraj, sed tiuj, kiuj iris al la lernejo ''oppikoulu''/''läroverk'' estis en popollernejo normale nur kvar aŭ kvin jaroj. Oppikoulu konsistis el kvinjara (por knabinoj eble sesjara) ''keskikoulu''/''mellanskola'' kaj trijara ''lukio''/''gymnasium''. En la lastaj tempoj de tiu sistemo (pararela lerneja sistemo) ekzistis krom ''kansakoulu'' kaj ''oppikoulu'' dujara civitana lernejo, kiu estis deviga por tiuj, kiuj ne iris al oppikoulu/läroverk. La moderna bazlerneja sistemo estis kreita do, ke la ''kansakoulu'', ''keskikoulu'' kaj civitana lernejo estis unuigita unu nauxjara lernejo. ''Lukio'', kiu antaŭe estis trijara finparto de ''oppikoulu'', iĝis trijara lernejo, al kiu oni povas provi iri el la nauxa (lasta) jaro de la moderna bazlernejo ''peruskoulu''. Tiu ''peruskoulu'' inkludis sesjaran parton ''ala-aste'' (kiu anstatauxigis la antauxan lernejon ''kansakoulu'') kaj trijaran parton ''yläaste''. Al la nova sistemo oni movis en 1972 - 1977. La unua tia lernjaro, kiam la nova sistemo estis en la tuta lando tuta preta, estis 1981–1982. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 23:26, 27 maj. 2026 (UTC) La movo al la moderna finnlanda lerneja sistemo laux jaroj kaj komunumoj: * 1972: [[Alatornio]], [[Askainen]], [[Dragsfjärd]], [[Enontekiö]], [[Hankasalmi]], [[Haukipudas]], [[Inari]], [[Jämsä]], [[Kaarina]], [[Karunki (Suomi)|Karunki]], [[Kemi]], [[Kemijärven maalaiskunta]], [[Kemijärvi]], [[Kemin maalaiskunta]], [[Kemiö]], [[Kittilä]], [[Kolari]], [[Kuivaniemi]], [[Kuru]], [[Kuusamo]], [[Köyliö]], [[Leivonmäki]], [[Lemu]], [[Lieto]], [[Masku]], [[Multia]], [[Muonio]], [[Nousiainen]], [[Pelkosenniemi]], [[Pello]], [[Pirkkala]], [[Posio]], [[Pudasjärvi]], [[Raisio]], [[Rantsila]], [[Ranua]], [[Rovaniemen maalaiskunta]], [[Rovaniemi]], [[Ruokolahti]], [[Salla]], [[Savukoski]], [[Simo]], [[Sodankylä]], [[Taivalkoski]], [[Tarvasjoki]], [[Temmes]], [[Tervola]], [[Toivakka]], [[Tornio]], [[Töysä]], [[Utsjoki]], [[Vahto]], [[Varkaus (kaupunki)|Varkaus]], [[Varpaisjärvi]], [[Velkua]], [[Västanfjärd]], [[Ylitornio]] * 1973: [[Alahärmä]], [[Alavus]], [[Houtskari]], [[Huittinen]], [[Iniö]], [[Juuka]], [[Jyväskylä]], [[Jyväskylän maalaiskunta]], [[Kaavi]], [[Kajaani]], [[Kajaanin maalaiskunta]], [[Kangasala]], [[Kannonkoski]], [[Karijoki]], [[Keikyä]], [[Kestilä]], [[Kesälahti]], [[Kiikka]], [[Kinnula]], [[Kitee]], [[Kivijärvi]], [[Konginkangas]], [[Konnevesi]], [[Korppoo]], [[Kristiinankaupunki]], [[Kuhmalahti]], [[Kuhmo]], [[Kuortane]], [[Kyyjärvi]], [[Kärsämäki]], [[Lemi]], [[Lestijärvi]], [[Lieksa]], [[Luopioinen]], [[Luoto]], [[Metsämaa]], [[Muurame]], [[Nauvo]], [[Nilsiä]], [[Nurmes]], [[Oravainen]], [[Paltamo]], [[Parainen#Parainen|Parainen]], [[Pietarsaaren maalaiskunta]], [[Pietarsaari]], [[Pihtipudas]], [[Piippola]], [[Pornainen]], [[Pulkkila]], [[Puolanka]], [[Puumala]], [[Pyhäjärvi]], [[Pyhäntä]], [[Pälkäne]], [[Rautavaara]], [[Ristijärvi]],, [[Rääkkylä]], [[Saarijärvi]], [[Sahalahti]], [[Savitaipale]], [[Sipoo]], [[Soini]], [[Sotkamo]], [[Sumiainen]], [[Suolahti]], [[Suomenniemi]], [[Suomussalmi]], [[Säynätsalo]], [[Tohmajärvi]], [[Tuusniemi]], [[Uudenkaarlepyyn maalaiskunta]], [[Uukuniemi]], [[Uurainen]], [[Uusikaarlepyy]], [[Vaala]], [[Valtimo]], [[Vammala]], [[Vampula]], [[Vehmersalmi]], [[Viitasaari]], [[Vuolijoki]], [[Vähäkyrö]], [[Värtsilä (kunta)|Värtsilä]], [[Vöyri]], [[Ylihärmä]], [[Ylikiiminki]], [[Äänekoski]] * 1974: [[Alajärvi]], [[Alavieska]], [[Anttola]], [[Asikkala]], [[Eno]], [[Evijärvi]], [[Haapajärvi]], [[Halsua]], [[Hauho]], [[Haukivuori]], [[Hausjärvi]], [[Himanka]], [[Hirvensalmi]], [[Honkajoki]], [[Hämeenkyrö]], [[Ii]], [[Iisalmi]], [[Ikaalinen]], [[Ilomantsi]], [[Joensuu]], [[Joutsa]]<ref>http://lukiovanha.joutsa.fi/0708/vihkiaiset08/historiikki.htm</ref>, [[Juva]], [[Jäppilä]], [[Kalajoki]], [[Kangasniemi]], [[Kankaanpää]], [[Kannus (kaupunki)|Kannus]], [[Karhula]], [[Kauhava]], [[Kaustinen]], [[Keitele]], [[Kempele]], [[Keuruu]], [[Kihniö]], [[Kiihtelysvaara]], [[Kiikoinen]], [[Kiiminki]], [[Kiuruvesi]], [[Kokkola]], [[Kontiolahti]], [[Korpilahti]], [[Kortesjärvi]], [[Kotka (kaupunki)|Kotka]], [[Kustavi]], [[Kymi]], [[Kälviä]], [[Lapinlahti]], [[Maksamaa]], [[Lappajärvi]], [[Lappeenranta]], [[Lapua]], [[Laukaa]], [[Lavia]], [[Lehtimäki]], [[Lieto]], [[Liminka]], [[Liperi (kunta)|Liperi]], [[Lohtaja]], [[Luhanka]], [[Merijärvi]], [[Mikkeli]], [[Mikkelin maalaiskunta]], [[Mouhijärvi]], [[Muhos]], [[Mustasaari]], [[Mäntyharju]], [[Nivala]], [[Oulainen]], [[Oulu]], [[Oulunsalo]], [[Outokumpu]], [[Parkano]], [[Pattijoki]], [[Perho (kunta)|Perho]], [[Pertunmaa]], [[Petäjävesi]], [[Pieksämäen maalaiskunta]], [[Pieksämäki]], [[Pielavesi]], [[Polvijärvi]], [[Pori]], [[Pyhtää]], [[Pyhäjoki]], [[Pyhäselkä]], [[Pylkönmäki]], [[Raahe]], [[Reisjärvi]], [[Ristiina]], [[Ruukki]], [[Sievi]], [[Sonkajärvi]], [[Suodenniemi]], [[Teuva]], [[Toholampi]], [[Tuupovaara]], [[Ullava]], [[Utajärvi]], [[Valkeala]], [[Valtimo]], [[Vehkalahti]], [[Vehmaa]], [[Veteli]], [[Vieremä]], [[Vihanti]], [[Viljakkala]], [[Vimpeli]], [[Virtasalmi]], [[Yli-Ii]], [[Ylikiiminki]], [[Ylistaro]], [[Ylivieska]], [[Ähtäri]] * 1975: [[Anjalankoski]], [[Artjärvi]], [[Asikkala]], [[Askola]], [[Elimäki]], [[Enonkoski]],[[Hamina]], [[Hartola]], [[Heinola]], [[Heinävesi]], [[Hollola]], [[Ii]], [[Iitti]], [[Ilmajoki]], [[Imatra]], [[Isojoki]], [[Isokyrö]], [[Jaala]], [[Jalasjärvi]], [[Joroinen]], [[Joutseno]], [[Jurva]], [[Juupajoki]], [[Kangaslampi]], [[Karttula]], [[Kaskinen]], [[Kauhajoki]], [[Kemi]], [[Kerimäki]], [[Korsnäs]], [[Koski Hl]], [[Kouvola]], [[Kuhmoinen]], [[Kuopio]], [[Kuorevesi]], [[Kurikka]], [[Kuusankoski]], [[Kärkölä]], [[Lahti]], [[Laihia]], [[Lapinjärvi]], [[Lappeenranta]], [[Leppävirta]], [[Liljendal]], [[Loviisa]], [[Längelmäki]], [[Maalahti]], [[Maaninka]], [[Miehikkälä]], [[Mustasaari]], [[Myrskylä]], [[Mänttä]], [[Nastola]], [[Nuijamaa]], [[Närpiö]], [[Orimattila]], [[Orivesi]], [[Padasjoki]], [[Parikkala]], [[Pernaja]], [[Peräseinäjoki]], [[Porvoo]], [[Porvoon maalaiskunta]], [[Pukkila]], [[Punkaharju]], [[Rantasalmi]], [[Rautalampi]], [[Rautjärvi]], [[Ruovesi]], [[Ruotsinpyhtää]], [[Ruovesi]], [[Saari (kunta)|Saari]], [[Savonlinna]], [[Savonranta]], [[Seinäjoki]], [[Sulkava]], [[Sysmä]], [[Taipalsaari]], [[Tervo]], [[Teuva]], [[Tyrnävä]], [[Uusikaupunki]], [[Vaasa]], [[Varkaus (kaupunki)|Varkaus]], [[Vehkalahti]], [[Vesanto]], [[Vieremä]], [[Vilppula]], [[Virolahti]], [[Virrat]], [[Vähäkyrö]], [[Ylistaro]], [[Ylämaa]] * 1976: [[Alastaro]], [[Aura (kunta)|Aura]], [[Eura]], [[Eurajoki]], [[Forssa]], [[Halikko]], [[Hanko]], [[Harjavalta]], [[Hattula]], [[Humppila]], [[Hyvinkää]], [[Hämeenlinna]], [[Inkoo]], [[Janakkala]], [[Jokioinen]], [[Järvenpää]], [[Kalanti]], [[Kalvola]], [[Karinainen]], [[Karjaa]], [[Karjalohja]], [[Karkkila]], [[Kerava]], [[Kiikala]], [[Kirkkonummi]], [[Kisko]], [[Kiukainen]], [[Kodisjoki]], [[Kokemäki]], [[Koski Tl]], [[Kullaa]], [[Kuusjoki]], [[Kylmäkoski]], [[Laitila]], [[Lammi]], [[Lappi Tl]], [[Lempäälä]], [[Lohja]], [[Lohjan kunta|Lohjan maalaiskunta]], [[Loimaa]], [[Loimaan maalaiskunta]], [[Lokalahti]], [[Loppi]], [[Marttila]], [[Mellilä]], [[Merikarvia]], [[Merimasku]], [[Mietoinen]], [[Muurla]], [[Mynämäki]], [[Mäntsälä]], [[Naantali]], [[Nakkila]], [[Nokia (kaupunki)|Nokia]], [[Noormarkku]], [[Nummi (Lohja)|Nummi]], [[Nurmijärvi]], [[Oripää]], [[Paimio]], [[Perniö]], [[Pertteli]], [[Pomarkku]], [[Punkalaidun]], [[Puolanka]], [[Pusula]], [[Valkeakoski]], [[Piikkiö]], [[Pohja]], [[Pomarkku]], [[Punkalaidun]], [[Pöytyä]], [[Rauma]], [[Rauman maalaiskunta]], [[Renko]], [[Riihimäki]], [[Rusko]], [[Rymättylä]], [[Salo]], [[Sauvo]], [[Siikainen]], [[Siikajoki]], [[Siuntio]], [[Snappertuna]], [[Somero]], [[Suomusjärvi]], [[Säkylä]], [[Särkisalo]], [[Taivassalo]], [[Tammela]], [[Tammisaaren maalaiskunta]], [[Tammisaari]], [[Tampere]], sv. [[Tenala]]= fi. [[Tenhola]], [[Toijala]], [[Turku]], [[Tuulos]], [[Tuusula]], [[Ulvila]], [[Urjala]], [[Valkeakoski]], [[Vesilahti]], [[Vihti]], [[Viiala]], [[Yläne]], [[Ylöjärvi]], [[Ypäjä]]<ref>https://www.vihti.fi/wp-content/uploads/Vuosikertomus_valmis_nettiin.pdf</ref> * 1977: [[Espoo]], [[Helsinki]], [[Kauniainen]], [[Vantaa]] <ref>Kuntatieto (1977)</ref> <ref>http://www.yksityiskoulut.fi/yksityiskoulujenmatrikkeli/index3.htm</ref> En tiu listo maalaiskunta signifas kamparan komunumon, vidu [[Kampara komunumo (Finnlando)]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 19:12, 28 maj. 2026 (UTC) La moderna finna baza lernejo, ''peruskoulu'', naskiĝis dum la lerneja reformo de la 1970-aj jaroj, kiam oni transiris de paralela lerneja sistemo al unueca lerneja sistemo, tiel ke la antauxa bazlernejo, popollernejo (''kansakoulu''), la civitana lernejo (''kansalaiskoulu'') kiu sekvis ĝin, kaj la ''keskikoulu'' (kiu konsistis el la kvin aŭ ses unuaj klasoj de la ''oppikoulu'') kunfandiĝis en la bazan lernejon, kaj ''lukio'' tri lastaj klasoj de la ''oppikoulu'' fariĝis sendependa lernejo. Kiam mi ekiris al lernejo, mia patro klarigis, ke kiam li iris al lernejo, la situacio estis alia. En la lando ekzistis paralela lerneja sistemo. Komuna lernejo por ĉiuj daŭris nur kvar jarojn. Kelkaj transiris el la ''kansakoulu''/''folkskola'' post la kvara aŭ kvina klaso al ''oppikoulu/läroverk'', en kiu iuj frekventis ne nur kvin- aŭ sesjaran ''keskikoulu''/''mellanskola'' sed ankaŭ trijaran ''lukio''/''gymnasium''. La aliaj finis la sesjaran ''kansakoulu''/''folkskola'' kaj poste frekventis dujaran ''kansalaiskoulu''. Mi demandis, kial oni ŝanĝis la sistemon. Li diris, ke la populareco de la ''oppikoulu''/''läroverk'' kreskis tiom multe, ke ŝajnis, ke iom post iom la ''kansalaiskoulut''/''medborgarskolorna'' restos sen lernantoj. Tial oni ne plu opiniis sencohava teni la du branĉojn apartaj. La ''kansakoulu''/''folkskola'', la ''keskikoulu''/''mellanskola'' kaj la ''kansalaiskoulu''/''medborgarsskola'' estis kunfanditaj en naŭjaran bazlernejon, post kies naŭa klaso oni povas kandidatiĝi al trijara ''lukio''/''gymnasium''. Mi demandis ChatGPT-on pri la germana lerneja sistemo. Kiam ĝi klarigis ĝin, mi demandis, ĉu la klarigo praktike signifas, ke Germanio ankoraŭ uzas tian lernejan sistemon, el kiu ekzemple Svedio kaj Finnlando transiris al komuna naŭklasa baza lernejo. Ĝi respondis, ke tio grandparte signifas ĝuste tion. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:29, 28 maj. 2026 (UTC) {{referencoj}} <big>'''D'''</big>o, koncize: en Helsinko la lerneja reformo ekvalidis en 1977, tial la ekfunkcio de la lernejo "[[d:Q1306700|Ressun lukio]]" en 1977, kaj tiu [[Pentti Arajärvi]], kiu en 1967, 19-jara, jam ekstudis, garantiite estis lernejano en la antaŭa lernejo, kiun vi simple nomas "oppikoulu Helsinko". Vi ne respondis la demandon, ĉu tiu "oppikoulu Helsinko" estis [[d:Q105930182]], do ''"entinen ruotsinkielinen oppikoulu Helsingissä 1864–1977"''. Kaj daŭre mankas via respondo al la demando: Ĉu vi povas/rajtas skribi ion en vikidatumoj? Se jes, provu enkopii la priskribon "finna politikisto kaj verkisto" tie. Pri tio ono tute ne bezonas ChatGPT-on, vi simple devas elprovi kaj tiam respondi mian demandon. Se vi '''ne''' rajtas redakti ion en vikidatumoj, tiam ĉiam iuj aliaj uzantoj devas aldoni priskribojn, kiel estis ĝis nun. Se la mezlernejo de P. Arajärvi estis d:Q105930182, tiam mi en vikidatumoj povas ŝanĝi la indikon kaj malaperos la misa mencio de la lernejo "Ressun lukio" en la e-lingva informkesto. En [https://www.wikidata.org/wiki/Special:Contributions/N%C3%A4in_on_n%C3%A4reet vikidatumoj nun notiĝas 7 redaktoj de vi], la lasta antaŭ 5 tagoj, kaj al mi ŝajnas ke vi ne estas forbarita tie, krom ke eble forbaro en alia branĉo, ĉi tie la finna kaj rusa, aŭtomate signifas ne povi rekte skribi ion en vikidatumeron, sed maksimume el esperantaj tekstoj intervikie ligi paĝon. Simple elprovu, kaj respondu al mi kio okazis en via provado. Kaj se vi ne scias kion vi devas fari, ne demandu ChatGPT-on sed prefere min aŭ alian eo-administranton (kvankam, se hazarde ChatGPT scias kiel esperantlingve kontribui al vikidatumoj, ankaŭ bone). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 14:17, 28 maj. 2026 (UTC) Bedaŭrinde mi ne povas skribi en vikidatumoj. En la 1970-aj jaroj en la plej multaj kazoj ''keskikoulu'' estis anstataŭigita per ''yläaste'' (lernejaj jaroj 7 - 9), kian ĉiuj devis frekventi. ''Helsingin Reaalilyseo'' ricevis antauxe la kromnomon ''Ressu''. En 1977, kiam Helsinko movis al la moderna lerneja sistemo, la nomo ''Ressu'' estis donita oficiala nomo al du lernejoj: ''Ressun yläaste'' kaj ''Ressun lukio'', kiu agis en sama loko kiel antauxe la okjara oppikoulu (läroverk) Helsingin Reaalilyseo. Ressun yläaste ne ankoraux ekzistas, sed Ressun lukio ekzistas kaj estas konata elita lernejo. Iam en iu jaro la mezuma sojlo de la lernejo estis 9,75. ''Lukio'': El la verbo lukea (legi). La vorton kreis [[Elias Lönnrot]]]. Unue la vorto signifis dujaran lernejon, al kiu oni povis provi iri el la lernejo ''yläalkeiskoulu'', al kiu oni povis provi iri el la lernejo ''ala-alkeiskoulu''. Tiuj tri termoj malaperis en la aktuala uzo en 1872, kiam ''ala-alkeiskoulu'', ''yläalkeiskoulu'' kaj ''lukio'' estis unuigita kiel ''oppikoulu'', sed la vorto ''lukio'' estis pruntita al nov uzo en 1914, kiam ''oppikoulu'' iĝis duparta, konstitanta el kvinjara ''keskikoulu'' kaj trijara ''lukio''. En la granda lerneja reformo (1972 - 1981) ''lukio'' iĝis trijara lernejo, al kiu parto el la finnlandaj junuloj movas el la naŭjara bazlernejo ''peruskoulu'' kiu estis kreita unuiginte la lernejojn ''kansakoulu'', ''keskikoulu'' kaj ''kansalaiskoulu''. --skribis, sen subskribo, Näin on näreet 28 maj. 2026 Ambaŭfoje domage, ke vi ne povas skribi en vikidatumoj, ĉar tio kutime estas parto de la redakta kreado, kaj ke efektive mi pravis, kiam mi sen grandaj scioj en vikidatumoj pri [[d:Q1306700]] skribis je 09:56 h, 16 okt. 2024: ''ThomasPusch aldonis kromnomojn [eo]: gimnazio Ressu, Ressun lukio, Helsingin lyseo kaj priskribon por [eo]: mezlernejo en Helsinko, Finnlando''. La kromnomo "Helsingin lyseo" pli koncizas ol "H. Reaalilyseo" kaj probable malpli ekzaktas, sed ĉiukaze ŝajnas ke pri la antaŭa lernejo ne estas iuj informoj en la ĉiulingva vikipedio kaj vikidatumoj aparte de la ero pri la nova lernejo "[[d:Q1306700]] / Ressun lukio", kaj tiam eblas nur malfacile ĝustigi la e-lingvan informkeston. Mi tamen provetos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:03, 28 maj. 2026 (UTC) Ĉu estas bone mencii pri Hausjärvi en la artikolo [[Nurmijärvi (lago)]]? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 21:42, 28 maj. 2026 (UTC) :Jes, kial ne? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:47, 28 maj. 2026 (UTC) == Bavaraj riveroj == Saluton Thomas, antaŭ malmultaj tagoj mi plantis du mikroĝermojn [[Aisch]] kaj [[Brenz]]. Mi volus peti vin ampleksigi la informkestojn - iel mi per poŝtelefono kaj dumvojaĝe ne tiom komforte povas... Ĉu? Dankon, [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:09, 30 maj. 2026 (UTC) :Tio per normala komputilo estas nenia problemo, la bloko kopieblas ene de sekundo. Vi celis la paĝon [[Brenz (rivero)]], ĉu? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 16:48, 30 maj. 2026 (UTC) ::Mi rekomendas ĉe tiaj mikroĝermoj ankoraŭ antaŭvidi du ankoraŭ nevideblajn (per < !-- -- > nevidebligitaj) malplenajn kadrojn por estontaj bildoj, kaj krome pensas, ke iu plia frazeto "La fonto estas en ..." estas ne lukso: tiam estas 4 magraj frazoj, iom pliu ol la nepre necesaj minimumaj 3. Mi nun plenigis la paĝetojn [[Aisch]] kaj [[Brenz (rivero)]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 17:12, 30 maj. 2026 (UTC) :::.. kaj povis ankoraŭ plenigi paĝojn pri la similregionaj riveroj [[Fränkische Rezat]], [[Wiesent (Regnitz)]] kaj [[Wiesent (Danubo)]]. Se oni ankoraŭ aldonas tekston kaj en tio profundiĝas en temojn ekzemple pri fiŝoj, kiel mi faris pri la artikolo [[Fränkische Rezat]], tamen la fino de laboro ne estas tiom rapida - mi scias ke la ideo estas nur meti plejminimumon kaj lasi al eventuale postaj alvenantoj aldoni pli detalajn teksterojn, sed tio estas nur la teorio; praktike tamen ofte malfacilas rezisti la tenton mem tuj pliampleksigi tiom magrana paĝon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:26, 31 maj. 2026 (UTC) == Jyväskylä == Eble vi ne sxatas pri tio, ke mi petas vin vidu iun artikolon. Tamen mi unu fojon ankoraŭ faras do: vidu [[Kampara komunumo de Jyväskylä]]. -- sen subskribo uzanto Näin on näreet je 31 maj. 2026 : Mi ne havas fortajn emociojn pri tiu teksto. La nereviziitaj adaptoj estas tiuj de 9:11 h 4 maj. 2026 kaj 14:31, 31 maj. 2026: en tio ŝanĝiĝas (krom la jaro 1914 aldonita poste) nur la ĉapitro de "En la lastaj jardekoj..." ĝis "...la paroĥo de tiu urbo". Tiu ĉapitro laŭ mi estas en ordo. Reviziebla. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:06, 31 maj. 2026 (UTC) Cxu laux vi vi komprenis mian klarigon? En la granda finnlanda lerneja reformo 1972 - 1981 ''kansakoulu'', ''kansalaiskoulu'' kaj ''keskikoulu'' estis unuigita kiel 9-jara ''peruskoulu''. En la reformo ''lukio'', kiu antauxe kun ''keskikoulu'' estis ''oppikoulu'' estis sxangxita al lernejo, al kiu oni povas provi iri el la 9-a klaso de la ''peruskoulu''. Tiuj, kiuj ne iras al ''lukio'', iras normale al ''ammattikoulu''. Kvankam ''kansakoulu'' (la bazlernejo de la malnova sistemo) estis normale 6- jara, en iuj kazoj 7-jara, tiuj, kiuj iris al ''oppikoulu'' estis en ''kansakoulu'' normale nur 4 aux 5 klasoj. Por ''oppikoulu'' estis irekzameno. ''Kansalaiskoulu'' estis 1 - 3 jara lernejo, kiu ekzistis nur ekde 1958 gxis la granda lerneja reformo de la jaroj 1972 - 1981. Gxi estis deviga por tiuj, kiuj ne iris al ''oppikoulu''. La nuna lerneja sistemo estis iom post iom enkondukita en diversaj komunumoj inter 1972 kaj 1977, kaj 1981 - 1982 estis la unua lerneja jaro en kiu la moderna bazlerneja instruplano estis uzata en ĉiuj klasoj 1 ĝis 9 en tuta Finnlando. -- sen subskribo uzanto Näin on näreet je 31 maj. 2026 :Mi jam antaŭe komprenis ke la "nuna lerneja sistemo estis iom post iom enkondukita en diversaj komunumoj inter 1972 kaj 1977", kaj antaŭe demandis pri konkreta lernejo kaj konkreta urbo (Helsinko), kaj ankaŭ volis konfirmon kiel la antaŭa nomo de konkrete tiu lernejo estis. Tiun informon vi donis. Dankon. Por mi tiu temo jam estas finita. Mi devas fini tekstojn pri Aŭstrio, volas komenci tekstojn pri Israelo, kaj momente tute ne pense estas en norda Eŭropo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:06, 31 maj. 2026 (UTC) Ekzistis en nia urbo du viroj Jorma Kuusinen, profesoro (forte ateisto) kaj eklezia reganto de la [[Libera eklezio de Finnlando]] (Vapaakirkko). Mia patro rakontis, ke unufoje en laboreja manĝejo li vidis kaj aŭdis, ke iu iris al la profesoro Jorma Kuusinen kaj diris: vi ja apartenas al la viroj de Vapaakirkko... -- [[:fi:Jorma_Kuusinen_(professori)]] + [[:fi:Jorma_Kuusinen]]. == Nacia vidpunkto == Kiom la nacia vicpunkto difinas, kiu estas notebla? Vi diris, ke esperante [[:fi:Pentti Hirvonen]] ne estas notebla. Nun estas uzataj auxtomataj retaj tradukantoj. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 14:50, 2 jun. 2026 (UTC)Cxu estus notebla esperante mia amiko Keijo: [[:fi:Keijo Varis]]. :Mi scias ke Keijo Varis estas kodo [[d:Q85984878]]. Kutime en vikidatumoj skribatas priskribo de homo, ekz. "finna politikisto, advokato kaj verkisto", ĉi tie estas '''neniu ajn''', eĉ ne en la finna. Kaj klaras ke teksto pri li estas ekskluzive en la finna, en neniu el la [[Vikipedio:Internacia Vikipedio|20 plej "grandaj lingvoj"]]. Tio estas milda indiko pri tio, ke en vikipedio la komunumoj en la grandaj lingvoj ne konsideras lin aparte elstara. Sed ĉar per guglo-serĉo almenaŭ iuj ne-finnaj paĝoj troveblas, ekz. en retejoj [https://www.researchgate.net/profile/Keijo-Varis researchgate] kaj [https://www.linkedin.com/in/keijo-varis-670241199/ linkedin], oni jes povas defendi la vidpunkton ke li kiel universitata docento mencieblas. Kaj estas pluso ke vikidatuma ero almenaŭ ekzistas, precipe ĉar vi, farantew novajn pagcojn, ne povas krei vikidatumajn erojn. Mi dirus ke e-lingvaj tekstoj pri la grandaj universitatoj de la mondo pli gravas ol tekstoj pri unuopaj docentoj, ĉar la institucioj estos pli longe ol la homoj, kiuj baldaŭ estos pensiuloj kaj tiam maksuimume gravas kiel verkistoj de iuj aparte elstaraj libroj. Sed, jes, mi dirus ke li povas havi esperantan, anglan, hispanan, italan ktp tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 16:34, 2 jun. 2026 (UTC) Post la morto de [[Johano Paŭlo la 2-a]], estis programo en finna radio, kiu rakontis, kion turkaj bazlernejanoj skribis pri finnaj turistoj. Unu laŭtlegita teksto finiĝis jene: "Ilia religio estas kristanismo. Tial estas kruco de Jesuo sur ilia flago. Mi dividas ilian malĝojon, kiun la morto de la Papo nun kaŭzas al ili." La finna radio-prezentisto diris amuzite, ke la teksto de la knabino estis bona, sed enhavis kelkajn malprecizaĵojn. -- sen subskribo Näin on näreet, 3 jun. 2026 :Nu ja, anekdoto. Estas bone esti sentema estante infano, kaj probable tiu knabino pli kunsentis pri la morto de fremda maljunulo ol plej multaj finnoj. Sed ĝenerale la morto de maljunaj homoj estas natura fenomeno, tial ankaŭ multaj katolikoj nur notis la novaĵon, ankoraŭ mallonge rememoris la vivon de la papo, kaj fino. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 08:22, 3 jun. 2026 (UTC) :Certe sxi volus bonan, sed sxi faris eraron. Luteranoj, lestadianoj, vapaakirkko-anoj, pentekostuloj, metodistoj kaj baptistoj ne difinas la papon kiel auktoritato :: Ŝi ne miskondutis. Li estis maljuna homo kaj mortis. Estas noble bedaŭre kunsenti kun ĉiu maljuna mortanto, kun turka islama aŭ kurda jezida aŭ ortodoksa greka maljunulo same kiel kun samea aŭ nordfinna aŭ sudpola oldulo, kia estis Karol Wojtyła ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:18, 4 jun. 2026 (UTC) ==Proponoj== Saluton. Mi proponis por Artikolo de la monato por julio kaj du proponojn por [[vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj|legindaj artikoloj]]. Ĉu vi povas opinii? Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:17, 3 jun. 2026 (UTC) :Jes kompreneble. Dankon al vi! Mi opinios post horo aŭ du... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:22, 3 jun. 2026 (UTC) {{re|Kani}} Iom stulta demando: Kie vi antaŭvidas voĉdonon por AdlS 7 2026? Mi ĵus vidis ke en [[Vikipedio:Artikolo de la monato/2026]] mi jam antaŭ monato voĉdonis por la teksto [[hispana enlanda milito]] por 7 2026, Moldur cetere ankaŭ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:40, 3 jun. 2026 (UTC) :Mi estas mallerta. Mi ne vidas la voĉdonon pri ADLM. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:09, 3 jun. 2026 (UTC) {{re|Kani}} La mallerto estas miaflanka. Mi legis viajn du mallongajn frazojn, kaj legis "ne vidis", ne "ne vidas". La voĉdonesprimo estas en la koncerna diskutpaĝo, tute sube [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026#Dua duono de 2026]]. Tie supozeble neniu hazarde venanta uzanto malkovros ĝin, do necesos atentigi iujn pri tio. Sed mi eĉ ne scias, kie estus pli bona norma loko por tia diskuto pri elekto, se ne en la koncerna diskutpaĝo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:11, 4 jun. 2026 (UTC) == Bv forbaru la vomsakon == [[:m:Special:CentralAuth/Yrjöpussi]] -- neniam redaktis, sed tamen neakceptebla uzantonomo plus gantopupumado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:54, 6 jun. 2026 (UTC) :Prave, dankon. {{Farite}}. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:02, 6 jun. 2026 (UTC) == Nova paĝo Kansa taisteli == Iam, kiam mi estis eble dekjara, mi legis la revuon [[Kansa taisteli]]. Iu en ĝi diris, ke li estis prenita militkaptito en loko, kie ankaŭ laboris Yrjö Kokko, finna perfidulo. Mi demandis mian patron, ĉu tio estis la verkisto [[Yrjö Kokko]], kaj li diris, ke ĝi certe ne estis la sama Yrjö Kokko - lia literatura verkaro tre klare montras, ke la verkisto Yrjö Kokko partoprenis en tiuj militoj ĉe la finna flanko. :Ĉu vi rimarkis ke vi hieraŭ tute ne ligis la novan paĝon [[Kansa taisteli]] al vikidatumoj??? Tiel ankaŭ ne eblis meti ŝablonojn {{ŝ|Informkesto gazeto}} kaj {{ŝ|oficiala retejo}} al la teksto - tio estas aparte maltaŭge se en la teksto estas frazo "Nuntempe ĝi estas legeble interrete". Se vi ne povas adapti vikidatumeron, vi ne povas elporti la retejon kaj kopii ĝin '''al''' vikidatumoj, sed ligi novan paĝon al vikidatumoj vi jes povas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:20, 7 jun. 2026 (UTC) ::Mi ne scias, kio estas Wikidata! [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 04:59, 8 jun. 2026 (UTC) Se mi vidas la paĝon [[Kansa taisteli]], mi vidas tute supre de la paĝo <big><big><span style="font-family:Times">Kansa taisteli</big></big> <hr> <small>[[d:Q11869646|Vikidatumoj: Kansa Taisteli (Q11869646)]], ''finna prisoldata gazeto (1957-1986)''<br/> Alternativaj nomoj: neniu</small> {{re|Näin on näreet}} Kion vi vidas tie? Kaj ĉu vi povas klaki sur la vortojn [[d:Q11869646|Vikidatumoj: Kansa Taisteli (Q11869646)]]?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 06:47, 8 jun. 2026 (UTC) == Kacxo de Yrjölä == Kiu povas esti bona kategorio por tiu artikolo: [[kaĉo de Yrjölä]]? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 20:14, 8 jun. 2026 (UTC) La kategorioj ne estas la problemo, sed la enhavo mem. Ĝi estas multege tro specifa por vikipedia artikolo, kaj tio estas la kialo kial ĝi ekzistas en neniu alia lingvo. Oni povus fari ampleksan artikolon pri nutraĵo aŭ nutrado por hundoj (do io kiel ''[[:fi:Koiranruoka|Koiranruoka]]''), kaj en tiu teksto povus kaŝi etan ĉapitron pri tiu "kaĉo de Yrjölä", sed tiu ĉi teksto ne konvinkos iun solan esperantlingvan vikipediiston krom vi. Mi pardonpetas, sed tiu temo kiel memstara artikolo ne havas ŝancon pretervivi en Vikipedio. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:03, 8 jun. 2026 (UTC) :En finnaj retaj diskutoj pri hundoj estas multe tekstoj pri tiu kacxo. Estas ankaux en almenaux unu sveda hundtema pagxo. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 07:08, 9 jun. 2026 (UTC) ::Finnaj retejoj aŭ retaj diskutoj pri hundoj estas kompreneble multe pli specifaj, sed enciklopedio estas informejo por ĉiuj homoj, ne nur por bestoposedantoj kiuj speciale zorgemas pri la nutrado de siaj hundoj, aŭ kobajoj, kunikloj, ĉevaloj, azenoj, papagoj ktp. Baza konsilo: estu aparte konvinkita pri temo, se en neniu aŭ nur unu alilingva branĉo de vikipedio estas teksto, kaj estu preparita ke vi eble ne konvinkos la aliajn uzantojn ke tiu temo estas nepra... Se jam en kvin aŭ dek aliaj lingvoj estas vikipediaj tekstoj, malpli facile eblas opinii ke iu temo ne estas menciinda en memstara enciklopedia artikolo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:07, 9 jun. 2026 (UTC) :::Iu virino el islamlando estis multe en nordaj Finnlando kaj Svedio. Sxi diris, ke estas komunaj trajtoj, kaj la intervjuo menciis unu el la komunecoj: estas malfacile kredi, kiel la lestadianaj ekstremkristanoj estas tute similaj ol la ekstremislamanoj en sxia lando. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 10:11, 9 jun. 2026 (UTC) Mi malplilongigis la tekston sveda lingvo en Finnlando en la artikolo sveda lingvo. La teksto estis tro longa kaj eble malneuxtrala, cxar gxi tro multe esencis pri tiu unu afero en la artikelo. En la aparta artikolo sveda lingvo en Finnlando estas bone rakonti pli longe. Teksto pri "pakkoruotsi" estis en la artikolo tro longe, mi estis kulpo, mi pardonpetas. Tiu unu afero estis tro emfazita en la artikolo antaŭ ol mi mallongigis la parton de la artikolo kiu parolas pri ĝi. Mi supozas, ke vi konsentas. Mi devus seniĝi de la obsedo pri la temo. Konservativalestadiano pri la aĝo de la universo kaj de la vivo: La Tero estis kreita antaŭ 6000 jaroj tiel, ke ĝi aspektas kvazaŭ miliardojn da jaroj maljuna. La rokoj ŝajnas havi aĝon de miliardoj da jaroj, por ke kredo je la vero de la Biblio estu malfacila. Dinosaŭroj neniam ekzistis. Iliaj ostoj estis kreitaj kaj kaŝitaj en la tero kiel provo de fido. Same oni ne scias, kie troviĝis la tombo, en kiu Jesuo estis entombigita, por ke kredi ne estu tro facila. Mi legis artikolon peruskoulu (moderna nauxjara bazlernejo) en iu finnlanda enciklopedio, kiu estas skribita dum la sxangxo de la lerneja sistemo. Tiu diris, ke sentu, ke estas unu diferenco kun la origina plano: por la finnlingva peruskoulu igxos du devigaj fremdaj lingvoj, la sveda kaj la angla, ne nur la angla. Cxu estas bone en la artikolo rakonti pri la etimologio? [[Uzanto:Yrjöän|Yrjöän]] ([[Uzanto-Diskuto:Yrjöän|diskuto]]) 22:18, 5 jul. 2026 (UTC) ==Propraj nomoj== Vi ŝajne pensas ke en Esperanto ekzistas iu kategorio de nomoj, en kiu nur la unua litero de la unua vorto de la nomo estas majuskla, kaj la ceteraj estas minusklaj. Mi certas ke ne ekzistas tia kategorio (krom la tre escepta kategorio verktitoloj), kaj kiel mi jam provis rimarkigi al vi, ĝi ne estas antaŭvidata en nia [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj|titolpolitiko]]. Se fakte mi malpravas pri tio, bonvolu pruvi ĝin antaŭ ol redakti. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:42, 18 jun. 2026 (UTC) ==Supersignoj== Saluton. Hieraux nokte malaperis la rimedo konstrui supersignojn per aldono de x. Cxu vi scias ion pri tio? Cxu oni riparos gxin?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:18, 19 jun. 2026 (UTC) :Mi scias tute nenion, sed ĉe mi ankoraŭ funkcias kiel ĉiam - mi sur la klavaro tajpas unue c post x, kaj tuj aperas ĉ. Do devus esti io rilate al la tielnomata [[Helpo:Universala LingvoElektilo|Universala LingvoElektilo]] - kie en la menuo dekstre de la vortoj «En aliaj lingvoj» aŭ «Lingvoj» klakeblas la bildeto Lingvaj agordoj, la dentorado, poste eblas elekti «Enigo» kaj agordi... Sed mi havas neniun ideon, ankaŭ ne scias kie mi povus rigardi, ĉar ĉe mi jes ĉio aspektas kiel ĉiam... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:17, 19 jun. 2026 (UTC) ::Dankon, cxio estas solvita (sekvinte viajn rekomendojn) por la redakto de artikoloj, sed sxajne ne cxi tie. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:19, 19 jun. 2026 (UTC) :::Strange ke estas diferenco pri redaktado de artikoloj kaj de diskutpaĝoj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:21, 19 jun. 2026 (UTC) == Karilas == Ŝoke, ke pri Karilas estas artikolo nun kvinlingve. Mi esperas, ke vi germane faru artikolon [[Yrjö Karilas]]. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 22:31, 20 jun. 2026 (UTC) :Nu en la [[azera]] estas nur mizera frazo, sed en la [[finna]], [[sveda]], [[angla]] kaj [[Esperanto]] estas decaj artikoloj. Mi nur ĵus vidis ke en la esperanta teksto estas fuŝa ruĝa ligilo [[pentekontismo]] - klare: estas eraro, la vorto estas [[pentekostismo]], la kristana festo estas [[pentekosto]] kun "s". La germana nur estas unu el tre multaj eŭropaj lingvoj, mi ne ekstre faras tekstojn en la germana, nederlanda, franca, litova ktp., ĉar ankaŭ mi devas ŝpari miajn vivhorojn por la al mi plej esenca. Sed estas multaj aliaj eŭropanoj kiuj parolas kaj skribas en la germana, nederlanda, franca, litova ktp. ... Tamen pri la esperanta teksto, mi pensas ke jam eblus havi deziron ekhavi tekston pri la eldonisto [[Werner Söderström]] ([[d:Q6202412]]) kaj sia eldonejo nomita siatempe [[WSOY]] ([[d:Q3564797]]), el kio intertempe evoluis la finna amaskomunikila konzerno ''[[Sanoma]]'' ([[d:Q1540297]]), la plej larĝa libroeldonejo de Finnlando ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:11, 21 jun. 2026 (UTC) ::Karilas skribis, ke la finna estas longvorta lingvo, sed longaj vortoj estas ankaux en aliaj lingvoj. La plej longa vorto de la germana estas antialkohol.... Mi ne memoras la finon. Cxu vi scias, kio estas taksita kiel la plej longa germana vorto? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 17:03, 21 jun. 2026 (UTC) :::Ne. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:21, 21 jun. 2026 (UTC) Membro de la [[Luther-fondaĵo]] prezentis al mi la pravigojn por bebobapto kaj kontraŭstaris pentekostismon, ekzemple. Mi demandis pri [[konservativa lestadianismo]]. Li diris, ke konservativa lestadianismo havas la saman eraron en pli milda formo - oni komprenas, ke beboj estu baptitaj, sed ili ne komprenas, kial tio estas la kazo. Cxu la artikolo [[bapto]] nun estas bona? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 18:19, 21 jun. 2026 (UTC) Iam estis artikolo en [[Keskisuomalainen]] pri tio, ĉu oni devus malebligi al la retkomputiloj de lernejoj aliron al malkonvenaj retpaĝoj, kiuj estas identigitaj laŭ certaj vortoj. Sed tie leviĝis la demando: kio okazus, se iu lernanto volus per Interreto legi la verkojn de la franca poeto Saint-John Perse (en la finna perse signifas "pugo")? Kio malbona estus en tio? https://eo.wiktionary.org/wiki/mummonmarkka https://eo.wikipedia.org/wiki/Den_blomstertid_nu_kommer [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:55, 22 jun. 2026 (UTC) Mi demandis unu finnan virinon, ĉu ŝi kredas, ke Johannes Virolainen aŭdis la vortludon vihannes jorolainen. Ŝi respondis, ke certe li aŭdis ĝin kaj eĉ do multajn fojojn, ke la ludo komencis enuigi lin. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 13:05, 23 jun. 2026 (UTC) == Oittinen == Lian politikan karieron finigis liaj opinioj pri la sveda kaj la religio en la moderna bazlernejo. Li volis, ke la sveda ne estu deviga. Li iris al disputoj kontraŭ la lingvonaciisma Sveda Popola Partio kaj Johannes Virolainen, kiuj absolute ne akceptis tian, ke ekzistus naŭjara bazlernejo, kie la sveda ne estus deviga (Virolainen havis diversaj argumentoj ol la menciita partio). En la plano de Oittinen estis tia problemo, ke iri al la trijara mezlernejo, lukio, oni devus scii la svedan kaj tial la bazlernejanoj devus jarojn pre la fino de bazlernejo decidi, cxu ili provos iri mezlernejen. Oittinen, ateisto, ne volis al la moderna naŭjara bazlernejo konfesireligian instruon. Li iris do al disputoj krome kontraŭ iuj konservativaj-kristanaj (ekzemple lestadianaj) politikistoj kiel Armas Leinonen, kaj ankaŭ tio estis parta kialo de tio, ke Oittinen perdis siajn eblojn pintopolitike bone sukcesi. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:46, 24 jun. 2026 (UTC) :Laux mia patro mi pravas en tio, ke ankaux opinioj pri la bazlerneja religio efikis al pozicio de Oittinen. Laŭ li tempo el tiu tempo pasis jam do longe, ke en mia generacio normale oni ne scias pri Oittinen, se ne studis edukadon sed mi scias kaj mi neoficiale studis la edukadon. Mia patro rakontis, ke li estis ĉe la ''[[Suviseurat]]'', Someraj Kunvenoj en 1968, kaj la necesejaj kondiĉoj estis tiel teruraj, ke li ne estis nefekanta dum tri tagoj. Mi diris, ke verŝajne ne multaj kuracistoj rekomendus ion tian. Nu, certe neniu. Mi rakontis, ke mi aŭdis, ke ĝuste dum la Someraj Kunvenoj de 1968 oni faris decidon absolute malpermesantan televidon. Li diris, ke interese, ĝuste en 1968 la televidilo estis translokita al la supra etaĝo de la memstara domo (kiel kompromiso pro tio, ke parto de la familianoj estis lestadianoj kaj parto ne). == Artikolo de la Monato == Saluton. Ĉu oni elektis mian proponon pri [[Hispana Enlanda Milito]] por [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026|Artikolo de la monato]] por tuja julio? Ĉu mi devas fari iun demarŝon? En Hispanio okazos tiun monaton 90a datreveno de la okazintaĵo kaj tiurilate pluraj eventoj. Aparte mi dankas pri unu el viaj artikoloj pri futbalistoj, nome [[Pedro Porro]], ĉar li estas mia samlokano.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:52, 24 jun. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Nedankinde pri [[Pedro Porro]]. Mi nun faris tekstojn pri ĉiuj aktualaj naciteamanoj, kiel videblas en la navigilo sube. Sed dume mi ankaŭ pasetis la paĝon ''[[Copa del Rey]]'', kiu sincere videbligas ĉiujn hispanajn klubojn kiuj ĝis nun ankoraŭ ne havas tekstojn. Sincere dirite mi en mia ĵusa laborado pri futbalo ankaŭ pasis multajn tre konatajn britajn, nederlandajn kaj kelkajn francajn kaj belgajn klubojn, kiuj same ne havas tekstojn, sed se hazarde vi havas iun liberan horon inter pli serioza vikipedimado aŭ inter futbalaj matĉoj, eble vi povus elekti iu(j)n el la ruĝaj ligiloj de la paĝo ''[[Copa del Rey]]'' kaj adopti ĝin/ilin por paĝokreo. Cetere dankon al vi, ke vi trovis miajn preskaŭ forgesitajn tri tekstojn pri litovaj gazetoj kaj levis ilin de ĝermeto al ĝermo... Pri la artikolo de julio: mi [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026|ĵus invitis]] ankoraŭ 1-3 kolegojn eble voĉdoni, kaj fermos la temon antaŭ ĉi-vespere. Ĉu vi tiam povus fari la ankoraŭ mankantan resumon por la titolpaĝo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 24 jun. 2026 (UTC) ::Morgaŭ estos nova monato. Kiu estos la rezulto por julio? [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:16, 30 jun. 2026 (UTC) == Marja-Sisko == Estus supozeble nebone mencii en la artikolo [[Marja-Sisko Aalto]] vere multaj riaj diraĵoj. Sed la rakonton pri tio, ke ri diris, ke ri volis robon kaj oni terure kriis al ri kolerege, ri diris publike multajn fojojn kaj tial estas bone mencii ĝin. [[Uzanto:Yrjöän|Yrjöän]] ([[Uzanto-Diskuto:Yrjöän|diskuto]]) 19:14, 5 jul. 2026 (UTC) :Mi persone plene malakceptas ĉian slangon inventi novajn pronomojn al la esperanta gramatiko, tial mi povas toleri ke en Vikipedio ankaŭ estas tekstoj en tiu artefarita dialekto sed ne volas kunlabori pri tiuj tekstoj. Jen unua aspekto. Kaj due mi dirus ke la esperanta vikipedio jam sufiĉe raportas pri tiu tre specifa kaj bizara biografio, kompara al vikipedio ekzemple en la nederlanda, pola, portugala, greka, turka, ĉina, japana aŭ korea, kaj ke principe eblas lasi ĝin kaj ĝi ne bezonas pluajn horojn da esperantista redakta labortempo. La esperanta vikipedio ne prisilentas ĝin, kaj estas bone ke aliaj 11 lingvoj ankaŭ ne prisilentas ĝin, sed tiu kovro de la temo laŭ mia persona opinio estas sufiĉa. Kvar aliaj esperantaj tekstoj ligas al la esperanta artikolo, tio estas la minimuma kvanto por ne esti [[vikipedio:orfo|artikola orfo]], estas ankaŭ unu ekstera referenco kaj kvar eksteraj ligiloj. Oni ne povas teknike riproĉi al la esperanta teksto esti malsufiĉa. Tial mi lasos tiun tekston, kaj traktos temojn kiuj pli bezonas laboron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:34, 6 jul. 2026 (UTC) ::Multfoje ri rakontis, ke kiam ri estis sesjara, ri hejme demandis, ĉu lia amikino Saija havis mirindan robon. Oni respondis jese, kaj tiam ri diris, ke ri ankaŭ volas havi similan. En tiu momento ĉia parolado kaj ĉia moviĝado en la ĉambro subite ĉesis; dum mallonga momento ĉio kvazaŭ frostiĝis kiel en senmova filmbildo. Kiam la silento rompiĝis, oni kolere kaj terure ekkriis al ri. Iu kondukis Saijan hejmen, kaj la patrino de Olli laŭte diris, ke knaboj ne portas robojn. Poste ŝi devigis rin demeti la pantalonon por kontroli, kiajn genitalojn ri havis. Laŭ ri tiu memoro el la infanaĝo estis tiel traŭmata, ke ri ankoraŭ hodiaŭ ne plene resaniĝis el ĝi. ::https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Kola_duoninsulo&diff=prev&oldid=9406629 "Mi ekde eta infano scias, ke mi ne estas kiel aliaj knaboj. Sesjare mi demandis, kial mi ne havas jupon kiel aliaj knabinoj. Pubere mi komencis kredu, ke temus pri transvestismo. Kun tia takso estis iomete pli facile vivi, cxar kvankam ankau gxi estas kialo por silento kaj kialo por ridado, gxi estas por multaj iomete pli facile akcepti ol transsekseco, kiu estas etega, etega malplimulto kaj tial vaste konsiderata stranga." == "Mi vomas" -> bv forbaru == [[:m:Special:CentralAuth/Yrjöän]] -- neakceptebla uzantonomo plus gantopupumado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:22, 6 jul. 2026 (UTC) : {{farite}} ... bv ŝlosu la paĝojn [[Uzanto:Yrjöän]] [[Uzanto-Diskuto:Yrjöän]] [[Uzanto:Yrjöpussi]] [[Uzanto:Urpola]] [[Uzanto-Diskuto:Urpola]]. La kontoj estas forbaritaj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:30, 6 jul. 2026 (UTC) : {{farite}} ... la paĝoj estas ŝlositaj kaj la konto "Yrjöän" estas globale forbarita. Kiel longe oni plutoleru la konton [[:m:Special:CentralAuth/Näin_on_näreet]]? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:43, 7 jul. 2026 (UTC) == Drolaĵoj == Vidu: https://eo.wiktionary.org/wiki/hihhuli Vidu: https://eo.wikipedia.org/wiki/Johannes_Virolainen#Virolainen_kaj_la_sveda_lingvo Yrjö Karilas ankaŭ evoluigis bonegajn metodojn por plibonigi la kapablojn pri mensa kalkulado. En la finna Vikipedio ne estas tia regulo, ke estas malgxuste krei artikolon, al kiu ne estas ligiloj. Vidu [[Lilli]] kaj [[Suomalainen]] Preskaŭ ĉiuj konservativaj lestadianoj naskiĝis al konservativaj lestadiajanaj gepatroj. La fakto, ke la membronombro de la movado kreskas, ŝuldiĝas nur al tio, ke oni ne uzas kontraŭkoncipadon. Sed la neuzo de kontraŭkoncipado kondukas al tiel grandaj infanaroj, ke estas surprize, ke la membronombro kreskas nur sufiĉe malrapide. Mi demandis unu kritikanton de la konservativa lestadiana movado, kiu devis forlasi ĝin en la aĝo de dek jaroj, ĉar lia patro estis eksigita el la movado kaj la tuta familio estis eksigita kune kun li, kiam komenciĝis la periodo, dum kiu preskaŭ neniu plu aliĝas al la movado el ekstere. Laŭ li, tio estas bona demando. Eble fine de la 1950-aj jaroj. La gubernio estis dum longa tempo unu el la du regionaj administraj unuoj de Finnlando. La gubernioj konsistis el komunumoj. La koncepto de gubernio devenas el Svedio, kaj dum la tempo kiam Finnlando apartenis al Svedio, la svedaj gubernioj ampleksis ankaŭ Finnlandon. La gubernio en Finnlando restis administra unuo dum la tuta periodo de la aparteno de Finnlando al Rusio (1809–1917) kaj dum pli ol 90 jaroj de la sendependeco de Finnlando. La finnlandaj gubernioj funkciis proksimume laŭ la modelo de la svedaj gubernioj. La gubernioj dum longa tempo havis grandan signifon ne nur por la administrado, sed ankaŭ por regiona identeco kaj regionaj analizoj. Tamen, kiam en 1997 la parto de Finnlando sude de la gubernio Oulu, escepte de Alando, estis dividita en tri "grandajn guberniojn", la karaktero de la gubernioj fariĝis ĉefe administra. La neadministraj funkcioj de la gubernioj transiris al la provincoj, kies limoj estis oficialigitaj en 1994. Antaŭe la provinca divido estis neoficiala. Kelkaj provincoj estis teritorie identaj al gubernio. Tiuj ĉi regionoj de Finnlando ne estu konfuzataj kun la naŭ historiaj regionoj de Finnlando. Komence de la jaro 2010 la gubernioj estis nuligitaj. La provincoj restis. == Erkki Palmen == Ĉu pri li povus esti artikolo en la esperanta vikipedio: https://fi.wikipedia.org/wiki/Erkki_Palm%C3%A9n https://la.wikipedia.org/wiki/Erkki_Palm%C3%A9n [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-38905-97|&#126;2026-38905-97]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-38905-97|diskuto]]) 17:33, 9 jul. 2026 (UTC) Senprobleme... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:38, 9 jul. 2026 (UTC) Palmén estis amiko de mia patro. Kiam mi partoprenis al eventoj de Esperantoklubo de Jyväskylä pacxjo diris, ke supozeble Palmén parolas esperanton. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 18:55, 9 jul. 2026 (UTC) [[kaĉo de Yrjölä]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 19:28, 9 jul. 2026 (UTC) Vidu: [[Den blomstertid nu kommer]] Vidu: [[flega kunveno (lestadianismo)]] Ĉu pri ŝi mi rajtas fari artikolon: https://fi.wikipedia.org/wiki/Lyydia_Almila Jorma Nieminen diris, ke estas malkompreneble, el kio la nova signifo de sia nomo iris. Kiam li naskigxis (1956) estis normale en nia lando, ke oni donis al filo la nomon Jorma. Tio havis neniun ambivalencon. En la 1980-aj jaroj redaktoroj de virrevuoj komencis uzi la vorton ''jorma'' pri peniso. Sed kial? == Kongresoj == Mi foriras ĝis la fino de la monato julio.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:05, 13 jul. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Komprenite. Bonan tempon al vi! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:24, 13 jul. 2026 (UTC) == Seine-et-Marne == Mi ĵus vidis la paĝon [[Meaux]], kaj tie tre videblas la manko de komunumaj paĝoj en la departemento [[Seine-et-Marne]]. La regiono estas centra en Francio, kaj mi vere volus vidi unuajn paĝojn tie. Eble vi povos levi tiun grandan taskon... Ne devus esti perfektaj artikolaj ĝermoj, sed estus perfekte se la vakuo tie ne estus tiom granda... Cetere, mi proponus entute ŝanĝi la malfeliĉajn informkestojn al normaj ŝablonoj {{ŝ|informkesto urbo}}. Mi supozas ke vi ĵus spektas la matĉon Hispanio-Francio kaj tial ne estas ĉe la komp'o. Sed la matĉo jes ne estos eterne... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 20:25, 14 jul. 2026 (UTC) :Aĥ, tiu Francio kun tiom da vakuo en la esperanta vikipedio... Kompreneble vi pravas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:44, 14 jul. 2026 (UTC) ::Mi nun faris la necesajn 8 paĝojn por forigi la ruĝajn ligilojn en la paĝo [[Meaux]], kun normaj ŝablonoj {{ŝ|informkesto urbo}}, sed proponas lasi la kaprican informkeston en la paĝo [[Meaux]] mem, post kiam vi riparis la plej akrajn misojn tie. Pli pri la ĉirkaŭaĵo de [[Meaux]] mi nun ne sukcesos fari, eĉ kvankam estas la {{flago|Francio}} 14-a de julio... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:44, 14 jul. 2026 (UTC) == Ankoraŭ propraj nomoj == Nun vi minuskligas nomojn de universitatoj, malsanulejoj, lagoj ktp. Ĉu tiu ideo venas de iu esperanta fonto? Ĉiujn fontojn, kiujn mi konas, inkluzive esperantajn, klare traktas ilin kiel proprajn nomojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:15, 17 jul. 2026 (UTC) :Nu, la demando estas, kiam kombino de normala esperanta vorto kaj nacilingva nomo iĝas nova propra nomo. Ĉiuj scias, ke [[Palokkajärvi]], [[Tuomiojärvi (Jyväskylä)|Tuomiojärvi]] kaj [[Alvajärvi (Jyväskylä)|Alvajärvi]] estas lagoj en [[Jyväskylä]], ne la plej grandaj sed iuj el la lagoj de la urbo. Vi majuskligis «lagon Nacilingva Nomo» al <big>'''L'''</big>ago Nacilingva Nomo, eĉ al <big>'''L'''</big>a <big>'''L'''</big>ago Nacilingva Nomo. Ĉu vi ankaŭ pensas ke devos nepre esti en tekstoj kaj fotosubskriboj la vortkombinoj <big>'''L'''</big>a <big>'''L'''</big>ago [[Palokkajärvi]], <big>'''L'''</big>a <big>'''L'''</big>ago [[Tuomiojärvi (Jyväskylä)|Tuomiojärvi]] ktp? Ĉu vi pensas ke <big>[[Integra katolika lernejo en Nitra]]</big> estas groteske malĝusta nomo de artikolo kaj nepre devas esti Integra Katolika Lernejo en Nitra en Esperanto? Pri <big>[[Publika Observatorio de Drebach]]</big> oni skribas ke ĝi estas en najbaraĵo de la elementa lernejo "David Rebentrost". Ĉu ankaŭ drasta eraro kaj nepre devas esti Elementa Lernejo "David Rebentrost" aŭ laŭ vi '''L'''a '''E'''lementa '''L'''ernejo "David Rebentrost"? Aŭ, por koncentriĝi pri miaj eraroj: mi en 2024 skribis tekston pri [[Widehem]] kaj tie notis "La administrejo ... samtempe ankaŭ estas la loka elementa lernejo". Ĉu ankaŭ tute erara, nepre devas esti la kompleta nomo kaj ĉio majuskla: "... samtempe ankaŭ estas la loka Elementa Lernejo Widehem"?? Kiam elementa lernejo, infanĝardeno, kolegio aŭ ankaŭ universitato estas simple la institucio tiunoma de loĝloko kaj nomiĝas en vikipedio [institucio] de [loĝloko], sed ne mem donis al si propran nomon esperantlingvan aŭ estas titolo de esperantlingva libro (se jes, validas tiu librotitolo, konsultebla en bibliotekoj aŭ la esperantaj libroservoj), tiam la '''loĝloko''' estas nepre majuskla, ĉar klare propra nomo, sed la unua substantivo povas rigardiĝi kiel parto de fiksa propra nomo, sed ankaŭ povas rigardiĝi kiel simpla substantivo. Tio estas tiom banala, ke la grandaj gramatikoj ŝajne aŭ eble eĉ ne notas ke "o-vortojn oni kutime komencas per minuskla litero kaj finas per -o", kvankam por denaska germanlingva komencanto tio povas esti grava atentigo, krom ke li jam eklernis iun alian lingvon kaj jam komprenas ke ne ĉiuj faras kiel la germana, aŭtomate majusklante ĉiun "o-vorton". --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:16, 17 jul. 2026 (UTC) == [[Kinga Korska]] == Saluton. Vi kreis tiun artikolon ĝuste nur kelkajn malmultajn horojn post oni menciis ŝin en prelego pri bildliteraturo en Esperanto en la Hispana Kongreso. Ĉu estas hazardo aŭ iu rilato?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:26, 17 jul. 2026 (UTC) :Fakte, ne estas rilato al la Hispana Kongreso, sed mia vojo estis iom pli trista. Nome, mi jam en la unua semajno de julio bedaŭrante eksciis pri la morto de la esperantisto kaj vikipediisto [[Przemysław Wierzbowski]] la 30-an de junio, kun kiu mi ankoraŭ skribis antaŭ malmultaj monatoj, kaj legante en lia artikolo mi tie vidis bluan ligilon pri la "grafika novelo" [[Cerba fetiĉo]] kaj ruĝan de Kinga Korska - mi povas kompreni ke oni hezitas ekfari biografian tekston pri verkisto, pri kiu estas apenaŭ biografiaj informoj, ne naskiĝjaro aŭ -dato kaj ne naskiĝloko, neniu informo pri lernejo aŭ universitato, sen informo kiel ŝi alvenis al La Palma kaj kial ŝi nun havas irlandan civitanecon... Ĉu eble en la prelego pri bildliteraturo en [[Portugaleto]] oni aludis al aĝo aŭ naskiĝjaro de ŝi?? Kaj, se vi nun estas surloke, "ĉe la fonoto de informoj", ĉu vi eble ankoraŭ povus eltrovi iujn biografiajn bazajn datumojn pri iuj esperantistoj menciitaj en via teksto [[84a Hispana Kongreso de Esperanto]]? Kun iomete da informo, mencio en [[ĝermolisto de katalunaj esperantistoj]] aŭ [[ĝermolisto de hispanaj esperantistoj]] jam estus ebla... - principe mi dirus ke ĉe publike agantaj esperantistoj pli da informoj estas pli bonaj ol draste malpli. --20:17, 17 jul. 2026 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 2n5qv87lzdlo8sj6u3rpdunwonm1c6f 9431855 9431853 2026-07-17T20:21:20Z ThomasPusch 1869 9431855 wikitext text/x-wiki <!-- {{ArtikolaMesaĝokesto |speco = stilo |bildo = |teksto = De la 7-a ĝis la 11-a de aprilo mi vojaĝas kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a frumatene ĝis 17-a malfruvespere ankaŭ. Do la venontan tempon mi nur tagmeze la 12-an de aprilo havos iom da tempo por vikipedio kaj denove ekde la 18-a de aprilo. Thomas }} <hr> {{ArtikolaMesaĝokesto |speco = stilo |bildo = <!- nur por kazoj de ekstrema drameco: [[dosiero:Attention Sign Red White.svg|40ra]] -> |teksto = Ekde la 20-a ĝis 22-a de junio mi ne aŭ nur tre malmulte povas kontribui. Ekde la 23-a mi ree partoprenos. Th. Pusch }} {{-}} {{Klariga noto |titolo = <small><small>Noto</small></small> |enhavo = En la [[Vikipedio:Diskutejo/Teknikejo#Rezulto|vikipedia teknikejo]] estis diskuto pri konservo aŭ forigo de tradicia aspekto de la eksteraj ligiloj en vikipediaj artikoloj, kiu laŭ mi finiĝis per malbona baloto, ne per trovo de teknika solvo, kiu ebligus liberan decidon inter du samvaloraj variaĵoj. Mi tial komence de marto 2017 ekprenis vikipedio-ferion de eble monato, eble duonjaro, eble pli longe, dum tiu tempo observos kaj minimume agetos kiel administranto, kaj post mia ebla reaktiviĝo vidos ĉu tamen eblos havi elekton inter du bonaj eblecoj pri tiu temo. Dum la intertempo mi ne povos labori pri plua bonigo de tekstoj pri komunumoj de eŭropaj ŝtatoj, ne elektos artikolon de la semajno kaj ne plenumos alian kontinue faratan taskon. :Thomas Pusch |larĝeco = 100% |pozicio = |enhav-grandeco = }} --> == Arkive == * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/uzo_aŭ_neuzo_de_la_vorto_"oblasto"|Uzo aŭ neuzo de la vorto "oblasto"]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Transskribo_de nomoj_ne-latin-literaj_sen_esperantigo_al_esperanta prononco|Transskribo de nomoj ne-latin-literaj sen esperantigo al esperanta prononco]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Pludirektigoj_de_paĝoj_pri_"popolo"_al_"popola lingvo"|Pludirektigoj de paĝoj pri "popolo" al "popola lingvo"]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Geografiaj_nomoj_en_Esperanto,_el_regionoj,_kies_lingva_kaj_politika situacio ŝanĝiĝis_post_1887|Geografiaj nomoj en Esperanto, el regionoj, kies lingva kaj politika situacio ŝanĝiĝis post 1887]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Historie:_"Litovio"_aŭ_Litvo"|Historie: "Litovio" aŭ Litvo"]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Korekto_de_la_ŝablono_"Urbo_de_Germanio"|Korekto de la ŝablono "Urbo de Germanio" (urbo de) kaj de ties uzo]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Kategorionomoj "geografiaĵo DE aŭ EN lando"|Kategorionomoj "geografiaĵo DE aŭ EN lando" (do ekz. "Lagoj de Svislando" aŭ "Lagoj en Svislando")]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Ŝablono:Informkesto administra unuo|Ŝablono:Informkesto administra unuo]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Centrigo de bildosubskriboj|Centrigo de bildosubskriboj]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Diferenco inter "dum" kaj "en"|Diferenco inter "dum" kaj "en"]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Kategorio "sindromoj"|Kategorio "sindromoj"]] === Pliaj, unuopaj temoj laŭ jaroj: === {{Div col|cols = 4}} <small> * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2007|'''arkivo 2007''']] kun temoj ** Kategoriaj alidirektiloj ** Landaj ŝablonoj ** Ŝablono:KategorioGeografioLaŭLando ** Azova maro kaj Nigra maro ** Ĉu du apudaj adjektivoj en nomo? ** Mapo de Eŭropo ** Administranto ** Helpalvoko por germana vikipedio ** Informkesto por artikoloj * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2008|'''arkivo 2008''']] kun temoj ** Ŝablono:KategorioMontaroEnLando ** forviŝo de malplena kategorio ** "Ŝablono:Ligo el bildo" ** Naskiĝjaro kaj aĝo ** flagoj svg ** Binet ** Valdorfa pedagogio ** ebla nova portalo (pri psikologio) ** Ŝablono:Plurtone ** Vlaggen ** Informoj sur bildaj paĝoj ** diskutejo... ** Nekonscia tajpado ** Wikipedija:Hornjoserbšćina ** Plibeligo de informkestoj ** Skandinavistiko kaj Nederlandistiko ** Granda Nordia Milito ** Situo sur mapo Moldavio ** Les Halles (Parizo) *** Marko sur bildo ** Neris ** Ĉu vi ne volas/pretas kandidati kiel administranto? ** Pariza Regiono * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2009|'''arkivo 2009''']] kun temoj ** Resonkorpo ** Zoo de Londono ** Valo Owens ** Helpo bezonata ** Kato sur varmega ladotegmento ** Korono ** Okulvitra strigo ** Metropoliteno ** Kolonaj ordoj ** Homaj respondecoj ** Ĉapulteko ** Bertha Benz Memorial Route ** Vikifontaro * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2010|'''arkivo 2010''']] kun temoj ** Timo Boll ** Dosiero:Navaro-dum-1037.png ** Avatar: The Last Airbender ** Na'via lingvo ** Kriaj koloroj ** Laura Chinchilla ** Ĝermoj ** olimpika tabelo ** Ĉu vi ne volas fariĝi administranto? ** Administraj rajtoj ** Tarator ** Bonan resaniĝon! ** Peto ** Kotdivuara Esperanto-Asocio ** Vulkanologio ** Informkesto pro blazonoj? ** Helpopeto ** Translation request ** Navigilo2 ** Forigitaj kategorioj ** Saluton, sorry to bother you ** Heiner Keupp ** Ĝemelaj urboj ** Futbala mondĉampionado ** Internacia Junulara Kongreso ** Aldono de kodo ** Puĉo ** Provlegado ** Uzantobloko kaj lingva demando ** Ŝablono:Informkesto televida kanalo ** Monunuoj ** Defio ** "Rekuperi" ** "Por deletigi?" ** Alinomado de artikoloj pri gubernioj de Japanio ** "Anekti" * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2011|'''arkivo 2011''']] kun temoj ** Stivardoj ** mw:Template:Languages ** SVG-Flagoj ** Leysin ** Ŭ kaj v ** Rufa kaj Ruĝa haro ** 2011 Board Elections ** artikolo "Tutmondiĝo" ** VIAF 47453644 *** Nurembergo, la 10-an de septembro 2011 ** Anstataŭo de la ŝablono projekto per la ŝablono projektoj ** Statuto de la Eŭropa Sistemo de Centraj Bankoj kaj de la Eŭropa Centra Banko ** Distrikta reformo en Meklenburgio-Antaŭpomerio ** Tonalta lingvo ** Helle Thorning-Schmidt ** Oŭrenso ** Ŝablono:Informkesto sciencisto ** Vikipedio:Proponoj por elstaraj artikoloj ** Grandurbo * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2012|'''arkivo 2012''']] kun temoj ** Kuujjuaq (Kebekio) ** Schwarzbach (Majno) ** Litovaj personaj nomoj ** Robert ** Esperanto-Asocio de Rumanio ** Cite web ** Ŝablono:Informkesto kanada provinco-teritorio ** Kanada konfederacio ** Kiel alinomigi ĝin? ** Listo de Meksikaj ŝtatoj ** Ŝablono:Flageto ** Ŝablono:Priskribo ** Gemeinsame Normdatei (GND) ** Berlin-Lichtenberg kaj rilataj artikoloj ** Ekzekut(iv)o? ** Forigita dosiero ** Usona problemo ** Sebastian Giovinco ** Forbaro ** Malgranda problemo ** Provincnomoj ** Petr Tomasovsky kontraŭregule forigis tutan sekcion *** refaktorigita *** Forbaro ** Afiksoj en Esperanto ** Signifoplena kaj ne ekspresiva ** Cleopatra Stratan ** Article translation/collaboration request ** Pavel Stratan ** en la aŭ dum? ** Ŝablono "el" ** Ŝablono:El ** Subpaĝoj ** Foto ** Birdoj ** Tradukpeto ** Hans Georg Link ** Sinagogo ** Ŝablono:Informkesto germania komunumo ** A380 ** Bildoj pri Tibor ** Fuŝado de artikoloj en la germana vikipedio ** "Vadmaro (ĝenerale)" estis alidirektita al "Flusejo" * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2013|'''arkivo 2013''']] kun temoj ** Vikipedia diskuto:Ĉefpaĝo ** Top Gear ** Flago de Ĝibutio ** Ruĝaj ligiloj ** Mondoñedo ** Esperanto-movado en Vigo ** Inkludigado de balotpaĝo pri elstarigo ** Citŝablonoj *** Misfunkcio *** Parametroj en citŝablonoj ** Diskuto:Alpakao ** Diskuto pri neliberaj dosieroj ** licenco pri foto ** Hungaroj ** Kukuhorloĝo ** Artikolo Sudorienta Kvartalo de Essen ** Ŝablono:Informkesto nuklea centralo ** Trepanado ** Artikolotitoloj pri provincoj de Italio ** Pri diskuto:Titoloj de artikoloj ** Ŝablono:Informkesto lingva familio ** Scorpions ** 2012-W37 ** Forigitaj bildoj ** Star Trek oficistoj ** Justa uzo ** Aleksandro Galkin ** Gaviedoj ** Skalo de Mercalli ** Forigitaj dosieroj en Komunejo ** Alinomigado kaj forigado de alidirektiloj ** Uzanto:毛澤東的智障孫子毛新宇‎ ** Ŝablono:Bildo de la Tago2/208 ** Hispana literaturo de la Klerismo ** Germana Muzika Arkivo ** Plena informo pri justa uzo ** Unue belan kristnaskon ** diskuto pri pedofilio ** Voĉdono pri forigo de la Portalo Pedofilio * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2014|'''arkivo 2014''']] kun temoj ** Kalumnio kontraŭ la administranto DidiWeidmann fare de uzanto Pangea – ĉu forbari? ** Paroleraro ** Nomoj de meksikaj komunumoj ** Pangea plu misatentas la admonojn kaj atakas ** Landnoma interkonsento ĉe la Aŭstruja Popola Partio ** Ŝablono:Distrikto Cuxhaven ** Kion vi pretus fari por portalo pedofilio? ** Realŝuto de viaj bildoj al Komunejo ** Averto ** Georg Sauerwein‎‎ ** Amasa alinomigado ** Re:Rebonvenon ** Ĉefkatedralo ** Ektopia gravedeco ** Esperantaj prefiksoj en la germana vikipedio ** San Pedro ** Svisa instituto de esplorado pri eksterlando ** Neliberaj dosieroj ** Jenő Kuncz ** Santo Domingo Petapa ** Absurda batalo kun KuboF ** Ŝablono:El ** Amt Schenkenländchen‎‎ ** Ŝablono:Citaĵo el la reto ** Por ADLS ** Dankon pro la novaj kategorioj pri sportoj ** Kirko ** Katedralo de Brno ** Modulo:Portalo/bildoj/alternativaj nomoj‎‎ ** Kontakto ** Tekstaj librokovriloj ** po ** Eraro/ĝisdatigo Amri Wandel ** Pri resumo ** Weyhusen ** Tahirih ** Kemia ŝablono ** Liv and Maddie ** Kirko ** Big Hero 6 (film) ** Preĝejo Sankta Marteno (Laives) * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2015|'''arkivo 2015''']] kun temoj ** Paulo Casaca ** Tradukpeto por meta-vikio ** Subpaĝo de uzanto ** Eraro "zoologia ĝardeno">"bestoscienco" ** Tonlingvo ** Malŝalto de la x-sistemo ** Graflando/duklando ** Frank Christoph Schnitzler ** Vestfalia Paco ** Termina problemo ** Deletion request ** Jonas Marx ** Lingvoj de okcidenta Afriko ** Kotafonua lingvo ** Nudbrankuloj ** Du kategorioj pri unu tempo / redirektiloj al kategorioj ** Ŝablono <nowiki>{{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Baden-Virtembergo|081260020}}}}</nowiki> ** Fotoj pri teatraĵoj de Anton Ĉeĥov kaj Pavel Ŝumilov ** Artikolo de la semajno ** <nowiki>{{Lang-en}}</nowiki> en Encyclopedia of Judaism‎‎ ** Ĉu kunigi? ** Mario Puzo ** Fermo de proponoj por elstaraj artikoloj ** Helpaj ŝablonoj ** Investitura kontroverso ** Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj ... ** Chantal Gacond ** Reinfeld en Latvio ** Francaj arondismentoj kaj kantonoj ** Turingio ** Ans (Belgio)‎ ** Artikoloj pri la provincoj de Belgio kaj pri ties municipoj ** Henegovio * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2016|'''arkivo 2016''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2017|'''arkivo 2017''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2018|'''arkivo 2018''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2019|'''arkivo 2019''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2020|'''arkivo 2020''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2021|'''arkivo 2021''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2022|'''arkivo 2022''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2023|'''arkivo 2023''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2024|'''arkivo 2024''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2025|'''arkivo 2025''']] </small> {{Div col end}} <br/> <div style="background-color: #f0f8ff; border: 1px solid #808000; padding: 5px; {{kesta ombro}}">'''{{centre|[[2026]]}}'''</div> == [[Rayan Hamda Barhoumi]] == Dear colleague, as far as I could understand, after discussion at [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj#Rayan_Hamda_Barhoumi]] you kept this article in Vikipedio arguing that the articles about this person also exist on several other languages. However, since then all other articles about this guy have been deleted as self-promotion. At present the article in esperanto is the only one that prevents me, as administrator of Commons, from deleting the photographs of Barhoumi. That's why I would like to ask if you are willing to reconsider your August decision. [[Uzanto:Андрей Романенко|Андрей Романенко]] ([[Uzanto-Diskuto:Андрей Романенко|diskuto]]) 20:22, 2 jan. 2026 (UTC) :{{re|Андрей Романенко}} Priviet and Sveiks, Andrej. The fact that in august 2025 there were texts about him in catalan and portuguese was not the only argument for keeping the text (far from being an important argument, because his work seems not at all related to the catalan and portuguese culture). Of course we can reconsider our decision of August and can reopen the case, though I fear that my colleagues won't be very amused that the soup will be heatened again. But I don't understand why the photographs in Commons would have to be deleted anyway: if there is any licence problem, files anyway are deleted very straightforward, and here I can't see any licence problem - just that the description of being "an outstanding professional photo" can be seen as bragging. I just saw that you or anyone has anyway deleted the three files. If so, the [[:commons:Category:Rayan Hamda Barhoumi|category]] should also be removed. Is there a documented discussion about the deletion? I doubt so, because I looked up the three files when you wrote some houres ago and didn't see anything. Well, the headshot in the infobox is of no big importance in the Esperanto wikipedia. No need to upload a local file. I'm just astonished about the urge of (speedy) deleting all three file from commons. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:34, 3 jan. 2026 (UTC) == [[Rayan Hamda Barhoumi]] == Saluton ThomasPusch, Dankon pro konservi la artikolon en Esperanto pri Rayan Hamda Barhoumi. La artikolo jam enhavas bazajn informojn pri lia agado kiel aktoro, muzikisto kaj kreinto de Jackrabbit. Tamen, kelkaj informoj povas esti aldonitaj aŭ plibonigitaj, ekzemple: detaloj pri liaj interpretaj influoj (Vee Boonyasak, Jon Bernthal, Charlie Cox), kaj aliaj faktoj rilataj al lia verko kaj artistnomo. Por faciligi la aktualigon, jen ĉiuj fidindaj fontoj disponeblaj por uzado: https://filmdaily.co/indie-film/indie-filmmakers/rayan-hamda-barhoumi-building-a-universe-from-instinct-and-intensity/ https://www.indieactivity.com/rayan-hamda-barhoumi-creator-and-aspiring-actor-of-jackrabbit/ https://www.issuewire.com/rayan-hamda-barhoumi-the-french-actor-and-musician-behind-the-indie-series-jackrabbit-1835820131084785 https://lytcheess.fr/ https://www.imdb.com/name/nm15961728/ Uzante ĉi tiujn fontojn, la artikolo en Esperanto povus esti ĝisdatigita laŭ faktoj kaj referencoj. Krome, eblas konsideri la kreon de artikolo en la franca. Ĉu vi povus helpi rekte aŭ konsili pri la plej taŭga maniero por fari tion? Dankon pro via tempo kaj helpo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-40212|&#126;2026-40212]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-40212|diskuto]]) 23:58, 2 jan. 2026 (UTC) == Artikolo de la monato == Saluton. Strange aperis kiel Artikolo de la monato [[Pingvenoj]] kaj tuj poste [[Nazia Germanio]]. Mi ne bone komprenas kiel funkcias tiuj elektoj, sed mi gapas pri kelkaj detaloj: Unue dum unu monato ĉiu kiu venos al Vikipedio vidos unue la svastikon, kiu por multaj estas tikla bildo, se ne eĉ kontraŭleĝa. Mi ne kontraŭas la elekton de la artikolo, sed la bildo povus esti mapo aŭ io alia. Ĉiuokaze mi scivolas kiel kaj kiu ŝanĝis la unuan elekton post monatoj sen klara elekto. Due mi gapas ke jam estas elektitaj la artikoloj por la tuta jaro, en kiuj aperas ankaŭ Hitlero kaj grava batalo de Nazia Germanio, plus pluraj politikaj entoj elirintaj el iama Sovetunio. Estas suspektinda tiu elektado. Ĝenerale ne estas tre gravaj artikoloj inter la dekduo, escepte [[Nazia Germanio]] kaj [[Adolfo Hitlero]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:32, 3 jan. 2026 (UTC) :Dankon pri la atentigo. Mi ĵus rigardis, kaj respondis tuj en [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo]], ĉar necesas rapide ekhavi vastan bazon de interkonsento. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:52, 3 jan. 2026 (UTC) == Finnlando == Mi provis skribi pri [[sveda lingvo en Finnlando]] pli neŭtrale ol en 2022. Mi ankaŭ riparis unu eraron, kiun faris Moldur. La deviga sveda estas diversa afero en diversaj partoj de Finnlando. La loĝantoj parolas normale la anglan kun la svedaj vizitantoj, se ili estas. Ekzemple en [[Ostrobotnio]] la svedan oni instruas por reala neceso. En lernejoj de la kamparaj malriĉaj arbaraj komunumoj en orienta Finnlando la instruo de la sveda estas tute simbola - ĝi ne produktas lingvoscion tiel multe kiel en mia hejmurbo Jyväskylä. La instruistoj scias, ke verŝajne la lernantoj en la labora nek pensia aĝo neniam necesos la svedan lingvon. Estas malfacile lerni svedan en loko, kie la svedan oni parolas nur en lekcioj lerneje. Tial la instruistoj ne postulas altan nivelon. Estas klare, ke tia estas diversa afero ol instruo de la sveda ekzemple en Vaasa kaj Jakobstad. -- aldonis, sen subskribo, uzanto de konto [[uzanto:Urpola|Urpola]] je 19:11, 3 jan. 2026 (UTC) :Mi provos ene de la venonta semajno rigardi tien... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:45, 3 jan. 2026 (UTC) Ekzistas du tipoj de la deviga sveda, kaj por la tipoj estas apartaj instruistoj, kvankam ili kaj la Sveda Popola Partio de Finnlando ne asertas tion. La funkcia deviga sveda estas en tiaj dulingvaj lokoj kiel [[Jakobstad]], [[Vasa]], [[Raseborg]] kaj [[Loviisa]] farata deviga instruo de la sveda. Gxia celo estas sama kiel estas celo de la deviga finna por svedlingvaj finnlandanoj: la celo estas instrui la alian enlandan lingvon al lernantoj, kiuj necesas tiun lingvoscion. Alia tipo de la deviga sveda estas ekzemple en [[Pirkanmaa]], [[Meza Finnlando]], [[Savonio]], [[Kainuu]] kaj [[Finna Laponio]] instruata simbola deviga sveda, kies cxefcelo estas alia. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:33, 5 jan. 2026 (UTC) Ŝajnas, ke el la plej multaj altlernejoj la deviga sveda lingvo malaperos ene de 20 jaroj, kaj parte ĝi jam nun estas for, ĉar al enmigrintoj oni donas esceptojn. Tiuj esceptoj starigas la demandon, ke se enmigrinto povas funkcii en Finnlando sen la sveda, kial do finnlandano ne povus. En la baza lernejo kaj en la gimnazio la devigo verŝajne restos dum 30–40 jaroj, sed en la plej granda parto de la lando ĝi fariĝos ĉiam pli simbola. Ĝi produktas ĉiam malpli kaj malpli da reala lingvokapablo, sed ĝi ne malaperos baldaŭ. Por la Sveda Popola Partio ĝi estas memvaloro, kaj la partio kapablas konservi ĝin kiel formalan lernobjekton, eĉ se ĝi ne kapablas haltigi la malkreskon de ĝia efikeco. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 11:11, 5 jan. 2026 (UTC) [[:fi:Peter Albäck]]: La viro klarigis, ke la svedaj parolantoj de Uusimaa kaj Ostrobotnio estas malsamaj grupoj - la svedaj parolantoj de Ostrobotnio, male al Uusimaa, estas sufiĉe klare grupo, kiu diferencas de la finnaj parolantoj laŭ kulturo kaj nacia karaktero. Li diris, ke tio estas sufiĉe klara, sed ĝi estas tabuo. Mi demandis, kiel ĝi malkaŝiĝas. Li respondis, ke ĝi devenas de la konduto de la loĝantaro. -- notis, sen subskribo, [[Uzanto:Urpola|Urpola]] je 7 jan. 2026 Mi trovis en rubujo la libron ''[[Antero Vipunen]]''. El tiu libro mi unuafoje eksciis pri la volapuko kaj lernis la esperanton. Longe mi konis [[Yrjö Karilas]] nur kiel skribanto de Pikkujättiläinen kaj Antero Vipunen. Kiam mi eksciis pri lia aliaj meritoj, mi komencis miri pri tio, kial li estas do malmulte konata. Iam mi interrete legis, kial estas do. -- notis, sen subskribo, [[Uzanto:Urpola|Urpola]] je 9 jan. 2026 == Kiu estas kristano? == Mi aldonis al la paĝo [[bapto]] mencion, ke iuj ne-kristanaj grupoj havas ankaŭ bapton. Ekzemple astestantoj de Jehovo kaj mormonoj. Vi asertis, ke malbone skribita tiel, ĉar ili estas kristanaj grupoj. Laŭ mia scio ili ne estas tiaj, ĉar ili ne apogas la sankta triecon. Vi asertis, ke tamen ili estas kristanaj. Laŭ la finna Vikipedio estas postulo por tio, ke iu grupo estas kristana, tio, ke ĝi apogas la sanktan triecan kondicion. Ĉu temas laŭ vi pri tio, ke Finnlando ne estas do sekulara ol ekzemple Litovio, Svedio kaj Germanio kaj tial en Finnlando ankoraŭ oni taksas, ke grupo, kiu ne apogas la triecon, ne estas kristana? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 17:57, 6 jan. 2026 (UTC) :Eblas fortege pridubi la hipotezon ke ''ĉiu kredanto aŭ religia grupo kiu ne apogas la sanktan triecon (=triunuon) ne estus kristana''. Mi nun ne havas multan tempon por profunde enplonĝi meditadon pri tio, kaj supozeble ankaŭ ne konvinkas subtenanton de la hipotezo ke ekzemple [[PIV]] havas tute simplan difinon de [[kristanismo]], nome "[https://vortaro.net/#kristano_kdc religio, bazita sur la evangelioj]". Sed pri la teologia koncepto de [[triunuo]] aŭ trieco almenaŭ konatas ke historie estis la fortega movado [[arianismo]], nome "parto de la [[unitariismo|unitariisma]] aŭ '''kontraŭtrinitarisma branĉo de [[kristanismo]]''' (do parto de tiu branĉo de kristanismo kiu forte kontraŭbatalis ĉiun kredon je [[triunuo]]) kiu floris ekde la [[4-a jarcento]] ĝis pli-malpli la [[8-a jarcento]]." Bone, oni povus blufe kredi ke ekde la 2-a jarmilo, do ekde la jaro 1000, validus la dogmo "kristanoj ĉiuj apogas la sanktan triunuon", sed simpla rigardo al la teksto kaj kristanisma movado [[unitariismo]], nome "'''tiu branĉo de la kristanismo''' kiu, male al la trinitatismo, '''ne akceptas la dogmon pri triunuo''' kaj kelkaj unitariismaj eklezioj tute neas la rolon de dogmo en religio" montas ke subtenantoj la kristanaj eklezioj de [[unitariismo]] daŭre fortas en la 21-a jarcento, do en la 3-a jarmilo. Alia historia branĉo de kristanismo cetere estis la [[adoptismo]], kiu ankaŭ forte kontraŭis koncepton de triunuo. Sume: NE, kredo de triunuo ne necesas por esti nomata "kristano". Tio entute ne konsiderante pruvon laŭ kiu "astestantoj de Jehovo kaj mormonoj" estus kristanaj grupiĝoj. Sed jam la vasta kristanisma movado [[unitariismo]] sufiĉas por malvalidigi la hipotezon. La esperantistaj farintoj de PIV efektive saĝe elektis sian tre koncizan kaj tre simplan difinon!! --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:29, 6 jan. 2026 (UTC) ==Forigo de dosiero== Bonvolu forigi la artikolon kiun mi alŝutis dufoje: [[:Dosiero:Triumfa enirado de la Imperiestro Konstancio la 2-a en Romo, 356 p.K..png]]. Mi anticipe dankas vin.[[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 21:12, 8 jan. 2026 (UTC) {{re|Claudio Pistilli}} Principe eblas senprobleme forigi duoblan dosieron, kiun mi en unua paŝo faris, notinte "duobla kopio de Triumfa enirado de la Imperiestro Konstancio la 2-a en Romo.png - forigo laŭ peto de l'alŝutanto". Sed tiam mi konstatis ke la restinta dosiero estas anglalingva, dum la forigita estis esperantlingva. En kazo de tiu elekto, teno de la esperantlingva versio prefereblas, ĉar kiun utilon havus la angla lingvo, kiu ne estas oficiala en tiu ĉi vikipedio kaj ankaŭ ne estis en la Romia Imperio de jaro 356? Do mi ŝanĝis la du dosierojn, forigis la anglan kaj tenis la esperantigitan. Ĉiukaze nun ne plu estas duoblaj bildoj. Tamen kiel lasta demando restas al mi la dubo: kie en la paĝo de retejo "X" vi vidis ke la dosiero estas liberigita laŭ krea komunaĵo 1.0 ???? Povas esti ke estas indiko sed mi ne trovis ĝin... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:37, 8 jan. 2026 (UTC) == persona nomo Adolf == Adolf estis tre ofta vira nomo en Germanio, sed post kiam Germanio perdis 2-a Mondmiliton sub la influo de Adolf Hitler, la populareco de la nomo en Germanio malpliiĝis signife. Ekzemple, [[Kustaa Vilkuna]], post pasigado de tempo en Germanio dum kelkaj jaroj post la milito, skribis ke unu el la ŝanĝoj en germanaj personaj nomoj estas ke ekzistas neniuj knabetoj nomitaj Adolf. :Estas multaj pliaj nomoj kiuj en [[Germanlingvio]] iĝis malmodaj dum la 20-a jarcento. Sed Adolf, eĉ en knabeta formo "Adi", certe ekde 1944-45 estas la nomo kiu vekus plej da plendoj ĉe aliaj samlingvanoj ke estas krimo nomi knabon laŭ tiu persona nomo, pri kiu ĉiu ekde almenaŭ 1933 aŭtomate pensas pri Hitler: kiel povus esti signo de bonaj sentoj por sia ido nomi sian infanon laŭ freneziĝanta radikalega amasmurdisto?? Mi ne scias pri nomaj statistikoj de antaŭ 1945 aŭ antaŭ 1915, sed mi supozas ke la nomo Adolf ankaŭ antaŭe ne estis ofta, nur ke ĝi almenaŭ ĝis 1915 ne havis ofendan kromsignifon. La lasta "normala" nomportanto, pri kiu mi scias estis Adolf Dassler (1900-1978, "Adi Dasler"), fondinto de ŝufabrikejo el kiu fontos la firmao [[Adidas]], Adi-das(ler). Kompare la knabaj nomoj Heinrich aŭ Henrik, Hendrik, Henry kiel en [[Heinrich Himmler]] aŭ Josef, Jo, Sepp aŭ malnovece Joseph kiel en [[Joseph Goebbels]] estis tiom oftaj ĉe knaboj tiam laŭ mia supozo, ke la ligiĝo aŭdinte la personan nomon aŭtomate pensi pri la krima amasmurdinto ne tiom funkcias. Sincere dirite mi eĉ ne parkeras la personajn nomojn de la lastaj du militkrimuloj - laŭ mia memoro ili nur estas krimuloj "Himmler" kaj "Goebbels" (same ankaŭ "Göring", "Mengele" ktp). --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:52, 12 jan. 2026 (UTC) Mi ridas por mi mem. Lerneje ni havis instruiston Yrjö Varjanne. Unu el miaj samklasanoj diris, ke li kunligis manojn kun Yrjö Varjanne (se vi volas vidi bildon pri li, vidu: https://www.sjl.fi/paikalliset/7809780) kaj post tio lia mano odoris kiel vomajxo do, ke li devis iri necesejen kaj lavi siajn manojn. Poste mia samklasano ridis pri tio, ke mi kredis tiun rakonton. == Re:Naskis v naskiĝis == Saluton kaj bonan kaj sukcesan novan jaron. Tiu kontrolo de "n." ne devus esti tro malfacila. Kvankam mi komprenas vian zorgon pri la encicklopedio, en ĉi tiu kazo mi taksas vin tro pesimisma. Mi povos elŝuti kopion de la encicklopedio el https://dumps.wikimedia.org/eowiki/ kaj trovi ĉiujn paĝojn kun la erara antataŭigo. Simple donu al mi tempon, ĉar eĉ en la ceteraj Vikimediaj projektoj mi ne tro aktivas lastatempe pro manko da tempo pro mia laboro. Mi lastatempe pli aktivas en Vikidatumoj kiam mi eĉ aldonas etikedojn en Esperanto, precipe pri Sud-Aziaj temoj, kiel kutime. Ĝis baldaŭ.—<span style="font-family:Kristen ITC, serif;margin:0 .3em">[[user:super nabla|super n∇bl∇]]</span>([[user talk:super nabla|🪰 msg]]) 00:17, 16 jan. 2026 (UTC) :Mi tute konsentas kun la frazo «<span style="color:darkgreen;">la misoj nun estis dum plenaj preskaŭ 3 jaroj, unu aŭ du monatoj pli aŭ malpli apenaŭ faros diferencon</span>». Mi ĉiokaze klopodu solvi kiel eble plej baldaŭ.—<span style="font-family:Kristen ITC, serif;margin:0 .3em">[[user:super nabla|super n∇bl∇]]</span>([[user talk:super nabla|🪰 msg]]) 00:20, 16 jan. 2026 (UTC) ::{{re|super nabla}} Vi havos tempon. Dankon ke vi tiom fulmrapide reagis! Mi tro pigris kontroli vian aktivecon en '''ĉiuj''' projektoj, ĉar ĉiukaze gravas ke vi entute vidas mian peton (kiun vi ankaŭ povus vidi se vi tute pasive ensalutinte legas Vikipedion - kio jes estas tute nobla uzo de la projekto, neniu postulas ke oni kontinue devus redakti paĝojn). Ĉaŭ kaj ankaŭ al vi sukcesan novan jaron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:27, 16 jan. 2026 (UTC) :::Mi kontrolis ĉiujn uzojn de [[Ŝablono:Diskreta mallongigo]] kaj mi nur trovis ĉi tiun ununuran eraron: [[speciala:diff/9306934]]. :::Ankaŭ kontrolinte mian agadon dum la tago kiam mi modifis la paĝon "[[16-a de marto]]" (vi trovis la eraron tie), mi nur povas vidi tiun ununuran misan kontribuon, kium vi jam korektis. Jen la ligilo: [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/Super_nabla&target=Super+nabla&dir=prev&offset=20230319112527 ligilo]. Do mi kredas, ke ĉio bonas nun.—<span style="font-family:Kristen ITC, serif;margin:0 .3em">[[user:super nabla|super n∇bl∇]]</span>([[user talk:super nabla|🪰 msg]]) 19:51, 8 feb. 2026 (UTC) ::::Dankon al vi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:04, 8 feb. 2026 (UTC) == Pentti Hirvonen == Kiam mi estis blokita, mi skribis pri Pentti Hirvonen tie: [[Rääkkylä]]. Cxu lau vi oni devas preni la tekston for? :Mi dirus ke la ĝisnunaj tri frazoj pri la lokulo P. Hirvonen estis jam multo (neniu alia pasinta aŭ nuna lokulo menciiĝas), kaj la obsedeta fokusiĝo pri kontraŭknaloj povus facile kaŭzi ke oni entute forstrekus la pli grandan malseriozan ĉapitron (ĉiukaze la aldonoj kaj forigoj antaŭe iris tien-reen). Sed plaĉis al mi la interna ligilo al vikidatumoj, kiun pensis eniri Taylor, kaj mi el tie ankoraŭ vidigis la vivdatojn: [[d:Q5477226|Pentti Hirvonen]] (1826-1878). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:42, 17 jan. 2026 (UTC) Mi demandis, cxu la [[Sveda Popola Partio de Finnlando]], speciale ostrobotnia, igxis pli kolera en kazoj, kie oni malapogas la devigan svedan. Spertulo pri la finna politiko jesis - gxi kolerigxas pri tiaj asertoj pli facile kiel antauxe kaj la ostrobotnia grupo estas pli radikala ol la suda grupo. La parlamentanoj ne plu povas malapogi la devon sen malamo de la tiu partio, speciale la ostrobotnianoj. Sed mi ne aldonas mencion pri tio. Mi ne havas fontojn. por tio Mi aldonis fontojn pri aliaj aferoj en la artikolo [[Sveda lingvo en Finnlando]]. -- [[User:Urpola]] 2026-01-17T20:34:22 == Invitation: Bring Feminism and Folklore to your wiki == [[dosiero:Fnf as 2023 logo.jpg|dekstra|50px]] En februaro kaj marto: kampanjo [[:m:Feminism_and_Folklore_2026|<big>inismo kaj folkloro 2026</big>]] == Forigendaĵo 2026-01 == Saluton ... akumuliĝis forigendaĵo: [[:Kategorio:Tujforigendaj_artikoloj]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:31, 19 jan. 2026 (UTC) :{{farite|parte farite}} 31 malplenaj, do neuzataj kategorioj forigitaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:14, 20 jan. 2026 (UTC) == Recenzo == @[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] Bonvolu revizii ĉi tiun paĝon [[Susovan Sonu Roy]], ili metas krucvikian spam-etikedon denove kaj denove. Ĉi tiu temo havas iom da rimarkindaĵo, antaŭ kelkaj tagoj ĝi estis konservita en la germana Vikipedio. Ankaŭ mi iom plibonigis ĉi tiun artikolon. [[Uzanto:Traniala|Traniala]] ([[Uzanto-Diskuto:Traniala|diskuto]]) 10:29, 20 jan. 2026 (UTC) : Malbona konduto: :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciala%C4%B5o:Protokolo&page=Susovan+Sonu+Roy protokolo] [fakte...] :* [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q117305113&action=history Q117305113] [vidu supre: "ili metas krucvikian spam-etikedon denove kaj denove"] :* [[:m:Special:CentralAuth/সামীৰা]] (unuaga konto) :* [[:m:Special:CentralAuth/Jujucio]] (kreinto kaj globale forbarita gantopupumulo) :* [[:en:Wikipedia:Sockpuppet_investigations/Blogs19/Archive]] (tre agresema gantopupumulo, ĉefe pri "Susovan Sonu Roy") :* [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Articles_for_deletion/Susovan_Roy&diff=prev&oldid=1268941185 Wikipedia:Articles_for_deletion/Susovan_Roy] sabota fermo de forigpropono kiel "ne forigita" :* [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/Arkivo/2023/Marto#Susovan_Sonu_Roy]] (jam unufoje forigita) :* veras ke unu forigpropono estis forĵetita: [[:de:Wikipedia:L%C3%B6schkandidaten/4._Januar_2026#Susovan_Sonu_Roy_(bleibt)]] :* -> {{por}} forigo de la artikolo [[Susovan Sonu Roy]] de ĉi tiu vikio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:30, 21 jan. 2026 (UTC) ::En la germanlingva diskuto la menciindeco de la temo estis diskutita, sed ne la neŭtraleco de la artikolo, kiu ŝajnas pli suspektinda al mi. Laŭ mia impreso ĝi estas forigenda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:52, 21 jan. 2026 (UTC) :::Mi komprenas viajn argumentojn kaj ankaŭ origine dividis ilin en la unua voĉdono pri forigo de la tiam nematura teksto. Sed kvankam estas tute en ordo diskuti ĉu unufoja forigo validas por ĉiam, aŭ ĉu bonas forigi tekston pro tio ke unu uzanto pasintece agis malbone, mi nun vidas ke la esperanta teksto nun lingve estas en tute bona kvalito, mi ankaŭ ne plu dubas pro la ekstervikipediaj referencoj, ke la homo vere ekzistas, kaj se uzanto daŭre malbonkondutas, la reago estus forbari tiun uzantn, ne pro tiu agado venĝe buĉi la tekston pri kiu la malbonulo interesiĝis. Mi pro la teksto atentiĝis pri tekstoj kiel [[Haora]], [[Guvahati]] kaj [[Kolkato]], pri kanaloj [[Star Jalsha]] kaj [[Zee Bangla]] ktp, mi ĝojas ke estas iom da okazo povi kaj devi plibonigi iujn tekston pri orienta Barato, kaj mi scius ke se mi voĉdonas por venĝa forigo de la esperanta teksto pri la eble duaranga aktoro, teksto kiu nun restos en la germanlingva vikipedio, ke tiam aliaj esperantaj tekstoj pri orienta Barato jam iĝos orfoj aŭ preskaŭ-orfoj, simple ĉar pri tiu regiono estas tre malmultaj esperantaj tekstoj. Mi sinceras: mi ne volas ankoraŭ investi horojn en tiun temaron kaj volas laŭeble malmultan adagon, por ne malfermi novajn teknikajn problemojn. Sed samkiel la germanoj nun juĝis por teno de sia teksto, kun eksplicita noto ke transvikia forigoj de aliaj tekstoj sekve de spamado de unu aŭ iuj uzantoj ne estas valida kialo por buĉado de artikolo, mi same ankaŭ pledus lasi tiun temon, kiu en la nuna formo ne estas danĝera por la esperantlingva vikipedio... Do mi voĉdonas {{kontraŭ|kontraŭ}} refoja forigo, sed kiel mi skribis ne volas ankoraŭ investi multajn horojn en la temon kaj ne protestos se mi havos la malplimultan opinion ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:41, 21 jan. 2026 (UTC) == Pro-drop -lingvo == Cxu estus bone krei artikolon [[pro-drop -lingvo]]? Mi lernis tiun termon en Chat GPT. En tiuj lingvoj oni normale ne devas uzi la personpronominojn de la unua kaj la dua persono kiel subjektoj, cxar la verbomorfo sole rakontas la subjekton. ''Lauri Hakulinen'' skribis en la 1950-aj aux en la 1960-aj jaroj pri la afero, ke oni kvazau dufoje diras saman. Kiel ''minä kaivan'' (mi fosas), kvankam ankaux jam nur ''kaivan'' signifas la saman. Oni povus diri ''minä kaivaa'' (''kaivaa'' estas la neuxtrala formo, formo de la triapersono singulare). Hakulinen skribis, ke kompreneble ekzistus eventuale agi kiel ekzemple nuntempe en la sveda: la verbmorfo estus sama kun la cxiuj subjektoj. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:38, 22 jan. 2026 (UTC) :Chat GPT ĉiukaze ne estas serioza referenco. Se vi volas ekverki, havu bonajn ekstervikipediajn referencojn, kaj plej bone alilingvajn vikipediajn artikolojn, kiuj jam kelkajn semajnojn aŭ monatojn ekzistas kaj ne estas forigitaj intertempe en tiuj vikipedioj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:44, 22 jan. 2026 (UTC) :Mia antaŭa artikolo pri deviga sveda instruado estis kritikita pri la temo. Nun kiam la mensa sanproblemo iom malpliiĝis, mi skribis pri ĝi pli neŭtrale. Esperantistoj estas iagrade grupo, kiu pripensas la statuson de lingvoj, do eble estus bone, ke la Esperanta Vikipedio havu informojn pri tiu stranga politika afero. Sed eble indus dividi la artikolon pri la sveda lingvo en Finnlando en du artikolojn, unu el kiuj diskutus la formon de la sveda en Finnlando ĝenerale, lingve, kaj la alia pri deviga sveda instruado. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 20:49, 22 jan. 2026 (UTC) Laux Chat GPT mi pravas en tiu takso, ke [[Anna-Maja Henriksson]] kaj [[Mikaela Nylander]] apogas la trudsvedan je diversaj motivoj: Anna-Maja Henriksson estas forta finn-sveda naciisto kaj Nylander svedlingva finnino, kiu asertas, ke por svedlingvanoj estus malfacile vivi en Finnlando sen la deviga sveda por finnlingvuloj. Henriksson estas ostrobotnia kaj Nylander uusimaaana. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 21:07, 22 jan. 2026 (UTC) Ĉu estas bone, ke en la artikolo [[Markus-setä]] estas ligilo pri tiu anglanlingva video? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 21:07, 22 jan. 2026 (UTC) Laŭ Chat GPT, mi pravas, ke la instruado de la sveda al finnaj parolantoj konsistas el du malsamaj lernejaj fakoj, sed la instruistoj de RKP kaj la sveda ne mencias tion: Ekzistas ia deviga sveda instruado, kies celo estas doni al finnlingvaj parolantoj, kiuj bezonas la svedan (ekz. [[Jakobstad]], [[Vaasa]], [[Loviisa]], [[Raseborg]]) svedan kapablon kaj kiu korespondas al la deviga finna instruado en svedlingvaj lernejoj. Kaj aliflanke ekzistas deviga sveda instruado aliloke en Finnlando, kies celo estas nur efektivigi la mem-servantan lingvopolitikan programon de RKP, kaj la lingvokapabloj, kiujn tiu instruado produktas (kaj kiuj kutime ne estas bonaj), estas nur flanka afero. Sed nun mi devos sindeteni de skribi pri la temo en la Esperanta Vikipedio estonte. Mi skribas pamfleton pri la temo, sed la pamfleto ne apartenas al Vikipedio. == Pikku Kakkonen == Ĉu en la artikolo [[Pikku Kakkonen]] povu esti ekstera ligilo al tio: https://www.youtube.com/watch?v=0O8OvJ73s2M. Vidu la tri unuajn minutojn. Se vi vidis, rakontu. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 18:01, 23 jan. 2026 (UTC) == Sveda lingvo en Finnlando == Mi skribis al spertulo pri la finna lingvopolitiko: "La lastaj spuroj de pedagogiaj pravigoj por deviga sveda lingvo, kiaj estis prezentitaj antaŭ iom da dek jaroj kaj sufiĉe multe antaŭ tridek jaroj, jam tute malaperis kaj ĝi estas nur simbola kaj oni jam ne provas silentigi kritikon per kontraŭkritiko sed per agresema akuzado kaj insultado, laux kio la malapogantoj estas faŝismaj kaj rasistoj kontraux la finnlandaj svedlingvanoj." Respondo al mi: "Ĝuste. La nuna deviga sveda lingvo tute transiris en la simbolan kaj politikan sferon, kaj ĝia legitimigo jam ne baziĝas sur iuj lernaj aŭ pedagogiaj celoj. La finnlingvanaj baz- kaj mezlernejanoj lernas la svedan ecx pli malmulte ol en viaj lernejaj jaroj, sed la apogantoj de la deviga sveda ne plu taksas tion kiel probleme. La apogantoj de la deviga sveda ne plu provas aferece diskuti pri la afero kun la malapogantoj sed nur asertas, ke la malapogantoj estas rasistoj kaj fasistoj." [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:18, 26 jan. 2026 (UTC) :La apogantoj ne plu zorgas pri tio, kiom la lernejanoj kaj sxtudantoj lernas la svedan, sed por ili estas grava simbolo, ke la lernejanoj kaj sxtudantoj iom la svedan lernas ecx simbole. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:29, 26 jan. 2026 (UTC) Cxu vi taksas, ke mi ne estas vandalo sed tio ne sxangxigas tion, ke mi estas problema uzanto? Kaj nun mi havas la lastan eblon montri, ke mi povas aktive partopreni al la farado de la esperanta Vikipedio? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 13:35, 27 jan. 2026 (UTC) :Nu, vi pasintece tre ĝene vandalis, kaj sendube estas iuj (ekzemple uzanto Surfo), kiuj ne facile forgesas la pasinton. Tiun neforgesemon pri pasintaj misfaroj vi nur povas renkonti per aparte singarda, modela kaj konstruema agado nun, kaj esperi ke iam ankaŭ la skeptikuloj komprenos ke pasinteco ne egalas al nuntempo. Sed se homo (Taylor 49) klare esprimas ke tiu ne volas ricevi mesaĝojn de vi, ĉar tiu ne opinias la lingvopolitikon de najbara lando Finnlando sia fokusa temo, tiam "singarda kaj konstruema agado" de vi estas centprocente respekti tiun klaran esprimon kaj vere '''tute''' ne meti notojn al ties diskutpaĝo. Mi ne esprimus min tiom draste kiel Taylor: por mi la kultura politiko de Finnlando same interesas kiel tiu de la 192 aliaj membraj ŝtatoj de UN. Mi havas finnlingvajn kaj svedlingvajn finnlandajn amikojn kaj la temo ne estas tute fremda al mi. Sed ankaŭ mi havas ankaŭ aliajn temajn fokusojn en vikipedio kaj sentas mankon de tempo por iuj vikipediaj konstruejoj - do ankaŭ mi ne detale reagos al ĉiu temeto, kvankam mi iam legos ĉiujn notojn. Do por mi estas bone, se vi sen vandalismo kaj sen troigita obsedo pri iuj malseriozaj temoj konstrueme redaktos vikipedion kaj evitos estontajn forbarojn de iu nova konto, ke vi faros viajn redaktojn laŭeble laŭ ĉiuj vikipediaj normoj, do kun intervikia ligiĝo (por tio necesas ke vi ne estas forbarita en vikidatumoj), kun normalaj esperantaj supersignoj, ne iuj x-kodoj, kaj normalaj teknikaj skribaĵoj, normalaj eksteraj ligiloj, normalaj uzoj de informkestoj kaj navigiloj, kaj senca uzo de ekstervikip4ediaj referencoj - simple ĉio kion mi deziras ankaŭ de ĉiu alia uzanto kiu jam pli ol du semajnojn umas en Vikipedio kaj jam ne plu estas tute nematura ekkomencanto. Ĉar daŭre ripari tion kion vi ekredaktus malmature estus tro por ĉiu alia uzanto. Jes, vi nun havas eblecon montri, ke mi povas aktive partopreni al la farado de la esperanta Vikipedio, kaj facile povas esti ke tio estas la lasta ŝanco. Saĝe uzu tiun ŝancon, ĉar klaras ke estas multaj homoj en Vikipedio kiuj ekstreme bone memoras la agojn de antaŭaj monatoj kaj jaroj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:54, 27 jan. 2026 (UTC) ::Cxu vi taksas, ke en la artikolo [[Yrjö]] ne estas bone pli prezice rakonti fono de la mencio? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 16:52, 27 jan. 2026 (UTC) :::La "fono de la mencio" estas, ke Yrjö estas nacilingva, pli ekzakte finnlingva variaĵo de la nomo "Georgo". Punkto. Kun referenco, laŭ mia persona juĝo estas tolereble aldoni viajn du frazojn ''"Slange ĝi fine de la 20-a jarcento ekhavis negativan [[konotacio]]n: la vorto yrjö signifas [[vomaĵo]]n. Tiun signifon supozeble peris la onomatopoa aŭ deskriptiva fonetika prononco de la vorto"'' kun referenco, kiel estas nun. Sed oni povus same ankaŭ formeti la slangan kromsignifon - kiu ŝajne inter la esperantistoj pli forte interesas kaj amuzas vin ol iun alian. Sed bone, du frazoj ne tute komence de la teksto kun referenco estas en ordo. Laŭ mi ne necesas ankoraŭ multon maĉi en tiu teksto: principe oni lasu ĝin trankvile, ne plu redaktu ĝin. Se vi volas, faru tekston pri [[Georg Zacharias Forsman]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:09, 27 jan. 2026 (UTC) :# ''Pyhä Georgios kääntyisi haudassaan, jos tietäisi, mihin tarkoitukseen nimeänsä on jo vuosikymmeniä käytetty. Kun suomalainen yrjöää, hän oksentaa'' (https://yle.fi/a/3-8413804). ::Sankta Georgo turnus sin en sia tombo, se li scius, en kiu celo lian nomon oni jam jardekojn uzis lian nomon. Kiam finno georgas, li vomas. ::::Libro de [[Kaisa Häkkinen]] mencias, ke nomi vomajxon "yrjö" verŝajne devenas de la priskriba prononco de la vorto. ::::[[Yrjö Sakari Yrjö-Koskinen]] [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:14, 27 jan. 2026 (UTC) ::::: Jes, fakte: Georg Zacharias Forsman identas al [[Yrjö Sakari Yrjö-Koskinen]]. Tiam alidirektilo estas bona helpo, ĉar ruĝa ligilo donus falsan impreson ke teksto pri la temo ankoraŭ mankus. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:39, 1 feb. 2026 (UTC) ::::::Laŭ Kimmo Kiljunen, la flagkonflikto inter Indonezio kaj Monako povus esti solvita tre elegante per lasado de Monako cedi: ĝi povus revenigi sian malnovan diamant-ornamitan flagon. Tio estus vere originala kaj memorinda. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 00:03, 6 feb. 2026 (UTC) :::https://eo.wiktionary.org/wiki/Yrjö https://eo.wiktionary.org/wiki/yrjötä :En la finna Vikipedio mi demandis, cxu estas bone difini Sibelius kiel finn-svedo - li heredigxis el finnlingvanoj, kiuj sxangxigis la lingvon. Iu respondis, ke supozeble oni povas difini do - multaj svedlingvanoj en Finnlando heredigxas el finnlingvanoj, speciale en [[Uusimaa]] kaj cxar oni ne nuntempe oficiale difinas tiun pozicion aliel ol laux la lingvo, oni povus uzi la vorton finn-svedo pri Sibelius. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:13, 27 jan. 2026 (UTC) "Ĉu oni devus forigi la porfinnlingvanan devon lerni la svedan el lernejoj estis tra jardekoj unu el la plej malfacilaj demandoj en la politiko de Finnlando." Tio estas kerna mencio en la artikolo [[Sveda lingvo en Finnlando]] en la sekcio "Deviga instruo de la sveda". [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:32, 1 feb. 2026 (UTC) Eble estas pli bone por homoj kiel mi rezigni esperon. Forigi la devigan svedan lingvon estas kiel revenigi Karelion - ekzistis unu ŝanco por tio komence de la 1990-aj jaroj, sed tiu sola ŝanco estis malŝparita. Tamen, vidu ankaŭ [[sveda lingvo en Finnlando]] == MediaWiki:Linkshere == La paĝo [[MediaWiki:Linkshere]] bezonas redakton. Rompita ligilo al ekstera servo estas forigenda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:43, 1 feb. 2026 (UTC) {{re|Taylor 49|Tlustulimu|LiMr}} Ŝajnas ke tiu temo ankoraŭ ne traktiĝis. Mi vidis pri antaŭa adapto en decembro 2017, diskutita [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo/2017/12#Ripari_ligilon|ĉi tie]]. Kaj evidente, la ligilo al ekstera servo estas nun rompita. Sed simple forigi ĝin, ne anstataŭigi ĝin per pli bona ligilo, havas grandan riskon esti fuŝa ago. Ĉu iu havas bonan ideon, kion eblus rekomendi en la situacio? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:00, 7 feb. 2026 (UTC) : Risko de "fuŝa ago" forestas. Mi rekomendas simple formeti ĝin: <pre> La jenaj paĝoj ligas al '''[[:$1]]''': Eksteraj iloj: [https://linkcount.toolforge.org/?project=eo.wikipedia.org&page={{urlencode:{{{1|$1}}}}} kvanto da ligiloj], [https://templatecount.toolforge.org/index.php?lang=eo&namespace={{NAMESPACENUMBER:{{{1|$1}}}}}&name={{PAGENAMEE:{{{1|$1}}}}} kvanto da transkluzivigoj] </pre> : [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:32, 8 feb. 2026 (UTC) La paĝo/servo evidente misfunkcias. Mi devas simple viŝi la enhavon, ne konante la sekvojn, sed faras tion laŭ la rekomendo de Taylor, ĉar ne fari ion ankaŭ estus malbone. Raportu kiam vi rimarkos nedeziratajn flankefikojn. Eblas ĉiam ĉion malfari... --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:15, 8 feb. 2026 (UTC) Nenio fuŝiĝis ĝismorte, tamen la servo [[MediaWiki:Linkshere]] povus esti iomete pli utila kun la enhavo proponita supre. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:34, 10 feb. 2026 (UTC) Do tiel ĉi? Bv. rekontroli kaj konfirmeti. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:38, 10 feb. 2026 (UTC) : Estis ERARO, lingvokodo estu "eo", ne "en". [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:49, 10 feb. 2026 (UTC) Do nun, ĉu? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:55, 10 feb. 2026 (UTC) : {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:56, 10 feb. 2026 (UTC) == [[Rita Süssmuth]] == Hazarde mi vidis, mi eĉ ne scias ĉu vi jam rimarkis, ke hodiaŭ mortis la germana politikistino [[Rita Süssmuth]]. Mi nur volis enigi la mortoinformon en ŝian artikolon kaj rimarkis ke teksto pri ŝi ankoraŭ tute ne estis. Do, kvankam nur restis al mi malmultaj momentoj da Vikipedio umado, mi sekve komencis artikolan ĝermeton. Sed ĝi vere estas tro malplena. Ĉu mi povas peti vin almenaŭ duobligi la frazojn de 2 al 4 kaj ŝanĝi la ĝermeton al deca ĝermo?? Salutas [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 22:01, 1 feb. 2026 (UTC) :Mi nur nun venas al tiu temo, kaj konstatas ke intertempe jam vi sukcesis "ŝanĝi la ĝermeton al deca ĝermo". Do mi nur iomete aldonetas pri la infanaĝo, aldonas ligilon pri la ministerio 1985-1988, kaj krome lasas la biografion tiom nepreciza kiel vi faris, ĉar evidente aldoni detale, kiam ekzakte ŝi translokiĝis de kiu urbeto en Vestfalio al sekva, kaj kiam sekvis kiu docenta posteno al alia, ne aldonus signifan plusvaloron al ne-eŭropa aŭ ne-vestfalia esperantlingva leganto. Do mi pardonpetas mian malfruan aliĝon al tiu paĝo, kaj dankas pro la kreo de la teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:40, 8 feb. 2026 (UTC) == [[muzeo Henryk Jan Dominiak pri miniatura profesia arto en Tychy]] == Hallo Thomas, ich habe gesehen, dass Du den Schnelllöschantrag von Johannnes89 entfernt hast. Ist Dir bewusst, dass es sich dabei um ein LTA-Projekt handelt? [[:wikidata:Q48851673]] existierte bis mitte Dezember in 106 Sprachversionen + plwikivoyage. Die Konten, die den Artikel hier im wesentlichen erstellt und bearbeitet haben, sind global geschlossen. Der Artikel wird vermutlich den Benutzer wieder anlocken. Möchtest Du diesen Artikel wirklich im Projekt behalten? Viele Grüße [[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 00:25, 5 feb. 2026 (UTC) :Darüber hinaus möchte ich Dich auch informieren, dass in Kürze der Großteil der Fotos auf Commons gelöscht wird. Es beginnt mit Uploads der Sockenpuppen, die bereits gesperrt sind. Gemäß der policy zu WMF-Bans sollte dieser Artikel hier eigentlich auch verschwinden, die Konten [[User:Krzysiek2224]] und [[User:Kwarcoaa12311111]] sind als LTA-Socken bereits seit Dezember global geschlossen. [[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 14:25, 5 feb. 2026 (UTC) ::{{re|NDG}} Der Artikel ist auf Esperanto sauber geschrieben, enthält keine Sprachfehler oder Murks gemäß der Wikipedia-Syntax, und ist stilistisch insgesamt untadelig. Wenn er automatisch übersetzt wurde, war das eine außergewöhnlich gute Computer-Übersetzung, die meisten Artikel, die hier auf den Index der möglicherweise zu löschenden Artikel gelangen, haben ein unvergleichlich schlechteres Niveau. Es kann ja sein, dass die Menschen, die diese Ex-Konten benutzt haben, keine Computer-Übersetzung herangezogen haben, sondern z.B. einen Esperanto-Autor in Tychy um die qualifizierte manuelle Übersetzung gebeten haben. Es gibt relativ viele Esperanto-Sprecher in Polen, diejenigen davon die in Wikipedia mitarbeiten, haben in der Regel Spezialinteressen und haben keine Lust, die grundlegenden Artikel über Städte auf ein gutes Niveau zu heben oder zu halten, es ist etwas nervig, wenn dann nationalistische Polen feststellen dass deutsche, litauische oder ukrainische Wikipedianer die Arbeit über polnische Städte auf Esperanto übernehmen und in Diskussionen ein Tenor rüberkommt wie "diese Leute haben uns gerade eben 1939 genügend Leid angetan, da ist es ganz gut dass sie 2026 Wiedergutmachung leisten" (so etwas killt natürlich den letzten Funken Mitarbeitsbereitschaft). Aber es gibt keinen Anlass, einen sauber geschriebenen Artikel zu löschen, nur weil dieselben Konten noch 105 andere Sprachversionen geschrieben haben, die vielleicht sprachlich minderwertig waren oder zumindest allein die Zahl an Sprachversionen "hochverdächtig" ist. Ich habe keine Ahnung, wer hinter [[User:Krzysiek2224]] und [[User:Kwarcoaa12311111]] stecken könnte, und ich kann nicht genügend Walisisch, Kroatisch oder Polnisch, um die Qualität dieser Sprachversionen zu beurteilen (ich spreche fließend Litauisch und kann daher die lettische Version verstehen, aber ob dort Grammatikfehler versteckt sind oder wie der Sprachstil ist, kann ich ebenso nicht beurteilen). Aber in der Esperanto-Version gibt es höchstens kleinere Verbesserungsmöglichkeiten, einzelne lateinische Wörter durch normale Esperanto-Wörter zu ersetzen, und ich persönlich würde auf das Hugo Boss-Emblem als "Kunst" verzichten und auf den Luftwaffenoffiziersdolch unten. Aber das sind Kleinigkeiten. Es ist möglich, einen Antrag auf Löschung eines an sich guten Artikels allein aus Solidarität zu "WMF-Bans" zu stellen, aber ich habe den Grund für mich nicht als hinreichend schwerwiegend empfunden, das jetzt selbst anzuleiern. Ich weiß natürlich nicht, ob ein Verbleib des Themas auf Esperanto, Walisisch, Kroatisch, Lettisch und Polnisch "den Benutzer wieder anlocken" wird - aber ich denke, wenn der Artikel in den Sprachen sauber geschrieben ist (ich hätte den Verdacht, dass die Autoren muttersprachlich Polen sind, daher hätte ich Zweifel an der Qualität des walisischen Artikels, aber das müssen die Walisen entscheiden), stört er eigentlich keinen. Er preist wohl nichts großmäulig an, was gar nicht wirklich existiert, und ist für mich nicht als Fake-News zu erkennen... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:57, 6 feb. 2026 (UTC) :::Es gibt nicht "die Autoren", es gibt eine einzige [[:en:User:Wikinger|Person]], die das über Jahre hinweg gemacht hat. Magst Du aktuelle Beispiele des Wirkens? [https://sw.wikipedia.org/wiki/Maalum:Michango/Siegen_Heilen] [https://de.wikipedia.org/wiki/Benutzer:Knergy/Tansania-Troll] [https://muddyb255.wordpress.com/2025/06/22/a-cry-for-help-and-a-timely-rescue-on-swahili-wikipedia/] Diese Person lässt nichts übersetzen. [[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 17:08, 6 feb. 2026 (UTC) == Ceditaj areoj == Cxu vi taksas, ke neniom da sameco havis movigo de la germanoj kaj finnoj de ceditaj areoj? Mi legis en [[Otavan iso tietosanakirja]], ke en aro de la milionaj rifuĝintoj ktp. en la mondo la movopopolo de Finnlando (finne ''siirtoväki'') estas tiel en speciala pozicio, ke gxi ne perdis ecx parte siajn civitanajn rajtojn kaj por gxi oni faris aktiva pormovopopolan politikon. Mi skribis en tio en la artikolo [[fi:siirtoväki]] kaj demandis en la finnvikipedia babilejo, cxu la movigo de la germanoj el la ceditaj areoj de Germanio havis samajn trajtojn kiel la movigo de la germanoj el la orientaj areoj. Unu uzanto skribis, ke al lia menso ekstaris jxus tiu demando, kiam li legis mian redakton en la artikolo kaj la komparoj inter de tiuj aferoj oni ne multe faris sed radie iu, laux lia memoro ''Pirkko Sallinen-Gimpl'' komparis ilin kaj diris, ke la aferoj estis samtipaj kaj tiaj, ke la logxantaro de la ceditaj areoj konservis siajn tutajn civitanajn rajtojn. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 14:16, 6 feb. 2026 (UTC) Vidu [[Grandlago de interna Finnlando]]. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 13:18, 7 feb. 2026 (UTC) == Yrjö == Vidu denove [[Yrjö]] [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:45, 17 feb. 2026 (UTC) Finna spertulo pri la trans-homoj diris, ke tio estas vere, ke en Usono oni uzas la longecon de etendita peniso unu colo kiel kritero, cxu oni povas difini infanon kiel knabo. Kaj aliel kirurgo fortrancxas la penison, metas gxin al rubujo kaj igxas la infanon al knabino. Mi pensis: cxu tio estas vere se nur urbana legendo? Sed tiu spertulino diris, ke estas vere. https://eo.wiktionary.org/wiki/hihhuli Oni diras, ke Finnlando estas lando malriĉa je naturaj rimedoj. Ĉu tio estas vera? Akvo estas multe pli valora natura rimedo ol oro, arĝento kaj nafto == [[:Kategorio:Komunumoj de Provinco Mantova]] == Saluton. Mi vidis ke vi hieraŭ komencis adapti kaj ampleksigi la tiam grandparte senesperajn tekstojn en la kategorio "Komunumoj de Provinco Mantova" al espereble finaj kontentigaj artikolaj ĝermoj. La laboro ĝis nun nur trione aŭ kvarone estas farita. Mi enkroĉiĝis kaj ĉe iuj tekstoj, komencinte komence de la alfabeto, kompletigis la informkestojn, ĉar en tiuj paĝoj vikidatumaro estas manka. Tio konsiderindas subteno al via laboro: nur atentu ke vi ne akcidente viŝas iujn el miaj ĵusaj redaktoj, kiam vi plulaboros! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:03, 21 feb. 2026 (UTC) ==Uzado de artikolaj diskutpaĝoj pri ruĝaj ligiloj== Propono sur diskutpaĝo ĉiam estas demando al la komunumo, "Ĉu estas interkonsento pri ĉi tio?" Lastatempe vi faras multajn proponojn nigrigi unuopajn ruĝajn ligilojn laŭ argumento, ke dum x jaroj neniu volis fari artikolon, aŭ simile. Sed la demando, ĉu estas interkonsento ke la manko de intereso por fari artikolon estas kialo por nigrigi ligilon, jam estas respondita nee ĉe [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo#Ruĝaj kaj bluaj ligiloj]]. Mi taksas ke la ripeta farado de jam respondita demando estas malhelpa por la funkciado de la vikipedia komunumo kaj impresas, kvazaŭ vi volas trudi neinterkonsentitan regulon al Vikipedio. Mi esperas ke vi ĉesos ĝin. Eble konfuzis vin tio, ke estas interkonsento por nigrigi certajn ligilojn - precipe tiujn, pri kies temoj oni ne povus verki vikipedian artikolon eĉ se oni volus. Eble vi supozis ke tio pravigas amasan nigrigadon kian vi antaŭe faradis. Sed simple ne estas multaj ligiloj en Vikipedio, pri kiuj interesato ne povus verki artikolon. Kaj eble vi demandas, "Kion do mi estus devinta fari, laŭ vi?". Jen. Vi ĉiam estus povinta, kaj teorie ankoraŭ povas, bonorde proponi vian principon. Ion tian: :::::<small>"Mi komprenas ke aliaj vikipedioj kaj pluraj anoj de la Esperanta vikipedio uzas ruĝajn ligilojn por indiki temojn, pri kiuj oni povus verki artikolon. Mi ankaŭ komprenas ke iuj ruĝaj ligiloj aŭtomate fariĝas bluaj ligiloj kiam la koncerna artikolo kreiĝas. Tamen mi pensas ke estus pli bone uzi ruĝecon kiel kontrolilon, por scii ke oni mistajpis la celon de la ligilo. :::::Jen estas kialoj por pensi ke ne multe utilas indiki temojn, pri kiuj oni povus verki artikolojn: _______. Jen estas kialoj por pensi ke ne multe utilas havi aŭtomatajn ligilojn al novaj artikoloj: ______. Jen estas kialoj por pensi, ke mistajp-kontrolilo por ligiloj utilas pli: ______. Jen estas kialoj por pensi, ke la ekzisto de tro multaj ruĝaj ligiloj malpliigas ilian utilon kiel mistajp-kontrolilo: _______. Kaj jen estas kialoj por pensi, ke simila plibonigo de la kontrolado de mistajpoj ne eblas alimaniere: _______. Ĉu do estas interkonsento ne plu uzi ligilojn por aliaj temoj, ol tiuj kiuj jam havas artikolon aŭ antaŭvideble baldaŭ havos?"</small> Se vi estus farinta tian proponon en ĝenerala diskutejo, kaj multaj vikipediistoj estus respondintaj, kaj preskaŭ ĉiuj respondoj estus favoraj, esperinde ĉiuj respektus tion kiel interkonsenton de la Esperanta vikipedio. Vi povus fari la provon se vi volus. Aŭ vi povus ŝpari al vi ĝenon kaj akcepti ke ligiloj estas kontribuoj al Vikipedio, kiuj al vi persone ne utilas, sed kiujn vi ne tial rajtas detrui. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:19, 23 feb. 2026 (UTC) ::Por malhelpi la kontribuadon de enhavo al vikipedio, oni devas havi interkonsenton, ke la enhavo estas problema. Ĉu io en tiu principo estas malklara aŭ malprava laŭ vi? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:57, 6 mar. 2026 (UTC) == Lestadianismo / kontraukoncipo == Ĉu la artikolo pri lestadianismo kaj kontraukoncipo nun estas neuxtrala? -- [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 16:11, 23 feb. 2026 (UTC) En 2007, kuracisto prezentis deklaron pri mi al la oficejo de deviga militservo, kiu legis ion similan al: La persono havas severan epilepsion, pro kiu li estas traktata en la Centra Hospitalo de Centra Finnlando. Li ankaŭ ricevis diagnozon de la sindromo de Asperger. Do ne estas tute realisme, ke li povus plenumi militservon. Pro ĉi tiu kialo, mi kredas, ke li devus esti sendevigita de militservo. -- [[Uzanto:Urpola|Urpola]] == "Ŝablono:Tradukita" -> "Ŝablono:Trad" == Mi reaktivigis la diagnozajn katojn en [[Ŝablono:Tradukita]]. Tamen ĉi-foje eblas eviti ilin per transŝalto al la nova [[Ŝablono:Trad]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:09, 28 feb. 2026 (UTC) :La nova {{ŝ|trad}} je supraĵa rigardo aspektas bona. Mi nur ŝatus ĝenerale havi unu plian artikolon en la frazero «...teksto el la artikolo "ekzemplo" en '''la''' angla vikipedio», sed tio estas certe kosmetikaĵo. Mi vere esperas ke fine de la testado elvenos stabila solvo - dankon pro la penoj! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:36, 28 feb. 2026 (UTC) :: {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:43, 28 feb. 2026 (UTC) ::: Ĝuste tiel, dankon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 28 feb. 2026 (UTC) == Genetikaĵoj == Tion diris ankaux sveda historispertulo, ke estis en Finnlando kaj la svedparolanta normala popolo, kies plejo estis ankaux genetike sveda kaj la svedparolanta nobelaro, el kies plejo estis posteuloj de lingvosxangitaj finnoj. Sed alia klarigis, ke grandparte de la svedlingva normala popolo en [[Origina Finnlando]] kaj [[Uusimaa]] estas genetikeb finna.[[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 09:23, 1 mar. 2026 (UTC) == Forigendaĵo 2026-03 == Saluton ... akumuliĝis forigendaĵo: [[:Kategorio:Tujforigendaj_artikoloj]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:15, 4 mar. 2026 (UTC) == Uusimaa == Cxu estu ankaux en esperanto diversaj du artikoloj pri tiuj temoj: * https://en.wikipedia.org/wiki/Uusimaa_Province * https://en.wikipedia.org/wiki/Uusimaa Mi provas finigi la pensadon pri la deviga sveda. Mi faros tamen plu unu redakton en [[Sveda lingvo en Finnlando]] Klasike oni diras, ke la svedia sveda kaj la finnlanda sveda estas kiel la brita angla kaj la usona angla. Pri vere granda parto tio certe estas tute realisme dirita. La gramatiko estas preskaŭ sama, same kiel en la kazo de la brita kaj usona angla. En la vortaro estas inter la svedia kaj finnlanda sveda iomete pli diversecoj ol inter la brita kaj usona angla. En la prononco la diverseco estas klare pli granda ol en la skribaĵo, sed ĉar la diverseco estas precipe en la intonacio, ĝi ne multe malhelpas la komprenon inter la du lingvaj variantoj - same kiel en la kazo de la brita kaj usona angla. Tamen en la finnlanda sveda mankas aspiro de k, p kaj t. En vere multaj kazoj ekzistas anstataŭ tia longa k, p aux t, kiuj estas tipaj al la finna - tia eco estas fremda al la svedia sveda, sed normale ĝi ne malhelpas la komprenon. La diferencoj inter la finnlanda kaj svedia sveda peris kaj la influo de la finna kaj tio, ke ne aranĝis ĉiuj samaj ŝangxoj kiel en la svedia sveda. En la finnlanda sveda mankas tonaleco - normale en la sveda la vortoj axel (ŝultro) kaj aksel (akŝo) diferencas kun si aliaj laŭ la melodio, sed en la finnlanda sveda ne estas tiu diferenco. Esceptoj estas iuj vere arkaiaj finn-svedaj dialektoj en kamparo de la svedparolanta Ostrobotnio - ili povas esti malfacilaj kompreni por la svedoj kaj eĉ por la aliaj svedlingvaj finnlandanoj. Ekzemple en la dialekto de Närpes ekzistas tri gramatikaj kazoj kiel en la germana. Tian dialekton uzas ekzemple Ida Asplund en iuj el siaj kantoj. La alanda sveda estas kompromiso inter la finnlanda sveda kaj la svedia sveda. En Svedio oni iam humure uzas pri la finnlanda sveda la vorton muminspråk (muminlingvo). Tiu esprimo iĝis, kiam en Svedio televide aperis serio pri mumintroloj, kie la svedlingvaj voĉaktoroj estis finnlandanoj kaj tial parolis finnlandan svedan. La svedaj rigardantoj komprenis la grandan plejon el la parolado de Mumin-figuroj sed miris pri ilia stranga prononco. En norda Svedio la sveda en finnpleja areo kiel Haaparanta kaj Komunumo Övertorneå havas iom da samajn trajtojn kiel la finnlanda sveda. --urpola je 2026-03-08 == Elkorajn dankojn == Mi volas esprimi mian feliĉon scii ke ekzistas homoj kiuj vere kontribuas kun Esperanto kaj Esperanta Vikipedio. Mi verdire sentas mian koron eksplodi pro la amo kiun mi verkas artikolojn ĉi tie kaj pri la apogo de veraj sinceraj batalantoj tiel kiel vi. Ricevu fortan ĉirkaŭbrakon pro ĉiuj viaj klopodoj. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 23:27, 4 mar. 2026 (UTC) : {{s}}. Estas pena laboro detektive spuri bonan argumentadon por ĉiuj fotoj pri kiuj povas ekesti duboj, sed jes estas la ideo ne simple tujforĵeti ĉion se oni ne jam kontentas pri la kvanto kaj kvalito de la argumentado, sed sencas alvoki laŭeble en tiuj kazoj plibonigi la kvanton kaj kvaliton de la argumentado - se tio eblas, kompreneble, alikaze forigo ankaŭ estas akceptebla. Vi vidis, ke mi hodiaŭ traktis la dosierojn 1 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], 2 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], 3 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], 4 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] kaj 5 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] - pri tiuj la argumentado devus esti sufiĉa. Sed mi ne scias ĉu mi morgaŭ ankaŭ sukcesos pri savo de 2 aŭ 3 dosieroj, kaj ne scias ankaŭ kiom da tempo restas, ĝis iu alia administranto eble pli draste forigas ĉiujn ceterajn. Sed forigoj, aparte de dosieroj, ne apartenas al la ŝatataj administraj taskoj. Tial povas esti ke ankoraŭ estas bona ŝanco savi ĉiujn pri kiuj kunskrapeblas sekveblaj informoj pri eldono antaŭ 100 jaroj aŭ morto de konata kreinto plej bone antaŭ 100 jaroj, kaj en EU fakte sufiĉas 70 jaroj post morto... Se vi havas aŭ povas kunskrapi bonan argumentadon pri plia dosiero, nepre faru tion kaj indiku ĝin al mi, tiam mi povas rigardi vian argumentadon kaj povas pli facile forpreni la ŝablonon pri tujforigo ol kiam mi mem devas elfosi ĉiujn detektivajn detalojn... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:50, 4 mar. 2026 (UTC) ==Kontraŭrajtaj dosieroj== [[Dosiero-Diskuto:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Ĉi tie]] vi menciis, ke "malmultaj administrantoj trovas tempon por vere forigi ilin, aŭ pli bone por mem enketi ĉu la argumento pri neceso de forigo konvinkas lin aŭ ŝin, kaj nur forigi kiam li aŭ ŝi estas konvinkita pri la forigo". Pri kio, laŭ vi, vi devas konvinkiĝi? Ĉu manko de pruvo de laŭleĝeco ne estas memevidenta? Aŭ ĉu vi ne komprenas, ke pruvo de laŭleĝeco estas respondeco de la alŝutanto? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:06, 6 mar. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Vi pravas el formala vidpunkto, ke dosiero kun nesufiĉaj informoj povas tuj forpreniĝi. Sed ĉi tie temas parte pri dosieroj, kiuj estas tute utilaj kaj bonordaj en Vikipedio, ĉar signife pli aĝaj ol 100 jaroj, nur ke la alŝutinto ne sukcesis sufiĉe konvinke pruvi tion. Ekzemple la [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]], presita reproduktaĵo de [https://www.posterazzi.com/philip-ii-of-macedon-n-382-336-b-c-king-of-macedon-359-336-b-c-stipple-engraving-english-1807-poster-print-by-granger-collection-item-vargrc0007044/ de nekonata presisto publikigita en 1807] - pluraj kopioj cirkulas en la interreto, ĉiuj estas [[publika havaĵo]] pro la aĝo de la origina reproduktaĵo. Viaj protestoj aspektas kvazaŭ la tujforigo anstataŭ iom-post-ioma revizio kaj tiam forigo punus kaj dolorigus la alŝutinton, sed fakte ĝi domaĝas la projekton kaj ĝenas la forprenantan administranton, se tiu ne investas ĉiam ankoraŭ privatan tempon por serĉi laŭeble bonan anstataŭaĵon. Pri [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] tutsimila bildo ne ekzistus en la komunejo, oni povus anstataŭe meti iun tute alian bildon kiun la forprenanta administranto devas mem elserĉi, sed pri iuj sen bona argumentado forigendaj, sed kun dokumentita pruvo facile teneblaj bildoj ne estas bonaj anstataŭaĵoj, kaj vere la forpreno tute ne sencas SE iu pretas esplori la fonton kaj pretas pruvi ke bildo vere senkonteste estas pli ol 100-jara. Pri bildo de 1807 tio estas nekontestebla. ĈU iu iam havos la tempon fari tion estas la demando, mi nun povis sukcese esplori pri 5 bildoj, eble antaŭe jam pri 1-2, mi eĉ ne havas nottaglibron pri tiuj agoj, kaj ne garantias ĉu mi entute ankoraŭ povos savi 1, 5 aŭ 10 pliajn - tial mi urĝe alvokas al la alŝutinto laŭeble multajn kazojn de malnovaj bildoj mem trovi kaj dokumentigi, ĉar certe la forigo de la aliaj iam okazos. Nur mi konscias se mi nur sukcesas pri kvin sondadoj en unu tago, la alŝutinto eble povas sukcesi pri 10, ne pri ĉiuj en du horoj, tial mi pensas ke laŭvorte "tuj" forigi estus tro hektike. Nur pro tio mi nun ne hektikas. Sed mi tute konsentas kun vi, ke la aliaj dosieroj kiujn vi proponas por tujforigo, estas altgrade dubindaj, kaj garantiite ne ĉiuj estos pruveble pli ol 100-jaraĝaj. Tial mi lasis ilin en la ujo pri ebla "tujforigo", kaj fidas pri tio ke kvankam ĝi estas rubujo ni kutime nur malplenigas la rubujon ĉiun monaton aŭ ĉiujn du. Do vi pravas el formala vidpunkto, sed tiu vidpunkto estas pli detrua ol estas saĝe, kaj vi pravas ankaŭ en parto de la dosieroj tute konkrete - sed sencas tion detale esplori kaj revizii antaŭ forigo, ĉar kvankam oni ankaŭ povas fari tion post forigo, tiam estos multe pli malpraktike fari. Mi certas ke ne estas danĝero pri jura verdikto kontraŭ la esperanta vikipedio se tiuj bildoj ankoraŭ atendas celatan revizion tri aŭ ses tagojn, tri aŭ ses semajnojn - nur gravas ne entute forgesi ilin. Tial fakte vi pravas pri tio marki ilin kiel altgrade dubindaj, pro tio ke vere la dokumentado ĝis nun estas manka, kaj eble eĉ estas pli sobra via propono simple tuj forĵeti ilin kaj ne atenti pri vakuoj kiuj restos en tekstoj - tio kompreneble estas multe pli tempoŝpara ol longe esplori. Sed baze mi estas konvinkita ke nia tasko de vikipediistoj estas peni laŭeble ne tro facile forĵeti materialon de kontribuantoj, se klaras ke la materialo estis bonintence alŝutita/aldonita, kaj la kritiko nur celas formalaĵon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:18, 8 mar. 2026 (UTC) ::Via revizio estas tre bonvena, se vi faros ĝin. Ankaŭ eventuala revizio de la alŝutinto estas bonvena. Sed vi havas multajn eble pli valorajn aferojn por fari, kaj ĝis nun la alŝutinto montris nenian indikon de kunlaboremo, sed rekte mensogis al la vikipedia komunumo aldonante ŝablonojn, pri kies vereco li evidente faris nenian kontrolon. Prenu en konsideron, ke temas pri centoj da dosieroj, kaj eĉ marki ilin por tujforigo estas signifa tempinvesto. Prenu en konsideron ankaŭ, ke la plejparto de la bildoj, eĉ se ili montriĝos laŭleĝaj, ne estas tre utilaj. Ekzemple, ne havas multe da utilo pene savi tiun bildon de Filipo faritan en 1807, kiam oni povus uzi aŭtentike antikvan bildon kiel [[:commons:File:Philip II of Macedon CdM.jpg]]. ::Ĉu vi povas promesi, ke se post racie atendebla tempo (ni diru ekzemple ses semajnoj) se nek vi trovos tempon nek Claudio trovos intereson revizii la dosierojn, vi forigos ankaŭ la nereviziitajn? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:11, 8 mar. 2026 (UTC) :::Absolute jes. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:14, 8 mar. 2026 (UTC) ::::Mi hodiaŭ antaŭtagmeze metis 3 bildojn por forigo je la 10-a horo vespere je grenviĉa tempo, do dum la sekva horo ([[dosiero:Qizil.png|14ra]] [[:dosiero:Anastazio la 1-a (430-518) 1.png|1]], [[dosiero:Qizil.png|14ra]] [[:dosiero:Antikva Romio.png|2]] kaj [[dosiero:Qizil.png|14ra]] [[:dosiero:Batalo de Abrito (251).png|3]]), kaj samtempe dokumentigis [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Zenono kaj Bazilisko.png|unu]] ankoraŭ ne markitan, kiu do povos resti. Supozeble vi jam vidis tion. Se ne: La limhoro jam preskaŭ pasis, tute klaras ke ili estos for post 45 minutoj, se vi volas vi povas ankoraŭ rerigardeti ilin antaŭ ili estos for. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:17, 8 mar. 2026 (UTC) == Finnlanda kaj svedia sveda == [[Uzanto:Moldur]] pravis en tio, ke mi troigis la diferencon inter la finnlanda kaj svedia sveda. Plejparte ili estas preskaŭ kiel la britia kaj usona angla. Sed estas esceptoj en kamparo de svedparolanta Ostrobotnio. Tiun kanton mi ne povas kompreni kvankam mi lernis la devigan svedan: https://www.youtube.com/watch?v=uhNHQe1_r9g. Mia amikino, kies edzo, kiu estis el kamparo de svedparolanta Ostrobotnio, diris, ke en popollernejo (https://eo.wiktionary.org/wiki/folkskola / https://eo.wiktionary.org/wiki/kansakoulu) la unua malfacileco por li estis tio, ke estis malfacile kompreni la instruiston, kiu parolis kiel svedparolanta helsinkano aux turkuano. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-15115-85|&#126;2026-15115-85]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-15115-85|diskuto]]) 15:15, 9 mar. 2026 (UTC) :En hejmdialekto de edzo de mia amikino estas ekzemple tri gramatikaj kazoj. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-15115-85|&#126;2026-15115-85]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-15115-85|diskuto]]) 15:20, 9 mar. 2026 (UTC) La devon oni apogas kaj malapogas nuntempe precipe ideologie: iuj admiras pri gxi sed aliaj spertas mensan angoron kaj senton de nacia humiligo. Antaŭe la devon oni apogis kaj malapogis ankaŭ pedagogie. En la finnlanda publiko la devigeco de la lerneja sveda estas afero, pri kiu diskuto fortigas kaj poste plejparte silentas en cikloj proksimume 15 - 20 jaroj. Diskuto pri gxi estis forta en la unua duono de la 1970-aj jaroj, en la unua duono de la 1990-aj jaroj kaj en la dua duono de la 2000-aj jaroj kaj en la unua duono de la 2010-aj jaroj. En la lastaj jaroj, la tabuo ĉirkaŭ rezisto kontraŭ deviga sveda lingvo kreskis. Kvankam Kuusamo apartenas al la provinco Norda Ostrobotnio, ĝiaj pejzaĝoj kaj la naturo estas verege diversaj ol tipe en Ostrobotnio, kiu estas konata pri ebenaj kampaj pejzaĝoj, malgranda nombro de lagoj kaj en la finnlanda vidpunkto grandaj riveroj, kiu malrapide fluas al Botnia Golfo – tia pejzaĝoj estas en la nunaj oficialaj provincoj Ostrobotnio, Suda Ostrobotnio, Meza Ostrobotnio kaj plejparto el Norda Ostrobotnio. == Vidu == https://eo.wiktionary.org/wiki/saksalainen_y [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:11, 11 mar. 2026 (UTC) Mi diskutis kun finna spertulo pri la lingvoinstruo. Ri diris, ke mi apartenas al la lasta generacio, al kiu la svedan oni parte instruis la svedan pedagogike - la instruado estas nun ecx pli malforta ol en miaj lernejaj tagoj. Krome ri klarigis, ke kvankam la svedinstruo ne ankaux en Jyväskylä ne estas kiel en Vaasa, ne en Jyväskylä la instruo ecx nun estas la malpli bona - en multaj maricxaj komunumoj oriente la sveda estas tute simbola lernfako speciale nun, kiam ne ecx la cxiuj instruistoj de la sveda ne multe konas la svedan kaj ili komprenas la realon kaj la testoj estas facilaj == Yrjö Karilas == Yrjö Karilas/Karlsberg estis ekstreme talenta, multe pli talenta ol liaj pli maljunaj samlernejanoj kaj tiel soifa je scio, ke la scioj instruitaj en la lernejo, kiel ekzemple la finna, la sveda kaj la germana, matematiko, historio, geografio, ktp., ne sufiĉis por li, sed li devis akiri pliajn informojn pri lernejaj fakoj ekster la lernejo. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 12:20, 15 mar. 2026 (UTC) Saluton. Mi parolis kun Jorma Nieminen. Li diris, ke estas vere stranga signifo, ke Jorma estas peniso. Fakte, Jorma estas Jeremia, eminenta israela profeto. En [[Itse valtiaat]] en 2002, kiam Sauli Niinistö anoncis, ke li forigxos el la pozicio de la ministro pri eksteraj aferoj, Lipponen ploris. Erkki Tuomioja ridis. Ben Zyskowicz demandis: "Cxu vin amuzas la doloro de Lipponen?" Tuomioja respondis: "Ho, jes. Doloro de Lipponen produktas por mi multe pli sadisma gxuo." Zyskowicz diris: "Ho Erkki. Vi estas tute malsana." Tuomioja diris: "Eble. Sed do nirvane malsana." --aldonis, sen subskribo, IP-adreso ~2026-16720-35 je 10:48, 17 mar. 2026 <small>- la konto {{uzanto2|Urpola}}, ankoraŭ uzita ĉi-matene en vikivortaro jam estas ŝlosita ĝenerale: 08:19, 17 mar. 2026 uzanto ''Count Count'' ŝanĝis la staton por tutprojekta konto "Uzanto:Urpola@global": ŝlosita kaj malaktivigita (kun noto: Transvikia misuzo - sekve de la plej nova raporto ĉe [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_sysops%2FRequests&diff=30269368&oldid=30268941])</small> == Suĝoŭo (Anhujo) == Estas pluraj veroj, ja via skribo veras, samtempe mia kontraŭa vero jen estas: * Suĝoŭo ne meritas la o-finaĵon, ĉar nek estas provinca sidejo, nek kongresejo de Esperanto, ktp. Nuntempe Ĉinio havas ĉirkaŭ 20 provincajn ĉefurbojn, tiom da estas normala nombro, ili meritas o-finaĵon. Suĝoŭo apartenas al la tria urboklaso kun 300 similaj urboj. Ili ne ricevu o-, ĉar tio estus absurda. --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 14:28, 17 mar. 2026 (UTC) :Vi pravas: Ili '''ne ricevas novajn esperantigojn''' kun o-finaĵoj. Sed se ili jam havas tiun nomon en PIV, Reta Vortaro, la poŝatlaso de 1971, en la verkaro de Ludoviko Zamenhof aŭ de Esperanto-literatura verko milope disvendita el Pekino, tiam jam estas, kaj tiam ne necesas "el vikipedio" korekti vortarojn, atlason kaj nian literaturon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:52, 17 mar. 2026 (UTC) Kial mia uzantonomo Urpola estas blokita? Mi june diris al [[Aarni Virtanen]], kiulogxis en sama [[Kypärämäki|loĝareo]] kaj estis en sama lernejo, ke mi volus esti ''uomo universale''. Li diris, ke interese sed ke tio ne eble plu estas realisme. Ekzistas do multe da scio kaj sciencaj kampoj ktp.. Mi versxajne troigis en la artikolo [[Yrjö Karilas]]. Mia patro diris, ke Aarni supozeble pravas, sed estas ankoraux eble estas mulflanke scianta homo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-17456-00|&#126;2026-17456-00]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-17456-00|diskuto]]) 21:10, 20 mar. 2026 (UTC) :Nun la artikolo [[Sveda lingvo en Finnlando]] inkludas proksimume bonajn sciojn pri la afero. Cxu lau vi gxi estas bona? [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-17456-00|&#126;2026-17456-00]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-17456-00|diskuto]]) 23:08, 20 mar. 2026 (UTC) == Lestadianismo en Finnlando == En la najbareco de mia infana hejmo [[Kypärämäki|ĉi tie]] antaŭe loĝis lestadiisma familio kun 16 infanoj. Mi ne scias, kiun branĉon de la lestadiismo ili apartenis, sed verŝajne konservativajn lestadiistojn, ĉar en Ĵyväskylä estas tiel malmulte da aliaj lestadiistoj. Iu en tiu domo dormis en vestkonservocxambro. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-18014-78|&#126;2026-18014-78]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-18014-78|diskuto]]) 16:06, 22 mar. 2026 (UTC) ==Artikolo de la monato== Saluton. Mi reagis en [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026]], sed la debato tie ĉesis sen rezulto. Mi ne favoras la ripeton per Aŭstrio (kio ĉiuokaze povus reveni junie), kaj proponas anstataŭe [[Graz]], sed ankaŭ estas la aliaj kandidatoj [[Futbalo]], [[Lajsana albatroso]] ktp. en la koncerna paĝo de propono ja aperas Aŭstrio por du monatoj, ĉu tiu estis la fina decido?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:00, 22 mar. 2026 (UTC) :Saluton. En [[Vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj]] estas, inter aliaj, propono por legindigi [[Vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj#Graz|Graz]], kio estas nepra kondiĉo por elekti ĝin kiel sekva Artikolo de la monato post [[Aŭstrio]], ĉio rilate al venonta UK. Ĉar tion oni planis tro urĝe oni ne povos atendi sufiĉan tempon kaj ĉion oni devos fari antaŭ la monatfino. Se vi bonvolas voĉdoni, tio ege helpos. Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:43, 26 mar. 2026 (UTC) ::Mi ĵus konstatis, ke en [[Graz]] oni diris nenion pri la UKo. Do, mi aldonis "En Graz okazos la [[UK 2026|111-a]] [[Universala Kongreso de Esperanto]] (UK) ekde la 1-a ĝis la 8-a de aŭgusto 2026." Ĉu ne indus aldoni tion ankaŭ al la resumo en Artikolo de la Monato? Mi ne scias fari tion. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:29, 1 apr. 2026 (UTC) :::{{re|Kani}} La resumo de la ADLM jam ekde frumatene la 1-an de aprilo tekstas "Graz [grac], gastiganta urbo de la ĉi-jara UK 2026, estas la ĉefurbo de ...". Pri tio pensis Sj1mor. Do la UK estas en plej elstara loko de la resumo, tuj en la unua frazo. Tio elstareco estas bona. La resumon redakti ne estas miraklo: Eblas iri al [[Vikipedio:Artikolo de la monato]], tiam premi la ligilon "04. Aprilo" tie kaj redakti. Sed vi pravas: Sj1mor ne pensis pri tio ankaŭ enplekti la informon en la artikolo "Graz" mem kaj ankaŭ mi kaj ĉiuj aliaj ne jam pensis pri tio. Nun jam ĉio laŭ mi bonas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:10, 2 apr. 2026 (UTC) ::::Stulte mi ne rigardis la komencon. Nu, ĉio en ordo. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:46, 2 apr. 2026 (UTC) == Help == Hello, I need help to improving [[Gazaa genocido|this]] article I recently created. [[Uzanto:جودت|جودت]] ([[Uzanto-Diskuto:جودت|diskuto]]) 18:54, 26 mar. 2026 (UTC) Maljunulo el [[Muurame]] skribis, ke li sugestis, ke bibliotekoj marku, kiuj DVD-oj havas finnajn subtekstojn - li klarigis, ke li pruntis DVD-ojn de la biblioteko kaj havis problemon: "Mi ne komprenas la lingvon de Berlino, Londono kaj Parizo. Mi komprenas nur la finnan kaj iom da sveda. Mi nur iris al bazlernejo kaj faklernejo, ĉi-lasta instruis iom da sveda sed nenian anglan, germanan aŭ francan. Mi pensis, ke la DVD-oj havas finnajn subtekstojn, sed ili ne havis." Iu tiam diris, ke tiuj DVD-oj havas subtekstojn, kiujn oni povus elekti, kaj mi scivolas, ĉu ĉiuj DVD-oj en la biblioteko de Muurame havas finnajn subtekstojn. ==Du notetoj pri stilo== Du atentigetoj, sen rilato unu al la alia: - La unua litero de scienca nomo ĉiam estas majuskla. - Laŭ la nuna stato de [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]], "Esperantigoj de nomoj el kategorioj, ĉe kiuj oni kutime uzas Esperantigojn ankaŭ estas permesataj (eĉ se temas pri nova Esperantigo). Tiaj kategorioj estas ekzemple nomoj de . . . renesancaj humanistoj, kiuj latinigis siajn nomojn" kaj supozeble ankaŭ mezepokaj eŭropaj intelektuloj, kiuj latinigis siajn nomojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:42, 27 mar. 2026 (UTC) ===Kaj tria=== - Denove laŭ [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]], "Majusklaj estu ĉiuj unuaj literoj de propra nomo, escepte de enaj konjunkcioj, prepozicioj kaj artikoloj". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:42, 29 mar. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Pri kio vi ekzakte aludas? En la interna ligilo mi legas multon pri [[personaj nomoj]], de realaj kaj ankaŭ fikciaj personoj. Ke "''Hary poter"'' aŭ ''"Pipi ŝtrumpolonga"'' estus stranga minuskligo de dua vorto de "persona nomo", ne grave ke inventita nomo de fikcia persono, estas ekster diskuto. Krome mi en la ligita paĝo precipe vidas la jenan rekomendon pri plurvortaj verko-titoloj: {{citaĵo|Ĉe plurvortaj verko-titoloj kelkaj kulturoj kutime majuskligas la komencajn literojn de ĉiuj vortoj krom la plej malgrandaj (artikoloj, konjunkcioj ktp.) En Esperanto pli konvenas majuskligi nur la unuan komencliteron: ::'''[[Kredu min, sinjorino!]]''' (kaj ne ''Kredu Min, Sinjorino!'') * Esceptas se la verkotitolo estas fremdlingva, aŭ se esperantlingva verko jam havas plurmajusklan nomon: [...], '''[[Plena Vortaro]]'''}} -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:55, 29 mar. 2026 (UTC) :Mi aludas al [[Diskuto:Universitata Malsanulejo de Gento]], kie vi "toleris" la majusklan titolon nur pro specialaj kialoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:13, 29 mar. 2026 (UTC) Hm, vi scias ke mi lernis Esperanton 13- kaj 14-jara, kaj mi denaske devenas el kulturo germanlingva, kie oni amase majuskligas ĉiun subjekton, simple ĉar en la germana la komenca majusklo estas tio kio en Esperanto estas la o-finaĵo. Mi samtempe lernis Esperanto, la anglan kaj francan, iom pli poste ankaŭ la hispanan kaj italan, kaj komprenis ke ne ĉiuj lingvoj majuskligas ĉiujn subjekton, kaj ankaŭ ne majuskligas ĉiun vorton en titolo. Ankaŭ 13-jarulo tuj komprenas ke estas diferencoj inter la lingvoj: ke anglalingvanoj majuskligas multe pli da vortoj en titoloj ol franc- kaj itallingvanoj, kaj oni konsilis al mi en Esperanto pli kopii la franc- aŭ itallingvan modon ol la angla- aŭ germanlingvan, do aŭtomate majuskligi nur tiujn vortojn kiuj estas komence de frazo aŭ estas personaj nomoj, kaj krome pripensi ĉu estas aparta kialo majuskligi titolon aŭ vorton. Aparta kialo povas esti ke utilas majuskligi unuan vorton de titolo entute, kiel en ''Kredu min, sinjorino!'', aŭ ke oni videble vidas presitan titolon, kie klare estas majusklaj vortoj, kaj ĉiuj konas tiun titolon, kiel ''Plena Ilustrita Vortaro'' aŭ ''Akademio de Esperanto''. Ĉe simplaj vortoj same kiel en titoloj. Do la lingvosento, kiun mi internigis kiel 13-jarulo, diras ke la vorto [[Insula hospitalo]] ĝustas en tiu formo, kaj ke la universitata hospitalo en la flandra urbo Gent fakte havus titolon [[Universitata hospitalo de Gento]] esperante, hôpital universitaire de Gand france kaj Ospedale universitario di Gand itale ... ĝi estus nur unu specifa hospitalo de Gento, kiel la urbocentra hospitalo, la havenokvartala aŭ la pediatria. Mi scias ke angloj, germanoj, kaj influite de ili ankaŭ iuj aliaj ĝermanlingvanoj kiel svedoj kaj nederlandanoj foje iom pli da vortoj majuskligas. Mi scias ke la Balta Maro, Nigra Maro kaj Azova Maro aperas en PIV en tiu formo kaj tial rajtas konsideriĝi "kvazaŭ propra nomo", sed same certas ke mia blanka aŭto aŭ mia nigra pantalono ne aperas en PIV kaj garantiite ne estas personaj nomoj Blanka Aŭto de Thomas kaj Nigra Pantalono de Thomas, sed simple estas iuj objektoj, kaj la diversaj hospitaloj de Gento ankaŭ estus baze nur objektoj (kaj ankaŭ klare ne estas en PIV, aŭ havus longan artikolon en Monato, aŭ estus tutmajuskla libro Universitata Hospitalo de Gento en la UEA-libroservo), ankaŭ se pliaj el ili ricevas esperantan vikipedian titolon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:01, 29 mar. 2026 (UTC) :Laŭ mia kompreno de "propra nomo", kaj ankaŭ mia kompreno de [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]], "Balta Maro", "Universitata Hospitalo de Gento" ktp. estas propraj nomoj ne "kvazaŭ propraj nomoj". Ĉu vi volas diri, ke vi pensas, ke "propra nomo" estas io alia? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:13, 29 mar. 2026 (UTC) :Se laŭ vi ili ne estas propraj nomoj, kial vi majuskligas la unuan vorton? Kaj mi petas vin kontroli skribajn esperantajn fontojn. Laŭ mia memoro mi neniam vidis tian majuskligon (unua vorto jes, sekvaj ne) krom en verktitoloj, nek trovis ĝin en kelkaj fontoj kiujn mi ĵus kontrolis. Mi suspektas ke ĉe via lingvosento aŭ tiu de viaj instruintoj efikis [[:de:Hyperkorrektur|trokorekto]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 00:25, 30 mar. 2026 (UTC) == Forigpeto 3 paĝoj == * [[MediaWiki:Watchdetails]] * [[MediaWiki:Wlhideshowbots]] * [[MediaWiki:Wlhideshowown]] Centra peto forigi ne-plu-aktualan-aĵon: [[phab:T234776]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:02, 30 mar. 2026 (UTC) {{re|Taylor 49}} {{farite}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:55, 30 mar. 2026 (UTC) == Pliaj finnaj temoj == Ĉar vi estas kuracisto, mi petas, ke vi legu: https://eo.wiktionary.org/wiki/valel%C3%A4%C3%A4k%C3%A4ri [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 15:42, 1 apr. 2026 (UTC) : Mi ne vidas problemon en tio, nur ĝustigis unu gx al ĝ. TP ''' Pikku Kakkonen/ Buu klubben ''' Ĉu en la artikolo [[Pikku Kakkonen]] povu esti rubriko "vidu ankaŭ" kaj sub ĝi "[[BUU-klubben]], samtipa svedlingva finnlanda programo?" Ĉu en la artikolo [[BUU-klubben]] povu esti rubriko "vidu ankaŭ" kaj sub ĝi "[[Pikku Kakkonen]], samtipa finnlingva finnlanda programo"? [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 16:08, 1 apr. 2026 (UTC) :Jes, farite. TP (17:29, 1 apr. 2026) [[tago de svedeco (Finnlando)]] [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 16:15, 1 apr. 2026 (UTC) : La teksto estis artikola "orfo", ĉar malpli ol 4 paĝoj montris tien. Nun estas en ordo. Mi kreis novan mikro-ĝermon [[Peter Nyman]], kiu tamen ankoraŭ estas artikola "orfo". Eble vi havas ideon kiel eblus ankoraŭ 3 paĝojn ligi teien (diskutpaĝoj kiel tiu ĉi ne kalkuliĝas). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:29, 1 apr. 2026 (UTC) [[Kyösti Karjula]] mencias kiel religio evangeli-luteranismon. Pli realisme: konservativa lestadianismo (gxi apartenas oficiale al [[Evangeli-luterana Eklezio de Finnlando]], sed gxiaj konditoj pri ekzemple [[bapto]], [[eŭkaristio]] kaj [[absolvo]] ne estas praktike luteranaj. Krome ili havas proprajn diservojn, praktike propran eklezion kaj proprajn ekleziojn. La rilato de la movado kun la Evangelia Lutera Eklezio estas nuntempe pure formala. Tial, estus pli logike listigi la konservativan Laestadianismon kiel la religion de Karjula. Speciale en la 1960–1980-aj jaroj, kiam la instuo kontraŭ la kontraŭkoncipo estis pli forta ol antaŭe kaj poste, multaj konservativaj lestadianoj kredis, ke virino, kiu uzis kontraŭkoncipon kaj tial ricevis pli malmulte da infanojn, aŭtomate iras al infero kaj tie unue aŭdas koleregan krion de Dio "kie estas tiuj infanoj, kiujn mi donis al vi?" kaj ploron de tiuj infanoj, kiuj ne naskiĝis kaj poste ŝi devas naski tiujn infanojn infere. Ekzemple la konservativa lestadiana predikanto Pauli Korteniemi en sia prediko en suviseurat en 1982 diris[[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 19:53, 1 apr. 2026 (UTC) :Multaj luteranaj teologoj taksas kiel tute for-fermita la penson, laŭ kiu en infere naskiĝus infanoj. [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 19:58, 1 apr. 2026 (UTC) Mi petas, ke vi plu unufoje legu [[sveda lingvo en Finnlando]]. Laux pri tio konanta mi pravas en tio, ke la deviga sveda ekzemple en [[Vaasa]], [[Raseborg]] kaj [[Loviisa]] estas praktike tute alia lernfako ol ekzemple en [[Taivalkoski]], [[Suomussalmi]] ktp. kaj cxar la deviga sveda ekzemple en la kamparo de [[Kainuu]] kaj [[Koillismaa]] estas tute simbola, formala fako (en tiulokaj vilagxaj bazlernejoj ecx la instruistoj ne praktike povas diskuti svede), el tiuj lokoj tiuj junuloj, kiuj iras universitaten, devas komenci la lernadon de la sveda praktike tute komencante. https://eo.wiktionary.org/wiki/Ura#finne Mi petas, ke vi vidu: https://eo.wiktionary.org/wiki/Atlantti :Tiuj notoj alvenis, kiam mi estis for en vojaĝo, kaj nun ili jam ne plu ŝajnas al mi esti traktendaj. Kaj ne, kiam mi havas malmultan tempon, mi koncentriĝas pri vikipedio kaj ne ankoraŭ dividas mian tempon por rigardi paĝojn en vikivortaro aŭ en aliaj projektoj de la vikia projektofamilio. Se iu havas la impreson, ke iu projekto de la vikia projektofamilio havas draste tro malmultajn laborantojn, tiam oni povas diskutigi tion en la ĝenerala diskutejo de vikipedio kaj provi varbi pliajn agantojn por tiu projekto, sed ĝis tiam mi nur rigardos aliajn branĉojn se foje mi vere havas tro da tempo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:59, 26 apr. 2026 (UTC) ==Universala Kodo de Konduto== Nu, finfine mi faris peton al la komitato pri la Universala Kodo de Konduto pri la aferoj de la ruĝaj ligiloj. Mi ne volus, sed mi sentas min devigita al tio pro daŭraj forigoj de ligiloj kaj prezentoj de via interpreto de ruĝaj ligiloj kvazaŭ ĝi estus intencata de la personoj, kiuj kreis ilin. Sube estas la oficiala anglalingva sciigo por plenumi la postulojn de la komitato. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:46, 6 apr. 2026 (UTC) Hello {{<includeonly>safesubst:</includeonly>PAGENAME}},<br> You are named in a recently filed request to the [[:m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]]. Please review the request at [[:m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Cases/2026/Redlinkphobia imposed without consensus on Esperanto Wikipedia]]. You are requested to enter your statement and any other material you wish to submit, so that the U4C can get a better overview of the situation. All writing should be complete, but also as concise as possible. Please ensure that you make all comments in your own section and in the discussion section only. If the U4C makes a decision, this will be binding for you and so your participation is recommended. Please do not reply here, but on the linked case page, or on the associated talk page. If you would like to contact the U4C directly, you will find an e-mail address [[:m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee#How to contact U4C|here]]. Please use the email only if privacy is necessary (e.g. personal information). :Mi vidas ke vi ankoraŭ intencas insisti pri la afero. Tamen via argumento ŝajnas ankoraŭ esti, ke tolero de longdaŭraj ruĝaj ligiloj estas logike malebla. Tio estas malpruvebla, mi dirus eĉ jam malpruvita, kaj solvos nenion. :Via konkluda aserto "«Red links» are linked to «the desire to turn them blue», they are not meant to be collected as such, the more the better" ne estas tute eksplica, sed mi komprenas la rezonadon jene: (unu) funkcio de ruĝa ligilo estas bluiĝi, sekve ruĝa ligilo, kiu ne bluiĝas, faras damaĝon. Tio estas mallogika. Estas kvazaŭ iu dirus, "funkcio de monumentoj estas memorigi la publikon pri famaj homoj; sekve, se la publiko forgesas pri iu homo, ĉiuj monumentoj de tiu homo estas damaĝaj kaj detruendaj". :Mi plurfoje atentigis ke aliaj vikipedioj fakte toleras longdaŭrajn ruĝajn ligilojn. Tio pruvas ke tolero estas ebla. Laŭ mia kompreno vi malakceptas tion pro du kredoj - vi pensas ke tolero nur okazas ĉe grandaj vikipedioj kaj vi pensas ke ĝi ne daŭras longe ĉar la ligiloj ĉiam bluiĝas ene de malmultaj semajnoj. Sed tion eblas empirie kontroli. Memoru nian "eksperimenton" pri metado de ligiloj al aliaj vikipedioj. Tio okazis antaŭ monatoj, kaj la ligiloj nek bluiĝis nek nigriĝis nek akuziĝis pri vandalismo. Vi povas kontroli ankaŭ mian normalan verkadon ĉe aliaj vikipedioj, kiu estas plena de ligiloj, kiuj nek bluiĝis nek nigriĝis nek akuziĝis pri vandalismo. Tio inkludas la latinan vikipedion, kiu estas signife malpli granda ol nia. Kaj vi povas kontroli mian specimenaron de ligiloj en kelkaj grandaj vikipedioj ĉe [[Uzanto:Arbarulo/Ruĝaj ligiloj]], kie ligiloj bluigitaj ene de kelkaj semajnoj estas malmultaj en la angla vikipedio, praktike neekzistaj ĉe aliaj grandaj vikipedioj. Vi povas kontroli en la sama specimenaro ke la absoluta nombro da ruĝaj ligiloj estas multe pli granda ol nia en ĉiuj vikipedioj, kaj ke la proporcio de ruĝaj ligiloj al totala teksto estas simila al nia en la hispana, franca kaj germana. Ŝajne vi jam akceptis surbaze de la empiriaj pruvoj ke aliaj vikipedioj ne nigrigas siajn ligilojn; bonvolu kontroli pli, kaj vi konstatos ke ili toleras ilin. :Se vi fakte volas ke ligiloj en nia vikipedio havu ian funkcion kiun ili ne havas en aliaj (ekzemple kiel lingvokorektilon), kaj volas meti limojn al ilia kvanto por optimumigi tiun funkcion, mi ja argumentos kontraŭe, sed ni povos diskuti tion. Aŭ se vi konstatis ke la tolero de ruĝaj ligiloj iel malutilas al la vikipedioj, kiuj praktikas ĝin, ankaŭ tio estas legitima argumento. Sed se vi nur volas insisti, ke ne eblas trakti ilin kiel aliaj vikipedioj konstateble jes traktas, tio povas nur krei pli da malpaco. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:48, 9 apr. 2026 (UTC) :Al la konkreta plendo - ke vi premadas forigi enhavon sen interkonsento - vi respondis ke vi ne "premadas forigi" la ligilojn, sed "substrekas dubon" pri ili. Mi ne komprenas la celatan distingon. Laŭ mia kompreno de la vorto "dubo", esprimi dubon pri ligilo estas diri, ke ĝi eble estas forigenda. Kaj ne estas interkonsento, ke iu ajn menciinda ligilo povas esti forigenda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:59, 9 apr. 2026 (UTC) ==(sen titolo)== Nomi vomajxon kiel "yrjö" supozeble perigxas el la malafabla, deskriptiva fonetika prononco de la vorto. Cxu pri li oni povus fari esperantan vikipedian artikolon: https://fi.wikipedia.org/wiki/Sakari_Kiuru_(valokuvaaja) Li prezentis ankaux en dokumenta filmo pri konservativa lestadianismo. Li kreskis en konservativa lestadiana familio. Li rakontis pri sia familia fono: Ni estas 16. Mi estas la dua plej aĝa. Kelkaj naskiĝis post kiam mi forlasis la hejmon. Mi memoras, ke mia patrino estis terure laca dum tiaj oftaj gravedecoj. Iam oni uzas la vortojn pakkosuomi kaj tvångsfinska pri la deviga instruo de la finna por la finnlandaj svedaj denaskaj parolantoj. Tamen, ĝi ne estas tute simila fenomeno en ĉiuj aspektoj. Tio ŝuldiĝas al la diferenco en grandeco de la du lingvogrupoj. Pro tio multaj kredas, ke estas malkonvene rekomendi devigan svedan lingvon tiel, ke svedlingvanoj en Finnlando estas devigitaj lerni la finnan. Klare pli ol duono, en Uusimaa, ekzemple Helsinko kaj kontinenta parto de Origina Finnlando, ekzemple Turku, eĉ pli ol 80 % el la finnlandaj svedlingvanoj uzas ĉiutage ankaŭ la finnan lingvon. Deviga bazlerneja instruo de la finna por la finnlandaj svedlingvanoj, aliel ol deviga bazlerneja instruo de la sveda por la finnlandaj finnlingvanoj, apartenas al komunaj opinioj de la planantoj de la finnlanda bazlerneja sistemo jam ekde la 1960-aj jaroj. Ankaŭ la finnlanda svedlingvanoj mem ne disputas pri la deviga finna samece kiel la finnlandaj finnlingvanoj pri la deviga sveda. Praktike la instruo de la "alia enlanda lingvo" en la svedlingvaj lernejoj en la Finnlando estas klare pli amplekse ol en la finnlandaj finnlingvaj lernejoj. La svedlingvaj finnlandaj bazlernejanoj komencas la lernon de la finna normale jam en la dua lerneja jaro. Parto el la denaskaj parolantoj de la sveda en Finnlando, speciale en Uusimaa, estas praktike dulingvaj. Por tiuj lernantoj en iuj finnlandaj svedlingvaj lernantoj estas kiel alternativo de la normala porsvedlingvana instruo de la finna modersmålsinriktad finska (hejmlingvsimila finna), pri mallongigo sia nomo mofi, kiu estas instruo de la finna kiel alia gepatra lingvo. --forgesis subskribi la posedinto de tiutempa uzantokonto Penttihirv je 4 redaktoj de frumatene ĝis 17:45 horo je 8 apr. 2026 == Saltvik == Mi provis aldoni al la artikolo [[Saltvik]] mencion pri [[Orrdalsklint]]. Kial mi ne sukcesis? [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-22334-13|&#126;2026-22334-13]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-22334-13|diskuto]]) 10:43, 11 apr. 2026 (UTC) :Ah: estas tre simple: Vi aldonis <pre><!-- En Saltvik situas ankaux la plej alta loko de Alando, [[Orrdalsklint]]. == Referencoj == .. --></pre> :Kion vi aldonas inter la signoj "<code><nowiki><!--</nowiki></code>" kaj "<code>--></code>", ne estos videbla en la fina paĝa aspekto. Estas bone ke la ĉapitrotitolo "Referencoj" estas inter tiuj signoj, ĉar momente ne estas referencoj, sed estas bone ke jam estas la ĉapitrotitolo por la kazo ke iam ekestos referenco, sed por via roko estas grave ke oni jam nun povas vidi la frazon, do metu ĝin ANTAŬ la signoj "<code><nowiki><!--</nowiki></code>". Kompreneble, krome estas bone meti al la paĝofino la ŝablonon {{ŝ|ĝermo|Finnlando}} aŭ {{ŝ|ĝermo|geografio}}, SE temas nur pri 3-5 frazoj. Kaj krome mi nur nun vidis ke vere se oni redaktas anonime estas pli malfacile tajpi esperantajn literojn, sed por aliaj uzantoj estas tre tede ripari viajn x-kodajn straangajn esperanto-vortojn: tial konsideru ĉu vi povas supre en la redaktofenestro uzi la elekton "> Specialaj signoj". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:42, 12 apr. 2026 (UTC) :Cetere: Ankoraŭ unu konsilon pri la ŝablono {{ŝ|Informkesto monto}} en paĝo [[Orrdalsklint]]: Pri tiu ŝablono oni nur bezonas unu solan parametron "|regiono-ISO = FI" - estas bone kaj bele uzi almenaŭ tri indikojn "|regiono-ISO = FI" "|tipo1 = reliefo" "|zomo = 9", sed vi vidos, se vi ne metas la duan indikon nur la supra mapo aspektos iom malpli bela kaj sen la tria indiko la suba mapo ne estas ideale fokusita, ambaŭ statoj ne estas katastrofaj, sed se mankas la unua indiko "|regiono-ISO = FI" estas nur iu tre malhela mondmapo en kiu tute nenion eblas vidi. Do la unuan indikon necesas nepre ne forgesi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 12 apr. 2026 (UTC) == Enhavo == Eble mi faris ion malbone, sed en artikolo [[Miskolc]] ne aperas nun la Enhavo, ĉu vi povas helpi?--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 08:51, 12 apr. 2026 (UTC) :{{re|Crosstor}} Bonvolu rekontroli ĉe vi: ĉe mi en artikolo [[Miskolc]] ĉio aspektas normale. Estus tre strange se vi vidus ion alian en sama horo ol mi... Alikaze bonvolu precizigi kion ekzakte vi vidas... sed mi supozas ke estis iu nur momenta misfunkcio, kiu iritis vin... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:36, 12 apr. 2026 (UTC) ::Supozeble mi vidas miraklon. En iu ajn artikolo (iom longa) mi vidas la Enhavon, tamen en Miskolc mi ne vidas. Ĝuste nun mi kontrolis. En [[Eger]] mi vidas Enhavon el 12 punktoj. Se vi ne scias la solvon, lasu la aferon. Trovi eron la Enhavo tre helpas, sed en Miskolc mi devas uzi la lifton. --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 09:50, 12 apr. 2026 (UTC) ::{{re|Crosstor}} Nun mi komprenas vian problemon. Dankon pro la komparo al paĝo [[Eger]]. Jes, tio ĉe mi estas same. Estas iu signaro <code><nowiki>__NOTOC__</nowiki></code> (la angla mallongigo signifas "'''no T'''able '''O'''f '''C'''ontent", "sen listo de enhavo"), se tiu signaro estas ie tiam la enhavo vere ne videblas, sed ĉi tie nenie en artikolo [[Miskolc]] estas kaŝitaj tiuj anglaj signoj. Do mi vere ĝis nun ne sukcesas malkovri la problemon, sed almenaŭ mi nun komprenas kio estis via miro. Cetere, tute flanke mi ĵus videtis en la paĝo la adjektivon "diplomacia", tiu vorto ne estas esperanta, en Esperanto ĉiam estas "diplomatia" aŭ "diplomata". Eta tajperaro, kiun mi ĵus hazarde vidis. Ĉu vi volas mem ĝustigi ĝin? Pri la neapero de la enhavolisto mi nur povas '''''supozi''''' ke estas iu interfero kun la ŝablono "{{ŝ|granda dosiero}} tute supre. Mi teste forprenis ĝin, enhavo estas, remetis ĝin, enhavo ne estas, kaj nun mi metis la ŝablonon tute malsupren kaj tiam ankaŭ estas la enhavo. Al mi la vasta panoramo tute sube same bonas kiom tute supre. Tial mi proponas simple lasi ĝin tute malsupre...[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:29, 12 apr. 2026 (UTC) :::Dankon! Diplomatia {{farita}} == Dulingveco... == Ĉu oni povu fari artikolon pri dulingveco, tia, ke homo havas du hejmlingvoj? Oni povu mencii kiel ekzemploj ekzemple tion, ke en [[Paragvajo]] la plejo estas dulingvaj kaj en [[Finnlando]] nuntempe multaj svedparolantoj, speciale en Uusimaa, parolas ankaŭ la finnan kiel hejmlingvo. Kaj ekzistas familioj, kie estas du hejmlingvoj, el kiuj unu estas Esperanto. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-21899-04|&#126;2026-21899-04]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-21899-04|diskuto]]) 16:23, 12 apr. 2026 (UTC) Teksto [[dulingveco]] en la e-lingva vikio ekzistas; mi nun havas malmultan tempon, ĉar mi estas nur posttagmezon hejme kaj morgaŭ matene por dua semajno forveturos, tial mi eĉ ne povas legeti kiu nun estas skribita en tiu teksto. Sed vi vidu ankoraŭ la noton en [[Diskuto:Komunumdomo de Säynätsalo]], tie mi aldonis informkeston kaj ligion al vikidatumoj, sed ankoraŭ iuj elementoj mankas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:54, 12 apr. 2026 (UTC) == Atentu == {{ArtikolaMesaĝokesto |speco = stilo |bildo = |teksto = De la 7-a ĝis la 11-a de aprilo mi vojaĝas kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a frumatene ĝis 17-a malfruvespere ankaŭ. Do la venontan tempon mi nur tagmeze la 12-an de aprilo havos iom da tempo por vikipedio kaj denove ekde la 18-a de aprilo. Thomas }} <hr> Vidu: [[Marja-Sisko Aalto]] Unu Jorma diris al mi, ke reale Jorma estas formo el la hebrea Jeremia kaj tio, ke oni donis al la nomo la signifon peniso, estas tute stranga afero kaj li ne volas, ke mi daŭre diras tiun afero por li. Poste mi demandis lin, pri kiel li pensas pri tio, ke jorma signifas kacon. Li diris, ke estas vane demandi pri tio - mi jam scias, kiel li pensas pri la afero. Li neniom sxatas pri tiu signifo, kiun oni donis al gxi post tio - ke li naskiĝis en 1956 - tiutempe la nomon oni en nia lando multe donis al knaboj kaj nur poste iuj malbonigis la signifon. Li ne ŝatas pri tio, ke iu sxercas al li pri la afero. Jorma estas formo el la nomo Jeremia, kiu signifas "Jahve levas." [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-22675-77|&#126;2026-22675-77]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-22675-77|diskuto]]) 19:25, 15 apr. 2026 (UTC) :Nu, estas iuj malmaturaj homoj, kiuj multe ŝercas pri vortoj por peniso, kaj laŭ diversaj lingvoj ligas iujn knabajn kaj virajn antaŭnomojn al tiu ŝercado, sed almenaŭ oni ne misuzu diskutpaĝojn de kultura kaj scienca enciklodedio por tio. Ĉu vi en via elekto jam havas la ŝajne mezepokan germanlingvan frazon "Wie die Nase eines Mannes, allso groß ist sein Johannes"? kie oni anstataŭigas la viran generilon per la nomo de [[sankta Johano]]? En iom simpligita formo la parolturno eĉ eniris la [https://de.wiktionary.org/wiki/wie_die_Nase_des_Mannes,_so_sein_Johannes germanlingvan vikivortaron], sed tamen estas malserioza informo... Mi ne interesiĝas pri tiaj temoj kaj alvokas vin ne (mis)uzi mian diskutpaĝon por tiaj pripensoj. Ĉu komprenite? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:57, 24 apr. 2026 (UTC) == Forbaro nepras == Bv forbaru du kontojn: * {{uzanto2|Oksettava örvelö}} vulgara uzantonomo (= "vomiga ulaĉo"), forbarita en unu vikio * {{uzanto2|Penttihirv}} neakceptebla uzantonomo pro [[d:Q5477226|Pentti Hirvonen]] - pro obsedo pri (vulgaraj aŭ almenaŭ stultaj) vortaj ŝercoj pri Pentti Hirvonen La ulo intertempe kreis almenaŭ unu plian konton, kaj aldone ofte kontribuas kiel IP-ulo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:15, 18 apr. 2026 (UTC) {{farite}} Taylor 49 pravas pri la kritiko de la neakcepteblaj uzantonomoj. Tutegale ke mi tri semajnojn nur tre malmulte povis esti en Vikipedio kaj ne rimarkis la neakcepteblon antaŭe, kaj ke ankaŭ aliaj administrantoj ne sufiĉe rapide postĉasis la provokaĵojn. La fakte ankoraŭ valida forbaro nur iom malpli strikte aplikiĝis dum lastaj semajnoj kaj monatoj, se vere ĉiuj redaktoj kaj uzantonomoj estas sen provokoj, detruemaj fuŝoj kaj senescepte estas konstruemaj. Lasta averto. Se ankoraŭ unu malregulaĵo re-aperas, la stato denove estos tia kia ĝi jam estis antaŭ jaroj, refleksa forbaro de ĉiuj iusence suspektaj novaj IP-kanaloj kaj prefere malfaro de ĉiuj redaktoj, ĉar individue revizii kiuj agoj estos tamen valoraj ankaŭ mi ne havos la tempon dum venontaj monatoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:45, 18 apr. 2026 (UTC) == Maintenance script == Bv forigu kaj porĉiam ŝlosu la paĝon [[Uzanto-Diskuto:Maintenance script]]. La konto estas globala roboto, neniu legas mesaĝojn sur la diskpaĝo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:57, 22 apr. 2026 (UTC) :{{farite}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:45, 24 apr. 2026 (UTC) == Asplund == Cxu estas bone mencii en la artikolojn [[Ida Asplund]] kaj [[Korsholm]] DU kantojn? Unu estas en suda finnlanda sveda, kiu malsimilas el la regna sveda nur proksimume kiel la amerika kaj brita angla el si aliaj, sed "röst nej" estas en ostrobotnia sveddialekto, kiu estas malfacile kompreni por la svedoj kaj eĉ ekzemple helsinkaj finn-svedoj. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 18:00, 22 apr. 2026 (UTC) : Meto de plia jutuba muzika filmeto en la "eksterajn ligilojn" estas laŭ mi en ordo. Mi adaptis la lastajn ŝanĝojn kaj aprobis la meton de aldona ekstera ligilo en la artikoloj [[Ida Asplund]] kaj [[Korsholm]]. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 26 apr. 2026 (UTC) Cxu estas eventuale, ke punon oni fortigas, cxar la krimo estis farita laux kristnaska paco? En [[Keskisuomalainen]] iu demandis tion, kaj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 26 apr. 2026 (UTC)laux la respondo la kristnaska paco ne plu estas oficiala, sed iam praktike tia estas eventuale laux la ideo de la kristnaska paco, ke la puno estas pli forta ol normale kaj la pli altaj jugxregantoj akceptas tion - almenau puno de [[Pentti Linkola]] estis fortigita, cxar li faris la krimon dum la kristnaska paco. Mi konas Jorman, kiu tute ne ŝatas la slangan signifon de sia nomo. Li demandis sin, de kie tiu signifo maĉiĝis. Li rakontis, ke kiam li naskiĝis (1956), estis tute kutime doni al knabo la nomon Jorma; ĝi neniel estis malkonvena, kaj la uzo de la vorto por signifi penison estas posta misuzo. Pejzaĝe, la vasta plimulto de Ostrobotnio estas iom unuforma. Ostrobotnio estas ankau unu el la difinitaj per La pejzaĝoprovincoj de sia lando. Pejzaĝoj de Ostrobotnio estas karakterizitaj per larĝaj, plataj malfermaj kampoj kaj inter ili la grandaj riveroj malrapide fluantaj en la Botnia golfo, sed ekzistas malpli da lagoj ol en la plej granda parto de la resto de Finnlando. Tamen, la nordorienta parto de historia Ostrobotnio estas pli monteta. : Tamen el la rezonoj de la lastaj tri alineoj ne sekvas ago. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 26 apr. 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:32, 28 apr. 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471751 --> == Linkola == https://eo.wikipedia.org/wiki/eläkeläinen Mi demandis al [[Pentti Linkola]] proksimume jare 2002 (kiu fiŝkaptis) ĉu li ne jam estas emerito. Laŭ li, li estas, sed lia pensio ne sufiĉas por vivi kaj pagi la ago en [[Luonnonperintösäätiö]]. Tial li ankoraŭ fiŝkaptis vintre. Lia lasta fiŝkapta aŭtuno estis 1994. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-26205-68|&#126;2026-26205-68]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-26205-68|diskuto]]) 12:47, 29 apr. 2026 (UTC) == Suviseurat == Cxu estas bone skribita: [[Suviseurat]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:05, 30 apr. 2026 (UTC) == Files nominated for deletion == Hi! I just noticed that some files I nominated for deletion long ago are still waiting in [[:Kategorio:Forigendaj dosieroj]]. Should the files be listed at a page somewhere to make sure someone actually notice the suggestion? I hope you can point me in the right direction. [[Uzanto:MGA73|MGA73]] ([[Uzanto-Diskuto:MGA73|diskuto]]) 05:19, 1 maj. 2026 (UTC) :{{re|MGA73}} {{farite}} Mi ĵus sukcesis forigi ĉiujn post kontrolo. Sincere, [[Uzanto:ThomasPusch|Thomas]] 16:08, 1 maj. 2026 (UTC)Thomas == Navigiloj pri municipoj de Brazilo == Mi certas ke vi tuj komprenas kiun avantaĝon havus havi navigilojn kiel {{ŝ|Municipoj de San-Paŭlio}} - ĉefe, per tio ĉiuj zorgoj pri eblaj artikolaj orfoj estus pasi to, ĉar ĉiu ero ligiĝus kun ĉiu alia en la grupo. Se vi emas, mi petus vin krei tiun ĉi navigilon kaj ekuziĝis ĝin... mi vidis ke vi ĵus ampleksigis unuajn dek paĝojn pri la municipoj de San-Paŭlio, kaj supozas ke la aliaj paĝoj rapide sekvos ĉe vi... Salutas [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:11, 2 maj. 2026 (UTC) :Tute prave. Mi instalos kaj ankaŭ disvastigos... --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:06, 2 maj. 2026 (UTC) == Melalahti == Ĉu estas bone mencii [[Keijo Korhonen]]-on en la paĝo [[Melalahti]]? [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-26792-55|&#126;2026-26792-55]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-26792-55|diskuto]]) 16:44, 3 maj. 2026 (UTC) :Mencii tiun sinjoron Korhonen estas tute en ordo. Sed '''ne en ordo''' estas stulte ripeti la informon pri mikroklimato, kiu jam estis du frazojn pli frue. "La vilaĝo havas mikroklimaton. Tie estas multe pli varma ol en Kainuu alie. ... En Melalahti ekzistas mikroklimato: multe pli varma klimato ol en la alia Kainuu." Kiu idiotaĵo estus tio??? ThomasPusch 17:08, 3 maj. 2026 (UTC) == Fritzchen == Ĉu ekzistas esperanto nomo por tio: https://de.wikipedia.org/wiki/Klein_Fritzchen. Pri tiu knabo estas en multaj lando sxercxo: "Fritzchen/Little Johnny/Pikku-Kalle/Juku ktp. diris al sia panjo: "Mi devas urini." Panjo diris: "Malbele diri urini. Diru ekzemple, ke vi devas kanti. Poste li diris al sia avino tiel, kaj la avino diris "kantu mallaŭte al mia orelo". Ne estas nur finna specialeco. Homoj el Svedio kaj Kosovo diris, ke malnova ŝerco. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 20:52, 3 maj. 2026 (UTC) :Mi entute ne konas esperantajn ŝercojn, en kiuj oni ridindigas infanojn - entute ŝercoj ofte estas buŝa kulturo, en la literaturo nur alvenas malmultaj anekdotoj, kiel [[Kruko kaj Baniko el Bervalo]], sed Kruko kaj Baniko videble estas junaj plenkreksaj viroj, ne infanoj aŭ adoleskantoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:54, 12 maj. 2026 (UTC) ==Artikolo de la monato== Saluton. Mi faris proponon por Julio. Se tio ne indas aŭ estas pli taŭga kandidato, oni povas forigi ĝin.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 08:11, 5 maj. 2026 (UTC) :Tre bone, [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026|mi subtenas la proponon]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 5 maj. 2026 (UTC) == Alidirektiloj == Mi vidas ke vi forigis kelkajn alidirektilojn (Nurembergo, Nurembergaj procesoj, Manĉestero, Durero) tial, ke la titoloj estis eraraj Esperantigoj. Tamen [[Helpo:Alidirekto]] eksplice diras, ke "oni povas uzi alidirektigojn" por "oftaj misliterumoj". Evidente la strategio estas akcepti ke Vikipedio havos lingvajn erarojn, kaj klopodi ke tiuj eraroj ne rompu ligilojn. Mi (ankoraŭ) ne havas opinion ĉu ŝanĝo de tiu politiko estas dezirinda, sed certe diskuto estus necesa antaŭ ol ŝanĝi ĝin. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:27, 10 maj. 2026 (UTC) :En [[Diskuto:Nurenbergo]] oni povas vidi ke mi origine mem pledis por alidirektilo ''Nurembergo'' al [[Nurenbergo]]. Tamen mi hieraŭ vidis ke en nia propra vikipedio tiu misliterumo nur vaste disvastiĝis inter 2014 kaj 2026, kaj inter la 58 misaj uzoj kiujn mi trovis hieraŭ en niaj tekstoj mi ie ankaŭ vidis unu pri kiu mi, mi pensas, mem kulpis antaŭ kelkaj jaroj: kvankam mi bone scias kiel skrivi la nomon Nurenbergo ankaŭ mi foje misgvidiĝis per tio ke mi vidis kaj kopiis la nomon mise el alia teksto. Mi ne plu scias kiu el la 58 tekstoj hieraŭ estis kaj ankaŭ ne certas ĉu mi ververe estis la kulpulo, aŭ ĉu mi nur poste redaktis la paĝon kaj simple ne vidis la antaŭan eraron de aliulo. Sed la sento ke eble estis mi mem kiu kontribuis pludisvastigi misan vorton tamen ŝokis min - se mi vidintus ruĝan ligilon Nurembergo post la redakto, mi kompreneble tuj vidintus la eraron, sed la blua ligilo "Nurembergo" luligis min en falsan sencon de sekureco. Kompreneble, eble nur forigo de ĉiuj 58 misaj uzoj de la vorto sufiĉus por ke homoj ne plu kopiu la eraron de paĝo al paĝo, sed tamen - al mi tiam ruĝa ligilo estintus alarmigo kaj la blua ligilo helpis misgvidiĝi. Mi dum la pasintaj jaroj vidis ke ofte aliaj uzantoj forigis alidirektilojn (simple por "sveltigi" nian projekton), kiujn mi fakte opiniis tute helpemaj kaj ne konsideris malicaj... do mi pensas ke la [[Helpo:Alidirekto]] bonvoleme permesi "uzi alidirektigojn" por "oftaj misliterumoj" estas pli senca ol strikta malpermeso de tiaj helpaj alidirektiloj. Sed aliflanke la helpopaĝo ankaŭ ne postulas ke ĈIUJ eblaj alidirektigoj por "oftaj misliterumoj" DEVAS esti provizitaj (kompreneble, neniu povus eĉ imagi kiujn tajperarojn homoj povas fabriki). Kaj ĉi-tie la formo "Nurembergo" estas tiom drasta eraro, se oni tiom pli forte pensas en la intaneŝenl angla lingvo ol pensi en zamenhofa Esperanto aŭ en origina lingvo, skribante en Esperanto, ke pri tiu konkreta misgvidiga alidirektilo estas pli bone rezigni. Tiam estas tute klara alarmigo ke io misas en la redakto, samkiel pri ĉiu alia tajperaro en interna ligilo - kaj tiu alarmo povas signife helpi ne akcidente disvastigi fuŝan vorton. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:04, 10 maj. 2026 (UTC) :::PS: Mi nun preskaŭ finis forigi la fuŝajn uzojn de la vortoj Nurembergo/nuremberga, sed mi ne ĉasis la uzojn de Manĉestero kaj Durero, kaj ĝis nun ankaŭ ne nombris la uzojn. Tion mi postokaze faris nun ĵus: Manĉestero aperas 39-foje kaj Durero (aparte pene kalkulebla ĉar ŝajne la serĉado de vikipedio tute miksas Durero, Dürer [kvankam estas du malsamaj karaktroj kaj mi eksplicite serĉis nur pri seslitera vorto "Durero" kun o-finaĵo] kaj ankaŭ kunkalkulas la francan verbon durer kaj rumanan durera) rezultigas uzojn de "Durero" en 54 paĝoj. Do iom pli malmulte ol la 58 uzojn de "Nurembergo". Sed mi ĵus rigardis: mi nun forigis uzojn de "Nurembergo" el 40 paĝoj, do ankoraŭ restas 18, ankoraŭ triono. Mi sentas min pova finforigi la misajn uzojn el tiuj 18 paĝoj, sed purigi ankaŭ la uzojn de Manĉestero el 39 paĝoj kaj tiujn pri Durero el 54 mi definitive ne povos. Kaj tie estas ekzakte la sama fenomeno, do kopiado el unu paĝo al alia, do niaj misaj vortumoj kvazaŭ aŭtomate plu disvastigas sin mem, kiel fiherboj en ĝardeno... Do ne elsarki la misajn vortojn kaj atendi nur malbonigos la nedeziratan pluan disvastigon kaj ne estas saĝa strategio... Se mi rigardas mian sukcesan serĉadon pri Manĉestero kaj la malsukcesan pri Durero, mi supozas ke la ŝanĝojn de Manĉestero al Manĉestro povos ankaŭ fari roboto (kvankam por roboto 39 uzoj estas ridinde malgranda kvanto, apenaŭ sufiĉe por pravigi ekigon de la proceso, sed por homo redaktado de 39 paĝoj povos simple esti tro), tamen purigi la misajn uzojn pri vorto Durero supozeble ne sukcesos robota aŭtomatigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:00, 10 maj. 2026 (UTC) Kara {{u|ThomasPusch}}, notu ankaŭ alian, similan misskribon: [[Hanovero]]. - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:05, 11 maj. 2026 (UTC) :Mi nun korektis plurajn okazojn de Hanovero al Hanovro, sed mi ankaŭ trovis fonton por Hanovero: Zamenhof en Fundamenta Krestomatio. - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 15:01, 11 maj. 2026 (UTC) == Telefonlibroj == Ĉu en la artikolo [[telefonlibro]] oni povu rakonti pri la historioj de telefonlibroj en diversaj landoj? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 22:30, 10 maj. 2026 (UTC) :Tio estus granda projekto. Kompreneble oni povas komenci ĉiun grandan projekton. Sed mi nepre ne bezonas aldonan projekton, por mi la eta paĝo estas tute bona kia ĝi estas nun. Kaj eĉ en naciaj eŭropaj lingvoj ne estas superrigardoj pri telefonlibroj en diversaj landoj - do estus tute pionira ago kunmeti tian superrigardon. Laŭ mi tio ne estas prioritato... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:12, 10 maj. 2026 (UTC) ::En Finnlando la lastajn oni publikigis en 2017. En 2017, grandega nombro da telefonlibroj estis senpage haveblaj en finnlandaj vendejoj por nostalgiaj celoj. Mi prenis multaj ili en vendejo en [[Keltinmäki]], Jyväskylä. Sur kovriloj de ĉi tiuj librolibroj legis, ke la leganto tenas en siaj manoj la lastan telefonlibron de Meza Finnlando, kaj la etoso estis iom melankolia sed samtempe antaŭenrigardanta. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 12:45, 12 maj. 2026 (UTC) Mi pensas pri tio, kiom la nacia vidpunkto difinas, kion oni menciu. Ekzemple en la finna Vikipedio en la artikolo ''puhelinluettelo'' (telefonlibro) estas scioj pri finnlandaj telefonlibroj. En la artikolo ''[[:fi:taivasten valtakunnan avaimet|taivasten valtakunnan avaimet]]'' (ŝlosiloj de la regno de la ĉielo) oni mencias, ke el la spiritaj grupoj de Finnlando ŝlosiloj de la regno de la ĉielo estas speciale esenca koncepto en lestadianismo – [[konservativa lestadianismo|konservativa]] kaj [[okcidenta lestadianismo]] instruas, ke ilin povas uzi la ĉiuj veraj kredantoj, ne nur pastroj kaj predikantoj kaj alimaniere neniam ricevas kredon ne-kredanta homo. Sed se oni kreu en la esperanta Vikipedio artikolon pri ŝlosiloj de la regno de la ĉielo, ĉu estus mallogike skribi do? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 06:15, 16 maj. 2026 (UTC) :Vi denove miksas du tute sendependajn temojn. Pri la temo [[telefonlibro]], vi pravas, ke en iuj naciaj lingvoj estas iuj indikoj pri la tiulandaj naciaj telefonlibroj, ne nur pri finnaj en la finna teksto, ankaŭ ekz. pri Francio, Svislando kaj tre malmulte pri Belgio (tute nenio pri Kanado kaj pri la franclingvaj afrikaj landoj) en la franca teksto. Sed tiuj informoj estas tre malabundaj, kaj en neniu vikipedia teksto estas superrigardo pri multaj diverslingvaj landoj samtempe. Tion kunmeti eble estus bona projekto por la esperantistoj, ĉar ili estas el pli vasta gamo da diversaj landoj ol ekzemple la plej aktivaj redaktantoj de la finna vikipdio, kiuj statistike aparte estas el unu lando - sed aliflanke mi <big>'''''dubas'''''</big> ĉu estas tiom da ekscitaj informoj en komparo de diverslandaj telefonlibroj. La koloro de la kovrilpaĝoj malsamos, la formatoj, sed baze ĉiam estos listoj de nomoj kaj poste telefonnumeroj. Dua temaro: Pri la aparta koncepto de la luterana branĉo de lestadianismo mi persone pensas, ke en la esperanta vikipedio jam estas sufiĉe da informo, por ke esperanta ŝintoano el Japanio aŭ hinduo el Barato povas ekhavi surfacan imagon pri tiu specifa formo de luteranismo. Laŭ mi pri iuj religioj nun subpremataj de islamaj registaroj, notinde la [[jezidismo]] en Irako, Sirio kaj Turkio, aŭ la [[zaratuŝtrismo]] en orienta Irano estas maltro la esperantaj tekstoj. Sed pri lestadianismo la esperanta vikipedio jam estas bone kovrata - krom se eble ekzistas iu centra lestadiana katedralo, pri kiu indus fari iun arkitekturan tekston... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:19, 16 maj. 2026 (UTC) == Personaj nomoj == Rakontu al mi, kion mi skribu en la artikolo [[finnlandaj personaj nomoj]]. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 07:38, 13 maj. 2026 (UTC)~ :Se skribi tekston, tiam ĝi nomiĝu [[finnaj personaj nomoj]], ne "finnlandaj". Sed al mi persone kategorio [[:kategorio:finnaj personaj nomoj|finnaj personaj nomoj]] tute sufiĉas. En ĝi oni povas ankoraŭ planti iujn pliajn tekstojn, kaj estos bone. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:59, 13 maj. 2026 (UTC) ::Cetere: Se teksto aperas en apartigila listo, ekzemple la listo [[Antti]], supre en tiu teksto devas aperi ankoraŭ ŝablono <nowiki>{{apartigila paĝo|Antti}}</nowiki>. Vidu, mi jam faris tion en la paĝo [[Antti Hackzell]]. Sed ĉar estas baze viaj tekstoj, baze estus via tasko meti tiujn ŝablonojn. Se vi iras al paĝo [[Antti]] kaj maldekstre de la fenestro klkas al la ligilo "Ligiloj ĉi tien", vi povas mem vidi kiom da tekstoj jam ligas al tiu paĝo. Devus almenaŭ esti 4 aŭ 5, alikaze teksto ricevas kritikan ŝablonon {{ŝ|orfa}}, sed se estas listoj kiel [[Antti]], baze ĉiuj tekstoj en tiu listo devus ricevi la ŝablonon "apartigila paĝo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:34, 13 maj. 2026 (UTC) :::<small>Mi nun foriros kun amikoj por du horoj, kaj probable nur morgaŭ denove estos ĉe la komputilo, eble ankoraŭ mallonge ĉi-nokte... TP</small> En multaj nomoj, sona asocio funkcias kiel instigo al tio, ke la nomo en la popola parolo komencas signifi ion alian ol la vera nomo. Ekzemple, la signifo de “vomado” ligita al la nomo Yrjö estiĝis pure pro tio, ke ĝi sonas simile al tiu okazaĵo. Porti nomon kun duobla signifo ne ĉiam estas facile. Yrjö Kokkonen aŭdis komentojn pri sia antaŭnomo ekde sia juneco: – Ĉiufoje kiam mi aŭdas mian nomon, mi pensas pri tio, per kia tono ĝi estis dirita. Ĉu mokante aŭ normale. Tiu kutimo verŝajne restos ĉe mi ĝis la tombo. Vidu: [[Eila Roine]]. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 02:36, 15 maj. 2026 (UTC) :Male al vi, mi pri tiu imagita simileco pri sono de vomado kaj sono de nomo tute ne fasciniĝas. Bedaŭrinde vi supozeble inter la esperantistoj trovos tute neniun kiu pretos longe skribi pri tiu bizara kaj tute flanka penseto. '''<big>Ne forgesu</big>''' al viaj paĝokreoj pri finnoj aldoni la ŝablonon {{ŝ|apartigila paĝo|Antti}} aŭ koncerna persona nomo. Nur tiam la paĝokreoj estos vere finitaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:12, 15 maj. 2026 (UTC) Virgazeto. Finne miestenlehti. En la finna wikipedio estas defaultordigo miestenlehti - > pornolehti (pornografia gazeto). Mi demandis en la diskutpaĝo de la ordigo: ĉu oni ne povas uzi la vorton miestenlehti (virgazeto) ankaŭ pri aferecaj revuoj, kiuj estas precipe por viroj, ekzemple la gazetoj ''Metsästys ja kalastus'' (ĉasado kaj fiŝkaptado) kaj ''Tekniikan maailma'' (mondo de tekniko). Iu respondis, ke ne, la vorto ''miestenlehti'' (virgazeto) havas la signifon "pornografia gazeto". Ĉu esperante virrevuo/gazeto estas nepre pornografia? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 13:31, 15 maj. 2026 (UTC) :Nu, tekniko, ĉasado kaj fiŝkaptado ne nepre estas viraj interesoj... Sude de Finnlando oni multe agadas por superi la kliŝajn stereotipojn kio estas "tipe vira kaj kio tipe virina". En medicina senco nur eblas konstati ke starpisadi kontraŭ arbo pli facilas se vi estas viro kaj naski idojn pli facilas se vi estas virino. Pri "pornografiaj gazetoj" ne demandu min, pri tiu fako de ĵurnalismo aŭ komerco mi tute ne kompetentas, kaj fakte ne interesiĝas. '''<big>Ĉu</big>''' vi jam progresas en aldono de la ŝablono {{ŝ|apartigila paĝo}}?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 15 maj. 2026 (UTC) Mi demandis mian amikinon, kiu konas multajn Yrjöjn, cxu estas eventuale lernigi hundon trovi laŭ odoro de vomaĵo Yrjöjn. Sxi neis forte kaj asertis, ke al la nomo Yrjö apartenas vomajxa odoro nur en MIA FANTASIO. Hundoj sentas odorojn multe pli bone ol homoj (vidu [[Yrjö Kokko]]), sed ankaux hundo ne sentas tian odoron, kiu neniom ekzistas. Ĉu tio estas vera: Plej multaj Yrjöj estas biologie normalaj homoj. Yrjöj ne estas aparta biologia kategorio. Tio ne ŝanĝas la fakton, ke la vorto havas alian signifon. Ĝi ne igas Yrjöjn disvastigantoj de vomaĵmalsano, ĝi ne kaŭzas la odoron de vomaĵo. Ekzistas biologie nenormalaj Yrjöj, sed tio ne rilatas al la nomo. Yrjöj suferas de la samaj malsanoj kaj vundoj kiel homoj nomitaj Kalle, Juha, Timo kaj Matti, ekzemple. Feliĉe, la plimulto de homoj kun ĉiuj tiuj nomoj estas normalaj. La nomo Yrjö ne produktas iujn ajn specialajn biologiajn karakterizaĵojn. Ĝi kutime indikas sekson (vira), sed ĝi ankaŭ ne produktis tion, sed la afero estas, ke post kiam la sekso estas determinita, nomo estas elektita por la infano, kiu fariĝis establita kiel la nomo de la sekso, al kiu la infano apartenas. Vi ankaŭ povas preskaŭ ĝuste diveni el la nomo Yrjö pri nacieco (finna) kaj gepatra lingvo (finna), sed nek nacieco nek lingvo estas influitaj de la nomo Yrjö. La fakto, ke Yrjö preskaŭ certe estas finnaparolanto, estas kaŭzita de la fakto, ke Yrjö estas finnalingva formo de la nomo, kaj la fakto, ke Yrjö preskaŭ certe estas finno, estas kaŭzita de la fakto, ke estas tre malmultaj finnaparolantoj, kiuj ne estas finnoj, preskaŭ nur membroj de la malgranda finnaparolanta malplimulto en norda Svedio ekzemple en [[Haparanda]], svedia [[Övertorneå]] kaj Gällivare. :Mi certas ke la diasporo estas pli granda ol oni en Finnlando kutime supozas. Jam mi mem konas finnojn kun finnaj personaj nomoj kiuj naskiĝis en Frankfurto kaj Darmstadt kaj estas perfekte dulingvaj (de-fi), kaj mi plene certas ke en Strasburgo, Bruselo kaj Parizo estas same finnaj familioj. En mia privata statistiko pri finnaj infanoj de familioj en diasporo cetere la nomo Risto estas kaj plej ofta (3), sekvas Mika (2). Pri Georgoj jam ĉio estas dirita: pri tio mi ne plu volus vidi frazon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:00, 17 maj. 2026 (UTC) : Hodiaŭ mi revenis kaj devis forĵeti sur mia diskpaĝo nur 20 mesaĝojn kun totala grandeco pli ol 7 KiO far iu LTA-ulo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:14, 21 maj. 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">You may be eligible to vote in the U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am contacting you because you previously voted in elections related to the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]]. You may be eligible to vote in the current U4C election, which is open now and closes on 2 June 2026. You can find out more about the candidates and the election on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the election page on Meta]], and from there you can access the vote itself. Your participation in these elections is important to the governance of Wikimedia communities, and your time spent learning about the candidates and voting is appreciated. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> [[m:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:20, 20 maj. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30569831 --> == Kalendaro == https://eo.wikipedia.org/wiki/Reformaj_proponoj_de_la_gregoria_kalendaro ?? == Forbaro == Bv forbaru nian amikon [[User:Näin on näreet]]. Post hieraŭa [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Uzanto-Diskuto%3AN%C3%A4in_on_n%C3%A4reet&diff=9379558&oldid=9356513 lasta averto] ri decidis [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?oldid=prev&diff=9379966 denove mencii min en du resumoj]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:04, 22 maj. 2026 (UTC) == Pastreco de virinoj == Mi dankas vin pri la artikolo [[pastreco de virinoj]]. Ĉu en la artikolo estu bildo(j)? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 08:59, 23 maj. 2026 (UTC) :Mi preferas lasi la tekston sen bildoj, ĉar mi volas teni ekvilibron inter diversaj kristanaj movadoj. Kaj aparte en la katolika kaj ortodoksaj eklezioj, en kiuj la temo nun estas pli ardanta, ĉar tie ankoraŭ estas malpermeso pri virinaj pastroj, estas maleble montri fotojn de virinaj pastroj, kompreneble, ĉar ili ankoraŭ ne estas. Do engluo de bildoj fokusigus la atenton pri la reformaj eklezioj, en kiuj la temo jam estas tute memkomprenebla kaj ne granda disputo plu. Kion oni ankoraŭ povas fari, estas atenti ke ĉie internaj ligiloj estsa metataj. Ekzemple "Unuan Epistolon al Timoteo" kompreneble estu [[1-a epistolo al Timoteo|Unuan Epistolon al Timoteo]], ktp. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:11, 23 maj. 2026 (UTC) :Ĉiukaze de la hieraŭ [[Uzanto-Diskuto:Näin_on_näreet#Seriozega averto de mi|esprimita rekomendo pri nova vikipaŭzo]] kaj tiam «post tiu paŭzo rekomenci per temoj kiuj neniel rilatas al norda Eŭropo, neniel pri religio kaj ankaŭ neniel pri seksaj kaj genraj temoj (kompreneble ke obscenajn redaktojn ĉiukaze ne estas permesate fari - tio ne nur validas por vi sed por ĉiu)» [https://eo.wikipedia.org/wiki/Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/N%C3%A4in_on_n%C3%A4reet ankoraŭ nenio alvenis en via konduto]. Via koncentriĝo pri malmultaj esperantlingvaj tekstoj pri iel bizaraj temoj el la finna socio, kaj remaĉado de ili, vere nervas aliulojn kaj ankaŭ streĉas mian paciencon - eblas fini iun tekston kaj lasi ĝin, irante al novaj temoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:51, 23 maj. 2026 (UTC) ::Kial mi ne rajtus skribi pri tiuj aferoj aferece? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 14:20, 24 maj. 2026 (UTC) :La kritero estas tio, cxu la redaktoj estas suficxe kvalitaj. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 15:08, 24 maj. 2026 (UTC) :::Mi nur atentigas, ke vi estas harfende proksima al forbaro, pro via nerespekto de la limoj de aliaj. Tial baze gravas ne perforti alies limojn, tio estas la plej baza regulo. Sed rekoncentriĝi al temoj, kiuj de-ekstere ne ŝajnas tiom obsedaj ĉe vi (de-flanke vi aspektas obsedita se vi preskaŭ ĉiun tekston kiun vi antaŭe faris, en postaj malmultaj tagoj 10-, 20-, 30-foje reredaktas - tio en komparo al aliaj uzantoj aspektas multe, kaj la impreso ankaŭ estas laŭ tio kiel vi redaktas, ne estas nur la nombro de redaktoj) krome povas malfortigi la impreson de obsedo kiujn aliaj vidas ĉe vi. Kaj sciu ke tre multaj el viaj redaktoj laborigas aliajn uzantojn, ĉar vi neniam atentas pri ĉio, eĉ foje ne sukcesas skribi "ĉ" sed nur "cx", tial se estas tre multaj redaktoj pri ununura temo, kiuj ŝajnas al aliuloj neutilaj remaĉadoj, tio estas problemo se per tio ankaŭ forbruliĝas la tempo de alia uzanto. Ĉu vi komprenas? Mi esperas ke jes, ĉar se ne, estus vi kiu frontus denovan kompletan forbaron - kio povas ĉiam ajn reveni, ĉar via forbaro neniam malvalidiĝis. Ĉiuj klare konscias ke la finna vikipedio ne faras kompromisojn, klare sekvas la argumenton ke unufoje forbarita estas porĉiam forbarita. Simple ĉar estas tempomalŝparo investi unu sekundon pli ol necesas por reflekse forbari ĉiujn novajn kontojn de vi. Se vi volas eviti ke ni tiom senkompatas kiom la finnaj administrantoj, vi devas ekstre peni apliki ĉiujn regulojn. Sufiĉas, mi hodiaŭ nur havas ankoraŭ duonhoron kaj volas ankoraŭ labori tiun duonhoron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:18, 24 maj. 2026 (UTC) Mi aldonis bildojn, forigu se vi volas do. Pri la virina pozicio en [[lestadianismo]] oni memoragas, ke en la origina lestadiana reviviĝo estis ankaŭ virino kiel predikanto. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 19:46, 27 maj. 2026 (UTC) :Nuntempe oni ne povus ecx konsideri tian eblon, ke [[Suviseurat|tie]] iu virino predikus == Abitura ekzameno en Finnlando == Mi tute ne komprenas, kial estis forigita la artikolo [[Abitura ekzameno en Finnlando]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 05:09, 27 maj. 2026 (Vidu: [[Pentti Arajärvi]], [[Yrjö Kokko]]]) :{{re|Näin on näreet}} Se vi klakas la artikolan ligilon, vi bone ankoraŭ vidas la noton "pro manko de fidindaj ekstervikipediaj referencoj kaj eksteraj ligiloj, ekestas la impreso ke la teksto estas persona, subjektiva kreaĵo - se tio ne pliboniĝos ene de semajno, forigo estos konsentebla". Kaj konsento pri la forigo estis post atendado de semajno: simple tro multo mankis - referencoj aŭ/kaj eksteraj ligiloj, kategorioj, ankaŭ intervikiaj ligiloj, la teksto krome tute ne estis ligita de aliaj tekstoj, do estis "orfa". Kaj vere estis "la impreso ke la teksto estas persona, subjektiva" opinio. Mi bedaŭras ke vi ne sufiĉe frue konsciis ke la teksto estas sub minaco forpreniĝi: Tiam vi ankoraŭ havintus ŝancon mem plibonigi la mankojn, kaj ankaŭ ĉiuj aliaj havis la ŝancon helpi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:14, 27 maj. 2026 (UTC) ::PS: Cetere, pri la teksto [[Pentti Arajärvi]]: Se vi vidas tute supre, tie estas linio [[d:Q2502942|Vikidatumoj: Pentti Arajärvi (Q2502942)]], '''''sen priskribo'''''. Tiu "sen priskibo" estas manko kiu estas ĉe ĉiuj de viaj tekstoj. Ĉu vi entute rajtas redakti en vikidatumoj, se ĉiuj viaj kontoj estas sen prokrasto forbaritaj en la finna vikipedio? Se vi rajtas redakti en vikidatumoj: ĉu vi scias kiel vi povas tre rapide meti tiun priskribon tie? Kutime la priskibo rajtas esti tio, kio estas post la vorto "estas" en la unua frazo, do ĉi tie "finna politikisto, advokato, rofesoro, verkisto de nefikcio kaj lerneja spertulo" - rajtas ankaŭ esti koncizigo, ekz. "finna politikisto kaj verkisto". Mi nun ne metas la priskibon al vikidatumoj - mi faris tion jam ĉe centoj de viaj novaj tekstoj - por ke vi vidu pri kiu mi skribas kaj povas provi ĉu vi sukcesas mem fari. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:14, 27 maj. 2026 (UTC) :Mi dankas vin, kvankam vi faris eraron pri lia propra lernejo https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Pentti_Araj%C3%A4rvi&diff=prev&oldid=9385196 --[[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] sen subskribo ::Ne mi faris eraron, sed '''eble''' tion faris vikidatumoj: en [[d:Q1306700]] oni asertas pri ekzisto de la liceo Ressu de Helsinko, mezlernejo en Helsinko, finne Ressun lukio. Se li estis mezlernejano tie, tiam antaŭ 1968, antaŭ la 20-a vivjaro, li finis la mezlernejon tie. Do se ĝustas via aserto ke nur post la bazlerneja reformo ekestis la lernejo Ressun lukio, kaj antaŭ 1968 ĝi ankoraŭ ne estis (tion konfirmas vikidatumoj asertante ke Ressun lukio ekhavis tiun nomon en 1977), tiam efektive vikdatumoj ĉi tie estas misgvida. ::Restas tri demandoj: Kiam ekzakte estis tiu bazlerneja reformo? Ĉu la ekfunkcio de Ressun lukio en 1977 estas realisma? Kaj ĉu la antaŭulo antaŭ 1977, kiun vi simple nomas "oppikoulu Helsinko", estis [[d:Q105930182]], do ''entinen ruotsinkielinen oppikoulu Helsingissä 1864–1977''?? - Se ĉiuj demandoj estas solvitaj, ni povas pripensi kiel pli elegante vortumi la frazon, ĉar nun aspektas malelegante. Sed ankaŭ eblas entute forstreki la mezlernejon el la teksto. Ĝi ne estas nepre esenca informo. ::Sed mi havas ankoraŭ mian antaŭan demandon: Ĉu vi povas/rajtas skribi ion en vikidatumoj? Se jes, provu enkopii la priskribon "finna politikisto kaj verkisto" tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 27 maj. 2026 (UTC) :::Pre granda lerneja reformo de Finnlando en la 1970-aj jaroj la bazlernejoj en la lando estis normale sesjaraj popollernejoj (''kansakoulu'', ''folkskola''). Ili estis ses- aŭ sepjaraj, sed tiuj, kiuj iris al la lernejo ''oppikoulu''/''läroverk'' estis en popollernejo normale nur kvar aŭ kvin jaroj. Oppikoulu konsistis el kvinjara (por knabinoj eble sesjara) ''keskikoulu''/''mellanskola'' kaj trijara ''lukio''/''gymnasium''. En la lastaj tempoj de tiu sistemo (pararela lerneja sistemo) ekzistis krom ''kansakoulu'' kaj ''oppikoulu'' dujara civitana lernejo, kiu estis deviga por tiuj, kiuj ne iris al oppikoulu/läroverk. La moderna bazlerneja sistemo estis kreita do, ke la ''kansakoulu'', ''keskikoulu'' kaj civitana lernejo estis unuigita unu nauxjara lernejo. ''Lukio'', kiu antaŭe estis trijara finparto de ''oppikoulu'', iĝis trijara lernejo, al kiu oni povas provi iri el la nauxa (lasta) jaro de la moderna bazlernejo ''peruskoulu''. Tiu ''peruskoulu'' inkludis sesjaran parton ''ala-aste'' (kiu anstatauxigis la antauxan lernejon ''kansakoulu'') kaj trijaran parton ''yläaste''. Al la nova sistemo oni movis en 1972 - 1977. La unua tia lernjaro, kiam la nova sistemo estis en la tuta lando tuta preta, estis 1981–1982. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 23:26, 27 maj. 2026 (UTC) La movo al la moderna finnlanda lerneja sistemo laux jaroj kaj komunumoj: * 1972: [[Alatornio]], [[Askainen]], [[Dragsfjärd]], [[Enontekiö]], [[Hankasalmi]], [[Haukipudas]], [[Inari]], [[Jämsä]], [[Kaarina]], [[Karunki (Suomi)|Karunki]], [[Kemi]], [[Kemijärven maalaiskunta]], [[Kemijärvi]], [[Kemin maalaiskunta]], [[Kemiö]], [[Kittilä]], [[Kolari]], [[Kuivaniemi]], [[Kuru]], [[Kuusamo]], [[Köyliö]], [[Leivonmäki]], [[Lemu]], [[Lieto]], [[Masku]], [[Multia]], [[Muonio]], [[Nousiainen]], [[Pelkosenniemi]], [[Pello]], [[Pirkkala]], [[Posio]], [[Pudasjärvi]], [[Raisio]], [[Rantsila]], [[Ranua]], [[Rovaniemen maalaiskunta]], [[Rovaniemi]], [[Ruokolahti]], [[Salla]], [[Savukoski]], [[Simo]], [[Sodankylä]], [[Taivalkoski]], [[Tarvasjoki]], [[Temmes]], [[Tervola]], [[Toivakka]], [[Tornio]], [[Töysä]], [[Utsjoki]], [[Vahto]], [[Varkaus (kaupunki)|Varkaus]], [[Varpaisjärvi]], [[Velkua]], [[Västanfjärd]], [[Ylitornio]] * 1973: [[Alahärmä]], [[Alavus]], [[Houtskari]], [[Huittinen]], [[Iniö]], [[Juuka]], [[Jyväskylä]], [[Jyväskylän maalaiskunta]], [[Kaavi]], [[Kajaani]], [[Kajaanin maalaiskunta]], [[Kangasala]], [[Kannonkoski]], [[Karijoki]], [[Keikyä]], [[Kestilä]], [[Kesälahti]], [[Kiikka]], [[Kinnula]], [[Kitee]], [[Kivijärvi]], [[Konginkangas]], [[Konnevesi]], [[Korppoo]], [[Kristiinankaupunki]], [[Kuhmalahti]], [[Kuhmo]], [[Kuortane]], [[Kyyjärvi]], [[Kärsämäki]], [[Lemi]], [[Lestijärvi]], [[Lieksa]], [[Luopioinen]], [[Luoto]], [[Metsämaa]], [[Muurame]], [[Nauvo]], [[Nilsiä]], [[Nurmes]], [[Oravainen]], [[Paltamo]], [[Parainen#Parainen|Parainen]], [[Pietarsaaren maalaiskunta]], [[Pietarsaari]], [[Pihtipudas]], [[Piippola]], [[Pornainen]], [[Pulkkila]], [[Puolanka]], [[Puumala]], [[Pyhäjärvi]], [[Pyhäntä]], [[Pälkäne]], [[Rautavaara]], [[Ristijärvi]],, [[Rääkkylä]], [[Saarijärvi]], [[Sahalahti]], [[Savitaipale]], [[Sipoo]], [[Soini]], [[Sotkamo]], [[Sumiainen]], [[Suolahti]], [[Suomenniemi]], [[Suomussalmi]], [[Säynätsalo]], [[Tohmajärvi]], [[Tuusniemi]], [[Uudenkaarlepyyn maalaiskunta]], [[Uukuniemi]], [[Uurainen]], [[Uusikaarlepyy]], [[Vaala]], [[Valtimo]], [[Vammala]], [[Vampula]], [[Vehmersalmi]], [[Viitasaari]], [[Vuolijoki]], [[Vähäkyrö]], [[Värtsilä (kunta)|Värtsilä]], [[Vöyri]], [[Ylihärmä]], [[Ylikiiminki]], [[Äänekoski]] * 1974: [[Alajärvi]], [[Alavieska]], [[Anttola]], [[Asikkala]], [[Eno]], [[Evijärvi]], [[Haapajärvi]], [[Halsua]], [[Hauho]], [[Haukivuori]], [[Hausjärvi]], [[Himanka]], [[Hirvensalmi]], [[Honkajoki]], [[Hämeenkyrö]], [[Ii]], [[Iisalmi]], [[Ikaalinen]], [[Ilomantsi]], [[Joensuu]], [[Joutsa]]<ref>http://lukiovanha.joutsa.fi/0708/vihkiaiset08/historiikki.htm</ref>, [[Juva]], [[Jäppilä]], [[Kalajoki]], [[Kangasniemi]], [[Kankaanpää]], [[Kannus (kaupunki)|Kannus]], [[Karhula]], [[Kauhava]], [[Kaustinen]], [[Keitele]], [[Kempele]], [[Keuruu]], [[Kihniö]], [[Kiihtelysvaara]], [[Kiikoinen]], [[Kiiminki]], [[Kiuruvesi]], [[Kokkola]], [[Kontiolahti]], [[Korpilahti]], [[Kortesjärvi]], [[Kotka (kaupunki)|Kotka]], [[Kustavi]], [[Kymi]], [[Kälviä]], [[Lapinlahti]], [[Maksamaa]], [[Lappajärvi]], [[Lappeenranta]], [[Lapua]], [[Laukaa]], [[Lavia]], [[Lehtimäki]], [[Lieto]], [[Liminka]], [[Liperi (kunta)|Liperi]], [[Lohtaja]], [[Luhanka]], [[Merijärvi]], [[Mikkeli]], [[Mikkelin maalaiskunta]], [[Mouhijärvi]], [[Muhos]], [[Mustasaari]], [[Mäntyharju]], [[Nivala]], [[Oulainen]], [[Oulu]], [[Oulunsalo]], [[Outokumpu]], [[Parkano]], [[Pattijoki]], [[Perho (kunta)|Perho]], [[Pertunmaa]], [[Petäjävesi]], [[Pieksämäen maalaiskunta]], [[Pieksämäki]], [[Pielavesi]], [[Polvijärvi]], [[Pori]], [[Pyhtää]], [[Pyhäjoki]], [[Pyhäselkä]], [[Pylkönmäki]], [[Raahe]], [[Reisjärvi]], [[Ristiina]], [[Ruukki]], [[Sievi]], [[Sonkajärvi]], [[Suodenniemi]], [[Teuva]], [[Toholampi]], [[Tuupovaara]], [[Ullava]], [[Utajärvi]], [[Valkeala]], [[Valtimo]], [[Vehkalahti]], [[Vehmaa]], [[Veteli]], [[Vieremä]], [[Vihanti]], [[Viljakkala]], [[Vimpeli]], [[Virtasalmi]], [[Yli-Ii]], [[Ylikiiminki]], [[Ylistaro]], [[Ylivieska]], [[Ähtäri]] * 1975: [[Anjalankoski]], [[Artjärvi]], [[Asikkala]], [[Askola]], [[Elimäki]], [[Enonkoski]],[[Hamina]], [[Hartola]], [[Heinola]], [[Heinävesi]], [[Hollola]], [[Ii]], [[Iitti]], [[Ilmajoki]], [[Imatra]], [[Isojoki]], [[Isokyrö]], [[Jaala]], [[Jalasjärvi]], [[Joroinen]], [[Joutseno]], [[Jurva]], [[Juupajoki]], [[Kangaslampi]], [[Karttula]], [[Kaskinen]], [[Kauhajoki]], [[Kemi]], [[Kerimäki]], [[Korsnäs]], [[Koski Hl]], [[Kouvola]], [[Kuhmoinen]], [[Kuopio]], [[Kuorevesi]], [[Kurikka]], [[Kuusankoski]], [[Kärkölä]], [[Lahti]], [[Laihia]], [[Lapinjärvi]], [[Lappeenranta]], [[Leppävirta]], [[Liljendal]], [[Loviisa]], [[Längelmäki]], [[Maalahti]], [[Maaninka]], [[Miehikkälä]], [[Mustasaari]], [[Myrskylä]], [[Mänttä]], [[Nastola]], [[Nuijamaa]], [[Närpiö]], [[Orimattila]], [[Orivesi]], [[Padasjoki]], [[Parikkala]], [[Pernaja]], [[Peräseinäjoki]], [[Porvoo]], [[Porvoon maalaiskunta]], [[Pukkila]], [[Punkaharju]], [[Rantasalmi]], [[Rautalampi]], [[Rautjärvi]], [[Ruovesi]], [[Ruotsinpyhtää]], [[Ruovesi]], [[Saari (kunta)|Saari]], [[Savonlinna]], [[Savonranta]], [[Seinäjoki]], [[Sulkava]], [[Sysmä]], [[Taipalsaari]], [[Tervo]], [[Teuva]], [[Tyrnävä]], [[Uusikaupunki]], [[Vaasa]], [[Varkaus (kaupunki)|Varkaus]], [[Vehkalahti]], [[Vesanto]], [[Vieremä]], [[Vilppula]], [[Virolahti]], [[Virrat]], [[Vähäkyrö]], [[Ylistaro]], [[Ylämaa]] * 1976: [[Alastaro]], [[Aura (kunta)|Aura]], [[Eura]], [[Eurajoki]], [[Forssa]], [[Halikko]], [[Hanko]], [[Harjavalta]], [[Hattula]], [[Humppila]], [[Hyvinkää]], [[Hämeenlinna]], [[Inkoo]], [[Janakkala]], [[Jokioinen]], [[Järvenpää]], [[Kalanti]], [[Kalvola]], [[Karinainen]], [[Karjaa]], [[Karjalohja]], [[Karkkila]], [[Kerava]], [[Kiikala]], [[Kirkkonummi]], [[Kisko]], [[Kiukainen]], [[Kodisjoki]], [[Kokemäki]], [[Koski Tl]], [[Kullaa]], [[Kuusjoki]], [[Kylmäkoski]], [[Laitila]], [[Lammi]], [[Lappi Tl]], [[Lempäälä]], [[Lohja]], [[Lohjan kunta|Lohjan maalaiskunta]], [[Loimaa]], [[Loimaan maalaiskunta]], [[Lokalahti]], [[Loppi]], [[Marttila]], [[Mellilä]], [[Merikarvia]], [[Merimasku]], [[Mietoinen]], [[Muurla]], [[Mynämäki]], [[Mäntsälä]], [[Naantali]], [[Nakkila]], [[Nokia (kaupunki)|Nokia]], [[Noormarkku]], [[Nummi (Lohja)|Nummi]], [[Nurmijärvi]], [[Oripää]], [[Paimio]], [[Perniö]], [[Pertteli]], [[Pomarkku]], [[Punkalaidun]], [[Puolanka]], [[Pusula]], [[Valkeakoski]], [[Piikkiö]], [[Pohja]], [[Pomarkku]], [[Punkalaidun]], [[Pöytyä]], [[Rauma]], [[Rauman maalaiskunta]], [[Renko]], [[Riihimäki]], [[Rusko]], [[Rymättylä]], [[Salo]], [[Sauvo]], [[Siikainen]], [[Siikajoki]], [[Siuntio]], [[Snappertuna]], [[Somero]], [[Suomusjärvi]], [[Säkylä]], [[Särkisalo]], [[Taivassalo]], [[Tammela]], [[Tammisaaren maalaiskunta]], [[Tammisaari]], [[Tampere]], sv. [[Tenala]]= fi. [[Tenhola]], [[Toijala]], [[Turku]], [[Tuulos]], [[Tuusula]], [[Ulvila]], [[Urjala]], [[Valkeakoski]], [[Vesilahti]], [[Vihti]], [[Viiala]], [[Yläne]], [[Ylöjärvi]], [[Ypäjä]]<ref>https://www.vihti.fi/wp-content/uploads/Vuosikertomus_valmis_nettiin.pdf</ref> * 1977: [[Espoo]], [[Helsinki]], [[Kauniainen]], [[Vantaa]] <ref>Kuntatieto (1977)</ref> <ref>http://www.yksityiskoulut.fi/yksityiskoulujenmatrikkeli/index3.htm</ref> En tiu listo maalaiskunta signifas kamparan komunumon, vidu [[Kampara komunumo (Finnlando)]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 19:12, 28 maj. 2026 (UTC) La moderna finna baza lernejo, ''peruskoulu'', naskiĝis dum la lerneja reformo de la 1970-aj jaroj, kiam oni transiris de paralela lerneja sistemo al unueca lerneja sistemo, tiel ke la antauxa bazlernejo, popollernejo (''kansakoulu''), la civitana lernejo (''kansalaiskoulu'') kiu sekvis ĝin, kaj la ''keskikoulu'' (kiu konsistis el la kvin aŭ ses unuaj klasoj de la ''oppikoulu'') kunfandiĝis en la bazan lernejon, kaj ''lukio'' tri lastaj klasoj de la ''oppikoulu'' fariĝis sendependa lernejo. Kiam mi ekiris al lernejo, mia patro klarigis, ke kiam li iris al lernejo, la situacio estis alia. En la lando ekzistis paralela lerneja sistemo. Komuna lernejo por ĉiuj daŭris nur kvar jarojn. Kelkaj transiris el la ''kansakoulu''/''folkskola'' post la kvara aŭ kvina klaso al ''oppikoulu/läroverk'', en kiu iuj frekventis ne nur kvin- aŭ sesjaran ''keskikoulu''/''mellanskola'' sed ankaŭ trijaran ''lukio''/''gymnasium''. La aliaj finis la sesjaran ''kansakoulu''/''folkskola'' kaj poste frekventis dujaran ''kansalaiskoulu''. Mi demandis, kial oni ŝanĝis la sistemon. Li diris, ke la populareco de la ''oppikoulu''/''läroverk'' kreskis tiom multe, ke ŝajnis, ke iom post iom la ''kansalaiskoulut''/''medborgarskolorna'' restos sen lernantoj. Tial oni ne plu opiniis sencohava teni la du branĉojn apartaj. La ''kansakoulu''/''folkskola'', la ''keskikoulu''/''mellanskola'' kaj la ''kansalaiskoulu''/''medborgarsskola'' estis kunfanditaj en naŭjaran bazlernejon, post kies naŭa klaso oni povas kandidatiĝi al trijara ''lukio''/''gymnasium''. Mi demandis ChatGPT-on pri la germana lerneja sistemo. Kiam ĝi klarigis ĝin, mi demandis, ĉu la klarigo praktike signifas, ke Germanio ankoraŭ uzas tian lernejan sistemon, el kiu ekzemple Svedio kaj Finnlando transiris al komuna naŭklasa baza lernejo. Ĝi respondis, ke tio grandparte signifas ĝuste tion. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:29, 28 maj. 2026 (UTC) {{referencoj}} <big>'''D'''</big>o, koncize: en Helsinko la lerneja reformo ekvalidis en 1977, tial la ekfunkcio de la lernejo "[[d:Q1306700|Ressun lukio]]" en 1977, kaj tiu [[Pentti Arajärvi]], kiu en 1967, 19-jara, jam ekstudis, garantiite estis lernejano en la antaŭa lernejo, kiun vi simple nomas "oppikoulu Helsinko". Vi ne respondis la demandon, ĉu tiu "oppikoulu Helsinko" estis [[d:Q105930182]], do ''"entinen ruotsinkielinen oppikoulu Helsingissä 1864–1977"''. Kaj daŭre mankas via respondo al la demando: Ĉu vi povas/rajtas skribi ion en vikidatumoj? Se jes, provu enkopii la priskribon "finna politikisto kaj verkisto" tie. Pri tio ono tute ne bezonas ChatGPT-on, vi simple devas elprovi kaj tiam respondi mian demandon. Se vi '''ne''' rajtas redakti ion en vikidatumoj, tiam ĉiam iuj aliaj uzantoj devas aldoni priskribojn, kiel estis ĝis nun. Se la mezlernejo de P. Arajärvi estis d:Q105930182, tiam mi en vikidatumoj povas ŝanĝi la indikon kaj malaperos la misa mencio de la lernejo "Ressun lukio" en la e-lingva informkesto. En [https://www.wikidata.org/wiki/Special:Contributions/N%C3%A4in_on_n%C3%A4reet vikidatumoj nun notiĝas 7 redaktoj de vi], la lasta antaŭ 5 tagoj, kaj al mi ŝajnas ke vi ne estas forbarita tie, krom ke eble forbaro en alia branĉo, ĉi tie la finna kaj rusa, aŭtomate signifas ne povi rekte skribi ion en vikidatumeron, sed maksimume el esperantaj tekstoj intervikie ligi paĝon. Simple elprovu, kaj respondu al mi kio okazis en via provado. Kaj se vi ne scias kion vi devas fari, ne demandu ChatGPT-on sed prefere min aŭ alian eo-administranton (kvankam, se hazarde ChatGPT scias kiel esperantlingve kontribui al vikidatumoj, ankaŭ bone). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 14:17, 28 maj. 2026 (UTC) Bedaŭrinde mi ne povas skribi en vikidatumoj. En la 1970-aj jaroj en la plej multaj kazoj ''keskikoulu'' estis anstataŭigita per ''yläaste'' (lernejaj jaroj 7 - 9), kian ĉiuj devis frekventi. ''Helsingin Reaalilyseo'' ricevis antauxe la kromnomon ''Ressu''. En 1977, kiam Helsinko movis al la moderna lerneja sistemo, la nomo ''Ressu'' estis donita oficiala nomo al du lernejoj: ''Ressun yläaste'' kaj ''Ressun lukio'', kiu agis en sama loko kiel antauxe la okjara oppikoulu (läroverk) Helsingin Reaalilyseo. Ressun yläaste ne ankoraux ekzistas, sed Ressun lukio ekzistas kaj estas konata elita lernejo. Iam en iu jaro la mezuma sojlo de la lernejo estis 9,75. ''Lukio'': El la verbo lukea (legi). La vorton kreis [[Elias Lönnrot]]]. Unue la vorto signifis dujaran lernejon, al kiu oni povis provi iri el la lernejo ''yläalkeiskoulu'', al kiu oni povis provi iri el la lernejo ''ala-alkeiskoulu''. Tiuj tri termoj malaperis en la aktuala uzo en 1872, kiam ''ala-alkeiskoulu'', ''yläalkeiskoulu'' kaj ''lukio'' estis unuigita kiel ''oppikoulu'', sed la vorto ''lukio'' estis pruntita al nov uzo en 1914, kiam ''oppikoulu'' iĝis duparta, konstitanta el kvinjara ''keskikoulu'' kaj trijara ''lukio''. En la granda lerneja reformo (1972 - 1981) ''lukio'' iĝis trijara lernejo, al kiu parto el la finnlandaj junuloj movas el la naŭjara bazlernejo ''peruskoulu'' kiu estis kreita unuiginte la lernejojn ''kansakoulu'', ''keskikoulu'' kaj ''kansalaiskoulu''. --skribis, sen subskribo, Näin on näreet 28 maj. 2026 Ambaŭfoje domage, ke vi ne povas skribi en vikidatumoj, ĉar tio kutime estas parto de la redakta kreado, kaj ke efektive mi pravis, kiam mi sen grandaj scioj en vikidatumoj pri [[d:Q1306700]] skribis je 09:56 h, 16 okt. 2024: ''ThomasPusch aldonis kromnomojn [eo]: gimnazio Ressu, Ressun lukio, Helsingin lyseo kaj priskribon por [eo]: mezlernejo en Helsinko, Finnlando''. La kromnomo "Helsingin lyseo" pli koncizas ol "H. Reaalilyseo" kaj probable malpli ekzaktas, sed ĉiukaze ŝajnas ke pri la antaŭa lernejo ne estas iuj informoj en la ĉiulingva vikipedio kaj vikidatumoj aparte de la ero pri la nova lernejo "[[d:Q1306700]] / Ressun lukio", kaj tiam eblas nur malfacile ĝustigi la e-lingvan informkeston. Mi tamen provetos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:03, 28 maj. 2026 (UTC) Ĉu estas bone mencii pri Hausjärvi en la artikolo [[Nurmijärvi (lago)]]? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 21:42, 28 maj. 2026 (UTC) :Jes, kial ne? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:47, 28 maj. 2026 (UTC) == Bavaraj riveroj == Saluton Thomas, antaŭ malmultaj tagoj mi plantis du mikroĝermojn [[Aisch]] kaj [[Brenz]]. Mi volus peti vin ampleksigi la informkestojn - iel mi per poŝtelefono kaj dumvojaĝe ne tiom komforte povas... Ĉu? Dankon, [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:09, 30 maj. 2026 (UTC) :Tio per normala komputilo estas nenia problemo, la bloko kopieblas ene de sekundo. Vi celis la paĝon [[Brenz (rivero)]], ĉu? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 16:48, 30 maj. 2026 (UTC) ::Mi rekomendas ĉe tiaj mikroĝermoj ankoraŭ antaŭvidi du ankoraŭ nevideblajn (per < !-- -- > nevidebligitaj) malplenajn kadrojn por estontaj bildoj, kaj krome pensas, ke iu plia frazeto "La fonto estas en ..." estas ne lukso: tiam estas 4 magraj frazoj, iom pliu ol la nepre necesaj minimumaj 3. Mi nun plenigis la paĝetojn [[Aisch]] kaj [[Brenz (rivero)]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 17:12, 30 maj. 2026 (UTC) :::.. kaj povis ankoraŭ plenigi paĝojn pri la similregionaj riveroj [[Fränkische Rezat]], [[Wiesent (Regnitz)]] kaj [[Wiesent (Danubo)]]. Se oni ankoraŭ aldonas tekston kaj en tio profundiĝas en temojn ekzemple pri fiŝoj, kiel mi faris pri la artikolo [[Fränkische Rezat]], tamen la fino de laboro ne estas tiom rapida - mi scias ke la ideo estas nur meti plejminimumon kaj lasi al eventuale postaj alvenantoj aldoni pli detalajn teksterojn, sed tio estas nur la teorio; praktike tamen ofte malfacilas rezisti la tenton mem tuj pliampleksigi tiom magrana paĝon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:26, 31 maj. 2026 (UTC) == Jyväskylä == Eble vi ne sxatas pri tio, ke mi petas vin vidu iun artikolon. Tamen mi unu fojon ankoraŭ faras do: vidu [[Kampara komunumo de Jyväskylä]]. -- sen subskribo uzanto Näin on näreet je 31 maj. 2026 : Mi ne havas fortajn emociojn pri tiu teksto. La nereviziitaj adaptoj estas tiuj de 9:11 h 4 maj. 2026 kaj 14:31, 31 maj. 2026: en tio ŝanĝiĝas (krom la jaro 1914 aldonita poste) nur la ĉapitro de "En la lastaj jardekoj..." ĝis "...la paroĥo de tiu urbo". Tiu ĉapitro laŭ mi estas en ordo. Reviziebla. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:06, 31 maj. 2026 (UTC) Cxu laux vi vi komprenis mian klarigon? En la granda finnlanda lerneja reformo 1972 - 1981 ''kansakoulu'', ''kansalaiskoulu'' kaj ''keskikoulu'' estis unuigita kiel 9-jara ''peruskoulu''. En la reformo ''lukio'', kiu antauxe kun ''keskikoulu'' estis ''oppikoulu'' estis sxangxita al lernejo, al kiu oni povas provi iri el la 9-a klaso de la ''peruskoulu''. Tiuj, kiuj ne iras al ''lukio'', iras normale al ''ammattikoulu''. Kvankam ''kansakoulu'' (la bazlernejo de la malnova sistemo) estis normale 6- jara, en iuj kazoj 7-jara, tiuj, kiuj iris al ''oppikoulu'' estis en ''kansakoulu'' normale nur 4 aux 5 klasoj. Por ''oppikoulu'' estis irekzameno. ''Kansalaiskoulu'' estis 1 - 3 jara lernejo, kiu ekzistis nur ekde 1958 gxis la granda lerneja reformo de la jaroj 1972 - 1981. Gxi estis deviga por tiuj, kiuj ne iris al ''oppikoulu''. La nuna lerneja sistemo estis iom post iom enkondukita en diversaj komunumoj inter 1972 kaj 1977, kaj 1981 - 1982 estis la unua lerneja jaro en kiu la moderna bazlerneja instruplano estis uzata en ĉiuj klasoj 1 ĝis 9 en tuta Finnlando. -- sen subskribo uzanto Näin on näreet je 31 maj. 2026 :Mi jam antaŭe komprenis ke la "nuna lerneja sistemo estis iom post iom enkondukita en diversaj komunumoj inter 1972 kaj 1977", kaj antaŭe demandis pri konkreta lernejo kaj konkreta urbo (Helsinko), kaj ankaŭ volis konfirmon kiel la antaŭa nomo de konkrete tiu lernejo estis. Tiun informon vi donis. Dankon. Por mi tiu temo jam estas finita. Mi devas fini tekstojn pri Aŭstrio, volas komenci tekstojn pri Israelo, kaj momente tute ne pense estas en norda Eŭropo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:06, 31 maj. 2026 (UTC) Ekzistis en nia urbo du viroj Jorma Kuusinen, profesoro (forte ateisto) kaj eklezia reganto de la [[Libera eklezio de Finnlando]] (Vapaakirkko). Mia patro rakontis, ke unufoje en laboreja manĝejo li vidis kaj aŭdis, ke iu iris al la profesoro Jorma Kuusinen kaj diris: vi ja apartenas al la viroj de Vapaakirkko... -- [[:fi:Jorma_Kuusinen_(professori)]] + [[:fi:Jorma_Kuusinen]]. == Nacia vidpunkto == Kiom la nacia vicpunkto difinas, kiu estas notebla? Vi diris, ke esperante [[:fi:Pentti Hirvonen]] ne estas notebla. Nun estas uzataj auxtomataj retaj tradukantoj. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 14:50, 2 jun. 2026 (UTC)Cxu estus notebla esperante mia amiko Keijo: [[:fi:Keijo Varis]]. :Mi scias ke Keijo Varis estas kodo [[d:Q85984878]]. Kutime en vikidatumoj skribatas priskribo de homo, ekz. "finna politikisto, advokato kaj verkisto", ĉi tie estas '''neniu ajn''', eĉ ne en la finna. Kaj klaras ke teksto pri li estas ekskluzive en la finna, en neniu el la [[Vikipedio:Internacia Vikipedio|20 plej "grandaj lingvoj"]]. Tio estas milda indiko pri tio, ke en vikipedio la komunumoj en la grandaj lingvoj ne konsideras lin aparte elstara. Sed ĉar per guglo-serĉo almenaŭ iuj ne-finnaj paĝoj troveblas, ekz. en retejoj [https://www.researchgate.net/profile/Keijo-Varis researchgate] kaj [https://www.linkedin.com/in/keijo-varis-670241199/ linkedin], oni jes povas defendi la vidpunkton ke li kiel universitata docento mencieblas. Kaj estas pluso ke vikidatuma ero almenaŭ ekzistas, precipe ĉar vi, farantew novajn pagcojn, ne povas krei vikidatumajn erojn. Mi dirus ke e-lingvaj tekstoj pri la grandaj universitatoj de la mondo pli gravas ol tekstoj pri unuopaj docentoj, ĉar la institucioj estos pli longe ol la homoj, kiuj baldaŭ estos pensiuloj kaj tiam maksuimume gravas kiel verkistoj de iuj aparte elstaraj libroj. Sed, jes, mi dirus ke li povas havi esperantan, anglan, hispanan, italan ktp tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 16:34, 2 jun. 2026 (UTC) Post la morto de [[Johano Paŭlo la 2-a]], estis programo en finna radio, kiu rakontis, kion turkaj bazlernejanoj skribis pri finnaj turistoj. Unu laŭtlegita teksto finiĝis jene: "Ilia religio estas kristanismo. Tial estas kruco de Jesuo sur ilia flago. Mi dividas ilian malĝojon, kiun la morto de la Papo nun kaŭzas al ili." La finna radio-prezentisto diris amuzite, ke la teksto de la knabino estis bona, sed enhavis kelkajn malprecizaĵojn. -- sen subskribo Näin on näreet, 3 jun. 2026 :Nu ja, anekdoto. Estas bone esti sentema estante infano, kaj probable tiu knabino pli kunsentis pri la morto de fremda maljunulo ol plej multaj finnoj. Sed ĝenerale la morto de maljunaj homoj estas natura fenomeno, tial ankaŭ multaj katolikoj nur notis la novaĵon, ankoraŭ mallonge rememoris la vivon de la papo, kaj fino. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 08:22, 3 jun. 2026 (UTC) :Certe sxi volus bonan, sed sxi faris eraron. Luteranoj, lestadianoj, vapaakirkko-anoj, pentekostuloj, metodistoj kaj baptistoj ne difinas la papon kiel auktoritato :: Ŝi ne miskondutis. Li estis maljuna homo kaj mortis. Estas noble bedaŭre kunsenti kun ĉiu maljuna mortanto, kun turka islama aŭ kurda jezida aŭ ortodoksa greka maljunulo same kiel kun samea aŭ nordfinna aŭ sudpola oldulo, kia estis Karol Wojtyła ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:18, 4 jun. 2026 (UTC) ==Proponoj== Saluton. Mi proponis por Artikolo de la monato por julio kaj du proponojn por [[vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj|legindaj artikoloj]]. Ĉu vi povas opinii? Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:17, 3 jun. 2026 (UTC) :Jes kompreneble. Dankon al vi! Mi opinios post horo aŭ du... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:22, 3 jun. 2026 (UTC) {{re|Kani}} Iom stulta demando: Kie vi antaŭvidas voĉdonon por AdlS 7 2026? Mi ĵus vidis ke en [[Vikipedio:Artikolo de la monato/2026]] mi jam antaŭ monato voĉdonis por la teksto [[hispana enlanda milito]] por 7 2026, Moldur cetere ankaŭ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:40, 3 jun. 2026 (UTC) :Mi estas mallerta. Mi ne vidas la voĉdonon pri ADLM. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:09, 3 jun. 2026 (UTC) {{re|Kani}} La mallerto estas miaflanka. Mi legis viajn du mallongajn frazojn, kaj legis "ne vidis", ne "ne vidas". La voĉdonesprimo estas en la koncerna diskutpaĝo, tute sube [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026#Dua duono de 2026]]. Tie supozeble neniu hazarde venanta uzanto malkovros ĝin, do necesos atentigi iujn pri tio. Sed mi eĉ ne scias, kie estus pli bona norma loko por tia diskuto pri elekto, se ne en la koncerna diskutpaĝo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:11, 4 jun. 2026 (UTC) == Bv forbaru la vomsakon == [[:m:Special:CentralAuth/Yrjöpussi]] -- neniam redaktis, sed tamen neakceptebla uzantonomo plus gantopupumado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:54, 6 jun. 2026 (UTC) :Prave, dankon. {{Farite}}. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:02, 6 jun. 2026 (UTC) == Nova paĝo Kansa taisteli == Iam, kiam mi estis eble dekjara, mi legis la revuon [[Kansa taisteli]]. Iu en ĝi diris, ke li estis prenita militkaptito en loko, kie ankaŭ laboris Yrjö Kokko, finna perfidulo. Mi demandis mian patron, ĉu tio estis la verkisto [[Yrjö Kokko]], kaj li diris, ke ĝi certe ne estis la sama Yrjö Kokko - lia literatura verkaro tre klare montras, ke la verkisto Yrjö Kokko partoprenis en tiuj militoj ĉe la finna flanko. :Ĉu vi rimarkis ke vi hieraŭ tute ne ligis la novan paĝon [[Kansa taisteli]] al vikidatumoj??? Tiel ankaŭ ne eblis meti ŝablonojn {{ŝ|Informkesto gazeto}} kaj {{ŝ|oficiala retejo}} al la teksto - tio estas aparte maltaŭge se en la teksto estas frazo "Nuntempe ĝi estas legeble interrete". Se vi ne povas adapti vikidatumeron, vi ne povas elporti la retejon kaj kopii ĝin '''al''' vikidatumoj, sed ligi novan paĝon al vikidatumoj vi jes povas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:20, 7 jun. 2026 (UTC) ::Mi ne scias, kio estas Wikidata! [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 04:59, 8 jun. 2026 (UTC) Se mi vidas la paĝon [[Kansa taisteli]], mi vidas tute supre de la paĝo <big><big><span style="font-family:Times">Kansa taisteli</big></big> <hr> <small>[[d:Q11869646|Vikidatumoj: Kansa Taisteli (Q11869646)]], ''finna prisoldata gazeto (1957-1986)''<br/> Alternativaj nomoj: neniu</small> {{re|Näin on näreet}} Kion vi vidas tie? Kaj ĉu vi povas klaki sur la vortojn [[d:Q11869646|Vikidatumoj: Kansa Taisteli (Q11869646)]]?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 06:47, 8 jun. 2026 (UTC) == Kacxo de Yrjölä == Kiu povas esti bona kategorio por tiu artikolo: [[kaĉo de Yrjölä]]? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 20:14, 8 jun. 2026 (UTC) La kategorioj ne estas la problemo, sed la enhavo mem. Ĝi estas multege tro specifa por vikipedia artikolo, kaj tio estas la kialo kial ĝi ekzistas en neniu alia lingvo. Oni povus fari ampleksan artikolon pri nutraĵo aŭ nutrado por hundoj (do io kiel ''[[:fi:Koiranruoka|Koiranruoka]]''), kaj en tiu teksto povus kaŝi etan ĉapitron pri tiu "kaĉo de Yrjölä", sed tiu ĉi teksto ne konvinkos iun solan esperantlingvan vikipediiston krom vi. Mi pardonpetas, sed tiu temo kiel memstara artikolo ne havas ŝancon pretervivi en Vikipedio. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:03, 8 jun. 2026 (UTC) :En finnaj retaj diskutoj pri hundoj estas multe tekstoj pri tiu kacxo. Estas ankaux en almenaux unu sveda hundtema pagxo. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 07:08, 9 jun. 2026 (UTC) ::Finnaj retejoj aŭ retaj diskutoj pri hundoj estas kompreneble multe pli specifaj, sed enciklopedio estas informejo por ĉiuj homoj, ne nur por bestoposedantoj kiuj speciale zorgemas pri la nutrado de siaj hundoj, aŭ kobajoj, kunikloj, ĉevaloj, azenoj, papagoj ktp. Baza konsilo: estu aparte konvinkita pri temo, se en neniu aŭ nur unu alilingva branĉo de vikipedio estas teksto, kaj estu preparita ke vi eble ne konvinkos la aliajn uzantojn ke tiu temo estas nepra... Se jam en kvin aŭ dek aliaj lingvoj estas vikipediaj tekstoj, malpli facile eblas opinii ke iu temo ne estas menciinda en memstara enciklopedia artikolo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:07, 9 jun. 2026 (UTC) :::Iu virino el islamlando estis multe en nordaj Finnlando kaj Svedio. Sxi diris, ke estas komunaj trajtoj, kaj la intervjuo menciis unu el la komunecoj: estas malfacile kredi, kiel la lestadianaj ekstremkristanoj estas tute similaj ol la ekstremislamanoj en sxia lando. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 10:11, 9 jun. 2026 (UTC) Mi malplilongigis la tekston sveda lingvo en Finnlando en la artikolo sveda lingvo. La teksto estis tro longa kaj eble malneuxtrala, cxar gxi tro multe esencis pri tiu unu afero en la artikelo. En la aparta artikolo sveda lingvo en Finnlando estas bone rakonti pli longe. Teksto pri "pakkoruotsi" estis en la artikolo tro longe, mi estis kulpo, mi pardonpetas. Tiu unu afero estis tro emfazita en la artikolo antaŭ ol mi mallongigis la parton de la artikolo kiu parolas pri ĝi. Mi supozas, ke vi konsentas. Mi devus seniĝi de la obsedo pri la temo. Konservativalestadiano pri la aĝo de la universo kaj de la vivo: La Tero estis kreita antaŭ 6000 jaroj tiel, ke ĝi aspektas kvazaŭ miliardojn da jaroj maljuna. La rokoj ŝajnas havi aĝon de miliardoj da jaroj, por ke kredo je la vero de la Biblio estu malfacila. Dinosaŭroj neniam ekzistis. Iliaj ostoj estis kreitaj kaj kaŝitaj en la tero kiel provo de fido. Same oni ne scias, kie troviĝis la tombo, en kiu Jesuo estis entombigita, por ke kredi ne estu tro facila. Mi legis artikolon peruskoulu (moderna nauxjara bazlernejo) en iu finnlanda enciklopedio, kiu estas skribita dum la sxangxo de la lerneja sistemo. Tiu diris, ke sentu, ke estas unu diferenco kun la origina plano: por la finnlingva peruskoulu igxos du devigaj fremdaj lingvoj, la sveda kaj la angla, ne nur la angla. Cxu estas bone en la artikolo rakonti pri la etimologio? [[Uzanto:Yrjöän|Yrjöän]] ([[Uzanto-Diskuto:Yrjöän|diskuto]]) 22:18, 5 jul. 2026 (UTC) ==Propraj nomoj== Vi ŝajne pensas ke en Esperanto ekzistas iu kategorio de nomoj, en kiu nur la unua litero de la unua vorto de la nomo estas majuskla, kaj la ceteraj estas minusklaj. Mi certas ke ne ekzistas tia kategorio (krom la tre escepta kategorio verktitoloj), kaj kiel mi jam provis rimarkigi al vi, ĝi ne estas antaŭvidata en nia [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj|titolpolitiko]]. Se fakte mi malpravas pri tio, bonvolu pruvi ĝin antaŭ ol redakti. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:42, 18 jun. 2026 (UTC) ==Supersignoj== Saluton. Hieraux nokte malaperis la rimedo konstrui supersignojn per aldono de x. Cxu vi scias ion pri tio? Cxu oni riparos gxin?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:18, 19 jun. 2026 (UTC) :Mi scias tute nenion, sed ĉe mi ankoraŭ funkcias kiel ĉiam - mi sur la klavaro tajpas unue c post x, kaj tuj aperas ĉ. Do devus esti io rilate al la tielnomata [[Helpo:Universala LingvoElektilo|Universala LingvoElektilo]] - kie en la menuo dekstre de la vortoj «En aliaj lingvoj» aŭ «Lingvoj» klakeblas la bildeto Lingvaj agordoj, la dentorado, poste eblas elekti «Enigo» kaj agordi... Sed mi havas neniun ideon, ankaŭ ne scias kie mi povus rigardi, ĉar ĉe mi jes ĉio aspektas kiel ĉiam... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:17, 19 jun. 2026 (UTC) ::Dankon, cxio estas solvita (sekvinte viajn rekomendojn) por la redakto de artikoloj, sed sxajne ne cxi tie. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:19, 19 jun. 2026 (UTC) :::Strange ke estas diferenco pri redaktado de artikoloj kaj de diskutpaĝoj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:21, 19 jun. 2026 (UTC) == Karilas == Ŝoke, ke pri Karilas estas artikolo nun kvinlingve. Mi esperas, ke vi germane faru artikolon [[Yrjö Karilas]]. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 22:31, 20 jun. 2026 (UTC) :Nu en la [[azera]] estas nur mizera frazo, sed en la [[finna]], [[sveda]], [[angla]] kaj [[Esperanto]] estas decaj artikoloj. Mi nur ĵus vidis ke en la esperanta teksto estas fuŝa ruĝa ligilo [[pentekontismo]] - klare: estas eraro, la vorto estas [[pentekostismo]], la kristana festo estas [[pentekosto]] kun "s". La germana nur estas unu el tre multaj eŭropaj lingvoj, mi ne ekstre faras tekstojn en la germana, nederlanda, franca, litova ktp., ĉar ankaŭ mi devas ŝpari miajn vivhorojn por la al mi plej esenca. Sed estas multaj aliaj eŭropanoj kiuj parolas kaj skribas en la germana, nederlanda, franca, litova ktp. ... Tamen pri la esperanta teksto, mi pensas ke jam eblus havi deziron ekhavi tekston pri la eldonisto [[Werner Söderström]] ([[d:Q6202412]]) kaj sia eldonejo nomita siatempe [[WSOY]] ([[d:Q3564797]]), el kio intertempe evoluis la finna amaskomunikila konzerno ''[[Sanoma]]'' ([[d:Q1540297]]), la plej larĝa libroeldonejo de Finnlando ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:11, 21 jun. 2026 (UTC) ::Karilas skribis, ke la finna estas longvorta lingvo, sed longaj vortoj estas ankaux en aliaj lingvoj. La plej longa vorto de la germana estas antialkohol.... Mi ne memoras la finon. Cxu vi scias, kio estas taksita kiel la plej longa germana vorto? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 17:03, 21 jun. 2026 (UTC) :::Ne. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:21, 21 jun. 2026 (UTC) Membro de la [[Luther-fondaĵo]] prezentis al mi la pravigojn por bebobapto kaj kontraŭstaris pentekostismon, ekzemple. Mi demandis pri [[konservativa lestadianismo]]. Li diris, ke konservativa lestadianismo havas la saman eraron en pli milda formo - oni komprenas, ke beboj estu baptitaj, sed ili ne komprenas, kial tio estas la kazo. Cxu la artikolo [[bapto]] nun estas bona? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 18:19, 21 jun. 2026 (UTC) Iam estis artikolo en [[Keskisuomalainen]] pri tio, ĉu oni devus malebligi al la retkomputiloj de lernejoj aliron al malkonvenaj retpaĝoj, kiuj estas identigitaj laŭ certaj vortoj. Sed tie leviĝis la demando: kio okazus, se iu lernanto volus per Interreto legi la verkojn de la franca poeto Saint-John Perse (en la finna perse signifas "pugo")? Kio malbona estus en tio? https://eo.wiktionary.org/wiki/mummonmarkka https://eo.wikipedia.org/wiki/Den_blomstertid_nu_kommer [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:55, 22 jun. 2026 (UTC) Mi demandis unu finnan virinon, ĉu ŝi kredas, ke Johannes Virolainen aŭdis la vortludon vihannes jorolainen. Ŝi respondis, ke certe li aŭdis ĝin kaj eĉ do multajn fojojn, ke la ludo komencis enuigi lin. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 13:05, 23 jun. 2026 (UTC) == Oittinen == Lian politikan karieron finigis liaj opinioj pri la sveda kaj la religio en la moderna bazlernejo. Li volis, ke la sveda ne estu deviga. Li iris al disputoj kontraŭ la lingvonaciisma Sveda Popola Partio kaj Johannes Virolainen, kiuj absolute ne akceptis tian, ke ekzistus naŭjara bazlernejo, kie la sveda ne estus deviga (Virolainen havis diversaj argumentoj ol la menciita partio). En la plano de Oittinen estis tia problemo, ke iri al la trijara mezlernejo, lukio, oni devus scii la svedan kaj tial la bazlernejanoj devus jarojn pre la fino de bazlernejo decidi, cxu ili provos iri mezlernejen. Oittinen, ateisto, ne volis al la moderna naŭjara bazlernejo konfesireligian instruon. Li iris do al disputoj krome kontraŭ iuj konservativaj-kristanaj (ekzemple lestadianaj) politikistoj kiel Armas Leinonen, kaj ankaŭ tio estis parta kialo de tio, ke Oittinen perdis siajn eblojn pintopolitike bone sukcesi. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:46, 24 jun. 2026 (UTC) :Laux mia patro mi pravas en tio, ke ankaux opinioj pri la bazlerneja religio efikis al pozicio de Oittinen. Laŭ li tempo el tiu tempo pasis jam do longe, ke en mia generacio normale oni ne scias pri Oittinen, se ne studis edukadon sed mi scias kaj mi neoficiale studis la edukadon. Mia patro rakontis, ke li estis ĉe la ''[[Suviseurat]]'', Someraj Kunvenoj en 1968, kaj la necesejaj kondiĉoj estis tiel teruraj, ke li ne estis nefekanta dum tri tagoj. Mi diris, ke verŝajne ne multaj kuracistoj rekomendus ion tian. Nu, certe neniu. Mi rakontis, ke mi aŭdis, ke ĝuste dum la Someraj Kunvenoj de 1968 oni faris decidon absolute malpermesantan televidon. Li diris, ke interese, ĝuste en 1968 la televidilo estis translokita al la supra etaĝo de la memstara domo (kiel kompromiso pro tio, ke parto de la familianoj estis lestadianoj kaj parto ne). == Artikolo de la Monato == Saluton. Ĉu oni elektis mian proponon pri [[Hispana Enlanda Milito]] por [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026|Artikolo de la monato]] por tuja julio? Ĉu mi devas fari iun demarŝon? En Hispanio okazos tiun monaton 90a datreveno de la okazintaĵo kaj tiurilate pluraj eventoj. Aparte mi dankas pri unu el viaj artikoloj pri futbalistoj, nome [[Pedro Porro]], ĉar li estas mia samlokano.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:52, 24 jun. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Nedankinde pri [[Pedro Porro]]. Mi nun faris tekstojn pri ĉiuj aktualaj naciteamanoj, kiel videblas en la navigilo sube. Sed dume mi ankaŭ pasetis la paĝon ''[[Copa del Rey]]'', kiu sincere videbligas ĉiujn hispanajn klubojn kiuj ĝis nun ankoraŭ ne havas tekstojn. Sincere dirite mi en mia ĵusa laborado pri futbalo ankaŭ pasis multajn tre konatajn britajn, nederlandajn kaj kelkajn francajn kaj belgajn klubojn, kiuj same ne havas tekstojn, sed se hazarde vi havas iun liberan horon inter pli serioza vikipedimado aŭ inter futbalaj matĉoj, eble vi povus elekti iu(j)n el la ruĝaj ligiloj de la paĝo ''[[Copa del Rey]]'' kaj adopti ĝin/ilin por paĝokreo. Cetere dankon al vi, ke vi trovis miajn preskaŭ forgesitajn tri tekstojn pri litovaj gazetoj kaj levis ilin de ĝermeto al ĝermo... Pri la artikolo de julio: mi [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026|ĵus invitis]] ankoraŭ 1-3 kolegojn eble voĉdoni, kaj fermos la temon antaŭ ĉi-vespere. Ĉu vi tiam povus fari la ankoraŭ mankantan resumon por la titolpaĝo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 24 jun. 2026 (UTC) ::Morgaŭ estos nova monato. Kiu estos la rezulto por julio? [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:16, 30 jun. 2026 (UTC) == Marja-Sisko == Estus supozeble nebone mencii en la artikolo [[Marja-Sisko Aalto]] vere multaj riaj diraĵoj. Sed la rakonton pri tio, ke ri diris, ke ri volis robon kaj oni terure kriis al ri kolerege, ri diris publike multajn fojojn kaj tial estas bone mencii ĝin. [[Uzanto:Yrjöän|Yrjöän]] ([[Uzanto-Diskuto:Yrjöän|diskuto]]) 19:14, 5 jul. 2026 (UTC) :Mi persone plene malakceptas ĉian slangon inventi novajn pronomojn al la esperanta gramatiko, tial mi povas toleri ke en Vikipedio ankaŭ estas tekstoj en tiu artefarita dialekto sed ne volas kunlabori pri tiuj tekstoj. Jen unua aspekto. Kaj due mi dirus ke la esperanta vikipedio jam sufiĉe raportas pri tiu tre specifa kaj bizara biografio, kompara al vikipedio ekzemple en la nederlanda, pola, portugala, greka, turka, ĉina, japana aŭ korea, kaj ke principe eblas lasi ĝin kaj ĝi ne bezonas pluajn horojn da esperantista redakta labortempo. La esperanta vikipedio ne prisilentas ĝin, kaj estas bone ke aliaj 11 lingvoj ankaŭ ne prisilentas ĝin, sed tiu kovro de la temo laŭ mia persona opinio estas sufiĉa. Kvar aliaj esperantaj tekstoj ligas al la esperanta artikolo, tio estas la minimuma kvanto por ne esti [[vikipedio:orfo|artikola orfo]], estas ankaŭ unu ekstera referenco kaj kvar eksteraj ligiloj. Oni ne povas teknike riproĉi al la esperanta teksto esti malsufiĉa. Tial mi lasos tiun tekston, kaj traktos temojn kiuj pli bezonas laboron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:34, 6 jul. 2026 (UTC) ::Multfoje ri rakontis, ke kiam ri estis sesjara, ri hejme demandis, ĉu lia amikino Saija havis mirindan robon. Oni respondis jese, kaj tiam ri diris, ke ri ankaŭ volas havi similan. En tiu momento ĉia parolado kaj ĉia moviĝado en la ĉambro subite ĉesis; dum mallonga momento ĉio kvazaŭ frostiĝis kiel en senmova filmbildo. Kiam la silento rompiĝis, oni kolere kaj terure ekkriis al ri. Iu kondukis Saijan hejmen, kaj la patrino de Olli laŭte diris, ke knaboj ne portas robojn. Poste ŝi devigis rin demeti la pantalonon por kontroli, kiajn genitalojn ri havis. Laŭ ri tiu memoro el la infanaĝo estis tiel traŭmata, ke ri ankoraŭ hodiaŭ ne plene resaniĝis el ĝi. ::https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Kola_duoninsulo&diff=prev&oldid=9406629 "Mi ekde eta infano scias, ke mi ne estas kiel aliaj knaboj. Sesjare mi demandis, kial mi ne havas jupon kiel aliaj knabinoj. Pubere mi komencis kredu, ke temus pri transvestismo. Kun tia takso estis iomete pli facile vivi, cxar kvankam ankau gxi estas kialo por silento kaj kialo por ridado, gxi estas por multaj iomete pli facile akcepti ol transsekseco, kiu estas etega, etega malplimulto kaj tial vaste konsiderata stranga." == "Mi vomas" -> bv forbaru == [[:m:Special:CentralAuth/Yrjöän]] -- neakceptebla uzantonomo plus gantopupumado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:22, 6 jul. 2026 (UTC) : {{farite}} ... bv ŝlosu la paĝojn [[Uzanto:Yrjöän]] [[Uzanto-Diskuto:Yrjöän]] [[Uzanto:Yrjöpussi]] [[Uzanto:Urpola]] [[Uzanto-Diskuto:Urpola]]. La kontoj estas forbaritaj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:30, 6 jul. 2026 (UTC) : {{farite}} ... la paĝoj estas ŝlositaj kaj la konto "Yrjöän" estas globale forbarita. Kiel longe oni plutoleru la konton [[:m:Special:CentralAuth/Näin_on_näreet]]? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:43, 7 jul. 2026 (UTC) == Drolaĵoj == Vidu: https://eo.wiktionary.org/wiki/hihhuli Vidu: https://eo.wikipedia.org/wiki/Johannes_Virolainen#Virolainen_kaj_la_sveda_lingvo Yrjö Karilas ankaŭ evoluigis bonegajn metodojn por plibonigi la kapablojn pri mensa kalkulado. En la finna Vikipedio ne estas tia regulo, ke estas malgxuste krei artikolon, al kiu ne estas ligiloj. Vidu [[Lilli]] kaj [[Suomalainen]] Preskaŭ ĉiuj konservativaj lestadianoj naskiĝis al konservativaj lestadiajanaj gepatroj. La fakto, ke la membronombro de la movado kreskas, ŝuldiĝas nur al tio, ke oni ne uzas kontraŭkoncipadon. Sed la neuzo de kontraŭkoncipado kondukas al tiel grandaj infanaroj, ke estas surprize, ke la membronombro kreskas nur sufiĉe malrapide. Mi demandis unu kritikanton de la konservativa lestadiana movado, kiu devis forlasi ĝin en la aĝo de dek jaroj, ĉar lia patro estis eksigita el la movado kaj la tuta familio estis eksigita kune kun li, kiam komenciĝis la periodo, dum kiu preskaŭ neniu plu aliĝas al la movado el ekstere. Laŭ li, tio estas bona demando. Eble fine de la 1950-aj jaroj. La gubernio estis dum longa tempo unu el la du regionaj administraj unuoj de Finnlando. La gubernioj konsistis el komunumoj. La koncepto de gubernio devenas el Svedio, kaj dum la tempo kiam Finnlando apartenis al Svedio, la svedaj gubernioj ampleksis ankaŭ Finnlandon. La gubernio en Finnlando restis administra unuo dum la tuta periodo de la aparteno de Finnlando al Rusio (1809–1917) kaj dum pli ol 90 jaroj de la sendependeco de Finnlando. La finnlandaj gubernioj funkciis proksimume laŭ la modelo de la svedaj gubernioj. La gubernioj dum longa tempo havis grandan signifon ne nur por la administrado, sed ankaŭ por regiona identeco kaj regionaj analizoj. Tamen, kiam en 1997 la parto de Finnlando sude de la gubernio Oulu, escepte de Alando, estis dividita en tri "grandajn guberniojn", la karaktero de la gubernioj fariĝis ĉefe administra. La neadministraj funkcioj de la gubernioj transiris al la provincoj, kies limoj estis oficialigitaj en 1994. Antaŭe la provinca divido estis neoficiala. Kelkaj provincoj estis teritorie identaj al gubernio. Tiuj ĉi regionoj de Finnlando ne estu konfuzataj kun la naŭ historiaj regionoj de Finnlando. Komence de la jaro 2010 la gubernioj estis nuligitaj. La provincoj restis. == Erkki Palmen == Ĉu pri li povus esti artikolo en la esperanta vikipedio: https://fi.wikipedia.org/wiki/Erkki_Palm%C3%A9n https://la.wikipedia.org/wiki/Erkki_Palm%C3%A9n [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-38905-97|&#126;2026-38905-97]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-38905-97|diskuto]]) 17:33, 9 jul. 2026 (UTC) Senprobleme... --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 17:38, 9 jul. 2026 (UTC) Palmén estis amiko de mia patro. Kiam mi partoprenis al eventoj de Esperantoklubo de Jyväskylä pacxjo diris, ke supozeble Palmén parolas esperanton. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 18:55, 9 jul. 2026 (UTC) [[kaĉo de Yrjölä]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 19:28, 9 jul. 2026 (UTC) Vidu: [[Den blomstertid nu kommer]] Vidu: [[flega kunveno (lestadianismo)]] Ĉu pri ŝi mi rajtas fari artikolon: https://fi.wikipedia.org/wiki/Lyydia_Almila Jorma Nieminen diris, ke estas malkompreneble, el kio la nova signifo de sia nomo iris. Kiam li naskigxis (1956) estis normale en nia lando, ke oni donis al filo la nomon Jorma. Tio havis neniun ambivalencon. En la 1980-aj jaroj redaktoroj de virrevuoj komencis uzi la vorton ''jorma'' pri peniso. Sed kial? == Kongresoj == Mi foriras ĝis la fino de la monato julio.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:05, 13 jul. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Komprenite. Bonan tempon al vi! --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:24, 13 jul. 2026 (UTC) == Seine-et-Marne == Mi ĵus vidis la paĝon [[Meaux]], kaj tie tre videblas la manko de komunumaj paĝoj en la departemento [[Seine-et-Marne]]. La regiono estas centra en Francio, kaj mi vere volus vidi unuajn paĝojn tie. Eble vi povos levi tiun grandan taskon... Ne devus esti perfektaj artikolaj ĝermoj, sed estus perfekte se la vakuo tie ne estus tiom granda... Cetere, mi proponus entute ŝanĝi la malfeliĉajn informkestojn al normaj ŝablonoj {{ŝ|informkesto urbo}}. Mi supozas ke vi ĵus spektas la matĉon Hispanio-Francio kaj tial ne estas ĉe la komp'o. Sed la matĉo jes ne estos eterne... --[[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 20:25, 14 jul. 2026 (UTC) :Aĥ, tiu Francio kun tiom da vakuo en la esperanta vikipedio... Kompreneble vi pravas... --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:44, 14 jul. 2026 (UTC) ::Mi nun faris la necesajn 8 paĝojn por forigi la ruĝajn ligilojn en la paĝo [[Meaux]], kun normaj ŝablonoj {{ŝ|informkesto urbo}}, sed proponas lasi la kaprican informkeston en la paĝo [[Meaux]] mem, post kiam vi riparis la plej akrajn misojn tie. Pli pri la ĉirkaŭaĵo de [[Meaux]] mi nun ne sukcesos fari, eĉ kvankam estas la {{flago|Francio}} 14-a de julio... --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 21:44, 14 jul. 2026 (UTC) == Ankoraŭ propraj nomoj == Nun vi minuskligas nomojn de universitatoj, malsanulejoj, lagoj ktp. Ĉu tiu ideo venas de iu esperanta fonto? Ĉiujn fontojn, kiujn mi konas, inkluzive esperantajn, klare traktas ilin kiel proprajn nomojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:15, 17 jul. 2026 (UTC) :Nu, la demando estas, kiam kombino de normala esperanta vorto kaj nacilingva nomo iĝas nova propra nomo. Ĉiuj scias, ke [[Palokkajärvi]], [[Tuomiojärvi (Jyväskylä)|Tuomiojärvi]] kaj [[Alvajärvi (Jyväskylä)|Alvajärvi]] estas lagoj en [[Jyväskylä]], ne la plej grandaj sed iuj el la lagoj de la urbo. Vi majuskligis «lagon Nacilingva Nomo» al <big>'''L'''</big>ago Nacilingva Nomo, eĉ al <big>'''L'''</big>a <big>'''L'''</big>ago Nacilingva Nomo. Ĉu vi ankaŭ pensas ke devos nepre esti en tekstoj kaj fotosubskriboj la vortkombinoj <big>'''L'''</big>a <big>'''L'''</big>ago [[Palokkajärvi]], <big>'''L'''</big>a <big>'''L'''</big>ago [[Tuomiojärvi (Jyväskylä)|Tuomiojärvi]] ktp? Ĉu vi pensas ke <big>[[Integra katolika lernejo en Nitra]]</big> estas groteske malĝusta nomo de artikolo kaj nepre devas esti Integra Katolika Lernejo en Nitra en Esperanto? Pri <big>[[Publika Observatorio de Drebach]]</big> oni skribas ke ĝi estas en najbaraĵo de la elementa lernejo "David Rebentrost". Ĉu ankaŭ drasta eraro kaj nepre devas esti Elementa Lernejo "David Rebentrost" aŭ laŭ vi '''L'''a '''E'''lementa '''L'''ernejo "David Rebentrost"? Aŭ, por koncentriĝi pri miaj eraroj: mi en 2024 skribis tekston pri [[Widehem]] kaj tie notis "La administrejo ... samtempe ankaŭ estas la loka elementa lernejo". Ĉu ankaŭ tute erara, nepre devas esti la kompleta nomo kaj ĉio majuskla: "... samtempe ankaŭ estas la loka Elementa Lernejo Widehem"?? Kiam elementa lernejo, infanĝardeno, kolegio aŭ ankaŭ universitato estas simple la institucio tiunoma de loĝloko kaj nomiĝas en vikipedio [institucio] de [loĝloko], sed ne mem donis al si propran nomon esperantlingvan aŭ estas titolo de esperantlingva libro (se jes, validas tiu librotitolo, konsultebla en bibliotekoj aŭ la esperantaj libroservoj), tiam la '''loĝloko''' estas nepre majuskla, ĉar klare propra nomo, sed la unua substantivo povas rigardiĝi kiel parto de fiksa propra nomo, sed ankaŭ povas rigardiĝi kiel simpla substantivo. Tio estas tiom banala, ke la grandaj gramatikoj ŝajne aŭ eble eĉ ne notas ke "o-vortojn oni kutime komencas per minuskla litero kaj finas per -o", kvankam por denaska germanlingva komencanto tio povas esti grava atentigo, krom ke li jam eklernis iun alian lingvon kaj jam komprenas ke ne ĉiuj faras kiel la germana, aŭtomate majusklante ĉiun "o-vorton". --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:16, 17 jul. 2026 (UTC) == [[Kinga Korska]] == Saluton. Vi kreis tiun artikolon ĝuste nur kelkajn malmultajn horojn post oni menciis ŝin en prelego pri bildliteraturo en Esperanto en la Hispana Kongreso. Ĉu estas hazardo aŭ iu rilato?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:26, 17 jul. 2026 (UTC) :Fakte, ne estas rilato al la Hispana Kongreso, sed mia vojo estis iom pli trista. Nome, mi jam en la unua semajno de julio bedaŭrante eksciis pri la morto de la esperantisto kaj vikipediisto [[Przemysław Wierzbowski]] la 30-an de junio, kun kiu mi ankoraŭ skribis antaŭ malmultaj monatoj, kaj legante en lia artikolo mi tie vidis bluan ligilon pri la "grafika novelo" [[Cerba fetiĉo]] kaj ruĝan de Kinga Korska - mi povas kompreni ke oni hezitas ekfari biografian tekston pri verkisto, pri kiu estas apenaŭ biografiaj informoj, ne naskiĝjaro aŭ -dato kaj ne naskiĝloko, neniu informo pri lernejo aŭ universitato, sen informo kiel ŝi alvenis al La Palma kaj kial ŝi nun havas irlandan civitanecon... Ĉu eble en la prelego pri bildliteraturo en [[Portugaleto]] oni aludis al aĝo aŭ naskiĝjaro de ŝi?? Kaj, se vi nun estas surloke, "ĉe la fonoto de informoj", ĉu vi eble ankoraŭ povus eltrovi iujn biografiajn bazajn datumojn pri iuj esperantistoj menciitaj en via teksto [[84a Hispana Kongreso de Esperanto]]? Kun iomete da informo, mencio en [[ĝermolisto de katalunaj esperantistoj]] aŭ [[ĝermolisto de hispanaj esperantistoj]] jam estus ebla... - principe mi dirus ke ĉe publike agantaj esperantistoj pli da informoj estas pli bonaj ol draste malpli. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 17:48, 17 jul. 2026 (UTC) 3ydmgk2h7j14izmdmdtpv0zuw68jdq9 9431970 9431855 2026-07-18T03:31:23Z Arbarulo 135469 /* Ankoraŭ propraj nomoj */ 9431970 wikitext text/x-wiki <!-- {{ArtikolaMesaĝokesto |speco = stilo |bildo = |teksto = De la 7-a ĝis la 11-a de aprilo mi vojaĝas kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a frumatene ĝis 17-a malfruvespere ankaŭ. Do la venontan tempon mi nur tagmeze la 12-an de aprilo havos iom da tempo por vikipedio kaj denove ekde la 18-a de aprilo. Thomas }} <hr> {{ArtikolaMesaĝokesto |speco = stilo |bildo = <!- nur por kazoj de ekstrema drameco: [[dosiero:Attention Sign Red White.svg|40ra]] -> |teksto = Ekde la 20-a ĝis 22-a de junio mi ne aŭ nur tre malmulte povas kontribui. Ekde la 23-a mi ree partoprenos. Th. Pusch }} {{-}} {{Klariga noto |titolo = <small><small>Noto</small></small> |enhavo = En la [[Vikipedio:Diskutejo/Teknikejo#Rezulto|vikipedia teknikejo]] estis diskuto pri konservo aŭ forigo de tradicia aspekto de la eksteraj ligiloj en vikipediaj artikoloj, kiu laŭ mi finiĝis per malbona baloto, ne per trovo de teknika solvo, kiu ebligus liberan decidon inter du samvaloraj variaĵoj. Mi tial komence de marto 2017 ekprenis vikipedio-ferion de eble monato, eble duonjaro, eble pli longe, dum tiu tempo observos kaj minimume agetos kiel administranto, kaj post mia ebla reaktiviĝo vidos ĉu tamen eblos havi elekton inter du bonaj eblecoj pri tiu temo. Dum la intertempo mi ne povos labori pri plua bonigo de tekstoj pri komunumoj de eŭropaj ŝtatoj, ne elektos artikolon de la semajno kaj ne plenumos alian kontinue faratan taskon. :Thomas Pusch |larĝeco = 100% |pozicio = |enhav-grandeco = }} --> == Arkive == * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/uzo_aŭ_neuzo_de_la_vorto_"oblasto"|Uzo aŭ neuzo de la vorto "oblasto"]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Transskribo_de nomoj_ne-latin-literaj_sen_esperantigo_al_esperanta prononco|Transskribo de nomoj ne-latin-literaj sen esperantigo al esperanta prononco]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Pludirektigoj_de_paĝoj_pri_"popolo"_al_"popola lingvo"|Pludirektigoj de paĝoj pri "popolo" al "popola lingvo"]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Geografiaj_nomoj_en_Esperanto,_el_regionoj,_kies_lingva_kaj_politika situacio ŝanĝiĝis_post_1887|Geografiaj nomoj en Esperanto, el regionoj, kies lingva kaj politika situacio ŝanĝiĝis post 1887]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Historie:_"Litovio"_aŭ_Litvo"|Historie: "Litovio" aŭ Litvo"]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Korekto_de_la_ŝablono_"Urbo_de_Germanio"|Korekto de la ŝablono "Urbo de Germanio" (urbo de) kaj de ties uzo]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Kategorionomoj "geografiaĵo DE aŭ EN lando"|Kategorionomoj "geografiaĵo DE aŭ EN lando" (do ekz. "Lagoj de Svislando" aŭ "Lagoj en Svislando")]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Ŝablono:Informkesto administra unuo|Ŝablono:Informkesto administra unuo]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Centrigo de bildosubskriboj|Centrigo de bildosubskriboj]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Diferenco inter "dum" kaj "en"|Diferenco inter "dum" kaj "en"]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Kategorio "sindromoj"|Kategorio "sindromoj"]] === Pliaj, unuopaj temoj laŭ jaroj: === {{Div col|cols = 4}} <small> * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2007|'''arkivo 2007''']] kun temoj ** Kategoriaj alidirektiloj ** Landaj ŝablonoj ** Ŝablono:KategorioGeografioLaŭLando ** Azova maro kaj Nigra maro ** Ĉu du apudaj adjektivoj en nomo? ** Mapo de Eŭropo ** Administranto ** Helpalvoko por germana vikipedio ** Informkesto por artikoloj * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2008|'''arkivo 2008''']] kun temoj ** Ŝablono:KategorioMontaroEnLando ** forviŝo de malplena kategorio ** "Ŝablono:Ligo el bildo" ** Naskiĝjaro kaj aĝo ** flagoj svg ** Binet ** Valdorfa pedagogio ** ebla nova portalo (pri psikologio) ** Ŝablono:Plurtone ** Vlaggen ** Informoj sur bildaj paĝoj ** diskutejo... ** Nekonscia tajpado ** Wikipedija:Hornjoserbšćina ** Plibeligo de informkestoj ** Skandinavistiko kaj Nederlandistiko ** Granda Nordia Milito ** Situo sur mapo Moldavio ** Les Halles (Parizo) *** Marko sur bildo ** Neris ** Ĉu vi ne volas/pretas kandidati kiel administranto? ** Pariza Regiono * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2009|'''arkivo 2009''']] kun temoj ** Resonkorpo ** Zoo de Londono ** Valo Owens ** Helpo bezonata ** Kato sur varmega ladotegmento ** Korono ** Okulvitra strigo ** Metropoliteno ** Kolonaj ordoj ** Homaj respondecoj ** Ĉapulteko ** Bertha Benz Memorial Route ** Vikifontaro * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2010|'''arkivo 2010''']] kun temoj ** Timo Boll ** Dosiero:Navaro-dum-1037.png ** Avatar: The Last Airbender ** Na'via lingvo ** Kriaj koloroj ** Laura Chinchilla ** Ĝermoj ** olimpika tabelo ** Ĉu vi ne volas fariĝi administranto? ** Administraj rajtoj ** Tarator ** Bonan resaniĝon! ** Peto ** Kotdivuara Esperanto-Asocio ** Vulkanologio ** Informkesto pro blazonoj? ** Helpopeto ** Translation request ** Navigilo2 ** Forigitaj kategorioj ** Saluton, sorry to bother you ** Heiner Keupp ** Ĝemelaj urboj ** Futbala mondĉampionado ** Internacia Junulara Kongreso ** Aldono de kodo ** Puĉo ** Provlegado ** Uzantobloko kaj lingva demando ** Ŝablono:Informkesto televida kanalo ** Monunuoj ** Defio ** "Rekuperi" ** "Por deletigi?" ** Alinomado de artikoloj pri gubernioj de Japanio ** "Anekti" * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2011|'''arkivo 2011''']] kun temoj ** Stivardoj ** mw:Template:Languages ** SVG-Flagoj ** Leysin ** Ŭ kaj v ** Rufa kaj Ruĝa haro ** 2011 Board Elections ** artikolo "Tutmondiĝo" ** VIAF 47453644 *** Nurembergo, la 10-an de septembro 2011 ** Anstataŭo de la ŝablono projekto per la ŝablono projektoj ** Statuto de la Eŭropa Sistemo de Centraj Bankoj kaj de la Eŭropa Centra Banko ** Distrikta reformo en Meklenburgio-Antaŭpomerio ** Tonalta lingvo ** Helle Thorning-Schmidt ** Oŭrenso ** Ŝablono:Informkesto sciencisto ** Vikipedio:Proponoj por elstaraj artikoloj ** Grandurbo * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2012|'''arkivo 2012''']] kun temoj ** Kuujjuaq (Kebekio) ** Schwarzbach (Majno) ** Litovaj personaj nomoj ** Robert ** Esperanto-Asocio de Rumanio ** Cite web ** Ŝablono:Informkesto kanada provinco-teritorio ** Kanada konfederacio ** Kiel alinomigi ĝin? ** Listo de Meksikaj ŝtatoj ** Ŝablono:Flageto ** Ŝablono:Priskribo ** Gemeinsame Normdatei (GND) ** Berlin-Lichtenberg kaj rilataj artikoloj ** Ekzekut(iv)o? ** Forigita dosiero ** Usona problemo ** Sebastian Giovinco ** Forbaro ** Malgranda problemo ** Provincnomoj ** Petr Tomasovsky kontraŭregule forigis tutan sekcion *** refaktorigita *** Forbaro ** Afiksoj en Esperanto ** Signifoplena kaj ne ekspresiva ** Cleopatra Stratan ** Article translation/collaboration request ** Pavel Stratan ** en la aŭ dum? ** Ŝablono "el" ** Ŝablono:El ** Subpaĝoj ** Foto ** Birdoj ** Tradukpeto ** Hans Georg Link ** Sinagogo ** Ŝablono:Informkesto germania komunumo ** A380 ** Bildoj pri Tibor ** Fuŝado de artikoloj en la germana vikipedio ** "Vadmaro (ĝenerale)" estis alidirektita al "Flusejo" * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2013|'''arkivo 2013''']] kun temoj ** Vikipedia diskuto:Ĉefpaĝo ** Top Gear ** Flago de Ĝibutio ** Ruĝaj ligiloj ** Mondoñedo ** Esperanto-movado en Vigo ** Inkludigado de balotpaĝo pri elstarigo ** Citŝablonoj *** Misfunkcio *** Parametroj en citŝablonoj ** Diskuto:Alpakao ** Diskuto pri neliberaj dosieroj ** licenco pri foto ** Hungaroj ** Kukuhorloĝo ** Artikolo Sudorienta Kvartalo de Essen ** Ŝablono:Informkesto nuklea centralo ** Trepanado ** Artikolotitoloj pri provincoj de Italio ** Pri diskuto:Titoloj de artikoloj ** Ŝablono:Informkesto lingva familio ** Scorpions ** 2012-W37 ** Forigitaj bildoj ** Star Trek oficistoj ** Justa uzo ** Aleksandro Galkin ** Gaviedoj ** Skalo de Mercalli ** Forigitaj dosieroj en Komunejo ** Alinomigado kaj forigado de alidirektiloj ** Uzanto:毛澤東的智障孫子毛新宇‎ ** Ŝablono:Bildo de la Tago2/208 ** Hispana literaturo de la Klerismo ** Germana Muzika Arkivo ** Plena informo pri justa uzo ** Unue belan kristnaskon ** diskuto pri pedofilio ** Voĉdono pri forigo de la Portalo Pedofilio * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2014|'''arkivo 2014''']] kun temoj ** Kalumnio kontraŭ la administranto DidiWeidmann fare de uzanto Pangea – ĉu forbari? ** Paroleraro ** Nomoj de meksikaj komunumoj ** Pangea plu misatentas la admonojn kaj atakas ** Landnoma interkonsento ĉe la Aŭstruja Popola Partio ** Ŝablono:Distrikto Cuxhaven ** Kion vi pretus fari por portalo pedofilio? ** Realŝuto de viaj bildoj al Komunejo ** Averto ** Georg Sauerwein‎‎ ** Amasa alinomigado ** Re:Rebonvenon ** Ĉefkatedralo ** Ektopia gravedeco ** Esperantaj prefiksoj en la germana vikipedio ** San Pedro ** Svisa instituto de esplorado pri eksterlando ** Neliberaj dosieroj ** Jenő Kuncz ** Santo Domingo Petapa ** Absurda batalo kun KuboF ** Ŝablono:El ** Amt Schenkenländchen‎‎ ** Ŝablono:Citaĵo el la reto ** Por ADLS ** Dankon pro la novaj kategorioj pri sportoj ** Kirko ** Katedralo de Brno ** Modulo:Portalo/bildoj/alternativaj nomoj‎‎ ** Kontakto ** Tekstaj librokovriloj ** po ** Eraro/ĝisdatigo Amri Wandel ** Pri resumo ** Weyhusen ** Tahirih ** Kemia ŝablono ** Liv and Maddie ** Kirko ** Big Hero 6 (film) ** Preĝejo Sankta Marteno (Laives) * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2015|'''arkivo 2015''']] kun temoj ** Paulo Casaca ** Tradukpeto por meta-vikio ** Subpaĝo de uzanto ** Eraro "zoologia ĝardeno">"bestoscienco" ** Tonlingvo ** Malŝalto de la x-sistemo ** Graflando/duklando ** Frank Christoph Schnitzler ** Vestfalia Paco ** Termina problemo ** Deletion request ** Jonas Marx ** Lingvoj de okcidenta Afriko ** Kotafonua lingvo ** Nudbrankuloj ** Du kategorioj pri unu tempo / redirektiloj al kategorioj ** Ŝablono <nowiki>{{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Baden-Virtembergo|081260020}}}}</nowiki> ** Fotoj pri teatraĵoj de Anton Ĉeĥov kaj Pavel Ŝumilov ** Artikolo de la semajno ** <nowiki>{{Lang-en}}</nowiki> en Encyclopedia of Judaism‎‎ ** Ĉu kunigi? ** Mario Puzo ** Fermo de proponoj por elstaraj artikoloj ** Helpaj ŝablonoj ** Investitura kontroverso ** Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj ... ** Chantal Gacond ** Reinfeld en Latvio ** Francaj arondismentoj kaj kantonoj ** Turingio ** Ans (Belgio)‎ ** Artikoloj pri la provincoj de Belgio kaj pri ties municipoj ** Henegovio * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2016|'''arkivo 2016''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2017|'''arkivo 2017''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2018|'''arkivo 2018''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2019|'''arkivo 2019''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2020|'''arkivo 2020''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2021|'''arkivo 2021''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2022|'''arkivo 2022''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2023|'''arkivo 2023''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2024|'''arkivo 2024''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2025|'''arkivo 2025''']] </small> {{Div col end}} <br/> <div style="background-color: #f0f8ff; border: 1px solid #808000; padding: 5px; {{kesta ombro}}">'''{{centre|[[2026]]}}'''</div> == [[Rayan Hamda Barhoumi]] == Dear colleague, as far as I could understand, after discussion at [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj#Rayan_Hamda_Barhoumi]] you kept this article in Vikipedio arguing that the articles about this person also exist on several other languages. However, since then all other articles about this guy have been deleted as self-promotion. At present the article in esperanto is the only one that prevents me, as administrator of Commons, from deleting the photographs of Barhoumi. That's why I would like to ask if you are willing to reconsider your August decision. [[Uzanto:Андрей Романенко|Андрей Романенко]] ([[Uzanto-Diskuto:Андрей Романенко|diskuto]]) 20:22, 2 jan. 2026 (UTC) :{{re|Андрей Романенко}} Priviet and Sveiks, Andrej. The fact that in august 2025 there were texts about him in catalan and portuguese was not the only argument for keeping the text (far from being an important argument, because his work seems not at all related to the catalan and portuguese culture). Of course we can reconsider our decision of August and can reopen the case, though I fear that my colleagues won't be very amused that the soup will be heatened again. But I don't understand why the photographs in Commons would have to be deleted anyway: if there is any licence problem, files anyway are deleted very straightforward, and here I can't see any licence problem - just that the description of being "an outstanding professional photo" can be seen as bragging. I just saw that you or anyone has anyway deleted the three files. If so, the [[:commons:Category:Rayan Hamda Barhoumi|category]] should also be removed. Is there a documented discussion about the deletion? I doubt so, because I looked up the three files when you wrote some houres ago and didn't see anything. Well, the headshot in the infobox is of no big importance in the Esperanto wikipedia. No need to upload a local file. I'm just astonished about the urge of (speedy) deleting all three file from commons. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:34, 3 jan. 2026 (UTC) == [[Rayan Hamda Barhoumi]] == Saluton ThomasPusch, Dankon pro konservi la artikolon en Esperanto pri Rayan Hamda Barhoumi. La artikolo jam enhavas bazajn informojn pri lia agado kiel aktoro, muzikisto kaj kreinto de Jackrabbit. Tamen, kelkaj informoj povas esti aldonitaj aŭ plibonigitaj, ekzemple: detaloj pri liaj interpretaj influoj (Vee Boonyasak, Jon Bernthal, Charlie Cox), kaj aliaj faktoj rilataj al lia verko kaj artistnomo. Por faciligi la aktualigon, jen ĉiuj fidindaj fontoj disponeblaj por uzado: https://filmdaily.co/indie-film/indie-filmmakers/rayan-hamda-barhoumi-building-a-universe-from-instinct-and-intensity/ https://www.indieactivity.com/rayan-hamda-barhoumi-creator-and-aspiring-actor-of-jackrabbit/ https://www.issuewire.com/rayan-hamda-barhoumi-the-french-actor-and-musician-behind-the-indie-series-jackrabbit-1835820131084785 https://lytcheess.fr/ https://www.imdb.com/name/nm15961728/ Uzante ĉi tiujn fontojn, la artikolo en Esperanto povus esti ĝisdatigita laŭ faktoj kaj referencoj. Krome, eblas konsideri la kreon de artikolo en la franca. Ĉu vi povus helpi rekte aŭ konsili pri la plej taŭga maniero por fari tion? Dankon pro via tempo kaj helpo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-40212|&#126;2026-40212]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-40212|diskuto]]) 23:58, 2 jan. 2026 (UTC) == Artikolo de la monato == Saluton. Strange aperis kiel Artikolo de la monato [[Pingvenoj]] kaj tuj poste [[Nazia Germanio]]. Mi ne bone komprenas kiel funkcias tiuj elektoj, sed mi gapas pri kelkaj detaloj: Unue dum unu monato ĉiu kiu venos al Vikipedio vidos unue la svastikon, kiu por multaj estas tikla bildo, se ne eĉ kontraŭleĝa. Mi ne kontraŭas la elekton de la artikolo, sed la bildo povus esti mapo aŭ io alia. Ĉiuokaze mi scivolas kiel kaj kiu ŝanĝis la unuan elekton post monatoj sen klara elekto. Due mi gapas ke jam estas elektitaj la artikoloj por la tuta jaro, en kiuj aperas ankaŭ Hitlero kaj grava batalo de Nazia Germanio, plus pluraj politikaj entoj elirintaj el iama Sovetunio. Estas suspektinda tiu elektado. Ĝenerale ne estas tre gravaj artikoloj inter la dekduo, escepte [[Nazia Germanio]] kaj [[Adolfo Hitlero]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:32, 3 jan. 2026 (UTC) :Dankon pri la atentigo. Mi ĵus rigardis, kaj respondis tuj en [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo]], ĉar necesas rapide ekhavi vastan bazon de interkonsento. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:52, 3 jan. 2026 (UTC) == Finnlando == Mi provis skribi pri [[sveda lingvo en Finnlando]] pli neŭtrale ol en 2022. Mi ankaŭ riparis unu eraron, kiun faris Moldur. La deviga sveda estas diversa afero en diversaj partoj de Finnlando. La loĝantoj parolas normale la anglan kun la svedaj vizitantoj, se ili estas. Ekzemple en [[Ostrobotnio]] la svedan oni instruas por reala neceso. En lernejoj de la kamparaj malriĉaj arbaraj komunumoj en orienta Finnlando la instruo de la sveda estas tute simbola - ĝi ne produktas lingvoscion tiel multe kiel en mia hejmurbo Jyväskylä. La instruistoj scias, ke verŝajne la lernantoj en la labora nek pensia aĝo neniam necesos la svedan lingvon. Estas malfacile lerni svedan en loko, kie la svedan oni parolas nur en lekcioj lerneje. Tial la instruistoj ne postulas altan nivelon. Estas klare, ke tia estas diversa afero ol instruo de la sveda ekzemple en Vaasa kaj Jakobstad. -- aldonis, sen subskribo, uzanto de konto [[uzanto:Urpola|Urpola]] je 19:11, 3 jan. 2026 (UTC) :Mi provos ene de la venonta semajno rigardi tien... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:45, 3 jan. 2026 (UTC) Ekzistas du tipoj de la deviga sveda, kaj por la tipoj estas apartaj instruistoj, kvankam ili kaj la Sveda Popola Partio de Finnlando ne asertas tion. La funkcia deviga sveda estas en tiaj dulingvaj lokoj kiel [[Jakobstad]], [[Vasa]], [[Raseborg]] kaj [[Loviisa]] farata deviga instruo de la sveda. Gxia celo estas sama kiel estas celo de la deviga finna por svedlingvaj finnlandanoj: la celo estas instrui la alian enlandan lingvon al lernantoj, kiuj necesas tiun lingvoscion. Alia tipo de la deviga sveda estas ekzemple en [[Pirkanmaa]], [[Meza Finnlando]], [[Savonio]], [[Kainuu]] kaj [[Finna Laponio]] instruata simbola deviga sveda, kies cxefcelo estas alia. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:33, 5 jan. 2026 (UTC) Ŝajnas, ke el la plej multaj altlernejoj la deviga sveda lingvo malaperos ene de 20 jaroj, kaj parte ĝi jam nun estas for, ĉar al enmigrintoj oni donas esceptojn. Tiuj esceptoj starigas la demandon, ke se enmigrinto povas funkcii en Finnlando sen la sveda, kial do finnlandano ne povus. En la baza lernejo kaj en la gimnazio la devigo verŝajne restos dum 30–40 jaroj, sed en la plej granda parto de la lando ĝi fariĝos ĉiam pli simbola. Ĝi produktas ĉiam malpli kaj malpli da reala lingvokapablo, sed ĝi ne malaperos baldaŭ. Por la Sveda Popola Partio ĝi estas memvaloro, kaj la partio kapablas konservi ĝin kiel formalan lernobjekton, eĉ se ĝi ne kapablas haltigi la malkreskon de ĝia efikeco. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 11:11, 5 jan. 2026 (UTC) [[:fi:Peter Albäck]]: La viro klarigis, ke la svedaj parolantoj de Uusimaa kaj Ostrobotnio estas malsamaj grupoj - la svedaj parolantoj de Ostrobotnio, male al Uusimaa, estas sufiĉe klare grupo, kiu diferencas de la finnaj parolantoj laŭ kulturo kaj nacia karaktero. Li diris, ke tio estas sufiĉe klara, sed ĝi estas tabuo. Mi demandis, kiel ĝi malkaŝiĝas. Li respondis, ke ĝi devenas de la konduto de la loĝantaro. -- notis, sen subskribo, [[Uzanto:Urpola|Urpola]] je 7 jan. 2026 Mi trovis en rubujo la libron ''[[Antero Vipunen]]''. El tiu libro mi unuafoje eksciis pri la volapuko kaj lernis la esperanton. Longe mi konis [[Yrjö Karilas]] nur kiel skribanto de Pikkujättiläinen kaj Antero Vipunen. Kiam mi eksciis pri lia aliaj meritoj, mi komencis miri pri tio, kial li estas do malmulte konata. Iam mi interrete legis, kial estas do. -- notis, sen subskribo, [[Uzanto:Urpola|Urpola]] je 9 jan. 2026 == Kiu estas kristano? == Mi aldonis al la paĝo [[bapto]] mencion, ke iuj ne-kristanaj grupoj havas ankaŭ bapton. Ekzemple astestantoj de Jehovo kaj mormonoj. Vi asertis, ke malbone skribita tiel, ĉar ili estas kristanaj grupoj. Laŭ mia scio ili ne estas tiaj, ĉar ili ne apogas la sankta triecon. Vi asertis, ke tamen ili estas kristanaj. Laŭ la finna Vikipedio estas postulo por tio, ke iu grupo estas kristana, tio, ke ĝi apogas la sanktan triecan kondicion. Ĉu temas laŭ vi pri tio, ke Finnlando ne estas do sekulara ol ekzemple Litovio, Svedio kaj Germanio kaj tial en Finnlando ankoraŭ oni taksas, ke grupo, kiu ne apogas la triecon, ne estas kristana? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 17:57, 6 jan. 2026 (UTC) :Eblas fortege pridubi la hipotezon ke ''ĉiu kredanto aŭ religia grupo kiu ne apogas la sanktan triecon (=triunuon) ne estus kristana''. Mi nun ne havas multan tempon por profunde enplonĝi meditadon pri tio, kaj supozeble ankaŭ ne konvinkas subtenanton de la hipotezo ke ekzemple [[PIV]] havas tute simplan difinon de [[kristanismo]], nome "[https://vortaro.net/#kristano_kdc religio, bazita sur la evangelioj]". Sed pri la teologia koncepto de [[triunuo]] aŭ trieco almenaŭ konatas ke historie estis la fortega movado [[arianismo]], nome "parto de la [[unitariismo|unitariisma]] aŭ '''kontraŭtrinitarisma branĉo de [[kristanismo]]''' (do parto de tiu branĉo de kristanismo kiu forte kontraŭbatalis ĉiun kredon je [[triunuo]]) kiu floris ekde la [[4-a jarcento]] ĝis pli-malpli la [[8-a jarcento]]." Bone, oni povus blufe kredi ke ekde la 2-a jarmilo, do ekde la jaro 1000, validus la dogmo "kristanoj ĉiuj apogas la sanktan triunuon", sed simpla rigardo al la teksto kaj kristanisma movado [[unitariismo]], nome "'''tiu branĉo de la kristanismo''' kiu, male al la trinitatismo, '''ne akceptas la dogmon pri triunuo''' kaj kelkaj unitariismaj eklezioj tute neas la rolon de dogmo en religio" montas ke subtenantoj la kristanaj eklezioj de [[unitariismo]] daŭre fortas en la 21-a jarcento, do en la 3-a jarmilo. Alia historia branĉo de kristanismo cetere estis la [[adoptismo]], kiu ankaŭ forte kontraŭis koncepton de triunuo. Sume: NE, kredo de triunuo ne necesas por esti nomata "kristano". Tio entute ne konsiderante pruvon laŭ kiu "astestantoj de Jehovo kaj mormonoj" estus kristanaj grupiĝoj. Sed jam la vasta kristanisma movado [[unitariismo]] sufiĉas por malvalidigi la hipotezon. La esperantistaj farintoj de PIV efektive saĝe elektis sian tre koncizan kaj tre simplan difinon!! --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:29, 6 jan. 2026 (UTC) ==Forigo de dosiero== Bonvolu forigi la artikolon kiun mi alŝutis dufoje: [[:Dosiero:Triumfa enirado de la Imperiestro Konstancio la 2-a en Romo, 356 p.K..png]]. Mi anticipe dankas vin.[[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 21:12, 8 jan. 2026 (UTC) {{re|Claudio Pistilli}} Principe eblas senprobleme forigi duoblan dosieron, kiun mi en unua paŝo faris, notinte "duobla kopio de Triumfa enirado de la Imperiestro Konstancio la 2-a en Romo.png - forigo laŭ peto de l'alŝutanto". Sed tiam mi konstatis ke la restinta dosiero estas anglalingva, dum la forigita estis esperantlingva. En kazo de tiu elekto, teno de la esperantlingva versio prefereblas, ĉar kiun utilon havus la angla lingvo, kiu ne estas oficiala en tiu ĉi vikipedio kaj ankaŭ ne estis en la Romia Imperio de jaro 356? Do mi ŝanĝis la du dosierojn, forigis la anglan kaj tenis la esperantigitan. Ĉiukaze nun ne plu estas duoblaj bildoj. Tamen kiel lasta demando restas al mi la dubo: kie en la paĝo de retejo "X" vi vidis ke la dosiero estas liberigita laŭ krea komunaĵo 1.0 ???? Povas esti ke estas indiko sed mi ne trovis ĝin... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:37, 8 jan. 2026 (UTC) == persona nomo Adolf == Adolf estis tre ofta vira nomo en Germanio, sed post kiam Germanio perdis 2-a Mondmiliton sub la influo de Adolf Hitler, la populareco de la nomo en Germanio malpliiĝis signife. Ekzemple, [[Kustaa Vilkuna]], post pasigado de tempo en Germanio dum kelkaj jaroj post la milito, skribis ke unu el la ŝanĝoj en germanaj personaj nomoj estas ke ekzistas neniuj knabetoj nomitaj Adolf. :Estas multaj pliaj nomoj kiuj en [[Germanlingvio]] iĝis malmodaj dum la 20-a jarcento. Sed Adolf, eĉ en knabeta formo "Adi", certe ekde 1944-45 estas la nomo kiu vekus plej da plendoj ĉe aliaj samlingvanoj ke estas krimo nomi knabon laŭ tiu persona nomo, pri kiu ĉiu ekde almenaŭ 1933 aŭtomate pensas pri Hitler: kiel povus esti signo de bonaj sentoj por sia ido nomi sian infanon laŭ freneziĝanta radikalega amasmurdisto?? Mi ne scias pri nomaj statistikoj de antaŭ 1945 aŭ antaŭ 1915, sed mi supozas ke la nomo Adolf ankaŭ antaŭe ne estis ofta, nur ke ĝi almenaŭ ĝis 1915 ne havis ofendan kromsignifon. La lasta "normala" nomportanto, pri kiu mi scias estis Adolf Dassler (1900-1978, "Adi Dasler"), fondinto de ŝufabrikejo el kiu fontos la firmao [[Adidas]], Adi-das(ler). Kompare la knabaj nomoj Heinrich aŭ Henrik, Hendrik, Henry kiel en [[Heinrich Himmler]] aŭ Josef, Jo, Sepp aŭ malnovece Joseph kiel en [[Joseph Goebbels]] estis tiom oftaj ĉe knaboj tiam laŭ mia supozo, ke la ligiĝo aŭdinte la personan nomon aŭtomate pensi pri la krima amasmurdinto ne tiom funkcias. Sincere dirite mi eĉ ne parkeras la personajn nomojn de la lastaj du militkrimuloj - laŭ mia memoro ili nur estas krimuloj "Himmler" kaj "Goebbels" (same ankaŭ "Göring", "Mengele" ktp). --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:52, 12 jan. 2026 (UTC) Mi ridas por mi mem. Lerneje ni havis instruiston Yrjö Varjanne. Unu el miaj samklasanoj diris, ke li kunligis manojn kun Yrjö Varjanne (se vi volas vidi bildon pri li, vidu: https://www.sjl.fi/paikalliset/7809780) kaj post tio lia mano odoris kiel vomajxo do, ke li devis iri necesejen kaj lavi siajn manojn. Poste mia samklasano ridis pri tio, ke mi kredis tiun rakonton. == Re:Naskis v naskiĝis == Saluton kaj bonan kaj sukcesan novan jaron. Tiu kontrolo de "n." ne devus esti tro malfacila. Kvankam mi komprenas vian zorgon pri la encicklopedio, en ĉi tiu kazo mi taksas vin tro pesimisma. Mi povos elŝuti kopion de la encicklopedio el https://dumps.wikimedia.org/eowiki/ kaj trovi ĉiujn paĝojn kun la erara antataŭigo. Simple donu al mi tempon, ĉar eĉ en la ceteraj Vikimediaj projektoj mi ne tro aktivas lastatempe pro manko da tempo pro mia laboro. Mi lastatempe pli aktivas en Vikidatumoj kiam mi eĉ aldonas etikedojn en Esperanto, precipe pri Sud-Aziaj temoj, kiel kutime. Ĝis baldaŭ.—<span style="font-family:Kristen ITC, serif;margin:0 .3em">[[user:super nabla|super n∇bl∇]]</span>([[user talk:super nabla|🪰 msg]]) 00:17, 16 jan. 2026 (UTC) :Mi tute konsentas kun la frazo «<span style="color:darkgreen;">la misoj nun estis dum plenaj preskaŭ 3 jaroj, unu aŭ du monatoj pli aŭ malpli apenaŭ faros diferencon</span>». Mi ĉiokaze klopodu solvi kiel eble plej baldaŭ.—<span style="font-family:Kristen ITC, serif;margin:0 .3em">[[user:super nabla|super n∇bl∇]]</span>([[user talk:super nabla|🪰 msg]]) 00:20, 16 jan. 2026 (UTC) ::{{re|super nabla}} Vi havos tempon. Dankon ke vi tiom fulmrapide reagis! Mi tro pigris kontroli vian aktivecon en '''ĉiuj''' projektoj, ĉar ĉiukaze gravas ke vi entute vidas mian peton (kiun vi ankaŭ povus vidi se vi tute pasive ensalutinte legas Vikipedion - kio jes estas tute nobla uzo de la projekto, neniu postulas ke oni kontinue devus redakti paĝojn). Ĉaŭ kaj ankaŭ al vi sukcesan novan jaron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:27, 16 jan. 2026 (UTC) :::Mi kontrolis ĉiujn uzojn de [[Ŝablono:Diskreta mallongigo]] kaj mi nur trovis ĉi tiun ununuran eraron: [[speciala:diff/9306934]]. :::Ankaŭ kontrolinte mian agadon dum la tago kiam mi modifis la paĝon "[[16-a de marto]]" (vi trovis la eraron tie), mi nur povas vidi tiun ununuran misan kontribuon, kium vi jam korektis. Jen la ligilo: [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/Super_nabla&target=Super+nabla&dir=prev&offset=20230319112527 ligilo]. Do mi kredas, ke ĉio bonas nun.—<span style="font-family:Kristen ITC, serif;margin:0 .3em">[[user:super nabla|super n∇bl∇]]</span>([[user talk:super nabla|🪰 msg]]) 19:51, 8 feb. 2026 (UTC) ::::Dankon al vi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:04, 8 feb. 2026 (UTC) == Pentti Hirvonen == Kiam mi estis blokita, mi skribis pri Pentti Hirvonen tie: [[Rääkkylä]]. Cxu lau vi oni devas preni la tekston for? :Mi dirus ke la ĝisnunaj tri frazoj pri la lokulo P. Hirvonen estis jam multo (neniu alia pasinta aŭ nuna lokulo menciiĝas), kaj la obsedeta fokusiĝo pri kontraŭknaloj povus facile kaŭzi ke oni entute forstrekus la pli grandan malseriozan ĉapitron (ĉiukaze la aldonoj kaj forigoj antaŭe iris tien-reen). Sed plaĉis al mi la interna ligilo al vikidatumoj, kiun pensis eniri Taylor, kaj mi el tie ankoraŭ vidigis la vivdatojn: [[d:Q5477226|Pentti Hirvonen]] (1826-1878). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:42, 17 jan. 2026 (UTC) Mi demandis, cxu la [[Sveda Popola Partio de Finnlando]], speciale ostrobotnia, igxis pli kolera en kazoj, kie oni malapogas la devigan svedan. Spertulo pri la finna politiko jesis - gxi kolerigxas pri tiaj asertoj pli facile kiel antauxe kaj la ostrobotnia grupo estas pli radikala ol la suda grupo. La parlamentanoj ne plu povas malapogi la devon sen malamo de la tiu partio, speciale la ostrobotnianoj. Sed mi ne aldonas mencion pri tio. Mi ne havas fontojn. por tio Mi aldonis fontojn pri aliaj aferoj en la artikolo [[Sveda lingvo en Finnlando]]. -- [[User:Urpola]] 2026-01-17T20:34:22 == Invitation: Bring Feminism and Folklore to your wiki == [[dosiero:Fnf as 2023 logo.jpg|dekstra|50px]] En februaro kaj marto: kampanjo [[:m:Feminism_and_Folklore_2026|<big>inismo kaj folkloro 2026</big>]] == Forigendaĵo 2026-01 == Saluton ... akumuliĝis forigendaĵo: [[:Kategorio:Tujforigendaj_artikoloj]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:31, 19 jan. 2026 (UTC) :{{farite|parte farite}} 31 malplenaj, do neuzataj kategorioj forigitaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:14, 20 jan. 2026 (UTC) == Recenzo == @[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] Bonvolu revizii ĉi tiun paĝon [[Susovan Sonu Roy]], ili metas krucvikian spam-etikedon denove kaj denove. Ĉi tiu temo havas iom da rimarkindaĵo, antaŭ kelkaj tagoj ĝi estis konservita en la germana Vikipedio. Ankaŭ mi iom plibonigis ĉi tiun artikolon. [[Uzanto:Traniala|Traniala]] ([[Uzanto-Diskuto:Traniala|diskuto]]) 10:29, 20 jan. 2026 (UTC) : Malbona konduto: :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciala%C4%B5o:Protokolo&page=Susovan+Sonu+Roy protokolo] [fakte...] :* [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q117305113&action=history Q117305113] [vidu supre: "ili metas krucvikian spam-etikedon denove kaj denove"] :* [[:m:Special:CentralAuth/সামীৰা]] (unuaga konto) :* [[:m:Special:CentralAuth/Jujucio]] (kreinto kaj globale forbarita gantopupumulo) :* [[:en:Wikipedia:Sockpuppet_investigations/Blogs19/Archive]] (tre agresema gantopupumulo, ĉefe pri "Susovan Sonu Roy") :* [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Articles_for_deletion/Susovan_Roy&diff=prev&oldid=1268941185 Wikipedia:Articles_for_deletion/Susovan_Roy] sabota fermo de forigpropono kiel "ne forigita" :* [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/Arkivo/2023/Marto#Susovan_Sonu_Roy]] (jam unufoje forigita) :* veras ke unu forigpropono estis forĵetita: [[:de:Wikipedia:L%C3%B6schkandidaten/4._Januar_2026#Susovan_Sonu_Roy_(bleibt)]] :* -> {{por}} forigo de la artikolo [[Susovan Sonu Roy]] de ĉi tiu vikio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:30, 21 jan. 2026 (UTC) ::En la germanlingva diskuto la menciindeco de la temo estis diskutita, sed ne la neŭtraleco de la artikolo, kiu ŝajnas pli suspektinda al mi. Laŭ mia impreso ĝi estas forigenda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:52, 21 jan. 2026 (UTC) :::Mi komprenas viajn argumentojn kaj ankaŭ origine dividis ilin en la unua voĉdono pri forigo de la tiam nematura teksto. Sed kvankam estas tute en ordo diskuti ĉu unufoja forigo validas por ĉiam, aŭ ĉu bonas forigi tekston pro tio ke unu uzanto pasintece agis malbone, mi nun vidas ke la esperanta teksto nun lingve estas en tute bona kvalito, mi ankaŭ ne plu dubas pro la ekstervikipediaj referencoj, ke la homo vere ekzistas, kaj se uzanto daŭre malbonkondutas, la reago estus forbari tiun uzantn, ne pro tiu agado venĝe buĉi la tekston pri kiu la malbonulo interesiĝis. Mi pro la teksto atentiĝis pri tekstoj kiel [[Haora]], [[Guvahati]] kaj [[Kolkato]], pri kanaloj [[Star Jalsha]] kaj [[Zee Bangla]] ktp, mi ĝojas ke estas iom da okazo povi kaj devi plibonigi iujn tekston pri orienta Barato, kaj mi scius ke se mi voĉdonas por venĝa forigo de la esperanta teksto pri la eble duaranga aktoro, teksto kiu nun restos en la germanlingva vikipedio, ke tiam aliaj esperantaj tekstoj pri orienta Barato jam iĝos orfoj aŭ preskaŭ-orfoj, simple ĉar pri tiu regiono estas tre malmultaj esperantaj tekstoj. Mi sinceras: mi ne volas ankoraŭ investi horojn en tiun temaron kaj volas laŭeble malmultan adagon, por ne malfermi novajn teknikajn problemojn. Sed samkiel la germanoj nun juĝis por teno de sia teksto, kun eksplicita noto ke transvikia forigoj de aliaj tekstoj sekve de spamado de unu aŭ iuj uzantoj ne estas valida kialo por buĉado de artikolo, mi same ankaŭ pledus lasi tiun temon, kiu en la nuna formo ne estas danĝera por la esperantlingva vikipedio... Do mi voĉdonas {{kontraŭ|kontraŭ}} refoja forigo, sed kiel mi skribis ne volas ankoraŭ investi multajn horojn en la temon kaj ne protestos se mi havos la malplimultan opinion ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:41, 21 jan. 2026 (UTC) == Pro-drop -lingvo == Cxu estus bone krei artikolon [[pro-drop -lingvo]]? Mi lernis tiun termon en Chat GPT. En tiuj lingvoj oni normale ne devas uzi la personpronominojn de la unua kaj la dua persono kiel subjektoj, cxar la verbomorfo sole rakontas la subjekton. ''Lauri Hakulinen'' skribis en la 1950-aj aux en la 1960-aj jaroj pri la afero, ke oni kvazau dufoje diras saman. Kiel ''minä kaivan'' (mi fosas), kvankam ankaux jam nur ''kaivan'' signifas la saman. Oni povus diri ''minä kaivaa'' (''kaivaa'' estas la neuxtrala formo, formo de la triapersono singulare). Hakulinen skribis, ke kompreneble ekzistus eventuale agi kiel ekzemple nuntempe en la sveda: la verbmorfo estus sama kun la cxiuj subjektoj. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:38, 22 jan. 2026 (UTC) :Chat GPT ĉiukaze ne estas serioza referenco. Se vi volas ekverki, havu bonajn ekstervikipediajn referencojn, kaj plej bone alilingvajn vikipediajn artikolojn, kiuj jam kelkajn semajnojn aŭ monatojn ekzistas kaj ne estas forigitaj intertempe en tiuj vikipedioj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:44, 22 jan. 2026 (UTC) :Mia antaŭa artikolo pri deviga sveda instruado estis kritikita pri la temo. Nun kiam la mensa sanproblemo iom malpliiĝis, mi skribis pri ĝi pli neŭtrale. Esperantistoj estas iagrade grupo, kiu pripensas la statuson de lingvoj, do eble estus bone, ke la Esperanta Vikipedio havu informojn pri tiu stranga politika afero. Sed eble indus dividi la artikolon pri la sveda lingvo en Finnlando en du artikolojn, unu el kiuj diskutus la formon de la sveda en Finnlando ĝenerale, lingve, kaj la alia pri deviga sveda instruado. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 20:49, 22 jan. 2026 (UTC) Laux Chat GPT mi pravas en tiu takso, ke [[Anna-Maja Henriksson]] kaj [[Mikaela Nylander]] apogas la trudsvedan je diversaj motivoj: Anna-Maja Henriksson estas forta finn-sveda naciisto kaj Nylander svedlingva finnino, kiu asertas, ke por svedlingvanoj estus malfacile vivi en Finnlando sen la deviga sveda por finnlingvuloj. Henriksson estas ostrobotnia kaj Nylander uusimaaana. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 21:07, 22 jan. 2026 (UTC) Ĉu estas bone, ke en la artikolo [[Markus-setä]] estas ligilo pri tiu anglanlingva video? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 21:07, 22 jan. 2026 (UTC) Laŭ Chat GPT, mi pravas, ke la instruado de la sveda al finnaj parolantoj konsistas el du malsamaj lernejaj fakoj, sed la instruistoj de RKP kaj la sveda ne mencias tion: Ekzistas ia deviga sveda instruado, kies celo estas doni al finnlingvaj parolantoj, kiuj bezonas la svedan (ekz. [[Jakobstad]], [[Vaasa]], [[Loviisa]], [[Raseborg]]) svedan kapablon kaj kiu korespondas al la deviga finna instruado en svedlingvaj lernejoj. Kaj aliflanke ekzistas deviga sveda instruado aliloke en Finnlando, kies celo estas nur efektivigi la mem-servantan lingvopolitikan programon de RKP, kaj la lingvokapabloj, kiujn tiu instruado produktas (kaj kiuj kutime ne estas bonaj), estas nur flanka afero. Sed nun mi devos sindeteni de skribi pri la temo en la Esperanta Vikipedio estonte. Mi skribas pamfleton pri la temo, sed la pamfleto ne apartenas al Vikipedio. == Pikku Kakkonen == Ĉu en la artikolo [[Pikku Kakkonen]] povu esti ekstera ligilo al tio: https://www.youtube.com/watch?v=0O8OvJ73s2M. Vidu la tri unuajn minutojn. Se vi vidis, rakontu. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 18:01, 23 jan. 2026 (UTC) == Sveda lingvo en Finnlando == Mi skribis al spertulo pri la finna lingvopolitiko: "La lastaj spuroj de pedagogiaj pravigoj por deviga sveda lingvo, kiaj estis prezentitaj antaŭ iom da dek jaroj kaj sufiĉe multe antaŭ tridek jaroj, jam tute malaperis kaj ĝi estas nur simbola kaj oni jam ne provas silentigi kritikon per kontraŭkritiko sed per agresema akuzado kaj insultado, laux kio la malapogantoj estas faŝismaj kaj rasistoj kontraux la finnlandaj svedlingvanoj." Respondo al mi: "Ĝuste. La nuna deviga sveda lingvo tute transiris en la simbolan kaj politikan sferon, kaj ĝia legitimigo jam ne baziĝas sur iuj lernaj aŭ pedagogiaj celoj. La finnlingvanaj baz- kaj mezlernejanoj lernas la svedan ecx pli malmulte ol en viaj lernejaj jaroj, sed la apogantoj de la deviga sveda ne plu taksas tion kiel probleme. La apogantoj de la deviga sveda ne plu provas aferece diskuti pri la afero kun la malapogantoj sed nur asertas, ke la malapogantoj estas rasistoj kaj fasistoj." [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:18, 26 jan. 2026 (UTC) :La apogantoj ne plu zorgas pri tio, kiom la lernejanoj kaj sxtudantoj lernas la svedan, sed por ili estas grava simbolo, ke la lernejanoj kaj sxtudantoj iom la svedan lernas ecx simbole. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:29, 26 jan. 2026 (UTC) Cxu vi taksas, ke mi ne estas vandalo sed tio ne sxangxigas tion, ke mi estas problema uzanto? Kaj nun mi havas la lastan eblon montri, ke mi povas aktive partopreni al la farado de la esperanta Vikipedio? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 13:35, 27 jan. 2026 (UTC) :Nu, vi pasintece tre ĝene vandalis, kaj sendube estas iuj (ekzemple uzanto Surfo), kiuj ne facile forgesas la pasinton. Tiun neforgesemon pri pasintaj misfaroj vi nur povas renkonti per aparte singarda, modela kaj konstruema agado nun, kaj esperi ke iam ankaŭ la skeptikuloj komprenos ke pasinteco ne egalas al nuntempo. Sed se homo (Taylor 49) klare esprimas ke tiu ne volas ricevi mesaĝojn de vi, ĉar tiu ne opinias la lingvopolitikon de najbara lando Finnlando sia fokusa temo, tiam "singarda kaj konstruema agado" de vi estas centprocente respekti tiun klaran esprimon kaj vere '''tute''' ne meti notojn al ties diskutpaĝo. Mi ne esprimus min tiom draste kiel Taylor: por mi la kultura politiko de Finnlando same interesas kiel tiu de la 192 aliaj membraj ŝtatoj de UN. Mi havas finnlingvajn kaj svedlingvajn finnlandajn amikojn kaj la temo ne estas tute fremda al mi. Sed ankaŭ mi havas ankaŭ aliajn temajn fokusojn en vikipedio kaj sentas mankon de tempo por iuj vikipediaj konstruejoj - do ankaŭ mi ne detale reagos al ĉiu temeto, kvankam mi iam legos ĉiujn notojn. Do por mi estas bone, se vi sen vandalismo kaj sen troigita obsedo pri iuj malseriozaj temoj konstrueme redaktos vikipedion kaj evitos estontajn forbarojn de iu nova konto, ke vi faros viajn redaktojn laŭeble laŭ ĉiuj vikipediaj normoj, do kun intervikia ligiĝo (por tio necesas ke vi ne estas forbarita en vikidatumoj), kun normalaj esperantaj supersignoj, ne iuj x-kodoj, kaj normalaj teknikaj skribaĵoj, normalaj eksteraj ligiloj, normalaj uzoj de informkestoj kaj navigiloj, kaj senca uzo de ekstervikip4ediaj referencoj - simple ĉio kion mi deziras ankaŭ de ĉiu alia uzanto kiu jam pli ol du semajnojn umas en Vikipedio kaj jam ne plu estas tute nematura ekkomencanto. Ĉar daŭre ripari tion kion vi ekredaktus malmature estus tro por ĉiu alia uzanto. Jes, vi nun havas eblecon montri, ke mi povas aktive partopreni al la farado de la esperanta Vikipedio, kaj facile povas esti ke tio estas la lasta ŝanco. Saĝe uzu tiun ŝancon, ĉar klaras ke estas multaj homoj en Vikipedio kiuj ekstreme bone memoras la agojn de antaŭaj monatoj kaj jaroj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:54, 27 jan. 2026 (UTC) ::Cxu vi taksas, ke en la artikolo [[Yrjö]] ne estas bone pli prezice rakonti fono de la mencio? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 16:52, 27 jan. 2026 (UTC) :::La "fono de la mencio" estas, ke Yrjö estas nacilingva, pli ekzakte finnlingva variaĵo de la nomo "Georgo". Punkto. Kun referenco, laŭ mia persona juĝo estas tolereble aldoni viajn du frazojn ''"Slange ĝi fine de la 20-a jarcento ekhavis negativan [[konotacio]]n: la vorto yrjö signifas [[vomaĵo]]n. Tiun signifon supozeble peris la onomatopoa aŭ deskriptiva fonetika prononco de la vorto"'' kun referenco, kiel estas nun. Sed oni povus same ankaŭ formeti la slangan kromsignifon - kiu ŝajne inter la esperantistoj pli forte interesas kaj amuzas vin ol iun alian. Sed bone, du frazoj ne tute komence de la teksto kun referenco estas en ordo. Laŭ mi ne necesas ankoraŭ multon maĉi en tiu teksto: principe oni lasu ĝin trankvile, ne plu redaktu ĝin. Se vi volas, faru tekston pri [[Georg Zacharias Forsman]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:09, 27 jan. 2026 (UTC) :# ''Pyhä Georgios kääntyisi haudassaan, jos tietäisi, mihin tarkoitukseen nimeänsä on jo vuosikymmeniä käytetty. Kun suomalainen yrjöää, hän oksentaa'' (https://yle.fi/a/3-8413804). ::Sankta Georgo turnus sin en sia tombo, se li scius, en kiu celo lian nomon oni jam jardekojn uzis lian nomon. Kiam finno georgas, li vomas. ::::Libro de [[Kaisa Häkkinen]] mencias, ke nomi vomajxon "yrjö" verŝajne devenas de la priskriba prononco de la vorto. ::::[[Yrjö Sakari Yrjö-Koskinen]] [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:14, 27 jan. 2026 (UTC) ::::: Jes, fakte: Georg Zacharias Forsman identas al [[Yrjö Sakari Yrjö-Koskinen]]. Tiam alidirektilo estas bona helpo, ĉar ruĝa ligilo donus falsan impreson ke teksto pri la temo ankoraŭ mankus. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:39, 1 feb. 2026 (UTC) ::::::Laŭ Kimmo Kiljunen, la flagkonflikto inter Indonezio kaj Monako povus esti solvita tre elegante per lasado de Monako cedi: ĝi povus revenigi sian malnovan diamant-ornamitan flagon. Tio estus vere originala kaj memorinda. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 00:03, 6 feb. 2026 (UTC) :::https://eo.wiktionary.org/wiki/Yrjö https://eo.wiktionary.org/wiki/yrjötä :En la finna Vikipedio mi demandis, cxu estas bone difini Sibelius kiel finn-svedo - li heredigxis el finnlingvanoj, kiuj sxangxigis la lingvon. Iu respondis, ke supozeble oni povas difini do - multaj svedlingvanoj en Finnlando heredigxas el finnlingvanoj, speciale en [[Uusimaa]] kaj cxar oni ne nuntempe oficiale difinas tiun pozicion aliel ol laux la lingvo, oni povus uzi la vorton finn-svedo pri Sibelius. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:13, 27 jan. 2026 (UTC) "Ĉu oni devus forigi la porfinnlingvanan devon lerni la svedan el lernejoj estis tra jardekoj unu el la plej malfacilaj demandoj en la politiko de Finnlando." Tio estas kerna mencio en la artikolo [[Sveda lingvo en Finnlando]] en la sekcio "Deviga instruo de la sveda". [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:32, 1 feb. 2026 (UTC) Eble estas pli bone por homoj kiel mi rezigni esperon. Forigi la devigan svedan lingvon estas kiel revenigi Karelion - ekzistis unu ŝanco por tio komence de la 1990-aj jaroj, sed tiu sola ŝanco estis malŝparita. Tamen, vidu ankaŭ [[sveda lingvo en Finnlando]] == MediaWiki:Linkshere == La paĝo [[MediaWiki:Linkshere]] bezonas redakton. Rompita ligilo al ekstera servo estas forigenda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:43, 1 feb. 2026 (UTC) {{re|Taylor 49|Tlustulimu|LiMr}} Ŝajnas ke tiu temo ankoraŭ ne traktiĝis. Mi vidis pri antaŭa adapto en decembro 2017, diskutita [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo/2017/12#Ripari_ligilon|ĉi tie]]. Kaj evidente, la ligilo al ekstera servo estas nun rompita. Sed simple forigi ĝin, ne anstataŭigi ĝin per pli bona ligilo, havas grandan riskon esti fuŝa ago. Ĉu iu havas bonan ideon, kion eblus rekomendi en la situacio? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:00, 7 feb. 2026 (UTC) : Risko de "fuŝa ago" forestas. Mi rekomendas simple formeti ĝin: <pre> La jenaj paĝoj ligas al '''[[:$1]]''': Eksteraj iloj: [https://linkcount.toolforge.org/?project=eo.wikipedia.org&page={{urlencode:{{{1|$1}}}}} kvanto da ligiloj], [https://templatecount.toolforge.org/index.php?lang=eo&namespace={{NAMESPACENUMBER:{{{1|$1}}}}}&name={{PAGENAMEE:{{{1|$1}}}}} kvanto da transkluzivigoj] </pre> : [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:32, 8 feb. 2026 (UTC) La paĝo/servo evidente misfunkcias. Mi devas simple viŝi la enhavon, ne konante la sekvojn, sed faras tion laŭ la rekomendo de Taylor, ĉar ne fari ion ankaŭ estus malbone. Raportu kiam vi rimarkos nedeziratajn flankefikojn. Eblas ĉiam ĉion malfari... --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:15, 8 feb. 2026 (UTC) Nenio fuŝiĝis ĝismorte, tamen la servo [[MediaWiki:Linkshere]] povus esti iomete pli utila kun la enhavo proponita supre. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:34, 10 feb. 2026 (UTC) Do tiel ĉi? Bv. rekontroli kaj konfirmeti. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:38, 10 feb. 2026 (UTC) : Estis ERARO, lingvokodo estu "eo", ne "en". [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:49, 10 feb. 2026 (UTC) Do nun, ĉu? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:55, 10 feb. 2026 (UTC) : {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:56, 10 feb. 2026 (UTC) == [[Rita Süssmuth]] == Hazarde mi vidis, mi eĉ ne scias ĉu vi jam rimarkis, ke hodiaŭ mortis la germana politikistino [[Rita Süssmuth]]. Mi nur volis enigi la mortoinformon en ŝian artikolon kaj rimarkis ke teksto pri ŝi ankoraŭ tute ne estis. Do, kvankam nur restis al mi malmultaj momentoj da Vikipedio umado, mi sekve komencis artikolan ĝermeton. Sed ĝi vere estas tro malplena. Ĉu mi povas peti vin almenaŭ duobligi la frazojn de 2 al 4 kaj ŝanĝi la ĝermeton al deca ĝermo?? Salutas [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 22:01, 1 feb. 2026 (UTC) :Mi nur nun venas al tiu temo, kaj konstatas ke intertempe jam vi sukcesis "ŝanĝi la ĝermeton al deca ĝermo". Do mi nur iomete aldonetas pri la infanaĝo, aldonas ligilon pri la ministerio 1985-1988, kaj krome lasas la biografion tiom nepreciza kiel vi faris, ĉar evidente aldoni detale, kiam ekzakte ŝi translokiĝis de kiu urbeto en Vestfalio al sekva, kaj kiam sekvis kiu docenta posteno al alia, ne aldonus signifan plusvaloron al ne-eŭropa aŭ ne-vestfalia esperantlingva leganto. Do mi pardonpetas mian malfruan aliĝon al tiu paĝo, kaj dankas pro la kreo de la teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:40, 8 feb. 2026 (UTC) == [[muzeo Henryk Jan Dominiak pri miniatura profesia arto en Tychy]] == Hallo Thomas, ich habe gesehen, dass Du den Schnelllöschantrag von Johannnes89 entfernt hast. Ist Dir bewusst, dass es sich dabei um ein LTA-Projekt handelt? [[:wikidata:Q48851673]] existierte bis mitte Dezember in 106 Sprachversionen + plwikivoyage. Die Konten, die den Artikel hier im wesentlichen erstellt und bearbeitet haben, sind global geschlossen. Der Artikel wird vermutlich den Benutzer wieder anlocken. Möchtest Du diesen Artikel wirklich im Projekt behalten? Viele Grüße [[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 00:25, 5 feb. 2026 (UTC) :Darüber hinaus möchte ich Dich auch informieren, dass in Kürze der Großteil der Fotos auf Commons gelöscht wird. Es beginnt mit Uploads der Sockenpuppen, die bereits gesperrt sind. Gemäß der policy zu WMF-Bans sollte dieser Artikel hier eigentlich auch verschwinden, die Konten [[User:Krzysiek2224]] und [[User:Kwarcoaa12311111]] sind als LTA-Socken bereits seit Dezember global geschlossen. [[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 14:25, 5 feb. 2026 (UTC) ::{{re|NDG}} Der Artikel ist auf Esperanto sauber geschrieben, enthält keine Sprachfehler oder Murks gemäß der Wikipedia-Syntax, und ist stilistisch insgesamt untadelig. Wenn er automatisch übersetzt wurde, war das eine außergewöhnlich gute Computer-Übersetzung, die meisten Artikel, die hier auf den Index der möglicherweise zu löschenden Artikel gelangen, haben ein unvergleichlich schlechteres Niveau. Es kann ja sein, dass die Menschen, die diese Ex-Konten benutzt haben, keine Computer-Übersetzung herangezogen haben, sondern z.B. einen Esperanto-Autor in Tychy um die qualifizierte manuelle Übersetzung gebeten haben. Es gibt relativ viele Esperanto-Sprecher in Polen, diejenigen davon die in Wikipedia mitarbeiten, haben in der Regel Spezialinteressen und haben keine Lust, die grundlegenden Artikel über Städte auf ein gutes Niveau zu heben oder zu halten, es ist etwas nervig, wenn dann nationalistische Polen feststellen dass deutsche, litauische oder ukrainische Wikipedianer die Arbeit über polnische Städte auf Esperanto übernehmen und in Diskussionen ein Tenor rüberkommt wie "diese Leute haben uns gerade eben 1939 genügend Leid angetan, da ist es ganz gut dass sie 2026 Wiedergutmachung leisten" (so etwas killt natürlich den letzten Funken Mitarbeitsbereitschaft). Aber es gibt keinen Anlass, einen sauber geschriebenen Artikel zu löschen, nur weil dieselben Konten noch 105 andere Sprachversionen geschrieben haben, die vielleicht sprachlich minderwertig waren oder zumindest allein die Zahl an Sprachversionen "hochverdächtig" ist. Ich habe keine Ahnung, wer hinter [[User:Krzysiek2224]] und [[User:Kwarcoaa12311111]] stecken könnte, und ich kann nicht genügend Walisisch, Kroatisch oder Polnisch, um die Qualität dieser Sprachversionen zu beurteilen (ich spreche fließend Litauisch und kann daher die lettische Version verstehen, aber ob dort Grammatikfehler versteckt sind oder wie der Sprachstil ist, kann ich ebenso nicht beurteilen). Aber in der Esperanto-Version gibt es höchstens kleinere Verbesserungsmöglichkeiten, einzelne lateinische Wörter durch normale Esperanto-Wörter zu ersetzen, und ich persönlich würde auf das Hugo Boss-Emblem als "Kunst" verzichten und auf den Luftwaffenoffiziersdolch unten. Aber das sind Kleinigkeiten. Es ist möglich, einen Antrag auf Löschung eines an sich guten Artikels allein aus Solidarität zu "WMF-Bans" zu stellen, aber ich habe den Grund für mich nicht als hinreichend schwerwiegend empfunden, das jetzt selbst anzuleiern. Ich weiß natürlich nicht, ob ein Verbleib des Themas auf Esperanto, Walisisch, Kroatisch, Lettisch und Polnisch "den Benutzer wieder anlocken" wird - aber ich denke, wenn der Artikel in den Sprachen sauber geschrieben ist (ich hätte den Verdacht, dass die Autoren muttersprachlich Polen sind, daher hätte ich Zweifel an der Qualität des walisischen Artikels, aber das müssen die Walisen entscheiden), stört er eigentlich keinen. Er preist wohl nichts großmäulig an, was gar nicht wirklich existiert, und ist für mich nicht als Fake-News zu erkennen... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:57, 6 feb. 2026 (UTC) :::Es gibt nicht "die Autoren", es gibt eine einzige [[:en:User:Wikinger|Person]], die das über Jahre hinweg gemacht hat. Magst Du aktuelle Beispiele des Wirkens? [https://sw.wikipedia.org/wiki/Maalum:Michango/Siegen_Heilen] [https://de.wikipedia.org/wiki/Benutzer:Knergy/Tansania-Troll] [https://muddyb255.wordpress.com/2025/06/22/a-cry-for-help-and-a-timely-rescue-on-swahili-wikipedia/] Diese Person lässt nichts übersetzen. [[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 17:08, 6 feb. 2026 (UTC) == Ceditaj areoj == Cxu vi taksas, ke neniom da sameco havis movigo de la germanoj kaj finnoj de ceditaj areoj? Mi legis en [[Otavan iso tietosanakirja]], ke en aro de la milionaj rifuĝintoj ktp. en la mondo la movopopolo de Finnlando (finne ''siirtoväki'') estas tiel en speciala pozicio, ke gxi ne perdis ecx parte siajn civitanajn rajtojn kaj por gxi oni faris aktiva pormovopopolan politikon. Mi skribis en tio en la artikolo [[fi:siirtoväki]] kaj demandis en la finnvikipedia babilejo, cxu la movigo de la germanoj el la ceditaj areoj de Germanio havis samajn trajtojn kiel la movigo de la germanoj el la orientaj areoj. Unu uzanto skribis, ke al lia menso ekstaris jxus tiu demando, kiam li legis mian redakton en la artikolo kaj la komparoj inter de tiuj aferoj oni ne multe faris sed radie iu, laux lia memoro ''Pirkko Sallinen-Gimpl'' komparis ilin kaj diris, ke la aferoj estis samtipaj kaj tiaj, ke la logxantaro de la ceditaj areoj konservis siajn tutajn civitanajn rajtojn. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 14:16, 6 feb. 2026 (UTC) Vidu [[Grandlago de interna Finnlando]]. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 13:18, 7 feb. 2026 (UTC) == Yrjö == Vidu denove [[Yrjö]] [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:45, 17 feb. 2026 (UTC) Finna spertulo pri la trans-homoj diris, ke tio estas vere, ke en Usono oni uzas la longecon de etendita peniso unu colo kiel kritero, cxu oni povas difini infanon kiel knabo. Kaj aliel kirurgo fortrancxas la penison, metas gxin al rubujo kaj igxas la infanon al knabino. Mi pensis: cxu tio estas vere se nur urbana legendo? Sed tiu spertulino diris, ke estas vere. https://eo.wiktionary.org/wiki/hihhuli Oni diras, ke Finnlando estas lando malriĉa je naturaj rimedoj. Ĉu tio estas vera? Akvo estas multe pli valora natura rimedo ol oro, arĝento kaj nafto == [[:Kategorio:Komunumoj de Provinco Mantova]] == Saluton. Mi vidis ke vi hieraŭ komencis adapti kaj ampleksigi la tiam grandparte senesperajn tekstojn en la kategorio "Komunumoj de Provinco Mantova" al espereble finaj kontentigaj artikolaj ĝermoj. La laboro ĝis nun nur trione aŭ kvarone estas farita. Mi enkroĉiĝis kaj ĉe iuj tekstoj, komencinte komence de la alfabeto, kompletigis la informkestojn, ĉar en tiuj paĝoj vikidatumaro estas manka. Tio konsiderindas subteno al via laboro: nur atentu ke vi ne akcidente viŝas iujn el miaj ĵusaj redaktoj, kiam vi plulaboros! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:03, 21 feb. 2026 (UTC) ==Uzado de artikolaj diskutpaĝoj pri ruĝaj ligiloj== Propono sur diskutpaĝo ĉiam estas demando al la komunumo, "Ĉu estas interkonsento pri ĉi tio?" Lastatempe vi faras multajn proponojn nigrigi unuopajn ruĝajn ligilojn laŭ argumento, ke dum x jaroj neniu volis fari artikolon, aŭ simile. Sed la demando, ĉu estas interkonsento ke la manko de intereso por fari artikolon estas kialo por nigrigi ligilon, jam estas respondita nee ĉe [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo#Ruĝaj kaj bluaj ligiloj]]. Mi taksas ke la ripeta farado de jam respondita demando estas malhelpa por la funkciado de la vikipedia komunumo kaj impresas, kvazaŭ vi volas trudi neinterkonsentitan regulon al Vikipedio. Mi esperas ke vi ĉesos ĝin. Eble konfuzis vin tio, ke estas interkonsento por nigrigi certajn ligilojn - precipe tiujn, pri kies temoj oni ne povus verki vikipedian artikolon eĉ se oni volus. Eble vi supozis ke tio pravigas amasan nigrigadon kian vi antaŭe faradis. Sed simple ne estas multaj ligiloj en Vikipedio, pri kiuj interesato ne povus verki artikolon. Kaj eble vi demandas, "Kion do mi estus devinta fari, laŭ vi?". Jen. Vi ĉiam estus povinta, kaj teorie ankoraŭ povas, bonorde proponi vian principon. Ion tian: :::::<small>"Mi komprenas ke aliaj vikipedioj kaj pluraj anoj de la Esperanta vikipedio uzas ruĝajn ligilojn por indiki temojn, pri kiuj oni povus verki artikolon. Mi ankaŭ komprenas ke iuj ruĝaj ligiloj aŭtomate fariĝas bluaj ligiloj kiam la koncerna artikolo kreiĝas. Tamen mi pensas ke estus pli bone uzi ruĝecon kiel kontrolilon, por scii ke oni mistajpis la celon de la ligilo. :::::Jen estas kialoj por pensi ke ne multe utilas indiki temojn, pri kiuj oni povus verki artikolojn: _______. Jen estas kialoj por pensi ke ne multe utilas havi aŭtomatajn ligilojn al novaj artikoloj: ______. Jen estas kialoj por pensi, ke mistajp-kontrolilo por ligiloj utilas pli: ______. Jen estas kialoj por pensi, ke la ekzisto de tro multaj ruĝaj ligiloj malpliigas ilian utilon kiel mistajp-kontrolilo: _______. Kaj jen estas kialoj por pensi, ke simila plibonigo de la kontrolado de mistajpoj ne eblas alimaniere: _______. Ĉu do estas interkonsento ne plu uzi ligilojn por aliaj temoj, ol tiuj kiuj jam havas artikolon aŭ antaŭvideble baldaŭ havos?"</small> Se vi estus farinta tian proponon en ĝenerala diskutejo, kaj multaj vikipediistoj estus respondintaj, kaj preskaŭ ĉiuj respondoj estus favoraj, esperinde ĉiuj respektus tion kiel interkonsenton de la Esperanta vikipedio. Vi povus fari la provon se vi volus. Aŭ vi povus ŝpari al vi ĝenon kaj akcepti ke ligiloj estas kontribuoj al Vikipedio, kiuj al vi persone ne utilas, sed kiujn vi ne tial rajtas detrui. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:19, 23 feb. 2026 (UTC) ::Por malhelpi la kontribuadon de enhavo al vikipedio, oni devas havi interkonsenton, ke la enhavo estas problema. Ĉu io en tiu principo estas malklara aŭ malprava laŭ vi? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:57, 6 mar. 2026 (UTC) == Lestadianismo / kontraukoncipo == Ĉu la artikolo pri lestadianismo kaj kontraukoncipo nun estas neuxtrala? -- [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 16:11, 23 feb. 2026 (UTC) En 2007, kuracisto prezentis deklaron pri mi al la oficejo de deviga militservo, kiu legis ion similan al: La persono havas severan epilepsion, pro kiu li estas traktata en la Centra Hospitalo de Centra Finnlando. Li ankaŭ ricevis diagnozon de la sindromo de Asperger. Do ne estas tute realisme, ke li povus plenumi militservon. Pro ĉi tiu kialo, mi kredas, ke li devus esti sendevigita de militservo. -- [[Uzanto:Urpola|Urpola]] == "Ŝablono:Tradukita" -> "Ŝablono:Trad" == Mi reaktivigis la diagnozajn katojn en [[Ŝablono:Tradukita]]. Tamen ĉi-foje eblas eviti ilin per transŝalto al la nova [[Ŝablono:Trad]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:09, 28 feb. 2026 (UTC) :La nova {{ŝ|trad}} je supraĵa rigardo aspektas bona. Mi nur ŝatus ĝenerale havi unu plian artikolon en la frazero «...teksto el la artikolo "ekzemplo" en '''la''' angla vikipedio», sed tio estas certe kosmetikaĵo. Mi vere esperas ke fine de la testado elvenos stabila solvo - dankon pro la penoj! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:36, 28 feb. 2026 (UTC) :: {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:43, 28 feb. 2026 (UTC) ::: Ĝuste tiel, dankon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 28 feb. 2026 (UTC) == Genetikaĵoj == Tion diris ankaux sveda historispertulo, ke estis en Finnlando kaj la svedparolanta normala popolo, kies plejo estis ankaux genetike sveda kaj la svedparolanta nobelaro, el kies plejo estis posteuloj de lingvosxangitaj finnoj. Sed alia klarigis, ke grandparte de la svedlingva normala popolo en [[Origina Finnlando]] kaj [[Uusimaa]] estas genetikeb finna.[[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 09:23, 1 mar. 2026 (UTC) == Forigendaĵo 2026-03 == Saluton ... akumuliĝis forigendaĵo: [[:Kategorio:Tujforigendaj_artikoloj]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:15, 4 mar. 2026 (UTC) == Uusimaa == Cxu estu ankaux en esperanto diversaj du artikoloj pri tiuj temoj: * https://en.wikipedia.org/wiki/Uusimaa_Province * https://en.wikipedia.org/wiki/Uusimaa Mi provas finigi la pensadon pri la deviga sveda. Mi faros tamen plu unu redakton en [[Sveda lingvo en Finnlando]] Klasike oni diras, ke la svedia sveda kaj la finnlanda sveda estas kiel la brita angla kaj la usona angla. Pri vere granda parto tio certe estas tute realisme dirita. La gramatiko estas preskaŭ sama, same kiel en la kazo de la brita kaj usona angla. En la vortaro estas inter la svedia kaj finnlanda sveda iomete pli diversecoj ol inter la brita kaj usona angla. En la prononco la diverseco estas klare pli granda ol en la skribaĵo, sed ĉar la diverseco estas precipe en la intonacio, ĝi ne multe malhelpas la komprenon inter la du lingvaj variantoj - same kiel en la kazo de la brita kaj usona angla. Tamen en la finnlanda sveda mankas aspiro de k, p kaj t. En vere multaj kazoj ekzistas anstataŭ tia longa k, p aux t, kiuj estas tipaj al la finna - tia eco estas fremda al la svedia sveda, sed normale ĝi ne malhelpas la komprenon. La diferencoj inter la finnlanda kaj svedia sveda peris kaj la influo de la finna kaj tio, ke ne aranĝis ĉiuj samaj ŝangxoj kiel en la svedia sveda. En la finnlanda sveda mankas tonaleco - normale en la sveda la vortoj axel (ŝultro) kaj aksel (akŝo) diferencas kun si aliaj laŭ la melodio, sed en la finnlanda sveda ne estas tiu diferenco. Esceptoj estas iuj vere arkaiaj finn-svedaj dialektoj en kamparo de la svedparolanta Ostrobotnio - ili povas esti malfacilaj kompreni por la svedoj kaj eĉ por la aliaj svedlingvaj finnlandanoj. Ekzemple en la dialekto de Närpes ekzistas tri gramatikaj kazoj kiel en la germana. Tian dialekton uzas ekzemple Ida Asplund en iuj el siaj kantoj. La alanda sveda estas kompromiso inter la finnlanda sveda kaj la svedia sveda. En Svedio oni iam humure uzas pri la finnlanda sveda la vorton muminspråk (muminlingvo). Tiu esprimo iĝis, kiam en Svedio televide aperis serio pri mumintroloj, kie la svedlingvaj voĉaktoroj estis finnlandanoj kaj tial parolis finnlandan svedan. La svedaj rigardantoj komprenis la grandan plejon el la parolado de Mumin-figuroj sed miris pri ilia stranga prononco. En norda Svedio la sveda en finnpleja areo kiel Haaparanta kaj Komunumo Övertorneå havas iom da samajn trajtojn kiel la finnlanda sveda. --urpola je 2026-03-08 == Elkorajn dankojn == Mi volas esprimi mian feliĉon scii ke ekzistas homoj kiuj vere kontribuas kun Esperanto kaj Esperanta Vikipedio. Mi verdire sentas mian koron eksplodi pro la amo kiun mi verkas artikolojn ĉi tie kaj pri la apogo de veraj sinceraj batalantoj tiel kiel vi. Ricevu fortan ĉirkaŭbrakon pro ĉiuj viaj klopodoj. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 23:27, 4 mar. 2026 (UTC) : {{s}}. Estas pena laboro detektive spuri bonan argumentadon por ĉiuj fotoj pri kiuj povas ekesti duboj, sed jes estas la ideo ne simple tujforĵeti ĉion se oni ne jam kontentas pri la kvanto kaj kvalito de la argumentado, sed sencas alvoki laŭeble en tiuj kazoj plibonigi la kvanton kaj kvaliton de la argumentado - se tio eblas, kompreneble, alikaze forigo ankaŭ estas akceptebla. Vi vidis, ke mi hodiaŭ traktis la dosierojn 1 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], 2 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], 3 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], 4 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] kaj 5 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] - pri tiuj la argumentado devus esti sufiĉa. Sed mi ne scias ĉu mi morgaŭ ankaŭ sukcesos pri savo de 2 aŭ 3 dosieroj, kaj ne scias ankaŭ kiom da tempo restas, ĝis iu alia administranto eble pli draste forigas ĉiujn ceterajn. Sed forigoj, aparte de dosieroj, ne apartenas al la ŝatataj administraj taskoj. Tial povas esti ke ankoraŭ estas bona ŝanco savi ĉiujn pri kiuj kunskrapeblas sekveblaj informoj pri eldono antaŭ 100 jaroj aŭ morto de konata kreinto plej bone antaŭ 100 jaroj, kaj en EU fakte sufiĉas 70 jaroj post morto... Se vi havas aŭ povas kunskrapi bonan argumentadon pri plia dosiero, nepre faru tion kaj indiku ĝin al mi, tiam mi povas rigardi vian argumentadon kaj povas pli facile forpreni la ŝablonon pri tujforigo ol kiam mi mem devas elfosi ĉiujn detektivajn detalojn... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:50, 4 mar. 2026 (UTC) ==Kontraŭrajtaj dosieroj== [[Dosiero-Diskuto:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Ĉi tie]] vi menciis, ke "malmultaj administrantoj trovas tempon por vere forigi ilin, aŭ pli bone por mem enketi ĉu la argumento pri neceso de forigo konvinkas lin aŭ ŝin, kaj nur forigi kiam li aŭ ŝi estas konvinkita pri la forigo". Pri kio, laŭ vi, vi devas konvinkiĝi? Ĉu manko de pruvo de laŭleĝeco ne estas memevidenta? Aŭ ĉu vi ne komprenas, ke pruvo de laŭleĝeco estas respondeco de la alŝutanto? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:06, 6 mar. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Vi pravas el formala vidpunkto, ke dosiero kun nesufiĉaj informoj povas tuj forpreniĝi. Sed ĉi tie temas parte pri dosieroj, kiuj estas tute utilaj kaj bonordaj en Vikipedio, ĉar signife pli aĝaj ol 100 jaroj, nur ke la alŝutinto ne sukcesis sufiĉe konvinke pruvi tion. Ekzemple la [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]], presita reproduktaĵo de [https://www.posterazzi.com/philip-ii-of-macedon-n-382-336-b-c-king-of-macedon-359-336-b-c-stipple-engraving-english-1807-poster-print-by-granger-collection-item-vargrc0007044/ de nekonata presisto publikigita en 1807] - pluraj kopioj cirkulas en la interreto, ĉiuj estas [[publika havaĵo]] pro la aĝo de la origina reproduktaĵo. Viaj protestoj aspektas kvazaŭ la tujforigo anstataŭ iom-post-ioma revizio kaj tiam forigo punus kaj dolorigus la alŝutinton, sed fakte ĝi domaĝas la projekton kaj ĝenas la forprenantan administranton, se tiu ne investas ĉiam ankoraŭ privatan tempon por serĉi laŭeble bonan anstataŭaĵon. Pri [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] tutsimila bildo ne ekzistus en la komunejo, oni povus anstataŭe meti iun tute alian bildon kiun la forprenanta administranto devas mem elserĉi, sed pri iuj sen bona argumentado forigendaj, sed kun dokumentita pruvo facile teneblaj bildoj ne estas bonaj anstataŭaĵoj, kaj vere la forpreno tute ne sencas SE iu pretas esplori la fonton kaj pretas pruvi ke bildo vere senkonteste estas pli ol 100-jara. Pri bildo de 1807 tio estas nekontestebla. ĈU iu iam havos la tempon fari tion estas la demando, mi nun povis sukcese esplori pri 5 bildoj, eble antaŭe jam pri 1-2, mi eĉ ne havas nottaglibron pri tiuj agoj, kaj ne garantias ĉu mi entute ankoraŭ povos savi 1, 5 aŭ 10 pliajn - tial mi urĝe alvokas al la alŝutinto laŭeble multajn kazojn de malnovaj bildoj mem trovi kaj dokumentigi, ĉar certe la forigo de la aliaj iam okazos. Nur mi konscias se mi nur sukcesas pri kvin sondadoj en unu tago, la alŝutinto eble povas sukcesi pri 10, ne pri ĉiuj en du horoj, tial mi pensas ke laŭvorte "tuj" forigi estus tro hektike. Nur pro tio mi nun ne hektikas. Sed mi tute konsentas kun vi, ke la aliaj dosieroj kiujn vi proponas por tujforigo, estas altgrade dubindaj, kaj garantiite ne ĉiuj estos pruveble pli ol 100-jaraĝaj. Tial mi lasis ilin en la ujo pri ebla "tujforigo", kaj fidas pri tio ke kvankam ĝi estas rubujo ni kutime nur malplenigas la rubujon ĉiun monaton aŭ ĉiujn du. Do vi pravas el formala vidpunkto, sed tiu vidpunkto estas pli detrua ol estas saĝe, kaj vi pravas ankaŭ en parto de la dosieroj tute konkrete - sed sencas tion detale esplori kaj revizii antaŭ forigo, ĉar kvankam oni ankaŭ povas fari tion post forigo, tiam estos multe pli malpraktike fari. Mi certas ke ne estas danĝero pri jura verdikto kontraŭ la esperanta vikipedio se tiuj bildoj ankoraŭ atendas celatan revizion tri aŭ ses tagojn, tri aŭ ses semajnojn - nur gravas ne entute forgesi ilin. Tial fakte vi pravas pri tio marki ilin kiel altgrade dubindaj, pro tio ke vere la dokumentado ĝis nun estas manka, kaj eble eĉ estas pli sobra via propono simple tuj forĵeti ilin kaj ne atenti pri vakuoj kiuj restos en tekstoj - tio kompreneble estas multe pli tempoŝpara ol longe esplori. Sed baze mi estas konvinkita ke nia tasko de vikipediistoj estas peni laŭeble ne tro facile forĵeti materialon de kontribuantoj, se klaras ke la materialo estis bonintence alŝutita/aldonita, kaj la kritiko nur celas formalaĵon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:18, 8 mar. 2026 (UTC) ::Via revizio estas tre bonvena, se vi faros ĝin. Ankaŭ eventuala revizio de la alŝutinto estas bonvena. Sed vi havas multajn eble pli valorajn aferojn por fari, kaj ĝis nun la alŝutinto montris nenian indikon de kunlaboremo, sed rekte mensogis al la vikipedia komunumo aldonante ŝablonojn, pri kies vereco li evidente faris nenian kontrolon. Prenu en konsideron, ke temas pri centoj da dosieroj, kaj eĉ marki ilin por tujforigo estas signifa tempinvesto. Prenu en konsideron ankaŭ, ke la plejparto de la bildoj, eĉ se ili montriĝos laŭleĝaj, ne estas tre utilaj. Ekzemple, ne havas multe da utilo pene savi tiun bildon de Filipo faritan en 1807, kiam oni povus uzi aŭtentike antikvan bildon kiel [[:commons:File:Philip II of Macedon CdM.jpg]]. ::Ĉu vi povas promesi, ke se post racie atendebla tempo (ni diru ekzemple ses semajnoj) se nek vi trovos tempon nek Claudio trovos intereson revizii la dosierojn, vi forigos ankaŭ la nereviziitajn? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:11, 8 mar. 2026 (UTC) :::Absolute jes. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:14, 8 mar. 2026 (UTC) ::::Mi hodiaŭ antaŭtagmeze metis 3 bildojn por forigo je la 10-a horo vespere je grenviĉa tempo, do dum la sekva horo ([[dosiero:Qizil.png|14ra]] [[:dosiero:Anastazio la 1-a (430-518) 1.png|1]], [[dosiero:Qizil.png|14ra]] [[:dosiero:Antikva Romio.png|2]] kaj [[dosiero:Qizil.png|14ra]] [[:dosiero:Batalo de Abrito (251).png|3]]), kaj samtempe dokumentigis [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Zenono kaj Bazilisko.png|unu]] ankoraŭ ne markitan, kiu do povos resti. Supozeble vi jam vidis tion. Se ne: La limhoro jam preskaŭ pasis, tute klaras ke ili estos for post 45 minutoj, se vi volas vi povas ankoraŭ rerigardeti ilin antaŭ ili estos for. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:17, 8 mar. 2026 (UTC) == Finnlanda kaj svedia sveda == [[Uzanto:Moldur]] pravis en tio, ke mi troigis la diferencon inter la finnlanda kaj svedia sveda. Plejparte ili estas preskaŭ kiel la britia kaj usona angla. Sed estas esceptoj en kamparo de svedparolanta Ostrobotnio. Tiun kanton mi ne povas kompreni kvankam mi lernis la devigan svedan: https://www.youtube.com/watch?v=uhNHQe1_r9g. Mia amikino, kies edzo, kiu estis el kamparo de svedparolanta Ostrobotnio, diris, ke en popollernejo (https://eo.wiktionary.org/wiki/folkskola / https://eo.wiktionary.org/wiki/kansakoulu) la unua malfacileco por li estis tio, ke estis malfacile kompreni la instruiston, kiu parolis kiel svedparolanta helsinkano aux turkuano. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-15115-85|&#126;2026-15115-85]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-15115-85|diskuto]]) 15:15, 9 mar. 2026 (UTC) :En hejmdialekto de edzo de mia amikino estas ekzemple tri gramatikaj kazoj. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-15115-85|&#126;2026-15115-85]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-15115-85|diskuto]]) 15:20, 9 mar. 2026 (UTC) La devon oni apogas kaj malapogas nuntempe precipe ideologie: iuj admiras pri gxi sed aliaj spertas mensan angoron kaj senton de nacia humiligo. Antaŭe la devon oni apogis kaj malapogis ankaŭ pedagogie. En la finnlanda publiko la devigeco de la lerneja sveda estas afero, pri kiu diskuto fortigas kaj poste plejparte silentas en cikloj proksimume 15 - 20 jaroj. Diskuto pri gxi estis forta en la unua duono de la 1970-aj jaroj, en la unua duono de la 1990-aj jaroj kaj en la dua duono de la 2000-aj jaroj kaj en la unua duono de la 2010-aj jaroj. En la lastaj jaroj, la tabuo ĉirkaŭ rezisto kontraŭ deviga sveda lingvo kreskis. Kvankam Kuusamo apartenas al la provinco Norda Ostrobotnio, ĝiaj pejzaĝoj kaj la naturo estas verege diversaj ol tipe en Ostrobotnio, kiu estas konata pri ebenaj kampaj pejzaĝoj, malgranda nombro de lagoj kaj en la finnlanda vidpunkto grandaj riveroj, kiu malrapide fluas al Botnia Golfo – tia pejzaĝoj estas en la nunaj oficialaj provincoj Ostrobotnio, Suda Ostrobotnio, Meza Ostrobotnio kaj plejparto el Norda Ostrobotnio. == Vidu == https://eo.wiktionary.org/wiki/saksalainen_y [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:11, 11 mar. 2026 (UTC) Mi diskutis kun finna spertulo pri la lingvoinstruo. Ri diris, ke mi apartenas al la lasta generacio, al kiu la svedan oni parte instruis la svedan pedagogike - la instruado estas nun ecx pli malforta ol en miaj lernejaj tagoj. Krome ri klarigis, ke kvankam la svedinstruo ne ankaux en Jyväskylä ne estas kiel en Vaasa, ne en Jyväskylä la instruo ecx nun estas la malpli bona - en multaj maricxaj komunumoj oriente la sveda estas tute simbola lernfako speciale nun, kiam ne ecx la cxiuj instruistoj de la sveda ne multe konas la svedan kaj ili komprenas la realon kaj la testoj estas facilaj == Yrjö Karilas == Yrjö Karilas/Karlsberg estis ekstreme talenta, multe pli talenta ol liaj pli maljunaj samlernejanoj kaj tiel soifa je scio, ke la scioj instruitaj en la lernejo, kiel ekzemple la finna, la sveda kaj la germana, matematiko, historio, geografio, ktp., ne sufiĉis por li, sed li devis akiri pliajn informojn pri lernejaj fakoj ekster la lernejo. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 12:20, 15 mar. 2026 (UTC) Saluton. Mi parolis kun Jorma Nieminen. Li diris, ke estas vere stranga signifo, ke Jorma estas peniso. Fakte, Jorma estas Jeremia, eminenta israela profeto. En [[Itse valtiaat]] en 2002, kiam Sauli Niinistö anoncis, ke li forigxos el la pozicio de la ministro pri eksteraj aferoj, Lipponen ploris. Erkki Tuomioja ridis. Ben Zyskowicz demandis: "Cxu vin amuzas la doloro de Lipponen?" Tuomioja respondis: "Ho, jes. Doloro de Lipponen produktas por mi multe pli sadisma gxuo." Zyskowicz diris: "Ho Erkki. Vi estas tute malsana." Tuomioja diris: "Eble. Sed do nirvane malsana." --aldonis, sen subskribo, IP-adreso ~2026-16720-35 je 10:48, 17 mar. 2026 <small>- la konto {{uzanto2|Urpola}}, ankoraŭ uzita ĉi-matene en vikivortaro jam estas ŝlosita ĝenerale: 08:19, 17 mar. 2026 uzanto ''Count Count'' ŝanĝis la staton por tutprojekta konto "Uzanto:Urpola@global": ŝlosita kaj malaktivigita (kun noto: Transvikia misuzo - sekve de la plej nova raporto ĉe [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_sysops%2FRequests&diff=30269368&oldid=30268941])</small> == Suĝoŭo (Anhujo) == Estas pluraj veroj, ja via skribo veras, samtempe mia kontraŭa vero jen estas: * Suĝoŭo ne meritas la o-finaĵon, ĉar nek estas provinca sidejo, nek kongresejo de Esperanto, ktp. Nuntempe Ĉinio havas ĉirkaŭ 20 provincajn ĉefurbojn, tiom da estas normala nombro, ili meritas o-finaĵon. Suĝoŭo apartenas al la tria urboklaso kun 300 similaj urboj. Ili ne ricevu o-, ĉar tio estus absurda. --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 14:28, 17 mar. 2026 (UTC) :Vi pravas: Ili '''ne ricevas novajn esperantigojn''' kun o-finaĵoj. Sed se ili jam havas tiun nomon en PIV, Reta Vortaro, la poŝatlaso de 1971, en la verkaro de Ludoviko Zamenhof aŭ de Esperanto-literatura verko milope disvendita el Pekino, tiam jam estas, kaj tiam ne necesas "el vikipedio" korekti vortarojn, atlason kaj nian literaturon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:52, 17 mar. 2026 (UTC) Kial mia uzantonomo Urpola estas blokita? Mi june diris al [[Aarni Virtanen]], kiulogxis en sama [[Kypärämäki|loĝareo]] kaj estis en sama lernejo, ke mi volus esti ''uomo universale''. Li diris, ke interese sed ke tio ne eble plu estas realisme. Ekzistas do multe da scio kaj sciencaj kampoj ktp.. Mi versxajne troigis en la artikolo [[Yrjö Karilas]]. Mia patro diris, ke Aarni supozeble pravas, sed estas ankoraux eble estas mulflanke scianta homo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-17456-00|&#126;2026-17456-00]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-17456-00|diskuto]]) 21:10, 20 mar. 2026 (UTC) :Nun la artikolo [[Sveda lingvo en Finnlando]] inkludas proksimume bonajn sciojn pri la afero. Cxu lau vi gxi estas bona? [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-17456-00|&#126;2026-17456-00]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-17456-00|diskuto]]) 23:08, 20 mar. 2026 (UTC) == Lestadianismo en Finnlando == En la najbareco de mia infana hejmo [[Kypärämäki|ĉi tie]] antaŭe loĝis lestadiisma familio kun 16 infanoj. Mi ne scias, kiun branĉon de la lestadiismo ili apartenis, sed verŝajne konservativajn lestadiistojn, ĉar en Ĵyväskylä estas tiel malmulte da aliaj lestadiistoj. Iu en tiu domo dormis en vestkonservocxambro. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-18014-78|&#126;2026-18014-78]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-18014-78|diskuto]]) 16:06, 22 mar. 2026 (UTC) ==Artikolo de la monato== Saluton. Mi reagis en [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026]], sed la debato tie ĉesis sen rezulto. Mi ne favoras la ripeton per Aŭstrio (kio ĉiuokaze povus reveni junie), kaj proponas anstataŭe [[Graz]], sed ankaŭ estas la aliaj kandidatoj [[Futbalo]], [[Lajsana albatroso]] ktp. en la koncerna paĝo de propono ja aperas Aŭstrio por du monatoj, ĉu tiu estis la fina decido?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:00, 22 mar. 2026 (UTC) :Saluton. En [[Vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj]] estas, inter aliaj, propono por legindigi [[Vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj#Graz|Graz]], kio estas nepra kondiĉo por elekti ĝin kiel sekva Artikolo de la monato post [[Aŭstrio]], ĉio rilate al venonta UK. Ĉar tion oni planis tro urĝe oni ne povos atendi sufiĉan tempon kaj ĉion oni devos fari antaŭ la monatfino. Se vi bonvolas voĉdoni, tio ege helpos. Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:43, 26 mar. 2026 (UTC) ::Mi ĵus konstatis, ke en [[Graz]] oni diris nenion pri la UKo. Do, mi aldonis "En Graz okazos la [[UK 2026|111-a]] [[Universala Kongreso de Esperanto]] (UK) ekde la 1-a ĝis la 8-a de aŭgusto 2026." Ĉu ne indus aldoni tion ankaŭ al la resumo en Artikolo de la Monato? Mi ne scias fari tion. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:29, 1 apr. 2026 (UTC) :::{{re|Kani}} La resumo de la ADLM jam ekde frumatene la 1-an de aprilo tekstas "Graz [grac], gastiganta urbo de la ĉi-jara UK 2026, estas la ĉefurbo de ...". Pri tio pensis Sj1mor. Do la UK estas en plej elstara loko de la resumo, tuj en la unua frazo. Tio elstareco estas bona. La resumon redakti ne estas miraklo: Eblas iri al [[Vikipedio:Artikolo de la monato]], tiam premi la ligilon "04. Aprilo" tie kaj redakti. Sed vi pravas: Sj1mor ne pensis pri tio ankaŭ enplekti la informon en la artikolo "Graz" mem kaj ankaŭ mi kaj ĉiuj aliaj ne jam pensis pri tio. Nun jam ĉio laŭ mi bonas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:10, 2 apr. 2026 (UTC) ::::Stulte mi ne rigardis la komencon. Nu, ĉio en ordo. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:46, 2 apr. 2026 (UTC) == Help == Hello, I need help to improving [[Gazaa genocido|this]] article I recently created. [[Uzanto:جودت|جودت]] ([[Uzanto-Diskuto:جودت|diskuto]]) 18:54, 26 mar. 2026 (UTC) Maljunulo el [[Muurame]] skribis, ke li sugestis, ke bibliotekoj marku, kiuj DVD-oj havas finnajn subtekstojn - li klarigis, ke li pruntis DVD-ojn de la biblioteko kaj havis problemon: "Mi ne komprenas la lingvon de Berlino, Londono kaj Parizo. Mi komprenas nur la finnan kaj iom da sveda. Mi nur iris al bazlernejo kaj faklernejo, ĉi-lasta instruis iom da sveda sed nenian anglan, germanan aŭ francan. Mi pensis, ke la DVD-oj havas finnajn subtekstojn, sed ili ne havis." Iu tiam diris, ke tiuj DVD-oj havas subtekstojn, kiujn oni povus elekti, kaj mi scivolas, ĉu ĉiuj DVD-oj en la biblioteko de Muurame havas finnajn subtekstojn. ==Du notetoj pri stilo== Du atentigetoj, sen rilato unu al la alia: - La unua litero de scienca nomo ĉiam estas majuskla. - Laŭ la nuna stato de [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]], "Esperantigoj de nomoj el kategorioj, ĉe kiuj oni kutime uzas Esperantigojn ankaŭ estas permesataj (eĉ se temas pri nova Esperantigo). Tiaj kategorioj estas ekzemple nomoj de . . . renesancaj humanistoj, kiuj latinigis siajn nomojn" kaj supozeble ankaŭ mezepokaj eŭropaj intelektuloj, kiuj latinigis siajn nomojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:42, 27 mar. 2026 (UTC) ===Kaj tria=== - Denove laŭ [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]], "Majusklaj estu ĉiuj unuaj literoj de propra nomo, escepte de enaj konjunkcioj, prepozicioj kaj artikoloj". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:42, 29 mar. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Pri kio vi ekzakte aludas? En la interna ligilo mi legas multon pri [[personaj nomoj]], de realaj kaj ankaŭ fikciaj personoj. Ke "''Hary poter"'' aŭ ''"Pipi ŝtrumpolonga"'' estus stranga minuskligo de dua vorto de "persona nomo", ne grave ke inventita nomo de fikcia persono, estas ekster diskuto. Krome mi en la ligita paĝo precipe vidas la jenan rekomendon pri plurvortaj verko-titoloj: {{citaĵo|Ĉe plurvortaj verko-titoloj kelkaj kulturoj kutime majuskligas la komencajn literojn de ĉiuj vortoj krom la plej malgrandaj (artikoloj, konjunkcioj ktp.) En Esperanto pli konvenas majuskligi nur la unuan komencliteron: ::'''[[Kredu min, sinjorino!]]''' (kaj ne ''Kredu Min, Sinjorino!'') * Esceptas se la verkotitolo estas fremdlingva, aŭ se esperantlingva verko jam havas plurmajusklan nomon: [...], '''[[Plena Vortaro]]'''}} -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:55, 29 mar. 2026 (UTC) :Mi aludas al [[Diskuto:Universitata Malsanulejo de Gento]], kie vi "toleris" la majusklan titolon nur pro specialaj kialoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:13, 29 mar. 2026 (UTC) Hm, vi scias ke mi lernis Esperanton 13- kaj 14-jara, kaj mi denaske devenas el kulturo germanlingva, kie oni amase majuskligas ĉiun subjekton, simple ĉar en la germana la komenca majusklo estas tio kio en Esperanto estas la o-finaĵo. Mi samtempe lernis Esperanto, la anglan kaj francan, iom pli poste ankaŭ la hispanan kaj italan, kaj komprenis ke ne ĉiuj lingvoj majuskligas ĉiujn subjekton, kaj ankaŭ ne majuskligas ĉiun vorton en titolo. Ankaŭ 13-jarulo tuj komprenas ke estas diferencoj inter la lingvoj: ke anglalingvanoj majuskligas multe pli da vortoj en titoloj ol franc- kaj itallingvanoj, kaj oni konsilis al mi en Esperanto pli kopii la franc- aŭ itallingvan modon ol la angla- aŭ germanlingvan, do aŭtomate majuskligi nur tiujn vortojn kiuj estas komence de frazo aŭ estas personaj nomoj, kaj krome pripensi ĉu estas aparta kialo majuskligi titolon aŭ vorton. Aparta kialo povas esti ke utilas majuskligi unuan vorton de titolo entute, kiel en ''Kredu min, sinjorino!'', aŭ ke oni videble vidas presitan titolon, kie klare estas majusklaj vortoj, kaj ĉiuj konas tiun titolon, kiel ''Plena Ilustrita Vortaro'' aŭ ''Akademio de Esperanto''. Ĉe simplaj vortoj same kiel en titoloj. Do la lingvosento, kiun mi internigis kiel 13-jarulo, diras ke la vorto [[Insula hospitalo]] ĝustas en tiu formo, kaj ke la universitata hospitalo en la flandra urbo Gent fakte havus titolon [[Universitata hospitalo de Gento]] esperante, hôpital universitaire de Gand france kaj Ospedale universitario di Gand itale ... ĝi estus nur unu specifa hospitalo de Gento, kiel la urbocentra hospitalo, la havenokvartala aŭ la pediatria. Mi scias ke angloj, germanoj, kaj influite de ili ankaŭ iuj aliaj ĝermanlingvanoj kiel svedoj kaj nederlandanoj foje iom pli da vortoj majuskligas. Mi scias ke la Balta Maro, Nigra Maro kaj Azova Maro aperas en PIV en tiu formo kaj tial rajtas konsideriĝi "kvazaŭ propra nomo", sed same certas ke mia blanka aŭto aŭ mia nigra pantalono ne aperas en PIV kaj garantiite ne estas personaj nomoj Blanka Aŭto de Thomas kaj Nigra Pantalono de Thomas, sed simple estas iuj objektoj, kaj la diversaj hospitaloj de Gento ankaŭ estus baze nur objektoj (kaj ankaŭ klare ne estas en PIV, aŭ havus longan artikolon en Monato, aŭ estus tutmajuskla libro Universitata Hospitalo de Gento en la UEA-libroservo), ankaŭ se pliaj el ili ricevas esperantan vikipedian titolon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:01, 29 mar. 2026 (UTC) :Laŭ mia kompreno de "propra nomo", kaj ankaŭ mia kompreno de [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]], "Balta Maro", "Universitata Hospitalo de Gento" ktp. estas propraj nomoj ne "kvazaŭ propraj nomoj". Ĉu vi volas diri, ke vi pensas, ke "propra nomo" estas io alia? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:13, 29 mar. 2026 (UTC) :Se laŭ vi ili ne estas propraj nomoj, kial vi majuskligas la unuan vorton? Kaj mi petas vin kontroli skribajn esperantajn fontojn. Laŭ mia memoro mi neniam vidis tian majuskligon (unua vorto jes, sekvaj ne) krom en verktitoloj, nek trovis ĝin en kelkaj fontoj kiujn mi ĵus kontrolis. Mi suspektas ke ĉe via lingvosento aŭ tiu de viaj instruintoj efikis [[:de:Hyperkorrektur|trokorekto]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 00:25, 30 mar. 2026 (UTC) == Forigpeto 3 paĝoj == * [[MediaWiki:Watchdetails]] * [[MediaWiki:Wlhideshowbots]] * [[MediaWiki:Wlhideshowown]] Centra peto forigi ne-plu-aktualan-aĵon: [[phab:T234776]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:02, 30 mar. 2026 (UTC) {{re|Taylor 49}} {{farite}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:55, 30 mar. 2026 (UTC) == Pliaj finnaj temoj == Ĉar vi estas kuracisto, mi petas, ke vi legu: https://eo.wiktionary.org/wiki/valel%C3%A4%C3%A4k%C3%A4ri [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 15:42, 1 apr. 2026 (UTC) : Mi ne vidas problemon en tio, nur ĝustigis unu gx al ĝ. TP ''' Pikku Kakkonen/ Buu klubben ''' Ĉu en la artikolo [[Pikku Kakkonen]] povu esti rubriko "vidu ankaŭ" kaj sub ĝi "[[BUU-klubben]], samtipa svedlingva finnlanda programo?" Ĉu en la artikolo [[BUU-klubben]] povu esti rubriko "vidu ankaŭ" kaj sub ĝi "[[Pikku Kakkonen]], samtipa finnlingva finnlanda programo"? [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 16:08, 1 apr. 2026 (UTC) :Jes, farite. TP (17:29, 1 apr. 2026) [[tago de svedeco (Finnlando)]] [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 16:15, 1 apr. 2026 (UTC) : La teksto estis artikola "orfo", ĉar malpli ol 4 paĝoj montris tien. Nun estas en ordo. Mi kreis novan mikro-ĝermon [[Peter Nyman]], kiu tamen ankoraŭ estas artikola "orfo". Eble vi havas ideon kiel eblus ankoraŭ 3 paĝojn ligi teien (diskutpaĝoj kiel tiu ĉi ne kalkuliĝas). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:29, 1 apr. 2026 (UTC) [[Kyösti Karjula]] mencias kiel religio evangeli-luteranismon. Pli realisme: konservativa lestadianismo (gxi apartenas oficiale al [[Evangeli-luterana Eklezio de Finnlando]], sed gxiaj konditoj pri ekzemple [[bapto]], [[eŭkaristio]] kaj [[absolvo]] ne estas praktike luteranaj. Krome ili havas proprajn diservojn, praktike propran eklezion kaj proprajn ekleziojn. La rilato de la movado kun la Evangelia Lutera Eklezio estas nuntempe pure formala. Tial, estus pli logike listigi la konservativan Laestadianismon kiel la religion de Karjula. Speciale en la 1960–1980-aj jaroj, kiam la instuo kontraŭ la kontraŭkoncipo estis pli forta ol antaŭe kaj poste, multaj konservativaj lestadianoj kredis, ke virino, kiu uzis kontraŭkoncipon kaj tial ricevis pli malmulte da infanojn, aŭtomate iras al infero kaj tie unue aŭdas koleregan krion de Dio "kie estas tiuj infanoj, kiujn mi donis al vi?" kaj ploron de tiuj infanoj, kiuj ne naskiĝis kaj poste ŝi devas naski tiujn infanojn infere. Ekzemple la konservativa lestadiana predikanto Pauli Korteniemi en sia prediko en suviseurat en 1982 diris[[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 19:53, 1 apr. 2026 (UTC) :Multaj luteranaj teologoj taksas kiel tute for-fermita la penson, laŭ kiu en infere naskiĝus infanoj. [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 19:58, 1 apr. 2026 (UTC) Mi petas, ke vi plu unufoje legu [[sveda lingvo en Finnlando]]. Laux pri tio konanta mi pravas en tio, ke la deviga sveda ekzemple en [[Vaasa]], [[Raseborg]] kaj [[Loviisa]] estas praktike tute alia lernfako ol ekzemple en [[Taivalkoski]], [[Suomussalmi]] ktp. kaj cxar la deviga sveda ekzemple en la kamparo de [[Kainuu]] kaj [[Koillismaa]] estas tute simbola, formala fako (en tiulokaj vilagxaj bazlernejoj ecx la instruistoj ne praktike povas diskuti svede), el tiuj lokoj tiuj junuloj, kiuj iras universitaten, devas komenci la lernadon de la sveda praktike tute komencante. https://eo.wiktionary.org/wiki/Ura#finne Mi petas, ke vi vidu: https://eo.wiktionary.org/wiki/Atlantti :Tiuj notoj alvenis, kiam mi estis for en vojaĝo, kaj nun ili jam ne plu ŝajnas al mi esti traktendaj. Kaj ne, kiam mi havas malmultan tempon, mi koncentriĝas pri vikipedio kaj ne ankoraŭ dividas mian tempon por rigardi paĝojn en vikivortaro aŭ en aliaj projektoj de la vikia projektofamilio. Se iu havas la impreson, ke iu projekto de la vikia projektofamilio havas draste tro malmultajn laborantojn, tiam oni povas diskutigi tion en la ĝenerala diskutejo de vikipedio kaj provi varbi pliajn agantojn por tiu projekto, sed ĝis tiam mi nur rigardos aliajn branĉojn se foje mi vere havas tro da tempo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:59, 26 apr. 2026 (UTC) ==Universala Kodo de Konduto== Nu, finfine mi faris peton al la komitato pri la Universala Kodo de Konduto pri la aferoj de la ruĝaj ligiloj. Mi ne volus, sed mi sentas min devigita al tio pro daŭraj forigoj de ligiloj kaj prezentoj de via interpreto de ruĝaj ligiloj kvazaŭ ĝi estus intencata de la personoj, kiuj kreis ilin. Sube estas la oficiala anglalingva sciigo por plenumi la postulojn de la komitato. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:46, 6 apr. 2026 (UTC) Hello {{<includeonly>safesubst:</includeonly>PAGENAME}},<br> You are named in a recently filed request to the [[:m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]]. Please review the request at [[:m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Cases/2026/Redlinkphobia imposed without consensus on Esperanto Wikipedia]]. You are requested to enter your statement and any other material you wish to submit, so that the U4C can get a better overview of the situation. All writing should be complete, but also as concise as possible. Please ensure that you make all comments in your own section and in the discussion section only. If the U4C makes a decision, this will be binding for you and so your participation is recommended. Please do not reply here, but on the linked case page, or on the associated talk page. If you would like to contact the U4C directly, you will find an e-mail address [[:m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee#How to contact U4C|here]]. Please use the email only if privacy is necessary (e.g. personal information). :Mi vidas ke vi ankoraŭ intencas insisti pri la afero. Tamen via argumento ŝajnas ankoraŭ esti, ke tolero de longdaŭraj ruĝaj ligiloj estas logike malebla. Tio estas malpruvebla, mi dirus eĉ jam malpruvita, kaj solvos nenion. :Via konkluda aserto "«Red links» are linked to «the desire to turn them blue», they are not meant to be collected as such, the more the better" ne estas tute eksplica, sed mi komprenas la rezonadon jene: (unu) funkcio de ruĝa ligilo estas bluiĝi, sekve ruĝa ligilo, kiu ne bluiĝas, faras damaĝon. Tio estas mallogika. Estas kvazaŭ iu dirus, "funkcio de monumentoj estas memorigi la publikon pri famaj homoj; sekve, se la publiko forgesas pri iu homo, ĉiuj monumentoj de tiu homo estas damaĝaj kaj detruendaj". :Mi plurfoje atentigis ke aliaj vikipedioj fakte toleras longdaŭrajn ruĝajn ligilojn. Tio pruvas ke tolero estas ebla. Laŭ mia kompreno vi malakceptas tion pro du kredoj - vi pensas ke tolero nur okazas ĉe grandaj vikipedioj kaj vi pensas ke ĝi ne daŭras longe ĉar la ligiloj ĉiam bluiĝas ene de malmultaj semajnoj. Sed tion eblas empirie kontroli. Memoru nian "eksperimenton" pri metado de ligiloj al aliaj vikipedioj. Tio okazis antaŭ monatoj, kaj la ligiloj nek bluiĝis nek nigriĝis nek akuziĝis pri vandalismo. Vi povas kontroli ankaŭ mian normalan verkadon ĉe aliaj vikipedioj, kiu estas plena de ligiloj, kiuj nek bluiĝis nek nigriĝis nek akuziĝis pri vandalismo. Tio inkludas la latinan vikipedion, kiu estas signife malpli granda ol nia. Kaj vi povas kontroli mian specimenaron de ligiloj en kelkaj grandaj vikipedioj ĉe [[Uzanto:Arbarulo/Ruĝaj ligiloj]], kie ligiloj bluigitaj ene de kelkaj semajnoj estas malmultaj en la angla vikipedio, praktike neekzistaj ĉe aliaj grandaj vikipedioj. Vi povas kontroli en la sama specimenaro ke la absoluta nombro da ruĝaj ligiloj estas multe pli granda ol nia en ĉiuj vikipedioj, kaj ke la proporcio de ruĝaj ligiloj al totala teksto estas simila al nia en la hispana, franca kaj germana. Ŝajne vi jam akceptis surbaze de la empiriaj pruvoj ke aliaj vikipedioj ne nigrigas siajn ligilojn; bonvolu kontroli pli, kaj vi konstatos ke ili toleras ilin. :Se vi fakte volas ke ligiloj en nia vikipedio havu ian funkcion kiun ili ne havas en aliaj (ekzemple kiel lingvokorektilon), kaj volas meti limojn al ilia kvanto por optimumigi tiun funkcion, mi ja argumentos kontraŭe, sed ni povos diskuti tion. Aŭ se vi konstatis ke la tolero de ruĝaj ligiloj iel malutilas al la vikipedioj, kiuj praktikas ĝin, ankaŭ tio estas legitima argumento. Sed se vi nur volas insisti, ke ne eblas trakti ilin kiel aliaj vikipedioj konstateble jes traktas, tio povas nur krei pli da malpaco. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:48, 9 apr. 2026 (UTC) :Al la konkreta plendo - ke vi premadas forigi enhavon sen interkonsento - vi respondis ke vi ne "premadas forigi" la ligilojn, sed "substrekas dubon" pri ili. Mi ne komprenas la celatan distingon. Laŭ mia kompreno de la vorto "dubo", esprimi dubon pri ligilo estas diri, ke ĝi eble estas forigenda. Kaj ne estas interkonsento, ke iu ajn menciinda ligilo povas esti forigenda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:59, 9 apr. 2026 (UTC) ==(sen titolo)== Nomi vomajxon kiel "yrjö" supozeble perigxas el la malafabla, deskriptiva fonetika prononco de la vorto. Cxu pri li oni povus fari esperantan vikipedian artikolon: https://fi.wikipedia.org/wiki/Sakari_Kiuru_(valokuvaaja) Li prezentis ankaux en dokumenta filmo pri konservativa lestadianismo. Li kreskis en konservativa lestadiana familio. Li rakontis pri sia familia fono: Ni estas 16. Mi estas la dua plej aĝa. Kelkaj naskiĝis post kiam mi forlasis la hejmon. Mi memoras, ke mia patrino estis terure laca dum tiaj oftaj gravedecoj. Iam oni uzas la vortojn pakkosuomi kaj tvångsfinska pri la deviga instruo de la finna por la finnlandaj svedaj denaskaj parolantoj. Tamen, ĝi ne estas tute simila fenomeno en ĉiuj aspektoj. Tio ŝuldiĝas al la diferenco en grandeco de la du lingvogrupoj. Pro tio multaj kredas, ke estas malkonvene rekomendi devigan svedan lingvon tiel, ke svedlingvanoj en Finnlando estas devigitaj lerni la finnan. Klare pli ol duono, en Uusimaa, ekzemple Helsinko kaj kontinenta parto de Origina Finnlando, ekzemple Turku, eĉ pli ol 80 % el la finnlandaj svedlingvanoj uzas ĉiutage ankaŭ la finnan lingvon. Deviga bazlerneja instruo de la finna por la finnlandaj svedlingvanoj, aliel ol deviga bazlerneja instruo de la sveda por la finnlandaj finnlingvanoj, apartenas al komunaj opinioj de la planantoj de la finnlanda bazlerneja sistemo jam ekde la 1960-aj jaroj. Ankaŭ la finnlanda svedlingvanoj mem ne disputas pri la deviga finna samece kiel la finnlandaj finnlingvanoj pri la deviga sveda. Praktike la instruo de la "alia enlanda lingvo" en la svedlingvaj lernejoj en la Finnlando estas klare pli amplekse ol en la finnlandaj finnlingvaj lernejoj. La svedlingvaj finnlandaj bazlernejanoj komencas la lernon de la finna normale jam en la dua lerneja jaro. Parto el la denaskaj parolantoj de la sveda en Finnlando, speciale en Uusimaa, estas praktike dulingvaj. Por tiuj lernantoj en iuj finnlandaj svedlingvaj lernantoj estas kiel alternativo de la normala porsvedlingvana instruo de la finna modersmålsinriktad finska (hejmlingvsimila finna), pri mallongigo sia nomo mofi, kiu estas instruo de la finna kiel alia gepatra lingvo. --forgesis subskribi la posedinto de tiutempa uzantokonto Penttihirv je 4 redaktoj de frumatene ĝis 17:45 horo je 8 apr. 2026 == Saltvik == Mi provis aldoni al la artikolo [[Saltvik]] mencion pri [[Orrdalsklint]]. Kial mi ne sukcesis? [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-22334-13|&#126;2026-22334-13]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-22334-13|diskuto]]) 10:43, 11 apr. 2026 (UTC) :Ah: estas tre simple: Vi aldonis <pre><!-- En Saltvik situas ankaux la plej alta loko de Alando, [[Orrdalsklint]]. == Referencoj == .. --></pre> :Kion vi aldonas inter la signoj "<code><nowiki><!--</nowiki></code>" kaj "<code>--></code>", ne estos videbla en la fina paĝa aspekto. Estas bone ke la ĉapitrotitolo "Referencoj" estas inter tiuj signoj, ĉar momente ne estas referencoj, sed estas bone ke jam estas la ĉapitrotitolo por la kazo ke iam ekestos referenco, sed por via roko estas grave ke oni jam nun povas vidi la frazon, do metu ĝin ANTAŬ la signoj "<code><nowiki><!--</nowiki></code>". Kompreneble, krome estas bone meti al la paĝofino la ŝablonon {{ŝ|ĝermo|Finnlando}} aŭ {{ŝ|ĝermo|geografio}}, SE temas nur pri 3-5 frazoj. Kaj krome mi nur nun vidis ke vere se oni redaktas anonime estas pli malfacile tajpi esperantajn literojn, sed por aliaj uzantoj estas tre tede ripari viajn x-kodajn straangajn esperanto-vortojn: tial konsideru ĉu vi povas supre en la redaktofenestro uzi la elekton "> Specialaj signoj". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:42, 12 apr. 2026 (UTC) :Cetere: Ankoraŭ unu konsilon pri la ŝablono {{ŝ|Informkesto monto}} en paĝo [[Orrdalsklint]]: Pri tiu ŝablono oni nur bezonas unu solan parametron "|regiono-ISO = FI" - estas bone kaj bele uzi almenaŭ tri indikojn "|regiono-ISO = FI" "|tipo1 = reliefo" "|zomo = 9", sed vi vidos, se vi ne metas la duan indikon nur la supra mapo aspektos iom malpli bela kaj sen la tria indiko la suba mapo ne estas ideale fokusita, ambaŭ statoj ne estas katastrofaj, sed se mankas la unua indiko "|regiono-ISO = FI" estas nur iu tre malhela mondmapo en kiu tute nenion eblas vidi. Do la unuan indikon necesas nepre ne forgesi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 12 apr. 2026 (UTC) == Enhavo == Eble mi faris ion malbone, sed en artikolo [[Miskolc]] ne aperas nun la Enhavo, ĉu vi povas helpi?--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 08:51, 12 apr. 2026 (UTC) :{{re|Crosstor}} Bonvolu rekontroli ĉe vi: ĉe mi en artikolo [[Miskolc]] ĉio aspektas normale. Estus tre strange se vi vidus ion alian en sama horo ol mi... Alikaze bonvolu precizigi kion ekzakte vi vidas... sed mi supozas ke estis iu nur momenta misfunkcio, kiu iritis vin... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:36, 12 apr. 2026 (UTC) ::Supozeble mi vidas miraklon. En iu ajn artikolo (iom longa) mi vidas la Enhavon, tamen en Miskolc mi ne vidas. Ĝuste nun mi kontrolis. En [[Eger]] mi vidas Enhavon el 12 punktoj. Se vi ne scias la solvon, lasu la aferon. Trovi eron la Enhavo tre helpas, sed en Miskolc mi devas uzi la lifton. --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 09:50, 12 apr. 2026 (UTC) ::{{re|Crosstor}} Nun mi komprenas vian problemon. Dankon pro la komparo al paĝo [[Eger]]. Jes, tio ĉe mi estas same. Estas iu signaro <code><nowiki>__NOTOC__</nowiki></code> (la angla mallongigo signifas "'''no T'''able '''O'''f '''C'''ontent", "sen listo de enhavo"), se tiu signaro estas ie tiam la enhavo vere ne videblas, sed ĉi tie nenie en artikolo [[Miskolc]] estas kaŝitaj tiuj anglaj signoj. Do mi vere ĝis nun ne sukcesas malkovri la problemon, sed almenaŭ mi nun komprenas kio estis via miro. Cetere, tute flanke mi ĵus videtis en la paĝo la adjektivon "diplomacia", tiu vorto ne estas esperanta, en Esperanto ĉiam estas "diplomatia" aŭ "diplomata". Eta tajperaro, kiun mi ĵus hazarde vidis. Ĉu vi volas mem ĝustigi ĝin? Pri la neapero de la enhavolisto mi nur povas '''''supozi''''' ke estas iu interfero kun la ŝablono "{{ŝ|granda dosiero}} tute supre. Mi teste forprenis ĝin, enhavo estas, remetis ĝin, enhavo ne estas, kaj nun mi metis la ŝablonon tute malsupren kaj tiam ankaŭ estas la enhavo. Al mi la vasta panoramo tute sube same bonas kiom tute supre. Tial mi proponas simple lasi ĝin tute malsupre...[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:29, 12 apr. 2026 (UTC) :::Dankon! Diplomatia {{farita}} == Dulingveco... == Ĉu oni povu fari artikolon pri dulingveco, tia, ke homo havas du hejmlingvoj? Oni povu mencii kiel ekzemploj ekzemple tion, ke en [[Paragvajo]] la plejo estas dulingvaj kaj en [[Finnlando]] nuntempe multaj svedparolantoj, speciale en Uusimaa, parolas ankaŭ la finnan kiel hejmlingvo. Kaj ekzistas familioj, kie estas du hejmlingvoj, el kiuj unu estas Esperanto. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-21899-04|&#126;2026-21899-04]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-21899-04|diskuto]]) 16:23, 12 apr. 2026 (UTC) Teksto [[dulingveco]] en la e-lingva vikio ekzistas; mi nun havas malmultan tempon, ĉar mi estas nur posttagmezon hejme kaj morgaŭ matene por dua semajno forveturos, tial mi eĉ ne povas legeti kiu nun estas skribita en tiu teksto. Sed vi vidu ankoraŭ la noton en [[Diskuto:Komunumdomo de Säynätsalo]], tie mi aldonis informkeston kaj ligion al vikidatumoj, sed ankoraŭ iuj elementoj mankas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:54, 12 apr. 2026 (UTC) == Atentu == {{ArtikolaMesaĝokesto |speco = stilo |bildo = |teksto = De la 7-a ĝis la 11-a de aprilo mi vojaĝas kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a frumatene ĝis 17-a malfruvespere ankaŭ. Do la venontan tempon mi nur tagmeze la 12-an de aprilo havos iom da tempo por vikipedio kaj denove ekde la 18-a de aprilo. Thomas }} <hr> Vidu: [[Marja-Sisko Aalto]] Unu Jorma diris al mi, ke reale Jorma estas formo el la hebrea Jeremia kaj tio, ke oni donis al la nomo la signifon peniso, estas tute stranga afero kaj li ne volas, ke mi daŭre diras tiun afero por li. Poste mi demandis lin, pri kiel li pensas pri tio, ke jorma signifas kacon. Li diris, ke estas vane demandi pri tio - mi jam scias, kiel li pensas pri la afero. Li neniom sxatas pri tiu signifo, kiun oni donis al gxi post tio - ke li naskiĝis en 1956 - tiutempe la nomon oni en nia lando multe donis al knaboj kaj nur poste iuj malbonigis la signifon. Li ne ŝatas pri tio, ke iu sxercas al li pri la afero. Jorma estas formo el la nomo Jeremia, kiu signifas "Jahve levas." [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-22675-77|&#126;2026-22675-77]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-22675-77|diskuto]]) 19:25, 15 apr. 2026 (UTC) :Nu, estas iuj malmaturaj homoj, kiuj multe ŝercas pri vortoj por peniso, kaj laŭ diversaj lingvoj ligas iujn knabajn kaj virajn antaŭnomojn al tiu ŝercado, sed almenaŭ oni ne misuzu diskutpaĝojn de kultura kaj scienca enciklodedio por tio. Ĉu vi en via elekto jam havas la ŝajne mezepokan germanlingvan frazon "Wie die Nase eines Mannes, allso groß ist sein Johannes"? kie oni anstataŭigas la viran generilon per la nomo de [[sankta Johano]]? En iom simpligita formo la parolturno eĉ eniris la [https://de.wiktionary.org/wiki/wie_die_Nase_des_Mannes,_so_sein_Johannes germanlingvan vikivortaron], sed tamen estas malserioza informo... Mi ne interesiĝas pri tiaj temoj kaj alvokas vin ne (mis)uzi mian diskutpaĝon por tiaj pripensoj. Ĉu komprenite? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:57, 24 apr. 2026 (UTC) == Forbaro nepras == Bv forbaru du kontojn: * {{uzanto2|Oksettava örvelö}} vulgara uzantonomo (= "vomiga ulaĉo"), forbarita en unu vikio * {{uzanto2|Penttihirv}} neakceptebla uzantonomo pro [[d:Q5477226|Pentti Hirvonen]] - pro obsedo pri (vulgaraj aŭ almenaŭ stultaj) vortaj ŝercoj pri Pentti Hirvonen La ulo intertempe kreis almenaŭ unu plian konton, kaj aldone ofte kontribuas kiel IP-ulo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:15, 18 apr. 2026 (UTC) {{farite}} Taylor 49 pravas pri la kritiko de la neakcepteblaj uzantonomoj. Tutegale ke mi tri semajnojn nur tre malmulte povis esti en Vikipedio kaj ne rimarkis la neakcepteblon antaŭe, kaj ke ankaŭ aliaj administrantoj ne sufiĉe rapide postĉasis la provokaĵojn. La fakte ankoraŭ valida forbaro nur iom malpli strikte aplikiĝis dum lastaj semajnoj kaj monatoj, se vere ĉiuj redaktoj kaj uzantonomoj estas sen provokoj, detruemaj fuŝoj kaj senescepte estas konstruemaj. Lasta averto. Se ankoraŭ unu malregulaĵo re-aperas, la stato denove estos tia kia ĝi jam estis antaŭ jaroj, refleksa forbaro de ĉiuj iusence suspektaj novaj IP-kanaloj kaj prefere malfaro de ĉiuj redaktoj, ĉar individue revizii kiuj agoj estos tamen valoraj ankaŭ mi ne havos la tempon dum venontaj monatoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:45, 18 apr. 2026 (UTC) == Maintenance script == Bv forigu kaj porĉiam ŝlosu la paĝon [[Uzanto-Diskuto:Maintenance script]]. La konto estas globala roboto, neniu legas mesaĝojn sur la diskpaĝo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:57, 22 apr. 2026 (UTC) :{{farite}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:45, 24 apr. 2026 (UTC) == Asplund == Cxu estas bone mencii en la artikolojn [[Ida Asplund]] kaj [[Korsholm]] DU kantojn? Unu estas en suda finnlanda sveda, kiu malsimilas el la regna sveda nur proksimume kiel la amerika kaj brita angla el si aliaj, sed "röst nej" estas en ostrobotnia sveddialekto, kiu estas malfacile kompreni por la svedoj kaj eĉ ekzemple helsinkaj finn-svedoj. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 18:00, 22 apr. 2026 (UTC) : Meto de plia jutuba muzika filmeto en la "eksterajn ligilojn" estas laŭ mi en ordo. Mi adaptis la lastajn ŝanĝojn kaj aprobis la meton de aldona ekstera ligilo en la artikoloj [[Ida Asplund]] kaj [[Korsholm]]. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 26 apr. 2026 (UTC) Cxu estas eventuale, ke punon oni fortigas, cxar la krimo estis farita laux kristnaska paco? En [[Keskisuomalainen]] iu demandis tion, kaj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 26 apr. 2026 (UTC)laux la respondo la kristnaska paco ne plu estas oficiala, sed iam praktike tia estas eventuale laux la ideo de la kristnaska paco, ke la puno estas pli forta ol normale kaj la pli altaj jugxregantoj akceptas tion - almenau puno de [[Pentti Linkola]] estis fortigita, cxar li faris la krimon dum la kristnaska paco. Mi konas Jorman, kiu tute ne ŝatas la slangan signifon de sia nomo. Li demandis sin, de kie tiu signifo maĉiĝis. Li rakontis, ke kiam li naskiĝis (1956), estis tute kutime doni al knabo la nomon Jorma; ĝi neniel estis malkonvena, kaj la uzo de la vorto por signifi penison estas posta misuzo. Pejzaĝe, la vasta plimulto de Ostrobotnio estas iom unuforma. Ostrobotnio estas ankau unu el la difinitaj per La pejzaĝoprovincoj de sia lando. Pejzaĝoj de Ostrobotnio estas karakterizitaj per larĝaj, plataj malfermaj kampoj kaj inter ili la grandaj riveroj malrapide fluantaj en la Botnia golfo, sed ekzistas malpli da lagoj ol en la plej granda parto de la resto de Finnlando. Tamen, la nordorienta parto de historia Ostrobotnio estas pli monteta. : Tamen el la rezonoj de la lastaj tri alineoj ne sekvas ago. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 26 apr. 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:32, 28 apr. 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471751 --> == Linkola == https://eo.wikipedia.org/wiki/eläkeläinen Mi demandis al [[Pentti Linkola]] proksimume jare 2002 (kiu fiŝkaptis) ĉu li ne jam estas emerito. Laŭ li, li estas, sed lia pensio ne sufiĉas por vivi kaj pagi la ago en [[Luonnonperintösäätiö]]. Tial li ankoraŭ fiŝkaptis vintre. Lia lasta fiŝkapta aŭtuno estis 1994. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-26205-68|&#126;2026-26205-68]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-26205-68|diskuto]]) 12:47, 29 apr. 2026 (UTC) == Suviseurat == Cxu estas bone skribita: [[Suviseurat]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:05, 30 apr. 2026 (UTC) == Files nominated for deletion == Hi! I just noticed that some files I nominated for deletion long ago are still waiting in [[:Kategorio:Forigendaj dosieroj]]. Should the files be listed at a page somewhere to make sure someone actually notice the suggestion? I hope you can point me in the right direction. [[Uzanto:MGA73|MGA73]] ([[Uzanto-Diskuto:MGA73|diskuto]]) 05:19, 1 maj. 2026 (UTC) :{{re|MGA73}} {{farite}} Mi ĵus sukcesis forigi ĉiujn post kontrolo. Sincere, [[Uzanto:ThomasPusch|Thomas]] 16:08, 1 maj. 2026 (UTC)Thomas == Navigiloj pri municipoj de Brazilo == Mi certas ke vi tuj komprenas kiun avantaĝon havus havi navigilojn kiel {{ŝ|Municipoj de San-Paŭlio}} - ĉefe, per tio ĉiuj zorgoj pri eblaj artikolaj orfoj estus pasi to, ĉar ĉiu ero ligiĝus kun ĉiu alia en la grupo. Se vi emas, mi petus vin krei tiun ĉi navigilon kaj ekuziĝis ĝin... mi vidis ke vi ĵus ampleksigis unuajn dek paĝojn pri la municipoj de San-Paŭlio, kaj supozas ke la aliaj paĝoj rapide sekvos ĉe vi... Salutas [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:11, 2 maj. 2026 (UTC) :Tute prave. Mi instalos kaj ankaŭ disvastigos... --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:06, 2 maj. 2026 (UTC) == Melalahti == Ĉu estas bone mencii [[Keijo Korhonen]]-on en la paĝo [[Melalahti]]? [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-26792-55|&#126;2026-26792-55]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-26792-55|diskuto]]) 16:44, 3 maj. 2026 (UTC) :Mencii tiun sinjoron Korhonen estas tute en ordo. Sed '''ne en ordo''' estas stulte ripeti la informon pri mikroklimato, kiu jam estis du frazojn pli frue. "La vilaĝo havas mikroklimaton. Tie estas multe pli varma ol en Kainuu alie. ... En Melalahti ekzistas mikroklimato: multe pli varma klimato ol en la alia Kainuu." Kiu idiotaĵo estus tio??? ThomasPusch 17:08, 3 maj. 2026 (UTC) == Fritzchen == Ĉu ekzistas esperanto nomo por tio: https://de.wikipedia.org/wiki/Klein_Fritzchen. Pri tiu knabo estas en multaj lando sxercxo: "Fritzchen/Little Johnny/Pikku-Kalle/Juku ktp. diris al sia panjo: "Mi devas urini." Panjo diris: "Malbele diri urini. Diru ekzemple, ke vi devas kanti. Poste li diris al sia avino tiel, kaj la avino diris "kantu mallaŭte al mia orelo". Ne estas nur finna specialeco. Homoj el Svedio kaj Kosovo diris, ke malnova ŝerco. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 20:52, 3 maj. 2026 (UTC) :Mi entute ne konas esperantajn ŝercojn, en kiuj oni ridindigas infanojn - entute ŝercoj ofte estas buŝa kulturo, en la literaturo nur alvenas malmultaj anekdotoj, kiel [[Kruko kaj Baniko el Bervalo]], sed Kruko kaj Baniko videble estas junaj plenkreksaj viroj, ne infanoj aŭ adoleskantoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:54, 12 maj. 2026 (UTC) ==Artikolo de la monato== Saluton. Mi faris proponon por Julio. Se tio ne indas aŭ estas pli taŭga kandidato, oni povas forigi ĝin.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 08:11, 5 maj. 2026 (UTC) :Tre bone, [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026|mi subtenas la proponon]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 5 maj. 2026 (UTC) == Alidirektiloj == Mi vidas ke vi forigis kelkajn alidirektilojn (Nurembergo, Nurembergaj procesoj, Manĉestero, Durero) tial, ke la titoloj estis eraraj Esperantigoj. Tamen [[Helpo:Alidirekto]] eksplice diras, ke "oni povas uzi alidirektigojn" por "oftaj misliterumoj". Evidente la strategio estas akcepti ke Vikipedio havos lingvajn erarojn, kaj klopodi ke tiuj eraroj ne rompu ligilojn. Mi (ankoraŭ) ne havas opinion ĉu ŝanĝo de tiu politiko estas dezirinda, sed certe diskuto estus necesa antaŭ ol ŝanĝi ĝin. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:27, 10 maj. 2026 (UTC) :En [[Diskuto:Nurenbergo]] oni povas vidi ke mi origine mem pledis por alidirektilo ''Nurembergo'' al [[Nurenbergo]]. Tamen mi hieraŭ vidis ke en nia propra vikipedio tiu misliterumo nur vaste disvastiĝis inter 2014 kaj 2026, kaj inter la 58 misaj uzoj kiujn mi trovis hieraŭ en niaj tekstoj mi ie ankaŭ vidis unu pri kiu mi, mi pensas, mem kulpis antaŭ kelkaj jaroj: kvankam mi bone scias kiel skrivi la nomon Nurenbergo ankaŭ mi foje misgvidiĝis per tio ke mi vidis kaj kopiis la nomon mise el alia teksto. Mi ne plu scias kiu el la 58 tekstoj hieraŭ estis kaj ankaŭ ne certas ĉu mi ververe estis la kulpulo, aŭ ĉu mi nur poste redaktis la paĝon kaj simple ne vidis la antaŭan eraron de aliulo. Sed la sento ke eble estis mi mem kiu kontribuis pludisvastigi misan vorton tamen ŝokis min - se mi vidintus ruĝan ligilon Nurembergo post la redakto, mi kompreneble tuj vidintus la eraron, sed la blua ligilo "Nurembergo" luligis min en falsan sencon de sekureco. Kompreneble, eble nur forigo de ĉiuj 58 misaj uzoj de la vorto sufiĉus por ke homoj ne plu kopiu la eraron de paĝo al paĝo, sed tamen - al mi tiam ruĝa ligilo estintus alarmigo kaj la blua ligilo helpis misgvidiĝi. Mi dum la pasintaj jaroj vidis ke ofte aliaj uzantoj forigis alidirektilojn (simple por "sveltigi" nian projekton), kiujn mi fakte opiniis tute helpemaj kaj ne konsideris malicaj... do mi pensas ke la [[Helpo:Alidirekto]] bonvoleme permesi "uzi alidirektigojn" por "oftaj misliterumoj" estas pli senca ol strikta malpermeso de tiaj helpaj alidirektiloj. Sed aliflanke la helpopaĝo ankaŭ ne postulas ke ĈIUJ eblaj alidirektigoj por "oftaj misliterumoj" DEVAS esti provizitaj (kompreneble, neniu povus eĉ imagi kiujn tajperarojn homoj povas fabriki). Kaj ĉi-tie la formo "Nurembergo" estas tiom drasta eraro, se oni tiom pli forte pensas en la intaneŝenl angla lingvo ol pensi en zamenhofa Esperanto aŭ en origina lingvo, skribante en Esperanto, ke pri tiu konkreta misgvidiga alidirektilo estas pli bone rezigni. Tiam estas tute klara alarmigo ke io misas en la redakto, samkiel pri ĉiu alia tajperaro en interna ligilo - kaj tiu alarmo povas signife helpi ne akcidente disvastigi fuŝan vorton. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:04, 10 maj. 2026 (UTC) :::PS: Mi nun preskaŭ finis forigi la fuŝajn uzojn de la vortoj Nurembergo/nuremberga, sed mi ne ĉasis la uzojn de Manĉestero kaj Durero, kaj ĝis nun ankaŭ ne nombris la uzojn. Tion mi postokaze faris nun ĵus: Manĉestero aperas 39-foje kaj Durero (aparte pene kalkulebla ĉar ŝajne la serĉado de vikipedio tute miksas Durero, Dürer [kvankam estas du malsamaj karaktroj kaj mi eksplicite serĉis nur pri seslitera vorto "Durero" kun o-finaĵo] kaj ankaŭ kunkalkulas la francan verbon durer kaj rumanan durera) rezultigas uzojn de "Durero" en 54 paĝoj. Do iom pli malmulte ol la 58 uzojn de "Nurembergo". Sed mi ĵus rigardis: mi nun forigis uzojn de "Nurembergo" el 40 paĝoj, do ankoraŭ restas 18, ankoraŭ triono. Mi sentas min pova finforigi la misajn uzojn el tiuj 18 paĝoj, sed purigi ankaŭ la uzojn de Manĉestero el 39 paĝoj kaj tiujn pri Durero el 54 mi definitive ne povos. Kaj tie estas ekzakte la sama fenomeno, do kopiado el unu paĝo al alia, do niaj misaj vortumoj kvazaŭ aŭtomate plu disvastigas sin mem, kiel fiherboj en ĝardeno... Do ne elsarki la misajn vortojn kaj atendi nur malbonigos la nedeziratan pluan disvastigon kaj ne estas saĝa strategio... Se mi rigardas mian sukcesan serĉadon pri Manĉestero kaj la malsukcesan pri Durero, mi supozas ke la ŝanĝojn de Manĉestero al Manĉestro povos ankaŭ fari roboto (kvankam por roboto 39 uzoj estas ridinde malgranda kvanto, apenaŭ sufiĉe por pravigi ekigon de la proceso, sed por homo redaktado de 39 paĝoj povos simple esti tro), tamen purigi la misajn uzojn pri vorto Durero supozeble ne sukcesos robota aŭtomatigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:00, 10 maj. 2026 (UTC) Kara {{u|ThomasPusch}}, notu ankaŭ alian, similan misskribon: [[Hanovero]]. - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:05, 11 maj. 2026 (UTC) :Mi nun korektis plurajn okazojn de Hanovero al Hanovro, sed mi ankaŭ trovis fonton por Hanovero: Zamenhof en Fundamenta Krestomatio. - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 15:01, 11 maj. 2026 (UTC) == Telefonlibroj == Ĉu en la artikolo [[telefonlibro]] oni povu rakonti pri la historioj de telefonlibroj en diversaj landoj? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 22:30, 10 maj. 2026 (UTC) :Tio estus granda projekto. Kompreneble oni povas komenci ĉiun grandan projekton. Sed mi nepre ne bezonas aldonan projekton, por mi la eta paĝo estas tute bona kia ĝi estas nun. Kaj eĉ en naciaj eŭropaj lingvoj ne estas superrigardoj pri telefonlibroj en diversaj landoj - do estus tute pionira ago kunmeti tian superrigardon. Laŭ mi tio ne estas prioritato... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:12, 10 maj. 2026 (UTC) ::En Finnlando la lastajn oni publikigis en 2017. En 2017, grandega nombro da telefonlibroj estis senpage haveblaj en finnlandaj vendejoj por nostalgiaj celoj. Mi prenis multaj ili en vendejo en [[Keltinmäki]], Jyväskylä. Sur kovriloj de ĉi tiuj librolibroj legis, ke la leganto tenas en siaj manoj la lastan telefonlibron de Meza Finnlando, kaj la etoso estis iom melankolia sed samtempe antaŭenrigardanta. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 12:45, 12 maj. 2026 (UTC) Mi pensas pri tio, kiom la nacia vidpunkto difinas, kion oni menciu. Ekzemple en la finna Vikipedio en la artikolo ''puhelinluettelo'' (telefonlibro) estas scioj pri finnlandaj telefonlibroj. En la artikolo ''[[:fi:taivasten valtakunnan avaimet|taivasten valtakunnan avaimet]]'' (ŝlosiloj de la regno de la ĉielo) oni mencias, ke el la spiritaj grupoj de Finnlando ŝlosiloj de la regno de la ĉielo estas speciale esenca koncepto en lestadianismo – [[konservativa lestadianismo|konservativa]] kaj [[okcidenta lestadianismo]] instruas, ke ilin povas uzi la ĉiuj veraj kredantoj, ne nur pastroj kaj predikantoj kaj alimaniere neniam ricevas kredon ne-kredanta homo. Sed se oni kreu en la esperanta Vikipedio artikolon pri ŝlosiloj de la regno de la ĉielo, ĉu estus mallogike skribi do? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 06:15, 16 maj. 2026 (UTC) :Vi denove miksas du tute sendependajn temojn. Pri la temo [[telefonlibro]], vi pravas, ke en iuj naciaj lingvoj estas iuj indikoj pri la tiulandaj naciaj telefonlibroj, ne nur pri finnaj en la finna teksto, ankaŭ ekz. pri Francio, Svislando kaj tre malmulte pri Belgio (tute nenio pri Kanado kaj pri la franclingvaj afrikaj landoj) en la franca teksto. Sed tiuj informoj estas tre malabundaj, kaj en neniu vikipedia teksto estas superrigardo pri multaj diverslingvaj landoj samtempe. Tion kunmeti eble estus bona projekto por la esperantistoj, ĉar ili estas el pli vasta gamo da diversaj landoj ol ekzemple la plej aktivaj redaktantoj de la finna vikipdio, kiuj statistike aparte estas el unu lando - sed aliflanke mi <big>'''''dubas'''''</big> ĉu estas tiom da ekscitaj informoj en komparo de diverslandaj telefonlibroj. La koloro de la kovrilpaĝoj malsamos, la formatoj, sed baze ĉiam estos listoj de nomoj kaj poste telefonnumeroj. Dua temaro: Pri la aparta koncepto de la luterana branĉo de lestadianismo mi persone pensas, ke en la esperanta vikipedio jam estas sufiĉe da informo, por ke esperanta ŝintoano el Japanio aŭ hinduo el Barato povas ekhavi surfacan imagon pri tiu specifa formo de luteranismo. Laŭ mi pri iuj religioj nun subpremataj de islamaj registaroj, notinde la [[jezidismo]] en Irako, Sirio kaj Turkio, aŭ la [[zaratuŝtrismo]] en orienta Irano estas maltro la esperantaj tekstoj. Sed pri lestadianismo la esperanta vikipedio jam estas bone kovrata - krom se eble ekzistas iu centra lestadiana katedralo, pri kiu indus fari iun arkitekturan tekston... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:19, 16 maj. 2026 (UTC) == Personaj nomoj == Rakontu al mi, kion mi skribu en la artikolo [[finnlandaj personaj nomoj]]. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 07:38, 13 maj. 2026 (UTC)~ :Se skribi tekston, tiam ĝi nomiĝu [[finnaj personaj nomoj]], ne "finnlandaj". Sed al mi persone kategorio [[:kategorio:finnaj personaj nomoj|finnaj personaj nomoj]] tute sufiĉas. En ĝi oni povas ankoraŭ planti iujn pliajn tekstojn, kaj estos bone. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:59, 13 maj. 2026 (UTC) ::Cetere: Se teksto aperas en apartigila listo, ekzemple la listo [[Antti]], supre en tiu teksto devas aperi ankoraŭ ŝablono <nowiki>{{apartigila paĝo|Antti}}</nowiki>. Vidu, mi jam faris tion en la paĝo [[Antti Hackzell]]. Sed ĉar estas baze viaj tekstoj, baze estus via tasko meti tiujn ŝablonojn. Se vi iras al paĝo [[Antti]] kaj maldekstre de la fenestro klkas al la ligilo "Ligiloj ĉi tien", vi povas mem vidi kiom da tekstoj jam ligas al tiu paĝo. Devus almenaŭ esti 4 aŭ 5, alikaze teksto ricevas kritikan ŝablonon {{ŝ|orfa}}, sed se estas listoj kiel [[Antti]], baze ĉiuj tekstoj en tiu listo devus ricevi la ŝablonon "apartigila paĝo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:34, 13 maj. 2026 (UTC) :::<small>Mi nun foriros kun amikoj por du horoj, kaj probable nur morgaŭ denove estos ĉe la komputilo, eble ankoraŭ mallonge ĉi-nokte... TP</small> En multaj nomoj, sona asocio funkcias kiel instigo al tio, ke la nomo en la popola parolo komencas signifi ion alian ol la vera nomo. Ekzemple, la signifo de “vomado” ligita al la nomo Yrjö estiĝis pure pro tio, ke ĝi sonas simile al tiu okazaĵo. Porti nomon kun duobla signifo ne ĉiam estas facile. Yrjö Kokkonen aŭdis komentojn pri sia antaŭnomo ekde sia juneco: – Ĉiufoje kiam mi aŭdas mian nomon, mi pensas pri tio, per kia tono ĝi estis dirita. Ĉu mokante aŭ normale. Tiu kutimo verŝajne restos ĉe mi ĝis la tombo. Vidu: [[Eila Roine]]. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 02:36, 15 maj. 2026 (UTC) :Male al vi, mi pri tiu imagita simileco pri sono de vomado kaj sono de nomo tute ne fasciniĝas. Bedaŭrinde vi supozeble inter la esperantistoj trovos tute neniun kiu pretos longe skribi pri tiu bizara kaj tute flanka penseto. '''<big>Ne forgesu</big>''' al viaj paĝokreoj pri finnoj aldoni la ŝablonon {{ŝ|apartigila paĝo|Antti}} aŭ koncerna persona nomo. Nur tiam la paĝokreoj estos vere finitaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:12, 15 maj. 2026 (UTC) Virgazeto. Finne miestenlehti. En la finna wikipedio estas defaultordigo miestenlehti - > pornolehti (pornografia gazeto). Mi demandis en la diskutpaĝo de la ordigo: ĉu oni ne povas uzi la vorton miestenlehti (virgazeto) ankaŭ pri aferecaj revuoj, kiuj estas precipe por viroj, ekzemple la gazetoj ''Metsästys ja kalastus'' (ĉasado kaj fiŝkaptado) kaj ''Tekniikan maailma'' (mondo de tekniko). Iu respondis, ke ne, la vorto ''miestenlehti'' (virgazeto) havas la signifon "pornografia gazeto". Ĉu esperante virrevuo/gazeto estas nepre pornografia? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 13:31, 15 maj. 2026 (UTC) :Nu, tekniko, ĉasado kaj fiŝkaptado ne nepre estas viraj interesoj... Sude de Finnlando oni multe agadas por superi la kliŝajn stereotipojn kio estas "tipe vira kaj kio tipe virina". En medicina senco nur eblas konstati ke starpisadi kontraŭ arbo pli facilas se vi estas viro kaj naski idojn pli facilas se vi estas virino. Pri "pornografiaj gazetoj" ne demandu min, pri tiu fako de ĵurnalismo aŭ komerco mi tute ne kompetentas, kaj fakte ne interesiĝas. '''<big>Ĉu</big>''' vi jam progresas en aldono de la ŝablono {{ŝ|apartigila paĝo}}?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 15 maj. 2026 (UTC) Mi demandis mian amikinon, kiu konas multajn Yrjöjn, cxu estas eventuale lernigi hundon trovi laŭ odoro de vomaĵo Yrjöjn. Sxi neis forte kaj asertis, ke al la nomo Yrjö apartenas vomajxa odoro nur en MIA FANTASIO. Hundoj sentas odorojn multe pli bone ol homoj (vidu [[Yrjö Kokko]]), sed ankaux hundo ne sentas tian odoron, kiu neniom ekzistas. Ĉu tio estas vera: Plej multaj Yrjöj estas biologie normalaj homoj. Yrjöj ne estas aparta biologia kategorio. Tio ne ŝanĝas la fakton, ke la vorto havas alian signifon. Ĝi ne igas Yrjöjn disvastigantoj de vomaĵmalsano, ĝi ne kaŭzas la odoron de vomaĵo. Ekzistas biologie nenormalaj Yrjöj, sed tio ne rilatas al la nomo. Yrjöj suferas de la samaj malsanoj kaj vundoj kiel homoj nomitaj Kalle, Juha, Timo kaj Matti, ekzemple. Feliĉe, la plimulto de homoj kun ĉiuj tiuj nomoj estas normalaj. La nomo Yrjö ne produktas iujn ajn specialajn biologiajn karakterizaĵojn. Ĝi kutime indikas sekson (vira), sed ĝi ankaŭ ne produktis tion, sed la afero estas, ke post kiam la sekso estas determinita, nomo estas elektita por la infano, kiu fariĝis establita kiel la nomo de la sekso, al kiu la infano apartenas. Vi ankaŭ povas preskaŭ ĝuste diveni el la nomo Yrjö pri nacieco (finna) kaj gepatra lingvo (finna), sed nek nacieco nek lingvo estas influitaj de la nomo Yrjö. La fakto, ke Yrjö preskaŭ certe estas finnaparolanto, estas kaŭzita de la fakto, ke Yrjö estas finnalingva formo de la nomo, kaj la fakto, ke Yrjö preskaŭ certe estas finno, estas kaŭzita de la fakto, ke estas tre malmultaj finnaparolantoj, kiuj ne estas finnoj, preskaŭ nur membroj de la malgranda finnaparolanta malplimulto en norda Svedio ekzemple en [[Haparanda]], svedia [[Övertorneå]] kaj Gällivare. :Mi certas ke la diasporo estas pli granda ol oni en Finnlando kutime supozas. Jam mi mem konas finnojn kun finnaj personaj nomoj kiuj naskiĝis en Frankfurto kaj Darmstadt kaj estas perfekte dulingvaj (de-fi), kaj mi plene certas ke en Strasburgo, Bruselo kaj Parizo estas same finnaj familioj. En mia privata statistiko pri finnaj infanoj de familioj en diasporo cetere la nomo Risto estas kaj plej ofta (3), sekvas Mika (2). Pri Georgoj jam ĉio estas dirita: pri tio mi ne plu volus vidi frazon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:00, 17 maj. 2026 (UTC) : Hodiaŭ mi revenis kaj devis forĵeti sur mia diskpaĝo nur 20 mesaĝojn kun totala grandeco pli ol 7 KiO far iu LTA-ulo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:14, 21 maj. 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">You may be eligible to vote in the U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am contacting you because you previously voted in elections related to the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]]. You may be eligible to vote in the current U4C election, which is open now and closes on 2 June 2026. You can find out more about the candidates and the election on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the election page on Meta]], and from there you can access the vote itself. Your participation in these elections is important to the governance of Wikimedia communities, and your time spent learning about the candidates and voting is appreciated. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> [[m:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:20, 20 maj. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30569831 --> == Kalendaro == https://eo.wikipedia.org/wiki/Reformaj_proponoj_de_la_gregoria_kalendaro ?? == Forbaro == Bv forbaru nian amikon [[User:Näin on näreet]]. Post hieraŭa [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Uzanto-Diskuto%3AN%C3%A4in_on_n%C3%A4reet&diff=9379558&oldid=9356513 lasta averto] ri decidis [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?oldid=prev&diff=9379966 denove mencii min en du resumoj]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:04, 22 maj. 2026 (UTC) == Pastreco de virinoj == Mi dankas vin pri la artikolo [[pastreco de virinoj]]. Ĉu en la artikolo estu bildo(j)? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 08:59, 23 maj. 2026 (UTC) :Mi preferas lasi la tekston sen bildoj, ĉar mi volas teni ekvilibron inter diversaj kristanaj movadoj. Kaj aparte en la katolika kaj ortodoksaj eklezioj, en kiuj la temo nun estas pli ardanta, ĉar tie ankoraŭ estas malpermeso pri virinaj pastroj, estas maleble montri fotojn de virinaj pastroj, kompreneble, ĉar ili ankoraŭ ne estas. Do engluo de bildoj fokusigus la atenton pri la reformaj eklezioj, en kiuj la temo jam estas tute memkomprenebla kaj ne granda disputo plu. Kion oni ankoraŭ povas fari, estas atenti ke ĉie internaj ligiloj estsa metataj. Ekzemple "Unuan Epistolon al Timoteo" kompreneble estu [[1-a epistolo al Timoteo|Unuan Epistolon al Timoteo]], ktp. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:11, 23 maj. 2026 (UTC) :Ĉiukaze de la hieraŭ [[Uzanto-Diskuto:Näin_on_näreet#Seriozega averto de mi|esprimita rekomendo pri nova vikipaŭzo]] kaj tiam «post tiu paŭzo rekomenci per temoj kiuj neniel rilatas al norda Eŭropo, neniel pri religio kaj ankaŭ neniel pri seksaj kaj genraj temoj (kompreneble ke obscenajn redaktojn ĉiukaze ne estas permesate fari - tio ne nur validas por vi sed por ĉiu)» [https://eo.wikipedia.org/wiki/Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/N%C3%A4in_on_n%C3%A4reet ankoraŭ nenio alvenis en via konduto]. Via koncentriĝo pri malmultaj esperantlingvaj tekstoj pri iel bizaraj temoj el la finna socio, kaj remaĉado de ili, vere nervas aliulojn kaj ankaŭ streĉas mian paciencon - eblas fini iun tekston kaj lasi ĝin, irante al novaj temoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:51, 23 maj. 2026 (UTC) ::Kial mi ne rajtus skribi pri tiuj aferoj aferece? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 14:20, 24 maj. 2026 (UTC) :La kritero estas tio, cxu la redaktoj estas suficxe kvalitaj. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 15:08, 24 maj. 2026 (UTC) :::Mi nur atentigas, ke vi estas harfende proksima al forbaro, pro via nerespekto de la limoj de aliaj. Tial baze gravas ne perforti alies limojn, tio estas la plej baza regulo. Sed rekoncentriĝi al temoj, kiuj de-ekstere ne ŝajnas tiom obsedaj ĉe vi (de-flanke vi aspektas obsedita se vi preskaŭ ĉiun tekston kiun vi antaŭe faris, en postaj malmultaj tagoj 10-, 20-, 30-foje reredaktas - tio en komparo al aliaj uzantoj aspektas multe, kaj la impreso ankaŭ estas laŭ tio kiel vi redaktas, ne estas nur la nombro de redaktoj) krome povas malfortigi la impreson de obsedo kiujn aliaj vidas ĉe vi. Kaj sciu ke tre multaj el viaj redaktoj laborigas aliajn uzantojn, ĉar vi neniam atentas pri ĉio, eĉ foje ne sukcesas skribi "ĉ" sed nur "cx", tial se estas tre multaj redaktoj pri ununura temo, kiuj ŝajnas al aliuloj neutilaj remaĉadoj, tio estas problemo se per tio ankaŭ forbruliĝas la tempo de alia uzanto. Ĉu vi komprenas? Mi esperas ke jes, ĉar se ne, estus vi kiu frontus denovan kompletan forbaron - kio povas ĉiam ajn reveni, ĉar via forbaro neniam malvalidiĝis. Ĉiuj klare konscias ke la finna vikipedio ne faras kompromisojn, klare sekvas la argumenton ke unufoje forbarita estas porĉiam forbarita. Simple ĉar estas tempomalŝparo investi unu sekundon pli ol necesas por reflekse forbari ĉiujn novajn kontojn de vi. Se vi volas eviti ke ni tiom senkompatas kiom la finnaj administrantoj, vi devas ekstre peni apliki ĉiujn regulojn. Sufiĉas, mi hodiaŭ nur havas ankoraŭ duonhoron kaj volas ankoraŭ labori tiun duonhoron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:18, 24 maj. 2026 (UTC) Mi aldonis bildojn, forigu se vi volas do. Pri la virina pozicio en [[lestadianismo]] oni memoragas, ke en la origina lestadiana reviviĝo estis ankaŭ virino kiel predikanto. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 19:46, 27 maj. 2026 (UTC) :Nuntempe oni ne povus ecx konsideri tian eblon, ke [[Suviseurat|tie]] iu virino predikus == Abitura ekzameno en Finnlando == Mi tute ne komprenas, kial estis forigita la artikolo [[Abitura ekzameno en Finnlando]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 05:09, 27 maj. 2026 (Vidu: [[Pentti Arajärvi]], [[Yrjö Kokko]]]) :{{re|Näin on näreet}} Se vi klakas la artikolan ligilon, vi bone ankoraŭ vidas la noton "pro manko de fidindaj ekstervikipediaj referencoj kaj eksteraj ligiloj, ekestas la impreso ke la teksto estas persona, subjektiva kreaĵo - se tio ne pliboniĝos ene de semajno, forigo estos konsentebla". Kaj konsento pri la forigo estis post atendado de semajno: simple tro multo mankis - referencoj aŭ/kaj eksteraj ligiloj, kategorioj, ankaŭ intervikiaj ligiloj, la teksto krome tute ne estis ligita de aliaj tekstoj, do estis "orfa". Kaj vere estis "la impreso ke la teksto estas persona, subjektiva" opinio. Mi bedaŭras ke vi ne sufiĉe frue konsciis ke la teksto estas sub minaco forpreniĝi: Tiam vi ankoraŭ havintus ŝancon mem plibonigi la mankojn, kaj ankaŭ ĉiuj aliaj havis la ŝancon helpi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:14, 27 maj. 2026 (UTC) ::PS: Cetere, pri la teksto [[Pentti Arajärvi]]: Se vi vidas tute supre, tie estas linio [[d:Q2502942|Vikidatumoj: Pentti Arajärvi (Q2502942)]], '''''sen priskribo'''''. Tiu "sen priskibo" estas manko kiu estas ĉe ĉiuj de viaj tekstoj. Ĉu vi entute rajtas redakti en vikidatumoj, se ĉiuj viaj kontoj estas sen prokrasto forbaritaj en la finna vikipedio? Se vi rajtas redakti en vikidatumoj: ĉu vi scias kiel vi povas tre rapide meti tiun priskribon tie? Kutime la priskibo rajtas esti tio, kio estas post la vorto "estas" en la unua frazo, do ĉi tie "finna politikisto, advokato, rofesoro, verkisto de nefikcio kaj lerneja spertulo" - rajtas ankaŭ esti koncizigo, ekz. "finna politikisto kaj verkisto". Mi nun ne metas la priskibon al vikidatumoj - mi faris tion jam ĉe centoj de viaj novaj tekstoj - por ke vi vidu pri kiu mi skribas kaj povas provi ĉu vi sukcesas mem fari. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:14, 27 maj. 2026 (UTC) :Mi dankas vin, kvankam vi faris eraron pri lia propra lernejo https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Pentti_Araj%C3%A4rvi&diff=prev&oldid=9385196 --[[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] sen subskribo ::Ne mi faris eraron, sed '''eble''' tion faris vikidatumoj: en [[d:Q1306700]] oni asertas pri ekzisto de la liceo Ressu de Helsinko, mezlernejo en Helsinko, finne Ressun lukio. Se li estis mezlernejano tie, tiam antaŭ 1968, antaŭ la 20-a vivjaro, li finis la mezlernejon tie. Do se ĝustas via aserto ke nur post la bazlerneja reformo ekestis la lernejo Ressun lukio, kaj antaŭ 1968 ĝi ankoraŭ ne estis (tion konfirmas vikidatumoj asertante ke Ressun lukio ekhavis tiun nomon en 1977), tiam efektive vikdatumoj ĉi tie estas misgvida. ::Restas tri demandoj: Kiam ekzakte estis tiu bazlerneja reformo? Ĉu la ekfunkcio de Ressun lukio en 1977 estas realisma? Kaj ĉu la antaŭulo antaŭ 1977, kiun vi simple nomas "oppikoulu Helsinko", estis [[d:Q105930182]], do ''entinen ruotsinkielinen oppikoulu Helsingissä 1864–1977''?? - Se ĉiuj demandoj estas solvitaj, ni povas pripensi kiel pli elegante vortumi la frazon, ĉar nun aspektas malelegante. Sed ankaŭ eblas entute forstreki la mezlernejon el la teksto. Ĝi ne estas nepre esenca informo. ::Sed mi havas ankoraŭ mian antaŭan demandon: Ĉu vi povas/rajtas skribi ion en vikidatumoj? Se jes, provu enkopii la priskribon "finna politikisto kaj verkisto" tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 27 maj. 2026 (UTC) :::Pre granda lerneja reformo de Finnlando en la 1970-aj jaroj la bazlernejoj en la lando estis normale sesjaraj popollernejoj (''kansakoulu'', ''folkskola''). Ili estis ses- aŭ sepjaraj, sed tiuj, kiuj iris al la lernejo ''oppikoulu''/''läroverk'' estis en popollernejo normale nur kvar aŭ kvin jaroj. Oppikoulu konsistis el kvinjara (por knabinoj eble sesjara) ''keskikoulu''/''mellanskola'' kaj trijara ''lukio''/''gymnasium''. En la lastaj tempoj de tiu sistemo (pararela lerneja sistemo) ekzistis krom ''kansakoulu'' kaj ''oppikoulu'' dujara civitana lernejo, kiu estis deviga por tiuj, kiuj ne iris al oppikoulu/läroverk. La moderna bazlerneja sistemo estis kreita do, ke la ''kansakoulu'', ''keskikoulu'' kaj civitana lernejo estis unuigita unu nauxjara lernejo. ''Lukio'', kiu antaŭe estis trijara finparto de ''oppikoulu'', iĝis trijara lernejo, al kiu oni povas provi iri el la nauxa (lasta) jaro de la moderna bazlernejo ''peruskoulu''. Tiu ''peruskoulu'' inkludis sesjaran parton ''ala-aste'' (kiu anstatauxigis la antauxan lernejon ''kansakoulu'') kaj trijaran parton ''yläaste''. Al la nova sistemo oni movis en 1972 - 1977. La unua tia lernjaro, kiam la nova sistemo estis en la tuta lando tuta preta, estis 1981–1982. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 23:26, 27 maj. 2026 (UTC) La movo al la moderna finnlanda lerneja sistemo laux jaroj kaj komunumoj: * 1972: [[Alatornio]], [[Askainen]], [[Dragsfjärd]], [[Enontekiö]], [[Hankasalmi]], [[Haukipudas]], [[Inari]], [[Jämsä]], [[Kaarina]], [[Karunki (Suomi)|Karunki]], [[Kemi]], [[Kemijärven maalaiskunta]], [[Kemijärvi]], [[Kemin maalaiskunta]], [[Kemiö]], [[Kittilä]], [[Kolari]], [[Kuivaniemi]], [[Kuru]], [[Kuusamo]], [[Köyliö]], [[Leivonmäki]], [[Lemu]], [[Lieto]], [[Masku]], [[Multia]], [[Muonio]], [[Nousiainen]], [[Pelkosenniemi]], [[Pello]], [[Pirkkala]], [[Posio]], [[Pudasjärvi]], [[Raisio]], [[Rantsila]], [[Ranua]], [[Rovaniemen maalaiskunta]], [[Rovaniemi]], [[Ruokolahti]], [[Salla]], [[Savukoski]], [[Simo]], [[Sodankylä]], [[Taivalkoski]], [[Tarvasjoki]], [[Temmes]], [[Tervola]], [[Toivakka]], [[Tornio]], [[Töysä]], [[Utsjoki]], [[Vahto]], [[Varkaus (kaupunki)|Varkaus]], [[Varpaisjärvi]], [[Velkua]], [[Västanfjärd]], [[Ylitornio]] * 1973: [[Alahärmä]], [[Alavus]], [[Houtskari]], [[Huittinen]], [[Iniö]], [[Juuka]], [[Jyväskylä]], [[Jyväskylän maalaiskunta]], [[Kaavi]], [[Kajaani]], [[Kajaanin maalaiskunta]], [[Kangasala]], [[Kannonkoski]], [[Karijoki]], [[Keikyä]], [[Kestilä]], [[Kesälahti]], [[Kiikka]], [[Kinnula]], [[Kitee]], [[Kivijärvi]], [[Konginkangas]], [[Konnevesi]], [[Korppoo]], [[Kristiinankaupunki]], [[Kuhmalahti]], [[Kuhmo]], [[Kuortane]], [[Kyyjärvi]], [[Kärsämäki]], [[Lemi]], [[Lestijärvi]], [[Lieksa]], [[Luopioinen]], [[Luoto]], [[Metsämaa]], [[Muurame]], [[Nauvo]], [[Nilsiä]], [[Nurmes]], [[Oravainen]], [[Paltamo]], [[Parainen#Parainen|Parainen]], [[Pietarsaaren maalaiskunta]], [[Pietarsaari]], [[Pihtipudas]], [[Piippola]], [[Pornainen]], [[Pulkkila]], [[Puolanka]], [[Puumala]], [[Pyhäjärvi]], [[Pyhäntä]], [[Pälkäne]], [[Rautavaara]], [[Ristijärvi]],, [[Rääkkylä]], [[Saarijärvi]], [[Sahalahti]], [[Savitaipale]], [[Sipoo]], [[Soini]], [[Sotkamo]], [[Sumiainen]], [[Suolahti]], [[Suomenniemi]], [[Suomussalmi]], [[Säynätsalo]], [[Tohmajärvi]], [[Tuusniemi]], [[Uudenkaarlepyyn maalaiskunta]], [[Uukuniemi]], [[Uurainen]], [[Uusikaarlepyy]], [[Vaala]], [[Valtimo]], [[Vammala]], [[Vampula]], [[Vehmersalmi]], [[Viitasaari]], [[Vuolijoki]], [[Vähäkyrö]], [[Värtsilä (kunta)|Värtsilä]], [[Vöyri]], [[Ylihärmä]], [[Ylikiiminki]], [[Äänekoski]] * 1974: [[Alajärvi]], [[Alavieska]], [[Anttola]], [[Asikkala]], [[Eno]], [[Evijärvi]], [[Haapajärvi]], [[Halsua]], [[Hauho]], [[Haukivuori]], [[Hausjärvi]], [[Himanka]], [[Hirvensalmi]], [[Honkajoki]], [[Hämeenkyrö]], [[Ii]], [[Iisalmi]], [[Ikaalinen]], [[Ilomantsi]], [[Joensuu]], [[Joutsa]]<ref>http://lukiovanha.joutsa.fi/0708/vihkiaiset08/historiikki.htm</ref>, [[Juva]], [[Jäppilä]], [[Kalajoki]], [[Kangasniemi]], [[Kankaanpää]], [[Kannus (kaupunki)|Kannus]], [[Karhula]], [[Kauhava]], [[Kaustinen]], [[Keitele]], [[Kempele]], [[Keuruu]], [[Kihniö]], [[Kiihtelysvaara]], [[Kiikoinen]], [[Kiiminki]], [[Kiuruvesi]], [[Kokkola]], [[Kontiolahti]], [[Korpilahti]], [[Kortesjärvi]], [[Kotka (kaupunki)|Kotka]], [[Kustavi]], [[Kymi]], [[Kälviä]], [[Lapinlahti]], [[Maksamaa]], [[Lappajärvi]], [[Lappeenranta]], [[Lapua]], [[Laukaa]], [[Lavia]], [[Lehtimäki]], [[Lieto]], [[Liminka]], [[Liperi (kunta)|Liperi]], [[Lohtaja]], [[Luhanka]], [[Merijärvi]], [[Mikkeli]], [[Mikkelin maalaiskunta]], [[Mouhijärvi]], [[Muhos]], [[Mustasaari]], [[Mäntyharju]], [[Nivala]], [[Oulainen]], [[Oulu]], [[Oulunsalo]], [[Outokumpu]], [[Parkano]], [[Pattijoki]], [[Perho (kunta)|Perho]], [[Pertunmaa]], [[Petäjävesi]], [[Pieksämäen maalaiskunta]], [[Pieksämäki]], [[Pielavesi]], [[Polvijärvi]], [[Pori]], [[Pyhtää]], [[Pyhäjoki]], [[Pyhäselkä]], [[Pylkönmäki]], [[Raahe]], [[Reisjärvi]], [[Ristiina]], [[Ruukki]], [[Sievi]], [[Sonkajärvi]], [[Suodenniemi]], [[Teuva]], [[Toholampi]], [[Tuupovaara]], [[Ullava]], [[Utajärvi]], [[Valkeala]], [[Valtimo]], [[Vehkalahti]], [[Vehmaa]], [[Veteli]], [[Vieremä]], [[Vihanti]], [[Viljakkala]], [[Vimpeli]], [[Virtasalmi]], [[Yli-Ii]], [[Ylikiiminki]], [[Ylistaro]], [[Ylivieska]], [[Ähtäri]] * 1975: [[Anjalankoski]], [[Artjärvi]], [[Asikkala]], [[Askola]], [[Elimäki]], [[Enonkoski]],[[Hamina]], [[Hartola]], [[Heinola]], [[Heinävesi]], [[Hollola]], [[Ii]], [[Iitti]], [[Ilmajoki]], [[Imatra]], [[Isojoki]], [[Isokyrö]], [[Jaala]], [[Jalasjärvi]], [[Joroinen]], [[Joutseno]], [[Jurva]], [[Juupajoki]], [[Kangaslampi]], [[Karttula]], [[Kaskinen]], [[Kauhajoki]], [[Kemi]], [[Kerimäki]], [[Korsnäs]], [[Koski Hl]], [[Kouvola]], [[Kuhmoinen]], [[Kuopio]], [[Kuorevesi]], [[Kurikka]], [[Kuusankoski]], [[Kärkölä]], [[Lahti]], [[Laihia]], [[Lapinjärvi]], [[Lappeenranta]], [[Leppävirta]], [[Liljendal]], [[Loviisa]], [[Längelmäki]], [[Maalahti]], [[Maaninka]], [[Miehikkälä]], [[Mustasaari]], [[Myrskylä]], [[Mänttä]], [[Nastola]], [[Nuijamaa]], [[Närpiö]], [[Orimattila]], [[Orivesi]], [[Padasjoki]], [[Parikkala]], [[Pernaja]], [[Peräseinäjoki]], [[Porvoo]], [[Porvoon maalaiskunta]], [[Pukkila]], [[Punkaharju]], [[Rantasalmi]], [[Rautalampi]], [[Rautjärvi]], [[Ruovesi]], [[Ruotsinpyhtää]], [[Ruovesi]], [[Saari (kunta)|Saari]], [[Savonlinna]], [[Savonranta]], [[Seinäjoki]], [[Sulkava]], [[Sysmä]], [[Taipalsaari]], [[Tervo]], [[Teuva]], [[Tyrnävä]], [[Uusikaupunki]], [[Vaasa]], [[Varkaus (kaupunki)|Varkaus]], [[Vehkalahti]], [[Vesanto]], [[Vieremä]], [[Vilppula]], [[Virolahti]], [[Virrat]], [[Vähäkyrö]], [[Ylistaro]], [[Ylämaa]] * 1976: [[Alastaro]], [[Aura (kunta)|Aura]], [[Eura]], [[Eurajoki]], [[Forssa]], [[Halikko]], [[Hanko]], [[Harjavalta]], [[Hattula]], [[Humppila]], [[Hyvinkää]], [[Hämeenlinna]], [[Inkoo]], [[Janakkala]], [[Jokioinen]], [[Järvenpää]], [[Kalanti]], [[Kalvola]], [[Karinainen]], [[Karjaa]], [[Karjalohja]], [[Karkkila]], [[Kerava]], [[Kiikala]], [[Kirkkonummi]], [[Kisko]], [[Kiukainen]], [[Kodisjoki]], [[Kokemäki]], [[Koski Tl]], [[Kullaa]], [[Kuusjoki]], [[Kylmäkoski]], [[Laitila]], [[Lammi]], [[Lappi Tl]], [[Lempäälä]], [[Lohja]], [[Lohjan kunta|Lohjan maalaiskunta]], [[Loimaa]], [[Loimaan maalaiskunta]], [[Lokalahti]], [[Loppi]], [[Marttila]], [[Mellilä]], [[Merikarvia]], [[Merimasku]], [[Mietoinen]], [[Muurla]], [[Mynämäki]], [[Mäntsälä]], [[Naantali]], [[Nakkila]], [[Nokia (kaupunki)|Nokia]], [[Noormarkku]], [[Nummi (Lohja)|Nummi]], [[Nurmijärvi]], [[Oripää]], [[Paimio]], [[Perniö]], [[Pertteli]], [[Pomarkku]], [[Punkalaidun]], [[Puolanka]], [[Pusula]], [[Valkeakoski]], [[Piikkiö]], [[Pohja]], [[Pomarkku]], [[Punkalaidun]], [[Pöytyä]], [[Rauma]], [[Rauman maalaiskunta]], [[Renko]], [[Riihimäki]], [[Rusko]], [[Rymättylä]], [[Salo]], [[Sauvo]], [[Siikainen]], [[Siikajoki]], [[Siuntio]], [[Snappertuna]], [[Somero]], [[Suomusjärvi]], [[Säkylä]], [[Särkisalo]], [[Taivassalo]], [[Tammela]], [[Tammisaaren maalaiskunta]], [[Tammisaari]], [[Tampere]], sv. [[Tenala]]= fi. [[Tenhola]], [[Toijala]], [[Turku]], [[Tuulos]], [[Tuusula]], [[Ulvila]], [[Urjala]], [[Valkeakoski]], [[Vesilahti]], [[Vihti]], [[Viiala]], [[Yläne]], [[Ylöjärvi]], [[Ypäjä]]<ref>https://www.vihti.fi/wp-content/uploads/Vuosikertomus_valmis_nettiin.pdf</ref> * 1977: [[Espoo]], [[Helsinki]], [[Kauniainen]], [[Vantaa]] <ref>Kuntatieto (1977)</ref> <ref>http://www.yksityiskoulut.fi/yksityiskoulujenmatrikkeli/index3.htm</ref> En tiu listo maalaiskunta signifas kamparan komunumon, vidu [[Kampara komunumo (Finnlando)]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 19:12, 28 maj. 2026 (UTC) La moderna finna baza lernejo, ''peruskoulu'', naskiĝis dum la lerneja reformo de la 1970-aj jaroj, kiam oni transiris de paralela lerneja sistemo al unueca lerneja sistemo, tiel ke la antauxa bazlernejo, popollernejo (''kansakoulu''), la civitana lernejo (''kansalaiskoulu'') kiu sekvis ĝin, kaj la ''keskikoulu'' (kiu konsistis el la kvin aŭ ses unuaj klasoj de la ''oppikoulu'') kunfandiĝis en la bazan lernejon, kaj ''lukio'' tri lastaj klasoj de la ''oppikoulu'' fariĝis sendependa lernejo. Kiam mi ekiris al lernejo, mia patro klarigis, ke kiam li iris al lernejo, la situacio estis alia. En la lando ekzistis paralela lerneja sistemo. Komuna lernejo por ĉiuj daŭris nur kvar jarojn. Kelkaj transiris el la ''kansakoulu''/''folkskola'' post la kvara aŭ kvina klaso al ''oppikoulu/läroverk'', en kiu iuj frekventis ne nur kvin- aŭ sesjaran ''keskikoulu''/''mellanskola'' sed ankaŭ trijaran ''lukio''/''gymnasium''. La aliaj finis la sesjaran ''kansakoulu''/''folkskola'' kaj poste frekventis dujaran ''kansalaiskoulu''. Mi demandis, kial oni ŝanĝis la sistemon. Li diris, ke la populareco de la ''oppikoulu''/''läroverk'' kreskis tiom multe, ke ŝajnis, ke iom post iom la ''kansalaiskoulut''/''medborgarskolorna'' restos sen lernantoj. Tial oni ne plu opiniis sencohava teni la du branĉojn apartaj. La ''kansakoulu''/''folkskola'', la ''keskikoulu''/''mellanskola'' kaj la ''kansalaiskoulu''/''medborgarsskola'' estis kunfanditaj en naŭjaran bazlernejon, post kies naŭa klaso oni povas kandidatiĝi al trijara ''lukio''/''gymnasium''. Mi demandis ChatGPT-on pri la germana lerneja sistemo. Kiam ĝi klarigis ĝin, mi demandis, ĉu la klarigo praktike signifas, ke Germanio ankoraŭ uzas tian lernejan sistemon, el kiu ekzemple Svedio kaj Finnlando transiris al komuna naŭklasa baza lernejo. Ĝi respondis, ke tio grandparte signifas ĝuste tion. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:29, 28 maj. 2026 (UTC) {{referencoj}} <big>'''D'''</big>o, koncize: en Helsinko la lerneja reformo ekvalidis en 1977, tial la ekfunkcio de la lernejo "[[d:Q1306700|Ressun lukio]]" en 1977, kaj tiu [[Pentti Arajärvi]], kiu en 1967, 19-jara, jam ekstudis, garantiite estis lernejano en la antaŭa lernejo, kiun vi simple nomas "oppikoulu Helsinko". Vi ne respondis la demandon, ĉu tiu "oppikoulu Helsinko" estis [[d:Q105930182]], do ''"entinen ruotsinkielinen oppikoulu Helsingissä 1864–1977"''. Kaj daŭre mankas via respondo al la demando: Ĉu vi povas/rajtas skribi ion en vikidatumoj? Se jes, provu enkopii la priskribon "finna politikisto kaj verkisto" tie. Pri tio ono tute ne bezonas ChatGPT-on, vi simple devas elprovi kaj tiam respondi mian demandon. Se vi '''ne''' rajtas redakti ion en vikidatumoj, tiam ĉiam iuj aliaj uzantoj devas aldoni priskribojn, kiel estis ĝis nun. Se la mezlernejo de P. Arajärvi estis d:Q105930182, tiam mi en vikidatumoj povas ŝanĝi la indikon kaj malaperos la misa mencio de la lernejo "Ressun lukio" en la e-lingva informkesto. En [https://www.wikidata.org/wiki/Special:Contributions/N%C3%A4in_on_n%C3%A4reet vikidatumoj nun notiĝas 7 redaktoj de vi], la lasta antaŭ 5 tagoj, kaj al mi ŝajnas ke vi ne estas forbarita tie, krom ke eble forbaro en alia branĉo, ĉi tie la finna kaj rusa, aŭtomate signifas ne povi rekte skribi ion en vikidatumeron, sed maksimume el esperantaj tekstoj intervikie ligi paĝon. Simple elprovu, kaj respondu al mi kio okazis en via provado. Kaj se vi ne scias kion vi devas fari, ne demandu ChatGPT-on sed prefere min aŭ alian eo-administranton (kvankam, se hazarde ChatGPT scias kiel esperantlingve kontribui al vikidatumoj, ankaŭ bone). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 14:17, 28 maj. 2026 (UTC) Bedaŭrinde mi ne povas skribi en vikidatumoj. En la 1970-aj jaroj en la plej multaj kazoj ''keskikoulu'' estis anstataŭigita per ''yläaste'' (lernejaj jaroj 7 - 9), kian ĉiuj devis frekventi. ''Helsingin Reaalilyseo'' ricevis antauxe la kromnomon ''Ressu''. En 1977, kiam Helsinko movis al la moderna lerneja sistemo, la nomo ''Ressu'' estis donita oficiala nomo al du lernejoj: ''Ressun yläaste'' kaj ''Ressun lukio'', kiu agis en sama loko kiel antauxe la okjara oppikoulu (läroverk) Helsingin Reaalilyseo. Ressun yläaste ne ankoraux ekzistas, sed Ressun lukio ekzistas kaj estas konata elita lernejo. Iam en iu jaro la mezuma sojlo de la lernejo estis 9,75. ''Lukio'': El la verbo lukea (legi). La vorton kreis [[Elias Lönnrot]]]. Unue la vorto signifis dujaran lernejon, al kiu oni povis provi iri el la lernejo ''yläalkeiskoulu'', al kiu oni povis provi iri el la lernejo ''ala-alkeiskoulu''. Tiuj tri termoj malaperis en la aktuala uzo en 1872, kiam ''ala-alkeiskoulu'', ''yläalkeiskoulu'' kaj ''lukio'' estis unuigita kiel ''oppikoulu'', sed la vorto ''lukio'' estis pruntita al nov uzo en 1914, kiam ''oppikoulu'' iĝis duparta, konstitanta el kvinjara ''keskikoulu'' kaj trijara ''lukio''. En la granda lerneja reformo (1972 - 1981) ''lukio'' iĝis trijara lernejo, al kiu parto el la finnlandaj junuloj movas el la naŭjara bazlernejo ''peruskoulu'' kiu estis kreita unuiginte la lernejojn ''kansakoulu'', ''keskikoulu'' kaj ''kansalaiskoulu''. --skribis, sen subskribo, Näin on näreet 28 maj. 2026 Ambaŭfoje domage, ke vi ne povas skribi en vikidatumoj, ĉar tio kutime estas parto de la redakta kreado, kaj ke efektive mi pravis, kiam mi sen grandaj scioj en vikidatumoj pri [[d:Q1306700]] skribis je 09:56 h, 16 okt. 2024: ''ThomasPusch aldonis kromnomojn [eo]: gimnazio Ressu, Ressun lukio, Helsingin lyseo kaj priskribon por [eo]: mezlernejo en Helsinko, Finnlando''. La kromnomo "Helsingin lyseo" pli koncizas ol "H. Reaalilyseo" kaj probable malpli ekzaktas, sed ĉiukaze ŝajnas ke pri la antaŭa lernejo ne estas iuj informoj en la ĉiulingva vikipedio kaj vikidatumoj aparte de la ero pri la nova lernejo "[[d:Q1306700]] / Ressun lukio", kaj tiam eblas nur malfacile ĝustigi la e-lingvan informkeston. Mi tamen provetos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:03, 28 maj. 2026 (UTC) Ĉu estas bone mencii pri Hausjärvi en la artikolo [[Nurmijärvi (lago)]]? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 21:42, 28 maj. 2026 (UTC) :Jes, kial ne? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:47, 28 maj. 2026 (UTC) == Bavaraj riveroj == Saluton Thomas, antaŭ malmultaj tagoj mi plantis du mikroĝermojn [[Aisch]] kaj [[Brenz]]. Mi volus peti vin ampleksigi la informkestojn - iel mi per poŝtelefono kaj dumvojaĝe ne tiom komforte povas... Ĉu? Dankon, [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:09, 30 maj. 2026 (UTC) :Tio per normala komputilo estas nenia problemo, la bloko kopieblas ene de sekundo. Vi celis la paĝon [[Brenz (rivero)]], ĉu? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 16:48, 30 maj. 2026 (UTC) ::Mi rekomendas ĉe tiaj mikroĝermoj ankoraŭ antaŭvidi du ankoraŭ nevideblajn (per < !-- -- > nevidebligitaj) malplenajn kadrojn por estontaj bildoj, kaj krome pensas, ke iu plia frazeto "La fonto estas en ..." estas ne lukso: tiam estas 4 magraj frazoj, iom pliu ol la nepre necesaj minimumaj 3. Mi nun plenigis la paĝetojn [[Aisch]] kaj [[Brenz (rivero)]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 17:12, 30 maj. 2026 (UTC) :::.. kaj povis ankoraŭ plenigi paĝojn pri la similregionaj riveroj [[Fränkische Rezat]], [[Wiesent (Regnitz)]] kaj [[Wiesent (Danubo)]]. Se oni ankoraŭ aldonas tekston kaj en tio profundiĝas en temojn ekzemple pri fiŝoj, kiel mi faris pri la artikolo [[Fränkische Rezat]], tamen la fino de laboro ne estas tiom rapida - mi scias ke la ideo estas nur meti plejminimumon kaj lasi al eventuale postaj alvenantoj aldoni pli detalajn teksterojn, sed tio estas nur la teorio; praktike tamen ofte malfacilas rezisti la tenton mem tuj pliampleksigi tiom magrana paĝon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:26, 31 maj. 2026 (UTC) == Jyväskylä == Eble vi ne sxatas pri tio, ke mi petas vin vidu iun artikolon. Tamen mi unu fojon ankoraŭ faras do: vidu [[Kampara komunumo de Jyväskylä]]. -- sen subskribo uzanto Näin on näreet je 31 maj. 2026 : Mi ne havas fortajn emociojn pri tiu teksto. La nereviziitaj adaptoj estas tiuj de 9:11 h 4 maj. 2026 kaj 14:31, 31 maj. 2026: en tio ŝanĝiĝas (krom la jaro 1914 aldonita poste) nur la ĉapitro de "En la lastaj jardekoj..." ĝis "...la paroĥo de tiu urbo". Tiu ĉapitro laŭ mi estas en ordo. Reviziebla. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:06, 31 maj. 2026 (UTC) Cxu laux vi vi komprenis mian klarigon? En la granda finnlanda lerneja reformo 1972 - 1981 ''kansakoulu'', ''kansalaiskoulu'' kaj ''keskikoulu'' estis unuigita kiel 9-jara ''peruskoulu''. En la reformo ''lukio'', kiu antauxe kun ''keskikoulu'' estis ''oppikoulu'' estis sxangxita al lernejo, al kiu oni povas provi iri el la 9-a klaso de la ''peruskoulu''. Tiuj, kiuj ne iras al ''lukio'', iras normale al ''ammattikoulu''. Kvankam ''kansakoulu'' (la bazlernejo de la malnova sistemo) estis normale 6- jara, en iuj kazoj 7-jara, tiuj, kiuj iris al ''oppikoulu'' estis en ''kansakoulu'' normale nur 4 aux 5 klasoj. Por ''oppikoulu'' estis irekzameno. ''Kansalaiskoulu'' estis 1 - 3 jara lernejo, kiu ekzistis nur ekde 1958 gxis la granda lerneja reformo de la jaroj 1972 - 1981. Gxi estis deviga por tiuj, kiuj ne iris al ''oppikoulu''. La nuna lerneja sistemo estis iom post iom enkondukita en diversaj komunumoj inter 1972 kaj 1977, kaj 1981 - 1982 estis la unua lerneja jaro en kiu la moderna bazlerneja instruplano estis uzata en ĉiuj klasoj 1 ĝis 9 en tuta Finnlando. -- sen subskribo uzanto Näin on näreet je 31 maj. 2026 :Mi jam antaŭe komprenis ke la "nuna lerneja sistemo estis iom post iom enkondukita en diversaj komunumoj inter 1972 kaj 1977", kaj antaŭe demandis pri konkreta lernejo kaj konkreta urbo (Helsinko), kaj ankaŭ volis konfirmon kiel la antaŭa nomo de konkrete tiu lernejo estis. Tiun informon vi donis. Dankon. Por mi tiu temo jam estas finita. Mi devas fini tekstojn pri Aŭstrio, volas komenci tekstojn pri Israelo, kaj momente tute ne pense estas en norda Eŭropo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:06, 31 maj. 2026 (UTC) Ekzistis en nia urbo du viroj Jorma Kuusinen, profesoro (forte ateisto) kaj eklezia reganto de la [[Libera eklezio de Finnlando]] (Vapaakirkko). Mia patro rakontis, ke unufoje en laboreja manĝejo li vidis kaj aŭdis, ke iu iris al la profesoro Jorma Kuusinen kaj diris: vi ja apartenas al la viroj de Vapaakirkko... -- [[:fi:Jorma_Kuusinen_(professori)]] + [[:fi:Jorma_Kuusinen]]. == Nacia vidpunkto == Kiom la nacia vicpunkto difinas, kiu estas notebla? Vi diris, ke esperante [[:fi:Pentti Hirvonen]] ne estas notebla. Nun estas uzataj auxtomataj retaj tradukantoj. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 14:50, 2 jun. 2026 (UTC)Cxu estus notebla esperante mia amiko Keijo: [[:fi:Keijo Varis]]. :Mi scias ke Keijo Varis estas kodo [[d:Q85984878]]. Kutime en vikidatumoj skribatas priskribo de homo, ekz. "finna politikisto, advokato kaj verkisto", ĉi tie estas '''neniu ajn''', eĉ ne en la finna. Kaj klaras ke teksto pri li estas ekskluzive en la finna, en neniu el la [[Vikipedio:Internacia Vikipedio|20 plej "grandaj lingvoj"]]. Tio estas milda indiko pri tio, ke en vikipedio la komunumoj en la grandaj lingvoj ne konsideras lin aparte elstara. Sed ĉar per guglo-serĉo almenaŭ iuj ne-finnaj paĝoj troveblas, ekz. en retejoj [https://www.researchgate.net/profile/Keijo-Varis researchgate] kaj [https://www.linkedin.com/in/keijo-varis-670241199/ linkedin], oni jes povas defendi la vidpunkton ke li kiel universitata docento mencieblas. Kaj estas pluso ke vikidatuma ero almenaŭ ekzistas, precipe ĉar vi, farantew novajn pagcojn, ne povas krei vikidatumajn erojn. Mi dirus ke e-lingvaj tekstoj pri la grandaj universitatoj de la mondo pli gravas ol tekstoj pri unuopaj docentoj, ĉar la institucioj estos pli longe ol la homoj, kiuj baldaŭ estos pensiuloj kaj tiam maksuimume gravas kiel verkistoj de iuj aparte elstaraj libroj. Sed, jes, mi dirus ke li povas havi esperantan, anglan, hispanan, italan ktp tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 16:34, 2 jun. 2026 (UTC) Post la morto de [[Johano Paŭlo la 2-a]], estis programo en finna radio, kiu rakontis, kion turkaj bazlernejanoj skribis pri finnaj turistoj. Unu laŭtlegita teksto finiĝis jene: "Ilia religio estas kristanismo. Tial estas kruco de Jesuo sur ilia flago. Mi dividas ilian malĝojon, kiun la morto de la Papo nun kaŭzas al ili." La finna radio-prezentisto diris amuzite, ke la teksto de la knabino estis bona, sed enhavis kelkajn malprecizaĵojn. -- sen subskribo Näin on näreet, 3 jun. 2026 :Nu ja, anekdoto. Estas bone esti sentema estante infano, kaj probable tiu knabino pli kunsentis pri la morto de fremda maljunulo ol plej multaj finnoj. Sed ĝenerale la morto de maljunaj homoj estas natura fenomeno, tial ankaŭ multaj katolikoj nur notis la novaĵon, ankoraŭ mallonge rememoris la vivon de la papo, kaj fino. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 08:22, 3 jun. 2026 (UTC) :Certe sxi volus bonan, sed sxi faris eraron. Luteranoj, lestadianoj, vapaakirkko-anoj, pentekostuloj, metodistoj kaj baptistoj ne difinas la papon kiel auktoritato :: Ŝi ne miskondutis. Li estis maljuna homo kaj mortis. Estas noble bedaŭre kunsenti kun ĉiu maljuna mortanto, kun turka islama aŭ kurda jezida aŭ ortodoksa greka maljunulo same kiel kun samea aŭ nordfinna aŭ sudpola oldulo, kia estis Karol Wojtyła ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:18, 4 jun. 2026 (UTC) ==Proponoj== Saluton. Mi proponis por Artikolo de la monato por julio kaj du proponojn por [[vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj|legindaj artikoloj]]. Ĉu vi povas opinii? Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:17, 3 jun. 2026 (UTC) :Jes kompreneble. Dankon al vi! Mi opinios post horo aŭ du... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:22, 3 jun. 2026 (UTC) {{re|Kani}} Iom stulta demando: Kie vi antaŭvidas voĉdonon por AdlS 7 2026? Mi ĵus vidis ke en [[Vikipedio:Artikolo de la monato/2026]] mi jam antaŭ monato voĉdonis por la teksto [[hispana enlanda milito]] por 7 2026, Moldur cetere ankaŭ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:40, 3 jun. 2026 (UTC) :Mi estas mallerta. Mi ne vidas la voĉdonon pri ADLM. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:09, 3 jun. 2026 (UTC) {{re|Kani}} La mallerto estas miaflanka. Mi legis viajn du mallongajn frazojn, kaj legis "ne vidis", ne "ne vidas". La voĉdonesprimo estas en la koncerna diskutpaĝo, tute sube [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026#Dua duono de 2026]]. Tie supozeble neniu hazarde venanta uzanto malkovros ĝin, do necesos atentigi iujn pri tio. Sed mi eĉ ne scias, kie estus pli bona norma loko por tia diskuto pri elekto, se ne en la koncerna diskutpaĝo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:11, 4 jun. 2026 (UTC) == Bv forbaru la vomsakon == [[:m:Special:CentralAuth/Yrjöpussi]] -- neniam redaktis, sed tamen neakceptebla uzantonomo plus gantopupumado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:54, 6 jun. 2026 (UTC) :Prave, dankon. {{Farite}}. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:02, 6 jun. 2026 (UTC) == Nova paĝo Kansa taisteli == Iam, kiam mi estis eble dekjara, mi legis la revuon [[Kansa taisteli]]. Iu en ĝi diris, ke li estis prenita militkaptito en loko, kie ankaŭ laboris Yrjö Kokko, finna perfidulo. Mi demandis mian patron, ĉu tio estis la verkisto [[Yrjö Kokko]], kaj li diris, ke ĝi certe ne estis la sama Yrjö Kokko - lia literatura verkaro tre klare montras, ke la verkisto Yrjö Kokko partoprenis en tiuj militoj ĉe la finna flanko. :Ĉu vi rimarkis ke vi hieraŭ tute ne ligis la novan paĝon [[Kansa taisteli]] al vikidatumoj??? Tiel ankaŭ ne eblis meti ŝablonojn {{ŝ|Informkesto gazeto}} kaj {{ŝ|oficiala retejo}} al la teksto - tio estas aparte maltaŭge se en la teksto estas frazo "Nuntempe ĝi estas legeble interrete". Se vi ne povas adapti vikidatumeron, vi ne povas elporti la retejon kaj kopii ĝin '''al''' vikidatumoj, sed ligi novan paĝon al vikidatumoj vi jes povas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:20, 7 jun. 2026 (UTC) ::Mi ne scias, kio estas Wikidata! [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 04:59, 8 jun. 2026 (UTC) Se mi vidas la paĝon [[Kansa taisteli]], mi vidas tute supre de la paĝo <big><big><span style="font-family:Times">Kansa taisteli</big></big> <hr> <small>[[d:Q11869646|Vikidatumoj: Kansa Taisteli (Q11869646)]], ''finna prisoldata gazeto (1957-1986)''<br/> Alternativaj nomoj: neniu</small> {{re|Näin on näreet}} Kion vi vidas tie? Kaj ĉu vi povas klaki sur la vortojn [[d:Q11869646|Vikidatumoj: Kansa Taisteli (Q11869646)]]?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 06:47, 8 jun. 2026 (UTC) == Kacxo de Yrjölä == Kiu povas esti bona kategorio por tiu artikolo: [[kaĉo de Yrjölä]]? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 20:14, 8 jun. 2026 (UTC) La kategorioj ne estas la problemo, sed la enhavo mem. Ĝi estas multege tro specifa por vikipedia artikolo, kaj tio estas la kialo kial ĝi ekzistas en neniu alia lingvo. Oni povus fari ampleksan artikolon pri nutraĵo aŭ nutrado por hundoj (do io kiel ''[[:fi:Koiranruoka|Koiranruoka]]''), kaj en tiu teksto povus kaŝi etan ĉapitron pri tiu "kaĉo de Yrjölä", sed tiu ĉi teksto ne konvinkos iun solan esperantlingvan vikipediiston krom vi. Mi pardonpetas, sed tiu temo kiel memstara artikolo ne havas ŝancon pretervivi en Vikipedio. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:03, 8 jun. 2026 (UTC) :En finnaj retaj diskutoj pri hundoj estas multe tekstoj pri tiu kacxo. Estas ankaux en almenaux unu sveda hundtema pagxo. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 07:08, 9 jun. 2026 (UTC) ::Finnaj retejoj aŭ retaj diskutoj pri hundoj estas kompreneble multe pli specifaj, sed enciklopedio estas informejo por ĉiuj homoj, ne nur por bestoposedantoj kiuj speciale zorgemas pri la nutrado de siaj hundoj, aŭ kobajoj, kunikloj, ĉevaloj, azenoj, papagoj ktp. Baza konsilo: estu aparte konvinkita pri temo, se en neniu aŭ nur unu alilingva branĉo de vikipedio estas teksto, kaj estu preparita ke vi eble ne konvinkos la aliajn uzantojn ke tiu temo estas nepra... Se jam en kvin aŭ dek aliaj lingvoj estas vikipediaj tekstoj, malpli facile eblas opinii ke iu temo ne estas menciinda en memstara enciklopedia artikolo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:07, 9 jun. 2026 (UTC) :::Iu virino el islamlando estis multe en nordaj Finnlando kaj Svedio. Sxi diris, ke estas komunaj trajtoj, kaj la intervjuo menciis unu el la komunecoj: estas malfacile kredi, kiel la lestadianaj ekstremkristanoj estas tute similaj ol la ekstremislamanoj en sxia lando. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 10:11, 9 jun. 2026 (UTC) Mi malplilongigis la tekston sveda lingvo en Finnlando en la artikolo sveda lingvo. La teksto estis tro longa kaj eble malneuxtrala, cxar gxi tro multe esencis pri tiu unu afero en la artikelo. En la aparta artikolo sveda lingvo en Finnlando estas bone rakonti pli longe. Teksto pri "pakkoruotsi" estis en la artikolo tro longe, mi estis kulpo, mi pardonpetas. Tiu unu afero estis tro emfazita en la artikolo antaŭ ol mi mallongigis la parton de la artikolo kiu parolas pri ĝi. Mi supozas, ke vi konsentas. Mi devus seniĝi de la obsedo pri la temo. Konservativalestadiano pri la aĝo de la universo kaj de la vivo: La Tero estis kreita antaŭ 6000 jaroj tiel, ke ĝi aspektas kvazaŭ miliardojn da jaroj maljuna. La rokoj ŝajnas havi aĝon de miliardoj da jaroj, por ke kredo je la vero de la Biblio estu malfacila. Dinosaŭroj neniam ekzistis. Iliaj ostoj estis kreitaj kaj kaŝitaj en la tero kiel provo de fido. Same oni ne scias, kie troviĝis la tombo, en kiu Jesuo estis entombigita, por ke kredi ne estu tro facila. Mi legis artikolon peruskoulu (moderna nauxjara bazlernejo) en iu finnlanda enciklopedio, kiu estas skribita dum la sxangxo de la lerneja sistemo. Tiu diris, ke sentu, ke estas unu diferenco kun la origina plano: por la finnlingva peruskoulu igxos du devigaj fremdaj lingvoj, la sveda kaj la angla, ne nur la angla. Cxu estas bone en la artikolo rakonti pri la etimologio? [[Uzanto:Yrjöän|Yrjöän]] ([[Uzanto-Diskuto:Yrjöän|diskuto]]) 22:18, 5 jul. 2026 (UTC) ==Propraj nomoj== Vi ŝajne pensas ke en Esperanto ekzistas iu kategorio de nomoj, en kiu nur la unua litero de la unua vorto de la nomo estas majuskla, kaj la ceteraj estas minusklaj. Mi certas ke ne ekzistas tia kategorio (krom la tre escepta kategorio verktitoloj), kaj kiel mi jam provis rimarkigi al vi, ĝi ne estas antaŭvidata en nia [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj|titolpolitiko]]. Se fakte mi malpravas pri tio, bonvolu pruvi ĝin antaŭ ol redakti. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:42, 18 jun. 2026 (UTC) ==Supersignoj== Saluton. Hieraux nokte malaperis la rimedo konstrui supersignojn per aldono de x. Cxu vi scias ion pri tio? Cxu oni riparos gxin?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:18, 19 jun. 2026 (UTC) :Mi scias tute nenion, sed ĉe mi ankoraŭ funkcias kiel ĉiam - mi sur la klavaro tajpas unue c post x, kaj tuj aperas ĉ. Do devus esti io rilate al la tielnomata [[Helpo:Universala LingvoElektilo|Universala LingvoElektilo]] - kie en la menuo dekstre de la vortoj «En aliaj lingvoj» aŭ «Lingvoj» klakeblas la bildeto Lingvaj agordoj, la dentorado, poste eblas elekti «Enigo» kaj agordi... Sed mi havas neniun ideon, ankaŭ ne scias kie mi povus rigardi, ĉar ĉe mi jes ĉio aspektas kiel ĉiam... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:17, 19 jun. 2026 (UTC) ::Dankon, cxio estas solvita (sekvinte viajn rekomendojn) por la redakto de artikoloj, sed sxajne ne cxi tie. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:19, 19 jun. 2026 (UTC) :::Strange ke estas diferenco pri redaktado de artikoloj kaj de diskutpaĝoj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:21, 19 jun. 2026 (UTC) == Karilas == Ŝoke, ke pri Karilas estas artikolo nun kvinlingve. Mi esperas, ke vi germane faru artikolon [[Yrjö Karilas]]. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 22:31, 20 jun. 2026 (UTC) :Nu en la [[azera]] estas nur mizera frazo, sed en la [[finna]], [[sveda]], [[angla]] kaj [[Esperanto]] estas decaj artikoloj. Mi nur ĵus vidis ke en la esperanta teksto estas fuŝa ruĝa ligilo [[pentekontismo]] - klare: estas eraro, la vorto estas [[pentekostismo]], la kristana festo estas [[pentekosto]] kun "s". La germana nur estas unu el tre multaj eŭropaj lingvoj, mi ne ekstre faras tekstojn en la germana, nederlanda, franca, litova ktp., ĉar ankaŭ mi devas ŝpari miajn vivhorojn por la al mi plej esenca. Sed estas multaj aliaj eŭropanoj kiuj parolas kaj skribas en la germana, nederlanda, franca, litova ktp. ... Tamen pri la esperanta teksto, mi pensas ke jam eblus havi deziron ekhavi tekston pri la eldonisto [[Werner Söderström]] ([[d:Q6202412]]) kaj sia eldonejo nomita siatempe [[WSOY]] ([[d:Q3564797]]), el kio intertempe evoluis la finna amaskomunikila konzerno ''[[Sanoma]]'' ([[d:Q1540297]]), la plej larĝa libroeldonejo de Finnlando ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:11, 21 jun. 2026 (UTC) ::Karilas skribis, ke la finna estas longvorta lingvo, sed longaj vortoj estas ankaux en aliaj lingvoj. La plej longa vorto de la germana estas antialkohol.... Mi ne memoras la finon. Cxu vi scias, kio estas taksita kiel la plej longa germana vorto? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 17:03, 21 jun. 2026 (UTC) :::Ne. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:21, 21 jun. 2026 (UTC) Membro de la [[Luther-fondaĵo]] prezentis al mi la pravigojn por bebobapto kaj kontraŭstaris pentekostismon, ekzemple. Mi demandis pri [[konservativa lestadianismo]]. Li diris, ke konservativa lestadianismo havas la saman eraron en pli milda formo - oni komprenas, ke beboj estu baptitaj, sed ili ne komprenas, kial tio estas la kazo. Cxu la artikolo [[bapto]] nun estas bona? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 18:19, 21 jun. 2026 (UTC) Iam estis artikolo en [[Keskisuomalainen]] pri tio, ĉu oni devus malebligi al la retkomputiloj de lernejoj aliron al malkonvenaj retpaĝoj, kiuj estas identigitaj laŭ certaj vortoj. Sed tie leviĝis la demando: kio okazus, se iu lernanto volus per Interreto legi la verkojn de la franca poeto Saint-John Perse (en la finna perse signifas "pugo")? Kio malbona estus en tio? https://eo.wiktionary.org/wiki/mummonmarkka https://eo.wikipedia.org/wiki/Den_blomstertid_nu_kommer [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:55, 22 jun. 2026 (UTC) Mi demandis unu finnan virinon, ĉu ŝi kredas, ke Johannes Virolainen aŭdis la vortludon vihannes jorolainen. Ŝi respondis, ke certe li aŭdis ĝin kaj eĉ do multajn fojojn, ke la ludo komencis enuigi lin. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 13:05, 23 jun. 2026 (UTC) == Oittinen == Lian politikan karieron finigis liaj opinioj pri la sveda kaj la religio en la moderna bazlernejo. Li volis, ke la sveda ne estu deviga. Li iris al disputoj kontraŭ la lingvonaciisma Sveda Popola Partio kaj Johannes Virolainen, kiuj absolute ne akceptis tian, ke ekzistus naŭjara bazlernejo, kie la sveda ne estus deviga (Virolainen havis diversaj argumentoj ol la menciita partio). En la plano de Oittinen estis tia problemo, ke iri al la trijara mezlernejo, lukio, oni devus scii la svedan kaj tial la bazlernejanoj devus jarojn pre la fino de bazlernejo decidi, cxu ili provos iri mezlernejen. Oittinen, ateisto, ne volis al la moderna naŭjara bazlernejo konfesireligian instruon. Li iris do al disputoj krome kontraŭ iuj konservativaj-kristanaj (ekzemple lestadianaj) politikistoj kiel Armas Leinonen, kaj ankaŭ tio estis parta kialo de tio, ke Oittinen perdis siajn eblojn pintopolitike bone sukcesi. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:46, 24 jun. 2026 (UTC) :Laux mia patro mi pravas en tio, ke ankaux opinioj pri la bazlerneja religio efikis al pozicio de Oittinen. Laŭ li tempo el tiu tempo pasis jam do longe, ke en mia generacio normale oni ne scias pri Oittinen, se ne studis edukadon sed mi scias kaj mi neoficiale studis la edukadon. Mia patro rakontis, ke li estis ĉe la ''[[Suviseurat]]'', Someraj Kunvenoj en 1968, kaj la necesejaj kondiĉoj estis tiel teruraj, ke li ne estis nefekanta dum tri tagoj. Mi diris, ke verŝajne ne multaj kuracistoj rekomendus ion tian. Nu, certe neniu. Mi rakontis, ke mi aŭdis, ke ĝuste dum la Someraj Kunvenoj de 1968 oni faris decidon absolute malpermesantan televidon. Li diris, ke interese, ĝuste en 1968 la televidilo estis translokita al la supra etaĝo de la memstara domo (kiel kompromiso pro tio, ke parto de la familianoj estis lestadianoj kaj parto ne). == Artikolo de la Monato == Saluton. Ĉu oni elektis mian proponon pri [[Hispana Enlanda Milito]] por [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026|Artikolo de la monato]] por tuja julio? Ĉu mi devas fari iun demarŝon? En Hispanio okazos tiun monaton 90a datreveno de la okazintaĵo kaj tiurilate pluraj eventoj. Aparte mi dankas pri unu el viaj artikoloj pri futbalistoj, nome [[Pedro Porro]], ĉar li estas mia samlokano.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:52, 24 jun. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Nedankinde pri [[Pedro Porro]]. Mi nun faris tekstojn pri ĉiuj aktualaj naciteamanoj, kiel videblas en la navigilo sube. Sed dume mi ankaŭ pasetis la paĝon ''[[Copa del Rey]]'', kiu sincere videbligas ĉiujn hispanajn klubojn kiuj ĝis nun ankoraŭ ne havas tekstojn. Sincere dirite mi en mia ĵusa laborado pri futbalo ankaŭ pasis multajn tre konatajn britajn, nederlandajn kaj kelkajn francajn kaj belgajn klubojn, kiuj same ne havas tekstojn, sed se hazarde vi havas iun liberan horon inter pli serioza vikipedimado aŭ inter futbalaj matĉoj, eble vi povus elekti iu(j)n el la ruĝaj ligiloj de la paĝo ''[[Copa del Rey]]'' kaj adopti ĝin/ilin por paĝokreo. Cetere dankon al vi, ke vi trovis miajn preskaŭ forgesitajn tri tekstojn pri litovaj gazetoj kaj levis ilin de ĝermeto al ĝermo... Pri la artikolo de julio: mi [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026|ĵus invitis]] ankoraŭ 1-3 kolegojn eble voĉdoni, kaj fermos la temon antaŭ ĉi-vespere. Ĉu vi tiam povus fari la ankoraŭ mankantan resumon por la titolpaĝo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 24 jun. 2026 (UTC) ::Morgaŭ estos nova monato. Kiu estos la rezulto por julio? [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:16, 30 jun. 2026 (UTC) == Marja-Sisko == Estus supozeble nebone mencii en la artikolo [[Marja-Sisko Aalto]] vere multaj riaj diraĵoj. Sed la rakonton pri tio, ke ri diris, ke ri volis robon kaj oni terure kriis al ri kolerege, ri diris publike multajn fojojn kaj tial estas bone mencii ĝin. [[Uzanto:Yrjöän|Yrjöän]] ([[Uzanto-Diskuto:Yrjöän|diskuto]]) 19:14, 5 jul. 2026 (UTC) :Mi persone plene malakceptas ĉian slangon inventi novajn pronomojn al la esperanta gramatiko, tial mi povas toleri ke en Vikipedio ankaŭ estas tekstoj en tiu artefarita dialekto sed ne volas kunlabori pri tiuj tekstoj. Jen unua aspekto. Kaj due mi dirus ke la esperanta vikipedio jam sufiĉe raportas pri tiu tre specifa kaj bizara biografio, kompara al vikipedio ekzemple en la nederlanda, pola, portugala, greka, turka, ĉina, japana aŭ korea, kaj ke principe eblas lasi ĝin kaj ĝi ne bezonas pluajn horojn da esperantista redakta labortempo. La esperanta vikipedio ne prisilentas ĝin, kaj estas bone ke aliaj 11 lingvoj ankaŭ ne prisilentas ĝin, sed tiu kovro de la temo laŭ mia persona opinio estas sufiĉa. Kvar aliaj esperantaj tekstoj ligas al la esperanta artikolo, tio estas la minimuma kvanto por ne esti [[vikipedio:orfo|artikola orfo]], estas ankaŭ unu ekstera referenco kaj kvar eksteraj ligiloj. Oni ne povas teknike riproĉi al la esperanta teksto esti malsufiĉa. Tial mi lasos tiun tekston, kaj traktos temojn kiuj pli bezonas laboron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:34, 6 jul. 2026 (UTC) ::Multfoje ri rakontis, ke kiam ri estis sesjara, ri hejme demandis, ĉu lia amikino Saija havis mirindan robon. Oni respondis jese, kaj tiam ri diris, ke ri ankaŭ volas havi similan. En tiu momento ĉia parolado kaj ĉia moviĝado en la ĉambro subite ĉesis; dum mallonga momento ĉio kvazaŭ frostiĝis kiel en senmova filmbildo. Kiam la silento rompiĝis, oni kolere kaj terure ekkriis al ri. Iu kondukis Saijan hejmen, kaj la patrino de Olli laŭte diris, ke knaboj ne portas robojn. Poste ŝi devigis rin demeti la pantalonon por kontroli, kiajn genitalojn ri havis. Laŭ ri tiu memoro el la infanaĝo estis tiel traŭmata, ke ri ankoraŭ hodiaŭ ne plene resaniĝis el ĝi. ::https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Kola_duoninsulo&diff=prev&oldid=9406629 "Mi ekde eta infano scias, ke mi ne estas kiel aliaj knaboj. Sesjare mi demandis, kial mi ne havas jupon kiel aliaj knabinoj. Pubere mi komencis kredu, ke temus pri transvestismo. Kun tia takso estis iomete pli facile vivi, cxar kvankam ankau gxi estas kialo por silento kaj kialo por ridado, gxi estas por multaj iomete pli facile akcepti ol transsekseco, kiu estas etega, etega malplimulto kaj tial vaste konsiderata stranga." == "Mi vomas" -> bv forbaru == [[:m:Special:CentralAuth/Yrjöän]] -- neakceptebla uzantonomo plus gantopupumado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:22, 6 jul. 2026 (UTC) : {{farite}} ... bv ŝlosu la paĝojn [[Uzanto:Yrjöän]] [[Uzanto-Diskuto:Yrjöän]] [[Uzanto:Yrjöpussi]] [[Uzanto:Urpola]] [[Uzanto-Diskuto:Urpola]]. La kontoj estas forbaritaj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:30, 6 jul. 2026 (UTC) : {{farite}} ... la paĝoj estas ŝlositaj kaj la konto "Yrjöän" estas globale forbarita. Kiel longe oni plutoleru la konton [[:m:Special:CentralAuth/Näin_on_näreet]]? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:43, 7 jul. 2026 (UTC) == Drolaĵoj == Vidu: https://eo.wiktionary.org/wiki/hihhuli Vidu: https://eo.wikipedia.org/wiki/Johannes_Virolainen#Virolainen_kaj_la_sveda_lingvo Yrjö Karilas ankaŭ evoluigis bonegajn metodojn por plibonigi la kapablojn pri mensa kalkulado. En la finna Vikipedio ne estas tia regulo, ke estas malgxuste krei artikolon, al kiu ne estas ligiloj. Vidu [[Lilli]] kaj [[Suomalainen]] Preskaŭ ĉiuj konservativaj lestadianoj naskiĝis al konservativaj lestadiajanaj gepatroj. La fakto, ke la membronombro de la movado kreskas, ŝuldiĝas nur al tio, ke oni ne uzas kontraŭkoncipadon. Sed la neuzo de kontraŭkoncipado kondukas al tiel grandaj infanaroj, ke estas surprize, ke la membronombro kreskas nur sufiĉe malrapide. Mi demandis unu kritikanton de la konservativa lestadiana movado, kiu devis forlasi ĝin en la aĝo de dek jaroj, ĉar lia patro estis eksigita el la movado kaj la tuta familio estis eksigita kune kun li, kiam komenciĝis la periodo, dum kiu preskaŭ neniu plu aliĝas al la movado el ekstere. Laŭ li, tio estas bona demando. Eble fine de la 1950-aj jaroj. La gubernio estis dum longa tempo unu el la du regionaj administraj unuoj de Finnlando. La gubernioj konsistis el komunumoj. La koncepto de gubernio devenas el Svedio, kaj dum la tempo kiam Finnlando apartenis al Svedio, la svedaj gubernioj ampleksis ankaŭ Finnlandon. La gubernio en Finnlando restis administra unuo dum la tuta periodo de la aparteno de Finnlando al Rusio (1809–1917) kaj dum pli ol 90 jaroj de la sendependeco de Finnlando. La finnlandaj gubernioj funkciis proksimume laŭ la modelo de la svedaj gubernioj. La gubernioj dum longa tempo havis grandan signifon ne nur por la administrado, sed ankaŭ por regiona identeco kaj regionaj analizoj. Tamen, kiam en 1997 la parto de Finnlando sude de la gubernio Oulu, escepte de Alando, estis dividita en tri "grandajn guberniojn", la karaktero de la gubernioj fariĝis ĉefe administra. La neadministraj funkcioj de la gubernioj transiris al la provincoj, kies limoj estis oficialigitaj en 1994. Antaŭe la provinca divido estis neoficiala. Kelkaj provincoj estis teritorie identaj al gubernio. Tiuj ĉi regionoj de Finnlando ne estu konfuzataj kun la naŭ historiaj regionoj de Finnlando. Komence de la jaro 2010 la gubernioj estis nuligitaj. La provincoj restis. == Erkki Palmen == Ĉu pri li povus esti artikolo en la esperanta vikipedio: https://fi.wikipedia.org/wiki/Erkki_Palm%C3%A9n https://la.wikipedia.org/wiki/Erkki_Palm%C3%A9n [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-38905-97|&#126;2026-38905-97]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-38905-97|diskuto]]) 17:33, 9 jul. 2026 (UTC) Senprobleme... --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 17:38, 9 jul. 2026 (UTC) Palmén estis amiko de mia patro. Kiam mi partoprenis al eventoj de Esperantoklubo de Jyväskylä pacxjo diris, ke supozeble Palmén parolas esperanton. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 18:55, 9 jul. 2026 (UTC) [[kaĉo de Yrjölä]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 19:28, 9 jul. 2026 (UTC) Vidu: [[Den blomstertid nu kommer]] Vidu: [[flega kunveno (lestadianismo)]] Ĉu pri ŝi mi rajtas fari artikolon: https://fi.wikipedia.org/wiki/Lyydia_Almila Jorma Nieminen diris, ke estas malkompreneble, el kio la nova signifo de sia nomo iris. Kiam li naskigxis (1956) estis normale en nia lando, ke oni donis al filo la nomon Jorma. Tio havis neniun ambivalencon. En la 1980-aj jaroj redaktoroj de virrevuoj komencis uzi la vorton ''jorma'' pri peniso. Sed kial? == Kongresoj == Mi foriras ĝis la fino de la monato julio.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:05, 13 jul. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Komprenite. Bonan tempon al vi! --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:24, 13 jul. 2026 (UTC) == Seine-et-Marne == Mi ĵus vidis la paĝon [[Meaux]], kaj tie tre videblas la manko de komunumaj paĝoj en la departemento [[Seine-et-Marne]]. La regiono estas centra en Francio, kaj mi vere volus vidi unuajn paĝojn tie. Eble vi povos levi tiun grandan taskon... Ne devus esti perfektaj artikolaj ĝermoj, sed estus perfekte se la vakuo tie ne estus tiom granda... Cetere, mi proponus entute ŝanĝi la malfeliĉajn informkestojn al normaj ŝablonoj {{ŝ|informkesto urbo}}. Mi supozas ke vi ĵus spektas la matĉon Hispanio-Francio kaj tial ne estas ĉe la komp'o. Sed la matĉo jes ne estos eterne... --[[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 20:25, 14 jul. 2026 (UTC) :Aĥ, tiu Francio kun tiom da vakuo en la esperanta vikipedio... Kompreneble vi pravas... --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:44, 14 jul. 2026 (UTC) ::Mi nun faris la necesajn 8 paĝojn por forigi la ruĝajn ligilojn en la paĝo [[Meaux]], kun normaj ŝablonoj {{ŝ|informkesto urbo}}, sed proponas lasi la kaprican informkeston en la paĝo [[Meaux]] mem, post kiam vi riparis la plej akrajn misojn tie. Pli pri la ĉirkaŭaĵo de [[Meaux]] mi nun ne sukcesos fari, eĉ kvankam estas la {{flago|Francio}} 14-a de julio... --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 21:44, 14 jul. 2026 (UTC) == Ankoraŭ propraj nomoj == Nun vi minuskligas nomojn de universitatoj, malsanulejoj, lagoj ktp. Ĉu tiu ideo venas de iu esperanta fonto? Ĉiujn fontojn, kiujn mi konas, inkluzive esperantajn, klare traktas ilin kiel proprajn nomojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:15, 17 jul. 2026 (UTC) :Nu, la demando estas, kiam kombino de normala esperanta vorto kaj nacilingva nomo iĝas nova propra nomo. Ĉiuj scias, ke [[Palokkajärvi]], [[Tuomiojärvi (Jyväskylä)|Tuomiojärvi]] kaj [[Alvajärvi (Jyväskylä)|Alvajärvi]] estas lagoj en [[Jyväskylä]], ne la plej grandaj sed iuj el la lagoj de la urbo. Vi majuskligis «lagon Nacilingva Nomo» al <big>'''L'''</big>ago Nacilingva Nomo, eĉ al <big>'''L'''</big>a <big>'''L'''</big>ago Nacilingva Nomo. Ĉu vi ankaŭ pensas ke devos nepre esti en tekstoj kaj fotosubskriboj la vortkombinoj <big>'''L'''</big>a <big>'''L'''</big>ago [[Palokkajärvi]], <big>'''L'''</big>a <big>'''L'''</big>ago [[Tuomiojärvi (Jyväskylä)|Tuomiojärvi]] ktp? Ĉu vi pensas ke <big>[[Integra katolika lernejo en Nitra]]</big> estas groteske malĝusta nomo de artikolo kaj nepre devas esti Integra Katolika Lernejo en Nitra en Esperanto? Pri <big>[[Publika Observatorio de Drebach]]</big> oni skribas ke ĝi estas en najbaraĵo de la elementa lernejo "David Rebentrost". Ĉu ankaŭ drasta eraro kaj nepre devas esti Elementa Lernejo "David Rebentrost" aŭ laŭ vi '''L'''a '''E'''lementa '''L'''ernejo "David Rebentrost"? Aŭ, por koncentriĝi pri miaj eraroj: mi en 2024 skribis tekston pri [[Widehem]] kaj tie notis "La administrejo ... samtempe ankaŭ estas la loka elementa lernejo". Ĉu ankaŭ tute erara, nepre devas esti la kompleta nomo kaj ĉio majuskla: "... samtempe ankaŭ estas la loka Elementa Lernejo Widehem"?? Kiam elementa lernejo, infanĝardeno, kolegio aŭ ankaŭ universitato estas simple la institucio tiunoma de loĝloko kaj nomiĝas en vikipedio [institucio] de [loĝloko], sed ne mem donis al si propran nomon esperantlingvan aŭ estas titolo de esperantlingva libro (se jes, validas tiu librotitolo, konsultebla en bibliotekoj aŭ la esperantaj libroservoj), tiam la '''loĝloko''' estas nepre majuskla, ĉar klare propra nomo, sed la unua substantivo povas rigardiĝi kiel parto de fiksa propra nomo, sed ankaŭ povas rigardiĝi kiel simpla substantivo. Tio estas tiom banala, ke la grandaj gramatikoj ŝajne aŭ eble eĉ ne notas ke "o-vortojn oni kutime komencas per minuskla litero kaj finas per -o", kvankam por denaska germanlingva komencanto tio povas esti grava atentigo, krom ke li jam eklernis iun alian lingvon kaj jam komprenas ke ne ĉiuj faras kiel la germana, aŭtomate majusklante ĉiun "o-vorton". --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:16, 17 jul. 2026 (UTC) ::*Kombino de vortoj iĝas propra nomo kiam ĝi iĝas fiksita esprimo "signanta individue unu personon aŭ aĵon" [https://vortaro.net/#nomo_kd]. Pri finnaj lagnomoj mi ne scias sufiĉe por komenti, sed en la lagnomoj, kiujn mi korektis, "Lago" estas fiksita, ne forigebla parto. ::*"La" majusklas en la komenco de frazoj, kaj ankaŭ de bildopriskriboj, artikolaj titoloj kaj similaj frazofragmentoj. Bonvolu pli zorgi pri tio. ::*Jes, "Integra katolika lernejo en Nitra" estas malĝusta kaj verŝajne devus esti "Integra Katolika Lernejo en Nitra", ktp., kiel mi [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch#Propraj nomoj jam provis atentigi vin]]. ::*Kompreneble oni ne devas skribi la tutan nomon de afero ĉiun fojon, ke oni mencias la aferon. Sed kiam oni skribas ĝin, oni devas skribi ĝin majuskle. ::*"[institucio] de [loĝloko]" estas ofta vortumo kaj en propraj nomoj kaj en komunaj. Tio ne signifas ke oni rajtas skribi kiun ajn tiuforman vortumon kiel ajn oni volas, sed ke oni devas kompreni la signifon de tio, kion oni skribas, kaj skribi ĝin majuskle se ĝi estas propra nomo de io kaj minuskle kiam ĝi estas simpla priskribo. ::*Mi petas, malfermu kelkajn modernajn librojn aŭ gazetojn en Esperanto kaj kontrolu kion ili faras. Tio verŝajne estos pli kredebla pruvo pri ĉi tiuj aferoj ol ajna teoriumo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:30, 18 jul. 2026 (UTC) == [[Kinga Korska]] == Saluton. Vi kreis tiun artikolon ĝuste nur kelkajn malmultajn horojn post oni menciis ŝin en prelego pri bildliteraturo en Esperanto en la Hispana Kongreso. Ĉu estas hazardo aŭ iu rilato?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:26, 17 jul. 2026 (UTC) :Fakte, ne estas rilato al la Hispana Kongreso, sed mia vojo estis iom pli trista. Nome, mi jam en la unua semajno de julio bedaŭrante eksciis pri la morto de la esperantisto kaj vikipediisto [[Przemysław Wierzbowski]] la 30-an de junio, kun kiu mi ankoraŭ skribis antaŭ malmultaj monatoj, kaj legante en lia artikolo mi tie vidis bluan ligilon pri la "grafika novelo" [[Cerba fetiĉo]] kaj ruĝan de Kinga Korska - mi povas kompreni ke oni hezitas ekfari biografian tekston pri verkisto, pri kiu estas apenaŭ biografiaj informoj, ne naskiĝjaro aŭ -dato kaj ne naskiĝloko, neniu informo pri lernejo aŭ universitato, sen informo kiel ŝi alvenis al La Palma kaj kial ŝi nun havas irlandan civitanecon... Ĉu eble en la prelego pri bildliteraturo en [[Portugaleto]] oni aludis al aĝo aŭ naskiĝjaro de ŝi?? Kaj, se vi nun estas surloke, "ĉe la fonoto de informoj", ĉu vi eble ankoraŭ povus eltrovi iujn biografiajn bazajn datumojn pri iuj esperantistoj menciitaj en via teksto [[84a Hispana Kongreso de Esperanto]]? Kun iomete da informo, mencio en [[ĝermolisto de katalunaj esperantistoj]] aŭ [[ĝermolisto de hispanaj esperantistoj]] jam estus ebla... - principe mi dirus ke ĉe publike agantaj esperantistoj pli da informoj estas pli bonaj ol draste malpli. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 17:48, 17 jul. 2026 (UTC) t0cq5efrs3n25y1xvtf9uaurzmelgya 9431971 9431970 2026-07-18T03:32:07Z Arbarulo 135469 /* Ankoraŭ propraj nomoj */ 9431971 wikitext text/x-wiki <!-- {{ArtikolaMesaĝokesto |speco = stilo |bildo = |teksto = De la 7-a ĝis la 11-a de aprilo mi vojaĝas kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a frumatene ĝis 17-a malfruvespere ankaŭ. Do la venontan tempon mi nur tagmeze la 12-an de aprilo havos iom da tempo por vikipedio kaj denove ekde la 18-a de aprilo. Thomas }} <hr> {{ArtikolaMesaĝokesto |speco = stilo |bildo = <!- nur por kazoj de ekstrema drameco: [[dosiero:Attention Sign Red White.svg|40ra]] -> |teksto = Ekde la 20-a ĝis 22-a de junio mi ne aŭ nur tre malmulte povas kontribui. Ekde la 23-a mi ree partoprenos. Th. Pusch }} {{-}} {{Klariga noto |titolo = <small><small>Noto</small></small> |enhavo = En la [[Vikipedio:Diskutejo/Teknikejo#Rezulto|vikipedia teknikejo]] estis diskuto pri konservo aŭ forigo de tradicia aspekto de la eksteraj ligiloj en vikipediaj artikoloj, kiu laŭ mi finiĝis per malbona baloto, ne per trovo de teknika solvo, kiu ebligus liberan decidon inter du samvaloraj variaĵoj. Mi tial komence de marto 2017 ekprenis vikipedio-ferion de eble monato, eble duonjaro, eble pli longe, dum tiu tempo observos kaj minimume agetos kiel administranto, kaj post mia ebla reaktiviĝo vidos ĉu tamen eblos havi elekton inter du bonaj eblecoj pri tiu temo. Dum la intertempo mi ne povos labori pri plua bonigo de tekstoj pri komunumoj de eŭropaj ŝtatoj, ne elektos artikolon de la semajno kaj ne plenumos alian kontinue faratan taskon. :Thomas Pusch |larĝeco = 100% |pozicio = |enhav-grandeco = }} --> == Arkive == * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/uzo_aŭ_neuzo_de_la_vorto_"oblasto"|Uzo aŭ neuzo de la vorto "oblasto"]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Transskribo_de nomoj_ne-latin-literaj_sen_esperantigo_al_esperanta prononco|Transskribo de nomoj ne-latin-literaj sen esperantigo al esperanta prononco]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Pludirektigoj_de_paĝoj_pri_"popolo"_al_"popola lingvo"|Pludirektigoj de paĝoj pri "popolo" al "popola lingvo"]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Geografiaj_nomoj_en_Esperanto,_el_regionoj,_kies_lingva_kaj_politika situacio ŝanĝiĝis_post_1887|Geografiaj nomoj en Esperanto, el regionoj, kies lingva kaj politika situacio ŝanĝiĝis post 1887]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Historie:_"Litovio"_aŭ_Litvo"|Historie: "Litovio" aŭ Litvo"]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Korekto_de_la_ŝablono_"Urbo_de_Germanio"|Korekto de la ŝablono "Urbo de Germanio" (urbo de) kaj de ties uzo]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Kategorionomoj "geografiaĵo DE aŭ EN lando"|Kategorionomoj "geografiaĵo DE aŭ EN lando" (do ekz. "Lagoj de Svislando" aŭ "Lagoj en Svislando")]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Ŝablono:Informkesto administra unuo|Ŝablono:Informkesto administra unuo]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Centrigo de bildosubskriboj|Centrigo de bildosubskriboj]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Diferenco inter "dum" kaj "en"|Diferenco inter "dum" kaj "en"]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Kategorio "sindromoj"|Kategorio "sindromoj"]] === Pliaj, unuopaj temoj laŭ jaroj: === {{Div col|cols = 4}} <small> * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2007|'''arkivo 2007''']] kun temoj ** Kategoriaj alidirektiloj ** Landaj ŝablonoj ** Ŝablono:KategorioGeografioLaŭLando ** Azova maro kaj Nigra maro ** Ĉu du apudaj adjektivoj en nomo? ** Mapo de Eŭropo ** Administranto ** Helpalvoko por germana vikipedio ** Informkesto por artikoloj * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2008|'''arkivo 2008''']] kun temoj ** Ŝablono:KategorioMontaroEnLando ** forviŝo de malplena kategorio ** "Ŝablono:Ligo el bildo" ** Naskiĝjaro kaj aĝo ** flagoj svg ** Binet ** Valdorfa pedagogio ** ebla nova portalo (pri psikologio) ** Ŝablono:Plurtone ** Vlaggen ** Informoj sur bildaj paĝoj ** diskutejo... ** Nekonscia tajpado ** Wikipedija:Hornjoserbšćina ** Plibeligo de informkestoj ** Skandinavistiko kaj Nederlandistiko ** Granda Nordia Milito ** Situo sur mapo Moldavio ** Les Halles (Parizo) *** Marko sur bildo ** Neris ** Ĉu vi ne volas/pretas kandidati kiel administranto? ** Pariza Regiono * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2009|'''arkivo 2009''']] kun temoj ** Resonkorpo ** Zoo de Londono ** Valo Owens ** Helpo bezonata ** Kato sur varmega ladotegmento ** Korono ** Okulvitra strigo ** Metropoliteno ** Kolonaj ordoj ** Homaj respondecoj ** Ĉapulteko ** Bertha Benz Memorial Route ** Vikifontaro * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2010|'''arkivo 2010''']] kun temoj ** Timo Boll ** Dosiero:Navaro-dum-1037.png ** Avatar: The Last Airbender ** Na'via lingvo ** Kriaj koloroj ** Laura Chinchilla ** Ĝermoj ** olimpika tabelo ** Ĉu vi ne volas fariĝi administranto? ** Administraj rajtoj ** Tarator ** Bonan resaniĝon! ** Peto ** Kotdivuara Esperanto-Asocio ** Vulkanologio ** Informkesto pro blazonoj? ** Helpopeto ** Translation request ** Navigilo2 ** Forigitaj kategorioj ** Saluton, sorry to bother you ** Heiner Keupp ** Ĝemelaj urboj ** Futbala mondĉampionado ** Internacia Junulara Kongreso ** Aldono de kodo ** Puĉo ** Provlegado ** Uzantobloko kaj lingva demando ** Ŝablono:Informkesto televida kanalo ** Monunuoj ** Defio ** "Rekuperi" ** "Por deletigi?" ** Alinomado de artikoloj pri gubernioj de Japanio ** "Anekti" * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2011|'''arkivo 2011''']] kun temoj ** Stivardoj ** mw:Template:Languages ** SVG-Flagoj ** Leysin ** Ŭ kaj v ** Rufa kaj Ruĝa haro ** 2011 Board Elections ** artikolo "Tutmondiĝo" ** VIAF 47453644 *** Nurembergo, la 10-an de septembro 2011 ** Anstataŭo de la ŝablono projekto per la ŝablono projektoj ** Statuto de la Eŭropa Sistemo de Centraj Bankoj kaj de la Eŭropa Centra Banko ** Distrikta reformo en Meklenburgio-Antaŭpomerio ** Tonalta lingvo ** Helle Thorning-Schmidt ** Oŭrenso ** Ŝablono:Informkesto sciencisto ** Vikipedio:Proponoj por elstaraj artikoloj ** Grandurbo * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2012|'''arkivo 2012''']] kun temoj ** Kuujjuaq (Kebekio) ** Schwarzbach (Majno) ** Litovaj personaj nomoj ** Robert ** Esperanto-Asocio de Rumanio ** Cite web ** Ŝablono:Informkesto kanada provinco-teritorio ** Kanada konfederacio ** Kiel alinomigi ĝin? ** Listo de Meksikaj ŝtatoj ** Ŝablono:Flageto ** Ŝablono:Priskribo ** Gemeinsame Normdatei (GND) ** Berlin-Lichtenberg kaj rilataj artikoloj ** Ekzekut(iv)o? ** Forigita dosiero ** Usona problemo ** Sebastian Giovinco ** Forbaro ** Malgranda problemo ** Provincnomoj ** Petr Tomasovsky kontraŭregule forigis tutan sekcion *** refaktorigita *** Forbaro ** Afiksoj en Esperanto ** Signifoplena kaj ne ekspresiva ** Cleopatra Stratan ** Article translation/collaboration request ** Pavel Stratan ** en la aŭ dum? ** Ŝablono "el" ** Ŝablono:El ** Subpaĝoj ** Foto ** Birdoj ** Tradukpeto ** Hans Georg Link ** Sinagogo ** Ŝablono:Informkesto germania komunumo ** A380 ** Bildoj pri Tibor ** Fuŝado de artikoloj en la germana vikipedio ** "Vadmaro (ĝenerale)" estis alidirektita al "Flusejo" * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2013|'''arkivo 2013''']] kun temoj ** Vikipedia diskuto:Ĉefpaĝo ** Top Gear ** Flago de Ĝibutio ** Ruĝaj ligiloj ** Mondoñedo ** Esperanto-movado en Vigo ** Inkludigado de balotpaĝo pri elstarigo ** Citŝablonoj *** Misfunkcio *** Parametroj en citŝablonoj ** Diskuto:Alpakao ** Diskuto pri neliberaj dosieroj ** licenco pri foto ** Hungaroj ** Kukuhorloĝo ** Artikolo Sudorienta Kvartalo de Essen ** Ŝablono:Informkesto nuklea centralo ** Trepanado ** Artikolotitoloj pri provincoj de Italio ** Pri diskuto:Titoloj de artikoloj ** Ŝablono:Informkesto lingva familio ** Scorpions ** 2012-W37 ** Forigitaj bildoj ** Star Trek oficistoj ** Justa uzo ** Aleksandro Galkin ** Gaviedoj ** Skalo de Mercalli ** Forigitaj dosieroj en Komunejo ** Alinomigado kaj forigado de alidirektiloj ** Uzanto:毛澤東的智障孫子毛新宇‎ ** Ŝablono:Bildo de la Tago2/208 ** Hispana literaturo de la Klerismo ** Germana Muzika Arkivo ** Plena informo pri justa uzo ** Unue belan kristnaskon ** diskuto pri pedofilio ** Voĉdono pri forigo de la Portalo Pedofilio * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2014|'''arkivo 2014''']] kun temoj ** Kalumnio kontraŭ la administranto DidiWeidmann fare de uzanto Pangea – ĉu forbari? ** Paroleraro ** Nomoj de meksikaj komunumoj ** Pangea plu misatentas la admonojn kaj atakas ** Landnoma interkonsento ĉe la Aŭstruja Popola Partio ** Ŝablono:Distrikto Cuxhaven ** Kion vi pretus fari por portalo pedofilio? ** Realŝuto de viaj bildoj al Komunejo ** Averto ** Georg Sauerwein‎‎ ** Amasa alinomigado ** Re:Rebonvenon ** Ĉefkatedralo ** Ektopia gravedeco ** Esperantaj prefiksoj en la germana vikipedio ** San Pedro ** Svisa instituto de esplorado pri eksterlando ** Neliberaj dosieroj ** Jenő Kuncz ** Santo Domingo Petapa ** Absurda batalo kun KuboF ** Ŝablono:El ** Amt Schenkenländchen‎‎ ** Ŝablono:Citaĵo el la reto ** Por ADLS ** Dankon pro la novaj kategorioj pri sportoj ** Kirko ** Katedralo de Brno ** Modulo:Portalo/bildoj/alternativaj nomoj‎‎ ** Kontakto ** Tekstaj librokovriloj ** po ** Eraro/ĝisdatigo Amri Wandel ** Pri resumo ** Weyhusen ** Tahirih ** Kemia ŝablono ** Liv and Maddie ** Kirko ** Big Hero 6 (film) ** Preĝejo Sankta Marteno (Laives) * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2015|'''arkivo 2015''']] kun temoj ** Paulo Casaca ** Tradukpeto por meta-vikio ** Subpaĝo de uzanto ** Eraro "zoologia ĝardeno">"bestoscienco" ** Tonlingvo ** Malŝalto de la x-sistemo ** Graflando/duklando ** Frank Christoph Schnitzler ** Vestfalia Paco ** Termina problemo ** Deletion request ** Jonas Marx ** Lingvoj de okcidenta Afriko ** Kotafonua lingvo ** Nudbrankuloj ** Du kategorioj pri unu tempo / redirektiloj al kategorioj ** Ŝablono <nowiki>{{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Baden-Virtembergo|081260020}}}}</nowiki> ** Fotoj pri teatraĵoj de Anton Ĉeĥov kaj Pavel Ŝumilov ** Artikolo de la semajno ** <nowiki>{{Lang-en}}</nowiki> en Encyclopedia of Judaism‎‎ ** Ĉu kunigi? ** Mario Puzo ** Fermo de proponoj por elstaraj artikoloj ** Helpaj ŝablonoj ** Investitura kontroverso ** Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj ... ** Chantal Gacond ** Reinfeld en Latvio ** Francaj arondismentoj kaj kantonoj ** Turingio ** Ans (Belgio)‎ ** Artikoloj pri la provincoj de Belgio kaj pri ties municipoj ** Henegovio * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2016|'''arkivo 2016''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2017|'''arkivo 2017''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2018|'''arkivo 2018''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2019|'''arkivo 2019''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2020|'''arkivo 2020''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2021|'''arkivo 2021''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2022|'''arkivo 2022''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2023|'''arkivo 2023''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2024|'''arkivo 2024''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2025|'''arkivo 2025''']] </small> {{Div col end}} <br/> <div style="background-color: #f0f8ff; border: 1px solid #808000; padding: 5px; {{kesta ombro}}">'''{{centre|[[2026]]}}'''</div> == [[Rayan Hamda Barhoumi]] == Dear colleague, as far as I could understand, after discussion at [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj#Rayan_Hamda_Barhoumi]] you kept this article in Vikipedio arguing that the articles about this person also exist on several other languages. However, since then all other articles about this guy have been deleted as self-promotion. At present the article in esperanto is the only one that prevents me, as administrator of Commons, from deleting the photographs of Barhoumi. That's why I would like to ask if you are willing to reconsider your August decision. [[Uzanto:Андрей Романенко|Андрей Романенко]] ([[Uzanto-Diskuto:Андрей Романенко|diskuto]]) 20:22, 2 jan. 2026 (UTC) :{{re|Андрей Романенко}} Priviet and Sveiks, Andrej. The fact that in august 2025 there were texts about him in catalan and portuguese was not the only argument for keeping the text (far from being an important argument, because his work seems not at all related to the catalan and portuguese culture). Of course we can reconsider our decision of August and can reopen the case, though I fear that my colleagues won't be very amused that the soup will be heatened again. But I don't understand why the photographs in Commons would have to be deleted anyway: if there is any licence problem, files anyway are deleted very straightforward, and here I can't see any licence problem - just that the description of being "an outstanding professional photo" can be seen as bragging. I just saw that you or anyone has anyway deleted the three files. If so, the [[:commons:Category:Rayan Hamda Barhoumi|category]] should also be removed. Is there a documented discussion about the deletion? I doubt so, because I looked up the three files when you wrote some houres ago and didn't see anything. Well, the headshot in the infobox is of no big importance in the Esperanto wikipedia. No need to upload a local file. I'm just astonished about the urge of (speedy) deleting all three file from commons. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:34, 3 jan. 2026 (UTC) == [[Rayan Hamda Barhoumi]] == Saluton ThomasPusch, Dankon pro konservi la artikolon en Esperanto pri Rayan Hamda Barhoumi. La artikolo jam enhavas bazajn informojn pri lia agado kiel aktoro, muzikisto kaj kreinto de Jackrabbit. Tamen, kelkaj informoj povas esti aldonitaj aŭ plibonigitaj, ekzemple: detaloj pri liaj interpretaj influoj (Vee Boonyasak, Jon Bernthal, Charlie Cox), kaj aliaj faktoj rilataj al lia verko kaj artistnomo. Por faciligi la aktualigon, jen ĉiuj fidindaj fontoj disponeblaj por uzado: https://filmdaily.co/indie-film/indie-filmmakers/rayan-hamda-barhoumi-building-a-universe-from-instinct-and-intensity/ https://www.indieactivity.com/rayan-hamda-barhoumi-creator-and-aspiring-actor-of-jackrabbit/ https://www.issuewire.com/rayan-hamda-barhoumi-the-french-actor-and-musician-behind-the-indie-series-jackrabbit-1835820131084785 https://lytcheess.fr/ https://www.imdb.com/name/nm15961728/ Uzante ĉi tiujn fontojn, la artikolo en Esperanto povus esti ĝisdatigita laŭ faktoj kaj referencoj. Krome, eblas konsideri la kreon de artikolo en la franca. Ĉu vi povus helpi rekte aŭ konsili pri la plej taŭga maniero por fari tion? Dankon pro via tempo kaj helpo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-40212|&#126;2026-40212]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-40212|diskuto]]) 23:58, 2 jan. 2026 (UTC) == Artikolo de la monato == Saluton. Strange aperis kiel Artikolo de la monato [[Pingvenoj]] kaj tuj poste [[Nazia Germanio]]. Mi ne bone komprenas kiel funkcias tiuj elektoj, sed mi gapas pri kelkaj detaloj: Unue dum unu monato ĉiu kiu venos al Vikipedio vidos unue la svastikon, kiu por multaj estas tikla bildo, se ne eĉ kontraŭleĝa. Mi ne kontraŭas la elekton de la artikolo, sed la bildo povus esti mapo aŭ io alia. Ĉiuokaze mi scivolas kiel kaj kiu ŝanĝis la unuan elekton post monatoj sen klara elekto. Due mi gapas ke jam estas elektitaj la artikoloj por la tuta jaro, en kiuj aperas ankaŭ Hitlero kaj grava batalo de Nazia Germanio, plus pluraj politikaj entoj elirintaj el iama Sovetunio. Estas suspektinda tiu elektado. Ĝenerale ne estas tre gravaj artikoloj inter la dekduo, escepte [[Nazia Germanio]] kaj [[Adolfo Hitlero]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:32, 3 jan. 2026 (UTC) :Dankon pri la atentigo. Mi ĵus rigardis, kaj respondis tuj en [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo]], ĉar necesas rapide ekhavi vastan bazon de interkonsento. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:52, 3 jan. 2026 (UTC) == Finnlando == Mi provis skribi pri [[sveda lingvo en Finnlando]] pli neŭtrale ol en 2022. Mi ankaŭ riparis unu eraron, kiun faris Moldur. La deviga sveda estas diversa afero en diversaj partoj de Finnlando. La loĝantoj parolas normale la anglan kun la svedaj vizitantoj, se ili estas. Ekzemple en [[Ostrobotnio]] la svedan oni instruas por reala neceso. En lernejoj de la kamparaj malriĉaj arbaraj komunumoj en orienta Finnlando la instruo de la sveda estas tute simbola - ĝi ne produktas lingvoscion tiel multe kiel en mia hejmurbo Jyväskylä. La instruistoj scias, ke verŝajne la lernantoj en la labora nek pensia aĝo neniam necesos la svedan lingvon. Estas malfacile lerni svedan en loko, kie la svedan oni parolas nur en lekcioj lerneje. Tial la instruistoj ne postulas altan nivelon. Estas klare, ke tia estas diversa afero ol instruo de la sveda ekzemple en Vaasa kaj Jakobstad. -- aldonis, sen subskribo, uzanto de konto [[uzanto:Urpola|Urpola]] je 19:11, 3 jan. 2026 (UTC) :Mi provos ene de la venonta semajno rigardi tien... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:45, 3 jan. 2026 (UTC) Ekzistas du tipoj de la deviga sveda, kaj por la tipoj estas apartaj instruistoj, kvankam ili kaj la Sveda Popola Partio de Finnlando ne asertas tion. La funkcia deviga sveda estas en tiaj dulingvaj lokoj kiel [[Jakobstad]], [[Vasa]], [[Raseborg]] kaj [[Loviisa]] farata deviga instruo de la sveda. Gxia celo estas sama kiel estas celo de la deviga finna por svedlingvaj finnlandanoj: la celo estas instrui la alian enlandan lingvon al lernantoj, kiuj necesas tiun lingvoscion. Alia tipo de la deviga sveda estas ekzemple en [[Pirkanmaa]], [[Meza Finnlando]], [[Savonio]], [[Kainuu]] kaj [[Finna Laponio]] instruata simbola deviga sveda, kies cxefcelo estas alia. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:33, 5 jan. 2026 (UTC) Ŝajnas, ke el la plej multaj altlernejoj la deviga sveda lingvo malaperos ene de 20 jaroj, kaj parte ĝi jam nun estas for, ĉar al enmigrintoj oni donas esceptojn. Tiuj esceptoj starigas la demandon, ke se enmigrinto povas funkcii en Finnlando sen la sveda, kial do finnlandano ne povus. En la baza lernejo kaj en la gimnazio la devigo verŝajne restos dum 30–40 jaroj, sed en la plej granda parto de la lando ĝi fariĝos ĉiam pli simbola. Ĝi produktas ĉiam malpli kaj malpli da reala lingvokapablo, sed ĝi ne malaperos baldaŭ. Por la Sveda Popola Partio ĝi estas memvaloro, kaj la partio kapablas konservi ĝin kiel formalan lernobjekton, eĉ se ĝi ne kapablas haltigi la malkreskon de ĝia efikeco. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 11:11, 5 jan. 2026 (UTC) [[:fi:Peter Albäck]]: La viro klarigis, ke la svedaj parolantoj de Uusimaa kaj Ostrobotnio estas malsamaj grupoj - la svedaj parolantoj de Ostrobotnio, male al Uusimaa, estas sufiĉe klare grupo, kiu diferencas de la finnaj parolantoj laŭ kulturo kaj nacia karaktero. Li diris, ke tio estas sufiĉe klara, sed ĝi estas tabuo. Mi demandis, kiel ĝi malkaŝiĝas. Li respondis, ke ĝi devenas de la konduto de la loĝantaro. -- notis, sen subskribo, [[Uzanto:Urpola|Urpola]] je 7 jan. 2026 Mi trovis en rubujo la libron ''[[Antero Vipunen]]''. El tiu libro mi unuafoje eksciis pri la volapuko kaj lernis la esperanton. Longe mi konis [[Yrjö Karilas]] nur kiel skribanto de Pikkujättiläinen kaj Antero Vipunen. Kiam mi eksciis pri lia aliaj meritoj, mi komencis miri pri tio, kial li estas do malmulte konata. Iam mi interrete legis, kial estas do. -- notis, sen subskribo, [[Uzanto:Urpola|Urpola]] je 9 jan. 2026 == Kiu estas kristano? == Mi aldonis al la paĝo [[bapto]] mencion, ke iuj ne-kristanaj grupoj havas ankaŭ bapton. Ekzemple astestantoj de Jehovo kaj mormonoj. Vi asertis, ke malbone skribita tiel, ĉar ili estas kristanaj grupoj. Laŭ mia scio ili ne estas tiaj, ĉar ili ne apogas la sankta triecon. Vi asertis, ke tamen ili estas kristanaj. Laŭ la finna Vikipedio estas postulo por tio, ke iu grupo estas kristana, tio, ke ĝi apogas la sanktan triecan kondicion. Ĉu temas laŭ vi pri tio, ke Finnlando ne estas do sekulara ol ekzemple Litovio, Svedio kaj Germanio kaj tial en Finnlando ankoraŭ oni taksas, ke grupo, kiu ne apogas la triecon, ne estas kristana? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 17:57, 6 jan. 2026 (UTC) :Eblas fortege pridubi la hipotezon ke ''ĉiu kredanto aŭ religia grupo kiu ne apogas la sanktan triecon (=triunuon) ne estus kristana''. Mi nun ne havas multan tempon por profunde enplonĝi meditadon pri tio, kaj supozeble ankaŭ ne konvinkas subtenanton de la hipotezo ke ekzemple [[PIV]] havas tute simplan difinon de [[kristanismo]], nome "[https://vortaro.net/#kristano_kdc religio, bazita sur la evangelioj]". Sed pri la teologia koncepto de [[triunuo]] aŭ trieco almenaŭ konatas ke historie estis la fortega movado [[arianismo]], nome "parto de la [[unitariismo|unitariisma]] aŭ '''kontraŭtrinitarisma branĉo de [[kristanismo]]''' (do parto de tiu branĉo de kristanismo kiu forte kontraŭbatalis ĉiun kredon je [[triunuo]]) kiu floris ekde la [[4-a jarcento]] ĝis pli-malpli la [[8-a jarcento]]." Bone, oni povus blufe kredi ke ekde la 2-a jarmilo, do ekde la jaro 1000, validus la dogmo "kristanoj ĉiuj apogas la sanktan triunuon", sed simpla rigardo al la teksto kaj kristanisma movado [[unitariismo]], nome "'''tiu branĉo de la kristanismo''' kiu, male al la trinitatismo, '''ne akceptas la dogmon pri triunuo''' kaj kelkaj unitariismaj eklezioj tute neas la rolon de dogmo en religio" montas ke subtenantoj la kristanaj eklezioj de [[unitariismo]] daŭre fortas en la 21-a jarcento, do en la 3-a jarmilo. Alia historia branĉo de kristanismo cetere estis la [[adoptismo]], kiu ankaŭ forte kontraŭis koncepton de triunuo. Sume: NE, kredo de triunuo ne necesas por esti nomata "kristano". Tio entute ne konsiderante pruvon laŭ kiu "astestantoj de Jehovo kaj mormonoj" estus kristanaj grupiĝoj. Sed jam la vasta kristanisma movado [[unitariismo]] sufiĉas por malvalidigi la hipotezon. La esperantistaj farintoj de PIV efektive saĝe elektis sian tre koncizan kaj tre simplan difinon!! --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:29, 6 jan. 2026 (UTC) ==Forigo de dosiero== Bonvolu forigi la artikolon kiun mi alŝutis dufoje: [[:Dosiero:Triumfa enirado de la Imperiestro Konstancio la 2-a en Romo, 356 p.K..png]]. Mi anticipe dankas vin.[[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 21:12, 8 jan. 2026 (UTC) {{re|Claudio Pistilli}} Principe eblas senprobleme forigi duoblan dosieron, kiun mi en unua paŝo faris, notinte "duobla kopio de Triumfa enirado de la Imperiestro Konstancio la 2-a en Romo.png - forigo laŭ peto de l'alŝutanto". Sed tiam mi konstatis ke la restinta dosiero estas anglalingva, dum la forigita estis esperantlingva. En kazo de tiu elekto, teno de la esperantlingva versio prefereblas, ĉar kiun utilon havus la angla lingvo, kiu ne estas oficiala en tiu ĉi vikipedio kaj ankaŭ ne estis en la Romia Imperio de jaro 356? Do mi ŝanĝis la du dosierojn, forigis la anglan kaj tenis la esperantigitan. Ĉiukaze nun ne plu estas duoblaj bildoj. Tamen kiel lasta demando restas al mi la dubo: kie en la paĝo de retejo "X" vi vidis ke la dosiero estas liberigita laŭ krea komunaĵo 1.0 ???? Povas esti ke estas indiko sed mi ne trovis ĝin... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:37, 8 jan. 2026 (UTC) == persona nomo Adolf == Adolf estis tre ofta vira nomo en Germanio, sed post kiam Germanio perdis 2-a Mondmiliton sub la influo de Adolf Hitler, la populareco de la nomo en Germanio malpliiĝis signife. Ekzemple, [[Kustaa Vilkuna]], post pasigado de tempo en Germanio dum kelkaj jaroj post la milito, skribis ke unu el la ŝanĝoj en germanaj personaj nomoj estas ke ekzistas neniuj knabetoj nomitaj Adolf. :Estas multaj pliaj nomoj kiuj en [[Germanlingvio]] iĝis malmodaj dum la 20-a jarcento. Sed Adolf, eĉ en knabeta formo "Adi", certe ekde 1944-45 estas la nomo kiu vekus plej da plendoj ĉe aliaj samlingvanoj ke estas krimo nomi knabon laŭ tiu persona nomo, pri kiu ĉiu ekde almenaŭ 1933 aŭtomate pensas pri Hitler: kiel povus esti signo de bonaj sentoj por sia ido nomi sian infanon laŭ freneziĝanta radikalega amasmurdisto?? Mi ne scias pri nomaj statistikoj de antaŭ 1945 aŭ antaŭ 1915, sed mi supozas ke la nomo Adolf ankaŭ antaŭe ne estis ofta, nur ke ĝi almenaŭ ĝis 1915 ne havis ofendan kromsignifon. La lasta "normala" nomportanto, pri kiu mi scias estis Adolf Dassler (1900-1978, "Adi Dasler"), fondinto de ŝufabrikejo el kiu fontos la firmao [[Adidas]], Adi-das(ler). Kompare la knabaj nomoj Heinrich aŭ Henrik, Hendrik, Henry kiel en [[Heinrich Himmler]] aŭ Josef, Jo, Sepp aŭ malnovece Joseph kiel en [[Joseph Goebbels]] estis tiom oftaj ĉe knaboj tiam laŭ mia supozo, ke la ligiĝo aŭdinte la personan nomon aŭtomate pensi pri la krima amasmurdinto ne tiom funkcias. Sincere dirite mi eĉ ne parkeras la personajn nomojn de la lastaj du militkrimuloj - laŭ mia memoro ili nur estas krimuloj "Himmler" kaj "Goebbels" (same ankaŭ "Göring", "Mengele" ktp). --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:52, 12 jan. 2026 (UTC) Mi ridas por mi mem. Lerneje ni havis instruiston Yrjö Varjanne. Unu el miaj samklasanoj diris, ke li kunligis manojn kun Yrjö Varjanne (se vi volas vidi bildon pri li, vidu: https://www.sjl.fi/paikalliset/7809780) kaj post tio lia mano odoris kiel vomajxo do, ke li devis iri necesejen kaj lavi siajn manojn. Poste mia samklasano ridis pri tio, ke mi kredis tiun rakonton. == Re:Naskis v naskiĝis == Saluton kaj bonan kaj sukcesan novan jaron. Tiu kontrolo de "n." ne devus esti tro malfacila. Kvankam mi komprenas vian zorgon pri la encicklopedio, en ĉi tiu kazo mi taksas vin tro pesimisma. Mi povos elŝuti kopion de la encicklopedio el https://dumps.wikimedia.org/eowiki/ kaj trovi ĉiujn paĝojn kun la erara antataŭigo. Simple donu al mi tempon, ĉar eĉ en la ceteraj Vikimediaj projektoj mi ne tro aktivas lastatempe pro manko da tempo pro mia laboro. Mi lastatempe pli aktivas en Vikidatumoj kiam mi eĉ aldonas etikedojn en Esperanto, precipe pri Sud-Aziaj temoj, kiel kutime. Ĝis baldaŭ.—<span style="font-family:Kristen ITC, serif;margin:0 .3em">[[user:super nabla|super n∇bl∇]]</span>([[user talk:super nabla|🪰 msg]]) 00:17, 16 jan. 2026 (UTC) :Mi tute konsentas kun la frazo «<span style="color:darkgreen;">la misoj nun estis dum plenaj preskaŭ 3 jaroj, unu aŭ du monatoj pli aŭ malpli apenaŭ faros diferencon</span>». Mi ĉiokaze klopodu solvi kiel eble plej baldaŭ.—<span style="font-family:Kristen ITC, serif;margin:0 .3em">[[user:super nabla|super n∇bl∇]]</span>([[user talk:super nabla|🪰 msg]]) 00:20, 16 jan. 2026 (UTC) ::{{re|super nabla}} Vi havos tempon. Dankon ke vi tiom fulmrapide reagis! Mi tro pigris kontroli vian aktivecon en '''ĉiuj''' projektoj, ĉar ĉiukaze gravas ke vi entute vidas mian peton (kiun vi ankaŭ povus vidi se vi tute pasive ensalutinte legas Vikipedion - kio jes estas tute nobla uzo de la projekto, neniu postulas ke oni kontinue devus redakti paĝojn). Ĉaŭ kaj ankaŭ al vi sukcesan novan jaron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:27, 16 jan. 2026 (UTC) :::Mi kontrolis ĉiujn uzojn de [[Ŝablono:Diskreta mallongigo]] kaj mi nur trovis ĉi tiun ununuran eraron: [[speciala:diff/9306934]]. :::Ankaŭ kontrolinte mian agadon dum la tago kiam mi modifis la paĝon "[[16-a de marto]]" (vi trovis la eraron tie), mi nur povas vidi tiun ununuran misan kontribuon, kium vi jam korektis. Jen la ligilo: [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/Super_nabla&target=Super+nabla&dir=prev&offset=20230319112527 ligilo]. Do mi kredas, ke ĉio bonas nun.—<span style="font-family:Kristen ITC, serif;margin:0 .3em">[[user:super nabla|super n∇bl∇]]</span>([[user talk:super nabla|🪰 msg]]) 19:51, 8 feb. 2026 (UTC) ::::Dankon al vi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:04, 8 feb. 2026 (UTC) == Pentti Hirvonen == Kiam mi estis blokita, mi skribis pri Pentti Hirvonen tie: [[Rääkkylä]]. Cxu lau vi oni devas preni la tekston for? :Mi dirus ke la ĝisnunaj tri frazoj pri la lokulo P. Hirvonen estis jam multo (neniu alia pasinta aŭ nuna lokulo menciiĝas), kaj la obsedeta fokusiĝo pri kontraŭknaloj povus facile kaŭzi ke oni entute forstrekus la pli grandan malseriozan ĉapitron (ĉiukaze la aldonoj kaj forigoj antaŭe iris tien-reen). Sed plaĉis al mi la interna ligilo al vikidatumoj, kiun pensis eniri Taylor, kaj mi el tie ankoraŭ vidigis la vivdatojn: [[d:Q5477226|Pentti Hirvonen]] (1826-1878). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:42, 17 jan. 2026 (UTC) Mi demandis, cxu la [[Sveda Popola Partio de Finnlando]], speciale ostrobotnia, igxis pli kolera en kazoj, kie oni malapogas la devigan svedan. Spertulo pri la finna politiko jesis - gxi kolerigxas pri tiaj asertoj pli facile kiel antauxe kaj la ostrobotnia grupo estas pli radikala ol la suda grupo. La parlamentanoj ne plu povas malapogi la devon sen malamo de la tiu partio, speciale la ostrobotnianoj. Sed mi ne aldonas mencion pri tio. Mi ne havas fontojn. por tio Mi aldonis fontojn pri aliaj aferoj en la artikolo [[Sveda lingvo en Finnlando]]. -- [[User:Urpola]] 2026-01-17T20:34:22 == Invitation: Bring Feminism and Folklore to your wiki == [[dosiero:Fnf as 2023 logo.jpg|dekstra|50px]] En februaro kaj marto: kampanjo [[:m:Feminism_and_Folklore_2026|<big>inismo kaj folkloro 2026</big>]] == Forigendaĵo 2026-01 == Saluton ... akumuliĝis forigendaĵo: [[:Kategorio:Tujforigendaj_artikoloj]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:31, 19 jan. 2026 (UTC) :{{farite|parte farite}} 31 malplenaj, do neuzataj kategorioj forigitaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:14, 20 jan. 2026 (UTC) == Recenzo == @[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] Bonvolu revizii ĉi tiun paĝon [[Susovan Sonu Roy]], ili metas krucvikian spam-etikedon denove kaj denove. Ĉi tiu temo havas iom da rimarkindaĵo, antaŭ kelkaj tagoj ĝi estis konservita en la germana Vikipedio. Ankaŭ mi iom plibonigis ĉi tiun artikolon. [[Uzanto:Traniala|Traniala]] ([[Uzanto-Diskuto:Traniala|diskuto]]) 10:29, 20 jan. 2026 (UTC) : Malbona konduto: :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciala%C4%B5o:Protokolo&page=Susovan+Sonu+Roy protokolo] [fakte...] :* [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q117305113&action=history Q117305113] [vidu supre: "ili metas krucvikian spam-etikedon denove kaj denove"] :* [[:m:Special:CentralAuth/সামীৰা]] (unuaga konto) :* [[:m:Special:CentralAuth/Jujucio]] (kreinto kaj globale forbarita gantopupumulo) :* [[:en:Wikipedia:Sockpuppet_investigations/Blogs19/Archive]] (tre agresema gantopupumulo, ĉefe pri "Susovan Sonu Roy") :* [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Articles_for_deletion/Susovan_Roy&diff=prev&oldid=1268941185 Wikipedia:Articles_for_deletion/Susovan_Roy] sabota fermo de forigpropono kiel "ne forigita" :* [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/Arkivo/2023/Marto#Susovan_Sonu_Roy]] (jam unufoje forigita) :* veras ke unu forigpropono estis forĵetita: [[:de:Wikipedia:L%C3%B6schkandidaten/4._Januar_2026#Susovan_Sonu_Roy_(bleibt)]] :* -> {{por}} forigo de la artikolo [[Susovan Sonu Roy]] de ĉi tiu vikio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:30, 21 jan. 2026 (UTC) ::En la germanlingva diskuto la menciindeco de la temo estis diskutita, sed ne la neŭtraleco de la artikolo, kiu ŝajnas pli suspektinda al mi. Laŭ mia impreso ĝi estas forigenda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:52, 21 jan. 2026 (UTC) :::Mi komprenas viajn argumentojn kaj ankaŭ origine dividis ilin en la unua voĉdono pri forigo de la tiam nematura teksto. Sed kvankam estas tute en ordo diskuti ĉu unufoja forigo validas por ĉiam, aŭ ĉu bonas forigi tekston pro tio ke unu uzanto pasintece agis malbone, mi nun vidas ke la esperanta teksto nun lingve estas en tute bona kvalito, mi ankaŭ ne plu dubas pro la ekstervikipediaj referencoj, ke la homo vere ekzistas, kaj se uzanto daŭre malbonkondutas, la reago estus forbari tiun uzantn, ne pro tiu agado venĝe buĉi la tekston pri kiu la malbonulo interesiĝis. Mi pro la teksto atentiĝis pri tekstoj kiel [[Haora]], [[Guvahati]] kaj [[Kolkato]], pri kanaloj [[Star Jalsha]] kaj [[Zee Bangla]] ktp, mi ĝojas ke estas iom da okazo povi kaj devi plibonigi iujn tekston pri orienta Barato, kaj mi scius ke se mi voĉdonas por venĝa forigo de la esperanta teksto pri la eble duaranga aktoro, teksto kiu nun restos en la germanlingva vikipedio, ke tiam aliaj esperantaj tekstoj pri orienta Barato jam iĝos orfoj aŭ preskaŭ-orfoj, simple ĉar pri tiu regiono estas tre malmultaj esperantaj tekstoj. Mi sinceras: mi ne volas ankoraŭ investi horojn en tiun temaron kaj volas laŭeble malmultan adagon, por ne malfermi novajn teknikajn problemojn. Sed samkiel la germanoj nun juĝis por teno de sia teksto, kun eksplicita noto ke transvikia forigoj de aliaj tekstoj sekve de spamado de unu aŭ iuj uzantoj ne estas valida kialo por buĉado de artikolo, mi same ankaŭ pledus lasi tiun temon, kiu en la nuna formo ne estas danĝera por la esperantlingva vikipedio... Do mi voĉdonas {{kontraŭ|kontraŭ}} refoja forigo, sed kiel mi skribis ne volas ankoraŭ investi multajn horojn en la temon kaj ne protestos se mi havos la malplimultan opinion ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:41, 21 jan. 2026 (UTC) == Pro-drop -lingvo == Cxu estus bone krei artikolon [[pro-drop -lingvo]]? Mi lernis tiun termon en Chat GPT. En tiuj lingvoj oni normale ne devas uzi la personpronominojn de la unua kaj la dua persono kiel subjektoj, cxar la verbomorfo sole rakontas la subjekton. ''Lauri Hakulinen'' skribis en la 1950-aj aux en la 1960-aj jaroj pri la afero, ke oni kvazau dufoje diras saman. Kiel ''minä kaivan'' (mi fosas), kvankam ankaux jam nur ''kaivan'' signifas la saman. Oni povus diri ''minä kaivaa'' (''kaivaa'' estas la neuxtrala formo, formo de la triapersono singulare). Hakulinen skribis, ke kompreneble ekzistus eventuale agi kiel ekzemple nuntempe en la sveda: la verbmorfo estus sama kun la cxiuj subjektoj. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:38, 22 jan. 2026 (UTC) :Chat GPT ĉiukaze ne estas serioza referenco. Se vi volas ekverki, havu bonajn ekstervikipediajn referencojn, kaj plej bone alilingvajn vikipediajn artikolojn, kiuj jam kelkajn semajnojn aŭ monatojn ekzistas kaj ne estas forigitaj intertempe en tiuj vikipedioj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:44, 22 jan. 2026 (UTC) :Mia antaŭa artikolo pri deviga sveda instruado estis kritikita pri la temo. Nun kiam la mensa sanproblemo iom malpliiĝis, mi skribis pri ĝi pli neŭtrale. Esperantistoj estas iagrade grupo, kiu pripensas la statuson de lingvoj, do eble estus bone, ke la Esperanta Vikipedio havu informojn pri tiu stranga politika afero. Sed eble indus dividi la artikolon pri la sveda lingvo en Finnlando en du artikolojn, unu el kiuj diskutus la formon de la sveda en Finnlando ĝenerale, lingve, kaj la alia pri deviga sveda instruado. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 20:49, 22 jan. 2026 (UTC) Laux Chat GPT mi pravas en tiu takso, ke [[Anna-Maja Henriksson]] kaj [[Mikaela Nylander]] apogas la trudsvedan je diversaj motivoj: Anna-Maja Henriksson estas forta finn-sveda naciisto kaj Nylander svedlingva finnino, kiu asertas, ke por svedlingvanoj estus malfacile vivi en Finnlando sen la deviga sveda por finnlingvuloj. Henriksson estas ostrobotnia kaj Nylander uusimaaana. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 21:07, 22 jan. 2026 (UTC) Ĉu estas bone, ke en la artikolo [[Markus-setä]] estas ligilo pri tiu anglanlingva video? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 21:07, 22 jan. 2026 (UTC) Laŭ Chat GPT, mi pravas, ke la instruado de la sveda al finnaj parolantoj konsistas el du malsamaj lernejaj fakoj, sed la instruistoj de RKP kaj la sveda ne mencias tion: Ekzistas ia deviga sveda instruado, kies celo estas doni al finnlingvaj parolantoj, kiuj bezonas la svedan (ekz. [[Jakobstad]], [[Vaasa]], [[Loviisa]], [[Raseborg]]) svedan kapablon kaj kiu korespondas al la deviga finna instruado en svedlingvaj lernejoj. Kaj aliflanke ekzistas deviga sveda instruado aliloke en Finnlando, kies celo estas nur efektivigi la mem-servantan lingvopolitikan programon de RKP, kaj la lingvokapabloj, kiujn tiu instruado produktas (kaj kiuj kutime ne estas bonaj), estas nur flanka afero. Sed nun mi devos sindeteni de skribi pri la temo en la Esperanta Vikipedio estonte. Mi skribas pamfleton pri la temo, sed la pamfleto ne apartenas al Vikipedio. == Pikku Kakkonen == Ĉu en la artikolo [[Pikku Kakkonen]] povu esti ekstera ligilo al tio: https://www.youtube.com/watch?v=0O8OvJ73s2M. Vidu la tri unuajn minutojn. Se vi vidis, rakontu. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 18:01, 23 jan. 2026 (UTC) == Sveda lingvo en Finnlando == Mi skribis al spertulo pri la finna lingvopolitiko: "La lastaj spuroj de pedagogiaj pravigoj por deviga sveda lingvo, kiaj estis prezentitaj antaŭ iom da dek jaroj kaj sufiĉe multe antaŭ tridek jaroj, jam tute malaperis kaj ĝi estas nur simbola kaj oni jam ne provas silentigi kritikon per kontraŭkritiko sed per agresema akuzado kaj insultado, laux kio la malapogantoj estas faŝismaj kaj rasistoj kontraux la finnlandaj svedlingvanoj." Respondo al mi: "Ĝuste. La nuna deviga sveda lingvo tute transiris en la simbolan kaj politikan sferon, kaj ĝia legitimigo jam ne baziĝas sur iuj lernaj aŭ pedagogiaj celoj. La finnlingvanaj baz- kaj mezlernejanoj lernas la svedan ecx pli malmulte ol en viaj lernejaj jaroj, sed la apogantoj de la deviga sveda ne plu taksas tion kiel probleme. La apogantoj de la deviga sveda ne plu provas aferece diskuti pri la afero kun la malapogantoj sed nur asertas, ke la malapogantoj estas rasistoj kaj fasistoj." [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:18, 26 jan. 2026 (UTC) :La apogantoj ne plu zorgas pri tio, kiom la lernejanoj kaj sxtudantoj lernas la svedan, sed por ili estas grava simbolo, ke la lernejanoj kaj sxtudantoj iom la svedan lernas ecx simbole. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:29, 26 jan. 2026 (UTC) Cxu vi taksas, ke mi ne estas vandalo sed tio ne sxangxigas tion, ke mi estas problema uzanto? Kaj nun mi havas la lastan eblon montri, ke mi povas aktive partopreni al la farado de la esperanta Vikipedio? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 13:35, 27 jan. 2026 (UTC) :Nu, vi pasintece tre ĝene vandalis, kaj sendube estas iuj (ekzemple uzanto Surfo), kiuj ne facile forgesas la pasinton. Tiun neforgesemon pri pasintaj misfaroj vi nur povas renkonti per aparte singarda, modela kaj konstruema agado nun, kaj esperi ke iam ankaŭ la skeptikuloj komprenos ke pasinteco ne egalas al nuntempo. Sed se homo (Taylor 49) klare esprimas ke tiu ne volas ricevi mesaĝojn de vi, ĉar tiu ne opinias la lingvopolitikon de najbara lando Finnlando sia fokusa temo, tiam "singarda kaj konstruema agado" de vi estas centprocente respekti tiun klaran esprimon kaj vere '''tute''' ne meti notojn al ties diskutpaĝo. Mi ne esprimus min tiom draste kiel Taylor: por mi la kultura politiko de Finnlando same interesas kiel tiu de la 192 aliaj membraj ŝtatoj de UN. Mi havas finnlingvajn kaj svedlingvajn finnlandajn amikojn kaj la temo ne estas tute fremda al mi. Sed ankaŭ mi havas ankaŭ aliajn temajn fokusojn en vikipedio kaj sentas mankon de tempo por iuj vikipediaj konstruejoj - do ankaŭ mi ne detale reagos al ĉiu temeto, kvankam mi iam legos ĉiujn notojn. Do por mi estas bone, se vi sen vandalismo kaj sen troigita obsedo pri iuj malseriozaj temoj konstrueme redaktos vikipedion kaj evitos estontajn forbarojn de iu nova konto, ke vi faros viajn redaktojn laŭeble laŭ ĉiuj vikipediaj normoj, do kun intervikia ligiĝo (por tio necesas ke vi ne estas forbarita en vikidatumoj), kun normalaj esperantaj supersignoj, ne iuj x-kodoj, kaj normalaj teknikaj skribaĵoj, normalaj eksteraj ligiloj, normalaj uzoj de informkestoj kaj navigiloj, kaj senca uzo de ekstervikip4ediaj referencoj - simple ĉio kion mi deziras ankaŭ de ĉiu alia uzanto kiu jam pli ol du semajnojn umas en Vikipedio kaj jam ne plu estas tute nematura ekkomencanto. Ĉar daŭre ripari tion kion vi ekredaktus malmature estus tro por ĉiu alia uzanto. Jes, vi nun havas eblecon montri, ke mi povas aktive partopreni al la farado de la esperanta Vikipedio, kaj facile povas esti ke tio estas la lasta ŝanco. Saĝe uzu tiun ŝancon, ĉar klaras ke estas multaj homoj en Vikipedio kiuj ekstreme bone memoras la agojn de antaŭaj monatoj kaj jaroj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:54, 27 jan. 2026 (UTC) ::Cxu vi taksas, ke en la artikolo [[Yrjö]] ne estas bone pli prezice rakonti fono de la mencio? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 16:52, 27 jan. 2026 (UTC) :::La "fono de la mencio" estas, ke Yrjö estas nacilingva, pli ekzakte finnlingva variaĵo de la nomo "Georgo". Punkto. Kun referenco, laŭ mia persona juĝo estas tolereble aldoni viajn du frazojn ''"Slange ĝi fine de la 20-a jarcento ekhavis negativan [[konotacio]]n: la vorto yrjö signifas [[vomaĵo]]n. Tiun signifon supozeble peris la onomatopoa aŭ deskriptiva fonetika prononco de la vorto"'' kun referenco, kiel estas nun. Sed oni povus same ankaŭ formeti la slangan kromsignifon - kiu ŝajne inter la esperantistoj pli forte interesas kaj amuzas vin ol iun alian. Sed bone, du frazoj ne tute komence de la teksto kun referenco estas en ordo. Laŭ mi ne necesas ankoraŭ multon maĉi en tiu teksto: principe oni lasu ĝin trankvile, ne plu redaktu ĝin. Se vi volas, faru tekston pri [[Georg Zacharias Forsman]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:09, 27 jan. 2026 (UTC) :# ''Pyhä Georgios kääntyisi haudassaan, jos tietäisi, mihin tarkoitukseen nimeänsä on jo vuosikymmeniä käytetty. Kun suomalainen yrjöää, hän oksentaa'' (https://yle.fi/a/3-8413804). ::Sankta Georgo turnus sin en sia tombo, se li scius, en kiu celo lian nomon oni jam jardekojn uzis lian nomon. Kiam finno georgas, li vomas. ::::Libro de [[Kaisa Häkkinen]] mencias, ke nomi vomajxon "yrjö" verŝajne devenas de la priskriba prononco de la vorto. ::::[[Yrjö Sakari Yrjö-Koskinen]] [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:14, 27 jan. 2026 (UTC) ::::: Jes, fakte: Georg Zacharias Forsman identas al [[Yrjö Sakari Yrjö-Koskinen]]. Tiam alidirektilo estas bona helpo, ĉar ruĝa ligilo donus falsan impreson ke teksto pri la temo ankoraŭ mankus. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:39, 1 feb. 2026 (UTC) ::::::Laŭ Kimmo Kiljunen, la flagkonflikto inter Indonezio kaj Monako povus esti solvita tre elegante per lasado de Monako cedi: ĝi povus revenigi sian malnovan diamant-ornamitan flagon. Tio estus vere originala kaj memorinda. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 00:03, 6 feb. 2026 (UTC) :::https://eo.wiktionary.org/wiki/Yrjö https://eo.wiktionary.org/wiki/yrjötä :En la finna Vikipedio mi demandis, cxu estas bone difini Sibelius kiel finn-svedo - li heredigxis el finnlingvanoj, kiuj sxangxigis la lingvon. Iu respondis, ke supozeble oni povas difini do - multaj svedlingvanoj en Finnlando heredigxas el finnlingvanoj, speciale en [[Uusimaa]] kaj cxar oni ne nuntempe oficiale difinas tiun pozicion aliel ol laux la lingvo, oni povus uzi la vorton finn-svedo pri Sibelius. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:13, 27 jan. 2026 (UTC) "Ĉu oni devus forigi la porfinnlingvanan devon lerni la svedan el lernejoj estis tra jardekoj unu el la plej malfacilaj demandoj en la politiko de Finnlando." Tio estas kerna mencio en la artikolo [[Sveda lingvo en Finnlando]] en la sekcio "Deviga instruo de la sveda". [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:32, 1 feb. 2026 (UTC) Eble estas pli bone por homoj kiel mi rezigni esperon. Forigi la devigan svedan lingvon estas kiel revenigi Karelion - ekzistis unu ŝanco por tio komence de la 1990-aj jaroj, sed tiu sola ŝanco estis malŝparita. Tamen, vidu ankaŭ [[sveda lingvo en Finnlando]] == MediaWiki:Linkshere == La paĝo [[MediaWiki:Linkshere]] bezonas redakton. Rompita ligilo al ekstera servo estas forigenda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:43, 1 feb. 2026 (UTC) {{re|Taylor 49|Tlustulimu|LiMr}} Ŝajnas ke tiu temo ankoraŭ ne traktiĝis. Mi vidis pri antaŭa adapto en decembro 2017, diskutita [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo/2017/12#Ripari_ligilon|ĉi tie]]. Kaj evidente, la ligilo al ekstera servo estas nun rompita. Sed simple forigi ĝin, ne anstataŭigi ĝin per pli bona ligilo, havas grandan riskon esti fuŝa ago. Ĉu iu havas bonan ideon, kion eblus rekomendi en la situacio? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:00, 7 feb. 2026 (UTC) : Risko de "fuŝa ago" forestas. Mi rekomendas simple formeti ĝin: <pre> La jenaj paĝoj ligas al '''[[:$1]]''': Eksteraj iloj: [https://linkcount.toolforge.org/?project=eo.wikipedia.org&page={{urlencode:{{{1|$1}}}}} kvanto da ligiloj], [https://templatecount.toolforge.org/index.php?lang=eo&namespace={{NAMESPACENUMBER:{{{1|$1}}}}}&name={{PAGENAMEE:{{{1|$1}}}}} kvanto da transkluzivigoj] </pre> : [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:32, 8 feb. 2026 (UTC) La paĝo/servo evidente misfunkcias. Mi devas simple viŝi la enhavon, ne konante la sekvojn, sed faras tion laŭ la rekomendo de Taylor, ĉar ne fari ion ankaŭ estus malbone. Raportu kiam vi rimarkos nedeziratajn flankefikojn. Eblas ĉiam ĉion malfari... --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:15, 8 feb. 2026 (UTC) Nenio fuŝiĝis ĝismorte, tamen la servo [[MediaWiki:Linkshere]] povus esti iomete pli utila kun la enhavo proponita supre. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:34, 10 feb. 2026 (UTC) Do tiel ĉi? Bv. rekontroli kaj konfirmeti. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:38, 10 feb. 2026 (UTC) : Estis ERARO, lingvokodo estu "eo", ne "en". [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:49, 10 feb. 2026 (UTC) Do nun, ĉu? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:55, 10 feb. 2026 (UTC) : {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:56, 10 feb. 2026 (UTC) == [[Rita Süssmuth]] == Hazarde mi vidis, mi eĉ ne scias ĉu vi jam rimarkis, ke hodiaŭ mortis la germana politikistino [[Rita Süssmuth]]. Mi nur volis enigi la mortoinformon en ŝian artikolon kaj rimarkis ke teksto pri ŝi ankoraŭ tute ne estis. Do, kvankam nur restis al mi malmultaj momentoj da Vikipedio umado, mi sekve komencis artikolan ĝermeton. Sed ĝi vere estas tro malplena. Ĉu mi povas peti vin almenaŭ duobligi la frazojn de 2 al 4 kaj ŝanĝi la ĝermeton al deca ĝermo?? Salutas [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 22:01, 1 feb. 2026 (UTC) :Mi nur nun venas al tiu temo, kaj konstatas ke intertempe jam vi sukcesis "ŝanĝi la ĝermeton al deca ĝermo". Do mi nur iomete aldonetas pri la infanaĝo, aldonas ligilon pri la ministerio 1985-1988, kaj krome lasas la biografion tiom nepreciza kiel vi faris, ĉar evidente aldoni detale, kiam ekzakte ŝi translokiĝis de kiu urbeto en Vestfalio al sekva, kaj kiam sekvis kiu docenta posteno al alia, ne aldonus signifan plusvaloron al ne-eŭropa aŭ ne-vestfalia esperantlingva leganto. Do mi pardonpetas mian malfruan aliĝon al tiu paĝo, kaj dankas pro la kreo de la teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:40, 8 feb. 2026 (UTC) == [[muzeo Henryk Jan Dominiak pri miniatura profesia arto en Tychy]] == Hallo Thomas, ich habe gesehen, dass Du den Schnelllöschantrag von Johannnes89 entfernt hast. Ist Dir bewusst, dass es sich dabei um ein LTA-Projekt handelt? [[:wikidata:Q48851673]] existierte bis mitte Dezember in 106 Sprachversionen + plwikivoyage. Die Konten, die den Artikel hier im wesentlichen erstellt und bearbeitet haben, sind global geschlossen. Der Artikel wird vermutlich den Benutzer wieder anlocken. Möchtest Du diesen Artikel wirklich im Projekt behalten? Viele Grüße [[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 00:25, 5 feb. 2026 (UTC) :Darüber hinaus möchte ich Dich auch informieren, dass in Kürze der Großteil der Fotos auf Commons gelöscht wird. Es beginnt mit Uploads der Sockenpuppen, die bereits gesperrt sind. Gemäß der policy zu WMF-Bans sollte dieser Artikel hier eigentlich auch verschwinden, die Konten [[User:Krzysiek2224]] und [[User:Kwarcoaa12311111]] sind als LTA-Socken bereits seit Dezember global geschlossen. [[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 14:25, 5 feb. 2026 (UTC) ::{{re|NDG}} Der Artikel ist auf Esperanto sauber geschrieben, enthält keine Sprachfehler oder Murks gemäß der Wikipedia-Syntax, und ist stilistisch insgesamt untadelig. Wenn er automatisch übersetzt wurde, war das eine außergewöhnlich gute Computer-Übersetzung, die meisten Artikel, die hier auf den Index der möglicherweise zu löschenden Artikel gelangen, haben ein unvergleichlich schlechteres Niveau. Es kann ja sein, dass die Menschen, die diese Ex-Konten benutzt haben, keine Computer-Übersetzung herangezogen haben, sondern z.B. einen Esperanto-Autor in Tychy um die qualifizierte manuelle Übersetzung gebeten haben. Es gibt relativ viele Esperanto-Sprecher in Polen, diejenigen davon die in Wikipedia mitarbeiten, haben in der Regel Spezialinteressen und haben keine Lust, die grundlegenden Artikel über Städte auf ein gutes Niveau zu heben oder zu halten, es ist etwas nervig, wenn dann nationalistische Polen feststellen dass deutsche, litauische oder ukrainische Wikipedianer die Arbeit über polnische Städte auf Esperanto übernehmen und in Diskussionen ein Tenor rüberkommt wie "diese Leute haben uns gerade eben 1939 genügend Leid angetan, da ist es ganz gut dass sie 2026 Wiedergutmachung leisten" (so etwas killt natürlich den letzten Funken Mitarbeitsbereitschaft). Aber es gibt keinen Anlass, einen sauber geschriebenen Artikel zu löschen, nur weil dieselben Konten noch 105 andere Sprachversionen geschrieben haben, die vielleicht sprachlich minderwertig waren oder zumindest allein die Zahl an Sprachversionen "hochverdächtig" ist. Ich habe keine Ahnung, wer hinter [[User:Krzysiek2224]] und [[User:Kwarcoaa12311111]] stecken könnte, und ich kann nicht genügend Walisisch, Kroatisch oder Polnisch, um die Qualität dieser Sprachversionen zu beurteilen (ich spreche fließend Litauisch und kann daher die lettische Version verstehen, aber ob dort Grammatikfehler versteckt sind oder wie der Sprachstil ist, kann ich ebenso nicht beurteilen). Aber in der Esperanto-Version gibt es höchstens kleinere Verbesserungsmöglichkeiten, einzelne lateinische Wörter durch normale Esperanto-Wörter zu ersetzen, und ich persönlich würde auf das Hugo Boss-Emblem als "Kunst" verzichten und auf den Luftwaffenoffiziersdolch unten. Aber das sind Kleinigkeiten. Es ist möglich, einen Antrag auf Löschung eines an sich guten Artikels allein aus Solidarität zu "WMF-Bans" zu stellen, aber ich habe den Grund für mich nicht als hinreichend schwerwiegend empfunden, das jetzt selbst anzuleiern. Ich weiß natürlich nicht, ob ein Verbleib des Themas auf Esperanto, Walisisch, Kroatisch, Lettisch und Polnisch "den Benutzer wieder anlocken" wird - aber ich denke, wenn der Artikel in den Sprachen sauber geschrieben ist (ich hätte den Verdacht, dass die Autoren muttersprachlich Polen sind, daher hätte ich Zweifel an der Qualität des walisischen Artikels, aber das müssen die Walisen entscheiden), stört er eigentlich keinen. Er preist wohl nichts großmäulig an, was gar nicht wirklich existiert, und ist für mich nicht als Fake-News zu erkennen... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:57, 6 feb. 2026 (UTC) :::Es gibt nicht "die Autoren", es gibt eine einzige [[:en:User:Wikinger|Person]], die das über Jahre hinweg gemacht hat. Magst Du aktuelle Beispiele des Wirkens? [https://sw.wikipedia.org/wiki/Maalum:Michango/Siegen_Heilen] [https://de.wikipedia.org/wiki/Benutzer:Knergy/Tansania-Troll] [https://muddyb255.wordpress.com/2025/06/22/a-cry-for-help-and-a-timely-rescue-on-swahili-wikipedia/] Diese Person lässt nichts übersetzen. [[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 17:08, 6 feb. 2026 (UTC) == Ceditaj areoj == Cxu vi taksas, ke neniom da sameco havis movigo de la germanoj kaj finnoj de ceditaj areoj? Mi legis en [[Otavan iso tietosanakirja]], ke en aro de la milionaj rifuĝintoj ktp. en la mondo la movopopolo de Finnlando (finne ''siirtoväki'') estas tiel en speciala pozicio, ke gxi ne perdis ecx parte siajn civitanajn rajtojn kaj por gxi oni faris aktiva pormovopopolan politikon. Mi skribis en tio en la artikolo [[fi:siirtoväki]] kaj demandis en la finnvikipedia babilejo, cxu la movigo de la germanoj el la ceditaj areoj de Germanio havis samajn trajtojn kiel la movigo de la germanoj el la orientaj areoj. Unu uzanto skribis, ke al lia menso ekstaris jxus tiu demando, kiam li legis mian redakton en la artikolo kaj la komparoj inter de tiuj aferoj oni ne multe faris sed radie iu, laux lia memoro ''Pirkko Sallinen-Gimpl'' komparis ilin kaj diris, ke la aferoj estis samtipaj kaj tiaj, ke la logxantaro de la ceditaj areoj konservis siajn tutajn civitanajn rajtojn. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 14:16, 6 feb. 2026 (UTC) Vidu [[Grandlago de interna Finnlando]]. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 13:18, 7 feb. 2026 (UTC) == Yrjö == Vidu denove [[Yrjö]] [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:45, 17 feb. 2026 (UTC) Finna spertulo pri la trans-homoj diris, ke tio estas vere, ke en Usono oni uzas la longecon de etendita peniso unu colo kiel kritero, cxu oni povas difini infanon kiel knabo. Kaj aliel kirurgo fortrancxas la penison, metas gxin al rubujo kaj igxas la infanon al knabino. Mi pensis: cxu tio estas vere se nur urbana legendo? Sed tiu spertulino diris, ke estas vere. https://eo.wiktionary.org/wiki/hihhuli Oni diras, ke Finnlando estas lando malriĉa je naturaj rimedoj. Ĉu tio estas vera? Akvo estas multe pli valora natura rimedo ol oro, arĝento kaj nafto == [[:Kategorio:Komunumoj de Provinco Mantova]] == Saluton. Mi vidis ke vi hieraŭ komencis adapti kaj ampleksigi la tiam grandparte senesperajn tekstojn en la kategorio "Komunumoj de Provinco Mantova" al espereble finaj kontentigaj artikolaj ĝermoj. La laboro ĝis nun nur trione aŭ kvarone estas farita. Mi enkroĉiĝis kaj ĉe iuj tekstoj, komencinte komence de la alfabeto, kompletigis la informkestojn, ĉar en tiuj paĝoj vikidatumaro estas manka. Tio konsiderindas subteno al via laboro: nur atentu ke vi ne akcidente viŝas iujn el miaj ĵusaj redaktoj, kiam vi plulaboros! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:03, 21 feb. 2026 (UTC) ==Uzado de artikolaj diskutpaĝoj pri ruĝaj ligiloj== Propono sur diskutpaĝo ĉiam estas demando al la komunumo, "Ĉu estas interkonsento pri ĉi tio?" Lastatempe vi faras multajn proponojn nigrigi unuopajn ruĝajn ligilojn laŭ argumento, ke dum x jaroj neniu volis fari artikolon, aŭ simile. Sed la demando, ĉu estas interkonsento ke la manko de intereso por fari artikolon estas kialo por nigrigi ligilon, jam estas respondita nee ĉe [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo#Ruĝaj kaj bluaj ligiloj]]. Mi taksas ke la ripeta farado de jam respondita demando estas malhelpa por la funkciado de la vikipedia komunumo kaj impresas, kvazaŭ vi volas trudi neinterkonsentitan regulon al Vikipedio. Mi esperas ke vi ĉesos ĝin. Eble konfuzis vin tio, ke estas interkonsento por nigrigi certajn ligilojn - precipe tiujn, pri kies temoj oni ne povus verki vikipedian artikolon eĉ se oni volus. Eble vi supozis ke tio pravigas amasan nigrigadon kian vi antaŭe faradis. Sed simple ne estas multaj ligiloj en Vikipedio, pri kiuj interesato ne povus verki artikolon. Kaj eble vi demandas, "Kion do mi estus devinta fari, laŭ vi?". Jen. Vi ĉiam estus povinta, kaj teorie ankoraŭ povas, bonorde proponi vian principon. Ion tian: :::::<small>"Mi komprenas ke aliaj vikipedioj kaj pluraj anoj de la Esperanta vikipedio uzas ruĝajn ligilojn por indiki temojn, pri kiuj oni povus verki artikolon. Mi ankaŭ komprenas ke iuj ruĝaj ligiloj aŭtomate fariĝas bluaj ligiloj kiam la koncerna artikolo kreiĝas. Tamen mi pensas ke estus pli bone uzi ruĝecon kiel kontrolilon, por scii ke oni mistajpis la celon de la ligilo. :::::Jen estas kialoj por pensi ke ne multe utilas indiki temojn, pri kiuj oni povus verki artikolojn: _______. Jen estas kialoj por pensi ke ne multe utilas havi aŭtomatajn ligilojn al novaj artikoloj: ______. Jen estas kialoj por pensi, ke mistajp-kontrolilo por ligiloj utilas pli: ______. Jen estas kialoj por pensi, ke la ekzisto de tro multaj ruĝaj ligiloj malpliigas ilian utilon kiel mistajp-kontrolilo: _______. Kaj jen estas kialoj por pensi, ke simila plibonigo de la kontrolado de mistajpoj ne eblas alimaniere: _______. Ĉu do estas interkonsento ne plu uzi ligilojn por aliaj temoj, ol tiuj kiuj jam havas artikolon aŭ antaŭvideble baldaŭ havos?"</small> Se vi estus farinta tian proponon en ĝenerala diskutejo, kaj multaj vikipediistoj estus respondintaj, kaj preskaŭ ĉiuj respondoj estus favoraj, esperinde ĉiuj respektus tion kiel interkonsenton de la Esperanta vikipedio. Vi povus fari la provon se vi volus. Aŭ vi povus ŝpari al vi ĝenon kaj akcepti ke ligiloj estas kontribuoj al Vikipedio, kiuj al vi persone ne utilas, sed kiujn vi ne tial rajtas detrui. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:19, 23 feb. 2026 (UTC) ::Por malhelpi la kontribuadon de enhavo al vikipedio, oni devas havi interkonsenton, ke la enhavo estas problema. Ĉu io en tiu principo estas malklara aŭ malprava laŭ vi? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:57, 6 mar. 2026 (UTC) == Lestadianismo / kontraukoncipo == Ĉu la artikolo pri lestadianismo kaj kontraukoncipo nun estas neuxtrala? -- [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 16:11, 23 feb. 2026 (UTC) En 2007, kuracisto prezentis deklaron pri mi al la oficejo de deviga militservo, kiu legis ion similan al: La persono havas severan epilepsion, pro kiu li estas traktata en la Centra Hospitalo de Centra Finnlando. Li ankaŭ ricevis diagnozon de la sindromo de Asperger. Do ne estas tute realisme, ke li povus plenumi militservon. Pro ĉi tiu kialo, mi kredas, ke li devus esti sendevigita de militservo. -- [[Uzanto:Urpola|Urpola]] == "Ŝablono:Tradukita" -> "Ŝablono:Trad" == Mi reaktivigis la diagnozajn katojn en [[Ŝablono:Tradukita]]. Tamen ĉi-foje eblas eviti ilin per transŝalto al la nova [[Ŝablono:Trad]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:09, 28 feb. 2026 (UTC) :La nova {{ŝ|trad}} je supraĵa rigardo aspektas bona. Mi nur ŝatus ĝenerale havi unu plian artikolon en la frazero «...teksto el la artikolo "ekzemplo" en '''la''' angla vikipedio», sed tio estas certe kosmetikaĵo. Mi vere esperas ke fine de la testado elvenos stabila solvo - dankon pro la penoj! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:36, 28 feb. 2026 (UTC) :: {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:43, 28 feb. 2026 (UTC) ::: Ĝuste tiel, dankon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 28 feb. 2026 (UTC) == Genetikaĵoj == Tion diris ankaux sveda historispertulo, ke estis en Finnlando kaj la svedparolanta normala popolo, kies plejo estis ankaux genetike sveda kaj la svedparolanta nobelaro, el kies plejo estis posteuloj de lingvosxangitaj finnoj. Sed alia klarigis, ke grandparte de la svedlingva normala popolo en [[Origina Finnlando]] kaj [[Uusimaa]] estas genetikeb finna.[[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 09:23, 1 mar. 2026 (UTC) == Forigendaĵo 2026-03 == Saluton ... akumuliĝis forigendaĵo: [[:Kategorio:Tujforigendaj_artikoloj]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:15, 4 mar. 2026 (UTC) == Uusimaa == Cxu estu ankaux en esperanto diversaj du artikoloj pri tiuj temoj: * https://en.wikipedia.org/wiki/Uusimaa_Province * https://en.wikipedia.org/wiki/Uusimaa Mi provas finigi la pensadon pri la deviga sveda. Mi faros tamen plu unu redakton en [[Sveda lingvo en Finnlando]] Klasike oni diras, ke la svedia sveda kaj la finnlanda sveda estas kiel la brita angla kaj la usona angla. Pri vere granda parto tio certe estas tute realisme dirita. La gramatiko estas preskaŭ sama, same kiel en la kazo de la brita kaj usona angla. En la vortaro estas inter la svedia kaj finnlanda sveda iomete pli diversecoj ol inter la brita kaj usona angla. En la prononco la diverseco estas klare pli granda ol en la skribaĵo, sed ĉar la diverseco estas precipe en la intonacio, ĝi ne multe malhelpas la komprenon inter la du lingvaj variantoj - same kiel en la kazo de la brita kaj usona angla. Tamen en la finnlanda sveda mankas aspiro de k, p kaj t. En vere multaj kazoj ekzistas anstataŭ tia longa k, p aux t, kiuj estas tipaj al la finna - tia eco estas fremda al la svedia sveda, sed normale ĝi ne malhelpas la komprenon. La diferencoj inter la finnlanda kaj svedia sveda peris kaj la influo de la finna kaj tio, ke ne aranĝis ĉiuj samaj ŝangxoj kiel en la svedia sveda. En la finnlanda sveda mankas tonaleco - normale en la sveda la vortoj axel (ŝultro) kaj aksel (akŝo) diferencas kun si aliaj laŭ la melodio, sed en la finnlanda sveda ne estas tiu diferenco. Esceptoj estas iuj vere arkaiaj finn-svedaj dialektoj en kamparo de la svedparolanta Ostrobotnio - ili povas esti malfacilaj kompreni por la svedoj kaj eĉ por la aliaj svedlingvaj finnlandanoj. Ekzemple en la dialekto de Närpes ekzistas tri gramatikaj kazoj kiel en la germana. Tian dialekton uzas ekzemple Ida Asplund en iuj el siaj kantoj. La alanda sveda estas kompromiso inter la finnlanda sveda kaj la svedia sveda. En Svedio oni iam humure uzas pri la finnlanda sveda la vorton muminspråk (muminlingvo). Tiu esprimo iĝis, kiam en Svedio televide aperis serio pri mumintroloj, kie la svedlingvaj voĉaktoroj estis finnlandanoj kaj tial parolis finnlandan svedan. La svedaj rigardantoj komprenis la grandan plejon el la parolado de Mumin-figuroj sed miris pri ilia stranga prononco. En norda Svedio la sveda en finnpleja areo kiel Haaparanta kaj Komunumo Övertorneå havas iom da samajn trajtojn kiel la finnlanda sveda. --urpola je 2026-03-08 == Elkorajn dankojn == Mi volas esprimi mian feliĉon scii ke ekzistas homoj kiuj vere kontribuas kun Esperanto kaj Esperanta Vikipedio. Mi verdire sentas mian koron eksplodi pro la amo kiun mi verkas artikolojn ĉi tie kaj pri la apogo de veraj sinceraj batalantoj tiel kiel vi. Ricevu fortan ĉirkaŭbrakon pro ĉiuj viaj klopodoj. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 23:27, 4 mar. 2026 (UTC) : {{s}}. Estas pena laboro detektive spuri bonan argumentadon por ĉiuj fotoj pri kiuj povas ekesti duboj, sed jes estas la ideo ne simple tujforĵeti ĉion se oni ne jam kontentas pri la kvanto kaj kvalito de la argumentado, sed sencas alvoki laŭeble en tiuj kazoj plibonigi la kvanton kaj kvaliton de la argumentado - se tio eblas, kompreneble, alikaze forigo ankaŭ estas akceptebla. Vi vidis, ke mi hodiaŭ traktis la dosierojn 1 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], 2 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], 3 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], 4 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] kaj 5 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] - pri tiuj la argumentado devus esti sufiĉa. Sed mi ne scias ĉu mi morgaŭ ankaŭ sukcesos pri savo de 2 aŭ 3 dosieroj, kaj ne scias ankaŭ kiom da tempo restas, ĝis iu alia administranto eble pli draste forigas ĉiujn ceterajn. Sed forigoj, aparte de dosieroj, ne apartenas al la ŝatataj administraj taskoj. Tial povas esti ke ankoraŭ estas bona ŝanco savi ĉiujn pri kiuj kunskrapeblas sekveblaj informoj pri eldono antaŭ 100 jaroj aŭ morto de konata kreinto plej bone antaŭ 100 jaroj, kaj en EU fakte sufiĉas 70 jaroj post morto... Se vi havas aŭ povas kunskrapi bonan argumentadon pri plia dosiero, nepre faru tion kaj indiku ĝin al mi, tiam mi povas rigardi vian argumentadon kaj povas pli facile forpreni la ŝablonon pri tujforigo ol kiam mi mem devas elfosi ĉiujn detektivajn detalojn... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:50, 4 mar. 2026 (UTC) ==Kontraŭrajtaj dosieroj== [[Dosiero-Diskuto:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Ĉi tie]] vi menciis, ke "malmultaj administrantoj trovas tempon por vere forigi ilin, aŭ pli bone por mem enketi ĉu la argumento pri neceso de forigo konvinkas lin aŭ ŝin, kaj nur forigi kiam li aŭ ŝi estas konvinkita pri la forigo". Pri kio, laŭ vi, vi devas konvinkiĝi? Ĉu manko de pruvo de laŭleĝeco ne estas memevidenta? Aŭ ĉu vi ne komprenas, ke pruvo de laŭleĝeco estas respondeco de la alŝutanto? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:06, 6 mar. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Vi pravas el formala vidpunkto, ke dosiero kun nesufiĉaj informoj povas tuj forpreniĝi. Sed ĉi tie temas parte pri dosieroj, kiuj estas tute utilaj kaj bonordaj en Vikipedio, ĉar signife pli aĝaj ol 100 jaroj, nur ke la alŝutinto ne sukcesis sufiĉe konvinke pruvi tion. Ekzemple la [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]], presita reproduktaĵo de [https://www.posterazzi.com/philip-ii-of-macedon-n-382-336-b-c-king-of-macedon-359-336-b-c-stipple-engraving-english-1807-poster-print-by-granger-collection-item-vargrc0007044/ de nekonata presisto publikigita en 1807] - pluraj kopioj cirkulas en la interreto, ĉiuj estas [[publika havaĵo]] pro la aĝo de la origina reproduktaĵo. Viaj protestoj aspektas kvazaŭ la tujforigo anstataŭ iom-post-ioma revizio kaj tiam forigo punus kaj dolorigus la alŝutinton, sed fakte ĝi domaĝas la projekton kaj ĝenas la forprenantan administranton, se tiu ne investas ĉiam ankoraŭ privatan tempon por serĉi laŭeble bonan anstataŭaĵon. Pri [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] tutsimila bildo ne ekzistus en la komunejo, oni povus anstataŭe meti iun tute alian bildon kiun la forprenanta administranto devas mem elserĉi, sed pri iuj sen bona argumentado forigendaj, sed kun dokumentita pruvo facile teneblaj bildoj ne estas bonaj anstataŭaĵoj, kaj vere la forpreno tute ne sencas SE iu pretas esplori la fonton kaj pretas pruvi ke bildo vere senkonteste estas pli ol 100-jara. Pri bildo de 1807 tio estas nekontestebla. ĈU iu iam havos la tempon fari tion estas la demando, mi nun povis sukcese esplori pri 5 bildoj, eble antaŭe jam pri 1-2, mi eĉ ne havas nottaglibron pri tiuj agoj, kaj ne garantias ĉu mi entute ankoraŭ povos savi 1, 5 aŭ 10 pliajn - tial mi urĝe alvokas al la alŝutinto laŭeble multajn kazojn de malnovaj bildoj mem trovi kaj dokumentigi, ĉar certe la forigo de la aliaj iam okazos. Nur mi konscias se mi nur sukcesas pri kvin sondadoj en unu tago, la alŝutinto eble povas sukcesi pri 10, ne pri ĉiuj en du horoj, tial mi pensas ke laŭvorte "tuj" forigi estus tro hektike. Nur pro tio mi nun ne hektikas. Sed mi tute konsentas kun vi, ke la aliaj dosieroj kiujn vi proponas por tujforigo, estas altgrade dubindaj, kaj garantiite ne ĉiuj estos pruveble pli ol 100-jaraĝaj. Tial mi lasis ilin en la ujo pri ebla "tujforigo", kaj fidas pri tio ke kvankam ĝi estas rubujo ni kutime nur malplenigas la rubujon ĉiun monaton aŭ ĉiujn du. Do vi pravas el formala vidpunkto, sed tiu vidpunkto estas pli detrua ol estas saĝe, kaj vi pravas ankaŭ en parto de la dosieroj tute konkrete - sed sencas tion detale esplori kaj revizii antaŭ forigo, ĉar kvankam oni ankaŭ povas fari tion post forigo, tiam estos multe pli malpraktike fari. Mi certas ke ne estas danĝero pri jura verdikto kontraŭ la esperanta vikipedio se tiuj bildoj ankoraŭ atendas celatan revizion tri aŭ ses tagojn, tri aŭ ses semajnojn - nur gravas ne entute forgesi ilin. Tial fakte vi pravas pri tio marki ilin kiel altgrade dubindaj, pro tio ke vere la dokumentado ĝis nun estas manka, kaj eble eĉ estas pli sobra via propono simple tuj forĵeti ilin kaj ne atenti pri vakuoj kiuj restos en tekstoj - tio kompreneble estas multe pli tempoŝpara ol longe esplori. Sed baze mi estas konvinkita ke nia tasko de vikipediistoj estas peni laŭeble ne tro facile forĵeti materialon de kontribuantoj, se klaras ke la materialo estis bonintence alŝutita/aldonita, kaj la kritiko nur celas formalaĵon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:18, 8 mar. 2026 (UTC) ::Via revizio estas tre bonvena, se vi faros ĝin. Ankaŭ eventuala revizio de la alŝutinto estas bonvena. Sed vi havas multajn eble pli valorajn aferojn por fari, kaj ĝis nun la alŝutinto montris nenian indikon de kunlaboremo, sed rekte mensogis al la vikipedia komunumo aldonante ŝablonojn, pri kies vereco li evidente faris nenian kontrolon. Prenu en konsideron, ke temas pri centoj da dosieroj, kaj eĉ marki ilin por tujforigo estas signifa tempinvesto. Prenu en konsideron ankaŭ, ke la plejparto de la bildoj, eĉ se ili montriĝos laŭleĝaj, ne estas tre utilaj. Ekzemple, ne havas multe da utilo pene savi tiun bildon de Filipo faritan en 1807, kiam oni povus uzi aŭtentike antikvan bildon kiel [[:commons:File:Philip II of Macedon CdM.jpg]]. ::Ĉu vi povas promesi, ke se post racie atendebla tempo (ni diru ekzemple ses semajnoj) se nek vi trovos tempon nek Claudio trovos intereson revizii la dosierojn, vi forigos ankaŭ la nereviziitajn? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:11, 8 mar. 2026 (UTC) :::Absolute jes. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:14, 8 mar. 2026 (UTC) ::::Mi hodiaŭ antaŭtagmeze metis 3 bildojn por forigo je la 10-a horo vespere je grenviĉa tempo, do dum la sekva horo ([[dosiero:Qizil.png|14ra]] [[:dosiero:Anastazio la 1-a (430-518) 1.png|1]], [[dosiero:Qizil.png|14ra]] [[:dosiero:Antikva Romio.png|2]] kaj [[dosiero:Qizil.png|14ra]] [[:dosiero:Batalo de Abrito (251).png|3]]), kaj samtempe dokumentigis [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Zenono kaj Bazilisko.png|unu]] ankoraŭ ne markitan, kiu do povos resti. Supozeble vi jam vidis tion. Se ne: La limhoro jam preskaŭ pasis, tute klaras ke ili estos for post 45 minutoj, se vi volas vi povas ankoraŭ rerigardeti ilin antaŭ ili estos for. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:17, 8 mar. 2026 (UTC) == Finnlanda kaj svedia sveda == [[Uzanto:Moldur]] pravis en tio, ke mi troigis la diferencon inter la finnlanda kaj svedia sveda. Plejparte ili estas preskaŭ kiel la britia kaj usona angla. Sed estas esceptoj en kamparo de svedparolanta Ostrobotnio. Tiun kanton mi ne povas kompreni kvankam mi lernis la devigan svedan: https://www.youtube.com/watch?v=uhNHQe1_r9g. Mia amikino, kies edzo, kiu estis el kamparo de svedparolanta Ostrobotnio, diris, ke en popollernejo (https://eo.wiktionary.org/wiki/folkskola / https://eo.wiktionary.org/wiki/kansakoulu) la unua malfacileco por li estis tio, ke estis malfacile kompreni la instruiston, kiu parolis kiel svedparolanta helsinkano aux turkuano. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-15115-85|&#126;2026-15115-85]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-15115-85|diskuto]]) 15:15, 9 mar. 2026 (UTC) :En hejmdialekto de edzo de mia amikino estas ekzemple tri gramatikaj kazoj. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-15115-85|&#126;2026-15115-85]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-15115-85|diskuto]]) 15:20, 9 mar. 2026 (UTC) La devon oni apogas kaj malapogas nuntempe precipe ideologie: iuj admiras pri gxi sed aliaj spertas mensan angoron kaj senton de nacia humiligo. Antaŭe la devon oni apogis kaj malapogis ankaŭ pedagogie. En la finnlanda publiko la devigeco de la lerneja sveda estas afero, pri kiu diskuto fortigas kaj poste plejparte silentas en cikloj proksimume 15 - 20 jaroj. Diskuto pri gxi estis forta en la unua duono de la 1970-aj jaroj, en la unua duono de la 1990-aj jaroj kaj en la dua duono de la 2000-aj jaroj kaj en la unua duono de la 2010-aj jaroj. En la lastaj jaroj, la tabuo ĉirkaŭ rezisto kontraŭ deviga sveda lingvo kreskis. Kvankam Kuusamo apartenas al la provinco Norda Ostrobotnio, ĝiaj pejzaĝoj kaj la naturo estas verege diversaj ol tipe en Ostrobotnio, kiu estas konata pri ebenaj kampaj pejzaĝoj, malgranda nombro de lagoj kaj en la finnlanda vidpunkto grandaj riveroj, kiu malrapide fluas al Botnia Golfo – tia pejzaĝoj estas en la nunaj oficialaj provincoj Ostrobotnio, Suda Ostrobotnio, Meza Ostrobotnio kaj plejparto el Norda Ostrobotnio. == Vidu == https://eo.wiktionary.org/wiki/saksalainen_y [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:11, 11 mar. 2026 (UTC) Mi diskutis kun finna spertulo pri la lingvoinstruo. Ri diris, ke mi apartenas al la lasta generacio, al kiu la svedan oni parte instruis la svedan pedagogike - la instruado estas nun ecx pli malforta ol en miaj lernejaj tagoj. Krome ri klarigis, ke kvankam la svedinstruo ne ankaux en Jyväskylä ne estas kiel en Vaasa, ne en Jyväskylä la instruo ecx nun estas la malpli bona - en multaj maricxaj komunumoj oriente la sveda estas tute simbola lernfako speciale nun, kiam ne ecx la cxiuj instruistoj de la sveda ne multe konas la svedan kaj ili komprenas la realon kaj la testoj estas facilaj == Yrjö Karilas == Yrjö Karilas/Karlsberg estis ekstreme talenta, multe pli talenta ol liaj pli maljunaj samlernejanoj kaj tiel soifa je scio, ke la scioj instruitaj en la lernejo, kiel ekzemple la finna, la sveda kaj la germana, matematiko, historio, geografio, ktp., ne sufiĉis por li, sed li devis akiri pliajn informojn pri lernejaj fakoj ekster la lernejo. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 12:20, 15 mar. 2026 (UTC) Saluton. Mi parolis kun Jorma Nieminen. Li diris, ke estas vere stranga signifo, ke Jorma estas peniso. Fakte, Jorma estas Jeremia, eminenta israela profeto. En [[Itse valtiaat]] en 2002, kiam Sauli Niinistö anoncis, ke li forigxos el la pozicio de la ministro pri eksteraj aferoj, Lipponen ploris. Erkki Tuomioja ridis. Ben Zyskowicz demandis: "Cxu vin amuzas la doloro de Lipponen?" Tuomioja respondis: "Ho, jes. Doloro de Lipponen produktas por mi multe pli sadisma gxuo." Zyskowicz diris: "Ho Erkki. Vi estas tute malsana." Tuomioja diris: "Eble. Sed do nirvane malsana." --aldonis, sen subskribo, IP-adreso ~2026-16720-35 je 10:48, 17 mar. 2026 <small>- la konto {{uzanto2|Urpola}}, ankoraŭ uzita ĉi-matene en vikivortaro jam estas ŝlosita ĝenerale: 08:19, 17 mar. 2026 uzanto ''Count Count'' ŝanĝis la staton por tutprojekta konto "Uzanto:Urpola@global": ŝlosita kaj malaktivigita (kun noto: Transvikia misuzo - sekve de la plej nova raporto ĉe [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_sysops%2FRequests&diff=30269368&oldid=30268941])</small> == Suĝoŭo (Anhujo) == Estas pluraj veroj, ja via skribo veras, samtempe mia kontraŭa vero jen estas: * Suĝoŭo ne meritas la o-finaĵon, ĉar nek estas provinca sidejo, nek kongresejo de Esperanto, ktp. Nuntempe Ĉinio havas ĉirkaŭ 20 provincajn ĉefurbojn, tiom da estas normala nombro, ili meritas o-finaĵon. Suĝoŭo apartenas al la tria urboklaso kun 300 similaj urboj. Ili ne ricevu o-, ĉar tio estus absurda. --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 14:28, 17 mar. 2026 (UTC) :Vi pravas: Ili '''ne ricevas novajn esperantigojn''' kun o-finaĵoj. Sed se ili jam havas tiun nomon en PIV, Reta Vortaro, la poŝatlaso de 1971, en la verkaro de Ludoviko Zamenhof aŭ de Esperanto-literatura verko milope disvendita el Pekino, tiam jam estas, kaj tiam ne necesas "el vikipedio" korekti vortarojn, atlason kaj nian literaturon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:52, 17 mar. 2026 (UTC) Kial mia uzantonomo Urpola estas blokita? Mi june diris al [[Aarni Virtanen]], kiulogxis en sama [[Kypärämäki|loĝareo]] kaj estis en sama lernejo, ke mi volus esti ''uomo universale''. Li diris, ke interese sed ke tio ne eble plu estas realisme. Ekzistas do multe da scio kaj sciencaj kampoj ktp.. Mi versxajne troigis en la artikolo [[Yrjö Karilas]]. Mia patro diris, ke Aarni supozeble pravas, sed estas ankoraux eble estas mulflanke scianta homo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-17456-00|&#126;2026-17456-00]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-17456-00|diskuto]]) 21:10, 20 mar. 2026 (UTC) :Nun la artikolo [[Sveda lingvo en Finnlando]] inkludas proksimume bonajn sciojn pri la afero. Cxu lau vi gxi estas bona? [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-17456-00|&#126;2026-17456-00]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-17456-00|diskuto]]) 23:08, 20 mar. 2026 (UTC) == Lestadianismo en Finnlando == En la najbareco de mia infana hejmo [[Kypärämäki|ĉi tie]] antaŭe loĝis lestadiisma familio kun 16 infanoj. Mi ne scias, kiun branĉon de la lestadiismo ili apartenis, sed verŝajne konservativajn lestadiistojn, ĉar en Ĵyväskylä estas tiel malmulte da aliaj lestadiistoj. Iu en tiu domo dormis en vestkonservocxambro. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-18014-78|&#126;2026-18014-78]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-18014-78|diskuto]]) 16:06, 22 mar. 2026 (UTC) ==Artikolo de la monato== Saluton. Mi reagis en [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026]], sed la debato tie ĉesis sen rezulto. Mi ne favoras la ripeton per Aŭstrio (kio ĉiuokaze povus reveni junie), kaj proponas anstataŭe [[Graz]], sed ankaŭ estas la aliaj kandidatoj [[Futbalo]], [[Lajsana albatroso]] ktp. en la koncerna paĝo de propono ja aperas Aŭstrio por du monatoj, ĉu tiu estis la fina decido?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:00, 22 mar. 2026 (UTC) :Saluton. En [[Vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj]] estas, inter aliaj, propono por legindigi [[Vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj#Graz|Graz]], kio estas nepra kondiĉo por elekti ĝin kiel sekva Artikolo de la monato post [[Aŭstrio]], ĉio rilate al venonta UK. Ĉar tion oni planis tro urĝe oni ne povos atendi sufiĉan tempon kaj ĉion oni devos fari antaŭ la monatfino. Se vi bonvolas voĉdoni, tio ege helpos. Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:43, 26 mar. 2026 (UTC) ::Mi ĵus konstatis, ke en [[Graz]] oni diris nenion pri la UKo. Do, mi aldonis "En Graz okazos la [[UK 2026|111-a]] [[Universala Kongreso de Esperanto]] (UK) ekde la 1-a ĝis la 8-a de aŭgusto 2026." Ĉu ne indus aldoni tion ankaŭ al la resumo en Artikolo de la Monato? Mi ne scias fari tion. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:29, 1 apr. 2026 (UTC) :::{{re|Kani}} La resumo de la ADLM jam ekde frumatene la 1-an de aprilo tekstas "Graz [grac], gastiganta urbo de la ĉi-jara UK 2026, estas la ĉefurbo de ...". Pri tio pensis Sj1mor. Do la UK estas en plej elstara loko de la resumo, tuj en la unua frazo. Tio elstareco estas bona. La resumon redakti ne estas miraklo: Eblas iri al [[Vikipedio:Artikolo de la monato]], tiam premi la ligilon "04. Aprilo" tie kaj redakti. Sed vi pravas: Sj1mor ne pensis pri tio ankaŭ enplekti la informon en la artikolo "Graz" mem kaj ankaŭ mi kaj ĉiuj aliaj ne jam pensis pri tio. Nun jam ĉio laŭ mi bonas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:10, 2 apr. 2026 (UTC) ::::Stulte mi ne rigardis la komencon. Nu, ĉio en ordo. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:46, 2 apr. 2026 (UTC) == Help == Hello, I need help to improving [[Gazaa genocido|this]] article I recently created. [[Uzanto:جودت|جودت]] ([[Uzanto-Diskuto:جودت|diskuto]]) 18:54, 26 mar. 2026 (UTC) Maljunulo el [[Muurame]] skribis, ke li sugestis, ke bibliotekoj marku, kiuj DVD-oj havas finnajn subtekstojn - li klarigis, ke li pruntis DVD-ojn de la biblioteko kaj havis problemon: "Mi ne komprenas la lingvon de Berlino, Londono kaj Parizo. Mi komprenas nur la finnan kaj iom da sveda. Mi nur iris al bazlernejo kaj faklernejo, ĉi-lasta instruis iom da sveda sed nenian anglan, germanan aŭ francan. Mi pensis, ke la DVD-oj havas finnajn subtekstojn, sed ili ne havis." Iu tiam diris, ke tiuj DVD-oj havas subtekstojn, kiujn oni povus elekti, kaj mi scivolas, ĉu ĉiuj DVD-oj en la biblioteko de Muurame havas finnajn subtekstojn. ==Du notetoj pri stilo== Du atentigetoj, sen rilato unu al la alia: - La unua litero de scienca nomo ĉiam estas majuskla. - Laŭ la nuna stato de [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]], "Esperantigoj de nomoj el kategorioj, ĉe kiuj oni kutime uzas Esperantigojn ankaŭ estas permesataj (eĉ se temas pri nova Esperantigo). Tiaj kategorioj estas ekzemple nomoj de . . . renesancaj humanistoj, kiuj latinigis siajn nomojn" kaj supozeble ankaŭ mezepokaj eŭropaj intelektuloj, kiuj latinigis siajn nomojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:42, 27 mar. 2026 (UTC) ===Kaj tria=== - Denove laŭ [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]], "Majusklaj estu ĉiuj unuaj literoj de propra nomo, escepte de enaj konjunkcioj, prepozicioj kaj artikoloj". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:42, 29 mar. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Pri kio vi ekzakte aludas? En la interna ligilo mi legas multon pri [[personaj nomoj]], de realaj kaj ankaŭ fikciaj personoj. Ke "''Hary poter"'' aŭ ''"Pipi ŝtrumpolonga"'' estus stranga minuskligo de dua vorto de "persona nomo", ne grave ke inventita nomo de fikcia persono, estas ekster diskuto. Krome mi en la ligita paĝo precipe vidas la jenan rekomendon pri plurvortaj verko-titoloj: {{citaĵo|Ĉe plurvortaj verko-titoloj kelkaj kulturoj kutime majuskligas la komencajn literojn de ĉiuj vortoj krom la plej malgrandaj (artikoloj, konjunkcioj ktp.) En Esperanto pli konvenas majuskligi nur la unuan komencliteron: ::'''[[Kredu min, sinjorino!]]''' (kaj ne ''Kredu Min, Sinjorino!'') * Esceptas se la verkotitolo estas fremdlingva, aŭ se esperantlingva verko jam havas plurmajusklan nomon: [...], '''[[Plena Vortaro]]'''}} -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:55, 29 mar. 2026 (UTC) :Mi aludas al [[Diskuto:Universitata Malsanulejo de Gento]], kie vi "toleris" la majusklan titolon nur pro specialaj kialoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:13, 29 mar. 2026 (UTC) Hm, vi scias ke mi lernis Esperanton 13- kaj 14-jara, kaj mi denaske devenas el kulturo germanlingva, kie oni amase majuskligas ĉiun subjekton, simple ĉar en la germana la komenca majusklo estas tio kio en Esperanto estas la o-finaĵo. Mi samtempe lernis Esperanto, la anglan kaj francan, iom pli poste ankaŭ la hispanan kaj italan, kaj komprenis ke ne ĉiuj lingvoj majuskligas ĉiujn subjekton, kaj ankaŭ ne majuskligas ĉiun vorton en titolo. Ankaŭ 13-jarulo tuj komprenas ke estas diferencoj inter la lingvoj: ke anglalingvanoj majuskligas multe pli da vortoj en titoloj ol franc- kaj itallingvanoj, kaj oni konsilis al mi en Esperanto pli kopii la franc- aŭ itallingvan modon ol la angla- aŭ germanlingvan, do aŭtomate majuskligi nur tiujn vortojn kiuj estas komence de frazo aŭ estas personaj nomoj, kaj krome pripensi ĉu estas aparta kialo majuskligi titolon aŭ vorton. Aparta kialo povas esti ke utilas majuskligi unuan vorton de titolo entute, kiel en ''Kredu min, sinjorino!'', aŭ ke oni videble vidas presitan titolon, kie klare estas majusklaj vortoj, kaj ĉiuj konas tiun titolon, kiel ''Plena Ilustrita Vortaro'' aŭ ''Akademio de Esperanto''. Ĉe simplaj vortoj same kiel en titoloj. Do la lingvosento, kiun mi internigis kiel 13-jarulo, diras ke la vorto [[Insula hospitalo]] ĝustas en tiu formo, kaj ke la universitata hospitalo en la flandra urbo Gent fakte havus titolon [[Universitata hospitalo de Gento]] esperante, hôpital universitaire de Gand france kaj Ospedale universitario di Gand itale ... ĝi estus nur unu specifa hospitalo de Gento, kiel la urbocentra hospitalo, la havenokvartala aŭ la pediatria. Mi scias ke angloj, germanoj, kaj influite de ili ankaŭ iuj aliaj ĝermanlingvanoj kiel svedoj kaj nederlandanoj foje iom pli da vortoj majuskligas. Mi scias ke la Balta Maro, Nigra Maro kaj Azova Maro aperas en PIV en tiu formo kaj tial rajtas konsideriĝi "kvazaŭ propra nomo", sed same certas ke mia blanka aŭto aŭ mia nigra pantalono ne aperas en PIV kaj garantiite ne estas personaj nomoj Blanka Aŭto de Thomas kaj Nigra Pantalono de Thomas, sed simple estas iuj objektoj, kaj la diversaj hospitaloj de Gento ankaŭ estus baze nur objektoj (kaj ankaŭ klare ne estas en PIV, aŭ havus longan artikolon en Monato, aŭ estus tutmajuskla libro Universitata Hospitalo de Gento en la UEA-libroservo), ankaŭ se pliaj el ili ricevas esperantan vikipedian titolon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:01, 29 mar. 2026 (UTC) :Laŭ mia kompreno de "propra nomo", kaj ankaŭ mia kompreno de [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]], "Balta Maro", "Universitata Hospitalo de Gento" ktp. estas propraj nomoj ne "kvazaŭ propraj nomoj". Ĉu vi volas diri, ke vi pensas, ke "propra nomo" estas io alia? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:13, 29 mar. 2026 (UTC) :Se laŭ vi ili ne estas propraj nomoj, kial vi majuskligas la unuan vorton? Kaj mi petas vin kontroli skribajn esperantajn fontojn. Laŭ mia memoro mi neniam vidis tian majuskligon (unua vorto jes, sekvaj ne) krom en verktitoloj, nek trovis ĝin en kelkaj fontoj kiujn mi ĵus kontrolis. Mi suspektas ke ĉe via lingvosento aŭ tiu de viaj instruintoj efikis [[:de:Hyperkorrektur|trokorekto]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 00:25, 30 mar. 2026 (UTC) == Forigpeto 3 paĝoj == * [[MediaWiki:Watchdetails]] * [[MediaWiki:Wlhideshowbots]] * [[MediaWiki:Wlhideshowown]] Centra peto forigi ne-plu-aktualan-aĵon: [[phab:T234776]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:02, 30 mar. 2026 (UTC) {{re|Taylor 49}} {{farite}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:55, 30 mar. 2026 (UTC) == Pliaj finnaj temoj == Ĉar vi estas kuracisto, mi petas, ke vi legu: https://eo.wiktionary.org/wiki/valel%C3%A4%C3%A4k%C3%A4ri [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 15:42, 1 apr. 2026 (UTC) : Mi ne vidas problemon en tio, nur ĝustigis unu gx al ĝ. TP ''' Pikku Kakkonen/ Buu klubben ''' Ĉu en la artikolo [[Pikku Kakkonen]] povu esti rubriko "vidu ankaŭ" kaj sub ĝi "[[BUU-klubben]], samtipa svedlingva finnlanda programo?" Ĉu en la artikolo [[BUU-klubben]] povu esti rubriko "vidu ankaŭ" kaj sub ĝi "[[Pikku Kakkonen]], samtipa finnlingva finnlanda programo"? [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 16:08, 1 apr. 2026 (UTC) :Jes, farite. TP (17:29, 1 apr. 2026) [[tago de svedeco (Finnlando)]] [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 16:15, 1 apr. 2026 (UTC) : La teksto estis artikola "orfo", ĉar malpli ol 4 paĝoj montris tien. Nun estas en ordo. Mi kreis novan mikro-ĝermon [[Peter Nyman]], kiu tamen ankoraŭ estas artikola "orfo". Eble vi havas ideon kiel eblus ankoraŭ 3 paĝojn ligi teien (diskutpaĝoj kiel tiu ĉi ne kalkuliĝas). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:29, 1 apr. 2026 (UTC) [[Kyösti Karjula]] mencias kiel religio evangeli-luteranismon. Pli realisme: konservativa lestadianismo (gxi apartenas oficiale al [[Evangeli-luterana Eklezio de Finnlando]], sed gxiaj konditoj pri ekzemple [[bapto]], [[eŭkaristio]] kaj [[absolvo]] ne estas praktike luteranaj. Krome ili havas proprajn diservojn, praktike propran eklezion kaj proprajn ekleziojn. La rilato de la movado kun la Evangelia Lutera Eklezio estas nuntempe pure formala. Tial, estus pli logike listigi la konservativan Laestadianismon kiel la religion de Karjula. Speciale en la 1960–1980-aj jaroj, kiam la instuo kontraŭ la kontraŭkoncipo estis pli forta ol antaŭe kaj poste, multaj konservativaj lestadianoj kredis, ke virino, kiu uzis kontraŭkoncipon kaj tial ricevis pli malmulte da infanojn, aŭtomate iras al infero kaj tie unue aŭdas koleregan krion de Dio "kie estas tiuj infanoj, kiujn mi donis al vi?" kaj ploron de tiuj infanoj, kiuj ne naskiĝis kaj poste ŝi devas naski tiujn infanojn infere. Ekzemple la konservativa lestadiana predikanto Pauli Korteniemi en sia prediko en suviseurat en 1982 diris[[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 19:53, 1 apr. 2026 (UTC) :Multaj luteranaj teologoj taksas kiel tute for-fermita la penson, laŭ kiu en infere naskiĝus infanoj. [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 19:58, 1 apr. 2026 (UTC) Mi petas, ke vi plu unufoje legu [[sveda lingvo en Finnlando]]. Laux pri tio konanta mi pravas en tio, ke la deviga sveda ekzemple en [[Vaasa]], [[Raseborg]] kaj [[Loviisa]] estas praktike tute alia lernfako ol ekzemple en [[Taivalkoski]], [[Suomussalmi]] ktp. kaj cxar la deviga sveda ekzemple en la kamparo de [[Kainuu]] kaj [[Koillismaa]] estas tute simbola, formala fako (en tiulokaj vilagxaj bazlernejoj ecx la instruistoj ne praktike povas diskuti svede), el tiuj lokoj tiuj junuloj, kiuj iras universitaten, devas komenci la lernadon de la sveda praktike tute komencante. https://eo.wiktionary.org/wiki/Ura#finne Mi petas, ke vi vidu: https://eo.wiktionary.org/wiki/Atlantti :Tiuj notoj alvenis, kiam mi estis for en vojaĝo, kaj nun ili jam ne plu ŝajnas al mi esti traktendaj. Kaj ne, kiam mi havas malmultan tempon, mi koncentriĝas pri vikipedio kaj ne ankoraŭ dividas mian tempon por rigardi paĝojn en vikivortaro aŭ en aliaj projektoj de la vikia projektofamilio. Se iu havas la impreson, ke iu projekto de la vikia projektofamilio havas draste tro malmultajn laborantojn, tiam oni povas diskutigi tion en la ĝenerala diskutejo de vikipedio kaj provi varbi pliajn agantojn por tiu projekto, sed ĝis tiam mi nur rigardos aliajn branĉojn se foje mi vere havas tro da tempo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:59, 26 apr. 2026 (UTC) ==Universala Kodo de Konduto== Nu, finfine mi faris peton al la komitato pri la Universala Kodo de Konduto pri la aferoj de la ruĝaj ligiloj. Mi ne volus, sed mi sentas min devigita al tio pro daŭraj forigoj de ligiloj kaj prezentoj de via interpreto de ruĝaj ligiloj kvazaŭ ĝi estus intencata de la personoj, kiuj kreis ilin. Sube estas la oficiala anglalingva sciigo por plenumi la postulojn de la komitato. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:46, 6 apr. 2026 (UTC) Hello {{<includeonly>safesubst:</includeonly>PAGENAME}},<br> You are named in a recently filed request to the [[:m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]]. Please review the request at [[:m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Cases/2026/Redlinkphobia imposed without consensus on Esperanto Wikipedia]]. You are requested to enter your statement and any other material you wish to submit, so that the U4C can get a better overview of the situation. All writing should be complete, but also as concise as possible. Please ensure that you make all comments in your own section and in the discussion section only. If the U4C makes a decision, this will be binding for you and so your participation is recommended. Please do not reply here, but on the linked case page, or on the associated talk page. If you would like to contact the U4C directly, you will find an e-mail address [[:m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee#How to contact U4C|here]]. Please use the email only if privacy is necessary (e.g. personal information). :Mi vidas ke vi ankoraŭ intencas insisti pri la afero. Tamen via argumento ŝajnas ankoraŭ esti, ke tolero de longdaŭraj ruĝaj ligiloj estas logike malebla. Tio estas malpruvebla, mi dirus eĉ jam malpruvita, kaj solvos nenion. :Via konkluda aserto "«Red links» are linked to «the desire to turn them blue», they are not meant to be collected as such, the more the better" ne estas tute eksplica, sed mi komprenas la rezonadon jene: (unu) funkcio de ruĝa ligilo estas bluiĝi, sekve ruĝa ligilo, kiu ne bluiĝas, faras damaĝon. Tio estas mallogika. Estas kvazaŭ iu dirus, "funkcio de monumentoj estas memorigi la publikon pri famaj homoj; sekve, se la publiko forgesas pri iu homo, ĉiuj monumentoj de tiu homo estas damaĝaj kaj detruendaj". :Mi plurfoje atentigis ke aliaj vikipedioj fakte toleras longdaŭrajn ruĝajn ligilojn. Tio pruvas ke tolero estas ebla. Laŭ mia kompreno vi malakceptas tion pro du kredoj - vi pensas ke tolero nur okazas ĉe grandaj vikipedioj kaj vi pensas ke ĝi ne daŭras longe ĉar la ligiloj ĉiam bluiĝas ene de malmultaj semajnoj. Sed tion eblas empirie kontroli. Memoru nian "eksperimenton" pri metado de ligiloj al aliaj vikipedioj. Tio okazis antaŭ monatoj, kaj la ligiloj nek bluiĝis nek nigriĝis nek akuziĝis pri vandalismo. Vi povas kontroli ankaŭ mian normalan verkadon ĉe aliaj vikipedioj, kiu estas plena de ligiloj, kiuj nek bluiĝis nek nigriĝis nek akuziĝis pri vandalismo. Tio inkludas la latinan vikipedion, kiu estas signife malpli granda ol nia. Kaj vi povas kontroli mian specimenaron de ligiloj en kelkaj grandaj vikipedioj ĉe [[Uzanto:Arbarulo/Ruĝaj ligiloj]], kie ligiloj bluigitaj ene de kelkaj semajnoj estas malmultaj en la angla vikipedio, praktike neekzistaj ĉe aliaj grandaj vikipedioj. Vi povas kontroli en la sama specimenaro ke la absoluta nombro da ruĝaj ligiloj estas multe pli granda ol nia en ĉiuj vikipedioj, kaj ke la proporcio de ruĝaj ligiloj al totala teksto estas simila al nia en la hispana, franca kaj germana. Ŝajne vi jam akceptis surbaze de la empiriaj pruvoj ke aliaj vikipedioj ne nigrigas siajn ligilojn; bonvolu kontroli pli, kaj vi konstatos ke ili toleras ilin. :Se vi fakte volas ke ligiloj en nia vikipedio havu ian funkcion kiun ili ne havas en aliaj (ekzemple kiel lingvokorektilon), kaj volas meti limojn al ilia kvanto por optimumigi tiun funkcion, mi ja argumentos kontraŭe, sed ni povos diskuti tion. Aŭ se vi konstatis ke la tolero de ruĝaj ligiloj iel malutilas al la vikipedioj, kiuj praktikas ĝin, ankaŭ tio estas legitima argumento. Sed se vi nur volas insisti, ke ne eblas trakti ilin kiel aliaj vikipedioj konstateble jes traktas, tio povas nur krei pli da malpaco. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:48, 9 apr. 2026 (UTC) :Al la konkreta plendo - ke vi premadas forigi enhavon sen interkonsento - vi respondis ke vi ne "premadas forigi" la ligilojn, sed "substrekas dubon" pri ili. Mi ne komprenas la celatan distingon. Laŭ mia kompreno de la vorto "dubo", esprimi dubon pri ligilo estas diri, ke ĝi eble estas forigenda. Kaj ne estas interkonsento, ke iu ajn menciinda ligilo povas esti forigenda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:59, 9 apr. 2026 (UTC) ==(sen titolo)== Nomi vomajxon kiel "yrjö" supozeble perigxas el la malafabla, deskriptiva fonetika prononco de la vorto. Cxu pri li oni povus fari esperantan vikipedian artikolon: https://fi.wikipedia.org/wiki/Sakari_Kiuru_(valokuvaaja) Li prezentis ankaux en dokumenta filmo pri konservativa lestadianismo. Li kreskis en konservativa lestadiana familio. Li rakontis pri sia familia fono: Ni estas 16. Mi estas la dua plej aĝa. Kelkaj naskiĝis post kiam mi forlasis la hejmon. Mi memoras, ke mia patrino estis terure laca dum tiaj oftaj gravedecoj. Iam oni uzas la vortojn pakkosuomi kaj tvångsfinska pri la deviga instruo de la finna por la finnlandaj svedaj denaskaj parolantoj. Tamen, ĝi ne estas tute simila fenomeno en ĉiuj aspektoj. Tio ŝuldiĝas al la diferenco en grandeco de la du lingvogrupoj. Pro tio multaj kredas, ke estas malkonvene rekomendi devigan svedan lingvon tiel, ke svedlingvanoj en Finnlando estas devigitaj lerni la finnan. Klare pli ol duono, en Uusimaa, ekzemple Helsinko kaj kontinenta parto de Origina Finnlando, ekzemple Turku, eĉ pli ol 80 % el la finnlandaj svedlingvanoj uzas ĉiutage ankaŭ la finnan lingvon. Deviga bazlerneja instruo de la finna por la finnlandaj svedlingvanoj, aliel ol deviga bazlerneja instruo de la sveda por la finnlandaj finnlingvanoj, apartenas al komunaj opinioj de la planantoj de la finnlanda bazlerneja sistemo jam ekde la 1960-aj jaroj. Ankaŭ la finnlanda svedlingvanoj mem ne disputas pri la deviga finna samece kiel la finnlandaj finnlingvanoj pri la deviga sveda. Praktike la instruo de la "alia enlanda lingvo" en la svedlingvaj lernejoj en la Finnlando estas klare pli amplekse ol en la finnlandaj finnlingvaj lernejoj. La svedlingvaj finnlandaj bazlernejanoj komencas la lernon de la finna normale jam en la dua lerneja jaro. Parto el la denaskaj parolantoj de la sveda en Finnlando, speciale en Uusimaa, estas praktike dulingvaj. Por tiuj lernantoj en iuj finnlandaj svedlingvaj lernantoj estas kiel alternativo de la normala porsvedlingvana instruo de la finna modersmålsinriktad finska (hejmlingvsimila finna), pri mallongigo sia nomo mofi, kiu estas instruo de la finna kiel alia gepatra lingvo. --forgesis subskribi la posedinto de tiutempa uzantokonto Penttihirv je 4 redaktoj de frumatene ĝis 17:45 horo je 8 apr. 2026 == Saltvik == Mi provis aldoni al la artikolo [[Saltvik]] mencion pri [[Orrdalsklint]]. Kial mi ne sukcesis? [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-22334-13|&#126;2026-22334-13]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-22334-13|diskuto]]) 10:43, 11 apr. 2026 (UTC) :Ah: estas tre simple: Vi aldonis <pre><!-- En Saltvik situas ankaux la plej alta loko de Alando, [[Orrdalsklint]]. == Referencoj == .. --></pre> :Kion vi aldonas inter la signoj "<code><nowiki><!--</nowiki></code>" kaj "<code>--></code>", ne estos videbla en la fina paĝa aspekto. Estas bone ke la ĉapitrotitolo "Referencoj" estas inter tiuj signoj, ĉar momente ne estas referencoj, sed estas bone ke jam estas la ĉapitrotitolo por la kazo ke iam ekestos referenco, sed por via roko estas grave ke oni jam nun povas vidi la frazon, do metu ĝin ANTAŬ la signoj "<code><nowiki><!--</nowiki></code>". Kompreneble, krome estas bone meti al la paĝofino la ŝablonon {{ŝ|ĝermo|Finnlando}} aŭ {{ŝ|ĝermo|geografio}}, SE temas nur pri 3-5 frazoj. Kaj krome mi nur nun vidis ke vere se oni redaktas anonime estas pli malfacile tajpi esperantajn literojn, sed por aliaj uzantoj estas tre tede ripari viajn x-kodajn straangajn esperanto-vortojn: tial konsideru ĉu vi povas supre en la redaktofenestro uzi la elekton "> Specialaj signoj". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:42, 12 apr. 2026 (UTC) :Cetere: Ankoraŭ unu konsilon pri la ŝablono {{ŝ|Informkesto monto}} en paĝo [[Orrdalsklint]]: Pri tiu ŝablono oni nur bezonas unu solan parametron "|regiono-ISO = FI" - estas bone kaj bele uzi almenaŭ tri indikojn "|regiono-ISO = FI" "|tipo1 = reliefo" "|zomo = 9", sed vi vidos, se vi ne metas la duan indikon nur la supra mapo aspektos iom malpli bela kaj sen la tria indiko la suba mapo ne estas ideale fokusita, ambaŭ statoj ne estas katastrofaj, sed se mankas la unua indiko "|regiono-ISO = FI" estas nur iu tre malhela mondmapo en kiu tute nenion eblas vidi. Do la unuan indikon necesas nepre ne forgesi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 12 apr. 2026 (UTC) == Enhavo == Eble mi faris ion malbone, sed en artikolo [[Miskolc]] ne aperas nun la Enhavo, ĉu vi povas helpi?--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 08:51, 12 apr. 2026 (UTC) :{{re|Crosstor}} Bonvolu rekontroli ĉe vi: ĉe mi en artikolo [[Miskolc]] ĉio aspektas normale. Estus tre strange se vi vidus ion alian en sama horo ol mi... Alikaze bonvolu precizigi kion ekzakte vi vidas... sed mi supozas ke estis iu nur momenta misfunkcio, kiu iritis vin... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:36, 12 apr. 2026 (UTC) ::Supozeble mi vidas miraklon. En iu ajn artikolo (iom longa) mi vidas la Enhavon, tamen en Miskolc mi ne vidas. Ĝuste nun mi kontrolis. En [[Eger]] mi vidas Enhavon el 12 punktoj. Se vi ne scias la solvon, lasu la aferon. Trovi eron la Enhavo tre helpas, sed en Miskolc mi devas uzi la lifton. --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 09:50, 12 apr. 2026 (UTC) ::{{re|Crosstor}} Nun mi komprenas vian problemon. Dankon pro la komparo al paĝo [[Eger]]. Jes, tio ĉe mi estas same. Estas iu signaro <code><nowiki>__NOTOC__</nowiki></code> (la angla mallongigo signifas "'''no T'''able '''O'''f '''C'''ontent", "sen listo de enhavo"), se tiu signaro estas ie tiam la enhavo vere ne videblas, sed ĉi tie nenie en artikolo [[Miskolc]] estas kaŝitaj tiuj anglaj signoj. Do mi vere ĝis nun ne sukcesas malkovri la problemon, sed almenaŭ mi nun komprenas kio estis via miro. Cetere, tute flanke mi ĵus videtis en la paĝo la adjektivon "diplomacia", tiu vorto ne estas esperanta, en Esperanto ĉiam estas "diplomatia" aŭ "diplomata". Eta tajperaro, kiun mi ĵus hazarde vidis. Ĉu vi volas mem ĝustigi ĝin? Pri la neapero de la enhavolisto mi nur povas '''''supozi''''' ke estas iu interfero kun la ŝablono "{{ŝ|granda dosiero}} tute supre. Mi teste forprenis ĝin, enhavo estas, remetis ĝin, enhavo ne estas, kaj nun mi metis la ŝablonon tute malsupren kaj tiam ankaŭ estas la enhavo. Al mi la vasta panoramo tute sube same bonas kiom tute supre. Tial mi proponas simple lasi ĝin tute malsupre...[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:29, 12 apr. 2026 (UTC) :::Dankon! Diplomatia {{farita}} == Dulingveco... == Ĉu oni povu fari artikolon pri dulingveco, tia, ke homo havas du hejmlingvoj? Oni povu mencii kiel ekzemploj ekzemple tion, ke en [[Paragvajo]] la plejo estas dulingvaj kaj en [[Finnlando]] nuntempe multaj svedparolantoj, speciale en Uusimaa, parolas ankaŭ la finnan kiel hejmlingvo. Kaj ekzistas familioj, kie estas du hejmlingvoj, el kiuj unu estas Esperanto. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-21899-04|&#126;2026-21899-04]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-21899-04|diskuto]]) 16:23, 12 apr. 2026 (UTC) Teksto [[dulingveco]] en la e-lingva vikio ekzistas; mi nun havas malmultan tempon, ĉar mi estas nur posttagmezon hejme kaj morgaŭ matene por dua semajno forveturos, tial mi eĉ ne povas legeti kiu nun estas skribita en tiu teksto. Sed vi vidu ankoraŭ la noton en [[Diskuto:Komunumdomo de Säynätsalo]], tie mi aldonis informkeston kaj ligion al vikidatumoj, sed ankoraŭ iuj elementoj mankas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:54, 12 apr. 2026 (UTC) == Atentu == {{ArtikolaMesaĝokesto |speco = stilo |bildo = |teksto = De la 7-a ĝis la 11-a de aprilo mi vojaĝas kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a frumatene ĝis 17-a malfruvespere ankaŭ. Do la venontan tempon mi nur tagmeze la 12-an de aprilo havos iom da tempo por vikipedio kaj denove ekde la 18-a de aprilo. Thomas }} <hr> Vidu: [[Marja-Sisko Aalto]] Unu Jorma diris al mi, ke reale Jorma estas formo el la hebrea Jeremia kaj tio, ke oni donis al la nomo la signifon peniso, estas tute stranga afero kaj li ne volas, ke mi daŭre diras tiun afero por li. Poste mi demandis lin, pri kiel li pensas pri tio, ke jorma signifas kacon. Li diris, ke estas vane demandi pri tio - mi jam scias, kiel li pensas pri la afero. Li neniom sxatas pri tiu signifo, kiun oni donis al gxi post tio - ke li naskiĝis en 1956 - tiutempe la nomon oni en nia lando multe donis al knaboj kaj nur poste iuj malbonigis la signifon. Li ne ŝatas pri tio, ke iu sxercas al li pri la afero. Jorma estas formo el la nomo Jeremia, kiu signifas "Jahve levas." [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-22675-77|&#126;2026-22675-77]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-22675-77|diskuto]]) 19:25, 15 apr. 2026 (UTC) :Nu, estas iuj malmaturaj homoj, kiuj multe ŝercas pri vortoj por peniso, kaj laŭ diversaj lingvoj ligas iujn knabajn kaj virajn antaŭnomojn al tiu ŝercado, sed almenaŭ oni ne misuzu diskutpaĝojn de kultura kaj scienca enciklodedio por tio. Ĉu vi en via elekto jam havas la ŝajne mezepokan germanlingvan frazon "Wie die Nase eines Mannes, allso groß ist sein Johannes"? kie oni anstataŭigas la viran generilon per la nomo de [[sankta Johano]]? En iom simpligita formo la parolturno eĉ eniris la [https://de.wiktionary.org/wiki/wie_die_Nase_des_Mannes,_so_sein_Johannes germanlingvan vikivortaron], sed tamen estas malserioza informo... Mi ne interesiĝas pri tiaj temoj kaj alvokas vin ne (mis)uzi mian diskutpaĝon por tiaj pripensoj. Ĉu komprenite? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:57, 24 apr. 2026 (UTC) == Forbaro nepras == Bv forbaru du kontojn: * {{uzanto2|Oksettava örvelö}} vulgara uzantonomo (= "vomiga ulaĉo"), forbarita en unu vikio * {{uzanto2|Penttihirv}} neakceptebla uzantonomo pro [[d:Q5477226|Pentti Hirvonen]] - pro obsedo pri (vulgaraj aŭ almenaŭ stultaj) vortaj ŝercoj pri Pentti Hirvonen La ulo intertempe kreis almenaŭ unu plian konton, kaj aldone ofte kontribuas kiel IP-ulo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:15, 18 apr. 2026 (UTC) {{farite}} Taylor 49 pravas pri la kritiko de la neakcepteblaj uzantonomoj. Tutegale ke mi tri semajnojn nur tre malmulte povis esti en Vikipedio kaj ne rimarkis la neakcepteblon antaŭe, kaj ke ankaŭ aliaj administrantoj ne sufiĉe rapide postĉasis la provokaĵojn. La fakte ankoraŭ valida forbaro nur iom malpli strikte aplikiĝis dum lastaj semajnoj kaj monatoj, se vere ĉiuj redaktoj kaj uzantonomoj estas sen provokoj, detruemaj fuŝoj kaj senescepte estas konstruemaj. Lasta averto. Se ankoraŭ unu malregulaĵo re-aperas, la stato denove estos tia kia ĝi jam estis antaŭ jaroj, refleksa forbaro de ĉiuj iusence suspektaj novaj IP-kanaloj kaj prefere malfaro de ĉiuj redaktoj, ĉar individue revizii kiuj agoj estos tamen valoraj ankaŭ mi ne havos la tempon dum venontaj monatoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:45, 18 apr. 2026 (UTC) == Maintenance script == Bv forigu kaj porĉiam ŝlosu la paĝon [[Uzanto-Diskuto:Maintenance script]]. La konto estas globala roboto, neniu legas mesaĝojn sur la diskpaĝo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:57, 22 apr. 2026 (UTC) :{{farite}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:45, 24 apr. 2026 (UTC) == Asplund == Cxu estas bone mencii en la artikolojn [[Ida Asplund]] kaj [[Korsholm]] DU kantojn? Unu estas en suda finnlanda sveda, kiu malsimilas el la regna sveda nur proksimume kiel la amerika kaj brita angla el si aliaj, sed "röst nej" estas en ostrobotnia sveddialekto, kiu estas malfacile kompreni por la svedoj kaj eĉ ekzemple helsinkaj finn-svedoj. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 18:00, 22 apr. 2026 (UTC) : Meto de plia jutuba muzika filmeto en la "eksterajn ligilojn" estas laŭ mi en ordo. Mi adaptis la lastajn ŝanĝojn kaj aprobis la meton de aldona ekstera ligilo en la artikoloj [[Ida Asplund]] kaj [[Korsholm]]. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 26 apr. 2026 (UTC) Cxu estas eventuale, ke punon oni fortigas, cxar la krimo estis farita laux kristnaska paco? En [[Keskisuomalainen]] iu demandis tion, kaj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 26 apr. 2026 (UTC)laux la respondo la kristnaska paco ne plu estas oficiala, sed iam praktike tia estas eventuale laux la ideo de la kristnaska paco, ke la puno estas pli forta ol normale kaj la pli altaj jugxregantoj akceptas tion - almenau puno de [[Pentti Linkola]] estis fortigita, cxar li faris la krimon dum la kristnaska paco. Mi konas Jorman, kiu tute ne ŝatas la slangan signifon de sia nomo. Li demandis sin, de kie tiu signifo maĉiĝis. Li rakontis, ke kiam li naskiĝis (1956), estis tute kutime doni al knabo la nomon Jorma; ĝi neniel estis malkonvena, kaj la uzo de la vorto por signifi penison estas posta misuzo. Pejzaĝe, la vasta plimulto de Ostrobotnio estas iom unuforma. Ostrobotnio estas ankau unu el la difinitaj per La pejzaĝoprovincoj de sia lando. Pejzaĝoj de Ostrobotnio estas karakterizitaj per larĝaj, plataj malfermaj kampoj kaj inter ili la grandaj riveroj malrapide fluantaj en la Botnia golfo, sed ekzistas malpli da lagoj ol en la plej granda parto de la resto de Finnlando. Tamen, la nordorienta parto de historia Ostrobotnio estas pli monteta. : Tamen el la rezonoj de la lastaj tri alineoj ne sekvas ago. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 26 apr. 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:32, 28 apr. 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471751 --> == Linkola == https://eo.wikipedia.org/wiki/eläkeläinen Mi demandis al [[Pentti Linkola]] proksimume jare 2002 (kiu fiŝkaptis) ĉu li ne jam estas emerito. Laŭ li, li estas, sed lia pensio ne sufiĉas por vivi kaj pagi la ago en [[Luonnonperintösäätiö]]. Tial li ankoraŭ fiŝkaptis vintre. Lia lasta fiŝkapta aŭtuno estis 1994. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-26205-68|&#126;2026-26205-68]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-26205-68|diskuto]]) 12:47, 29 apr. 2026 (UTC) == Suviseurat == Cxu estas bone skribita: [[Suviseurat]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:05, 30 apr. 2026 (UTC) == Files nominated for deletion == Hi! I just noticed that some files I nominated for deletion long ago are still waiting in [[:Kategorio:Forigendaj dosieroj]]. Should the files be listed at a page somewhere to make sure someone actually notice the suggestion? I hope you can point me in the right direction. [[Uzanto:MGA73|MGA73]] ([[Uzanto-Diskuto:MGA73|diskuto]]) 05:19, 1 maj. 2026 (UTC) :{{re|MGA73}} {{farite}} Mi ĵus sukcesis forigi ĉiujn post kontrolo. Sincere, [[Uzanto:ThomasPusch|Thomas]] 16:08, 1 maj. 2026 (UTC)Thomas == Navigiloj pri municipoj de Brazilo == Mi certas ke vi tuj komprenas kiun avantaĝon havus havi navigilojn kiel {{ŝ|Municipoj de San-Paŭlio}} - ĉefe, per tio ĉiuj zorgoj pri eblaj artikolaj orfoj estus pasi to, ĉar ĉiu ero ligiĝus kun ĉiu alia en la grupo. Se vi emas, mi petus vin krei tiun ĉi navigilon kaj ekuziĝis ĝin... mi vidis ke vi ĵus ampleksigis unuajn dek paĝojn pri la municipoj de San-Paŭlio, kaj supozas ke la aliaj paĝoj rapide sekvos ĉe vi... Salutas [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:11, 2 maj. 2026 (UTC) :Tute prave. Mi instalos kaj ankaŭ disvastigos... --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:06, 2 maj. 2026 (UTC) == Melalahti == Ĉu estas bone mencii [[Keijo Korhonen]]-on en la paĝo [[Melalahti]]? [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-26792-55|&#126;2026-26792-55]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-26792-55|diskuto]]) 16:44, 3 maj. 2026 (UTC) :Mencii tiun sinjoron Korhonen estas tute en ordo. Sed '''ne en ordo''' estas stulte ripeti la informon pri mikroklimato, kiu jam estis du frazojn pli frue. "La vilaĝo havas mikroklimaton. Tie estas multe pli varma ol en Kainuu alie. ... En Melalahti ekzistas mikroklimato: multe pli varma klimato ol en la alia Kainuu." Kiu idiotaĵo estus tio??? ThomasPusch 17:08, 3 maj. 2026 (UTC) == Fritzchen == Ĉu ekzistas esperanto nomo por tio: https://de.wikipedia.org/wiki/Klein_Fritzchen. Pri tiu knabo estas en multaj lando sxercxo: "Fritzchen/Little Johnny/Pikku-Kalle/Juku ktp. diris al sia panjo: "Mi devas urini." Panjo diris: "Malbele diri urini. Diru ekzemple, ke vi devas kanti. Poste li diris al sia avino tiel, kaj la avino diris "kantu mallaŭte al mia orelo". Ne estas nur finna specialeco. Homoj el Svedio kaj Kosovo diris, ke malnova ŝerco. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 20:52, 3 maj. 2026 (UTC) :Mi entute ne konas esperantajn ŝercojn, en kiuj oni ridindigas infanojn - entute ŝercoj ofte estas buŝa kulturo, en la literaturo nur alvenas malmultaj anekdotoj, kiel [[Kruko kaj Baniko el Bervalo]], sed Kruko kaj Baniko videble estas junaj plenkreksaj viroj, ne infanoj aŭ adoleskantoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:54, 12 maj. 2026 (UTC) ==Artikolo de la monato== Saluton. Mi faris proponon por Julio. Se tio ne indas aŭ estas pli taŭga kandidato, oni povas forigi ĝin.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 08:11, 5 maj. 2026 (UTC) :Tre bone, [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026|mi subtenas la proponon]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 5 maj. 2026 (UTC) == Alidirektiloj == Mi vidas ke vi forigis kelkajn alidirektilojn (Nurembergo, Nurembergaj procesoj, Manĉestero, Durero) tial, ke la titoloj estis eraraj Esperantigoj. Tamen [[Helpo:Alidirekto]] eksplice diras, ke "oni povas uzi alidirektigojn" por "oftaj misliterumoj". Evidente la strategio estas akcepti ke Vikipedio havos lingvajn erarojn, kaj klopodi ke tiuj eraroj ne rompu ligilojn. Mi (ankoraŭ) ne havas opinion ĉu ŝanĝo de tiu politiko estas dezirinda, sed certe diskuto estus necesa antaŭ ol ŝanĝi ĝin. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:27, 10 maj. 2026 (UTC) :En [[Diskuto:Nurenbergo]] oni povas vidi ke mi origine mem pledis por alidirektilo ''Nurembergo'' al [[Nurenbergo]]. Tamen mi hieraŭ vidis ke en nia propra vikipedio tiu misliterumo nur vaste disvastiĝis inter 2014 kaj 2026, kaj inter la 58 misaj uzoj kiujn mi trovis hieraŭ en niaj tekstoj mi ie ankaŭ vidis unu pri kiu mi, mi pensas, mem kulpis antaŭ kelkaj jaroj: kvankam mi bone scias kiel skrivi la nomon Nurenbergo ankaŭ mi foje misgvidiĝis per tio ke mi vidis kaj kopiis la nomon mise el alia teksto. Mi ne plu scias kiu el la 58 tekstoj hieraŭ estis kaj ankaŭ ne certas ĉu mi ververe estis la kulpulo, aŭ ĉu mi nur poste redaktis la paĝon kaj simple ne vidis la antaŭan eraron de aliulo. Sed la sento ke eble estis mi mem kiu kontribuis pludisvastigi misan vorton tamen ŝokis min - se mi vidintus ruĝan ligilon Nurembergo post la redakto, mi kompreneble tuj vidintus la eraron, sed la blua ligilo "Nurembergo" luligis min en falsan sencon de sekureco. Kompreneble, eble nur forigo de ĉiuj 58 misaj uzoj de la vorto sufiĉus por ke homoj ne plu kopiu la eraron de paĝo al paĝo, sed tamen - al mi tiam ruĝa ligilo estintus alarmigo kaj la blua ligilo helpis misgvidiĝi. Mi dum la pasintaj jaroj vidis ke ofte aliaj uzantoj forigis alidirektilojn (simple por "sveltigi" nian projekton), kiujn mi fakte opiniis tute helpemaj kaj ne konsideris malicaj... do mi pensas ke la [[Helpo:Alidirekto]] bonvoleme permesi "uzi alidirektigojn" por "oftaj misliterumoj" estas pli senca ol strikta malpermeso de tiaj helpaj alidirektiloj. Sed aliflanke la helpopaĝo ankaŭ ne postulas ke ĈIUJ eblaj alidirektigoj por "oftaj misliterumoj" DEVAS esti provizitaj (kompreneble, neniu povus eĉ imagi kiujn tajperarojn homoj povas fabriki). Kaj ĉi-tie la formo "Nurembergo" estas tiom drasta eraro, se oni tiom pli forte pensas en la intaneŝenl angla lingvo ol pensi en zamenhofa Esperanto aŭ en origina lingvo, skribante en Esperanto, ke pri tiu konkreta misgvidiga alidirektilo estas pli bone rezigni. Tiam estas tute klara alarmigo ke io misas en la redakto, samkiel pri ĉiu alia tajperaro en interna ligilo - kaj tiu alarmo povas signife helpi ne akcidente disvastigi fuŝan vorton. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:04, 10 maj. 2026 (UTC) :::PS: Mi nun preskaŭ finis forigi la fuŝajn uzojn de la vortoj Nurembergo/nuremberga, sed mi ne ĉasis la uzojn de Manĉestero kaj Durero, kaj ĝis nun ankaŭ ne nombris la uzojn. Tion mi postokaze faris nun ĵus: Manĉestero aperas 39-foje kaj Durero (aparte pene kalkulebla ĉar ŝajne la serĉado de vikipedio tute miksas Durero, Dürer [kvankam estas du malsamaj karaktroj kaj mi eksplicite serĉis nur pri seslitera vorto "Durero" kun o-finaĵo] kaj ankaŭ kunkalkulas la francan verbon durer kaj rumanan durera) rezultigas uzojn de "Durero" en 54 paĝoj. Do iom pli malmulte ol la 58 uzojn de "Nurembergo". Sed mi ĵus rigardis: mi nun forigis uzojn de "Nurembergo" el 40 paĝoj, do ankoraŭ restas 18, ankoraŭ triono. Mi sentas min pova finforigi la misajn uzojn el tiuj 18 paĝoj, sed purigi ankaŭ la uzojn de Manĉestero el 39 paĝoj kaj tiujn pri Durero el 54 mi definitive ne povos. Kaj tie estas ekzakte la sama fenomeno, do kopiado el unu paĝo al alia, do niaj misaj vortumoj kvazaŭ aŭtomate plu disvastigas sin mem, kiel fiherboj en ĝardeno... Do ne elsarki la misajn vortojn kaj atendi nur malbonigos la nedeziratan pluan disvastigon kaj ne estas saĝa strategio... Se mi rigardas mian sukcesan serĉadon pri Manĉestero kaj la malsukcesan pri Durero, mi supozas ke la ŝanĝojn de Manĉestero al Manĉestro povos ankaŭ fari roboto (kvankam por roboto 39 uzoj estas ridinde malgranda kvanto, apenaŭ sufiĉe por pravigi ekigon de la proceso, sed por homo redaktado de 39 paĝoj povos simple esti tro), tamen purigi la misajn uzojn pri vorto Durero supozeble ne sukcesos robota aŭtomatigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:00, 10 maj. 2026 (UTC) Kara {{u|ThomasPusch}}, notu ankaŭ alian, similan misskribon: [[Hanovero]]. - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:05, 11 maj. 2026 (UTC) :Mi nun korektis plurajn okazojn de Hanovero al Hanovro, sed mi ankaŭ trovis fonton por Hanovero: Zamenhof en Fundamenta Krestomatio. - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 15:01, 11 maj. 2026 (UTC) == Telefonlibroj == Ĉu en la artikolo [[telefonlibro]] oni povu rakonti pri la historioj de telefonlibroj en diversaj landoj? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 22:30, 10 maj. 2026 (UTC) :Tio estus granda projekto. Kompreneble oni povas komenci ĉiun grandan projekton. Sed mi nepre ne bezonas aldonan projekton, por mi la eta paĝo estas tute bona kia ĝi estas nun. Kaj eĉ en naciaj eŭropaj lingvoj ne estas superrigardoj pri telefonlibroj en diversaj landoj - do estus tute pionira ago kunmeti tian superrigardon. Laŭ mi tio ne estas prioritato... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:12, 10 maj. 2026 (UTC) ::En Finnlando la lastajn oni publikigis en 2017. En 2017, grandega nombro da telefonlibroj estis senpage haveblaj en finnlandaj vendejoj por nostalgiaj celoj. Mi prenis multaj ili en vendejo en [[Keltinmäki]], Jyväskylä. Sur kovriloj de ĉi tiuj librolibroj legis, ke la leganto tenas en siaj manoj la lastan telefonlibron de Meza Finnlando, kaj la etoso estis iom melankolia sed samtempe antaŭenrigardanta. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 12:45, 12 maj. 2026 (UTC) Mi pensas pri tio, kiom la nacia vidpunkto difinas, kion oni menciu. Ekzemple en la finna Vikipedio en la artikolo ''puhelinluettelo'' (telefonlibro) estas scioj pri finnlandaj telefonlibroj. En la artikolo ''[[:fi:taivasten valtakunnan avaimet|taivasten valtakunnan avaimet]]'' (ŝlosiloj de la regno de la ĉielo) oni mencias, ke el la spiritaj grupoj de Finnlando ŝlosiloj de la regno de la ĉielo estas speciale esenca koncepto en lestadianismo – [[konservativa lestadianismo|konservativa]] kaj [[okcidenta lestadianismo]] instruas, ke ilin povas uzi la ĉiuj veraj kredantoj, ne nur pastroj kaj predikantoj kaj alimaniere neniam ricevas kredon ne-kredanta homo. Sed se oni kreu en la esperanta Vikipedio artikolon pri ŝlosiloj de la regno de la ĉielo, ĉu estus mallogike skribi do? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 06:15, 16 maj. 2026 (UTC) :Vi denove miksas du tute sendependajn temojn. Pri la temo [[telefonlibro]], vi pravas, ke en iuj naciaj lingvoj estas iuj indikoj pri la tiulandaj naciaj telefonlibroj, ne nur pri finnaj en la finna teksto, ankaŭ ekz. pri Francio, Svislando kaj tre malmulte pri Belgio (tute nenio pri Kanado kaj pri la franclingvaj afrikaj landoj) en la franca teksto. Sed tiuj informoj estas tre malabundaj, kaj en neniu vikipedia teksto estas superrigardo pri multaj diverslingvaj landoj samtempe. Tion kunmeti eble estus bona projekto por la esperantistoj, ĉar ili estas el pli vasta gamo da diversaj landoj ol ekzemple la plej aktivaj redaktantoj de la finna vikipdio, kiuj statistike aparte estas el unu lando - sed aliflanke mi <big>'''''dubas'''''</big> ĉu estas tiom da ekscitaj informoj en komparo de diverslandaj telefonlibroj. La koloro de la kovrilpaĝoj malsamos, la formatoj, sed baze ĉiam estos listoj de nomoj kaj poste telefonnumeroj. Dua temaro: Pri la aparta koncepto de la luterana branĉo de lestadianismo mi persone pensas, ke en la esperanta vikipedio jam estas sufiĉe da informo, por ke esperanta ŝintoano el Japanio aŭ hinduo el Barato povas ekhavi surfacan imagon pri tiu specifa formo de luteranismo. Laŭ mi pri iuj religioj nun subpremataj de islamaj registaroj, notinde la [[jezidismo]] en Irako, Sirio kaj Turkio, aŭ la [[zaratuŝtrismo]] en orienta Irano estas maltro la esperantaj tekstoj. Sed pri lestadianismo la esperanta vikipedio jam estas bone kovrata - krom se eble ekzistas iu centra lestadiana katedralo, pri kiu indus fari iun arkitekturan tekston... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:19, 16 maj. 2026 (UTC) == Personaj nomoj == Rakontu al mi, kion mi skribu en la artikolo [[finnlandaj personaj nomoj]]. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 07:38, 13 maj. 2026 (UTC)~ :Se skribi tekston, tiam ĝi nomiĝu [[finnaj personaj nomoj]], ne "finnlandaj". Sed al mi persone kategorio [[:kategorio:finnaj personaj nomoj|finnaj personaj nomoj]] tute sufiĉas. En ĝi oni povas ankoraŭ planti iujn pliajn tekstojn, kaj estos bone. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:59, 13 maj. 2026 (UTC) ::Cetere: Se teksto aperas en apartigila listo, ekzemple la listo [[Antti]], supre en tiu teksto devas aperi ankoraŭ ŝablono <nowiki>{{apartigila paĝo|Antti}}</nowiki>. Vidu, mi jam faris tion en la paĝo [[Antti Hackzell]]. Sed ĉar estas baze viaj tekstoj, baze estus via tasko meti tiujn ŝablonojn. Se vi iras al paĝo [[Antti]] kaj maldekstre de la fenestro klkas al la ligilo "Ligiloj ĉi tien", vi povas mem vidi kiom da tekstoj jam ligas al tiu paĝo. Devus almenaŭ esti 4 aŭ 5, alikaze teksto ricevas kritikan ŝablonon {{ŝ|orfa}}, sed se estas listoj kiel [[Antti]], baze ĉiuj tekstoj en tiu listo devus ricevi la ŝablonon "apartigila paĝo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:34, 13 maj. 2026 (UTC) :::<small>Mi nun foriros kun amikoj por du horoj, kaj probable nur morgaŭ denove estos ĉe la komputilo, eble ankoraŭ mallonge ĉi-nokte... TP</small> En multaj nomoj, sona asocio funkcias kiel instigo al tio, ke la nomo en la popola parolo komencas signifi ion alian ol la vera nomo. Ekzemple, la signifo de “vomado” ligita al la nomo Yrjö estiĝis pure pro tio, ke ĝi sonas simile al tiu okazaĵo. Porti nomon kun duobla signifo ne ĉiam estas facile. Yrjö Kokkonen aŭdis komentojn pri sia antaŭnomo ekde sia juneco: – Ĉiufoje kiam mi aŭdas mian nomon, mi pensas pri tio, per kia tono ĝi estis dirita. Ĉu mokante aŭ normale. Tiu kutimo verŝajne restos ĉe mi ĝis la tombo. Vidu: [[Eila Roine]]. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 02:36, 15 maj. 2026 (UTC) :Male al vi, mi pri tiu imagita simileco pri sono de vomado kaj sono de nomo tute ne fasciniĝas. Bedaŭrinde vi supozeble inter la esperantistoj trovos tute neniun kiu pretos longe skribi pri tiu bizara kaj tute flanka penseto. '''<big>Ne forgesu</big>''' al viaj paĝokreoj pri finnoj aldoni la ŝablonon {{ŝ|apartigila paĝo|Antti}} aŭ koncerna persona nomo. Nur tiam la paĝokreoj estos vere finitaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:12, 15 maj. 2026 (UTC) Virgazeto. Finne miestenlehti. En la finna wikipedio estas defaultordigo miestenlehti - > pornolehti (pornografia gazeto). Mi demandis en la diskutpaĝo de la ordigo: ĉu oni ne povas uzi la vorton miestenlehti (virgazeto) ankaŭ pri aferecaj revuoj, kiuj estas precipe por viroj, ekzemple la gazetoj ''Metsästys ja kalastus'' (ĉasado kaj fiŝkaptado) kaj ''Tekniikan maailma'' (mondo de tekniko). Iu respondis, ke ne, la vorto ''miestenlehti'' (virgazeto) havas la signifon "pornografia gazeto". Ĉu esperante virrevuo/gazeto estas nepre pornografia? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 13:31, 15 maj. 2026 (UTC) :Nu, tekniko, ĉasado kaj fiŝkaptado ne nepre estas viraj interesoj... Sude de Finnlando oni multe agadas por superi la kliŝajn stereotipojn kio estas "tipe vira kaj kio tipe virina". En medicina senco nur eblas konstati ke starpisadi kontraŭ arbo pli facilas se vi estas viro kaj naski idojn pli facilas se vi estas virino. Pri "pornografiaj gazetoj" ne demandu min, pri tiu fako de ĵurnalismo aŭ komerco mi tute ne kompetentas, kaj fakte ne interesiĝas. '''<big>Ĉu</big>''' vi jam progresas en aldono de la ŝablono {{ŝ|apartigila paĝo}}?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 15 maj. 2026 (UTC) Mi demandis mian amikinon, kiu konas multajn Yrjöjn, cxu estas eventuale lernigi hundon trovi laŭ odoro de vomaĵo Yrjöjn. Sxi neis forte kaj asertis, ke al la nomo Yrjö apartenas vomajxa odoro nur en MIA FANTASIO. Hundoj sentas odorojn multe pli bone ol homoj (vidu [[Yrjö Kokko]]), sed ankaux hundo ne sentas tian odoron, kiu neniom ekzistas. Ĉu tio estas vera: Plej multaj Yrjöj estas biologie normalaj homoj. Yrjöj ne estas aparta biologia kategorio. Tio ne ŝanĝas la fakton, ke la vorto havas alian signifon. Ĝi ne igas Yrjöjn disvastigantoj de vomaĵmalsano, ĝi ne kaŭzas la odoron de vomaĵo. Ekzistas biologie nenormalaj Yrjöj, sed tio ne rilatas al la nomo. Yrjöj suferas de la samaj malsanoj kaj vundoj kiel homoj nomitaj Kalle, Juha, Timo kaj Matti, ekzemple. Feliĉe, la plimulto de homoj kun ĉiuj tiuj nomoj estas normalaj. La nomo Yrjö ne produktas iujn ajn specialajn biologiajn karakterizaĵojn. Ĝi kutime indikas sekson (vira), sed ĝi ankaŭ ne produktis tion, sed la afero estas, ke post kiam la sekso estas determinita, nomo estas elektita por la infano, kiu fariĝis establita kiel la nomo de la sekso, al kiu la infano apartenas. Vi ankaŭ povas preskaŭ ĝuste diveni el la nomo Yrjö pri nacieco (finna) kaj gepatra lingvo (finna), sed nek nacieco nek lingvo estas influitaj de la nomo Yrjö. La fakto, ke Yrjö preskaŭ certe estas finnaparolanto, estas kaŭzita de la fakto, ke Yrjö estas finnalingva formo de la nomo, kaj la fakto, ke Yrjö preskaŭ certe estas finno, estas kaŭzita de la fakto, ke estas tre malmultaj finnaparolantoj, kiuj ne estas finnoj, preskaŭ nur membroj de la malgranda finnaparolanta malplimulto en norda Svedio ekzemple en [[Haparanda]], svedia [[Övertorneå]] kaj Gällivare. :Mi certas ke la diasporo estas pli granda ol oni en Finnlando kutime supozas. Jam mi mem konas finnojn kun finnaj personaj nomoj kiuj naskiĝis en Frankfurto kaj Darmstadt kaj estas perfekte dulingvaj (de-fi), kaj mi plene certas ke en Strasburgo, Bruselo kaj Parizo estas same finnaj familioj. En mia privata statistiko pri finnaj infanoj de familioj en diasporo cetere la nomo Risto estas kaj plej ofta (3), sekvas Mika (2). Pri Georgoj jam ĉio estas dirita: pri tio mi ne plu volus vidi frazon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:00, 17 maj. 2026 (UTC) : Hodiaŭ mi revenis kaj devis forĵeti sur mia diskpaĝo nur 20 mesaĝojn kun totala grandeco pli ol 7 KiO far iu LTA-ulo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:14, 21 maj. 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">You may be eligible to vote in the U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am contacting you because you previously voted in elections related to the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]]. You may be eligible to vote in the current U4C election, which is open now and closes on 2 June 2026. You can find out more about the candidates and the election on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the election page on Meta]], and from there you can access the vote itself. Your participation in these elections is important to the governance of Wikimedia communities, and your time spent learning about the candidates and voting is appreciated. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> [[m:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:20, 20 maj. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30569831 --> == Kalendaro == https://eo.wikipedia.org/wiki/Reformaj_proponoj_de_la_gregoria_kalendaro ?? == Forbaro == Bv forbaru nian amikon [[User:Näin on näreet]]. Post hieraŭa [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Uzanto-Diskuto%3AN%C3%A4in_on_n%C3%A4reet&diff=9379558&oldid=9356513 lasta averto] ri decidis [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?oldid=prev&diff=9379966 denove mencii min en du resumoj]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:04, 22 maj. 2026 (UTC) == Pastreco de virinoj == Mi dankas vin pri la artikolo [[pastreco de virinoj]]. Ĉu en la artikolo estu bildo(j)? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 08:59, 23 maj. 2026 (UTC) :Mi preferas lasi la tekston sen bildoj, ĉar mi volas teni ekvilibron inter diversaj kristanaj movadoj. Kaj aparte en la katolika kaj ortodoksaj eklezioj, en kiuj la temo nun estas pli ardanta, ĉar tie ankoraŭ estas malpermeso pri virinaj pastroj, estas maleble montri fotojn de virinaj pastroj, kompreneble, ĉar ili ankoraŭ ne estas. Do engluo de bildoj fokusigus la atenton pri la reformaj eklezioj, en kiuj la temo jam estas tute memkomprenebla kaj ne granda disputo plu. Kion oni ankoraŭ povas fari, estas atenti ke ĉie internaj ligiloj estsa metataj. Ekzemple "Unuan Epistolon al Timoteo" kompreneble estu [[1-a epistolo al Timoteo|Unuan Epistolon al Timoteo]], ktp. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:11, 23 maj. 2026 (UTC) :Ĉiukaze de la hieraŭ [[Uzanto-Diskuto:Näin_on_näreet#Seriozega averto de mi|esprimita rekomendo pri nova vikipaŭzo]] kaj tiam «post tiu paŭzo rekomenci per temoj kiuj neniel rilatas al norda Eŭropo, neniel pri religio kaj ankaŭ neniel pri seksaj kaj genraj temoj (kompreneble ke obscenajn redaktojn ĉiukaze ne estas permesate fari - tio ne nur validas por vi sed por ĉiu)» [https://eo.wikipedia.org/wiki/Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/N%C3%A4in_on_n%C3%A4reet ankoraŭ nenio alvenis en via konduto]. Via koncentriĝo pri malmultaj esperantlingvaj tekstoj pri iel bizaraj temoj el la finna socio, kaj remaĉado de ili, vere nervas aliulojn kaj ankaŭ streĉas mian paciencon - eblas fini iun tekston kaj lasi ĝin, irante al novaj temoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:51, 23 maj. 2026 (UTC) ::Kial mi ne rajtus skribi pri tiuj aferoj aferece? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 14:20, 24 maj. 2026 (UTC) :La kritero estas tio, cxu la redaktoj estas suficxe kvalitaj. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 15:08, 24 maj. 2026 (UTC) :::Mi nur atentigas, ke vi estas harfende proksima al forbaro, pro via nerespekto de la limoj de aliaj. Tial baze gravas ne perforti alies limojn, tio estas la plej baza regulo. Sed rekoncentriĝi al temoj, kiuj de-ekstere ne ŝajnas tiom obsedaj ĉe vi (de-flanke vi aspektas obsedita se vi preskaŭ ĉiun tekston kiun vi antaŭe faris, en postaj malmultaj tagoj 10-, 20-, 30-foje reredaktas - tio en komparo al aliaj uzantoj aspektas multe, kaj la impreso ankaŭ estas laŭ tio kiel vi redaktas, ne estas nur la nombro de redaktoj) krome povas malfortigi la impreson de obsedo kiujn aliaj vidas ĉe vi. Kaj sciu ke tre multaj el viaj redaktoj laborigas aliajn uzantojn, ĉar vi neniam atentas pri ĉio, eĉ foje ne sukcesas skribi "ĉ" sed nur "cx", tial se estas tre multaj redaktoj pri ununura temo, kiuj ŝajnas al aliuloj neutilaj remaĉadoj, tio estas problemo se per tio ankaŭ forbruliĝas la tempo de alia uzanto. Ĉu vi komprenas? Mi esperas ke jes, ĉar se ne, estus vi kiu frontus denovan kompletan forbaron - kio povas ĉiam ajn reveni, ĉar via forbaro neniam malvalidiĝis. Ĉiuj klare konscias ke la finna vikipedio ne faras kompromisojn, klare sekvas la argumenton ke unufoje forbarita estas porĉiam forbarita. Simple ĉar estas tempomalŝparo investi unu sekundon pli ol necesas por reflekse forbari ĉiujn novajn kontojn de vi. Se vi volas eviti ke ni tiom senkompatas kiom la finnaj administrantoj, vi devas ekstre peni apliki ĉiujn regulojn. Sufiĉas, mi hodiaŭ nur havas ankoraŭ duonhoron kaj volas ankoraŭ labori tiun duonhoron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:18, 24 maj. 2026 (UTC) Mi aldonis bildojn, forigu se vi volas do. Pri la virina pozicio en [[lestadianismo]] oni memoragas, ke en la origina lestadiana reviviĝo estis ankaŭ virino kiel predikanto. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 19:46, 27 maj. 2026 (UTC) :Nuntempe oni ne povus ecx konsideri tian eblon, ke [[Suviseurat|tie]] iu virino predikus == Abitura ekzameno en Finnlando == Mi tute ne komprenas, kial estis forigita la artikolo [[Abitura ekzameno en Finnlando]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 05:09, 27 maj. 2026 (Vidu: [[Pentti Arajärvi]], [[Yrjö Kokko]]]) :{{re|Näin on näreet}} Se vi klakas la artikolan ligilon, vi bone ankoraŭ vidas la noton "pro manko de fidindaj ekstervikipediaj referencoj kaj eksteraj ligiloj, ekestas la impreso ke la teksto estas persona, subjektiva kreaĵo - se tio ne pliboniĝos ene de semajno, forigo estos konsentebla". Kaj konsento pri la forigo estis post atendado de semajno: simple tro multo mankis - referencoj aŭ/kaj eksteraj ligiloj, kategorioj, ankaŭ intervikiaj ligiloj, la teksto krome tute ne estis ligita de aliaj tekstoj, do estis "orfa". Kaj vere estis "la impreso ke la teksto estas persona, subjektiva" opinio. Mi bedaŭras ke vi ne sufiĉe frue konsciis ke la teksto estas sub minaco forpreniĝi: Tiam vi ankoraŭ havintus ŝancon mem plibonigi la mankojn, kaj ankaŭ ĉiuj aliaj havis la ŝancon helpi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:14, 27 maj. 2026 (UTC) ::PS: Cetere, pri la teksto [[Pentti Arajärvi]]: Se vi vidas tute supre, tie estas linio [[d:Q2502942|Vikidatumoj: Pentti Arajärvi (Q2502942)]], '''''sen priskribo'''''. Tiu "sen priskibo" estas manko kiu estas ĉe ĉiuj de viaj tekstoj. Ĉu vi entute rajtas redakti en vikidatumoj, se ĉiuj viaj kontoj estas sen prokrasto forbaritaj en la finna vikipedio? Se vi rajtas redakti en vikidatumoj: ĉu vi scias kiel vi povas tre rapide meti tiun priskribon tie? Kutime la priskibo rajtas esti tio, kio estas post la vorto "estas" en la unua frazo, do ĉi tie "finna politikisto, advokato, rofesoro, verkisto de nefikcio kaj lerneja spertulo" - rajtas ankaŭ esti koncizigo, ekz. "finna politikisto kaj verkisto". Mi nun ne metas la priskibon al vikidatumoj - mi faris tion jam ĉe centoj de viaj novaj tekstoj - por ke vi vidu pri kiu mi skribas kaj povas provi ĉu vi sukcesas mem fari. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:14, 27 maj. 2026 (UTC) :Mi dankas vin, kvankam vi faris eraron pri lia propra lernejo https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Pentti_Araj%C3%A4rvi&diff=prev&oldid=9385196 --[[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] sen subskribo ::Ne mi faris eraron, sed '''eble''' tion faris vikidatumoj: en [[d:Q1306700]] oni asertas pri ekzisto de la liceo Ressu de Helsinko, mezlernejo en Helsinko, finne Ressun lukio. Se li estis mezlernejano tie, tiam antaŭ 1968, antaŭ la 20-a vivjaro, li finis la mezlernejon tie. Do se ĝustas via aserto ke nur post la bazlerneja reformo ekestis la lernejo Ressun lukio, kaj antaŭ 1968 ĝi ankoraŭ ne estis (tion konfirmas vikidatumoj asertante ke Ressun lukio ekhavis tiun nomon en 1977), tiam efektive vikdatumoj ĉi tie estas misgvida. ::Restas tri demandoj: Kiam ekzakte estis tiu bazlerneja reformo? Ĉu la ekfunkcio de Ressun lukio en 1977 estas realisma? Kaj ĉu la antaŭulo antaŭ 1977, kiun vi simple nomas "oppikoulu Helsinko", estis [[d:Q105930182]], do ''entinen ruotsinkielinen oppikoulu Helsingissä 1864–1977''?? - Se ĉiuj demandoj estas solvitaj, ni povas pripensi kiel pli elegante vortumi la frazon, ĉar nun aspektas malelegante. Sed ankaŭ eblas entute forstreki la mezlernejon el la teksto. Ĝi ne estas nepre esenca informo. ::Sed mi havas ankoraŭ mian antaŭan demandon: Ĉu vi povas/rajtas skribi ion en vikidatumoj? Se jes, provu enkopii la priskribon "finna politikisto kaj verkisto" tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 27 maj. 2026 (UTC) :::Pre granda lerneja reformo de Finnlando en la 1970-aj jaroj la bazlernejoj en la lando estis normale sesjaraj popollernejoj (''kansakoulu'', ''folkskola''). Ili estis ses- aŭ sepjaraj, sed tiuj, kiuj iris al la lernejo ''oppikoulu''/''läroverk'' estis en popollernejo normale nur kvar aŭ kvin jaroj. Oppikoulu konsistis el kvinjara (por knabinoj eble sesjara) ''keskikoulu''/''mellanskola'' kaj trijara ''lukio''/''gymnasium''. En la lastaj tempoj de tiu sistemo (pararela lerneja sistemo) ekzistis krom ''kansakoulu'' kaj ''oppikoulu'' dujara civitana lernejo, kiu estis deviga por tiuj, kiuj ne iris al oppikoulu/läroverk. La moderna bazlerneja sistemo estis kreita do, ke la ''kansakoulu'', ''keskikoulu'' kaj civitana lernejo estis unuigita unu nauxjara lernejo. ''Lukio'', kiu antaŭe estis trijara finparto de ''oppikoulu'', iĝis trijara lernejo, al kiu oni povas provi iri el la nauxa (lasta) jaro de la moderna bazlernejo ''peruskoulu''. Tiu ''peruskoulu'' inkludis sesjaran parton ''ala-aste'' (kiu anstatauxigis la antauxan lernejon ''kansakoulu'') kaj trijaran parton ''yläaste''. Al la nova sistemo oni movis en 1972 - 1977. La unua tia lernjaro, kiam la nova sistemo estis en la tuta lando tuta preta, estis 1981–1982. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 23:26, 27 maj. 2026 (UTC) La movo al la moderna finnlanda lerneja sistemo laux jaroj kaj komunumoj: * 1972: [[Alatornio]], [[Askainen]], [[Dragsfjärd]], [[Enontekiö]], [[Hankasalmi]], [[Haukipudas]], [[Inari]], [[Jämsä]], [[Kaarina]], [[Karunki (Suomi)|Karunki]], [[Kemi]], [[Kemijärven maalaiskunta]], [[Kemijärvi]], [[Kemin maalaiskunta]], [[Kemiö]], [[Kittilä]], [[Kolari]], [[Kuivaniemi]], [[Kuru]], [[Kuusamo]], [[Köyliö]], [[Leivonmäki]], [[Lemu]], [[Lieto]], [[Masku]], [[Multia]], [[Muonio]], [[Nousiainen]], [[Pelkosenniemi]], [[Pello]], [[Pirkkala]], [[Posio]], [[Pudasjärvi]], [[Raisio]], [[Rantsila]], [[Ranua]], [[Rovaniemen maalaiskunta]], [[Rovaniemi]], [[Ruokolahti]], [[Salla]], [[Savukoski]], [[Simo]], [[Sodankylä]], [[Taivalkoski]], [[Tarvasjoki]], [[Temmes]], [[Tervola]], [[Toivakka]], [[Tornio]], [[Töysä]], [[Utsjoki]], [[Vahto]], [[Varkaus (kaupunki)|Varkaus]], [[Varpaisjärvi]], [[Velkua]], [[Västanfjärd]], [[Ylitornio]] * 1973: [[Alahärmä]], [[Alavus]], [[Houtskari]], [[Huittinen]], [[Iniö]], [[Juuka]], [[Jyväskylä]], [[Jyväskylän maalaiskunta]], [[Kaavi]], [[Kajaani]], [[Kajaanin maalaiskunta]], [[Kangasala]], [[Kannonkoski]], [[Karijoki]], [[Keikyä]], [[Kestilä]], [[Kesälahti]], [[Kiikka]], [[Kinnula]], [[Kitee]], [[Kivijärvi]], [[Konginkangas]], [[Konnevesi]], [[Korppoo]], [[Kristiinankaupunki]], [[Kuhmalahti]], [[Kuhmo]], [[Kuortane]], [[Kyyjärvi]], [[Kärsämäki]], [[Lemi]], [[Lestijärvi]], [[Lieksa]], [[Luopioinen]], [[Luoto]], [[Metsämaa]], [[Muurame]], [[Nauvo]], [[Nilsiä]], [[Nurmes]], [[Oravainen]], [[Paltamo]], [[Parainen#Parainen|Parainen]], [[Pietarsaaren maalaiskunta]], [[Pietarsaari]], [[Pihtipudas]], [[Piippola]], [[Pornainen]], [[Pulkkila]], [[Puolanka]], [[Puumala]], [[Pyhäjärvi]], [[Pyhäntä]], [[Pälkäne]], [[Rautavaara]], [[Ristijärvi]],, [[Rääkkylä]], [[Saarijärvi]], [[Sahalahti]], [[Savitaipale]], [[Sipoo]], [[Soini]], [[Sotkamo]], [[Sumiainen]], [[Suolahti]], [[Suomenniemi]], [[Suomussalmi]], [[Säynätsalo]], [[Tohmajärvi]], [[Tuusniemi]], [[Uudenkaarlepyyn maalaiskunta]], [[Uukuniemi]], [[Uurainen]], [[Uusikaarlepyy]], [[Vaala]], [[Valtimo]], [[Vammala]], [[Vampula]], [[Vehmersalmi]], [[Viitasaari]], [[Vuolijoki]], [[Vähäkyrö]], [[Värtsilä (kunta)|Värtsilä]], [[Vöyri]], [[Ylihärmä]], [[Ylikiiminki]], [[Äänekoski]] * 1974: [[Alajärvi]], [[Alavieska]], [[Anttola]], [[Asikkala]], [[Eno]], [[Evijärvi]], [[Haapajärvi]], [[Halsua]], [[Hauho]], [[Haukivuori]], [[Hausjärvi]], [[Himanka]], [[Hirvensalmi]], [[Honkajoki]], [[Hämeenkyrö]], [[Ii]], [[Iisalmi]], [[Ikaalinen]], [[Ilomantsi]], [[Joensuu]], [[Joutsa]]<ref>http://lukiovanha.joutsa.fi/0708/vihkiaiset08/historiikki.htm</ref>, [[Juva]], [[Jäppilä]], [[Kalajoki]], [[Kangasniemi]], [[Kankaanpää]], [[Kannus (kaupunki)|Kannus]], [[Karhula]], [[Kauhava]], [[Kaustinen]], [[Keitele]], [[Kempele]], [[Keuruu]], [[Kihniö]], [[Kiihtelysvaara]], [[Kiikoinen]], [[Kiiminki]], [[Kiuruvesi]], [[Kokkola]], [[Kontiolahti]], [[Korpilahti]], [[Kortesjärvi]], [[Kotka (kaupunki)|Kotka]], [[Kustavi]], [[Kymi]], [[Kälviä]], [[Lapinlahti]], [[Maksamaa]], [[Lappajärvi]], [[Lappeenranta]], [[Lapua]], [[Laukaa]], [[Lavia]], [[Lehtimäki]], [[Lieto]], [[Liminka]], [[Liperi (kunta)|Liperi]], [[Lohtaja]], [[Luhanka]], [[Merijärvi]], [[Mikkeli]], [[Mikkelin maalaiskunta]], [[Mouhijärvi]], [[Muhos]], [[Mustasaari]], [[Mäntyharju]], [[Nivala]], [[Oulainen]], [[Oulu]], [[Oulunsalo]], [[Outokumpu]], [[Parkano]], [[Pattijoki]], [[Perho (kunta)|Perho]], [[Pertunmaa]], [[Petäjävesi]], [[Pieksämäen maalaiskunta]], [[Pieksämäki]], [[Pielavesi]], [[Polvijärvi]], [[Pori]], [[Pyhtää]], [[Pyhäjoki]], [[Pyhäselkä]], [[Pylkönmäki]], [[Raahe]], [[Reisjärvi]], [[Ristiina]], [[Ruukki]], [[Sievi]], [[Sonkajärvi]], [[Suodenniemi]], [[Teuva]], [[Toholampi]], [[Tuupovaara]], [[Ullava]], [[Utajärvi]], [[Valkeala]], [[Valtimo]], [[Vehkalahti]], [[Vehmaa]], [[Veteli]], [[Vieremä]], [[Vihanti]], [[Viljakkala]], [[Vimpeli]], [[Virtasalmi]], [[Yli-Ii]], [[Ylikiiminki]], [[Ylistaro]], [[Ylivieska]], [[Ähtäri]] * 1975: [[Anjalankoski]], [[Artjärvi]], [[Asikkala]], [[Askola]], [[Elimäki]], [[Enonkoski]],[[Hamina]], [[Hartola]], [[Heinola]], [[Heinävesi]], [[Hollola]], [[Ii]], [[Iitti]], [[Ilmajoki]], [[Imatra]], [[Isojoki]], [[Isokyrö]], [[Jaala]], [[Jalasjärvi]], [[Joroinen]], [[Joutseno]], [[Jurva]], [[Juupajoki]], [[Kangaslampi]], [[Karttula]], [[Kaskinen]], [[Kauhajoki]], [[Kemi]], [[Kerimäki]], [[Korsnäs]], [[Koski Hl]], [[Kouvola]], [[Kuhmoinen]], [[Kuopio]], [[Kuorevesi]], [[Kurikka]], [[Kuusankoski]], [[Kärkölä]], [[Lahti]], [[Laihia]], [[Lapinjärvi]], [[Lappeenranta]], [[Leppävirta]], [[Liljendal]], [[Loviisa]], [[Längelmäki]], [[Maalahti]], [[Maaninka]], [[Miehikkälä]], [[Mustasaari]], [[Myrskylä]], [[Mänttä]], [[Nastola]], [[Nuijamaa]], [[Närpiö]], [[Orimattila]], [[Orivesi]], [[Padasjoki]], [[Parikkala]], [[Pernaja]], [[Peräseinäjoki]], [[Porvoo]], [[Porvoon maalaiskunta]], [[Pukkila]], [[Punkaharju]], [[Rantasalmi]], [[Rautalampi]], [[Rautjärvi]], [[Ruovesi]], [[Ruotsinpyhtää]], [[Ruovesi]], [[Saari (kunta)|Saari]], [[Savonlinna]], [[Savonranta]], [[Seinäjoki]], [[Sulkava]], [[Sysmä]], [[Taipalsaari]], [[Tervo]], [[Teuva]], [[Tyrnävä]], [[Uusikaupunki]], [[Vaasa]], [[Varkaus (kaupunki)|Varkaus]], [[Vehkalahti]], [[Vesanto]], [[Vieremä]], [[Vilppula]], [[Virolahti]], [[Virrat]], [[Vähäkyrö]], [[Ylistaro]], [[Ylämaa]] * 1976: [[Alastaro]], [[Aura (kunta)|Aura]], [[Eura]], [[Eurajoki]], [[Forssa]], [[Halikko]], [[Hanko]], [[Harjavalta]], [[Hattula]], [[Humppila]], [[Hyvinkää]], [[Hämeenlinna]], [[Inkoo]], [[Janakkala]], [[Jokioinen]], [[Järvenpää]], [[Kalanti]], [[Kalvola]], [[Karinainen]], [[Karjaa]], [[Karjalohja]], [[Karkkila]], [[Kerava]], [[Kiikala]], [[Kirkkonummi]], [[Kisko]], [[Kiukainen]], [[Kodisjoki]], [[Kokemäki]], [[Koski Tl]], [[Kullaa]], [[Kuusjoki]], [[Kylmäkoski]], [[Laitila]], [[Lammi]], [[Lappi Tl]], [[Lempäälä]], [[Lohja]], [[Lohjan kunta|Lohjan maalaiskunta]], [[Loimaa]], [[Loimaan maalaiskunta]], [[Lokalahti]], [[Loppi]], [[Marttila]], [[Mellilä]], [[Merikarvia]], [[Merimasku]], [[Mietoinen]], [[Muurla]], [[Mynämäki]], [[Mäntsälä]], [[Naantali]], [[Nakkila]], [[Nokia (kaupunki)|Nokia]], [[Noormarkku]], [[Nummi (Lohja)|Nummi]], [[Nurmijärvi]], [[Oripää]], [[Paimio]], [[Perniö]], [[Pertteli]], [[Pomarkku]], [[Punkalaidun]], [[Puolanka]], [[Pusula]], [[Valkeakoski]], [[Piikkiö]], [[Pohja]], [[Pomarkku]], [[Punkalaidun]], [[Pöytyä]], [[Rauma]], [[Rauman maalaiskunta]], [[Renko]], [[Riihimäki]], [[Rusko]], [[Rymättylä]], [[Salo]], [[Sauvo]], [[Siikainen]], [[Siikajoki]], [[Siuntio]], [[Snappertuna]], [[Somero]], [[Suomusjärvi]], [[Säkylä]], [[Särkisalo]], [[Taivassalo]], [[Tammela]], [[Tammisaaren maalaiskunta]], [[Tammisaari]], [[Tampere]], sv. [[Tenala]]= fi. [[Tenhola]], [[Toijala]], [[Turku]], [[Tuulos]], [[Tuusula]], [[Ulvila]], [[Urjala]], [[Valkeakoski]], [[Vesilahti]], [[Vihti]], [[Viiala]], [[Yläne]], [[Ylöjärvi]], [[Ypäjä]]<ref>https://www.vihti.fi/wp-content/uploads/Vuosikertomus_valmis_nettiin.pdf</ref> * 1977: [[Espoo]], [[Helsinki]], [[Kauniainen]], [[Vantaa]] <ref>Kuntatieto (1977)</ref> <ref>http://www.yksityiskoulut.fi/yksityiskoulujenmatrikkeli/index3.htm</ref> En tiu listo maalaiskunta signifas kamparan komunumon, vidu [[Kampara komunumo (Finnlando)]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 19:12, 28 maj. 2026 (UTC) La moderna finna baza lernejo, ''peruskoulu'', naskiĝis dum la lerneja reformo de la 1970-aj jaroj, kiam oni transiris de paralela lerneja sistemo al unueca lerneja sistemo, tiel ke la antauxa bazlernejo, popollernejo (''kansakoulu''), la civitana lernejo (''kansalaiskoulu'') kiu sekvis ĝin, kaj la ''keskikoulu'' (kiu konsistis el la kvin aŭ ses unuaj klasoj de la ''oppikoulu'') kunfandiĝis en la bazan lernejon, kaj ''lukio'' tri lastaj klasoj de la ''oppikoulu'' fariĝis sendependa lernejo. Kiam mi ekiris al lernejo, mia patro klarigis, ke kiam li iris al lernejo, la situacio estis alia. En la lando ekzistis paralela lerneja sistemo. Komuna lernejo por ĉiuj daŭris nur kvar jarojn. Kelkaj transiris el la ''kansakoulu''/''folkskola'' post la kvara aŭ kvina klaso al ''oppikoulu/läroverk'', en kiu iuj frekventis ne nur kvin- aŭ sesjaran ''keskikoulu''/''mellanskola'' sed ankaŭ trijaran ''lukio''/''gymnasium''. La aliaj finis la sesjaran ''kansakoulu''/''folkskola'' kaj poste frekventis dujaran ''kansalaiskoulu''. Mi demandis, kial oni ŝanĝis la sistemon. Li diris, ke la populareco de la ''oppikoulu''/''läroverk'' kreskis tiom multe, ke ŝajnis, ke iom post iom la ''kansalaiskoulut''/''medborgarskolorna'' restos sen lernantoj. Tial oni ne plu opiniis sencohava teni la du branĉojn apartaj. La ''kansakoulu''/''folkskola'', la ''keskikoulu''/''mellanskola'' kaj la ''kansalaiskoulu''/''medborgarsskola'' estis kunfanditaj en naŭjaran bazlernejon, post kies naŭa klaso oni povas kandidatiĝi al trijara ''lukio''/''gymnasium''. Mi demandis ChatGPT-on pri la germana lerneja sistemo. Kiam ĝi klarigis ĝin, mi demandis, ĉu la klarigo praktike signifas, ke Germanio ankoraŭ uzas tian lernejan sistemon, el kiu ekzemple Svedio kaj Finnlando transiris al komuna naŭklasa baza lernejo. Ĝi respondis, ke tio grandparte signifas ĝuste tion. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:29, 28 maj. 2026 (UTC) {{referencoj}} <big>'''D'''</big>o, koncize: en Helsinko la lerneja reformo ekvalidis en 1977, tial la ekfunkcio de la lernejo "[[d:Q1306700|Ressun lukio]]" en 1977, kaj tiu [[Pentti Arajärvi]], kiu en 1967, 19-jara, jam ekstudis, garantiite estis lernejano en la antaŭa lernejo, kiun vi simple nomas "oppikoulu Helsinko". Vi ne respondis la demandon, ĉu tiu "oppikoulu Helsinko" estis [[d:Q105930182]], do ''"entinen ruotsinkielinen oppikoulu Helsingissä 1864–1977"''. Kaj daŭre mankas via respondo al la demando: Ĉu vi povas/rajtas skribi ion en vikidatumoj? Se jes, provu enkopii la priskribon "finna politikisto kaj verkisto" tie. Pri tio ono tute ne bezonas ChatGPT-on, vi simple devas elprovi kaj tiam respondi mian demandon. Se vi '''ne''' rajtas redakti ion en vikidatumoj, tiam ĉiam iuj aliaj uzantoj devas aldoni priskribojn, kiel estis ĝis nun. Se la mezlernejo de P. Arajärvi estis d:Q105930182, tiam mi en vikidatumoj povas ŝanĝi la indikon kaj malaperos la misa mencio de la lernejo "Ressun lukio" en la e-lingva informkesto. En [https://www.wikidata.org/wiki/Special:Contributions/N%C3%A4in_on_n%C3%A4reet vikidatumoj nun notiĝas 7 redaktoj de vi], la lasta antaŭ 5 tagoj, kaj al mi ŝajnas ke vi ne estas forbarita tie, krom ke eble forbaro en alia branĉo, ĉi tie la finna kaj rusa, aŭtomate signifas ne povi rekte skribi ion en vikidatumeron, sed maksimume el esperantaj tekstoj intervikie ligi paĝon. Simple elprovu, kaj respondu al mi kio okazis en via provado. Kaj se vi ne scias kion vi devas fari, ne demandu ChatGPT-on sed prefere min aŭ alian eo-administranton (kvankam, se hazarde ChatGPT scias kiel esperantlingve kontribui al vikidatumoj, ankaŭ bone). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 14:17, 28 maj. 2026 (UTC) Bedaŭrinde mi ne povas skribi en vikidatumoj. En la 1970-aj jaroj en la plej multaj kazoj ''keskikoulu'' estis anstataŭigita per ''yläaste'' (lernejaj jaroj 7 - 9), kian ĉiuj devis frekventi. ''Helsingin Reaalilyseo'' ricevis antauxe la kromnomon ''Ressu''. En 1977, kiam Helsinko movis al la moderna lerneja sistemo, la nomo ''Ressu'' estis donita oficiala nomo al du lernejoj: ''Ressun yläaste'' kaj ''Ressun lukio'', kiu agis en sama loko kiel antauxe la okjara oppikoulu (läroverk) Helsingin Reaalilyseo. Ressun yläaste ne ankoraux ekzistas, sed Ressun lukio ekzistas kaj estas konata elita lernejo. Iam en iu jaro la mezuma sojlo de la lernejo estis 9,75. ''Lukio'': El la verbo lukea (legi). La vorton kreis [[Elias Lönnrot]]]. Unue la vorto signifis dujaran lernejon, al kiu oni povis provi iri el la lernejo ''yläalkeiskoulu'', al kiu oni povis provi iri el la lernejo ''ala-alkeiskoulu''. Tiuj tri termoj malaperis en la aktuala uzo en 1872, kiam ''ala-alkeiskoulu'', ''yläalkeiskoulu'' kaj ''lukio'' estis unuigita kiel ''oppikoulu'', sed la vorto ''lukio'' estis pruntita al nov uzo en 1914, kiam ''oppikoulu'' iĝis duparta, konstitanta el kvinjara ''keskikoulu'' kaj trijara ''lukio''. En la granda lerneja reformo (1972 - 1981) ''lukio'' iĝis trijara lernejo, al kiu parto el la finnlandaj junuloj movas el la naŭjara bazlernejo ''peruskoulu'' kiu estis kreita unuiginte la lernejojn ''kansakoulu'', ''keskikoulu'' kaj ''kansalaiskoulu''. --skribis, sen subskribo, Näin on näreet 28 maj. 2026 Ambaŭfoje domage, ke vi ne povas skribi en vikidatumoj, ĉar tio kutime estas parto de la redakta kreado, kaj ke efektive mi pravis, kiam mi sen grandaj scioj en vikidatumoj pri [[d:Q1306700]] skribis je 09:56 h, 16 okt. 2024: ''ThomasPusch aldonis kromnomojn [eo]: gimnazio Ressu, Ressun lukio, Helsingin lyseo kaj priskribon por [eo]: mezlernejo en Helsinko, Finnlando''. La kromnomo "Helsingin lyseo" pli koncizas ol "H. Reaalilyseo" kaj probable malpli ekzaktas, sed ĉiukaze ŝajnas ke pri la antaŭa lernejo ne estas iuj informoj en la ĉiulingva vikipedio kaj vikidatumoj aparte de la ero pri la nova lernejo "[[d:Q1306700]] / Ressun lukio", kaj tiam eblas nur malfacile ĝustigi la e-lingvan informkeston. Mi tamen provetos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:03, 28 maj. 2026 (UTC) Ĉu estas bone mencii pri Hausjärvi en la artikolo [[Nurmijärvi (lago)]]? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 21:42, 28 maj. 2026 (UTC) :Jes, kial ne? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:47, 28 maj. 2026 (UTC) == Bavaraj riveroj == Saluton Thomas, antaŭ malmultaj tagoj mi plantis du mikroĝermojn [[Aisch]] kaj [[Brenz]]. Mi volus peti vin ampleksigi la informkestojn - iel mi per poŝtelefono kaj dumvojaĝe ne tiom komforte povas... Ĉu? Dankon, [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:09, 30 maj. 2026 (UTC) :Tio per normala komputilo estas nenia problemo, la bloko kopieblas ene de sekundo. Vi celis la paĝon [[Brenz (rivero)]], ĉu? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 16:48, 30 maj. 2026 (UTC) ::Mi rekomendas ĉe tiaj mikroĝermoj ankoraŭ antaŭvidi du ankoraŭ nevideblajn (per < !-- -- > nevidebligitaj) malplenajn kadrojn por estontaj bildoj, kaj krome pensas, ke iu plia frazeto "La fonto estas en ..." estas ne lukso: tiam estas 4 magraj frazoj, iom pliu ol la nepre necesaj minimumaj 3. Mi nun plenigis la paĝetojn [[Aisch]] kaj [[Brenz (rivero)]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 17:12, 30 maj. 2026 (UTC) :::.. kaj povis ankoraŭ plenigi paĝojn pri la similregionaj riveroj [[Fränkische Rezat]], [[Wiesent (Regnitz)]] kaj [[Wiesent (Danubo)]]. Se oni ankoraŭ aldonas tekston kaj en tio profundiĝas en temojn ekzemple pri fiŝoj, kiel mi faris pri la artikolo [[Fränkische Rezat]], tamen la fino de laboro ne estas tiom rapida - mi scias ke la ideo estas nur meti plejminimumon kaj lasi al eventuale postaj alvenantoj aldoni pli detalajn teksterojn, sed tio estas nur la teorio; praktike tamen ofte malfacilas rezisti la tenton mem tuj pliampleksigi tiom magrana paĝon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:26, 31 maj. 2026 (UTC) == Jyväskylä == Eble vi ne sxatas pri tio, ke mi petas vin vidu iun artikolon. Tamen mi unu fojon ankoraŭ faras do: vidu [[Kampara komunumo de Jyväskylä]]. -- sen subskribo uzanto Näin on näreet je 31 maj. 2026 : Mi ne havas fortajn emociojn pri tiu teksto. La nereviziitaj adaptoj estas tiuj de 9:11 h 4 maj. 2026 kaj 14:31, 31 maj. 2026: en tio ŝanĝiĝas (krom la jaro 1914 aldonita poste) nur la ĉapitro de "En la lastaj jardekoj..." ĝis "...la paroĥo de tiu urbo". Tiu ĉapitro laŭ mi estas en ordo. Reviziebla. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:06, 31 maj. 2026 (UTC) Cxu laux vi vi komprenis mian klarigon? En la granda finnlanda lerneja reformo 1972 - 1981 ''kansakoulu'', ''kansalaiskoulu'' kaj ''keskikoulu'' estis unuigita kiel 9-jara ''peruskoulu''. En la reformo ''lukio'', kiu antauxe kun ''keskikoulu'' estis ''oppikoulu'' estis sxangxita al lernejo, al kiu oni povas provi iri el la 9-a klaso de la ''peruskoulu''. Tiuj, kiuj ne iras al ''lukio'', iras normale al ''ammattikoulu''. Kvankam ''kansakoulu'' (la bazlernejo de la malnova sistemo) estis normale 6- jara, en iuj kazoj 7-jara, tiuj, kiuj iris al ''oppikoulu'' estis en ''kansakoulu'' normale nur 4 aux 5 klasoj. Por ''oppikoulu'' estis irekzameno. ''Kansalaiskoulu'' estis 1 - 3 jara lernejo, kiu ekzistis nur ekde 1958 gxis la granda lerneja reformo de la jaroj 1972 - 1981. Gxi estis deviga por tiuj, kiuj ne iris al ''oppikoulu''. La nuna lerneja sistemo estis iom post iom enkondukita en diversaj komunumoj inter 1972 kaj 1977, kaj 1981 - 1982 estis la unua lerneja jaro en kiu la moderna bazlerneja instruplano estis uzata en ĉiuj klasoj 1 ĝis 9 en tuta Finnlando. -- sen subskribo uzanto Näin on näreet je 31 maj. 2026 :Mi jam antaŭe komprenis ke la "nuna lerneja sistemo estis iom post iom enkondukita en diversaj komunumoj inter 1972 kaj 1977", kaj antaŭe demandis pri konkreta lernejo kaj konkreta urbo (Helsinko), kaj ankaŭ volis konfirmon kiel la antaŭa nomo de konkrete tiu lernejo estis. Tiun informon vi donis. Dankon. Por mi tiu temo jam estas finita. Mi devas fini tekstojn pri Aŭstrio, volas komenci tekstojn pri Israelo, kaj momente tute ne pense estas en norda Eŭropo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:06, 31 maj. 2026 (UTC) Ekzistis en nia urbo du viroj Jorma Kuusinen, profesoro (forte ateisto) kaj eklezia reganto de la [[Libera eklezio de Finnlando]] (Vapaakirkko). Mia patro rakontis, ke unufoje en laboreja manĝejo li vidis kaj aŭdis, ke iu iris al la profesoro Jorma Kuusinen kaj diris: vi ja apartenas al la viroj de Vapaakirkko... -- [[:fi:Jorma_Kuusinen_(professori)]] + [[:fi:Jorma_Kuusinen]]. == Nacia vidpunkto == Kiom la nacia vicpunkto difinas, kiu estas notebla? Vi diris, ke esperante [[:fi:Pentti Hirvonen]] ne estas notebla. Nun estas uzataj auxtomataj retaj tradukantoj. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 14:50, 2 jun. 2026 (UTC)Cxu estus notebla esperante mia amiko Keijo: [[:fi:Keijo Varis]]. :Mi scias ke Keijo Varis estas kodo [[d:Q85984878]]. Kutime en vikidatumoj skribatas priskribo de homo, ekz. "finna politikisto, advokato kaj verkisto", ĉi tie estas '''neniu ajn''', eĉ ne en la finna. Kaj klaras ke teksto pri li estas ekskluzive en la finna, en neniu el la [[Vikipedio:Internacia Vikipedio|20 plej "grandaj lingvoj"]]. Tio estas milda indiko pri tio, ke en vikipedio la komunumoj en la grandaj lingvoj ne konsideras lin aparte elstara. Sed ĉar per guglo-serĉo almenaŭ iuj ne-finnaj paĝoj troveblas, ekz. en retejoj [https://www.researchgate.net/profile/Keijo-Varis researchgate] kaj [https://www.linkedin.com/in/keijo-varis-670241199/ linkedin], oni jes povas defendi la vidpunkton ke li kiel universitata docento mencieblas. Kaj estas pluso ke vikidatuma ero almenaŭ ekzistas, precipe ĉar vi, farantew novajn pagcojn, ne povas krei vikidatumajn erojn. Mi dirus ke e-lingvaj tekstoj pri la grandaj universitatoj de la mondo pli gravas ol tekstoj pri unuopaj docentoj, ĉar la institucioj estos pli longe ol la homoj, kiuj baldaŭ estos pensiuloj kaj tiam maksuimume gravas kiel verkistoj de iuj aparte elstaraj libroj. Sed, jes, mi dirus ke li povas havi esperantan, anglan, hispanan, italan ktp tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 16:34, 2 jun. 2026 (UTC) Post la morto de [[Johano Paŭlo la 2-a]], estis programo en finna radio, kiu rakontis, kion turkaj bazlernejanoj skribis pri finnaj turistoj. Unu laŭtlegita teksto finiĝis jene: "Ilia religio estas kristanismo. Tial estas kruco de Jesuo sur ilia flago. Mi dividas ilian malĝojon, kiun la morto de la Papo nun kaŭzas al ili." La finna radio-prezentisto diris amuzite, ke la teksto de la knabino estis bona, sed enhavis kelkajn malprecizaĵojn. -- sen subskribo Näin on näreet, 3 jun. 2026 :Nu ja, anekdoto. Estas bone esti sentema estante infano, kaj probable tiu knabino pli kunsentis pri la morto de fremda maljunulo ol plej multaj finnoj. Sed ĝenerale la morto de maljunaj homoj estas natura fenomeno, tial ankaŭ multaj katolikoj nur notis la novaĵon, ankoraŭ mallonge rememoris la vivon de la papo, kaj fino. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 08:22, 3 jun. 2026 (UTC) :Certe sxi volus bonan, sed sxi faris eraron. Luteranoj, lestadianoj, vapaakirkko-anoj, pentekostuloj, metodistoj kaj baptistoj ne difinas la papon kiel auktoritato :: Ŝi ne miskondutis. Li estis maljuna homo kaj mortis. Estas noble bedaŭre kunsenti kun ĉiu maljuna mortanto, kun turka islama aŭ kurda jezida aŭ ortodoksa greka maljunulo same kiel kun samea aŭ nordfinna aŭ sudpola oldulo, kia estis Karol Wojtyła ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:18, 4 jun. 2026 (UTC) ==Proponoj== Saluton. Mi proponis por Artikolo de la monato por julio kaj du proponojn por [[vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj|legindaj artikoloj]]. Ĉu vi povas opinii? Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:17, 3 jun. 2026 (UTC) :Jes kompreneble. Dankon al vi! Mi opinios post horo aŭ du... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:22, 3 jun. 2026 (UTC) {{re|Kani}} Iom stulta demando: Kie vi antaŭvidas voĉdonon por AdlS 7 2026? Mi ĵus vidis ke en [[Vikipedio:Artikolo de la monato/2026]] mi jam antaŭ monato voĉdonis por la teksto [[hispana enlanda milito]] por 7 2026, Moldur cetere ankaŭ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:40, 3 jun. 2026 (UTC) :Mi estas mallerta. Mi ne vidas la voĉdonon pri ADLM. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:09, 3 jun. 2026 (UTC) {{re|Kani}} La mallerto estas miaflanka. Mi legis viajn du mallongajn frazojn, kaj legis "ne vidis", ne "ne vidas". La voĉdonesprimo estas en la koncerna diskutpaĝo, tute sube [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026#Dua duono de 2026]]. Tie supozeble neniu hazarde venanta uzanto malkovros ĝin, do necesos atentigi iujn pri tio. Sed mi eĉ ne scias, kie estus pli bona norma loko por tia diskuto pri elekto, se ne en la koncerna diskutpaĝo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:11, 4 jun. 2026 (UTC) == Bv forbaru la vomsakon == [[:m:Special:CentralAuth/Yrjöpussi]] -- neniam redaktis, sed tamen neakceptebla uzantonomo plus gantopupumado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:54, 6 jun. 2026 (UTC) :Prave, dankon. {{Farite}}. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:02, 6 jun. 2026 (UTC) == Nova paĝo Kansa taisteli == Iam, kiam mi estis eble dekjara, mi legis la revuon [[Kansa taisteli]]. Iu en ĝi diris, ke li estis prenita militkaptito en loko, kie ankaŭ laboris Yrjö Kokko, finna perfidulo. Mi demandis mian patron, ĉu tio estis la verkisto [[Yrjö Kokko]], kaj li diris, ke ĝi certe ne estis la sama Yrjö Kokko - lia literatura verkaro tre klare montras, ke la verkisto Yrjö Kokko partoprenis en tiuj militoj ĉe la finna flanko. :Ĉu vi rimarkis ke vi hieraŭ tute ne ligis la novan paĝon [[Kansa taisteli]] al vikidatumoj??? Tiel ankaŭ ne eblis meti ŝablonojn {{ŝ|Informkesto gazeto}} kaj {{ŝ|oficiala retejo}} al la teksto - tio estas aparte maltaŭge se en la teksto estas frazo "Nuntempe ĝi estas legeble interrete". Se vi ne povas adapti vikidatumeron, vi ne povas elporti la retejon kaj kopii ĝin '''al''' vikidatumoj, sed ligi novan paĝon al vikidatumoj vi jes povas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:20, 7 jun. 2026 (UTC) ::Mi ne scias, kio estas Wikidata! [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 04:59, 8 jun. 2026 (UTC) Se mi vidas la paĝon [[Kansa taisteli]], mi vidas tute supre de la paĝo <big><big><span style="font-family:Times">Kansa taisteli</big></big> <hr> <small>[[d:Q11869646|Vikidatumoj: Kansa Taisteli (Q11869646)]], ''finna prisoldata gazeto (1957-1986)''<br/> Alternativaj nomoj: neniu</small> {{re|Näin on näreet}} Kion vi vidas tie? Kaj ĉu vi povas klaki sur la vortojn [[d:Q11869646|Vikidatumoj: Kansa Taisteli (Q11869646)]]?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 06:47, 8 jun. 2026 (UTC) == Kacxo de Yrjölä == Kiu povas esti bona kategorio por tiu artikolo: [[kaĉo de Yrjölä]]? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 20:14, 8 jun. 2026 (UTC) La kategorioj ne estas la problemo, sed la enhavo mem. Ĝi estas multege tro specifa por vikipedia artikolo, kaj tio estas la kialo kial ĝi ekzistas en neniu alia lingvo. Oni povus fari ampleksan artikolon pri nutraĵo aŭ nutrado por hundoj (do io kiel ''[[:fi:Koiranruoka|Koiranruoka]]''), kaj en tiu teksto povus kaŝi etan ĉapitron pri tiu "kaĉo de Yrjölä", sed tiu ĉi teksto ne konvinkos iun solan esperantlingvan vikipediiston krom vi. Mi pardonpetas, sed tiu temo kiel memstara artikolo ne havas ŝancon pretervivi en Vikipedio. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:03, 8 jun. 2026 (UTC) :En finnaj retaj diskutoj pri hundoj estas multe tekstoj pri tiu kacxo. Estas ankaux en almenaux unu sveda hundtema pagxo. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 07:08, 9 jun. 2026 (UTC) ::Finnaj retejoj aŭ retaj diskutoj pri hundoj estas kompreneble multe pli specifaj, sed enciklopedio estas informejo por ĉiuj homoj, ne nur por bestoposedantoj kiuj speciale zorgemas pri la nutrado de siaj hundoj, aŭ kobajoj, kunikloj, ĉevaloj, azenoj, papagoj ktp. Baza konsilo: estu aparte konvinkita pri temo, se en neniu aŭ nur unu alilingva branĉo de vikipedio estas teksto, kaj estu preparita ke vi eble ne konvinkos la aliajn uzantojn ke tiu temo estas nepra... Se jam en kvin aŭ dek aliaj lingvoj estas vikipediaj tekstoj, malpli facile eblas opinii ke iu temo ne estas menciinda en memstara enciklopedia artikolo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:07, 9 jun. 2026 (UTC) :::Iu virino el islamlando estis multe en nordaj Finnlando kaj Svedio. Sxi diris, ke estas komunaj trajtoj, kaj la intervjuo menciis unu el la komunecoj: estas malfacile kredi, kiel la lestadianaj ekstremkristanoj estas tute similaj ol la ekstremislamanoj en sxia lando. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 10:11, 9 jun. 2026 (UTC) Mi malplilongigis la tekston sveda lingvo en Finnlando en la artikolo sveda lingvo. La teksto estis tro longa kaj eble malneuxtrala, cxar gxi tro multe esencis pri tiu unu afero en la artikelo. En la aparta artikolo sveda lingvo en Finnlando estas bone rakonti pli longe. Teksto pri "pakkoruotsi" estis en la artikolo tro longe, mi estis kulpo, mi pardonpetas. Tiu unu afero estis tro emfazita en la artikolo antaŭ ol mi mallongigis la parton de la artikolo kiu parolas pri ĝi. Mi supozas, ke vi konsentas. Mi devus seniĝi de la obsedo pri la temo. Konservativalestadiano pri la aĝo de la universo kaj de la vivo: La Tero estis kreita antaŭ 6000 jaroj tiel, ke ĝi aspektas kvazaŭ miliardojn da jaroj maljuna. La rokoj ŝajnas havi aĝon de miliardoj da jaroj, por ke kredo je la vero de la Biblio estu malfacila. Dinosaŭroj neniam ekzistis. Iliaj ostoj estis kreitaj kaj kaŝitaj en la tero kiel provo de fido. Same oni ne scias, kie troviĝis la tombo, en kiu Jesuo estis entombigita, por ke kredi ne estu tro facila. Mi legis artikolon peruskoulu (moderna nauxjara bazlernejo) en iu finnlanda enciklopedio, kiu estas skribita dum la sxangxo de la lerneja sistemo. Tiu diris, ke sentu, ke estas unu diferenco kun la origina plano: por la finnlingva peruskoulu igxos du devigaj fremdaj lingvoj, la sveda kaj la angla, ne nur la angla. Cxu estas bone en la artikolo rakonti pri la etimologio? [[Uzanto:Yrjöän|Yrjöän]] ([[Uzanto-Diskuto:Yrjöän|diskuto]]) 22:18, 5 jul. 2026 (UTC) ==Propraj nomoj== Vi ŝajne pensas ke en Esperanto ekzistas iu kategorio de nomoj, en kiu nur la unua litero de la unua vorto de la nomo estas majuskla, kaj la ceteraj estas minusklaj. Mi certas ke ne ekzistas tia kategorio (krom la tre escepta kategorio verktitoloj), kaj kiel mi jam provis rimarkigi al vi, ĝi ne estas antaŭvidata en nia [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj|titolpolitiko]]. Se fakte mi malpravas pri tio, bonvolu pruvi ĝin antaŭ ol redakti. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:42, 18 jun. 2026 (UTC) ==Supersignoj== Saluton. Hieraux nokte malaperis la rimedo konstrui supersignojn per aldono de x. Cxu vi scias ion pri tio? Cxu oni riparos gxin?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:18, 19 jun. 2026 (UTC) :Mi scias tute nenion, sed ĉe mi ankoraŭ funkcias kiel ĉiam - mi sur la klavaro tajpas unue c post x, kaj tuj aperas ĉ. Do devus esti io rilate al la tielnomata [[Helpo:Universala LingvoElektilo|Universala LingvoElektilo]] - kie en la menuo dekstre de la vortoj «En aliaj lingvoj» aŭ «Lingvoj» klakeblas la bildeto Lingvaj agordoj, la dentorado, poste eblas elekti «Enigo» kaj agordi... Sed mi havas neniun ideon, ankaŭ ne scias kie mi povus rigardi, ĉar ĉe mi jes ĉio aspektas kiel ĉiam... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:17, 19 jun. 2026 (UTC) ::Dankon, cxio estas solvita (sekvinte viajn rekomendojn) por la redakto de artikoloj, sed sxajne ne cxi tie. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:19, 19 jun. 2026 (UTC) :::Strange ke estas diferenco pri redaktado de artikoloj kaj de diskutpaĝoj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:21, 19 jun. 2026 (UTC) == Karilas == Ŝoke, ke pri Karilas estas artikolo nun kvinlingve. Mi esperas, ke vi germane faru artikolon [[Yrjö Karilas]]. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 22:31, 20 jun. 2026 (UTC) :Nu en la [[azera]] estas nur mizera frazo, sed en la [[finna]], [[sveda]], [[angla]] kaj [[Esperanto]] estas decaj artikoloj. Mi nur ĵus vidis ke en la esperanta teksto estas fuŝa ruĝa ligilo [[pentekontismo]] - klare: estas eraro, la vorto estas [[pentekostismo]], la kristana festo estas [[pentekosto]] kun "s". La germana nur estas unu el tre multaj eŭropaj lingvoj, mi ne ekstre faras tekstojn en la germana, nederlanda, franca, litova ktp., ĉar ankaŭ mi devas ŝpari miajn vivhorojn por la al mi plej esenca. Sed estas multaj aliaj eŭropanoj kiuj parolas kaj skribas en la germana, nederlanda, franca, litova ktp. ... Tamen pri la esperanta teksto, mi pensas ke jam eblus havi deziron ekhavi tekston pri la eldonisto [[Werner Söderström]] ([[d:Q6202412]]) kaj sia eldonejo nomita siatempe [[WSOY]] ([[d:Q3564797]]), el kio intertempe evoluis la finna amaskomunikila konzerno ''[[Sanoma]]'' ([[d:Q1540297]]), la plej larĝa libroeldonejo de Finnlando ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:11, 21 jun. 2026 (UTC) ::Karilas skribis, ke la finna estas longvorta lingvo, sed longaj vortoj estas ankaux en aliaj lingvoj. La plej longa vorto de la germana estas antialkohol.... Mi ne memoras la finon. Cxu vi scias, kio estas taksita kiel la plej longa germana vorto? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 17:03, 21 jun. 2026 (UTC) :::Ne. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:21, 21 jun. 2026 (UTC) Membro de la [[Luther-fondaĵo]] prezentis al mi la pravigojn por bebobapto kaj kontraŭstaris pentekostismon, ekzemple. Mi demandis pri [[konservativa lestadianismo]]. Li diris, ke konservativa lestadianismo havas la saman eraron en pli milda formo - oni komprenas, ke beboj estu baptitaj, sed ili ne komprenas, kial tio estas la kazo. Cxu la artikolo [[bapto]] nun estas bona? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 18:19, 21 jun. 2026 (UTC) Iam estis artikolo en [[Keskisuomalainen]] pri tio, ĉu oni devus malebligi al la retkomputiloj de lernejoj aliron al malkonvenaj retpaĝoj, kiuj estas identigitaj laŭ certaj vortoj. Sed tie leviĝis la demando: kio okazus, se iu lernanto volus per Interreto legi la verkojn de la franca poeto Saint-John Perse (en la finna perse signifas "pugo")? Kio malbona estus en tio? https://eo.wiktionary.org/wiki/mummonmarkka https://eo.wikipedia.org/wiki/Den_blomstertid_nu_kommer [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:55, 22 jun. 2026 (UTC) Mi demandis unu finnan virinon, ĉu ŝi kredas, ke Johannes Virolainen aŭdis la vortludon vihannes jorolainen. Ŝi respondis, ke certe li aŭdis ĝin kaj eĉ do multajn fojojn, ke la ludo komencis enuigi lin. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 13:05, 23 jun. 2026 (UTC) == Oittinen == Lian politikan karieron finigis liaj opinioj pri la sveda kaj la religio en la moderna bazlernejo. Li volis, ke la sveda ne estu deviga. Li iris al disputoj kontraŭ la lingvonaciisma Sveda Popola Partio kaj Johannes Virolainen, kiuj absolute ne akceptis tian, ke ekzistus naŭjara bazlernejo, kie la sveda ne estus deviga (Virolainen havis diversaj argumentoj ol la menciita partio). En la plano de Oittinen estis tia problemo, ke iri al la trijara mezlernejo, lukio, oni devus scii la svedan kaj tial la bazlernejanoj devus jarojn pre la fino de bazlernejo decidi, cxu ili provos iri mezlernejen. Oittinen, ateisto, ne volis al la moderna naŭjara bazlernejo konfesireligian instruon. Li iris do al disputoj krome kontraŭ iuj konservativaj-kristanaj (ekzemple lestadianaj) politikistoj kiel Armas Leinonen, kaj ankaŭ tio estis parta kialo de tio, ke Oittinen perdis siajn eblojn pintopolitike bone sukcesi. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:46, 24 jun. 2026 (UTC) :Laux mia patro mi pravas en tio, ke ankaux opinioj pri la bazlerneja religio efikis al pozicio de Oittinen. Laŭ li tempo el tiu tempo pasis jam do longe, ke en mia generacio normale oni ne scias pri Oittinen, se ne studis edukadon sed mi scias kaj mi neoficiale studis la edukadon. Mia patro rakontis, ke li estis ĉe la ''[[Suviseurat]]'', Someraj Kunvenoj en 1968, kaj la necesejaj kondiĉoj estis tiel teruraj, ke li ne estis nefekanta dum tri tagoj. Mi diris, ke verŝajne ne multaj kuracistoj rekomendus ion tian. Nu, certe neniu. Mi rakontis, ke mi aŭdis, ke ĝuste dum la Someraj Kunvenoj de 1968 oni faris decidon absolute malpermesantan televidon. Li diris, ke interese, ĝuste en 1968 la televidilo estis translokita al la supra etaĝo de la memstara domo (kiel kompromiso pro tio, ke parto de la familianoj estis lestadianoj kaj parto ne). == Artikolo de la Monato == Saluton. Ĉu oni elektis mian proponon pri [[Hispana Enlanda Milito]] por [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026|Artikolo de la monato]] por tuja julio? Ĉu mi devas fari iun demarŝon? En Hispanio okazos tiun monaton 90a datreveno de la okazintaĵo kaj tiurilate pluraj eventoj. Aparte mi dankas pri unu el viaj artikoloj pri futbalistoj, nome [[Pedro Porro]], ĉar li estas mia samlokano.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:52, 24 jun. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Nedankinde pri [[Pedro Porro]]. Mi nun faris tekstojn pri ĉiuj aktualaj naciteamanoj, kiel videblas en la navigilo sube. Sed dume mi ankaŭ pasetis la paĝon ''[[Copa del Rey]]'', kiu sincere videbligas ĉiujn hispanajn klubojn kiuj ĝis nun ankoraŭ ne havas tekstojn. Sincere dirite mi en mia ĵusa laborado pri futbalo ankaŭ pasis multajn tre konatajn britajn, nederlandajn kaj kelkajn francajn kaj belgajn klubojn, kiuj same ne havas tekstojn, sed se hazarde vi havas iun liberan horon inter pli serioza vikipedimado aŭ inter futbalaj matĉoj, eble vi povus elekti iu(j)n el la ruĝaj ligiloj de la paĝo ''[[Copa del Rey]]'' kaj adopti ĝin/ilin por paĝokreo. Cetere dankon al vi, ke vi trovis miajn preskaŭ forgesitajn tri tekstojn pri litovaj gazetoj kaj levis ilin de ĝermeto al ĝermo... Pri la artikolo de julio: mi [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026|ĵus invitis]] ankoraŭ 1-3 kolegojn eble voĉdoni, kaj fermos la temon antaŭ ĉi-vespere. Ĉu vi tiam povus fari la ankoraŭ mankantan resumon por la titolpaĝo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 24 jun. 2026 (UTC) ::Morgaŭ estos nova monato. Kiu estos la rezulto por julio? [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:16, 30 jun. 2026 (UTC) == Marja-Sisko == Estus supozeble nebone mencii en la artikolo [[Marja-Sisko Aalto]] vere multaj riaj diraĵoj. Sed la rakonton pri tio, ke ri diris, ke ri volis robon kaj oni terure kriis al ri kolerege, ri diris publike multajn fojojn kaj tial estas bone mencii ĝin. [[Uzanto:Yrjöän|Yrjöän]] ([[Uzanto-Diskuto:Yrjöän|diskuto]]) 19:14, 5 jul. 2026 (UTC) :Mi persone plene malakceptas ĉian slangon inventi novajn pronomojn al la esperanta gramatiko, tial mi povas toleri ke en Vikipedio ankaŭ estas tekstoj en tiu artefarita dialekto sed ne volas kunlabori pri tiuj tekstoj. Jen unua aspekto. Kaj due mi dirus ke la esperanta vikipedio jam sufiĉe raportas pri tiu tre specifa kaj bizara biografio, kompara al vikipedio ekzemple en la nederlanda, pola, portugala, greka, turka, ĉina, japana aŭ korea, kaj ke principe eblas lasi ĝin kaj ĝi ne bezonas pluajn horojn da esperantista redakta labortempo. La esperanta vikipedio ne prisilentas ĝin, kaj estas bone ke aliaj 11 lingvoj ankaŭ ne prisilentas ĝin, sed tiu kovro de la temo laŭ mia persona opinio estas sufiĉa. Kvar aliaj esperantaj tekstoj ligas al la esperanta artikolo, tio estas la minimuma kvanto por ne esti [[vikipedio:orfo|artikola orfo]], estas ankaŭ unu ekstera referenco kaj kvar eksteraj ligiloj. Oni ne povas teknike riproĉi al la esperanta teksto esti malsufiĉa. Tial mi lasos tiun tekston, kaj traktos temojn kiuj pli bezonas laboron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:34, 6 jul. 2026 (UTC) ::Multfoje ri rakontis, ke kiam ri estis sesjara, ri hejme demandis, ĉu lia amikino Saija havis mirindan robon. Oni respondis jese, kaj tiam ri diris, ke ri ankaŭ volas havi similan. En tiu momento ĉia parolado kaj ĉia moviĝado en la ĉambro subite ĉesis; dum mallonga momento ĉio kvazaŭ frostiĝis kiel en senmova filmbildo. Kiam la silento rompiĝis, oni kolere kaj terure ekkriis al ri. Iu kondukis Saijan hejmen, kaj la patrino de Olli laŭte diris, ke knaboj ne portas robojn. Poste ŝi devigis rin demeti la pantalonon por kontroli, kiajn genitalojn ri havis. Laŭ ri tiu memoro el la infanaĝo estis tiel traŭmata, ke ri ankoraŭ hodiaŭ ne plene resaniĝis el ĝi. ::https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Kola_duoninsulo&diff=prev&oldid=9406629 "Mi ekde eta infano scias, ke mi ne estas kiel aliaj knaboj. Sesjare mi demandis, kial mi ne havas jupon kiel aliaj knabinoj. Pubere mi komencis kredu, ke temus pri transvestismo. Kun tia takso estis iomete pli facile vivi, cxar kvankam ankau gxi estas kialo por silento kaj kialo por ridado, gxi estas por multaj iomete pli facile akcepti ol transsekseco, kiu estas etega, etega malplimulto kaj tial vaste konsiderata stranga." == "Mi vomas" -> bv forbaru == [[:m:Special:CentralAuth/Yrjöän]] -- neakceptebla uzantonomo plus gantopupumado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:22, 6 jul. 2026 (UTC) : {{farite}} ... bv ŝlosu la paĝojn [[Uzanto:Yrjöän]] [[Uzanto-Diskuto:Yrjöän]] [[Uzanto:Yrjöpussi]] [[Uzanto:Urpola]] [[Uzanto-Diskuto:Urpola]]. La kontoj estas forbaritaj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:30, 6 jul. 2026 (UTC) : {{farite}} ... la paĝoj estas ŝlositaj kaj la konto "Yrjöän" estas globale forbarita. Kiel longe oni plutoleru la konton [[:m:Special:CentralAuth/Näin_on_näreet]]? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:43, 7 jul. 2026 (UTC) == Drolaĵoj == Vidu: https://eo.wiktionary.org/wiki/hihhuli Vidu: https://eo.wikipedia.org/wiki/Johannes_Virolainen#Virolainen_kaj_la_sveda_lingvo Yrjö Karilas ankaŭ evoluigis bonegajn metodojn por plibonigi la kapablojn pri mensa kalkulado. En la finna Vikipedio ne estas tia regulo, ke estas malgxuste krei artikolon, al kiu ne estas ligiloj. Vidu [[Lilli]] kaj [[Suomalainen]] Preskaŭ ĉiuj konservativaj lestadianoj naskiĝis al konservativaj lestadiajanaj gepatroj. La fakto, ke la membronombro de la movado kreskas, ŝuldiĝas nur al tio, ke oni ne uzas kontraŭkoncipadon. Sed la neuzo de kontraŭkoncipado kondukas al tiel grandaj infanaroj, ke estas surprize, ke la membronombro kreskas nur sufiĉe malrapide. Mi demandis unu kritikanton de la konservativa lestadiana movado, kiu devis forlasi ĝin en la aĝo de dek jaroj, ĉar lia patro estis eksigita el la movado kaj la tuta familio estis eksigita kune kun li, kiam komenciĝis la periodo, dum kiu preskaŭ neniu plu aliĝas al la movado el ekstere. Laŭ li, tio estas bona demando. Eble fine de la 1950-aj jaroj. La gubernio estis dum longa tempo unu el la du regionaj administraj unuoj de Finnlando. La gubernioj konsistis el komunumoj. La koncepto de gubernio devenas el Svedio, kaj dum la tempo kiam Finnlando apartenis al Svedio, la svedaj gubernioj ampleksis ankaŭ Finnlandon. La gubernio en Finnlando restis administra unuo dum la tuta periodo de la aparteno de Finnlando al Rusio (1809–1917) kaj dum pli ol 90 jaroj de la sendependeco de Finnlando. La finnlandaj gubernioj funkciis proksimume laŭ la modelo de la svedaj gubernioj. La gubernioj dum longa tempo havis grandan signifon ne nur por la administrado, sed ankaŭ por regiona identeco kaj regionaj analizoj. Tamen, kiam en 1997 la parto de Finnlando sude de la gubernio Oulu, escepte de Alando, estis dividita en tri "grandajn guberniojn", la karaktero de la gubernioj fariĝis ĉefe administra. La neadministraj funkcioj de la gubernioj transiris al la provincoj, kies limoj estis oficialigitaj en 1994. Antaŭe la provinca divido estis neoficiala. Kelkaj provincoj estis teritorie identaj al gubernio. Tiuj ĉi regionoj de Finnlando ne estu konfuzataj kun la naŭ historiaj regionoj de Finnlando. Komence de la jaro 2010 la gubernioj estis nuligitaj. La provincoj restis. == Erkki Palmen == Ĉu pri li povus esti artikolo en la esperanta vikipedio: https://fi.wikipedia.org/wiki/Erkki_Palm%C3%A9n https://la.wikipedia.org/wiki/Erkki_Palm%C3%A9n [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-38905-97|&#126;2026-38905-97]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-38905-97|diskuto]]) 17:33, 9 jul. 2026 (UTC) Senprobleme... --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 17:38, 9 jul. 2026 (UTC) Palmén estis amiko de mia patro. Kiam mi partoprenis al eventoj de Esperantoklubo de Jyväskylä pacxjo diris, ke supozeble Palmén parolas esperanton. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 18:55, 9 jul. 2026 (UTC) [[kaĉo de Yrjölä]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 19:28, 9 jul. 2026 (UTC) Vidu: [[Den blomstertid nu kommer]] Vidu: [[flega kunveno (lestadianismo)]] Ĉu pri ŝi mi rajtas fari artikolon: https://fi.wikipedia.org/wiki/Lyydia_Almila Jorma Nieminen diris, ke estas malkompreneble, el kio la nova signifo de sia nomo iris. Kiam li naskigxis (1956) estis normale en nia lando, ke oni donis al filo la nomon Jorma. Tio havis neniun ambivalencon. En la 1980-aj jaroj redaktoroj de virrevuoj komencis uzi la vorton ''jorma'' pri peniso. Sed kial? == Kongresoj == Mi foriras ĝis la fino de la monato julio.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:05, 13 jul. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Komprenite. Bonan tempon al vi! --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:24, 13 jul. 2026 (UTC) == Seine-et-Marne == Mi ĵus vidis la paĝon [[Meaux]], kaj tie tre videblas la manko de komunumaj paĝoj en la departemento [[Seine-et-Marne]]. La regiono estas centra en Francio, kaj mi vere volus vidi unuajn paĝojn tie. Eble vi povos levi tiun grandan taskon... Ne devus esti perfektaj artikolaj ĝermoj, sed estus perfekte se la vakuo tie ne estus tiom granda... Cetere, mi proponus entute ŝanĝi la malfeliĉajn informkestojn al normaj ŝablonoj {{ŝ|informkesto urbo}}. Mi supozas ke vi ĵus spektas la matĉon Hispanio-Francio kaj tial ne estas ĉe la komp'o. Sed la matĉo jes ne estos eterne... --[[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 20:25, 14 jul. 2026 (UTC) :Aĥ, tiu Francio kun tiom da vakuo en la esperanta vikipedio... Kompreneble vi pravas... --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:44, 14 jul. 2026 (UTC) ::Mi nun faris la necesajn 8 paĝojn por forigi la ruĝajn ligilojn en la paĝo [[Meaux]], kun normaj ŝablonoj {{ŝ|informkesto urbo}}, sed proponas lasi la kaprican informkeston en la paĝo [[Meaux]] mem, post kiam vi riparis la plej akrajn misojn tie. Pli pri la ĉirkaŭaĵo de [[Meaux]] mi nun ne sukcesos fari, eĉ kvankam estas la {{flago|Francio}} 14-a de julio... --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 21:44, 14 jul. 2026 (UTC) == Ankoraŭ propraj nomoj == Nun vi minuskligas nomojn de universitatoj, malsanulejoj, lagoj ktp. Ĉu tiu ideo venas de iu esperanta fonto? Ĉiujn fontojn, kiujn mi konas, inkluzive esperantajn, klare traktas ilin kiel proprajn nomojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:15, 17 jul. 2026 (UTC) :Nu, la demando estas, kiam kombino de normala esperanta vorto kaj nacilingva nomo iĝas nova propra nomo. Ĉiuj scias, ke [[Palokkajärvi]], [[Tuomiojärvi (Jyväskylä)|Tuomiojärvi]] kaj [[Alvajärvi (Jyväskylä)|Alvajärvi]] estas lagoj en [[Jyväskylä]], ne la plej grandaj sed iuj el la lagoj de la urbo. Vi majuskligis «lagon Nacilingva Nomo» al <big>'''L'''</big>ago Nacilingva Nomo, eĉ al <big>'''L'''</big>a <big>'''L'''</big>ago Nacilingva Nomo. Ĉu vi ankaŭ pensas ke devos nepre esti en tekstoj kaj fotosubskriboj la vortkombinoj <big>'''L'''</big>a <big>'''L'''</big>ago [[Palokkajärvi]], <big>'''L'''</big>a <big>'''L'''</big>ago [[Tuomiojärvi (Jyväskylä)|Tuomiojärvi]] ktp? Ĉu vi pensas ke <big>[[Integra katolika lernejo en Nitra]]</big> estas groteske malĝusta nomo de artikolo kaj nepre devas esti Integra Katolika Lernejo en Nitra en Esperanto? Pri <big>[[Publika Observatorio de Drebach]]</big> oni skribas ke ĝi estas en najbaraĵo de la elementa lernejo "David Rebentrost". Ĉu ankaŭ drasta eraro kaj nepre devas esti Elementa Lernejo "David Rebentrost" aŭ laŭ vi '''L'''a '''E'''lementa '''L'''ernejo "David Rebentrost"? Aŭ, por koncentriĝi pri miaj eraroj: mi en 2024 skribis tekston pri [[Widehem]] kaj tie notis "La administrejo ... samtempe ankaŭ estas la loka elementa lernejo". Ĉu ankaŭ tute erara, nepre devas esti la kompleta nomo kaj ĉio majuskla: "... samtempe ankaŭ estas la loka Elementa Lernejo Widehem"?? Kiam elementa lernejo, infanĝardeno, kolegio aŭ ankaŭ universitato estas simple la institucio tiunoma de loĝloko kaj nomiĝas en vikipedio [institucio] de [loĝloko], sed ne mem donis al si propran nomon esperantlingvan aŭ estas titolo de esperantlingva libro (se jes, validas tiu librotitolo, konsultebla en bibliotekoj aŭ la esperantaj libroservoj), tiam la '''loĝloko''' estas nepre majuskla, ĉar klare propra nomo, sed la unua substantivo povas rigardiĝi kiel parto de fiksa propra nomo, sed ankaŭ povas rigardiĝi kiel simpla substantivo. Tio estas tiom banala, ke la grandaj gramatikoj ŝajne aŭ eble eĉ ne notas ke "o-vortojn oni kutime komencas per minuskla litero kaj finas per -o", kvankam por denaska germanlingva komencanto tio povas esti grava atentigo, krom ke li jam eklernis iun alian lingvon kaj jam komprenas ke ne ĉiuj faras kiel la germana, aŭtomate majusklante ĉiun "o-vorton". --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:16, 17 jul. 2026 (UTC) ::*Kombino de vortoj iĝas propra nomo kiam ĝi iĝas fiksita esprimo "signanta individue unu personon aŭ aĵon" [https://vortaro.net/#nomo_kd]. Pri finnaj lagnomoj mi ne scias sufiĉe por komenti, sed en la lagnomoj, kiujn mi korektis, "Lago" estas fiksita, ne forigebla parto. ::*"La" majusklas en la komenco de frazoj, kaj ankaŭ de bildopriskriboj, artikolaj titoloj kaj similaj frazofragmentoj. Bonvolu pli zorgi pri tio. ::*Jes, "Integra katolika lernejo en Nitra" estas malĝusta kaj verŝajne devus esti "Integra Katolika Lernejo en Nitra", ktp., kiel mi [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch#Propraj nomoj|jam provis atentigi vin]]. ::*Kompreneble oni ne devas skribi la tutan nomon de afero ĉiun fojon, ke oni mencias la aferon. Sed kiam oni skribas ĝin, oni devas skribi ĝin majuskle. ::*"[institucio] de [loĝloko]" estas ofta vortumo kaj en propraj nomoj kaj en komunaj. Tio ne signifas ke oni rajtas skribi kiun ajn tiuforman vortumon kiel ajn oni volas, sed ke oni devas kompreni la signifon de tio, kion oni skribas, kaj skribi ĝin majuskle se ĝi estas propra nomo de io kaj minuskle kiam ĝi estas simpla priskribo. ::*Mi petas, malfermu kelkajn modernajn librojn aŭ gazetojn en Esperanto kaj kontrolu kion ili faras. Tio verŝajne estos pli kredebla pruvo pri ĉi tiuj aferoj ol ajna teoriumo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:30, 18 jul. 2026 (UTC) == [[Kinga Korska]] == Saluton. Vi kreis tiun artikolon ĝuste nur kelkajn malmultajn horojn post oni menciis ŝin en prelego pri bildliteraturo en Esperanto en la Hispana Kongreso. Ĉu estas hazardo aŭ iu rilato?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:26, 17 jul. 2026 (UTC) :Fakte, ne estas rilato al la Hispana Kongreso, sed mia vojo estis iom pli trista. Nome, mi jam en la unua semajno de julio bedaŭrante eksciis pri la morto de la esperantisto kaj vikipediisto [[Przemysław Wierzbowski]] la 30-an de junio, kun kiu mi ankoraŭ skribis antaŭ malmultaj monatoj, kaj legante en lia artikolo mi tie vidis bluan ligilon pri la "grafika novelo" [[Cerba fetiĉo]] kaj ruĝan de Kinga Korska - mi povas kompreni ke oni hezitas ekfari biografian tekston pri verkisto, pri kiu estas apenaŭ biografiaj informoj, ne naskiĝjaro aŭ -dato kaj ne naskiĝloko, neniu informo pri lernejo aŭ universitato, sen informo kiel ŝi alvenis al La Palma kaj kial ŝi nun havas irlandan civitanecon... Ĉu eble en la prelego pri bildliteraturo en [[Portugaleto]] oni aludis al aĝo aŭ naskiĝjaro de ŝi?? Kaj, se vi nun estas surloke, "ĉe la fonoto de informoj", ĉu vi eble ankoraŭ povus eltrovi iujn biografiajn bazajn datumojn pri iuj esperantistoj menciitaj en via teksto [[84a Hispana Kongreso de Esperanto]]? Kun iomete da informo, mencio en [[ĝermolisto de katalunaj esperantistoj]] aŭ [[ĝermolisto de hispanaj esperantistoj]] jam estus ebla... - principe mi dirus ke ĉe publike agantaj esperantistoj pli da informoj estas pli bonaj ol draste malpli. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 17:48, 17 jul. 2026 (UTC) twgzkcjvopepypd8s5r9lk6hu86d9r7 Personigo 0 98059 9431939 9419701 2026-07-17T23:34:49Z LilyKitty 25129 de Aion 9431939 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Lion_man_photo.jpg|eta|La "Leono-Viro" - statueto trovita en kaverno en Ŝvabio, datita ĉirkaŭ 32.000 jarojn antaŭ nia tempo. Ĉi tiu estas la plej frua trovo de besta personigo en homa historio]] '''Personigo''' aŭ '''prozopopeo''' estas specifa tipo de vortfiguro kiu konsistas je '''atribui ecojn de homo''' al [[besto]] aŭ eĉ pli prefere al neviva estaĵo. Tio celas animigi la rakonton aŭ plivivigi la tekstan etoson. Ekzemple kiam oni diras "Antaŭ la preĝejeto staras alta arbo, kiu defias la gravecon de la konstruaĵo". Specifa [[literatura ĝenro]] bazita en tiu rimedo estas [[fablo]], kie bestoj parolas kaj kondutas kvazaŭ homoj kaj vere ili simbolas homojn. [[Nacia personigo]] estas bildigo de lando aŭ [[nacio]] per homa figuro. La homa figuro reprezentanta la landon povas aperi en iu ajn plasta medio - en ĵurnalaj bildstrioj, en [[propagando|propagandaj]] eldonaĵoj, en skulptaĵoj, en pentraĵoj kaj pli. Estas landoj reprezentitaj per kelkaj malsamaj figuroj, depende de la intereso aŭ periodo. Reprezentado per rolulo al kiu ligas iuj trajtoj servas al la deziro de aparta nacieco prezenti sin kiel havanta tiujn karakterizaĵojn. == Vidu ankaŭ == * [[Aion]] * [[Antropomorfismo]] * [[Nacia personigo]] * [[Ejreno]] * [[Ĥrono]] * [[Mortulo]] * [[Pakso (mitologio)|Pakso]] {{Projektoj|ReVo=person.0igo.LIN}} [[Kategorio:Personigoj| ]] [[Kategorio:Stilfiguroj]] [[Kategorio:Parolfiguroj]] 3x97ws4o3zdbfmjl8ug8f4u016vgb70 Săcădat (Bihor) 0 102840 9432056 9361729 2026-07-18T08:02:33Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9432056 wikitext text/x-wiki '''Săcădat (Bihor)''' [sǝkǝdat] (hungare: '''Mezőszakadát''') estas komunumo en Rumanio nordoriente de [[Oradea]]. En [[1910]] ĝi nombris 1 335 loĝantojn (rumanoj); en [[1992]] 934. Ĝi estis unue menciita skribe en [[1256]]. Ĝis [[1919]] kaj inter [[1919]] kaj [[1944]] apartenis al [[Hungario]] (Bihar vármegye). Administre apartenas al ĝi [[Borșa_(Bihor)|Borşa]], [[Săbolciu]]. == Fonto == * [[Magyar nagylexikon]], 1-18., 1993-2004, Budapest. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://nepszamlalas.adatbank.transindex.ro/ Popolnombrado 2002] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080614234332/http://nepszamlalas.adatbank.transindex.ro/ |date=2008-06-14 }} * [http://issuu.com/vertigoro/docs/woodenchurches Wooden churches in Bihor county] * [http://issuu.com/vertigoro/docs/bihoratractiituristice Touristic attractions in Bihor county] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110306182600/http://issuu.com/vertigoro/docs/bihoratractiituristice |date=2011-03-06 }} * [http://issuu.com/vertigoro/docs/carte_oradea_issue Architectural monuments in Bihor county] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110711121822/http://issuu.com/vertigoro/docs/carte_oradea_issue |date=2011-07-11 }} * [http://issuu.com/vertigoro/docs/bihormonografie Bihor County] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110814085030/http://www.issuu.com/vertigoro/docs/bihormonografie |date=2011-08-14 }} {{Unua}} [[Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio]] [[Kategorio:Distrikto Bihor]] dzl9gzt2nfft40y7ua41dr800isyv6q Magmo 0 106070 9432153 9127497 2026-07-18T11:15:39Z Pettend 214084 9432153 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=geologia termino|matematika termino|Magmo (matematiko)}} [[File:Yellowstone_Caldera.svg|eta|300px|magmo sub vulkano]] [[File:Underwater lava flow, off Hawaii.jpg|eta|300px|nun lafo, antaŭ nelonge magmo]] '''Magmo''' (greke: ''„knedita maso“'') signifas la maso el fandita ŝtonaĵo, troviĝanta en partoj de la supra [[termantelo]] kaj de la profunda [[terkrusto]]. La flukapablo de la magmo estas la kaŭzo de la [[vulkanismo]] (vidu ankaŭ: [[vulkano]]) kaj havas grandan signifon por la formiĝo de rokoj. Ŝtonaĵoj formiĝintaj el solidiĝinta magmo nomiĝas [[magmito]]j aŭ profundŝtonaĵoj. Je ili oni distingas [[plutonito]]jn, kiuj ekestas, se magmo en la terinterno malvarmiĝas malrapide kaj tial povas formi [[kristalo]]jn, kaj [[vulkanito]]jn, se magmo eliĝante al la tersurfaco rapide malvarmiĝas, ekzemple kiel [[lafo]] aŭ en formo de [[piroklasto]]j. Al la plutonitoj ekzemple apartenas la [[granito]], al la vulkanitoj la [[bazalto]]. == Fontoj == * '''Encyclopedia of Volcanoes''', Academic Press, {{ISBN|0-12-643140-X}} ,p 55–245 * '''Encyclopedia of Geology''', Elsevier Academic Press, First edition 2005, {{ISBN|0-12-636380-3}}, Vol 3, p 209–217 * Marjorie Wilson, '''Igneous Petrogenesis: A Global Tectonic Approach''', 1987, {{ISBN|0-412-53310-3}} {{Projektoj|ReVo=magm}} == Vidu ankaŭ == * [[Vulkanologio]] * [[Lafo]] * [[Vulkano]] * [[Petrologio]] * [[Magmorokaĵo]] * [[d:Q576788|Akrecia rokaĵo]] * medio de formado [[Kategorio:Vulkanologio]] t98znsqlzo58v1prl0yfavjcjotdb0v Poligloto 0 111445 9431996 9400268 2026-07-18T05:12:16Z Ellenor2000 227030 /* Esperanto kaj poliglotoj */ ŝanĝis neregulan «[citation bezonata]» t.e. «citaĵo bezonata» al Ŝablono:Mankas_fonto 9431996 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=plurlingveco|la samnoma televidserio|Poligloto (televidserio)}} '''Poligloto''' (de la [[Greka lingvo|greka]] πολυ-, "multe" kaj γλώττα, "lingvo") estas [[Plurlingveco|'''plurlingvulo''']], kiu scipovas paroli multajn lingvojn aŭ kiuj sin vivtenas pere de lingvoj, kontraŭe al plurlingvemulo, kiuj lernadas multajn lingvojn, sed kiu eble povas havi nuran intereson pri lingvoj aŭ pri lingvistiko. [[Dulingveco|Dulingvulo]] estas homo kiu flue scipovas du lingvojn, kaj simile trilingvulo estas homo kiu flue scipovas tri lingvojn. Kutime oni konsideras ke plurlingvulo scipovas pli da lingvoj. Oni parolas pri '''hiperpoliglotoj''', se iuj libervole lernas fluparoli ses aŭ pli da lingvoj<ref>[http://www.latg.org/2016/07/the-cult-polyglot.html/?utm_source=Languages+Around+the+Globe&utm_campaign=0ce7328616-No_Opens_Last_5_August_20168_26_2016&utm_medium=email&utm_term=0_70a204d490-0ce7328616-284055721 "The Cult of the Polyglot - LATG"]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. 2016-07-19. Konsultita la 28-an de aŭgusto 2016.</ref>, dum multlingvuloj akiris ilian scion pro la ĉirkaŭa medio. == Teorioj pri poligloteco == Ekzistas kelkaj teorioj, kiuj klarigas formiĝon de poligloteco. Oni konfesas, ke por tiu, kiu interesiĝas pri lingvoj kaj scias kelkajn diversajn lingvojn, pli facila estas lernado de la nova fremda lingvo. Tiu lernanto povas pli rapide atingi bezonatan nivelon de lingvokono. Tiam la ĉefaj faktoroj de poligloteco estas serioza laboro kaj strebo ellerni la lingvon. Ekzistas ankaŭ teorio, ke al poligloteco influas plejparte fizikaj procedoj en la cerbo. Tamen necesas rimarki, ke la nivelo de lingvokono estas tre relativa kaj ke ne ekzistas unueca mezurmetodo pri lingvokono. Ankaŭ necesas distingi inter lego-, skribo- kaj parol-kapabloj<ref>(eo) Roberto Pigro, ''Vojaĝu tra vortoj kaj kulturoj'', [[Monato (gazeto)|Monato]], novembro 2024 paĝoj 19-20</ref>. == Poliglotaj renkontiĝoj == Unu el la plej vizitataj renkontiĝoj estas ''Polyglot Gathering'' ([[plurlingvula kunveno]]), sed ekzistas pliaj eblecoj kiel ''Polyglot Conference'', ''LangFest'' (Kanado), [[Lingva Festivalo|LinguaFest]] (Berlino), ''Lang Jam'' aŭ ''Language Hunters Gathering''<ref>(eo) Roberto Pigro, Vojaĝu tra vortoj kaj kulturoj, [[Monato (gazeto)|Monato]], novembro 2024, paĝoj 19-20.</ref>. == Esperanto kaj poliglotoj == [[Dosiero:1909 proks Polyglott Kunze - Esperanto 1.jpg|alternative=Librokovrilo "Polyglott Kunze - Esperanto", 1909|eta|Librokovrilo "''Polyglott Kunze - Esperanto''", 1909]] Probable [[Francisko Valdomiro Lorenz]], brazila, ĉeĥdevena esperantisto, estis la plej granda poligloto en la historio de la homaro – laŭ malsamaj pritaksoj li sciintus inter 50 ĝis 104 lingvojn<ref name=":3">Halina Gorecka, ''Neordinara vivo de la ĉeĥdevena brazila esperantisto'', p. 80, [[Esperanto (revuo)|revuo Esperanto]], n-ro 1334(4), Aprilo 2019.</ref>'''.''' Li verkis kaj tradukis pli ol 80 librojn, 56 el ili eldoniĝis, sed multaj restis manuskriptoj. Precipe populara estis lia ''Iniciação Linguistica'' (enkonduko en lingvistikon) el la jaro 1929, en kiu li traktas ankaŭ [[Planlingvo|planlingvojn]]. Li ankaŭ verkis [[Gramatiko|gramatikojn]] de diversaj [[Indiĝenaj lingvoj de Ameriko|indiĝenaj]] ([[Indiĝenaj lingvoj de Ameriko|indianaj) lingvoj]]<ref name=":3" />. [[Ludwik Zamenhof]], parolis 11 lingvojn krom lia propra : aramea, angla, franca, germana, greka, hebrea, latina, pola, lia denaska lingvo la rusa, volapük, kaj la jida<ref>[[Adolf Holzhaus]], "Doktoro kaj lingvo Esperanto". [[Esperanto-Asocio de Finnlando]], 1972</ref>. Li ankaŭ interesiĝis pri la araba, la itala kaj la litova, kvankam li neniam pretendis fluecon en tiuj lingvoj{{Mankas fonto}}. Same parolis 11 lingvojn dr. Henri Dor kiu same estis fama svisa okulkuracisto kiel dr. Zamenhof kaj esperantisto<ref>(angla) (PDF), [https://lab.arstubiedriba.lv/WMJ/vol64/august-2018/#page=32 World Medical Esperanto Association] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190404130122/https://lab.arstubiedriba.lv/WMJ/vol64/august-2018/#page=32 |date=2019-04-04 }}, p. 31, World Medical Journal, n-ro 2, aŭgusto 2018, vol. 64</ref>. Kiel [[Umberto Eco]] iam skribis : "la vivo de Zamenhof povas esti inspiro al ni. Li parolis plurajn lingvojn flue kaj estis tiel bona ekzemplo de plurlingvismo en praktiko, al kiu la [[Eŭropa Unio]] aspiras"<ref>[http://www.esperantio.net/index.php?id=2898 EU-komisionano pri esperanto en Eŭropa Unio] </ref>. Ekzistas tri grandaj poliglotaj eventoj: ''[[LangFest]]'' en [[Montrealo]], ''Polyglot Conference'' (ĉiujare en alia lando) kaj ''Polyglot Gathering''. En la organizado de ĉiuj tri eventoj estas envolvitaj esperantistoj<ref name=":0">Nicolas Viau : «[http://www.esperanto.qc.ca/wp-content/uploads/2018/01/Riverego128-129.pdf Ni estu realismaj idealistoj !]», p. 8-9, [[La Riverego]], (pdf), vintro 2017-18, Esperanto-Societo Kebekia, Jaro 34, n-ro 128-129.</ref> dum kiuj okazas ekzemple interesaj prelegoj, eblas ludi poliglotajn ludojn, aŭskulti multlingvajn koncertojn, disponeblas multkulturaj kuirejoj kaj kie troveblas zono por [[Bookcrossing|librokruciĝo]] por forigi viajn malnovajn librojn kaj akiri iujn novajn senpage<ref>(en) [https://www.polyglotbratislava.com/before/ Polyglot gathering 2019]</ref>. Esperantistoj kunorganizas la internacian [[Plurlingvula kunveno|plurlingvulan kunvenon]] ([[Polyglot Gathering]]) kiu okazas ĉiujare en Eŭropo<ref>[https://www.polyglotbratislava.com/organizers/ Organizantoj de la Polyglot Gathering 2019]</ref><ref name=":0" />. Ankaŭ inter la partoprenantaro estas multaj kiuj scipovas paroli en Esperanto, ekzemple dum la 5-a ''Polyglot Gathering'' pli ol duono estis esperantistoj<ref name=":0" />. Ankaŭ alian poliglotan aranĝon iniciatis esperantistoj, nome la ''Polyglot Conference.'' Ĉar ne ekzistis regula aranĝo por lingvemuloj en Nordameriko, la ĉeforganizantoj de la nordamerika lingva festivalo ''LangFest'', Joey Perugino kaj Tetsu Yung, starigis ĝin. La ''Polyglot Conference'' estas disa evento organizita nuntempe de [[Richard Simcott]] kaj [[Alex Rawlings]]. Ĝi okazas ĉiujare en alia lando, ĉefe en Eŭropo, kvankam ĝi jam okazis en la jaro [[2015]] en [[Novjorko]]<ref name=":0" /> kaj fine de [[2019]] okazos en [[Japanio]]<ref>[https://www.polyglotbratislava.com/faq/ Polyglot Gathering 2019, FAQ]</ref>. Kelkaj poliglotoj kiuj scipovas ankaŭ paroli en Esperanto : [[Jolanta van Holstein]], Jessie Ann de Angelo<ref>[https://www.jessieann.com/ Jessie Ann de Angelo]</ref><ref>[http://polyglotconference.com/ljubljana-2018/speakers-agenda/ Speakers & Agenda] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190125020410/http://polyglotconference.com/ljubljana-2018/speakers-agenda/ |date=2019-01-25 }}, Jessie Ann de Angelo (multlingva kantistino), Polyglot Conference 2018,</ref>, Lýdia Machová<ref>[https://www.youtube.com/watch?time_continue=1163&v=eT7dx52wIC8 Lýdia Machová] – The Power of Setting Priorities in Language Learning [CC English/Español].</ref>, Teddy Nee<ref name=":2">(en) ''[https://www.middleburyinteractive.com/blog/language-learning 24 polyglot experts reveal] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20191125055901/http://www.middleburyinteractive.com/blog/language-learning |date=2019-11-25 }}'', Middelbury interactive languages.</ref>, Simon Egger<ref name=":2" />, Kris Broholm<ref name=":2" /> Mark Kinsella<ref name=":2" />, Lindsay Williams<ref name=":2" />'','' [[Richard Simcott]], Tony Harris, [[Vytenis Andriukaitis]]. [[Brazila Poliglota Klubo]] funkcias en [[Brazilo]]. == Aŭskulti la lingvojn de la mondo == David Ding, iama softvara programisto ĉe [[Microsoft]], kreis ''Localingual'', retejo kun alklakebla mondmapo kie iu ajn povas surbendigi frazojn en iu ajn lingvo, por reliefigi la lingvan diversecon en la mondo<ref>(de, pl, it, en, es ) Alfonsina Scarinzi, ''[https://cafebabel.com/de/article/sprach-wiki-localingual-der-klang-des-reisens-5ae00bd8f723b35a145e7fc1/ Wiki Localingual: Der Klang des Reisens]'', [https://cafebabel.com/en/article/about-us-5ae00487f723b35a145da7bd/ Babel-Café], la 25-an de julio 2017.</ref><ref>(en) Matt Burgess, ''[https://www.wired.co.uk/article/localingual-map-voices-around-world Listen to the beautiful diversity of voices around the world on this interactive map]'', WIRED, la 6-an de januaro 2017.</ref>. == Famaj poliglotoj == <br /><gallery widths="100" heights="100"> Dosiero:Iranian_Farabi.jpg|[[Al-Farabi]] Dosiero:JohannesPaul2-portrait.jpg|[[Johano Paŭlo la 2-a]] Dosiero:Zamenhof-1879.jpg|[[Ludwik Lejzer Zamenhof]] Dosiero:JMSchleyer1888.png|[[Johann Martin Schleyer]] Dosiero:Jan Niecisław Ignacy Baudouin de Courtenay.jpg|[[Jan Niecisław Baudouin de Courtenay]] Dosiero:Oxford Tolkien.JPG|[[John Ronald Reuel Tolkien]] Dosiero:Sir_John_Bowring_by_John_King.jpg|[[John Bowring]] Dosiero:Leon Cogniet - Jean-Francois Champollion.jpg|[[Jean-François Champollion]] Dosiero:Zuckermann.jpg|[[Ghil'ad Zuckermann]] </gallery>Kelkaj konataj poliglotoj :[[Dante]]<ref name=":1">Dante Poliglotta - [https://www.dantepoliglotta.it/premessa-eo-3/?lang=eo/?lang=en Dante poliglota]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} pri Esperanto</ref>, [[Richard Simcott]], [[Benny Lewis]]<ref name=":2"/>, [[Heinrich Schliemann]], [[Aleksandra Miĥailovna Kolontaj]], [[Rainer Maria Rilke]], [[Lesja Ukrajinka]], [[Ioannis Ikonomou]], [[Ken Hale]], [[Kató Lomb|Lomb Kató]], [[Emil Krebs]], [[Daniel Tammet]], Cesco Reale, [[Timothy Doner]]. == Filmoj == En la filmo ''[[Wonder Woman]]'' estas poliglotaj interparoloj<ref>(angla) Sarah Sloat, ''[https://www.inverse.com/article/32953-bilingual-time-perception-wonder-woman-languages?refresh=17 Wonder Woman Speaks All Languages, Bends Perception of Time]'', Inverse.com, la 14-an de junio 2017.</ref>. En la jutuba filmeto ''Skype me maybe'' [CC English | Español | Esperanto] kunkantas 17 poliglotoj en pli ol 30 lingvoj, inter ili kelkaj esperantisto<ref name=":1" />. (ru, fr, en, de, it, es, eo, pt, kun interpretado en la rusan) Cesco Reale, [https://www.youtube.com/watch?v=5g116cpN1uU&feature=youtu.be Kiel ellerni multajn lingvojn?] (en, fr, rus, la, eo) [https://www.youtube.com/watch?v=YNYEtuYdRoE Cesco Reale dum intervjuo kun la juna rusa poligloto Petron Fedosov], 12-jaran esperantiston (2017). Petro interalie rakontas kial kaj kiel li lernis Esperanton. (fr) [https://vimeo.com/98628433 Ava Carrère]<ref>[http://sophielapalu.blogspot.com/2012/10/ava-carrere-fait-tout-ce-qui-lui-passe.html Ava Carrère] kantas en jenaj lingvoj : franca, angla, germana, ĉina kaj greka. </ref> [https://vimeo.com/98628433 & Sophie Lapalu], akrobatoj kun polifoniaj kaj poliglotaj kantoj. (eo) [https://www.youtube.com/watch?v=Pl67qlPFf2g Ana Pana] kies patrino ŝatas lerni lingvojn kaj jam parolas sep lingvojn. (en) YouTube, [https://www.youtube.com/watch?v=bppUq5IKZrM Word Play : Hyperpolyglots speak so many languages]. (23 lingvoj) [https://www.youtube.com/watch?v=FOiXtWcQ8GI American polyglot speaking 20 languages] (Timothy Doner en tiu ĉi jutuba filmeto parolas 20 lingvojn kiam li estis 17-jara) == Literaturo == (angla) Erard, Michael (2012). ''Babel No More: The Search for the World's Most Extraordinary Language Learners''. New York: Free Press<ref>(en) [http://www.economist.com/node/21542170 Recenzo] en [[The Economist]], la 31-an de decembro 2011.</ref><ref>(angla) [https://www.nytimes.com/2012/01/22/books/review/babel-no-more-the-search-for-the-worlds-most-extraordinary-language-learners-by-michael-erard-book-review.html?pagewanted=all&_r=0 Recenzo] en [[The New York Times]], la 20-an de januaro 2012.</ref>. (angla) Benny Lewis, [https://www.academia.edu/31249587/Fluent_in_3_Months_How_Anyone_at_Any_Age_Can_Learn_to_Speak_Any_Language?email_work_card=view-paper Flue en 3 monatoj. Kiel iu ajn je iu ajn aĝo povas lerni paroli iun ajn lingvon] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210214003151/https://www.academia.edu/31249587/Fluent_in_3_Months_How_Anyone_at_Any_Age_Can_Learn_to_Speak_Any_Language?email_work_card=view-paper |date=2021-02-14 }} (ankaŭ kun konsiloj rilate al la lernado de Esperanto). (angla) [[Kató Lomb|Kató LOMB]], ''[https://www.academia.edu/21589292/How_i_learned_languages?email_work_card=view-paper Polyglot. How I learned languages] (PDF).'' == Vidu ankaŭ == * [[Plurlingvula kunveno]] * [[Lingva kafejo|Lingva (poliglota) kafejo]] * [[Poliglota vortaro]] * [[Listo de lingvoj]] * [[Lingvogeografio#Geolingvistikaj asocioj|''Amici Linguarum'']] * [[Plurlingveco]] * [[Lingva Festivalo]] * [[Multfakulo]] * [[Multlingveco en muziko]] * [[Lýdia Machová]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=poligl}} * (eo) [https://polyglotclub.com/index/translate-esperanto Polyglot Club] - senpaga multlingva interkona retejo por praktiki lingvojn * [http://www.amikumu.com Amikumu] - senpaga multlingva interkona retejo por praktiki lingvojn (ĉefe Esperanton, sed ne nur). * (eo) [http://www.ilei.info/dok/varbiloj.php Plurlingvaj informiloj pri Esperanto] ([[Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj|ILEI]]) * (en) [https://www.polyglotgathering.com/2020/ Polyglot Gathering 2020] * (en) [http://polyglotconference.com/ Polyglot Conference 2019] * (en) [https://montreal.langfest.org/en/ LangFest] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190125073338/https://montreal.langfest.org/en/ |date=2019-01-25 }} - (fr) [https://montreal.langfest.org/fr/ LangFest] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190125073340/https://montreal.langfest.org/fr/ |date=2019-01-25 }} * (en) [[:en:List_of_polyglots|Listo de poliglotoj]] * (en) [https://localingual.com/ Lacalingual] * (fr) [[:fr:Hyperpolyglotte|Hyperpolyglottes]], listo de superpoligltoj. * (eo kun anglaj subtekstoj) ''[https://www.youtube.com/watch?v=SxnVC4v53pY&fbclid=IwAR0o8yb229ahNsZHFobuaQJ0v5lEPaOtpfFZhu7u5OmlnbRWrCt003NE6iY Azerbaijani polyglot speaks esperanto after 3 days!] (filmeto)'' [[Kategorio:Poliglotoj| ]] [[Kategorio:Lingva festivalo]] 72pzgz79x23w8tr0m1up571p79ik461 Suda Afriko 0 113720 9431681 9216458 2026-07-17T15:19:08Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431681 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=geografia regiono|ŝtato|Sud-Afriko}} {{Informkesto geografiaĵo|regiono |kategorio=mondregiono |kontinento = Afriko |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |regiono-ISO = ZA |mapligilo = jes |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |zomo = 4 |areo_kodo = |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto }} [[Dosiero:Southern-Africa.svg|eta|Suda Afriko]] La nocio '''Suda Afriko''' koncernas la sudan parton de la [[Afriko|afrika]] kontinento. Malsame de [[Nordafriko|Nord-]], [[Okcidentafriko|Okcident-]] kaj [[Orientafriko]] per ''Sudafriko'' oni ne nomas regionon, sed la ŝtaton [[Sud-Afriko]]. Pro tio por distingo oni nomas la regionon ''Suda Afriko''. == Ŝtatoj == La regiono '''Suda Afriko''' enhavas la sekvajn ŝtatojn: * {{AGO}} (ĉefurbo [[Luando]]) * {{BWA}} (ĉefurbo [[Gaborono]]) * {{LSO}} (ĉefurbo [[Maseruo]]) * {{MWI}} (ĉefurbo [[Lilongvo]]) * {{MOZ}} (ĉefurbo [[Maputo]]) * {{NAM}} (ĉefurbo [[Vindhuko]]) * {{ZAM}} (ĉefurbo [[Lusako]]) * {{ZIM}} (ĉefurbo [[Hararo]]) * {{ZAF}} (ĉefurbo [[Pretorio]]) * {{SWZ}} (ĉefurbo [[Mbabano]]) La ekzakta amplekso de la suda Afriko ne estas difinita; foje oni ankaŭ alnombras landojn el la sekva listo: * [[Burundo]] * [[Demokrata Respubliko Kongo]] * [[Madagaskaro]] * [[Maŭricio]] * [[Reunio]] * [[Ruando]] * [[Tanzanio]] * [[Majoto]] == Problemoj == La regiono luktas kontraŭ multnombraj politikaj, socialaj kaj ekonomiaj problemoj. La [[Sud-Afrika Disvolviĝa Komunumo]] (SADC, Southafrican developement Community) estas interŝtata Organizo, kiu destinis sin al la solvo de tiuj problemoj. == Vidu ankaŭ == * [[Afrikaneroj]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.inisa.de/ INISA] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120615014040/http://inisa.de/ |date=2012-06-15 }} - Initiative Südliches Afrika (Berlino/Bonn) * [http://www.issa-bonn.org/ issa] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120518014243/http://www.issa-bonn.org/ |date=2012-05-18 }} - informationsstelle südliches afrika (Bonn) * [http://www.sadc.int/ SADC] - [[Southern African Development Community]] * [http://www.sadocc.at/ SADOCC] - Dokumentations- und Kooperationszentrum Südliches Afrika (Vieno) {{-}} {{Projektoj|n=Portalo:Suda Afriko}} [[Kategorio:Suda Afriko| ]] 2430h4vhho3m4zn4bp5ycr5dm0mubu8 Lechința (Bistrița-Năsăud) 0 123124 9432086 8873641 2026-07-18T08:49:19Z Crosstor 3176 /* Renomaj personoj */ 9432086 wikitext text/x-wiki {{Informkesto setlejo de Rumanio | Nomo = Lechința | Speco = Komunuma sidejo | Distrikto = Bistrița-Năsăud | Komunumo = | AliajNomoj = Szászlekence ({{hu}}) | IamaHungaraDepartemento = Beszterce-Naszód | latitudo-gradoj = 47 | latitudo-minutoj = 1 | latitudo-sekundoj = 13 | longitudo-gradoj = 24 | longitudo-minutoj = 19 | longitudo-sekundoj = 46 | Alto = 305 | Poŝtkodo = 427105 | Loĝantaro = 2.795 (en 2002) | LoĝantaroKom = 6.182 (en 2002) | Siruta = 33444 }} '''Lechința''' [lekinca] ([[hungare]]: '''Szászlekence''' [saslekence], [[germane]]: '''Lechnitz''') estas komunumo en [[distrikto Bistrița-Năsăud]] en [[Rumanio]] sudokcidente de [[Bistrița]]. Administre apartenas al ĝi [[Bungard (Lechința)|Bungard]], [[Chiraleș]], [[Sâniacob (Lechința)|Sâniacob]], [[Sângeorzu Nou]], [[Ţigău]], [[Vermeș (Lechința)|Vermeș]]. == Loĝantaro == En [[1910]] Szászlekence havis 2355 loĝantojn ([[germanoj]], [[rumanoj]], [[ciganoj]], [[hungaroj]]); en [[1992]] 2699 (rumanoj, 4 % da hungaroj). == Historio == Ĝia unua mencio skriba estis en [[1285]]. Ĝian saksan loĝantaron oni evakuis en [[1944]]. Ĝis [[1919]] kaj inter [[1940]] kaj [[1944]] ĝi apartenis al [[Hungario]], al [[Beszterce-Naszód]]. == Fonto == * [[Magyar nagylexikon]], 1–18, 1993–2004, Budapest. * [[Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)]] == Komunumoj pri ''szász'' (= [[saksoj|sakso]]) en [[Hungara reĝlando]] == Iam tie loĝadis [[Transilvaniaj saksoj|saksoj]]. {|class="wikitable" border="2" |- | [[Berehove|Beregszász]] || [[Alma Vii|Szászalmád]] || [[Apoș|Szászapátfalva]] || [[Szászberek]] || [[Băgaciu (Mureș)|Szászbogács]] || [[Bungard (Lechința)|Szászbongárd]] |- | [[Bunești (Brașov)|Szászbuda]] || [[Budacu de Jos|Szászbudak]] || [[Cenade|Szászcsanád]] || [[Florești (Cluj)|Szászfenes]] || [[Hărman|Szászhermány]] || [[Saschiz|Szászkézd]] |- | Szászlekence || [[Nadeș|Szásznádas]] || [[Reghin|Szászrégen]] || [[Sebeș (Alba)|Szászsebes]] || [[Ticușu Vechi|Szásztyukos]] || [[Szászvár]] |- | [[Orăștie|Szászváros]] || [[Újszász]] || || || || |} == Renomaj personoj == * [[Christian Pomarius]], [[oficisto]] * [[Győző Karácsony]] (n. [[7-a de majo]] [[1934]]): kemiesploristo, inventisto. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://nepszamlalas.adatbank.transindex.ro/ Popolnombrado 2002] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080614234332/http://nepszamlalas.adatbank.transindex.ro/ |date=2008-06-14 }} * [http://www.harta-turistica.ro/ Interaga mapo de la distrikto] <gallery> Dosiero: Lechinta jud Bistrita-Nasaud.png|Situo en la distrikto </gallery> {{Komunumoj de distrikto Bistrița-Năsăud}} {{Unua}} {{DEFAŬLTORDIGO:Lechinta (Bistrita-Nasaud)}} [[Kategorio:Komunumoj de distrikto Bistrița-Năsăud]] [[Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio]] [[Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud]] eibuxo3d40u605y083om0aypuklxu01 Prawo i Sprawiedliwość 0 138876 9431789 9356579 2026-07-17T17:38:03Z ~2026-36122-17 259147 /* Ŝtata prezidanto */ 9431789 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo |nomo={{#invoke:Wikidata|claim|P1705}} |estro={{#invoke:Wikidata|claim|P488|parameter=link}} <small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P488|qualifier=P580}})</small> |lando={{Pollando}} |notoj= internacia aliĝo: ne membras; frakcio en Eŭropa Parlamento: [[Eŭropaj Konservativuloj kaj Reformemuloj]] }} [[Dosiero:Jarosław Kaczyński (2).jpg|eta|200px|dekstra|Jarosław Kaczyński, prezidanto de PiS ekde [[2003]]]] [[Dosiero:President Trump's Trip to Poland (34920988424).jpg|eta|De maldekstre: [[Melania Trump]], [[prezidanto de Usono]] [[Donald Trump]], [[Prezidanto de Pollando]] [[Andrzej Duda]], [[Agata Kornhauser-Duda]] en [[Varsovio]] (julio 2017)]] '''''Prawo i Sprawiedliwość''''' (prononco:ˈpravɔ i spravjɛdˈlivɔɕtɕ, '''''PiS'''''), esperante ''"Juro kaj Justeco"'', estas [[politika dekstro|politike dekstrisma]] kaj popolisma [[politika partio]] en [[Pollando]], fondita la [[13-an de junio]] [[2001]] fare de [[Lech Kaczyński]]. Ekde [[2015]], post parlamentaj balotoj, ĝi estas partio kun la plej granda subteno en Pollando. Juro kaj Justeco postulas pligrandigi rajtojn de viktimoj kaj plialtigi [[puno]]jn por krimuloj. La partio proponis fondi "Centran Kontraŭkoruptan Buroon" kaj eniri la regulon de publikeco de havaĵaj deklaracioj de politikistoj kaj oficistoj. PiS kontraŭas laŭleĝigi [[eŭtanazio]]n, [[aborto]]n, [[registrita partnereco|registritan partnerecon por samseksaj paroj]] kaj molajn [[drogoj]]n. La partio subtenas restituon de [[mortpuno]]. La junulara organizo de la partio nomiĝas Forumo de Junuloj. == Pola parlamento == '''2001''': 44 parlamentanojn en [[Sejmo]], malsupera ĉambro de pola parlamento (9,6%). '''2005''': 153 parlamentanojn en [[Sejmo]] (33%) kaj 50 en [[Senato]] (50%). PiS kunkreas la [[registaro]]n. '''2007''': 166 parlamentanojn en [[Sejmo]] (36%) kaj 39 en [[Senato]] (39%). '''2015''': 235 parlamentanojn en [[Sejmo]] (51,09%) kaj 61 [[Senato]] (61%). PiS sole kreas la [[registaro]]n [Informoj pri 2019 kaj 2023 mankas ĉi tie; ĉiukaze la partio en 2023 perdis registaran partoprenon] == Ŝtata prezidanto == En [[2005]] kandidato de PiS, [[Lech Kaczyński]], venkis la prezidentajn balotojn kaj ekestis [[Prezidento de Pollando]]. En [[2015]] kandidato de PiS, [[Andrzej Duda]], venkis en la [[Prezidentaj balotoj en Pollando 2015]] kaj ekestis [[Prezidento de Pollando]]. En 2025 neŭtrala kandidato subtenata de PiS, Karol Nawrocki, venkis en la prezidentaj balotoj en Pollando 2025 kaj ekestis Prezidento de Pollando. == Eŭropa Parlamento == En la [[Eŭropa Parlamento]], la partio membris en frakcio [[Unio por Eŭropo de Nacioj]] (UEN) dum la oficperiodo 2004-2009. Ekde [[2009]] PiS membras en la [[frakcio (Eŭropa Parlamento)|frakcio]] de [[Eŭropaj Konservativuloj kaj Reformemuloj]]. '''2004''': Dum la eŭropaj balotoj 2004 PiS ricevis 12,67% voĉdonojn (la tria plej bona rezulto) kaj gajnis 7 mandatojn el 51. '''2009''': Dum la [[eŭropaj balotoj 2009]] PiS ricevis 27,4% voĉdonojn (la dua plej bona rezulto) kaj gajnis 13 mandatojn el 51. '''2014''': Dum la [[eŭropaj balotoj 2014]] PiS ricevis 31,78,4% voĉdonojn (la dua plej bona rezulto) kaj gajnis 19 mandatojn el 51, inter ili unu [[esperantisto]] [[Ryszard Czarnecki]]. [Informoj pri 2019 kaj 2024 mankas ĉi tie] == Prezidantoj == * [[Lech Kaczyński]] - [[2001]]-[[2003]] * [[Jarosław Kaczyński]] - ekde [[2003]] == Interesaĵoj == Kiel opozicia [[konservativismo|konservativa]] partio la 25-an de oktobro 2015 gajnis parlamentan [[voĉdono]]n en Pollando — duone de la kadenco realigis socian programon, ''Familio 500+'' k.a., akirinta unuan lokon en la monda rangolisto por 2018 == Esperanto == Jen partiaj politikistoj kiuj asertas{{mankas fonto}} esti favoraj al Esperanto kaj anoj de la [[Parlamenta Grupo Apoganta Esperanton (Pollando)|Parlamenta Grupo de la Lingvo Esperanto]] (PGLE). * [[Tadeusz Cymański]] * [[Jan Maria Jackowski]] * [[Piotr Polak]] kaj eĉ unu [[esperantisto]] kiu estas [[MEP|eŭropdeputito]] [[Ryszard Czarnecki]]. Krome pri Esperanto ekinteresiĝis la partia politikisto [[Mateusz Morawiecki]], tiam la vic-Ĉefministro de Pollando, nun Ĉefministro. {{Projektoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.pis.org.pl/ Oficiala retejo] ({{pl}}) {{Politikaj partioj en Pollando}} [[Kategorio:Konservativaj partioj]] [[Kategorio:Politikaj partioj de Pollando]] [[Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 2001]] qpkavu1qu3mvua6y23d7n5a405bfxgr FAY 0 150979 9431880 7876360 2026-07-17T21:04:52Z ThomasPusch 1869 9431880 wikitext text/x-wiki La tri-litera kombinaĵo '''FAY''' havas plurajn signifojn, inter aliaj: * '''[[ISO 639-3 f#fay|fay]]''' estas kodo de lingvo laŭ normo [[ISO 639-3]]. * [[Fay Wray]], usona aktorino (1907-2004) * [[Fay-le-Clos]], komunumo en Franio * Fay, unu el du loĝlokaj kernoj de la komunumo [[Grandlup-et-Fay]] en Francio {{Apartigilo}} {{3LK}} 05pjzut87f97dvxgwk6me2mcrosc0du Ségou 0 157640 9432049 8746907 2026-07-18T07:36:12Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9432049 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo|regiono-ISO=ML-4}} [[Dosiero:ML-Segou.png|dekstra|eta|Situo de Ségou en Malio]] '''Ségou''' aŭ '''Segu''' estas [[urbo]] en [[Malio]], situante 235 kilometrojn nordoriente de [[Bamako]] ĉe la rivero [[Niĝero (rivero)|Niĝero]], en la [[Regiono Ségou]]. Ĝi estis fondita fare de la [[bozo-popolo]] en [[1620]], sur loko je 10 kilometroj de la nuna urbo. Ĝi havas 100.000 loĝantojn, tiel ĝi estas la tria plej granda urbo en Malio. Ĝia geografiaj koordinatoj estas 13°27'00" Nordo, 6°16'00" Okcidento. La urbo prosperis post kiam [[Biton Mamary Coulibaly]] iĝis reĝo en [[1712]] kaj fondis la [[Imperio Ségou|Imperion de Séguo]]. La imperio laŭgrade postrestis en evoluo kaj konkeris ĝin en 1861 [[Imperio Toucouleur]] de [[El Hadj Umar Alta]] (vidu [[batalo de Segou]]), poset fare de la [[Franca Armeo|franca armea]] kolonelo [[Ludoviko Archinard]] en [[1892]]. Hodiaŭ, Ségou estas konata pro ĝiaj [[argilaĵo]]j, ĝia [[merkato]] kaj ĝia [[fiŝado|fiŝada]] industrio. Allogaĵoj en la malnova urbo de ''Ségou-Koro'' inkluzivis [[moskeo]]n, tombon de Coulibaly tombo kaj antikvan arbon. En la urba centro, la ĉefa mejloŝtono estas la [[akvoturo]]. Rimarkinda personoj de Ségou estas [[Fanta Damba]], [[Garan Fabou Kouyate]], kaj [[Mountaga Alta]]. La [[historia romano]] de [[Maryse Condé]] ''Segu'' rakontas la urban historion de 1797 al ĝia 1861 konkero fare de Toucouleur. == La subregiono == La [[subregiono]] de Ségou inkluzivas la urbajn komunumojn de Ségou kaj 29 ĉirkaŭajn komunumojn (Pélengana, Sébougoubou, Konodimini, N'Gara, Massala, Sakoïba, Soignébougou, Cinzana, Samené, Dioro, Farakou-Massa, Kamiandougou, Diédougou, Koumandougou, Bellen, Baguidadougou, Farako, Sama-Foulala, Souba, Digandougou, Katiéna ,Fatiné, Diouna, Markala, Dougabougou, Togou, Boussin, Sansanding et Sibila) entute 554 vilaĝojn kaj najbaraĵojn. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.tourisme-segou.com/ oficiala hejmpaĝo de Ségou]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120903181706/http://tourisme-segou.com/ |date=2012-09-03 }} La subregiono havas 469.219 loĝantojn. [[Kategorio:Urboj de Malio]] exhleks51ejrv4yiz9xbzku33nm0bjv Sintezismo 0 160298 9432088 7462533 2026-07-18T08:49:31Z Sj1mor 12103 9432088 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Sintezismo''' estas termino uzita de [[post-impresionismo|post-impresionismaj]] artistoj kiel [[Paul Gauguin]], [[Émile Bernard]] kaj [[Louis Anquetin]] por distingi ilian laboron de la [[Impresionismo]]. Antaŭe, la Sintezismo estis konektita al la termino [[Klozoneismo]], kaj poste al la [[Simbolismo]]. La termino devenas de la franca verbo ''synthétiser'' (sintezi aŭ kombini por formi novan, kompleksan produkton). Paul Gauguin, Émile Bernard, Louis Anquetin, kaj aliaj iniciatis la stilon dum la lastaj [[1880-aj jaroj]] kaj la fruaj [[1890-aj jaroj|1890-aj]]. Sintezaj artistoj celas sintezi tri karakterizaĵojn: * La eksteran aspekton de naturaj [[formo]]j. * La artistajn [[sento]]jn pri sia [[temo]]. * La purecon de la estetikaj konsideroj de [[linio]], [[koloro]] kaj formo. En 1890, [[Maurice Denis]] resumis la celojn por Sintezismo tiele: Estas bone memori tion, ke bildo antaŭ ol esti batala ĉevalo, nuda virino, aŭ iu anekdoto, estas esence plata surfaco superŝutita per koloroj kunmetitaj laŭ certa ordo. La termino estis unue uzita en 1876a por distingi inter scienca kaj naturalisma impresionismo, kaj en 1889a kiam Gauguin kaj Emile Schuffenecker organizis ekspozicion de pentraĵoj de la grupo impresionisma kaj sintezisma en la Kafejo Volpini ĉe la Universala Ekspozicio en Parizo. La konfuza titolo estis erare asociigita kun impresionismo. Sintezismo emfazis du-dimensia platajn figurojn, tiele malsama al impresionisma arto kaj teorio. == Sintezismaj pentraĵojn == * [[Paul Sérusier]] - ''Talismano (Arbaro de amoro)'' (1888) * [[Paul Gauguin]] - ''Vizio Post La Prediko'' (1888), ''La Bela Anĝelino'' (1889), ''La Perdo de la Naiveco'' (1890) * [[Émile Bernard]] - ''Fagopira Rikolto'' (1888) * [[Cuno Amiet]] - ''Bretona Ŝpinistino'' (1893) [[Kategorio:Artaj movadoj]] [[Kategorio:Ismoj]] pf9e180tr5p4lmzysmd273lpsguddo5 Harlow Shapley 0 161076 9431697 8902537 2026-07-17T16:09:58Z Sj1mor 12103 9431697 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Harlow SHAPLEY''' ([[2-a de novembro]] [[1885]] – [[20-a de oktobro]] [[1972]]), estis [[Usono|usona]] [[astronomo]] kiu sugestis ke [[cefeido]] estas ne eklipsanta binaro ([[duobla stelo]]) sed pulsanta stelo. Li estis ankaŭ la unua kiu deduktis la [[strukturo]]n kaj grandecon de [[galaksio]] [[Lakta vojo]], kaj la pozicion de la [[suno]] en ĝi. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Usonaj astronomoj]] {{Vivtempo|Shapley, Harlow}} {{Ĝermo|usonano|astronomo}} 5gmc0sv7zoc2kjmrvmn4g2ww6bz33l2 9431721 9431697 2026-07-17T16:36:35Z Sj1mor 12103 9431721 wikitext text/x-wiki {{Informkesto sciencisto}} '''Harlow SHAPLEY''' ([[2-a de novembro]] [[1885]] – [[20-a de oktobro]] [[1972]]), estis [[Usono|usona]] [[astronomo]] kiu sugestis ke [[cefeido]] estas ne eklipsanta binaro ([[duobla stelo]]) sed pulsanta stelo. Li estis ankaŭ la unua kiu deduktis la [[strukturo]]n kaj grandecon de [[galaksio]] [[Lakta vojo]], kaj la pozicion de la [[suno]] en ĝi. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Usonaj astronomoj]] {{Vivtempo|Shapley, Harlow}} {{Ĝermo|usonano|astronomo}} a6reca1hckyql1urypw7n83ub837rsb Paolo Uccello 0 165515 9431719 9398086 2026-07-17T16:29:13Z Arbarulo 135469 9431719 wikitext text/x-wiki {{Sen fontoj|temo = |dato = julio 2026}} {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:Cinq_maîtres_de_la_Renaissance_florentine,_Giotto,_Uccello,_Donatello,_Manetti,_Brunelleschi_-_Musée_du_Louvre_Peintures_INV_267_-_avec_cadre.jpg|eta|16-ajarcenta portreto de florentinaj kulturherooj: [[Giotto]], Paolo Uccello, [[Donatello]], [[Antonio Manetti]] kaj [[Filippo Brunelleschi|Brunelleschi]]]] '''Paolo di Dono''', pli bone konata kiel '''Paolo Uccello''', (naskiĝis en [[1397]] en [[Florenco]], [[Italio]]; mortis la [[10-an de decembro]] [[1475]] en Florenco) estis itala [[pentristo]] kaj [[mozaikisto]], historie fama pro sia pionira laboro pri linia [[perspektivo]]. Li estis subtenata de la potenca familio de la [[Mediĉoj]]. Oni nomas Uccellon la patro de [[perspektivo|perspektiva]] pentrado. Verkoj kiel ''[[La batalo ĉe San Romano]]'' (ĉirkaŭ [[1456]]) montras novajn eblojn pri spaca prezentaĵo. Ankaŭ en la pentraĵo ''[[Ĉasado (Uccello)|Ĉasado]]'' (ĉirkaŭ 1460), li provis prezenti la hundojn tridimensie, ĉar li sciis, ke la profundeco estas grava por la impreso de la rigardanto. Uccello edziĝis al Tomasa Malifichi, kun kiu li havis filon kaj filinon. Laŭ [[Giorgio Vasari|Giorgio Vazari]], en sia libro "[[Vivoj de la Plej Elstaraj Pentristoj, Skulptistoj kaj Arkitektoj (Vasari)|Vivoj de la plej grandaj pentristoj, skulptistoj kaj arkitektoj]]", lia filino [[Antonia Uccello|Antonia]] ankaŭ estis pentristino. == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Paolo di Dono, dit Uccello - La bataille de San Romano la contre-attaque de Micheletto da Cotignola, 1455.jpg|[[La batalo ĉe San Romano]], kontraŭatako de Micheletto da Cotignola, <br /> [[1455]], [[Luvro]], [[Parizo]]. Dosiero:Paolo Uccello 055.jpg|''[[Nokta ĉasado]]'', detalo Dosiero:Paolo Uccello 038.jpg|''[[Epizodoj de ermita vivo]]'' </gallery> == Eksteraj ligiloj == * [http://www.canal-educatif.fr/arts.htm Senpagaj videoj pri la batalo ĉe San Romano de Uccello (ttt-ejo de CED)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070225110906/http://canal-educatif.fr/arts.htm |date=2007-02-25 }} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Uccello, Paolo}} [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 15-a jarcento]] [[Kategorio:Gotikaj pentristoj]] [[Kategorio:Florencaj pentristoj]] pmy203mqadwtzf02vs6qe0cdfu8c3fz Herschdorf 0 176680 9431976 9119203 2026-07-18T04:30:05Z Gliwi 110867 ([[c:GR|GR]]) [[File:Wappen Herschdorf.jpg]] → [[File:DEU Herschdorf (Großbreitenbach) COA.svg]] JPG → SVG 9431976 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = DEU Herschdorf (Großbreitenbach) COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = {{paĝonomo}} in IK.svg |federacia_lando = [[Turingio]] |distrikto = [[Distrikto Ilm]] |komunumo = [[Großbreitenbach]] |loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} |loĝantaro-dato = fine de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] |alto = 625 |areo = 9.54 |poŝtkodo = 98701 |tel_antaŭkodo = 036738 |aŭtokodo = IK }} '''Herschdorf''' estas loĝloko kaj eksa komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ilm]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Turingio]], kaj ekde januaro [[2019]] estas parto de la komunumo [[Großbreitenbach]]. Fine de la jaro [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] la loĝloko havis {{WikidataLoĝantaro}} loĝantojn. == Vidindaĵoj == * [[Monumento Princo Karl Günther]] ==Gefiloj== *[[Nicolaus Vetter]], orgenisto kaj komponisto == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo|https://www.lg-grossbreitenbach.de}} de la urba komunumo [[Großbreitenbach]] ekde 2019 ({{de}}) [[dosiero:Dorfanger von Allersdorf, Herschdorf.JPG|eta|maldekstra|300px|<center>la vilaĝeto Allersdorf]] [[dosiero:Herschdorf-Denkmal.jpg|eta|maldekstra|300px|<center>[[Monumento Princo Karl Günther]]]] {{projektoj}} {{distrikto Ilm}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Ilm]] [[Kategorio:Urboj de Turingio]] g8ce10bsbci53q9fdu42olasrabthyp Liebenstein 0 178707 9431985 8773242 2026-07-18T05:02:42Z Tirolischleioans 254019 /* Vidindaĵoj */ 9431985 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Liebenstein.jpg |zomo = 10 |situo-bildo = {{paĝonomo}} in IK.svg |federacia_lando = [[Turingio]] |distrikto = [[Distrikto Ilm]] |komunumaro = Landgemeinde Geratal |alto = 365 |areo = 12,24 <!-- loĝantaro el metadatuma listo --> |poŝtkodo = 99330 |tel_antaŭkodo = 036207 |aŭtokodo = IK |oficiala_kodo = 16 0 70 033 |retpaĝaro = [http://www.gemeinde-geratal.de] |komunumestro = Reinhard Dzillak |komunumestro-partio = CDU }} '''Liebenstein''' estas komunumo en [[Germanio]] kaj ekde 2019 kvartalo de Landgemeinde [[Geratal]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ilm]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Turingio]], kaj krome estis parto de komunumaro, do grupiĝo de pluraj najbaraj komunumoj por komuna plenumo de iuj administraj servoj, nomata ''Verwaltungsgemeinschaft Oberes Geratal''. Fine de la jaro 2017 loĝis tie ĉi 371 homoj. == Historio== La nomo etimologie venas de ''Loiba'' kio signifas montan arbaron, kaj ''Stein'' sinonimo por kastelo: tio tipis por [[frankonio|franoniaj lokoj]]. Alia ekspliko estas la leono en la blazonoj de la [[Käfernburg (Arnstadt)|Kevernburgoj]]. Tre frua rempara burgo de sur la t.n. Sveda defendejo jam antaŭ 2500 jaroj faritis. En Liebenstein koncerne setladon ekzistis du centroj, la nuna ''supra vilaĝo'' kaj dua ĉemontopiede. Tiu ĉi evoluis el bieno kiu menciitis ekde 1363 regule. La turingiaj dukoj bezonis burgon kontraŭ la invado de la [[soraboj]]. La unua mencio de la komunumo estis en 1303. En 1434 alvenis posendontece la senjoroj de [[Witzleben (Turingio)|Witzleben]] danke al ŝanĝo. En 1545 faritis komforta loĝejero enburga. En 1746 la burgo kaj la samtribunaldistriktaj komunumoj Liebenstein, Frankenhain kaj Rippersroda al la duka-[[virtembergo|virtemberga]] ŝtata ministro Heinrich Günther Reinhard von Röder zu [[Geschwenda]].<ref>[http://gedbas.genealogy.net/person/show/1158213678 Heinrich Günther Reinhard von Röder ĉe genealogy.net]</ref> La suverenado super la witzleben-aj tribunaloj venis en 1640 al la Duklando [[ernestaj duklandoj|Saksio-Gotao-Altenburg]] kaj en 1826 al la [[Duklando Saksio-Koburgo kaj Gotao]]. Ekde 1920 ĝi estas turingia. En 1884 la konstruo de la fervojlinio inter [[Neudietendorf]] kaj [[Ritschenhausen]] finiĝis. En 1894 aldonitis dua relo kaj en 1939 konstruitis akva centro en kunteksto kun la [[Lütsche (vilaĝo)|Lütsche]]-akvobaraĵo (1935–1938). Dum la [[Unua mondmilito]] falis 31, en la [[Dua mondmilito]] 59 soldatoj (inter kiuj kelkaj perdiĝintoj). En 1944 kraŝis en la medio [[usono|usona]] bombaviadilo; unu piloto postvivis tion. En marto 1945 sur Hohenberg-monto akcidentegis aviadilo milita de [[Wehrmacht]]. Nokte inter la 10-a kaj 11-a de aprilo artileria pafado okazis en Liebenstein kaj kelkaj domoj damaĝitis (i.a. ankaŭ la kirkoturo). Ankaŭ la fervojaĵoj ne restis maldifektitaj. Liberigis la vilaĝanojn la [[usona armeo]] en la 11-a de aprilo. En 1955 malsupre de [[Burgo Liebenstein]] faritis scenejo liberaera. En 1956 fonditis la [[kolĥozo]] ''LPG Neue Zeit''. Ege naŭza estis la malodoro el la staloj de sur Hahnwiesen. Dum la 1970-aj jaroj oni starigis regionhistorian muzeeton kiun novigis en 2001 la societo "Heimatverein Liebenstein e.V." Tergasretkonekto faritis en 1992. En 1995 nova premujo por la akvoprovizado aranĝitis. Ekaparteno al [[Distrikto Ilm]] estis en 1994. Inter 1993 kaj 2018 Liebenstein estis parto de Verwaltungsgemeinschaft Oberes Geratal. Post ties nuligo estas Liebenstein parto de Landgemeinde Geratal (ekde la 1.1.2019).<ref>[http://www.parldok.thueringen.de/ParlDok/dokument/69487/gesetz_und_verordnungsblatt_nr_14_2018.pdf Thüringer Gesetz- und Verordnungsblatt Nr. 14/2018 p. 795 ss.]</ref> En 1999 entreprenitis profundaj ruino-renovigoj. ==Gefiloj== *[[Max Hauschild]], urboplanisto ==Vidindaĵoj== *[[Burgo Liebenstein]] *[[Preĝejo Sankta Johano (Liebenstein)|Preĝejo Sankta Johano]] *[[Röder-kasteleto]] == Referencoj == {{Referencoj|2}} ==Eksteraj ligiloj== *[http://www.gemeinde-geratal.de Regpaĝoj oficialaj] {{projektoj}} {{distrikto Ilm}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Ilm]] [[Kategorio:Urboj de Turingio]] 1sr4x8yp9de4rxl6d8ehl54r865de98 9431986 9431985 2026-07-18T05:03:16Z Tirolischleioans 254019 /* Historio */ 9431986 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Liebenstein.jpg |zomo = 10 |situo-bildo = {{paĝonomo}} in IK.svg |federacia_lando = [[Turingio]] |distrikto = [[Distrikto Ilm]] |komunumaro = Landgemeinde Geratal |alto = 365 |areo = 12,24 <!-- loĝantaro el metadatuma listo --> |poŝtkodo = 99330 |tel_antaŭkodo = 036207 |aŭtokodo = IK |oficiala_kodo = 16 0 70 033 |retpaĝaro = [http://www.gemeinde-geratal.de] |komunumestro = Reinhard Dzillak |komunumestro-partio = CDU }} '''Liebenstein''' estas komunumo en [[Germanio]] kaj ekde 2019 kvartalo de Landgemeinde [[Geratal]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ilm]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Turingio]], kaj krome estis parto de komunumaro, do grupiĝo de pluraj najbaraj komunumoj por komuna plenumo de iuj administraj servoj, nomata ''Verwaltungsgemeinschaft Oberes Geratal''. Fine de la jaro 2017 loĝis tie ĉi 371 homoj. == Historio== La nomo etimologie venas de ''Loiba'' kio signifas montan arbaron, kaj ''Stein'' sinonimo por kastelo: tio tipis por [[frankonio|franoniaj lokoj]]. Alia ekspliko estas la leono en la blazonoj de la [[Käfernburg (Arnstadt)|Kevernburgoj]]. Tre frua rempara burgo de sur la t.n. Sveda defendejo jam antaŭ 2500 jaroj faritis. En Liebenstein koncerne setladon ekzistis du centroj, la nuna ''supra vilaĝo'' kaj dua ĉemontopiede. Tiu ĉi evoluis el bieno kiu menciitis ekde 1363 regule. La turingiaj dukoj bezonis burgon kontraŭ la invado de la [[soraboj]]. La unua mencio de la komunumo estis en 1303. En 1434 alvenis posendontece la senjoroj de [[Witzleben (Turingio)|Witzleben]] danke al ŝanĝo. En 1545 faritis komforta loĝejero enburga. En 1746 la burgo kaj la samtribunaldistriktaj komunumoj Liebenstein, Frankenhain kaj Rippersroda al la duka-[[virtembergo|virtemberga]] ŝtata ministro Heinrich Günther Reinhard von Röder zu [[Geschwenda]].<ref>[http://gedbas.genealogy.net/person/show/1158213678 Heinrich Günther Reinhard von Röder ĉe genealogy.net]</ref> La suverenado super la witzleben-aj tribunaloj venis en 1640 al la Duklando [[ernestaj duklandoj|Saksio-Gotao-Altenburg]] kaj en 1826 al la [[Duklando Saksio-Koburgo kaj Gotao]]. Ekde 1920 ĝi estas turingia. En 1884 la konstruo de la fervojlinio inter [[Neudietendorf]] kaj [[Ritschenhausen]] finiĝis. En 1894 aldonitis dua relo kaj en 1939 konstruitis akva centro en kunteksto kun la [[Lütsche (vilaĝo)|Lütsche]]-akvobaraĵo (1935–1938). Dum la [[Unua mondmilito]] falis 31, en la [[Dua mondmilito]] 59 soldatoj (inter kiuj kelkaj perdiĝintoj). En 1944 kraŝis en la medio [[usono|usona]] bombaviadilo; unu piloto postvivis tion. En marto 1945 sur Hohenberg-monto akcidentegis aviadilo milita de [[Wehrmacht]]. Nokte inter la 10-a kaj 11-a de aprilo artileria pafado okazis en Liebenstein kaj kelkaj domoj damaĝitis (i.a. ankaŭ la kirkoturo). Ankaŭ la fervojaĵoj ne restis maldifektitaj. Liberigis la vilaĝanojn la [[usona armeo]] en la 11-a de aprilo. En 1955 malsupre de [[Burgo Liebenstein]] faritis scenejo liberaera. En 1956 fonditis la [[kolĥozo]] ''LPG Neue Zeit''. Ege naŭza estis la malodoro el la staloj de sur Hahnwiesen. Dum la 1970-aj jaroj oni starigis regionhistorian muzeeton kiun novigis en 2001 la societo "Heimatverein Liebenstein e.V." Tergasretkonekto faritis en 1992. En 1995 nova premujo por la akvoprovizado aranĝitis. Ekaparteno al [[Distrikto Ilm]] estis en 1994. Inter 1993 kaj 2018 Liebenstein estis parto de Verwaltungsgemeinschaft Oberes Geratal. Post ties nuligo estas Liebenstein parto de Landgemeinde Geratal (ekde la 1.1.2019).<ref>[http://www.parldok.thueringen.de/ParlDok/dokument/69487/gesetz_und_verordnungsblatt_nr_14_2018.pdf Thüringer Gesetz- und Verordnungsblatt Nr. 14/2018 p. 795 ss.]</ref> En 1999 startis restaŭradlaboroj de la burgruino. ==Gefiloj== *[[Max Hauschild]], urboplanisto ==Vidindaĵoj== *[[Burgo Liebenstein]] *[[Preĝejo Sankta Johano (Liebenstein)|Preĝejo Sankta Johano]] *[[Röder-kasteleto]] == Referencoj == {{Referencoj|2}} ==Eksteraj ligiloj== *[http://www.gemeinde-geratal.de Regpaĝoj oficialaj] {{projektoj}} {{distrikto Ilm}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Ilm]] [[Kategorio:Urboj de Turingio]] 6c7nqbr9by0eiiun4meujmz4g37cten 9431989 9431986 2026-07-18T05:06:14Z Tirolischleioans 254019 /* Historio */ 9431989 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Liebenstein.jpg |zomo = 10 |situo-bildo = {{paĝonomo}} in IK.svg |federacia_lando = [[Turingio]] |distrikto = [[Distrikto Ilm]] |komunumaro = Landgemeinde Geratal |alto = 365 |areo = 12,24 <!-- loĝantaro el metadatuma listo --> |poŝtkodo = 99330 |tel_antaŭkodo = 036207 |aŭtokodo = IK |oficiala_kodo = 16 0 70 033 |retpaĝaro = [http://www.gemeinde-geratal.de] |komunumestro = Reinhard Dzillak |komunumestro-partio = CDU }} '''Liebenstein''' estas komunumo en [[Germanio]] kaj ekde 2019 kvartalo de Landgemeinde [[Geratal]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ilm]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Turingio]], kaj krome estis parto de komunumaro, do grupiĝo de pluraj najbaraj komunumoj por komuna plenumo de iuj administraj servoj, nomata ''Verwaltungsgemeinschaft Oberes Geratal''. Fine de la jaro 2017 loĝis tie ĉi 371 homoj. == Historio== La nomo etimologie venas de ''Loiba'' kio signifas montan arbaron, kaj ''Stein'' sinonimo por kastelo: tio tipis por [[frankonio|franoniaj lokoj]]. Alia ekspliko estas la leono en la blazonoj de la [[Käfernburg (Arnstadt)|Kevernburgoj]]. Tre frua rempara burgo de sur la t.n. Sveda defendejo jam antaŭ 2500 jaroj estiĝis. En Liebenstein koncerne setladon ekzistis du centroj, la nuna ''supra vilaĝo'' kaj dua ĉemontopiede. Tiu ĉi evoluis el bieno kiu menciĝis ekde 1363 regule. La turingiaj dukoj bezonis burgon kontraŭ la invado de la [[soraboj]]. La unua mencio de la komunumo estis en 1303. En 1434 alvenis posendontece la senjoroj de [[Witzleben (Turingio)|Witzleben]] danke al ŝanĝo. En 1545 estiĝis komforta enburga loĝejero. En 1746 la burgo kaj la samtribunaldistriktaj komunumoj Liebenstein, Frankenhain kaj Rippersroda al la duka-[[virtembergo|virtemberga]] ŝtata ministro Heinrich Günther Reinhard von Röder zu [[Geschwenda]].<ref>[http://gedbas.genealogy.net/person/show/1158213678 Heinrich Günther Reinhard von Röder ĉe genealogy.net]</ref> La suverenado super la witzleben-aj tribunaloj venis en 1640 al la Duklando [[ernestaj duklandoj|Saksio-Gotao-Altenburg]] kaj en 1826 al la [[Duklando Saksio-Koburgo kaj Gotao]]. Ekde 1920 ĝi estas turingia. En 1884 la konstruo de la fervojlinio inter [[Neudietendorf]] kaj [[Ritschenhausen]] finiĝis. En 1894 alvenis dua relo kaj en 1939 konstruiĝis akva centro en kunteksto kun la [[Lütsche (vilaĝo)|Lütsche]]-akvobaraĵo (1935–1938). Dum la [[Unua mondmilito]] falis 31, en la [[Dua mondmilito]] 59 soldatoj (inter kiuj kelkaj perdiĝintoj). En 1944 kraŝis en la medio [[usono|usona]] bombaviadilo; unu piloto postvivis tion. En marto 1945 sur Hohenberg-monto akcidentegis aviadilo milita de [[Wehrmacht]]. Nokte inter la 10-a kaj 11-a de aprilo artileria pafado okazis en Liebenstein kaj kelkaj domoj estis damaĝitaj (i.a. ankaŭ la kirkoturo). Ankaŭ la fervojaĵoj ne restis maldifektitaj. Liberigis la vilaĝanojn la [[usona armeo]] en la 11-a de aprilo. En 1955 malsupre de [[Burgo Liebenstein]] estis kreita liberaera scenejo. En 1956 fondiĝis la [[kolĥozo]] ''LPG Neue Zeit''. Ege naŭza estis la malodoro el la staloj de sur Hahnwiesen. Dum la 1970-aj jaroj oni starigis regionhistorian muzeeton kiun novigis en 2001 la societo "Heimatverein Liebenstein e.V." Tergasreta konekto ekzistas de 1992. En 1995 estis araĝita nova premmekanismo por la akvoprovizado. Ekaparteno al [[Distrikto Ilm]] estis en 1994. Inter 1993 kaj 2018 Liebenstein estis parto de Verwaltungsgemeinschaft Oberes Geratal. Post ties nuligo estas Liebenstein parto de Landgemeinde Geratal (ekde la 1.1.2019).<ref>[http://www.parldok.thueringen.de/ParlDok/dokument/69487/gesetz_und_verordnungsblatt_nr_14_2018.pdf Thüringer Gesetz- und Verordnungsblatt Nr. 14/2018 p. 795 ss.]</ref> En 1999 startis restaŭradlaboroj de la burgruino. ==Gefiloj== *[[Max Hauschild]], urboplanisto ==Vidindaĵoj== *[[Burgo Liebenstein]] *[[Preĝejo Sankta Johano (Liebenstein)|Preĝejo Sankta Johano]] *[[Röder-kasteleto]] == Referencoj == {{Referencoj|2}} ==Eksteraj ligiloj== *[http://www.gemeinde-geratal.de Regpaĝoj oficialaj] {{projektoj}} {{distrikto Ilm}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Ilm]] [[Kategorio:Urboj de Turingio]] ag6zv07hld8sbzbvfekmyi50pz7ehcb 9431991 9431989 2026-07-18T05:08:13Z Tirolischleioans 254019 9431991 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Liebenstein.jpg |zomo = 10 |situo-bildo = {{paĝonomo}} in IK.svg |federacia_lando = [[Turingio]] |distrikto = [[Distrikto Ilm]] |komunumaro = Landgemeinde Geratal |alto = 365 |areo = 12,24 <!-- loĝantaro el metadatuma listo --> |poŝtkodo = 99330 |tel_antaŭkodo = 036207 |aŭtokodo = IK |oficiala_kodo = 16 0 70 033 |retpaĝaro = [http://www.gemeinde-geratal.de] |komunumestro = Reinhard Dzillak |komunumestro-partio = CDU }} '''Liebenstein''' estas komunumo en [[Germanio]] kaj ekde 2019 kvartalo de Landgemeinde [[Geratal]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ilm]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Turingio]], kaj krome estis parto de komunumaro, do grupiĝo de pluraj najbaraj komunumoj por komuna plenumo de iuj administraj servoj, nomata ''Verwaltungsgemeinschaft Oberes Geratal''. Fine de la jaro 2017 loĝis tie ĉi 371 homoj. == Historio== La nomo etimologie venas de ''Loiba'' kio signifas montan arbaron, kaj ''Stein'' sinonimo por kastelo: tio tipis por [[frankonio|franoniaj lokoj]]. Alia ekspliko estas la leono en la blazonoj de la [[Käfernburg (Arnstadt)|Kevernburgoj]]. Tre frua rempara burgo de sur la t.n. Sveda defendejo jam antaŭ 2500 jaroj estiĝis. En Liebenstein koncerne setladon ekzistis du centroj, la nuna ''supra vilaĝo'' kaj dua ĉemontopiede. Tiu ĉi evoluis el bieno kiu menciĝis ekde 1363 regule. La turingiaj dukoj bezonis burgon kontraŭ la invado de la [[soraboj]]. La unua mencio de la komunumo estis en 1303. En 1434 alvenis posendontece la senjoroj de [[Witzleben (Turingio)|Witzleben]] danke al ŝanĝo. En 1545 estiĝis komforta enburga loĝejero. En 1746 la burgo kaj la samtribunaldistriktaj komunumoj Liebenstein, Frankenhain kaj Rippersroda al la duka-[[virtembergo|virtemberga]] ŝtata ministro Heinrich Günther Reinhard von Röder zu [[Geschwenda]].<ref>[http://gedbas.genealogy.net/person/show/1158213678 Heinrich Günther Reinhard von Röder ĉe genealogy.net]</ref> La suverenado super la witzleben-aj tribunaloj venis en 1640 al la Duklando [[ernestaj duklandoj|Saksio-Gotao-Altenburg]] kaj en 1826 al la [[Duklando Saksio-Koburgo kaj Gotao]]. Ekde 1920 ĝi estas turingia. En 1884 la konstruo de la fervojlinio inter [[Neudietendorf]] kaj [[Ritschenhausen]] finiĝis. En 1894 alvenis dua relo kaj en 1939 konstruiĝis akva centro en kunteksto kun la [[Lütsche (vilaĝo)|Lütsche]]-akvobaraĵo (1935–1938). Dum la [[Unua mondmilito]] falis 31, en la [[Dua mondmilito]] 59 soldatoj (inter kiuj kelkaj perdiĝintoj). En 1944 kraŝis en la medio [[usono|usona]] bombaviadilo; unu piloto postvivis tion. En marto 1945 sur Hohenberg-monto akcidentegis aviadilo milita de [[Wehrmacht]]. Nokte inter la 10-a kaj 11-a de aprilo artileria pafado okazis en Liebenstein kaj kelkaj domoj estis damaĝitaj (i.a. ankaŭ la kirkoturo). Ankaŭ la fervojaĵoj ne restis maldifektitaj. Liberigis la vilaĝanojn la [[usona armeo]] en la 11-a de aprilo. En 1955 malsupre de [[Burgo Liebenstein]] estis kreita liberaera scenejo. En 1956 fondiĝis la [[kolĥozo]] ''LPG Neue Zeit''. Ege naŭza estis la malodoro el la staloj de sur Hahnwiesen. Dum la 1970-aj jaroj oni starigis regionhistorian muzeeton (ene de [[Röder-kasteleto]]) kiun novigis en 2001 la patrujflega amikaro ''Heimatverein Liebenstein''. Tergasreta konekto ekzistas de 1992. En 1995 estis araĝita nova premmekanismo por la akvoprovizado. Ekaparteno al [[Distrikto Ilm]] estis en 1994. Inter 1993 kaj 2018 Liebenstein estis parto de Verwaltungsgemeinschaft Oberes Geratal. Post ties nuligo estas Liebenstein parto de Landgemeinde Geratal (ekde la 1.1.2019).<ref>[http://www.parldok.thueringen.de/ParlDok/dokument/69487/gesetz_und_verordnungsblatt_nr_14_2018.pdf Thüringer Gesetz- und Verordnungsblatt Nr. 14/2018 p. 795 ss.]</ref> En 1999 startis restaŭradlaboroj de la burgruino. ==Gefiloj== *[[Max Hauschild]], urboplanisto ==Vidindaĵoj== *[[Burgo Liebenstein]] *[[Preĝejo Sankta Johano (Liebenstein)|Preĝejo Sankta Johano]] *[[Röder-kasteleto]] == Referencoj == {{Referencoj|2}} ==Eksteraj ligiloj== *[http://www.gemeinde-geratal.de Regpaĝoj oficialaj] {{projektoj}} {{distrikto Ilm}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Ilm]] [[Kategorio:Urboj de Turingio]] ejceditv84n40p2minyixp5wg00v4x9 Zeiskam 0 188259 9431677 9250772 2026-07-17T15:05:34Z -wuppertaler 91614 photo added 9431677 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = DEU Zeiskam 1904 COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = Zeiskam-120-Ev Kirche+Rathaus-gje.jpg |federacia_lando = [[Rejnlando-Palatinato]] |distrikto = [[Distrikto Germersheim]] |komunumaro = [[Verbandsgemeinde Bellheim]] |alto = 117 |areo = 8,85 <!-- loĝantaro el metadatuma listo --> |poŝtkodo = 67378 |tel_antaŭkodo = 06347 |aŭtokodo = GER |oficiala_kodo = 07334036 |adreso-komunumestraro = Schubertstraße 18<br />76756 Bellheim |retpaĝaro = [http://www.zeiskam.de/ www.zeiskam.de] |komunumestro = Roland Humbert |komunumestro-titolo = Ortsbürgermeister }} '''Zeiskam''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Germersheim]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Rejnlando-Palatinato]], kaj apartenas al [[komunumaro (Germanio)|komunumaro]], germanlingve nomata ''[[Verbandsgemeinde Bellheim]]'' - administra unuo, kiu grupigas plurajn etajn komunumojn, por komune plenumi difinitajn taskojn. Fine de la jaro [[{{#time: Y|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Rejnlando-Palatinato||STATO}}}}]] la komunumo havis {{formatnum:{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Rejnlando-Palatinato|{{#property:p439}}}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km² == Ĝemeleco == * {{Ĝemeleco|Monts (Indre-et-Loire)|Francio|dato=2008}} == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{de}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Germersheim]] [[Kategorio:Urboj de Rejnlando-Palatinato]] g281dg0kcd6mnwf5p7via830ivph76s Los Muertos de Cristo 0 208046 9431825 9270666 2026-07-17T19:48:49Z Sj1mor 12103 9431825 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Los Muertos de Cristo''' (La Mortintaj de Kristo), mallongige '''LMDC''', estas [[Punko|punka]] grupo el Utrera, [[Sevilo]], [[Hispanio]], formita en [[1989]] el la [[anarkiismo|anarkiisma]] ideologio. LMDC karakteriziĝas por iliaj politikaj muzikoj, kaj la grupa nomo devenas de [[ateismo|ateisma]] penso de tiuj muzikistoj kaj celas memori ĉiujn personojn murditajn nome de [[Dio]]. == Los Muertos == * Adan, [[drumo]] * Tochi, [[gitaro]]j [[Elektra gitaro|elektraj]] kaj akustikaj * Lorenzo, [[voĉo]] kaj [[ĥoro]] * Mosti, gitaro elektra kaj ĥoro * Chino, [[baso]], [[harmoniko]] kaj ĥoro == Diskoj == * ''Punk's not Dead'91'' ([[1991]]), ne komerca * ''A Las Barricadas'' ([[1995]]) * ''Cualquier Noche Puede Salir El Sol'' ([[1996]]) * ''Los Olvidados'' ([[1997]]) * ''Los Pobres No Tienen Patria'' ([[1999]]) * ''Bienvenidos al Infierno'' ([[2001]]), duobla KD, endiskigita de la grupo * ''Trece años despues, y esto no es un cuento de Hadas'' - [[grafika novelo]] pri anekdotoj de la grupo dum siaj vojaĝoj kaj spektakloj + ''La Gran Estafa Del Rock 'n' Roll'' ([[2003]]), historia rekompilado de la grupo dum spektakloj kaj ne komercaj prezentadoj * ''Rapsodia Libertaria, volumen I'' ([[2004]]) * ''Ladran, Luego Cabalgamos'', duobla DVD * ''Rapsodia Libertaria, volumen II'' ([[2007]]) == Eksteraj ligiloj == * [http://www.losmuertosdecristo.com LMDC] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130613194315/http://losmuertosdecristo.com/ |date=2013-06-13 }}, oficiala paĝaro [[Kategorio:Hispanaj muzikaj grupoj|Muertos de Cristo]] [[Kategorio:Anarkiistaj muzikistoj|Muertos de Cristo]] bnco0c3x6bl8lllxysitpbj5y2ctdir Altebenaĵo 0 214272 9431661 9289232 2026-07-17T14:43:52Z Pettend 214084 Aldonis bildon 9431661 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Chapada Diamantina Panorama.jpg|eta|Tre eroziita altebenaĵa pejzaĝo de Chapada Diamantina en orienta [[Brazilo]]]] '''Altebenaĵo''' estas grandarea regiono aŭ [[tereno]] kiu troviĝas sur [[alteco]] pli ol 200 [[metro]]jn super la ĉirkaŭa teritorio. La altebenaĵa pejzaĝo karakteriziĝas per malgranda diferenco inter [[valo]]j kaj pintoj. Proksime de {{J|oceana bordo}}, altebenaĵoj povas situi nur iom pli ol 200 metrojn super la [[marnivelo]], tre for de oceanoj tamen povas temi ankaŭ pri situo de pluraj kilometroj super la marnivelo - decida por la rajto nomi ebenaĵon "'''alt'''ebenaĵo" do ne tiom estas la absoluta alteco super la mara nivelo ol la relativa alteco super la ĉirkaŭa teritorio. Ankaŭ la grandeco ne estas absolute difinita. Ofte altebenaĵo estas limigita per randaj montaregoj: plej fama ekzemplo estas la vastega [[Tibeta Altebenaĵo]], la meza parto de la plej alta regiono de [[Centra Azio]], kiu konsistigas la plej ampleksan, averaĝe pli ol 4.500 metrojn altan, geologian mason de la mondo. == Famaj altebenaĵoj == * [[Azio]]: [[Armena Altebenaĵo]], [[Irana Plataĵo]], [[Ali-Altebenaĵo]] == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|ReVo=eben.alt0ajxo}} * [[Altebenaĵo (regiono)]] * [[Ebenaĵo]] * [[Malaltebenaĵo]] * [[Montaro]] * [[Tablomonto]] [[Kategorio:Altebenaĵoj| ]] [[Kategorio:Fizikaj geografiaj objektoj]] [[Kategorio:Geomorfologio]] e3lyo35iww81y0dh0iape5gt0a9h4m1 Sveda elmigrado al Usono 0 223139 9431918 9201853 2026-07-17T21:43:16Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431918 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Farewell to home, Göteborg, 1905.jpg|eta|300ra|Vaporŝipo elirante el [[Göteborg]], direkte al [[Britio]] kaj [[Ameriko]] ([[1905]]).]] [[Dosiero:Avskedsstund vid Packhuskajen.JPG|eta|300ra|Svedaj elmigruloj amasiĝas en ŝipon. (ĉ. [[1800]])]] Dum la '''sveda elmigrado al Usono''' de la [[19-a jarcento|19-a]] kaj [[20-a jarcento]]j, proksimume 1,3 milionoj da svedoj eliris el [[Svedio]] kaj transloĝiĝis al [[Usono]]. La ankoraŭ sovaĝaj landoj de la usona okcidenta limo ŝajnis ja kiel magneto al ĉiuj kamparaj malriĉuloj el [[Eŭropo]], sed svedan elmigradon precipe favoris pluraj aliaj elementoj. La religia persekutado praktikata de la [[Luteranismo|lutera]] [[Eklezio de Svedio|ŝtateklezio de Svedio]] estis ekzemple konsiderinda kaŭzo, samkiel la [[Konservativismo|socia konservativismo]] kaj la tiel nomita "snobismo" de la [[Listo de svedaj reĝoj|sveda monarkio]]. Kreskanta loĝantaro kaj malsukcesaj rikoltoj pli kaj pli malbonigis vivkondiĉojn en la sveda kamparo. Tute kontraste, la unuaj svedaj elmigruloj bildigis al siaj samlandanoj [[Usona Mez-Uesto|mezokcidentan Amerikon]] kiel surteran paradizon : ili laŭdis la religian kaj politikan liberecon en Usono, kaj altestimis la eblecon de pliriĉiĝo por ĉiu laborema elmigrulo. La sveda elmigrado al Usono spertis sian klimakson dum la jardekoj tuj post la [[Usona Enlanda Milito]] ([[1861]] – [[1865]]). Laŭ la usona [[censo]] de [[1890]], la sveda-usona loĝantaro jam nombris preskaŭ 800 000 homojn. Multaj el tiuj elmigruloj tre klasike fariĝis pioniroj, polurante kaj kultivante la vastajn herbejojn de [[Ameriko]], dum aliaj restis en la urbegoj, precipe en [[Ĉikago]]. Junaj svedaj fraŭlinoj kutime forlasis agrikulturan laboron en la sveda kamparo por fariĝi domservistinoj en usonaj urboj. Multaj prosperaj sveddevenaj usonanoj vizitis sian patrolandon fine de la [[19-a jarcento]], kaj iliaj raportoj jam evidentigis diferencojn koncerne morojn inter eŭropaj kaj amerikaj svedoj : kelkaj el ili unue intencis reveni hejmen por emeritiĝi en Svedio, sed poste senreviĝis pro tio, kion ili konsideris kiel aroganta [[aristokratio]], degradita kaj kruda laborklaso kaj manko de respekto al virinoj. Post nedaŭra falo en la [[1890|1890-aj jaroj]], elmigrado denove kreskis tiel multe, ke tio kaŭzis nacian zorgon en Svedio. Larĝa [[Sveda komisiono pri elmigrado (1907-1913)|parlamenta komisiono pri elmigrado]] estis kreita en Svedio en [[1907]]. Ĝi proponis sociajn kaj ekonomiajn reformojn, cele al la malpliigo de elmigrado, per la "''alporto de la plej bonaj aspektoj de Ameriko al Svedio''". La ĉefaj proponoj de la komisiono rapide efektiviĝis: [[Universala voĉdonrajto|universala virseksa voĉdonrajto]], pli bonaj loĝejoj, ĝenerala ekonomia disvolviĝo kaj pli larĝa, popola edukado. La efiko de tiuj reformoj restas malfacile taksebla, ĉar la [[Unua mondmilito]], kiu draste malpliigis transatlantikajn migradojn, komencis nur unu jaron post la eldoniĝo de la lasta volumo fare de la komisiono. Ekde la mezaj [[1920-aj jaroj]], jam ne plu estis masiva sveda elmigrado al Usono. == Frua periodo: la sveda-amerika revo == ''Vidu ankaŭ: '''[[Nova Svedio]]''''' [[Dosiero:Kartskiss över Nya Sverige.png|dekstra|eta|250ra|Mapo de [[Nova Svedio]] ([[1638]]-[[1655]])]] La [[Sveda Okcidenthinda Kompanio]] kreis [[kolonio]]n ĉe la [[Delavaro (rivero)|rivero Delavaro]] en [[1638]], kaj nomis ĝin "[[Nova Svedio]]" (''Nya Sverige''). Sed Nova Svedio montriĝis la plej malgranda kaj la plej nedaŭra el ĉiuj [[Eŭropo|eŭropaj]] [[Koloniismo|koloniaj imperioj]]: ĝi maksimume entenis nur 600 svedajn aŭ finnajn kolonianojn ([[Finnlando]] tiam apartenis al [[Svedio]]). La teritorio estis cedita al [[Nova Nederlando]] en [[1655]]. La idoj de la originalaj kolonianoj malgraŭe pluparolis la [[Sveda lingvo|svedan lingvon]] ĝis la fino de la [[18-a jarcento]]. La historiisto [[H. Arnold Barton]] opinias, ke la malsukcesa epizodo de Nova Svedio estis tamen tre signifa pro tio, ke ĝi vekis fortan, longdaŭran intereson pri [[Ameriko]] en Svedio. La amerika kontinento estis ekde tiam rigardita de svedoj kiel la simbolo de [[klerismo]] kaj [[libereco]], kaj tiel fariĝis idealo por la svedaj [[Liberalismo|liberalistoj]]. Ilia admiro pri Ameriko kombinis kun ilia kredo, ke iam estis en Svedio "ora aĝo", dum kiu ĉiu norda homo ĝuis liberecon: la antikvaj, eternaj "svedaj valoroj", supozeble koruptitaj de eksterlandaj influoj, kapablus iliaopinie renoviĝi en la [[Nova Mondo]]. Tio longe restis kerna temo de la svedaj kaj svedaj-amerikaj diskutoj pri Ameriko, kvankam la difino mem de tiuj "eternaj" valoroj konstante ŝanĝiĝis. En la [[17-a jarcento|17-a]] kaj [[18-a jarcento]]j, multaj svedoj deziris plian [[Religia libereco|religian liberecon]], kaj konsekvence ili ofte prezentis Amerikon kiel la plej embleman rifuĝejon de ĉiuj kredoj. Ekde la [[19-a jarcento]], politikon oni pli emfazis ol religio: la plej liberspiritaj civitanoj de la rigora, konservativa [[Listo de svedaj reĝoj|sveda reĝlando]] admiris la [[Respubliko|respublikan registaron]] kaj la [[Homaj rajtoj|homajn rajtojn]] de [[Usono]]. Komence de la [[20-a jarcento]], la sveda-amerika revo eĉ rilatis al la usona [[Sociala Ŝtato]], kiu ŝajne zorgis pri la bonstato de ĉiuj civitanoj. Baze de tiuj variaj vidmanieroj ĉiam restis la esenca koncepto pri Ameriko: tiu de la lando de senlima [[individuismo]]<ref>Barton, ''A Folk Divided'', 5–7.</ref>. La svedaj debatoj pri Ameriko ĉefe restis teoriaj antaŭ la [[19-a jarcento]], ĉar ankoraŭ tre malmultaj svedoj havis oportunon por vojaĝi tien. Elmigrado estis kontraŭleĝa, kaj densa loĝantaro estis rigardita kiel la precipa riĉeco de nacioj<ref>Kälvemark, 94–96.</ref>. Sed la sveda loĝantaro duoblis inter [[1750]] kaj [[1850]]<ref>Vidu Beijbom, "[http://www.americanwest.com/swedemigr/pages/emigra.htm Review]".</ref>: ĉar la loĝantaro kreskis pli rapide ol ekonomia disvolviĝo, aperis timoj pri ekscesa loĝantaro, surbaze de la tiam influa teorio de [[Thomas Malthus]]. En la [[1830|1830-aj jaroj]], la leĝoj kontraŭ elmigrado estis do forigitaj<ref>Barton, ''A Folk Divided'', 11.</ref>. == 19-a jarcento == === Amasa eŭropa elmigrado === Ekis en la [[19-a jarcento]] grandskala elmigrado el [[Eŭropo]] al [[Usono]], precipe el la [[Britaj Insuloj|britaj insuloj]] kaj [[Germanio]] komence de la jarcento. Post [[1850]] tute male amasiĝis elmigruloj el [[Nord-Eŭropo|Nord-]], [[Sud-Eŭropo|Sud-]] kaj [[Mez-Eŭropo]]. Por studadi la kaŭzojn de tia amasa eŭropa elmigrado al [[Ameriko]], oni uzadis komplikajn [[Statistiko|statistikajn metodojn]]<ref>Åkerman, ''passim''.</ref>. La plej akceptata teorio restas la analizo fare de H. Jerome en [[1926]] pri la "puŝ- kaj tir- faktoroj" ([[Angla lingvo|anglalingve]] ''push and pull''), respektive generitaj de Eŭropo kaj Usono. Jerome evidentigis, ke la ekonomia disvolviĝo de Usono pli influis la fluktuadon de elmigrado ol tiu de Eŭropo, kaj do determinis, ke la tir-faktoro pli gravis ol la puŝ-faktoro<ref>Norman, 150–153.</ref>. La tezo de Jerome estis abunde kritikata kaj kontestata, sed restas la bazo de la plejmultaj verkoj pri tiu temo<ref name="Runblom and Norman, 315">Runblom and Norman, 315.</ref><ref>Norman, ''passim''.</ref></small>. La proprecoj de 19-a jarcenta elmigrado el la [[Skandinavio|skandinavaj landoj]] - [[Finnlando]], [[Svedio]], [[Norvegio]], [[Danio]] kaj [[Islando]] - estis okulfrape diversaj. Amasa elmigrado el [[Nord-Eŭropo]] ekis en [[Norvegio]], kiu cetere konservis la plej altan procenton tra la tuta jarcento. Sveda elmigrado komencis en la fruaj [[1840|1840-aj jaroj]] kaj rapide atingis la trian plej altan procenton en [[Eŭropo]] (post [[Irlando]] kaj [[Norvegio]]). [[Danio]] konstante spertis malmultan elmigradon, dum [[Islando]] spertis malfruan starton sed rapide atingis nivelon kompareblan al tiu de [[Norvegio]]. [[Finnlando]], kies amasa elmigrado ne ekis antaŭ la malfruaj [[1880|1880-aj jaroj]], estas kutime rigardata kiel parto de la orient-eŭropa ondo<ref name="Runblom and Norman, 315"/>. === Trairante la Atlantikon === [[Dosiero:Knut.Ekwall.Emigrants.PNG|eta|350ra|maldekstra|''La Elmigruloj'', fare de [[Knut Ekwall]] ([[1843]]-[[1912]]) bildigas transatlantikan vojaĝon. Nekonata dato.]] La unuaj eŭropaj elmigruloj devis vojaĝi en la [[holdo]]j de [[Atlantika Oceano|atlantikaj]] komercŝipoj. Poste, danke al la majstreco de [[vaporo]], aperis en la [[1860|1860-aj jaroj]] efikaj, transatlantikaj transportiloj specife dediĉitaj al pasaĝeroj. La sistemo baziĝis sur gigantaj pasaĝerŝipoj, administritaj de kelkaj internaciaj firmaoj kiel [[Cunard Line|Cunard]], [[White Star Line|White Star]] aŭ [[Inman Line|Inman]]. Pro la rapideco kaj la enhaveco de tiuj larĝaj [[vaporŝipo]]j, la biletoj progrese fariĝis malpli kostaj. El la svedaj [[Haveno|havenurboj]] [[Stokholmo]], [[Malmö]] kaj [[Göteborg]], la transportkompanioj proponis variajn vojplanojn: kelkaj el ili entenis multajn vojaĝetapojn komence de la ŝipveturo, kio do implicis longan, tedan vojaĝon surmaran kaj surteran. Nordgermanaj vojaĝagentejoj ekzemple uzadis la marveturan linion Stokholmo-Lubeko por transporti svedajn elmigrulojn al [[Lubeko]], el kie la pasaĝeroj devis per [[trajno]] atingi [[Hamburgo]]n aŭ [[Bremeno]]n. Ili tiam devis enŝipiĝi en ŝipojn direkte al la [[Britio|britaj]] havenoj [[Southampton]] aŭ [[Liverpool]], kie ili finfine povis trovi unu el la grandaj transatlantikaj ŝipoj irantaj al [[Novjorko]]. Sed plejmultaj el la svedaj elmigruloj fakte vojaĝis el Göteburg ĝis [[Hull]] ([[Britio]]) sur ŝipoj de la kompanio [[Wilson Line|Wilson]] kaj sekve trairis Brition pertrajne ĝis [[Liverpool]]<ref>Brattne and Åkerman, 179–181.</ref>. Pli poste en la [[19-a jarcento]], la ĉefaj transportkompanioj kutimiĝis financi la agentejojn de svedaj elmigruloj, kaj cetere pagis por amasa [[propagando]] favorante elmigradon. Plejmulte el tiuj reklamoj - ĉefe prospektoj - estis produktitaj en [[Usono]] de aferistoj pri elmigrado. Al la propagando kaj reklamoj de la transportkompanioj ofte riproĉis svedaj aristokratoj la ekscesan nombron da elmigruloj: la altklasuloj de Svedio ja pli kaj pli maltrankviliĝis pro la progresa fuĝo de la agrikultura manlaboro eksterlanden. Estis tiam en Svedio tre diskonata opinio, ke la ĉefaj kaŭzoj de tia amasa elmigrado simple estis malkostaj biletoj kaj reklamoj: [[historiisto]]j nuntempe havas kontraŭdirajn argumentojn koncerne la gravecon de tiuj faktoroj. Brattne kaj Åkerman ekzamenis la reklam-kampanjojn kaj la prezon de la biletoj: ili determinis, ke tio eble formis trian forton krom la tradiciaj puŝ- kaj tir-faktoroj. Sed ili ankaŭ konkludis, ke nek reklamoj nek biletoj havis fundamentan influon sur sveda elmigrado. Kvankam la kompanioj ĝis hodiaŭ rifuzas malkaŝi siajn arkivojn al serĉistoj, la malmultaj disponeblaj fontoj indikas, ke la biletprezo ja falis en la [[1880|1880-aj jaroj]], sed restis nenormale altaj pro la agado de [[kartelo]]j<ref>Brattne and Åkerman, 179–181, 186–189, 199–200.</ref>. Tute kontraŭe, [[H. Arnold Barton]] opinias, ke la kosto de transatlantika vojaĝo draste falis inter [[1865]] kaj [[1890]], tiel kuraĝigante malriĉajn svedojn elmigri<ref>Barton, 38.</ref>. La verkoj de Brattne kaj Åkerman plie evidentigis, ke la prospektoj senditaj de la kompanioj al Svedio plejofte ne laŭdis vivkondiĉojn en la [[Nova Mondo]], sed simple emfazis la komforton kaj avantaĝojn de iu kompanio. La priskriboj koncerne vivon en Ameriko ne estis precipe grandiozaj, kaj la ĝeneralaj konsiloj al la elmigruloj estis mallongaj kaj tre konkretaj. Eĉ la gazetreklamoj, tro ofte eldonitaj, emis fariĝi ripetemaj kaj stereotipaj<ref>Brattne and Åkerman, 187–192.</ref>. === Meza 19-a jarcento === [[Dosiero:S.V.Helander.Emigrants.png|dekstra|eta|350ra|dekstra|''La elmigruloj'' fare de S. V. Helander ([[1839]]-[[1901]]): juna farmisto deteniĝeme adiaŭas siajn amikojn kaj parencaron.]] Sveda elmigrado al [[Usono]] komencis printempe de [[1841]], per la foriro el la [[universitato de Upsalo]] de la freŝdate diplomita [[Gustaf Unonius]] ([[1810]]-[[1902]]), kune kun lia edzino, servistino kaj du studentoj. Tiu malgranda bando fondis [[kolonio]]n, kiun ili nomis [[Nova Upsalo]], proksime al [[Pine Lake (Viskonsino)|Pine Lake]] en [[Viskonsino]]. La kolonianoj komencis poluradi la ĉirkaŭan, sovaĝan naturon, kaj montriĝis plenaj je entuziasmo pro tia landlima vivo en "''unu el la plej belaj valoj de la tuta mondo''"<ref>Unonius, citita en Barton, ''A Folk Divided'', 13.</ref>. Unonius poste transloĝiĝis al [[Ĉikago]], kaj rapide senreviĝis pri vivo en Usono, sed liaj fruaj, laŭdaj raportoj pri la simpla kaj virta pionira vivmaniero de la kolonianoj, eldonitaj en la liberala sveda gazeto ''[[Aftonbladet]]'', jam ekis altiri la svedojn okcidenten. La amasan fuĝon de la svedoj antaŭ ĉio kaŭzis ekonomiaj, politikaj kaj religiaj faktoroj, kiuj precipe frapis la kamparan loĝantaron. Eŭropo tiam spertis gravan [[Recesio|ekonomian recesion]]: en Svedio, rapida kresko de la loĝantaro kaj pluraj, malsukcesaj rikoltoj kaŭzis, ke la kamparanoj – almenaŭ tri kvaronoj de la loĝantoj – pli kaj pli malfacile vivtenis sin per siaj etaj agrikulturaj terenoj. Kamparaj vivkondiĉoj estis precipe neelteneblaj en la roka, severa provinco [[Småland]], kiu fariĝis la geografia kerno de sveda elmigrado. [[Usona Mez-Okcidento|Amerika Mez-Okcidento]] estis kvazaŭ la agrikultura kontraŭo de Småland ĉar, raportis Unonius en [[1842]], "''pli proksime ol iu ajn alia lando en la mondo plenumiĝas tie la idealo, laŭ kiu naturo intencas la feliĉon kaj la komforton de homaro''"<ref>Citita en Barton, ''A Folk Divided''.</ref>. La mezokcidentaj herbejoj estis ampleksaj, produktodonaj kaj poseditaj de la usona registaro. Ekde [[1841]] kaj konforme al la ''[[Preemption Act (1841)|Preemption Act]]'' (kiun poste anstataŭis la ''[[Homestead Act]]''), la terenoj estis ekvenditaj al farmistoj, po 1,25 [[dolaro]]jn por [[akro]]. La malkostaj, fekundaj landoj de [[Ilinojo]], [[Iovao]], [[Minesoto]] kaj [[Viskonsino]] nerezisteble altiris la senterajn, malriĉajn kamparanojn de [[Eŭropo]]. Ili ankaŭ altiris pli bonstatajn, jam establitajn farmistojn. La politika libereco de la usona [[respubliko]] montriĝis tutsame altirema. La kamparanoj de Svedio viciĝis inter la malplej [[Analfabeto|analfabetaj]] el la tuta Eŭropo, kaj do sufiĉe bone komprenis la egalecajn kaj radikalajn ideojn, kiuj skuis Eŭropon en la [[1840|1840-aj jaroj]]<ref>Cipollo, 115, taksas ke legpoveco en Svedio atingis 90% en [[1850]], kio estas la plej alta procento en Eŭropo.</ref>. La tiama konflikto inter sveda [[liberalismo]] kaj la [[Monarkismo|monarkista]] reĝimo vekis la politikan konsciencon de la mizeruloj, multaj el ili sopirante al Usono por plenumi ilian respublikan idealon. [[Dosiero:Anti-emigration.propaganda.1869.png|maldekstra|eta|350ra|Sveda [[propagando]] kontraŭ elmigrado. Videblas la idilia, perfekta Ameriko unue fantaziita de iu koloniano nomita Per Svensson (maldekstre) kaj lia reala vivo en malamika ĝangalo, kie li estas minacata de [[pumo]], granda [[serpento]] kaj sovaĝaj [[Indianoj]], kiuj skalpas kaj senintestigas homon. ([[1869]])]] Religiaj nekonformistoj cetere suferis de la subpremo de la [[Luteranismo|lutera]], [[Eklezio de Svedio|sveda ŝtateklezio]]. Multaj konfliktoj inter lokaj kredantoj kaj novaj eklezioj fariĝis precipe eksplodemaj en la kamparo, kie ĉefe agadis [[Pietismo|pietistaj]] grupoj, malgraŭ la kontrolo de la lokaj policistoj kaj de la [[Paroĥo|paroĥaj]] [[pastroj]]. La oficiala persekutado de kontraŭleĝaj kredoj ofte kaŭzis la elmigradon de tutaj grupoj da pietistoj, kiuj intencis fondi siajn proprajn spiritajn komunumojn en la Novan Mondon. La plej multnombra grupo da tiaj nekonformistoj estis la 1.500 disĉiploj de [[Eric Jansson]], kiuj elmigris en la malfruaj [[1840|1840-aj jaroj]] kaj fondis komunumon en [[Bishop Hill (Ilinojo)|Bishop Hill]] (Ilinojo)<ref>Barton, ''A Folk Divided'', 15–16.</ref>. Tre rapide eldoniĝis la unua gvidlibro por svedaj elmigruloj en [[1841]], tio estas en la sama jaro, kiam elmigris Unonius. Naŭ pliaj manlibroj aperis inter [[1849]] kaj [[1855]]<ref name="Barton, A Folk Divided, 17">Barton, ''A Folk Divided'', 17.</ref>. Usonaj firmaoj sendis agentojn al Svedio por rekte rekruti tie signifan nombron da arbohakistoj kaj fer-ministoj. Poste aperis aliaj rekrutagentoj rilate al la konstruado de la amerikaj [[fervojo]]j: la unua alvenis al Svedio en [[1854]], laŭ komisio de la [[Ilinoja Centra Fervojo]]<ref name="Barton, A Folk Divided, 18">Barton, ''A Folk Divided'', 18.</ref>. Plejmultaj svedaj [[Aristokratio|aristokratoj]] ege malaprobis elmigradon. Ili opiniis, ke tio sensukigis la laborforton de la lando kaj konsideris tion kiel provokan agadon de la malriĉuloj. Elmigrado maltrankviligis kaj la eklezian kaj la politikan elitojn de la reĝlando. Multaj taglibroj aŭ memuaroj fare de la elmigruloj priskribas la saman enkondukan scenon, en kiu la loka ekleziulo atentigas la vojaĝantojn pri la danĝeroj, kiujn trafos iliaj animoj ĉe eksterlandaj [[Herezo|herezuloj]]. La plej konservativaj gazetoj asertis, ke la elmigruloj mankis de [[patriotismo]] kaj [[moralo]]: "''Neniuj laboristoj estas pli pigraj, malmoralaj kaj indiferentaj ol tiuj, kiuj elmigras al aliaj lokoj''"<ref>Tiele proklamita en cirkulero de la guberniestro de [[Jönköping]], en [[Småland]] ([[1852]]). Citita en Barton, ''A Folk Divided'', 20–22.</ref>. Elmigrado estis kondamnita kiel neraciema "''manio''" aŭ "''frenezo''", enplantita en la lokan popolon de "''eksteraj agentoj''". Liberalaj gazetoj replikis, ke la "''lakeoj de monarkismo''" forgesis konsideri la mizerajn vivkondiĉojn en la sveda kamparo aŭ la tiel taksitan "arkaismon" de svedaj ekonomiaj kaj politikaj institucioj<ref>''Göteborgs Handels- och Sjöfartstidning,'' 1849, citita en Barton, ''A Folk Divided,'' 24.</ref>. "''Jes, elmigrado ja estas manio''", sarkarsme skribis la liberala gazeto ''Göteborgs Handels-och Sjöfartstidning'' : "''la manio manĝi ĝissate, post kiam oni laboradis ĝis malsato; la manio vivteni sin kaj sian familion laŭ honesta maniero !''"<ref>[[1851]], citita kaj tradukita de Barton, ''A Folk Divided,'' 24.</ref>. === Malfrua 19-a jarcento === [[Dosiero:Sugar.plantation.png|eta|325ra|dekstra|Laboristinoj fine de la [[19-a jarcento]], en [[Kano|kankultivejo]]. La produktado de [[sukero]] restis dum la tuta 19-a jarcento ne mekanika kaj tre manlabora aktiveco, kun malgrandaj salajroj.]] Sveda elmigrado al [[Usono]] atingis sian klimakson dum la jardekoj tuj post la [[Usona Enlanda Milito]] ([[1861]] – [[1865|65]]). Oni taksis, ke la sveda-usona komuneco nombris 25.000 homojn en [[1865]]. Tiun nombron rapide kaj mirinde superis la ''ĉiujara'' nombro da svedaj enmigruloj. En [[1890]], la oficiala usona [[censo]] registris svedan-usonan loĝantaron de proksimume 800.000 homoj. Precipe okazis du pintoj en la jaroj [[1869]] kaj [[1887]]<ref>La ekzakta nombro estas 776.093 homoj. (Barton, ''A Folk Divided'', 37).</ref>. Plejmulte el la alvenantoj enloĝiĝis en nordan Usonon, kaj estis antaŭe kamparanoj en Svedio, forpuŝitaj el sia patrolando de katastrofaj rikoltoj<ref>[[1867]] kaj [[1868]] estis la plej malbonaj jaroj koncerne rikoltojn, kaj senhavigis multajn etajn landproprietulojn.</ref> kaj altiritaj al [[Ameriko]] pro la malmultekostaj landoj proponitaj de la ''[[Homestead Act]]'' de [[1862]]. Multaj enmigruloj klasike fariĝis pioniroj, polurante kaj kultivante la virgajn landojn de la [[Usona Mez-Okcidento]], kaj enloĝiĝis pli kaj pli okcidenten, ĝis [[Kansaso]] kaj [[Nebrasko]]<ref name="Swensson Center">[http://www.augustana.edu/swenson/history.htm Swensson Center] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080225125031/http://www.augustana.edu/swenson/history.htm |date=2008-02-25 }}.</ref>. Kiam signifa sveda komuneco da farmistoj estis jam establita tra la amerikaj herbejoj, la plej grava stimulo por plua elmigrado devenis de personaj kontaktoj: la tradicia "amerika letero", sendita hejmen al parencoj kaj amikoj, ĝuis tujan kredeblecon kaj facile konvinkis aliajn homojn forlasi Svedion. Dum la klimakso de la fenomeno, kelkaj familiaj amerikaj leteroj kaŭzis ĉenreakciojn, kiuj preskaŭ senpopoligis tutajn svedajn paroĥojn, disiĝante etajn, interdependajn komunecojn, kiuj sekve rekunveniĝis en Usonon<ref name="Barton, A Folk Divided, 17"/>. ==== Farmistoj kaj urbanoj ==== [[Dosiero:Thresher.Minnesota.png|eta|325ra|dekstra|Vapor-maŝino apud Hallock, Minesoto, 1882.]] Aliaj faktoroj emis puŝi la novajn enmigrulojn direkte al urboj, precipe al [[Ĉikago]]. Laŭ [[H. Arnold Barton]], la prezo de transatlantika vojaĝo falis inter [[1865]] kaj [[1890]] je unu duono, kio kaŭzis la ĉeeston de pli kaj pli malriĉaj svedoj inter la elmigruloj<ref>Pri tio malkonsentas Brattne kaj Åkerman, vidu supre)</ref>. La novaj enmigruloj montriĝis pli kaj pli junaj, plejofte needziĝintaj. Ĉar la antaŭe familia sveda elmigrado fariĝis pli individua, ankaŭ la "amerikaniĝo" de la novaj alvenantoj plenumiĝis pli rapide: junaj, fraŭlaj personoj emis akcepti iun ajn disponeblan postenon, ofte en urbegoj. Eĉ tiuj, kiuj laboris kiel farmistoj en Svedio, iris rekte al amerikaj urboj kaj urbegoj, vivante kaj laborante tie, almenaŭ ĝis ili ŝparis sufiĉan monon por geedziĝi kaj aĉeti siajn proprajn farmodomojn<ref>Beijbom, "[http://www.utvandrarnashus.se/eng/ Chicago] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20091208090556/http://www.utvandrarnashus.se/eng/ |date=2009-12-08 }}"</ref>. Kreskanta proporcio de la elmigruloj restis en urbocentroj, tiel kombinante elimigradon al la fuĝado el kamparoj, kiu tiam okazis en Svedio kaj tra la tuta Eŭropo<ref>Barton, ''A Folk Divided'', 38–41.</ref>. Junaj fraŭlinoj konstituis grupon, kiu laŭ Barton precipe gravis. Ili kutime transloĝiĝis rekte el la svedaj kampoj al la bonstataj usonaj domoj, kie ili laboris kiel servistinoj. "''Literaturo kaj tradicio ĉiamigis la ofte tragikan bildigon de la edzino kaj patrino de la elmigrulo''", skribis Barton, "''eltenante ilian ŝarĝon da elprovoj, mankoj kaj deziroj ĝis la sovaĝa landlimo ''(…)'' Pli reprezentaj de la novaj alvenantoj estis tamen la junaj, fraŭlinaj virinoj ''(…)'' Kiel domservistinoj en Ameriko, ili ''(…)'' estis plene rigarditaj kiel membroj de la familioj, por kiuj ili laboris, kaj kiel sinjorinoj de la usonaj viroj, kiuj manifestis al ili ĝentilecon kaj konsideron, al kiuj ili ne kutimiĝis patrolande''"<ref name="Barton, A Folk Divided, 41">Barton, ''A Folk Divided'', 41.</ref>. Ili facile trovis postenojn, ĉar skandinavaj servistinoj estis avide serĉadataj pro tio, ke ili rapide lernis la lingvon kaj la kutimojn. Tute kontraŭe, freŝdate alvenintaj viroj estis ofte dungitaj en tutsvedaj [[laborteamo]]j. Junaj svedaj virinoj kutime edziniĝis al svedaj viroj, kaj tiel entuziasme kutimigis ilin al la rafinita vivmaniero de usonaj mezklasuloj. Multaj dokumentoj de la fino de la 19-a jarcento laŭdeme atestas pri la rafineco kaj la eleganteco, kiujn akiris simplaj filinoj de svedaj farmistoj post nur malmultaj jaroj, kaj pri ilia karakterize usonstila konduto<ref name="Barton, A Folk Divided, 41"/>. [[Dosiero:Changed.immigrant.png|maldekstra|eta|200ra|''Infanaĝa konatulino, ege ŝanĝita'': bildigo de la rapida usoniĝo de la simplaj, junaj svedaj farmistinoj.]] Kiel novalvenintoj, la svedoj estis unue malestimataj de denaskaj usonanoj. Sed kiam draste pliiĝis elmigrado el [[Sud-Eŭropo|Sud-]] kaj [[Mez-Eŭropo]] en la [[1880|1880-aj jaroj]], al la anglosaksaj usonanoj pli kaj pli plaĉis la skandinavoj<ref>Barton, ''A Folk Divided'', 39–40.</ref>, ĉar ili ŝajnis pli familiecaj: "''Ili estas nek kolportistoj, nek perfiduloj, nek almozuloj; ili nek vendas antaŭfaritajn vestojn nek estras pruntedon-butikojn''", skribis la [[Kongregacionismo|kongregacionista]] misiisto M. W. Montgomery en [[1885]], "''ili ne serĉas la rifuĝon de la amerika flago simple por enkonduki kaj enplanti inter ni ''(…)'' socialismon, nihilismon, komunismon ''(…)'' ili estas pli amerikaj ol iuj ajn aliaj eksterlandaj popoloj''"<ref>Citita en Barton, ''A Folk Divided'', 40.</ref>. La skandinavoj estis cetere bonvenitaj kiel oportuna [[Protestantismo|protestanta]] kompensmaso kontraŭ la multnombraj [[Katolikismo|katolikaj]] elmigruloj el [[Irlando]]<ref name="Barton, A Folk Divided, 18"/>. ==== Senreviĝante pri la patrolando ==== Kelkaj bonstataj, jam de longe establitaj svedaj usonanoj vizitis Svedion en la [[1870|1870-aj jaroj]], kaj redaktis komentojn, kiuj klare evidentigas kreskantan kulturan kontraston inter la du kontinentoj. Grupo el Ĉikago revenis en Svedion, cele al la "remigrado" al la patrolando, kie ili intencis vivi siajn lastajn jarojn. Ili tamen senreviĝis, kiam ili spektis la realecon de la 19-jarcenta sveda socio. Malkontentaj pri tio, kion ili rigardis kiel socia snobismo, ĉiea ebrieco kaj malprofunda religieco, ili rapide revenis al Ameriko<ref>Personaj leteroj fare de Anders Larsson en la [[1870-aj jaroj]], resumitaj de Barton, ''A Folk Divided'', 59.</ref>. La plej notinda vizitanto estis [[Hans Mattsson]] ([[1832]]-[[1893|93]]), frutempa koloniano de [[Minesoto]], kiu interalie fariĝis [[kolonelo]] en la [[Unia armeo (Usona Enlanda Milito)|unia armeo]] kaj ŝtatsekretario de Minesoto. Li vizitis Svedion en [[1868]] kaj [[1869]] por rekruti kolonianojn, laŭ komisio de la minesota agentejo pri enmigrado, kaj denove en la 1870-aj jaroj laŭ komisio de la [[Nord-Pacifika Fervojo]]. Indignante pri tio, kion li nomas la "socia snobismo" de Svedio, Mattson skribis en siaj ''Rememoraĵoj'' ([[Angla lingvo|angle]] ''Reminiscences''), ke tia kontrasto liaopinie pravigis la grandecon de Ameriko, kie "''laboro estas respektata, dum en plejmultaj aliaj landoj ĝi estas senkonsidere disdegnata''". Li estis mokmalice amuzita de la tradicia procesio organizata dum la malferm-ceremonio de la [[Riksdag|Parlamento de Svedio]] (la ''Riksdag''). "''Spite al mia granda respekto por malnovaj svedaj kutimoj kaj manieroj, mi povas nur kompari tiun procesion al granda amerika cirko — kompreneble krom la menaĝerio''"<ref>Citita de Barton, ''A Folk Divided'', 61.</ref>. La unua rekrutvizito de Mattson okazis tuj post la sinsekvaj, malsukcesaj rikoltoj de [[1867]] kaj [[1868]], kaj li estis kvazaŭe "''sieĝita de homoj, kiuj deziris akompani min al Ameriko''". Li rimarkis, ke: {{-}} <center> {| class="toccolours" style="float: center; margin-left: 1em; margin-right: 2em; font-size: 100%; background:#c6dbf7; color:black; width:55em; max-width: 100%;" cellspacing="5" | style="text-align: center;" | ''La laborantaj kaj mezaj klasoj tiutempe jam havis sufiĉe korektan ideon pri Ameriko, kaj pri la destino, kiu tie atendis elmigrulojn; sed la malklereco, antaŭjuĝoj kaj malŝatego de la aristokratio kontraŭ Ameriko kaj kontraŭ ĉiu amerikrilatita temo, precipe inter oficistoj, estis tiom nepardoneblaj kiom ridindaj. Ili klamis, ke ĉio en Ameriko estis trompo, ke ĝi estis la paradizo de perfiduloj, friponoj kaj kanajloj, kaj ke nenio bona kapablis rezulti el ĝi.'' |- | style="text-align: center;" | <small>Hans Mattsson, citita de H. Arnold Barton en ''A Folk Divided'', 61–62. |}</center> Pli malfrua sveda elmigrulo, [[Ernst Skarstedt]], kiu vizitis Svedion en [[1885]], havis la saman, malĝojigan impreson koncerne aristokratajn arogantecon kaj [[antiusonismo]]n. Sed la laborantaj klasoj mem ŝajnis al li vulgaraj kaj degraditaj, drinkante ekscese, esprimante sin per vico da insultaĵoj, aŭ farante maldelikatajn ŝercojn en ĉeesto de virinoj kaj infanoj. Skarstedt sentis sin ĉirkaŭitan de "''aroganteco je unu flanko kaj komplezaĉemo je la alia, de videbla malestimo de modesta laboro, kaj de la deziro aspekti pli bone ol tio, kio oni estas''". Ankaŭ iu vojaĝanto raportis pri antaŭjuĝoj de la sveda aristokratio kontraŭ usonaj civilizacio kaj kulturo: "''Se mi, kiel eble plej modeste, diris ion pri Ameriko, tiam oni kelkfoje replikis al mi, ke tio ne tiele eblis, aŭ ke la afero estis pli bone komprenita en Svedio''"<ref>Citita en Barton, ''A Folk Divided'', 63.</ref>. ==== Fino de amasa elmigrado ==== Sveda elmigrado subite malfortiĝis ĵus antaŭ la komenco de la [[20-a jarcento]], dum samtempe pli kaj pli multaj svedoj revenis hejmen. Amasa elmigrado ĉesiĝis pro tio, ke vivkondiĉoj en Svedio pliboniĝis, dum tiuj en Usono difektiĝis. La sveda reĝlando spertis rapidan [[Industria revolucio|industrian revolucion]] en la [[1890|1890-aj jaroj]], kaj salajroj konsekvence altiĝis por ministoj, [[arbohakisto]]j kaj eĉ terkultivistoj. La "tir-faktoro" en Usono malfortiĝis eĉ pli rapide ol la "puŝ-faktoro" en Svedio, ĉar la okcidenta landlimo atingis la [[Pacifika Oceano|pacifikan oceanon]] en [[1890]] kaj do malaperis. Terenoj fariĝis pli multekostaj, dum la usona reĝimo estis perturbita de labortumultoj kaj potencaj [[monopolo]]j. La sveda-amerika loĝantaro, ne plu kreskanta sed firmiĝanta kaj solidiĝanta, ŝajne pretis fariĝi plene amerika kaj ne plu sveda. Sed tute nova fazo aperis kune kun la nova jarcento<ref>Barton, ''A Folk Divided'', 80.</ref>. == 20-a jarcento == === Parlamenta Elmigra Komisiono (1907-1913) === ''Vidu ankaŭ : '''[[Sveda komisiono pri elmigrado (1907-1913)]]''''' [[Dosiero:Aquitaniaposter.png|dekstra|eta|250ra|Afiŝo montrante flankon de la ''RMS Aquitania'', transatlantika ŝipo de la [[Cunard Line|kompanio Cunard]] lanĉita en [[1913]].]] Elmigrado denove plialtiĝis komence de la [[20-a jarcento]], kaj ĝi eĉ atingis pinton da proksimume 35 000 svedoj en [[1903]]. La nombroj restis altaj ĝis la [[Unua mondmilito]]. Tio maltrankviligis kaj [[Konservativismo|konservativajn]] svedojn, kiuj rigardis elmigradon kiel baron kontraŭ nacia solidareco, kaj [[Liberalismo|liberalajn]] svedojn, kiuj timis la malaperon de la necesa laborforto por la ekonomia disvolviĝo de Svedio. Unu kvinono el ĉiuj svedoj estis jam transloĝiĝintaj en [[Usono]]<ref>1,4 miliono da unua- kaj duageneraciaj svedaj enmigruloj vivis en Usono en [[1910]], dum Svedio tiam havis loĝantaron de 5,5 milionoj da homoj. Vidu Beijbom, "[http://www.americanwest.com/swedemigr/pages/emigra.htm Review]".</ref>, kaj aperis en [[1907]] larĝa, nacia interkonsento, ke [[Sveda komisiono pri elmigrado (1907-1913)|parlamenta komisiono pri elmigrado]] studadu la problemon. Ekzamenante la temon per tio, kion [[H. Arnold Barton|Barton]] nomas "''karakterize sveda precizeco''"<ref>Barton, ''A Folk Divided'', 149.</ref>, la komisiono publikigis siajn trovaĵojn kaj proponojn en 21 dikaj volumoj. Ĝi klare reĵetis la plej konservativajn proponojn koncerne perleĝan limigon de elmigrado, kaj preferis subteni la liberalan vidpunkton, laŭ kiu oni nepre devis "''alporti la plej bonajn aspektojn de Ameriko al Svedio''" per sociaj kaj ekonomiaj reformoj. Plej urĝaj estis laŭ la komisiono [[Universala voĉdonrajto|universala virseksa voĉdonrajto]], pli komfortaj loĝejoj kaj ĝenerala ekonomia disvolviĝo. La komisiono precipe esperis, ke pli larĝa popola edukado baldaŭ "''kontraŭagos klas- kaj kastdiferencojn''"<ref>Tiu frazo troviĝas en la originala, parlamenta rezolucio fare de [[Ernst Beckman]] rilate al la kreado de la komisiono. Citita de Barton, ''A Folk Divided'', 149.</ref>. Socia neegaleco en Svedio konstituis la plej fortan, kernan temon de la komisiona raporto. Ĝi cetere aperis kiel la ĉefa kaŭzo de elmigrado en la 289 personaj rakontoj, kiujn entenis la raporto. Tiuj dokumentoj, kiuj hodiaŭ restas historie kaj humane tre altvaloraj, estis verkitaj de anonimaj svedoj en [[Kanado]] kaj Usono por respondi al la peto de svedaj-amerikaj gazetoj. Plejmultaj respondoj vortigis la entuziasmon de la elmigruloj por ilia nova hejmo, kaj kritikis vivkondiĉojn en Svedio : la amara sperto de sveda socia konservativismo, laŭ ili, ankoraŭ viglis eĉ post 40 aŭ 50 jaroj en Ameriko. La atestantoj memoris pri la sveda kamparo, kie iliaopinie estis peniga laboro, plorindaj salajroj kaj hontinda mizero. Iu virino el [[Nord-Dakoto]] priskribis sian antaŭan vivon en [[Värmland]], kiam ŝi devis vivteni sin en kamparanaj domoj ekde sia oka jaro, laborante ĉiutage ekde la kvara matene kaj manĝante "''putran haringon aŭ terpomojn, donitajn en malgranda kvanto, tiel ke mi ne manĝu ĝis malsano''". Ŝi vidis "''neniun oportunon por ŝpari monon en kazo de malsano''", sed plivole antaŭvidis "''la maljunulejon, kiu atendis min estontece''". Kiam ŝi estis deksepjara, ŝiaj elmigritaj fratoj sendis al ŝi antaŭpagitan bileton por Ameriko, kaj tiel "''sonis la horo de libereco''"<ref>7-a volumo de la komisiona raporto, citita de Barton, ''A Folk Divided'', 152.</ref>. Unu jaron post la eldoniĝo de la lasta volumo de la raporto komencis la Unua mondmilito, kio malpliigis elmigradon ĝis sensignifa kvanto. Ekde la [[1920-aj jaroj]], ne plu estis sveda amasa elmigrado. Ĉu la ambicia parlamenta komisiono kontribuis al tio en iu ajn mezuro ? La historiisto Franklin D. Scott opinias en influa eseo, ke la usona ''[[Immigration Act (1924)|Immigration Act]]'' de [[1924]] fakte estis la ĉefa kaŭzo. Barton kontraŭe rimarkigas la rapidan plenumon de plejmultaj proponoj fare de la komisiono, inkluzive de [[Industria revolucio|industriigo]] kaj de vico da sociaj reformoj. Li do persiste asertas, ke la trovaĵoj de la komisiono "''certe havis potencan, kumulan efekton sur la aŭtoritateco de Svedio kaj sur ĝia publika opinio''"<ref>Barton, ''A Folk Divided'',165.</ref>. === Svedaj usonanoj === [[Usona Mez-Okcidento]] restis la kerno de la sveda-usona komuneco, sed ĝia pozicio malfortiĝis en la [[20-a jarcento]] : en [[1910]], 54% el la svedaj enmigruloj kaj iliaj infanoj vivis en mezokcidenta Usono, dum 15% vivis en la orientaj industriaj regionoj kaj 10% ĉe la [[Pacifika Oceano|pacifika bordo]]. [[Ĉikago]] elstaris kiel la sveda-usona ĉefurbo : ĝi gastigis proksimume 10% el ĉiuj svedaj usonanoj (pli ol 100 000 homoj), tiel fariĝante la dua plej granda sveda urbo de la tuta mondo post [[Stokholmo]]<ref name="Swensson Center"/>. Ambaŭ difinante sin kiel sveda kaj usona, la sveda-usona komuneco konservis certan fascinon pri la malnova patrolando, kaj plurilatigis sin al ĝi. La nostalgiaj vizitoj al Svedio, kiuj komencis en la [[1870|1870-aj jaroj]], pludaŭris tra la 20-a jarcento, kaj la raportoj de tiuj vojaĝoj konsistigis senĉesan laborfonton por la prosperaj svedaj-amerikaj eldonejoj<ref>Koncerne svedan-usonan eldonistaron, vidu Barton, ''A Folk Divided'', 212–213, 254.</ref>. La raportoj ofte vortigis kompleksajn impresojn, sed preskaŭ ĉiu vojaĝanto emis indigni pri sveda socia snobismo kaj pri la malrespekto al virinoj. Kun renovigita fiereco pri amerika kulturo ili tiam revenis al Usono<ref>Barton, ''A Folk Divided'', 103 ff.</ref>. == 21-a jarcento : la sveda-usona heredaĵo == [[Dosiero:Swedish Americans 2000 Census.svg|eta|350ra|maldekstra|Lokigo de svedaj usonanoj en [[2000]], laŭ la usona censo de [[2000]].]] ''Vidu ankaŭ : '''[[Svedaj usonanoj]]''''' En la oficiala [[Usono|usona]] [[censo]] de [[2000]], ĉirkaŭ kvar milionoj da usonanoj anoncis svedan devenon<ref>[http://factfinder.census.gov/servlet/SAFFIteratedFacts?_event=&geo_id=01000US&_geoContext=01000US&_street=&_county=&_cityTown=&_state=&_zip=&_lang=en&_sse=on&ActiveGeoDiv=&_useEV=&pctxt=fph&pgsl=010&_submenuId=factsheet_2&ds_name=DEC_2000_SAFF&_ci_nbr=569&qr_name=DEC_2000_SAFF_A1010&reg=DEC_2000_SAFF_A1010%3A569&_keyword=&_industry= American FactFinder, Fact Sheet "Swedish"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090913022142/http://factfinder.census.gov/servlet/SAFFIteratedFacts?_event=&geo_id=01000US&_geoContext=01000US&_street=&_county=&_cityTown=&_state=&_zip=&_lang=en&_sse=on&ActiveGeoDiv=&_useEV=&pctxt=fph&pgsl=010&_submenuId=factsheet_2&ds_name=DEC_2000_SAFF&_ci_nbr=569&qr_name=DEC_2000_SAFF_A1010&reg=DEC_2000_SAFF_A1010%3A569&_keyword=&_industry= |date=2009-09-13 }}.</ref>. Tamen la vera nombro certe estas pli alta, kaj la nombro da memidentigitaj [[svedaj usonanoj]] verŝajne baldaŭ superos la loĝantaron de [[Svedio]] (9 milionoj)<ref>Barton, "[http://www.swedishamericanhist.org/arnoldbarton.html Swedish America in Fifty Years—2050] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070927031036/http://www.swedishamericanhist.org/arnoldbarton.html |date=2007-09-27 }}"</ref>. [[Minesoto]] plenmezure restas la ŝtato, kiu gastigas la plej multajn sveddevenajn loĝantojn — 9,6% el la tuta minesota loĝantaro laŭ takso en [[2005]]<ref>[http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-qr_name=ACS_2005_EST_G00_DP2&-geo_id=04000US27&-ds_name=ACS_2005_EST_G00_&-_lang=en&-redoLog=false American FactFinder: Minnesota, Selected Social Characteristics in the United States, 2005] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110608214539/http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-qr_name=ACS_2005_EST_G00_DP2&-geo_id=04000US27&-ds_name=ACS_2005_EST_G00_&-_lang=en&-redoLog=false |date=2011-06-08 }}.</ref>. La plej famkonata, arta adapto de sveda elmigrado restas la epopea, kvarvoluma [[romano]] ''[[La Elmigruloj]]'' ([[1949]]-[[1959|59]]), fare de [[Vilhelm Moberg]] ([[1898]]-[[1973]]). La verko priskribas la vivojn de elmigranta familio tra pluraj generacioj. Preskaŭ du milionoj da ekzempleroj estis venditaj en Svedio, kaj la romano estis tradukita al pli ol dudek lingvoj<ref>Biografio de Moberg, fare de Joann Hanson-Stone disponeblas ĉe la [http://www.utvandrarnashus.se/eng/ Swedish Emigrant Institute] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20091208090556/http://www.utvandrarnashus.se/eng/ |date=2009-12-08 }}.</ref>. La romano estis adaptita de [[Jan Troell]] en du filmojn : ''La Elmigruloj'' ([[1971]]) kaj ''La Nova Mondo'' ([[1972]]). Cetere baziĝas sur tiu verko la muzika komedio ''Kristina from Duvemåla'', fare de la eksaj [[ABBA]]-membroj [[Benny Andersson]] kaj [[Björn Ulvaeus]] en [[1995]]. En la sveda regiono [[Småland]], la urbo [[Växjö]] entenas la Svedan Elmigrulan Instituton ([[Sveda lingvo|svedlingve]] ''Svenska Emigrantinstitutet''), fonditan en [[1965]] "''por ŝirmi registraĵojn, intervjuojn kaj memoraĵojn rilate al la periodo de grava sveda elmigrado inter 1846 kaj 1930''"<ref>[http://www.swemi.nu retejo de la Sveda Elmigrula Instituto]</ref>. En Usono ekzistas centoj da aktivaj svedaj-amerikaj organizaĵoj, por kiuj la [[Sveda Konsilio de Ameriko]] funkcias kiel kunordiganta kerno. Troviĝas svedaj-amerikaj [[muzeo]]j en [[Filadelfio]], [[Ĉikago]], [[Minneapolis]] kaj [[Seattle (Vaŝingtonio)|Seattle]]<ref name="Swensson Center"/>. == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Bibliografio == * Åkerman, Sune (1976). "Theories and Methods of Migration Research," in Runblom and Norman, ''From Sweden to America'', 19–75. * [http://factfinder.census.gov/home/saff/main.html?_lang=en American FactFinder] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120119064948/http://factfinder.census.gov/home/saff/main.html?_lang=en |date=2012-01-19 }}, Usona censo de 2000. * [[Benny Andersson|Andersson, Benny]], and [[Björn Ulvaeus|Ulvaeus, Björn]]. ''[http://www.duvemala.com/eng/ Kristina from Duvemåla] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050827210918/http://www.duvemala.com/eng/ |date=2005-08-27 }}'' * [[H. Arnold Barton|Barton, H. Arnold]] (1994). ''A Folk Divided: Homeland Swedes and Swedish Americans, 1840–1940.'' Uppsala: Acta Universitatis Upsaliensis. * Barton, H. Arnold, [http://www.swedishamericanhist.org/arnoldbarton.html Swedish America in Fifty Years—2050] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070927031036/http://www.swedishamericanhist.org/arnoldbarton.html |date=2007-09-27 }} (Sveda Ameriko en 2050) * Beijbom, Ulf. [http://www.utvandrarnashus.se/eng/ "Chicago, the Essence of "the Promised Land"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20091208090556/http://www.utvandrarnashus.se/eng/ |date=2009-12-08 }} ĉe la [http://www.swemi.nu retejo de la Sveda Elmigrula Instituto (svede ''Svenska Emigrantinstitutet'')] * Beijbom, Ulf (1996). [http://www.americanwest.com/swedemigr/pages/emigra.htm "A Review of Swedish Emigration to America"] ĉe [http://www.americanwest.com/ AmericanWest.com]. * Brattne, Berit, and Sune Åkerman (1976). "The Importance of the Transport Sector for Mass Emigration," in Runblom and Norman, ''From Sweden to America'', 176–200. * Cipolla, Carlo (1966). ''Literacy and Development in the West.'' Harmondsworth. * Elovson, Harald (1930). ''Amerika i svensk litteratur 1750–1820.'' Lund. * Kälvemark, Ann-Sofie (1976). "Swedish Emigration Policy in an International Perspective, 1840–1925," in Runblom and Norman, ''From Sweden to America'', 94–113. * Norman, Hans (1976). "The Causes of Emigration," in Runblom and Norman, ''From Sweden to America'', 149–164. * Runblom, Harald, and Hans Norman (eds.) (1976). ''From Sweden to America: A History of the Migration''. Minneapolis: University of Minnesota Press. * Scott, Franklin D. (1965). "Sweden's Constructive Opposition to Emigration," ''Journal of Modern History'', Vol. 37, No. 3. (Sep., 1965), 307–335. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} <!--* [http://www.swemi.nu/eng Sveda Elmigrula Instituto]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (en Växjö) -- ??? --> * [http://www.augustana.edu/swenson/history.htm Swensson Center] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080225125031/http://www.augustana.edu/swenson/history.htm |date=2008-02-25 }} (serĉinstituto en Ilinojo) * [http://www.swedishamericanhist.org/ Sveda-Amerika Historia Societo] (fondita en 1948) * [http://www.swedishamericanhist.org/pub.html ''The Swedish-American Historical Quarterly''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070729154837/http://www.swedishamericanhist.org/pub.html |date=2007-07-29 }} (kvaronjara periodaĵo) {{Elstara}} {{ADLS|2007|50}} [[Kategorio:Svedaj usonanoj| ]] [[Kategorio:Historio de Svedio]] [[Kategorio:Historio de Usono]] sn1zr0pmvitxeubkarn1ib4hu72qxp1 Ŝablono:Naciaj ĉefministroj en la Eŭropa Unio 10 223783 9432165 9391873 2026-07-18T11:46:33Z Moldur 2507 Litovio 9432165 wikitext text/x-wiki {{Navigilo2 |nomo = Naciaj ĉefministroj en la Eŭropa Unio |bildo = [[Dosiero:Flago-de-la-Eŭropa-Unio.svg|50px|Flago de la Eŭropa Unio]] |titolo = Nuntempaj naciaj ĉefministroj en la [[Eŭropa Unio]] |state = collapsed |listo1 = {{nowrap|'''{{Aŭstrio}}''': [[Christian Stocker]] {{·}}}} {{nowrap|'''{{Belgio}}''': [[Bart De Wever]] {{·}}}} {{nowrap|'''{{Bulgario}}''': [[Rosen Ĵeljazkov]] {{·}}}} {{nowrap|'''{{Ĉeĥio}}''': [[Petr Fiala]] {{·}}}} {{nowrap|'''{{Danio}}''': [[Mette Frederiksen]] {{·}}}} {{nowrap|'''{{Estonio}}''': [[Kristen Michal]] {{·}}}} {{nowrap|'''{{Finnlando}}''': [[Petteri Orpo]] {{·}}}} {{nowrap|'''{{Francio}}''': [[Sébastien Lecornu]] {{·}}}} {{nowrap|'''{{Germanio}}''': [[Friedrich Merz]] {{·}}}} {{nowrap|'''{{Grekio}}''': [[Kiriakos Mitsotakis]] {{·}}}} {{nowrap|'''{{Hispanio}}''': [[Pedro Sánchez Pérez-Castejón|Pedro Sánchez]] {{·}}}} {{nowrap|'''{{Hungario}}''': [[Péter Magyar]] {{·}}}} {{nowrap|'''{{Irlando}}''': [[Micheál Martin]] {{·}}}} {{nowrap|'''{{Italio}}''': [[Giorgia Meloni]] {{·}}}} {{nowrap|'''{{Kipro}}''': [[Nikos Christodoulides]] {{·}}}} {{nowrap|'''{{Kroatio}}''': [[Andrej Plenković]] {{·}}}} {{nowrap|'''{{Latvio}}''': [[Andris Kulbergs]] {{·}}}} {{nowrap|'''{{Litovio}}''': [[Mindaugas Sinkevičius]] {{·}}}} {{nowrap|'''{{Luksemburgo}}''': [[Luc Frieden]] {{·}}}} {{nowrap|'''{{Malto}}''': [[Robert Abela]] {{·}}}} {{nowrap|'''{{Nederlando}}''': [[Rob Jetten]] {{·}}}} {{nowrap|'''{{Pollando}}''': [[Donald Tusk]] {{·}}}} {{nowrap|'''{{Portugalio}}''': [[Luís Montenegro]] {{·}}}} {{nowrap|'''{{Rumanio}}''': [[Ilie Bolojan]] {{·}}}} {{nowrap|'''{{Slovakio}}''': [[Robert Fico]] {{·}}}} {{nowrap|'''{{Slovenio}}''': [[Robert Golob]] {{·}}}} {{nowrap|'''{{Svedio}}''': [[Ulf Kristersson]]}} }}<noinclude> [[Kategorio:Navigilo:Eŭropa Unio|Ĉefministroj]] [[Kategorio:Navigilo:Politiko|Eŭropa Unio]] [[Kategorio:Navigilo:Ĉefministroj|Eŭropa Unio]] [[Kategorio:Nuntempaj naciaj ĉefministroj|!]] </noinclude> 7gl72vjw9tjdnstquazq568fg1rifw0 Abraxas (apartigilo) 0 229346 9431828 5068574 2026-07-17T19:50:03Z Sj1mor 12103 9431828 wikitext text/x-wiki '''Abraxas''' povas signifi: *[[Abraxas]], diaro en gnostikismo *[[Abraxas (albumo)|Abraxas]], muzika albumo de Carlos Santana el la jaro 1970 *[[Abraxas (pola muzika grupo)]], pola rokmuzika grupo *[[Abraxas (ĉeĥa muzika grupo)]] , ĉeĥa rokmuzika grupo *Abraxas, grandega kornohava baleno en [[grafika romano]] ''[[Abraxas kaj Earthman]]'', verkita kaj ilustrita de [[Rick Veitch]] *[[Abraxas (komikso)]], *[[Abraxas (Xenosaga)]], elpensita planedo en ''Xenosaga'' video-ludo *Abraxas, elpensita demono en usona televida serio ''[[Charmed]]'' *[[Abraxas (komputila viruso)]] (ankaŭ konata kiel "Abraxas5"), komputila viruso malkovrita en 1993 {{apartigilo}} pa7zcv9q0u36qo0dafreusvxkb7edp2 Sándor Enyedi 0 237002 9431963 9390981 2026-07-18T01:37:28Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431963 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''ENYEDI Sándor''' (enjedi) estas rumanuja hungara teatrohistoriisto naskita en [[Dej]] la [[1-an de januaro]] [[1938]]. == Biografio == Sándor Enyedi la mezlernejon finis en [[Gherla]], la fakojn pri hungara lingvo kaj literaturo, historio en [[Universitato Babeş-Bolyai]] de [[Kluĵo]] en [[1960]]. Komence li estis ĵurnalisto kaj poste li instruis en [[Viile Dejului]]. Ekde [[1977]] li fariĝis scienca ĉefkunlaboranto de [[Magyar Színházi Intézet]] (Hungara Teatra Instituto) de [[Budapeŝto]]. == Verkoj == * ''Az [[erdély]]i magyar színjátszás kezdetei, 1792-1821'', Bk., 1972; * ''[[Déryné]] erdélyi színpadokon'', Bk., 1975; * ''Nemzeti Játékszíni Tudósítás 16 számban. 1830-1831''. * ''Írta Csáky Theodor [[Kassa|Kassán]]'', hasonmás kiad., adattár, szerk., 1979; * ''Id. Wesselényi Miklós színházi levelezése'', bev., jegyz., 1983; * ''[[György Aranka|Aranka György]] erdélyi társaságai'', bev., jegyz. [szöveggond. Ugrin Aranka], 1988; * ''Öt év a kétszázból''. A [[Kolozsvári Állami Magyar Színház|Kolozsvári Magyar Színház]] története 1944 és 1949 között, 1991. * ''Tegnapelőttől tegnapig''. Művelődéstörténeti tanulmányok. Kolozsvár, 1998. * ''Rivalda nélkül''. A határon túli magyar színjátszás kislexikona. Budapest, 1999. * ''[[La Tragedio de l' Homo|Az ember tragédiája]] [http://mek.oszk.hu/html/vgi/kereses/keresesujgy.phtml?tip=gyors]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071129210511/http://mek.oszk.hu/html/vgi/kereses/keresesujgy.phtml?tip=gyors |date=2007-11-29 }} bemutatói''. Az ősbemutatótól Trianonig. (Bibliográfia.) Madách Irodalmi Társaság, Budapest, 2002. * ''Színészek, színházak, városok'', Budapest, 2005. == Fonto == * [http://lexikon.kriterion.ro/szavak/ Romániai magyar irodalmi lexikon]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Rumanujaj hungaraj teatrohistoriistoj]] [[Kategorio:Hungaraj teatrohistoriistoj|Enyedi S]] 1gka90izh0fac1c01jbrua0j72e7v7e Stristrigo 0 237965 9431616 9227487 2026-07-17T12:44:27Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431616 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Stristrigo |koloro=pink |dosiero= Coruja-orelhuda no Zoológico de Sorocaba.JPG |regno = [[Animaloj]], ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]], ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]], ''Aves'' |ordo = [[Strigoformaj]], ''Strigiformes'' |familio = [[Strigedoj]], ''Strigidae'' |genro = ''[[Asio]]'' |specio = '''Stristrigo''', ''A. clamator'' |statuso = LC |dunomo = ''Asio clamator'' |dunomo aŭtoritato = ([[Andrew Smith (zoologo)|Smith]], 1834) |sinonimo = <br/> Pseudoscops clamator |vikispecio = |komunejo = | dosiero larĝo=250px |mapo de vivoteritorioj ={{#invoke:Wikidata|claim|P181}} |mapo de vivoteritorioj larĝo = 250px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Stristrigo''', ''Asio clamator'', estas mezgranda malhela [[strigo]], tio estas specio de [[birdo]] el la [[ordo]] de [[strigoformaj]], familio de [[strigedoj]], kun plumtufoj super kapo. La strigoj apartenantaj al la genro ''[[Asio]]'' estas konataj kiel orelstrigoj, ĉar ili havas plumtufojn aspektantaj kvazaŭ mamulaj oreloj. Tiuj "oreloj" povas esti aŭ ne esti videblaj, tiukaze estas longaj, tre nigraj kaj sufiĉe videblaj. ==Priskribo== [[Dosiero:Striped Owl (cropped).jpg|eta|maldekstre|220ra|]] Tiu ĉi specio havas brunecblankan vizaĝan diskon (blanka krom brunecaj antaŭkrono kaj makuloj sub la okuloj) kun tre klare nigraj bordoj. La beko estas nigra kaj preskaŭ kovrita de blankecaj plumoj, kaj havas malhelajn cinamokolorajn okulojn. Ĝi havas pli mallongajn, rondoformajn flugilojn ol plej parto de siaj proksimaj parencoj. La supraj partoj estas cinamaj kun fajna nigra vermostriado kaj dikaj strioj, de kie devenas la specifa ordinara nomo. La subaj partoj estas palbrunaj kun malhelaj strioj. La latina specifa nomo ''clamator'' aludas al ĝia laŭta voĉo. Ĝi uzas varion de habitatoj, inkludante riverajn arbarojn, marĉojn, savanojn, herbejan malfermajn areojn, kaj tropikajn pluvarbarojn. Ĝi povas troviĝi el marnivelo ĝis 1600 metroj kaj iom supre. Ĝi loĝas en [[Sudameriko]], kaj partoj de [[Centrameriko]]. La [[taksonomio|taksonomian]] lokigon ankoraŭ oni ne solvis. Diversaj fakuloj lokigas ĝin ĉu en ''[[Asio]]'', ĉu en ''Pseudoscops'' kun la [[Jamajka strigo]], aŭ pli rare en la [[unutipa]] [[genro]] ''Rhinoptynx''. == Distribuado kaj habitato == La stristrigo estas indiĝena de granda parto de Suda kaj Centra Ameriko. Ĝia teritorio ne estas bone konata, eble ĉar ĝi estas nokta kaj ne facile videbla, sed ĝi estas konata el [[Argentino]], [[Belizo]], [[Bolivio]], [[Brazilo]], [[Kolombio]], [[Kostariko]], [[Ekvadoro]], [[Salvadoro]], [[Franca Gviano]], [[Gvatemalo]], [[Gujano]], [[Honduro]], [[Meksiko]], [[Nikaragvo]], [[Panamo]], [[Paragvajo]], [[Peruo]], [[Surinamo]], [[Trinidado kaj Tobago]], [[Urugvajo]] kaj [[Venezuelo]]. Ĝi uzas diversajn vivejojn, inkluzive de riverbordaj arbaroj, marĉoj, savanoj, herbaj malfermaj areoj kaj tropikaj pluvarbaroj. Ĝi troveblas de marnivelo ĝis altitudo de 1 600 m kaj pli.<ref> BirdLife International (2016). [https://www.iucnredlist.org/species/22689522/93234205 "Asio clamator".] IUCN Red List of Threatened Species. 2016 e.T22689522A93234205. doi:10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22689522A93234205.en. Alirita la 12an de Novembro 2021. </ref> ==Referencoj== {{Referencoj}} *[http://www.owling.com/ Owling.com ] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100925095035/http://www.owling.com/ |date=2010-09-25 }} *[http://www.owlpages.com/ Strigejo] == Eksteraj ligiloj == {{commons|Asio clamator}} *[http://ibc.hbw.com/ibc/phtml/especie.phtml?idEspecie=2741 Filmoj de Stristrigo] ĉe Interreta Birdokolekto *[http://www.bird-stamps.org/cspecies/7818200.htm Poŝtmarkoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080513064314/http://www.bird-stamps.org/cspecies/7818200.htm |date=2008-05-13 }} (por [[Surinamo]]) kun teritoria mapo *[https://web.archive.org/web/20070926231732/http://borderland-tours.com/v2/images/stories/borderland/gallery_photos/venezuela/striped%20owl.jpg Photo-Medium Res]; [http://borderland-tours.com/v2/content/view/50/72/ Artikolo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120417170940/http://www.borderland-tours.com/v2/content/view/50/72/ |date=2012-04-17 }} *[http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=Striped+Owl&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 Fotaro de Stristrigo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110516104626/http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=Striped+Owl&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 |date=2011-05-16 }} VIREO {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Strigedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] 01jt3xd6dcnohyxivt2ajkwst28urmj Artdekora stilo 0 240309 9432100 7840029 2026-07-18T08:51:48Z Sj1mor 12103 9432100 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Iribe Les Robes de Paul Poiret p.17.jpg|eta|dekstra|Mododesegnaĵo, [[Paul Poiret]], [[Parizo]] [[1908]]]] [[Dosiero:Maurice_Ascalon_Pal-Bell_Art_Deco.jpg|eta|dekstra|Art Déco de [[Maurice Ascalon]] kaj Pal-Bell, [[1939]]-[[1950]].]] '''Artdekora stilo''' aŭ '''1925-stilo''' ([[france]]: '''Art Déco'''; arto dekora) estas nomo de arta stilo kiu estiĝis post la ekspozicio ''„Exposition Internationale des Arts Décoratifs et Industriels Modernes“'' (internacia ekspozicio de artoj dekoraj kaj industrioj modernaj) en la jaro [[1925]] en [[Parizo]]. La titolo de tiu ekspozicio estis transprenita poste por priskribi la tie plej vaste ĉeestas stilon '''„Art Déco“.''' La por la jaro [[1915]] planitan, sed pro la [[Unua Mondmilito]] prokrastitan ekspozicion entreprenis [[francio|francaj]] [[artisto]]j, kiuj fondis en la jaro [[1901]] la ''„Société des Artistes Décorateurs“'' (socio de artistoj dekorantaj). Centro de la 1925-stilo estis sendube la metropolo [[Parizo]]. La grandaj [[vestfasono|vestfasonistoj]], kiel [[Jacques Doucet]] kaj [[Paul Poiret]] montris la ekzemplon per novmodaj vestaĵoj kaj mecene kontribuis per siaj kolektoj kaj mendoj al la evoluigo de la stilo. Eco de tiu stilo estas plata kaj nur stila prezentado de floraj aŭ organaj motivoj. Manko de ombroj kaj natureco donas impreson de moderneco kaj similigas al afiŝoj. == Reprezentantoj == * [[Arkitekturo]] ** [[Ernest Cormier]], [[Raymond Hood]], [[Le Corbusier]], [[William van Alen]], [[Wirt C. Rowland]], [[Joseph Sunlight]] * [[Ena arkitekturo]] ** [[Henri Rapin]] * [[Arto]] kaj [[desegno]] ** [[Vadim Meller]], [[Tamara de Lempicka]], [[Maurice Ascalon]], [[Adolphe Mouron Cassandre]], [[Jean Dunand]], [[Jean Dupas]], [[Erté]] ([[Romain de Tirtoff]]), [[Aleksandra Ekster]], [[Eileen Gray]], [[George Jensen]], [[René Lalique]], [[Jules Leleu]], [[Paul Manship]], [[Jacques-Émile Ruhlmann]], [[Sue et Mar]], [[Walter Dorwin Teague]], [[Carl Paul Jennewein]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://djawatempodoeloe.multiply.com/photos/album/22/The_secret_of_Villa_Isola_Bandung_English Vilao Isola en Bandung (angle] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080313151000/http://djawatempodoeloe.multiply.com/photos/album/22/The_secret_of_Villa_Isola_Bandung_English |date=2008-03-13 }} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Artdekora stilo| ]] [[Kategorio:Artaj movadoj]] 8ogjqzishygt8ew7bt0bnqio5q84yij Facebook 0 243628 9432112 9253049 2026-07-18T09:00:16Z ThomasPusch 1869 tri arkivigoj de mortaj retpaĝoj trovitaj 9432112 wikitext text/x-wiki {{Informkesto firmao kaj produkto}} {{Informkesto retejo |nomo = Facebook |emblemo = 2021 Facebook icon.svg |emblema_grandeco = |ekrankopio = |ekrankopia_grandeco = |lando = {{Usono}} |retadreso = [http://www.facebook.com/ facebook.com] |kategorio = [[Interkona retejo]] |lingvoj = [[Plurlingveco|Plurlingva]] |posedanto = [[Meta Platforms]] }} '''Facebook''' ([[angla]] prononco {{prononco|FEJSbuk}}, {{Aŭdigo|Facebook_prononco.ogg|aŭskultu}}), en Esperanto ankaŭ '''Vizaĝlibro'''<ref>[https://archive.ph/mIVtZ La 67-a IJK, 2011, arkivigita en septembro 2013</ref><ref>[http://tromsoesperanto.wordpress.com/2012/05/19/konkurso-en-vizaglibro/ Konkurso en Vizaĝlibro] [[Norvega Esperantista Ligo]]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20140709024742/http://donde.tortilla.jp/kareo/ Kareista Esperanto-Asocio, grupo de ŝatantoj de la spico kareo]</ref><ref name="DEA">[https://web.archive.org/web/20160819134901/http://www.esperanto.dk/pdf/EeD%202013-2_28p.pdf revuo «Esperanto en Danio» 2013 2, aprilo-junio, temo "Justa komunikado"] de [[Dana Esperanto-Asocio]]</ref> aŭ sone adaptita '''Fejsbuko'''<ref>[http://esperantomovado.blogspot.com.au/2013/02/fejsbuko-bonfaras-al-la-cerbo.html 'Fejsbuko' bonfaras al la cerbo] </ref><ref>[http://esperanto.wroclaw.pl/informoj/retejoj.htm Kroniko de la silezia Esperanto-movado]{{404|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="DEA"/>, estas [[interkona retejo]] lanĉita la {{daton|4|februaro|2004}}. La retejo ebligas al iu ajn pli aĝa ol 13 jaroj senpage krei personan paĝon kun tekstoj kaj bildoj. Uzantoj povas interkonektiĝi fariĝante "amikoj", konigi bildojn kaj aliajn dosierojn, lasi mesaĝojn sur la paĝoj de aliaj uzantoj kaj aldoniĝi al grupoj de uzantoj, organizitaj laŭ komuna intereso (deveno de la sama loko, la sama lernejo, universitato aŭ laborloko ktp). Facebook fariĝis la plej populara socia (interkona) retejo en la [[Anglalingvio|angla-lingva mondo]] kaj kelkaj aliaj mondregionoj. Ĝi ekhavis pli ol miliardo da uzantoj en la jaro 2013<ref>[https://www.facebook.com/facebook/info/?tab=milestone Mejloŝtonoj en la historio de Facebook (angle)]</ref>. En aliaj regionoj de la mondo oni ankoraŭ preferas aliajn retejojn (ekzemple aktuale dum la [[2020-aj jaroj]] en [[Rusio]] temas pri [[VKontakte]] kaj en [[Ĉinio]] kaj [[WeChat]], [[Douyin]] (ankaŭ konata kiel [[TikTok]]), [[QQ]], [[Baidu|Baidu Tieba]]). Ĉi tiu retejo ankaŭ altiris kritikojn pro siaj reguloj pri privateco kaj pro la fakto ke estas tre malfacile por uzantoj forviŝi sian konton. Facebook estis malpermesita en kelkaj landoj, inkluzive de [[Sirio]], [[Irano]], [[Birmo]] kaj [[Butano]]. == Historio == [[Dosiero:MarkZuckerberg.jpg|eta|altdekstre=0.7|dekstra|[[Mark Zuckerberg]] en [[Harvard]].]] [[Mark Zuckerberg]] fondis «The Facebook», la 4-an de februaro 2004. == Avertoj == Oni bone atentu dum la eniraj paŝoj, kiujn butonojn oni jesas. * Speciale atentinda estas tiu butono, per kiu oni permesas uzon de la retpoŝta adreso. Se vi jesas kaj donas al Facebook aliron al via retpoŝta kesto, ĝi uzas la liston de ĉiuj viaj komunikpartneroj por dissendi leterojn pri laŭdira amikeco. Se vi havas adresaron kun multaj adresoj (ekz. milo), venos amaso da reagoj nedezirataj. Forŝalto de la afero estas malfacila. * Tre rekomendinde estas indiki specialan retpoŝtan adreson nur por Facebook. Filtrado de la "respondoj" per ĝi estas pli facila. == Juraj aspektoj == === Forigado de mesaĝoj === En [[2016]], uzanto registrita en [[Irlando]] publike konigis novaĵartikolon el la aŭstria retejo oe24.at akompane de siaj komentoj. La mesaĝo, kiu temis pri la aŭstra politikistino [[d:Q93870|Eva Glawischnig-Piesczek]], tiama prezidantino kaj proparolantino de la partio [[La Verduloj – La Verda Alternativo]], akompane de siaj komentoj, kiuj traktis ŝian partion kiel faŝista kaj nomis ŝin «korupta stultulino» kaj «abomeninda perfidulino». Glawischnig-Piesczek procesis en [[Aŭstrio]] pri misfamigado kaj gajnis. Oni ordonis al Fejsbuko forigi la mesaĝon, kaj ĝi malvidebligis la mesaĝon nur en Aŭstrio. Sed ŝi insistis ke tio okazu tutrete, do, la supera kortumo de Aŭstrio transdonis la aferon al la [[Justica Kortumo de Eŭropaj Komunumoj]], petante klarigojn pri la [[eŭropunia juro]]. La {{daton|3|10|2019}}, la Justica Kortumo de la Eŭropa Unio [[:n:La Justica Kortumo de la Eŭropa Unio diras ke Fejsbuko devas tutmonde forigi "kontraŭleĝajn" mesaĝojn|verdiktis]] favore al la demandantino Eva Glawischnig-Piesczek, permesante al aŭstria kortumo postuli ke la sociamaskomunikilo Fejsbuko forigu el sia retejo mesaĝon publikigitan de irlanda uzanto. Ĝia verdikto fakte ordonis, ke kortumo de iu ajn eŭropunia lando rajtas postuli de Fejsbuko forigi misfamigajn informojn el ĉiuj paĝoj, senkonsidere de tio uzantoj de kiuj landoj kreis respektivajn mesaĝojn kaj ĉu ili komplete koincidas aŭ nur similas laŭ enhavo. Do decido de kortumo el unu eŭropunia lando povas influi ĉiujn landojn de la Eŭropa Unio. === Fremdaj retadresoj povas esti fuŝuzataj === Dum la ekuzo de Facebook-konto oni ne tuj kontrolas, ĉu la indikitan e-adreson vere posedas la nova uzanto. Tial la nova uzanto povas indiki fremdan retadreson, permesi uzon de ties tuta adresaro kaj povas vidi per la funkcio "trovi amikojn" ĉiujn uzantojn de Facebook, kiuj kun la posedanto havis iam kontakton kaj sciigis tion al Facebook.<ref>http://www.fr-online.de/digital/neues-datenleck-bei-facebook/-/1472406/4750408/-/index.html</ref> === Tre malfacila forigo de la propra konto === Se Facebook-uzanto decidas forigi sian konton, tio estas treege malfacila. Oni devas tralabori multajn ŝtupojn de proceduro. Plurfoje la sistemo konsilas, kapti la profilon aŭ nur portempe malaktivigi ĝin. '''Fina malaktivigo povas daŭri monatojn'''. Parte progresulaj konoj pri komputiloj estas bezonataj, kiujn multaj ne havas. Ekzemple la uzanto devas scii, kiel oni povas forigi t.n. [[kuketo]]jn.<ref>[http://www.facebook-account-loeschen.de/ Wie kann ich meinen Facebook-Account löschen?]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, abgerufen am 8. Mai 2011.</ref> Tiu eksterordinare alta disipo ofte efikas, ke multaj uzantoj restas en la listoj de FB. En la reto ekzistas konsiloj, kiel oni povas forigi personajn informojn kaj profilojn. Datumprotektuloj kritikas tiun agmanieron de Facebook kiel intencan limigon de konsuma libereco. <ref>[http://www.netzwelt.de/news/82705-facebook-immer-mehr-nutzer-wollen-profil-loeschen.html Anleitung bei netzwelt.de], abgerufen am 8. Mai 2011</ref> Estas ne tute klare, ĉu ili bone efikas. Oni povas supozi, ke Facebook ankaŭ kalkulas kaj publikigas tiujn kiel uzantojn, kiuj volas esti forigitaj. Tiuj ne juĝas sin utiligantoj sed damaĝitoj. Kiom alta estas la kvanto de ili estas malfacile kalkuleble. Jen ripeto de jam menciita metodo: por ebligi apartigon de spamo kaj dezirata e-poŝto, ekzistas la eblo havi diversajn retpoŝtajn adresojn. La "spamo-"poŝtkeston oni simple ne legu. Demando estas, ĉu oni povas efike instrui al Facebook uzi estonte nur tiun novan (spamo-)adreson. Pri tiu punkto mankas detaloj. == Facebook kaj Esperanto == Facebook kreas statistikojn pri la lingvoj, kiujn la uzantoj indikas. En novembro 2015 <!--24-a de nov.--> laŭ la koncerna [https://www.facebook.com/pages/Esperanto/112347282113529 Facebook-paĝo pri Esperanto] "330.000 uzantoj parolas" Esperanton. === Facebook en Esperanto === Ekde la jaro 2008 Facebook estas tradukata al Esperanto<ref>http://ikso.net/facebook-ankaux-en-esperanto/</ref><ref>[http://www.facebook.com/translations/ Aplikaĵo pri tradukado]</ref> fare de la uzantoj. Ĉiu uzanto rajtas traduki vortojn kaj frazojn kaj ankaŭ voĉdoni por elekti la plej taŭgan tradukaĵon, por plibonigi aŭ ĝisdatigi la tradukon. Bedaŭrinde ne eblas uzi la Esperantan version per la portebla versio por iOS kaj Android, ĉar aŭtomate estas uzata la lingvo de la operaciumo. Tamen indas agordi Facebook en Esperanto, ĉar la sciigoj kaj retmesaĝoj tamen aperos en Esperanto === Esperantaj Facebook-grupoj === La plej granda Esperanto-grupo [https://www.facebook.com/groups/esperanto.grupo/ "Esperanto"] havas en [[junio de 2019]]<!--24-a de nov.--> pli ol 22 mil membrojn. == Literaturo == (en) Sarah Wynn-Williams, ''[https://www.goodreads.com/book/show/223436601-careless-people Careless People: A Cautionary Tale of Power, Greed, and Lost Idealism]'', 2025. eld. Flatiron Books, <nowiki>ISBN 9781250391230</nowiki> == Referencoj == {{Referencoj}}{{Projektoj|n=Kategorio:Facebook|ReVo=fejsbuk|ReVo titolo=fejsbuko}} == Vidu ankaŭ == [[Socia retejo|Sociaj retejoj]] == Eksteraj ligiloj == * [http://eo.mondediplo.com/article1674.html Rivière, Philippe: ''Facebook, magia spegulo''. "Le Monde Diplomatique", decembro 2010.] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Facebook| ]] [[Kategorio:Retejoj aperintaj en 2004]] [[Kategorio:Sociaj retejoj]] tiyxxowsjehszdakn0xrwnh84peqbw2 9432118 9432112 2026-07-18T09:22:00Z ThomasPusch 1869 9432118 wikitext text/x-wiki {{Informkesto firmao kaj produkto}} {{Informkesto retejo |nomo = Facebook |emblemo = 2021 Facebook icon.svg |emblema_grandeco = |ekrankopio = |ekrankopia_grandeco = |lando = {{Usono}} |retadreso = [http://www.facebook.com/ facebook.com] |kategorio = [[Interkona retejo]] |lingvoj = [[Plurlingveco|Plurlingva]] |posedanto = [[Meta Platforms]] }} '''Facebook''' ([[angla]] prononco {{prononco|FEJSbuk}}, {{Aŭdigo|Facebook_prononco.ogg|aŭskultu}}), en Esperanto ankaŭ '''Vizaĝlibro'''<ref>[https://archive.ph/mIVtZ La 67-a IJK, 2011, arkivigita en septembro 2013</ref><ref>[http://tromsoesperanto.wordpress.com/2012/05/19/konkurso-en-vizaglibro/ Konkurso en Vizaĝlibro] [[Norvega Esperantista Ligo]]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20140709024742/http://donde.tortilla.jp/kareo/ Kareista Esperanto-Asocio, grupo de ŝatantoj de la spico kareo]</ref><ref name="DEA">[https://web.archive.org/web/20160819134901/http://www.esperanto.dk/pdf/EeD%202013-2_28p.pdf revuo «Esperanto en Danio» 2013 2, majo-julio] [[Esperanto en Danio (revuo)|(revua artikolo)]] de [[Dana Esperanto-Asocio]]</ref> aŭ sone adaptita '''Fejsbuko'''<ref>[http://esperantomovado.blogspot.com.au/2013/02/fejsbuko-bonfaras-al-la-cerbo.html 'Fejsbuko' bonfaras al la cerbo] </ref><ref>[http://esperanto.wroclaw.pl/informoj/retejoj.htm Kroniko de la silezia Esperanto-movado]{{404|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="DEA"/>, estas [[interkona retejo]] lanĉita la {{daton|4|februaro|2004}}. La retejo ebligas al iu ajn pli aĝa ol 13 jaroj senpage krei personan paĝon kun tekstoj kaj bildoj. Uzantoj povas interkonektiĝi fariĝante "amikoj", konigi bildojn kaj aliajn dosierojn, lasi mesaĝojn sur la paĝoj de aliaj uzantoj kaj aldoniĝi al grupoj de uzantoj, organizitaj laŭ komuna intereso (deveno de la sama loko, la sama lernejo, universitato aŭ laborloko ktp). Facebook fariĝis la plej populara socia (interkona) retejo en la [[Anglalingvio|angla-lingva mondo]] kaj kelkaj aliaj mondregionoj. Ĝi ekhavis pli ol miliardo da uzantoj en la jaro 2013<ref>[https://www.facebook.com/facebook/info/?tab=milestone Mejloŝtonoj en la historio de Facebook (angle)]</ref>. En aliaj regionoj de la mondo oni ankoraŭ preferas aliajn retejojn (ekzemple aktuale dum la [[2020-aj jaroj]] en [[Rusio]] temas pri [[VKontakte]] kaj en [[Ĉinio]] kaj [[WeChat]], [[Douyin]] (ankaŭ konata kiel [[TikTok]]), [[QQ]], [[Baidu|Baidu Tieba]]). Ĉi tiu retejo ankaŭ altiris kritikojn pro siaj reguloj pri privateco kaj pro la fakto ke estas tre malfacile por uzantoj forviŝi sian konton. Facebook estis malpermesita en kelkaj landoj, inkluzive de [[Sirio]], [[Irano]], [[Birmo]] kaj [[Butano]]. == Historio == [[Dosiero:MarkZuckerberg.jpg|eta|altdekstre=0.7|dekstra|[[Mark Zuckerberg]] en [[Harvard]].]] [[Mark Zuckerberg]] fondis «The Facebook», la 4-an de februaro 2004. == Avertoj == Oni bone atentu dum la eniraj paŝoj, kiujn butonojn oni jesas. * Speciale atentinda estas tiu butono, per kiu oni permesas uzon de la retpoŝta adreso. Se vi jesas kaj donas al Facebook aliron al via retpoŝta kesto, ĝi uzas la liston de ĉiuj viaj komunikpartneroj por dissendi leterojn pri laŭdira amikeco. Se vi havas adresaron kun multaj adresoj (ekz. milo), venos amaso da reagoj nedezirataj. Forŝalto de la afero estas malfacila. * Tre rekomendinde estas indiki specialan retpoŝtan adreson nur por Facebook. Filtrado de la "respondoj" per ĝi estas pli facila. == Juraj aspektoj == === Forigado de mesaĝoj === En [[2016]], uzanto registrita en [[Irlando]] publike konigis novaĵartikolon el la aŭstria retejo oe24.at akompane de siaj komentoj. La mesaĝo, kiu temis pri la aŭstra politikistino [[d:Q93870|Eva Glawischnig-Piesczek]], tiama prezidantino kaj proparolantino de la partio [[La Verduloj – La Verda Alternativo]], akompane de siaj komentoj, kiuj traktis ŝian partion kiel faŝista kaj nomis ŝin «korupta stultulino» kaj «abomeninda perfidulino». Glawischnig-Piesczek procesis en [[Aŭstrio]] pri misfamigado kaj gajnis. Oni ordonis al Fejsbuko forigi la mesaĝon, kaj ĝi malvidebligis la mesaĝon nur en Aŭstrio. Sed ŝi insistis ke tio okazu tutrete, do, la supera kortumo de Aŭstrio transdonis la aferon al la [[Justica Kortumo de Eŭropaj Komunumoj]], petante klarigojn pri la [[eŭropunia juro]]. La {{daton|3|10|2019}}, la Justica Kortumo de la Eŭropa Unio [[:n:La Justica Kortumo de la Eŭropa Unio diras ke Fejsbuko devas tutmonde forigi "kontraŭleĝajn" mesaĝojn|verdiktis]] favore al la demandantino Eva Glawischnig-Piesczek, permesante al aŭstria kortumo postuli ke la sociamaskomunikilo Fejsbuko forigu el sia retejo mesaĝon publikigitan de irlanda uzanto. Ĝia verdikto fakte ordonis, ke kortumo de iu ajn eŭropunia lando rajtas postuli de Fejsbuko forigi misfamigajn informojn el ĉiuj paĝoj, senkonsidere de tio uzantoj de kiuj landoj kreis respektivajn mesaĝojn kaj ĉu ili komplete koincidas aŭ nur similas laŭ enhavo. Do decido de kortumo el unu eŭropunia lando povas influi ĉiujn landojn de la Eŭropa Unio. === Fremdaj retadresoj povas esti fuŝuzataj === Dum la ekuzo de Facebook-konto oni ne tuj kontrolas, ĉu la indikitan e-adreson vere posedas la nova uzanto. Tial la nova uzanto povas indiki fremdan retadreson, permesi uzon de ties tuta adresaro kaj povas vidi per la funkcio "trovi amikojn" ĉiujn uzantojn de Facebook, kiuj kun la posedanto havis iam kontakton kaj sciigis tion al Facebook.<ref>http://www.fr-online.de/digital/neues-datenleck-bei-facebook/-/1472406/4750408/-/index.html</ref> === Tre malfacila forigo de la propra konto === Se Facebook-uzanto decidas forigi sian konton, tio estas treege malfacila. Oni devas tralabori multajn ŝtupojn de proceduro. Plurfoje la sistemo konsilas, kapti la profilon aŭ nur portempe malaktivigi ĝin. '''Fina malaktivigo povas daŭri monatojn'''. Parte progresulaj konoj pri komputiloj estas bezonataj, kiujn multaj ne havas. Ekzemple la uzanto devas scii, kiel oni povas forigi t.n. [[kuketo]]jn.<ref>[http://www.facebook-account-loeschen.de/ Wie kann ich meinen Facebook-Account löschen?]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, abgerufen am 8. Mai 2011.</ref> Tiu eksterordinare alta disipo ofte efikas, ke multaj uzantoj restas en la listoj de FB. En la reto ekzistas konsiloj, kiel oni povas forigi personajn informojn kaj profilojn. Datumprotektuloj kritikas tiun agmanieron de Facebook kiel intencan limigon de konsuma libereco. <ref>[http://www.netzwelt.de/news/82705-facebook-immer-mehr-nutzer-wollen-profil-loeschen.html Anleitung bei netzwelt.de], abgerufen am 8. Mai 2011</ref> Estas ne tute klare, ĉu ili bone efikas. Oni povas supozi, ke Facebook ankaŭ kalkulas kaj publikigas tiujn kiel uzantojn, kiuj volas esti forigitaj. Tiuj ne juĝas sin utiligantoj sed damaĝitoj. Kiom alta estas la kvanto de ili estas malfacile kalkuleble. Jen ripeto de jam menciita metodo: por ebligi apartigon de spamo kaj dezirata e-poŝto, ekzistas la eblo havi diversajn retpoŝtajn adresojn. La "spamo-"poŝtkeston oni simple ne legu. Demando estas, ĉu oni povas efike instrui al Facebook uzi estonte nur tiun novan (spamo-)adreson. Pri tiu punkto mankas detaloj. == Facebook kaj Esperanto == Facebook kreas statistikojn pri la lingvoj, kiujn la uzantoj indikas. En novembro 2015 <!--24-a de nov.--> laŭ la koncerna [https://www.facebook.com/pages/Esperanto/112347282113529 Facebook-paĝo pri Esperanto] "330.000 uzantoj parolas" Esperanton. === Facebook en Esperanto === Ekde la jaro 2008 Facebook estas tradukata al Esperanto<ref>http://ikso.net/facebook-ankaux-en-esperanto/</ref><ref>[http://www.facebook.com/translations/ Aplikaĵo pri tradukado]</ref> fare de la uzantoj. Ĉiu uzanto rajtas traduki vortojn kaj frazojn kaj ankaŭ voĉdoni por elekti la plej taŭgan tradukaĵon, por plibonigi aŭ ĝisdatigi la tradukon. Bedaŭrinde ne eblas uzi la Esperantan version per la portebla versio por iOS kaj Android, ĉar aŭtomate estas uzata la lingvo de la operaciumo. Tamen indas agordi Facebook en Esperanto, ĉar la sciigoj kaj retmesaĝoj tamen aperos en Esperanto === Esperantaj Facebook-grupoj === La plej granda Esperanto-grupo [https://www.facebook.com/groups/esperanto.grupo/ "Esperanto"] havas en [[junio de 2019]]<!--24-a de nov.--> pli ol 22 mil membrojn. == Literaturo == (en) Sarah Wynn-Williams, ''[https://www.goodreads.com/book/show/223436601-careless-people Careless People: A Cautionary Tale of Power, Greed, and Lost Idealism]'', 2025. eld. Flatiron Books, <nowiki>ISBN 9781250391230</nowiki> == Referencoj == {{Referencoj}}{{Projektoj|n=Kategorio:Facebook|ReVo=fejsbuk|ReVo titolo=fejsbuko}} == Vidu ankaŭ == [[Socia retejo|Sociaj retejoj]] == Eksteraj ligiloj == * [http://eo.mondediplo.com/article1674.html Rivière, Philippe: ''Facebook, magia spegulo''. "Le Monde Diplomatique", decembro 2010.] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Facebook| ]] [[Kategorio:Retejoj aperintaj en 2004]] [[Kategorio:Sociaj retejoj]] 0x8yyr7b2t55nqfrtj96v6jhi5mq6il 9432119 9432118 2026-07-18T09:25:57Z ThomasPusch 1869 /* Esperantaj Facebook-grupoj */ 9432119 wikitext text/x-wiki {{Informkesto firmao kaj produkto}} {{Informkesto retejo |nomo = Facebook |emblemo = 2021 Facebook icon.svg |emblema_grandeco = |ekrankopio = |ekrankopia_grandeco = |lando = {{Usono}} |retadreso = [http://www.facebook.com/ facebook.com] |kategorio = [[Interkona retejo]] |lingvoj = [[Plurlingveco|Plurlingva]] |posedanto = [[Meta Platforms]] }} '''Facebook''' ([[angla]] prononco {{prononco|FEJSbuk}}, {{Aŭdigo|Facebook_prononco.ogg|aŭskultu}}), en Esperanto ankaŭ '''Vizaĝlibro'''<ref>[https://archive.ph/mIVtZ La 67-a IJK, 2011, arkivigita en septembro 2013</ref><ref>[http://tromsoesperanto.wordpress.com/2012/05/19/konkurso-en-vizaglibro/ Konkurso en Vizaĝlibro] [[Norvega Esperantista Ligo]]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20140709024742/http://donde.tortilla.jp/kareo/ Kareista Esperanto-Asocio, grupo de ŝatantoj de la spico kareo]</ref><ref name="DEA">[https://web.archive.org/web/20160819134901/http://www.esperanto.dk/pdf/EeD%202013-2_28p.pdf revuo «Esperanto en Danio» 2013 2, majo-julio] [[Esperanto en Danio (revuo)|(revua artikolo)]] de [[Dana Esperanto-Asocio]]</ref> aŭ sone adaptita '''Fejsbuko'''<ref>[http://esperantomovado.blogspot.com.au/2013/02/fejsbuko-bonfaras-al-la-cerbo.html 'Fejsbuko' bonfaras al la cerbo] </ref><ref>[http://esperanto.wroclaw.pl/informoj/retejoj.htm Kroniko de la silezia Esperanto-movado]{{404|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="DEA"/>, estas [[interkona retejo]] lanĉita la {{daton|4|februaro|2004}}. La retejo ebligas al iu ajn pli aĝa ol 13 jaroj senpage krei personan paĝon kun tekstoj kaj bildoj. Uzantoj povas interkonektiĝi fariĝante "amikoj", konigi bildojn kaj aliajn dosierojn, lasi mesaĝojn sur la paĝoj de aliaj uzantoj kaj aldoniĝi al grupoj de uzantoj, organizitaj laŭ komuna intereso (deveno de la sama loko, la sama lernejo, universitato aŭ laborloko ktp). Facebook fariĝis la plej populara socia (interkona) retejo en la [[Anglalingvio|angla-lingva mondo]] kaj kelkaj aliaj mondregionoj. Ĝi ekhavis pli ol miliardo da uzantoj en la jaro 2013<ref>[https://www.facebook.com/facebook/info/?tab=milestone Mejloŝtonoj en la historio de Facebook (angle)]</ref>. En aliaj regionoj de la mondo oni ankoraŭ preferas aliajn retejojn (ekzemple aktuale dum la [[2020-aj jaroj]] en [[Rusio]] temas pri [[VKontakte]] kaj en [[Ĉinio]] kaj [[WeChat]], [[Douyin]] (ankaŭ konata kiel [[TikTok]]), [[QQ]], [[Baidu|Baidu Tieba]]). Ĉi tiu retejo ankaŭ altiris kritikojn pro siaj reguloj pri privateco kaj pro la fakto ke estas tre malfacile por uzantoj forviŝi sian konton. Facebook estis malpermesita en kelkaj landoj, inkluzive de [[Sirio]], [[Irano]], [[Birmo]] kaj [[Butano]]. == Historio == [[Dosiero:MarkZuckerberg.jpg|eta|altdekstre=0.7|dekstra|[[Mark Zuckerberg]] en [[Harvard]].]] [[Mark Zuckerberg]] fondis «The Facebook», la 4-an de februaro 2004. == Avertoj == Oni bone atentu dum la eniraj paŝoj, kiujn butonojn oni jesas. * Speciale atentinda estas tiu butono, per kiu oni permesas uzon de la retpoŝta adreso. Se vi jesas kaj donas al Facebook aliron al via retpoŝta kesto, ĝi uzas la liston de ĉiuj viaj komunikpartneroj por dissendi leterojn pri laŭdira amikeco. Se vi havas adresaron kun multaj adresoj (ekz. milo), venos amaso da reagoj nedezirataj. Forŝalto de la afero estas malfacila. * Tre rekomendinde estas indiki specialan retpoŝtan adreson nur por Facebook. Filtrado de la "respondoj" per ĝi estas pli facila. == Juraj aspektoj == === Forigado de mesaĝoj === En [[2016]], uzanto registrita en [[Irlando]] publike konigis novaĵartikolon el la aŭstria retejo oe24.at akompane de siaj komentoj. La mesaĝo, kiu temis pri la aŭstra politikistino [[d:Q93870|Eva Glawischnig-Piesczek]], tiama prezidantino kaj proparolantino de la partio [[La Verduloj – La Verda Alternativo]], akompane de siaj komentoj, kiuj traktis ŝian partion kiel faŝista kaj nomis ŝin «korupta stultulino» kaj «abomeninda perfidulino». Glawischnig-Piesczek procesis en [[Aŭstrio]] pri misfamigado kaj gajnis. Oni ordonis al Fejsbuko forigi la mesaĝon, kaj ĝi malvidebligis la mesaĝon nur en Aŭstrio. Sed ŝi insistis ke tio okazu tutrete, do, la supera kortumo de Aŭstrio transdonis la aferon al la [[Justica Kortumo de Eŭropaj Komunumoj]], petante klarigojn pri la [[eŭropunia juro]]. La {{daton|3|10|2019}}, la Justica Kortumo de la Eŭropa Unio [[:n:La Justica Kortumo de la Eŭropa Unio diras ke Fejsbuko devas tutmonde forigi "kontraŭleĝajn" mesaĝojn|verdiktis]] favore al la demandantino Eva Glawischnig-Piesczek, permesante al aŭstria kortumo postuli ke la sociamaskomunikilo Fejsbuko forigu el sia retejo mesaĝon publikigitan de irlanda uzanto. Ĝia verdikto fakte ordonis, ke kortumo de iu ajn eŭropunia lando rajtas postuli de Fejsbuko forigi misfamigajn informojn el ĉiuj paĝoj, senkonsidere de tio uzantoj de kiuj landoj kreis respektivajn mesaĝojn kaj ĉu ili komplete koincidas aŭ nur similas laŭ enhavo. Do decido de kortumo el unu eŭropunia lando povas influi ĉiujn landojn de la Eŭropa Unio. === Fremdaj retadresoj povas esti fuŝuzataj === Dum la ekuzo de Facebook-konto oni ne tuj kontrolas, ĉu la indikitan e-adreson vere posedas la nova uzanto. Tial la nova uzanto povas indiki fremdan retadreson, permesi uzon de ties tuta adresaro kaj povas vidi per la funkcio "trovi amikojn" ĉiujn uzantojn de Facebook, kiuj kun la posedanto havis iam kontakton kaj sciigis tion al Facebook.<ref>http://www.fr-online.de/digital/neues-datenleck-bei-facebook/-/1472406/4750408/-/index.html</ref> === Tre malfacila forigo de la propra konto === Se Facebook-uzanto decidas forigi sian konton, tio estas treege malfacila. Oni devas tralabori multajn ŝtupojn de proceduro. Plurfoje la sistemo konsilas, kapti la profilon aŭ nur portempe malaktivigi ĝin. '''Fina malaktivigo povas daŭri monatojn'''. Parte progresulaj konoj pri komputiloj estas bezonataj, kiujn multaj ne havas. Ekzemple la uzanto devas scii, kiel oni povas forigi t.n. [[kuketo]]jn.<ref>[http://www.facebook-account-loeschen.de/ Wie kann ich meinen Facebook-Account löschen?]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, abgerufen am 8. Mai 2011.</ref> Tiu eksterordinare alta disipo ofte efikas, ke multaj uzantoj restas en la listoj de FB. En la reto ekzistas konsiloj, kiel oni povas forigi personajn informojn kaj profilojn. Datumprotektuloj kritikas tiun agmanieron de Facebook kiel intencan limigon de konsuma libereco. <ref>[http://www.netzwelt.de/news/82705-facebook-immer-mehr-nutzer-wollen-profil-loeschen.html Anleitung bei netzwelt.de], abgerufen am 8. Mai 2011</ref> Estas ne tute klare, ĉu ili bone efikas. Oni povas supozi, ke Facebook ankaŭ kalkulas kaj publikigas tiujn kiel uzantojn, kiuj volas esti forigitaj. Tiuj ne juĝas sin utiligantoj sed damaĝitoj. Kiom alta estas la kvanto de ili estas malfacile kalkuleble. Jen ripeto de jam menciita metodo: por ebligi apartigon de spamo kaj dezirata e-poŝto, ekzistas la eblo havi diversajn retpoŝtajn adresojn. La "spamo-"poŝtkeston oni simple ne legu. Demando estas, ĉu oni povas efike instrui al Facebook uzi estonte nur tiun novan (spamo-)adreson. Pri tiu punkto mankas detaloj. == Facebook kaj Esperanto == Facebook kreas statistikojn pri la lingvoj, kiujn la uzantoj indikas. En novembro 2015 <!--24-a de nov.--> laŭ la koncerna [https://www.facebook.com/pages/Esperanto/112347282113529 Facebook-paĝo pri Esperanto] "330.000 uzantoj parolas" Esperanton. === Facebook en Esperanto === Ekde la jaro 2008 Facebook estas tradukata al Esperanto<ref>http://ikso.net/facebook-ankaux-en-esperanto/</ref><ref>[http://www.facebook.com/translations/ Aplikaĵo pri tradukado]</ref> fare de la uzantoj. Ĉiu uzanto rajtas traduki vortojn kaj frazojn kaj ankaŭ voĉdoni por elekti la plej taŭgan tradukaĵon, por plibonigi aŭ ĝisdatigi la tradukon. Bedaŭrinde ne eblas uzi la Esperantan version per la portebla versio por iOS kaj Android, ĉar aŭtomate estas uzata la lingvo de la operaciumo. Tamen indas agordi Facebook en Esperanto, ĉar la sciigoj kaj retmesaĝoj tamen aperos en Esperanto === Esperantaj Facebook-grupoj === La plej granda Esperanto-grupo [https://www.facebook.com/groups/esperanto.grupo/ "Esperanto"] en [[junio 2019]] havis pli ol 22 mil membrojn, en [[junio 2026]] estis pli ol 26 mil, do iomete pli multe, ne grandega kresko, sed stabila situacio. == Literaturo == (en) Sarah Wynn-Williams, ''[https://www.goodreads.com/book/show/223436601-careless-people Careless People: A Cautionary Tale of Power, Greed, and Lost Idealism]'', 2025. eld. Flatiron Books, <nowiki>ISBN 9781250391230</nowiki> == Referencoj == {{Referencoj}}{{Projektoj|n=Kategorio:Facebook|ReVo=fejsbuk|ReVo titolo=fejsbuko}} == Vidu ankaŭ == [[Socia retejo|Sociaj retejoj]] == Eksteraj ligiloj == * [http://eo.mondediplo.com/article1674.html Rivière, Philippe: ''Facebook, magia spegulo''. "Le Monde Diplomatique", decembro 2010.] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Facebook| ]] [[Kategorio:Retejoj aperintaj en 2004]] [[Kategorio:Sociaj retejoj]] a0jojhyk2jllpvz6fki0dj06rflu62b 9432120 9432119 2026-07-18T09:26:14Z ThomasPusch 1869 /* Vidu ankaŭ */ 9432120 wikitext text/x-wiki {{Informkesto firmao kaj produkto}} {{Informkesto retejo |nomo = Facebook |emblemo = 2021 Facebook icon.svg |emblema_grandeco = |ekrankopio = |ekrankopia_grandeco = |lando = {{Usono}} |retadreso = [http://www.facebook.com/ facebook.com] |kategorio = [[Interkona retejo]] |lingvoj = [[Plurlingveco|Plurlingva]] |posedanto = [[Meta Platforms]] }} '''Facebook''' ([[angla]] prononco {{prononco|FEJSbuk}}, {{Aŭdigo|Facebook_prononco.ogg|aŭskultu}}), en Esperanto ankaŭ '''Vizaĝlibro'''<ref>[https://archive.ph/mIVtZ La 67-a IJK, 2011, arkivigita en septembro 2013</ref><ref>[http://tromsoesperanto.wordpress.com/2012/05/19/konkurso-en-vizaglibro/ Konkurso en Vizaĝlibro] [[Norvega Esperantista Ligo]]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20140709024742/http://donde.tortilla.jp/kareo/ Kareista Esperanto-Asocio, grupo de ŝatantoj de la spico kareo]</ref><ref name="DEA">[https://web.archive.org/web/20160819134901/http://www.esperanto.dk/pdf/EeD%202013-2_28p.pdf revuo «Esperanto en Danio» 2013 2, majo-julio] [[Esperanto en Danio (revuo)|(revua artikolo)]] de [[Dana Esperanto-Asocio]]</ref> aŭ sone adaptita '''Fejsbuko'''<ref>[http://esperantomovado.blogspot.com.au/2013/02/fejsbuko-bonfaras-al-la-cerbo.html 'Fejsbuko' bonfaras al la cerbo] </ref><ref>[http://esperanto.wroclaw.pl/informoj/retejoj.htm Kroniko de la silezia Esperanto-movado]{{404|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="DEA"/>, estas [[interkona retejo]] lanĉita la {{daton|4|februaro|2004}}. La retejo ebligas al iu ajn pli aĝa ol 13 jaroj senpage krei personan paĝon kun tekstoj kaj bildoj. Uzantoj povas interkonektiĝi fariĝante "amikoj", konigi bildojn kaj aliajn dosierojn, lasi mesaĝojn sur la paĝoj de aliaj uzantoj kaj aldoniĝi al grupoj de uzantoj, organizitaj laŭ komuna intereso (deveno de la sama loko, la sama lernejo, universitato aŭ laborloko ktp). Facebook fariĝis la plej populara socia (interkona) retejo en la [[Anglalingvio|angla-lingva mondo]] kaj kelkaj aliaj mondregionoj. Ĝi ekhavis pli ol miliardo da uzantoj en la jaro 2013<ref>[https://www.facebook.com/facebook/info/?tab=milestone Mejloŝtonoj en la historio de Facebook (angle)]</ref>. En aliaj regionoj de la mondo oni ankoraŭ preferas aliajn retejojn (ekzemple aktuale dum la [[2020-aj jaroj]] en [[Rusio]] temas pri [[VKontakte]] kaj en [[Ĉinio]] kaj [[WeChat]], [[Douyin]] (ankaŭ konata kiel [[TikTok]]), [[QQ]], [[Baidu|Baidu Tieba]]). Ĉi tiu retejo ankaŭ altiris kritikojn pro siaj reguloj pri privateco kaj pro la fakto ke estas tre malfacile por uzantoj forviŝi sian konton. Facebook estis malpermesita en kelkaj landoj, inkluzive de [[Sirio]], [[Irano]], [[Birmo]] kaj [[Butano]]. == Historio == [[Dosiero:MarkZuckerberg.jpg|eta|altdekstre=0.7|dekstra|[[Mark Zuckerberg]] en [[Harvard]].]] [[Mark Zuckerberg]] fondis «The Facebook», la 4-an de februaro 2004. == Avertoj == Oni bone atentu dum la eniraj paŝoj, kiujn butonojn oni jesas. * Speciale atentinda estas tiu butono, per kiu oni permesas uzon de la retpoŝta adreso. Se vi jesas kaj donas al Facebook aliron al via retpoŝta kesto, ĝi uzas la liston de ĉiuj viaj komunikpartneroj por dissendi leterojn pri laŭdira amikeco. Se vi havas adresaron kun multaj adresoj (ekz. milo), venos amaso da reagoj nedezirataj. Forŝalto de la afero estas malfacila. * Tre rekomendinde estas indiki specialan retpoŝtan adreson nur por Facebook. Filtrado de la "respondoj" per ĝi estas pli facila. == Juraj aspektoj == === Forigado de mesaĝoj === En [[2016]], uzanto registrita en [[Irlando]] publike konigis novaĵartikolon el la aŭstria retejo oe24.at akompane de siaj komentoj. La mesaĝo, kiu temis pri la aŭstra politikistino [[d:Q93870|Eva Glawischnig-Piesczek]], tiama prezidantino kaj proparolantino de la partio [[La Verduloj – La Verda Alternativo]], akompane de siaj komentoj, kiuj traktis ŝian partion kiel faŝista kaj nomis ŝin «korupta stultulino» kaj «abomeninda perfidulino». Glawischnig-Piesczek procesis en [[Aŭstrio]] pri misfamigado kaj gajnis. Oni ordonis al Fejsbuko forigi la mesaĝon, kaj ĝi malvidebligis la mesaĝon nur en Aŭstrio. Sed ŝi insistis ke tio okazu tutrete, do, la supera kortumo de Aŭstrio transdonis la aferon al la [[Justica Kortumo de Eŭropaj Komunumoj]], petante klarigojn pri la [[eŭropunia juro]]. La {{daton|3|10|2019}}, la Justica Kortumo de la Eŭropa Unio [[:n:La Justica Kortumo de la Eŭropa Unio diras ke Fejsbuko devas tutmonde forigi "kontraŭleĝajn" mesaĝojn|verdiktis]] favore al la demandantino Eva Glawischnig-Piesczek, permesante al aŭstria kortumo postuli ke la sociamaskomunikilo Fejsbuko forigu el sia retejo mesaĝon publikigitan de irlanda uzanto. Ĝia verdikto fakte ordonis, ke kortumo de iu ajn eŭropunia lando rajtas postuli de Fejsbuko forigi misfamigajn informojn el ĉiuj paĝoj, senkonsidere de tio uzantoj de kiuj landoj kreis respektivajn mesaĝojn kaj ĉu ili komplete koincidas aŭ nur similas laŭ enhavo. Do decido de kortumo el unu eŭropunia lando povas influi ĉiujn landojn de la Eŭropa Unio. === Fremdaj retadresoj povas esti fuŝuzataj === Dum la ekuzo de Facebook-konto oni ne tuj kontrolas, ĉu la indikitan e-adreson vere posedas la nova uzanto. Tial la nova uzanto povas indiki fremdan retadreson, permesi uzon de ties tuta adresaro kaj povas vidi per la funkcio "trovi amikojn" ĉiujn uzantojn de Facebook, kiuj kun la posedanto havis iam kontakton kaj sciigis tion al Facebook.<ref>http://www.fr-online.de/digital/neues-datenleck-bei-facebook/-/1472406/4750408/-/index.html</ref> === Tre malfacila forigo de la propra konto === Se Facebook-uzanto decidas forigi sian konton, tio estas treege malfacila. Oni devas tralabori multajn ŝtupojn de proceduro. Plurfoje la sistemo konsilas, kapti la profilon aŭ nur portempe malaktivigi ĝin. '''Fina malaktivigo povas daŭri monatojn'''. Parte progresulaj konoj pri komputiloj estas bezonataj, kiujn multaj ne havas. Ekzemple la uzanto devas scii, kiel oni povas forigi t.n. [[kuketo]]jn.<ref>[http://www.facebook-account-loeschen.de/ Wie kann ich meinen Facebook-Account löschen?]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, abgerufen am 8. Mai 2011.</ref> Tiu eksterordinare alta disipo ofte efikas, ke multaj uzantoj restas en la listoj de FB. En la reto ekzistas konsiloj, kiel oni povas forigi personajn informojn kaj profilojn. Datumprotektuloj kritikas tiun agmanieron de Facebook kiel intencan limigon de konsuma libereco. <ref>[http://www.netzwelt.de/news/82705-facebook-immer-mehr-nutzer-wollen-profil-loeschen.html Anleitung bei netzwelt.de], abgerufen am 8. Mai 2011</ref> Estas ne tute klare, ĉu ili bone efikas. Oni povas supozi, ke Facebook ankaŭ kalkulas kaj publikigas tiujn kiel uzantojn, kiuj volas esti forigitaj. Tiuj ne juĝas sin utiligantoj sed damaĝitoj. Kiom alta estas la kvanto de ili estas malfacile kalkuleble. Jen ripeto de jam menciita metodo: por ebligi apartigon de spamo kaj dezirata e-poŝto, ekzistas la eblo havi diversajn retpoŝtajn adresojn. La "spamo-"poŝtkeston oni simple ne legu. Demando estas, ĉu oni povas efike instrui al Facebook uzi estonte nur tiun novan (spamo-)adreson. Pri tiu punkto mankas detaloj. == Facebook kaj Esperanto == Facebook kreas statistikojn pri la lingvoj, kiujn la uzantoj indikas. En novembro 2015 <!--24-a de nov.--> laŭ la koncerna [https://www.facebook.com/pages/Esperanto/112347282113529 Facebook-paĝo pri Esperanto] "330.000 uzantoj parolas" Esperanton. === Facebook en Esperanto === Ekde la jaro 2008 Facebook estas tradukata al Esperanto<ref>http://ikso.net/facebook-ankaux-en-esperanto/</ref><ref>[http://www.facebook.com/translations/ Aplikaĵo pri tradukado]</ref> fare de la uzantoj. Ĉiu uzanto rajtas traduki vortojn kaj frazojn kaj ankaŭ voĉdoni por elekti la plej taŭgan tradukaĵon, por plibonigi aŭ ĝisdatigi la tradukon. Bedaŭrinde ne eblas uzi la Esperantan version per la portebla versio por iOS kaj Android, ĉar aŭtomate estas uzata la lingvo de la operaciumo. Tamen indas agordi Facebook en Esperanto, ĉar la sciigoj kaj retmesaĝoj tamen aperos en Esperanto === Esperantaj Facebook-grupoj === La plej granda Esperanto-grupo [https://www.facebook.com/groups/esperanto.grupo/ "Esperanto"] en [[junio 2019]] havis pli ol 22 mil membrojn, en [[junio 2026]] estis pli ol 26 mil, do iomete pli multe, ne grandega kresko, sed stabila situacio. == Literaturo == (en) Sarah Wynn-Williams, ''[https://www.goodreads.com/book/show/223436601-careless-people Careless People: A Cautionary Tale of Power, Greed, and Lost Idealism]'', 2025. eld. Flatiron Books, <nowiki>ISBN 9781250391230</nowiki> == Referencoj == {{Referencoj}}{{Projektoj|n=Kategorio:Facebook|ReVo=fejsbuk|ReVo titolo=fejsbuko}} == Vidu ankaŭ == * [[Socia retejo|Sociaj retejoj]] == Eksteraj ligiloj == * [http://eo.mondediplo.com/article1674.html Rivière, Philippe: ''Facebook, magia spegulo''. "Le Monde Diplomatique", decembro 2010.] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Facebook| ]] [[Kategorio:Retejoj aperintaj en 2004]] [[Kategorio:Sociaj retejoj]] msi5ozgb86e3cfci4cxv5d59fggmcnt 9432121 9432120 2026-07-18T09:37:15Z ThomasPusch 1869 du pliaj arkivigoj de mortaj retpaĝoj trovitaj 9432121 wikitext text/x-wiki {{Informkesto firmao kaj produkto}} {{Informkesto retejo |nomo = Facebook |emblemo = 2021 Facebook icon.svg |emblema_grandeco = |ekrankopio = |ekrankopia_grandeco = |lando = {{Usono}} |retadreso = [http://www.facebook.com/ facebook.com] |kategorio = [[Interkona retejo]] |lingvoj = [[Plurlingveco|Plurlingva]] |posedanto = [[Meta Platforms]] }} '''Facebook''' ([[angla]] prononco {{prononco|FEJSbuk}}, {{Aŭdigo|Facebook_prononco.ogg|aŭskultu}}), en Esperanto ankaŭ '''Vizaĝlibro'''<ref>[https://archive.ph/mIVtZ La 67-a IJK, 2011, arkivigita per la retejo ''archive.is'' en septembro 2013 (ne arkivigebla per la retejo ''archive.org'')]</ref><ref>[http://tromsoesperanto.wordpress.com/2012/05/19/konkurso-en-vizaglibro/ Konkurso en Vizaĝlibro] [[Norvega Esperantista Ligo]]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20140709024742/http://donde.tortilla.jp/kareo/ Kareista Esperanto-Asocio, grupo de ŝatantoj de la spico kareo, arkivigita en julio 2014]</ref><ref name="DEA">[https://web.archive.org/web/20160819134901/http://www.esperanto.dk/pdf/EeD%202013-2_28p.pdf revuo «Esperanto en Danio» 2013 2, majo-julio, arkivigita en julio 2014] [[Esperanto en Danio (revuo)|(revua artikolo)]] de [[Dana Esperanto-Asocio]]</ref> aŭ sone adaptita '''Fejsbuko'''<ref>[http://esperantomovado.blogspot.com.au/2013/02/fejsbuko-bonfaras-al-la-cerbo.html 'Fejsbuko' bonfaras al la cerbo] </ref><ref>[https://archive.is/X8f5k Kroniko de la silezia Esperanto-movado, arkivigita per la retejo ''archive.is'' en septembro 2013 (ne arkivigebla per la retejo ''archive.org'')</ref><ref name="DEA"/>, estas [[interkona retejo]] lanĉita la {{daton|4|februaro|2004}}. La retejo ebligas al iu ajn pli aĝa ol 13 jaroj senpage krei personan paĝon kun tekstoj kaj bildoj. Uzantoj povas interkonektiĝi fariĝante "amikoj", konigi bildojn kaj aliajn dosierojn, lasi mesaĝojn sur la paĝoj de aliaj uzantoj kaj aldoniĝi al grupoj de uzantoj, organizitaj laŭ komuna intereso (deveno de la sama loko, la sama lernejo, universitato aŭ laborloko ktp). Facebook fariĝis la plej populara socia (interkona) retejo en la [[Anglalingvio|angla-lingva mondo]] kaj kelkaj aliaj mondregionoj. Ĝi ekhavis pli ol miliardo da uzantoj en la jaro 2013<ref>[https://www.facebook.com/facebook/info/?tab=milestone Mejloŝtonoj en la historio de Facebook (angle)]</ref>. En aliaj regionoj de la mondo oni ankoraŭ preferas aliajn retejojn (ekzemple aktuale dum la [[2020-aj jaroj]] en [[Rusio]] temas pri [[VKontakte]] kaj en [[Ĉinio]] kaj [[WeChat]], [[Douyin]] (ankaŭ konata kiel [[TikTok]]), [[QQ]], [[Baidu|Baidu Tieba]]). Ĉi tiu retejo ankaŭ altiris kritikojn pro siaj reguloj pri privateco kaj pro la fakto ke estas tre malfacile por uzantoj forviŝi sian konton. Facebook estis malpermesita en kelkaj landoj, inkluzive de [[Sirio]], [[Irano]], [[Birmo]] kaj [[Butano]]. == Historio == [[Dosiero:MarkZuckerberg.jpg|eta|altdekstre=0.7|dekstra|[[Mark Zuckerberg]] en [[Harvard]].]] [[Mark Zuckerberg]] fondis «The Facebook», la 4-an de februaro 2004. == Avertoj == Oni bone atentu dum la eniraj paŝoj, kiujn butonojn oni jesas. * Speciale atentinda estas tiu butono, per kiu oni permesas uzon de la retpoŝta adreso. Se vi jesas kaj donas al Facebook aliron al via retpoŝta kesto, ĝi uzas la liston de ĉiuj viaj komunikpartneroj por dissendi leterojn pri laŭdira amikeco. Se vi havas adresaron kun multaj adresoj (ekz. milo), venos amaso da reagoj nedezirataj. Forŝalto de la afero estas malfacila. * Tre rekomendinde estas indiki specialan retpoŝtan adreson nur por Facebook. Filtrado de la "respondoj" per ĝi estas pli facila. == Juraj aspektoj == === Forigado de mesaĝoj === En [[2016]], uzanto registrita en [[Irlando]] publike konigis novaĵartikolon el la aŭstria retejo oe24.at akompane de siaj komentoj. La mesaĝo, kiu temis pri la aŭstra politikistino [[d:Q93870|Eva Glawischnig-Piesczek]], tiama prezidantino kaj proparolantino de la partio [[La Verduloj – La Verda Alternativo]], akompane de siaj komentoj, kiuj traktis ŝian partion kiel faŝista kaj nomis ŝin «korupta stultulino» kaj «abomeninda perfidulino». Glawischnig-Piesczek procesis en [[Aŭstrio]] pri misfamigado kaj gajnis. Oni ordonis al Fejsbuko forigi la mesaĝon, kaj ĝi malvidebligis la mesaĝon nur en Aŭstrio. Sed ŝi insistis ke tio okazu tutrete, do, la supera kortumo de Aŭstrio transdonis la aferon al la [[Justica Kortumo de Eŭropaj Komunumoj]], petante klarigojn pri la [[eŭropunia juro]]. La {{daton|3|10|2019}}, la Justica Kortumo de la Eŭropa Unio [[:n:La Justica Kortumo de la Eŭropa Unio diras ke Fejsbuko devas tutmonde forigi "kontraŭleĝajn" mesaĝojn|verdiktis]] favore al la demandantino Eva Glawischnig-Piesczek, permesante al aŭstria kortumo postuli ke la sociamaskomunikilo Fejsbuko forigu el sia retejo mesaĝon publikigitan de irlanda uzanto. Ĝia verdikto fakte ordonis, ke kortumo de iu ajn eŭropunia lando rajtas postuli de Fejsbuko forigi misfamigajn informojn el ĉiuj paĝoj, senkonsidere de tio uzantoj de kiuj landoj kreis respektivajn mesaĝojn kaj ĉu ili komplete koincidas aŭ nur similas laŭ enhavo. Do decido de kortumo el unu eŭropunia lando povas influi ĉiujn landojn de la Eŭropa Unio. === Fremdaj retadresoj povas esti fuŝuzataj === Dum la ekuzo de Facebook-konto oni ne tuj kontrolas, ĉu la indikitan e-adreson vere posedas la nova uzanto. Tial la nova uzanto povas indiki fremdan retadreson, permesi uzon de ties tuta adresaro kaj povas vidi per la funkcio "trovi amikojn" ĉiujn uzantojn de Facebook, kiuj kun la posedanto havis iam kontakton kaj sciigis tion al Facebook.<ref>http://www.fr-online.de/digital/neues-datenleck-bei-facebook/-/1472406/4750408/-/index.html</ref> === Tre malfacila forigo de la propra konto === Se Facebook-uzanto decidas forigi sian konton, tio estas treege malfacila. Oni devas tralabori multajn ŝtupojn de proceduro. Plurfoje la sistemo konsilas, kapti la profilon aŭ nur portempe malaktivigi ĝin. '''Fina malaktivigo povas daŭri monatojn'''. Parte progresulaj konoj pri komputiloj estas bezonataj, kiujn multaj ne havas. Ekzemple la uzanto devas scii, kiel oni povas forigi t.n. [[kuketo]]jn.<ref>[https://web.archive.org/web/20180425043025/http://www.facebook-account-loeschen.de helpilo "Wie kann ich meinen Facebook-Account löschen?", germane: "Kiel mi povas nuligi mian Facebook-konton, laste arkivigebla en aprilo 2018], laŭ stato de majo 2011, aktualigita ankoraŭ en 2013, do nur teknike historia paĝo.</ref> Tiu eksterordinare alta disipo ofte efikas, ke multaj uzantoj restas en la listoj de FB. En la reto ekzistas konsiloj, kiel oni povas forigi personajn informojn kaj profilojn. Datumprotektuloj kritikas tiun agmanieron de Facebook kiel intencan limigon de konsuma libereco. <ref>[http://www.netzwelt.de/news/82705-facebook-immer-mehr-nutzer-wollen-profil-loeschen.html Anleitung bei netzwelt.de], abgerufen am 8. Mai 2011</ref> Estas ne tute klare, ĉu ili bone efikas. Oni povas supozi, ke Facebook ankaŭ kalkulas kaj publikigas tiujn kiel uzantojn, kiuj volas esti forigitaj. Tiuj ne juĝas sin utiligantoj sed damaĝitoj. Kiom alta estas la kvanto de ili estas malfacile kalkuleble. Jen ripeto de jam menciita metodo: por ebligi apartigon de spamo kaj dezirata e-poŝto, ekzistas la eblo havi diversajn retpoŝtajn adresojn. La "spamo-"poŝtkeston oni simple ne legu. Demando estas, ĉu oni povas efike instrui al Facebook uzi estonte nur tiun novan (spamo-)adreson. Pri tiu punkto mankas detaloj. == Facebook kaj Esperanto == Facebook kreas statistikojn pri la lingvoj, kiujn la uzantoj indikas. En novembro 2015 <!--24-a de nov.--> laŭ la koncerna [https://www.facebook.com/pages/Esperanto/112347282113529 Facebook-paĝo pri Esperanto] "330.000 uzantoj parolas" Esperanton. === Facebook en Esperanto === Ekde la jaro 2008 Facebook estas tradukata al Esperanto<ref>http://ikso.net/facebook-ankaux-en-esperanto/</ref><ref>[http://www.facebook.com/translations/ Aplikaĵo pri tradukado]</ref> fare de la uzantoj. Ĉiu uzanto rajtas traduki vortojn kaj frazojn kaj ankaŭ voĉdoni por elekti la plej taŭgan tradukaĵon, por plibonigi aŭ ĝisdatigi la tradukon. Bedaŭrinde ne eblas uzi la Esperantan version per la portebla versio por iOS kaj Android, ĉar aŭtomate estas uzata la lingvo de la operaciumo. Tamen indas agordi Facebook en Esperanto, ĉar la sciigoj kaj retmesaĝoj tamen aperos en Esperanto === Esperantaj Facebook-grupoj === La plej granda Esperanto-grupo [https://www.facebook.com/groups/esperanto.grupo/ "Esperanto"] en [[junio 2019]] havis pli ol 22 mil membrojn, en [[junio 2026]] estis pli ol 26 mil, do iomete pli multe, ne grandega kresko, sed stabila situacio. == Literaturo == (en) Sarah Wynn-Williams, ''[https://www.goodreads.com/book/show/223436601-careless-people Careless People: A Cautionary Tale of Power, Greed, and Lost Idealism]'', 2025. eld. Flatiron Books, <nowiki>ISBN 9781250391230</nowiki> == Referencoj == {{Referencoj}}{{Projektoj|n=Kategorio:Facebook|ReVo=fejsbuk|ReVo titolo=fejsbuko}} == Vidu ankaŭ == * [[Socia retejo|Sociaj retejoj]] == Eksteraj ligiloj == * [http://eo.mondediplo.com/article1674.html Rivière, Philippe: ''Facebook, magia spegulo''. "Le Monde Diplomatique", decembro 2010.] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Facebook| ]] [[Kategorio:Retejoj aperintaj en 2004]] [[Kategorio:Sociaj retejoj]] 16wx3g6ty1p4we4jxgdw11gkyzlvoq6 9432122 9432121 2026-07-18T09:40:14Z ThomasPusch 1869 /* Tre malfacila forigo de la propra konto */ 9432122 wikitext text/x-wiki {{Informkesto firmao kaj produkto}} {{Informkesto retejo |nomo = Facebook |emblemo = 2021 Facebook icon.svg |emblema_grandeco = |ekrankopio = |ekrankopia_grandeco = |lando = {{Usono}} |retadreso = [http://www.facebook.com/ facebook.com] |kategorio = [[Interkona retejo]] |lingvoj = [[Plurlingveco|Plurlingva]] |posedanto = [[Meta Platforms]] }} '''Facebook''' ([[angla]] prononco {{prononco|FEJSbuk}}, {{Aŭdigo|Facebook_prononco.ogg|aŭskultu}}), en Esperanto ankaŭ '''Vizaĝlibro'''<ref>[https://archive.ph/mIVtZ La 67-a IJK, 2011, arkivigita per la retejo ''archive.is'' en septembro 2013 (ne arkivigebla per la retejo ''archive.org'')]</ref><ref>[http://tromsoesperanto.wordpress.com/2012/05/19/konkurso-en-vizaglibro/ Konkurso en Vizaĝlibro] [[Norvega Esperantista Ligo]]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20140709024742/http://donde.tortilla.jp/kareo/ Kareista Esperanto-Asocio, grupo de ŝatantoj de la spico kareo, arkivigita en julio 2014]</ref><ref name="DEA">[https://web.archive.org/web/20160819134901/http://www.esperanto.dk/pdf/EeD%202013-2_28p.pdf revuo «Esperanto en Danio» 2013 2, majo-julio, arkivigita en julio 2014] [[Esperanto en Danio (revuo)|(revua artikolo)]] de [[Dana Esperanto-Asocio]]</ref> aŭ sone adaptita '''Fejsbuko'''<ref>[http://esperantomovado.blogspot.com.au/2013/02/fejsbuko-bonfaras-al-la-cerbo.html 'Fejsbuko' bonfaras al la cerbo] </ref><ref>[https://archive.is/X8f5k Kroniko de la silezia Esperanto-movado, arkivigita per la retejo ''archive.is'' en septembro 2013 (ne arkivigebla per la retejo ''archive.org'')</ref><ref name="DEA"/>, estas [[interkona retejo]] lanĉita la {{daton|4|februaro|2004}}. La retejo ebligas al iu ajn pli aĝa ol 13 jaroj senpage krei personan paĝon kun tekstoj kaj bildoj. Uzantoj povas interkonektiĝi fariĝante "amikoj", konigi bildojn kaj aliajn dosierojn, lasi mesaĝojn sur la paĝoj de aliaj uzantoj kaj aldoniĝi al grupoj de uzantoj, organizitaj laŭ komuna intereso (deveno de la sama loko, la sama lernejo, universitato aŭ laborloko ktp). Facebook fariĝis la plej populara socia (interkona) retejo en la [[Anglalingvio|angla-lingva mondo]] kaj kelkaj aliaj mondregionoj. Ĝi ekhavis pli ol miliardo da uzantoj en la jaro 2013<ref>[https://www.facebook.com/facebook/info/?tab=milestone Mejloŝtonoj en la historio de Facebook (angle)]</ref>. En aliaj regionoj de la mondo oni ankoraŭ preferas aliajn retejojn (ekzemple aktuale dum la [[2020-aj jaroj]] en [[Rusio]] temas pri [[VKontakte]] kaj en [[Ĉinio]] kaj [[WeChat]], [[Douyin]] (ankaŭ konata kiel [[TikTok]]), [[QQ]], [[Baidu|Baidu Tieba]]). Ĉi tiu retejo ankaŭ altiris kritikojn pro siaj reguloj pri privateco kaj pro la fakto ke estas tre malfacile por uzantoj forviŝi sian konton. Facebook estis malpermesita en kelkaj landoj, inkluzive de [[Sirio]], [[Irano]], [[Birmo]] kaj [[Butano]]. == Historio == [[Dosiero:MarkZuckerberg.jpg|eta|altdekstre=0.7|dekstra|[[Mark Zuckerberg]] en [[Harvard]].]] [[Mark Zuckerberg]] fondis «The Facebook», la 4-an de februaro 2004. == Avertoj == Oni bone atentu dum la eniraj paŝoj, kiujn butonojn oni jesas. * Speciale atentinda estas tiu butono, per kiu oni permesas uzon de la retpoŝta adreso. Se vi jesas kaj donas al Facebook aliron al via retpoŝta kesto, ĝi uzas la liston de ĉiuj viaj komunikpartneroj por dissendi leterojn pri laŭdira amikeco. Se vi havas adresaron kun multaj adresoj (ekz. milo), venos amaso da reagoj nedezirataj. Forŝalto de la afero estas malfacila. * Tre rekomendinde estas indiki specialan retpoŝtan adreson nur por Facebook. Filtrado de la "respondoj" per ĝi estas pli facila. == Juraj aspektoj == === Forigado de mesaĝoj === En [[2016]], uzanto registrita en [[Irlando]] publike konigis novaĵartikolon el la aŭstria retejo oe24.at akompane de siaj komentoj. La mesaĝo, kiu temis pri la aŭstra politikistino [[d:Q93870|Eva Glawischnig-Piesczek]], tiama prezidantino kaj proparolantino de la partio [[La Verduloj – La Verda Alternativo]], akompane de siaj komentoj, kiuj traktis ŝian partion kiel faŝista kaj nomis ŝin «korupta stultulino» kaj «abomeninda perfidulino». Glawischnig-Piesczek procesis en [[Aŭstrio]] pri misfamigado kaj gajnis. Oni ordonis al Fejsbuko forigi la mesaĝon, kaj ĝi malvidebligis la mesaĝon nur en Aŭstrio. Sed ŝi insistis ke tio okazu tutrete, do, la supera kortumo de Aŭstrio transdonis la aferon al la [[Justica Kortumo de Eŭropaj Komunumoj]], petante klarigojn pri la [[eŭropunia juro]]. La {{daton|3|10|2019}}, la Justica Kortumo de la Eŭropa Unio [[:n:La Justica Kortumo de la Eŭropa Unio diras ke Fejsbuko devas tutmonde forigi "kontraŭleĝajn" mesaĝojn|verdiktis]] favore al la demandantino Eva Glawischnig-Piesczek, permesante al aŭstria kortumo postuli ke la sociamaskomunikilo Fejsbuko forigu el sia retejo mesaĝon publikigitan de irlanda uzanto. Ĝia verdikto fakte ordonis, ke kortumo de iu ajn eŭropunia lando rajtas postuli de Fejsbuko forigi misfamigajn informojn el ĉiuj paĝoj, senkonsidere de tio uzantoj de kiuj landoj kreis respektivajn mesaĝojn kaj ĉu ili komplete koincidas aŭ nur similas laŭ enhavo. Do decido de kortumo el unu eŭropunia lando povas influi ĉiujn landojn de la Eŭropa Unio. === Fremdaj retadresoj povas esti fuŝuzataj === Dum la ekuzo de Facebook-konto oni ne tuj kontrolas, ĉu la indikitan e-adreson vere posedas la nova uzanto. Tial la nova uzanto povas indiki fremdan retadreson, permesi uzon de ties tuta adresaro kaj povas vidi per la funkcio "trovi amikojn" ĉiujn uzantojn de Facebook, kiuj kun la posedanto havis iam kontakton kaj sciigis tion al Facebook.<ref>http://www.fr-online.de/digital/neues-datenleck-bei-facebook/-/1472406/4750408/-/index.html</ref> === Tre malfacila forigo de la propra konto === Se Facebook-uzanto decidas forigi sian konton, tio estas treege malfacila. Oni devas tralabori multajn ŝtupojn de proceduro. Plurfoje la sistemo konsilas, kapti la profilon aŭ nur portempe malaktivigi ĝin. '''Fina malaktivigo povas daŭri monatojn'''. Parte progresulaj konoj pri komputiloj estas bezonataj, kiujn multaj ne havas. Ekzemple la uzanto devas scii, kiel oni povas forigi t.n. [[kuketo]]jn.<ref>[https://web.archive.org/web/20180425043025/http://www.facebook-account-loeschen.de helpilo "Wie kann ich meinen Facebook-Account löschen?", germane: "Kiel mi povas nuligi mian Facebook-konton, laste arkivigebla en aprilo 2018], laŭ stato de majo 2011, aktualigita ankoraŭ en 2013, do nur teknike historia paĝo.</ref> Tiu eksterordinare alta disipo ofte efikas, ke multaj uzantoj restas en la listoj de FB. En la reto ekzistas konsiloj, kiel oni povas forigi personajn informojn kaj profilojn. Datumprotektuloj kritikas tiun agmanieron de Facebook kiel intencan limigon de konsuma libereco.<ref>[http://www.netzwelt.de/news/82705-facebook-immer-mehr-nutzer-wollen-profil-loeschen.html indikoj pri nuligo de Facebook-konto en la retejo ''netzwelt.de''], unuafoje vidita en majo 2011, lastfoje aktualigita en januaro 2020, ankoraŭ videbla en julio 2026</ref> Estas ne tute klare, ĉu ili bone efikas. Oni povas supozi, ke Facebook ankaŭ kalkulas kaj publikigas tiujn kiel uzantojn, kiuj volas esti forigitaj. Tiuj ne juĝas sin utiligantoj sed damaĝitoj. Kiom alta estas la kvanto de ili estas malfacile kalkuleble. Jen ripeto de jam menciita metodo: por ebligi apartigon de spamo kaj dezirata e-poŝto, ekzistas la eblo havi diversajn retpoŝtajn adresojn. La "spamo-"poŝtkeston oni simple ne legu. Demando estas, ĉu oni povas efike instrui al Facebook uzi estonte nur tiun novan (spamo-)adreson. Pri tiu punkto mankas detaloj. == Facebook kaj Esperanto == Facebook kreas statistikojn pri la lingvoj, kiujn la uzantoj indikas. En novembro 2015 <!--24-a de nov.--> laŭ la koncerna [https://www.facebook.com/pages/Esperanto/112347282113529 Facebook-paĝo pri Esperanto] "330.000 uzantoj parolas" Esperanton. === Facebook en Esperanto === Ekde la jaro 2008 Facebook estas tradukata al Esperanto<ref>http://ikso.net/facebook-ankaux-en-esperanto/</ref><ref>[http://www.facebook.com/translations/ Aplikaĵo pri tradukado]</ref> fare de la uzantoj. Ĉiu uzanto rajtas traduki vortojn kaj frazojn kaj ankaŭ voĉdoni por elekti la plej taŭgan tradukaĵon, por plibonigi aŭ ĝisdatigi la tradukon. Bedaŭrinde ne eblas uzi la Esperantan version per la portebla versio por iOS kaj Android, ĉar aŭtomate estas uzata la lingvo de la operaciumo. Tamen indas agordi Facebook en Esperanto, ĉar la sciigoj kaj retmesaĝoj tamen aperos en Esperanto === Esperantaj Facebook-grupoj === La plej granda Esperanto-grupo [https://www.facebook.com/groups/esperanto.grupo/ "Esperanto"] en [[junio 2019]] havis pli ol 22 mil membrojn, en [[junio 2026]] estis pli ol 26 mil, do iomete pli multe, ne grandega kresko, sed stabila situacio. == Literaturo == (en) Sarah Wynn-Williams, ''[https://www.goodreads.com/book/show/223436601-careless-people Careless People: A Cautionary Tale of Power, Greed, and Lost Idealism]'', 2025. eld. Flatiron Books, <nowiki>ISBN 9781250391230</nowiki> == Referencoj == {{Referencoj}}{{Projektoj|n=Kategorio:Facebook|ReVo=fejsbuk|ReVo titolo=fejsbuko}} == Vidu ankaŭ == * [[Socia retejo|Sociaj retejoj]] == Eksteraj ligiloj == * [http://eo.mondediplo.com/article1674.html Rivière, Philippe: ''Facebook, magia spegulo''. "Le Monde Diplomatique", decembro 2010.] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Facebook| ]] [[Kategorio:Retejoj aperintaj en 2004]] [[Kategorio:Sociaj retejoj]] njpnal03sahyrtetro0y9lvq4zyf7hg 9432123 9432122 2026-07-18T09:54:28Z ThomasPusch 1869 /* Tre malfacila forigo de la propra konto */ 9432123 wikitext text/x-wiki {{Informkesto firmao kaj produkto}} {{Informkesto retejo |nomo = Facebook |emblemo = 2021 Facebook icon.svg |emblema_grandeco = |ekrankopio = |ekrankopia_grandeco = |lando = {{Usono}} |retadreso = [http://www.facebook.com/ facebook.com] |kategorio = [[Interkona retejo]] |lingvoj = [[Plurlingveco|Plurlingva]] |posedanto = [[Meta Platforms]] }} '''Facebook''' ([[angla]] prononco {{prononco|FEJSbuk}}, {{Aŭdigo|Facebook_prononco.ogg|aŭskultu}}), en Esperanto ankaŭ '''Vizaĝlibro'''<ref>[https://archive.ph/mIVtZ La 67-a IJK, 2011, arkivigita per la retejo ''archive.is'' en septembro 2013 (ne arkivigebla per la retejo ''archive.org'')]</ref><ref>[http://tromsoesperanto.wordpress.com/2012/05/19/konkurso-en-vizaglibro/ Konkurso en Vizaĝlibro] [[Norvega Esperantista Ligo]]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20140709024742/http://donde.tortilla.jp/kareo/ Kareista Esperanto-Asocio, grupo de ŝatantoj de la spico kareo, arkivigita en julio 2014]</ref><ref name="DEA">[https://web.archive.org/web/20160819134901/http://www.esperanto.dk/pdf/EeD%202013-2_28p.pdf revuo «Esperanto en Danio» 2013 2, majo-julio, arkivigita en julio 2014] [[Esperanto en Danio (revuo)|(revua artikolo)]] de [[Dana Esperanto-Asocio]]</ref> aŭ sone adaptita '''Fejsbuko'''<ref>[http://esperantomovado.blogspot.com.au/2013/02/fejsbuko-bonfaras-al-la-cerbo.html 'Fejsbuko' bonfaras al la cerbo] </ref><ref>[https://archive.is/X8f5k Kroniko de la silezia Esperanto-movado, arkivigita per la retejo ''archive.is'' en septembro 2013 (ne arkivigebla per la retejo ''archive.org'')</ref><ref name="DEA"/>, estas [[interkona retejo]] lanĉita la {{daton|4|februaro|2004}}. La retejo ebligas al iu ajn pli aĝa ol 13 jaroj senpage krei personan paĝon kun tekstoj kaj bildoj. Uzantoj povas interkonektiĝi fariĝante "amikoj", konigi bildojn kaj aliajn dosierojn, lasi mesaĝojn sur la paĝoj de aliaj uzantoj kaj aldoniĝi al grupoj de uzantoj, organizitaj laŭ komuna intereso (deveno de la sama loko, la sama lernejo, universitato aŭ laborloko ktp). Facebook fariĝis la plej populara socia (interkona) retejo en la [[Anglalingvio|angla-lingva mondo]] kaj kelkaj aliaj mondregionoj. Ĝi ekhavis pli ol miliardo da uzantoj en la jaro 2013<ref>[https://www.facebook.com/facebook/info/?tab=milestone Mejloŝtonoj en la historio de Facebook (angle)]</ref>. En aliaj regionoj de la mondo oni ankoraŭ preferas aliajn retejojn (ekzemple aktuale dum la [[2020-aj jaroj]] en [[Rusio]] temas pri [[VKontakte]] kaj en [[Ĉinio]] kaj [[WeChat]], [[Douyin]] (ankaŭ konata kiel [[TikTok]]), [[QQ]], [[Baidu|Baidu Tieba]]). Ĉi tiu retejo ankaŭ altiris kritikojn pro siaj reguloj pri privateco kaj pro la fakto ke estas tre malfacile por uzantoj forviŝi sian konton. Facebook estis malpermesita en kelkaj landoj, inkluzive de [[Sirio]], [[Irano]], [[Birmo]] kaj [[Butano]]. == Historio == [[Dosiero:MarkZuckerberg.jpg|eta|altdekstre=0.7|dekstra|[[Mark Zuckerberg]] en [[Harvard]].]] [[Mark Zuckerberg]] fondis «The Facebook», la 4-an de februaro 2004. == Avertoj == Oni bone atentu dum la eniraj paŝoj, kiujn butonojn oni jesas. * Speciale atentinda estas tiu butono, per kiu oni permesas uzon de la retpoŝta adreso. Se vi jesas kaj donas al Facebook aliron al via retpoŝta kesto, ĝi uzas la liston de ĉiuj viaj komunikpartneroj por dissendi leterojn pri laŭdira amikeco. Se vi havas adresaron kun multaj adresoj (ekz. milo), venos amaso da reagoj nedezirataj. Forŝalto de la afero estas malfacila. * Tre rekomendinde estas indiki specialan retpoŝtan adreson nur por Facebook. Filtrado de la "respondoj" per ĝi estas pli facila. == Juraj aspektoj == === Forigado de mesaĝoj === En [[2016]], uzanto registrita en [[Irlando]] publike konigis novaĵartikolon el la aŭstria retejo oe24.at akompane de siaj komentoj. La mesaĝo, kiu temis pri la aŭstra politikistino [[d:Q93870|Eva Glawischnig-Piesczek]], tiama prezidantino kaj proparolantino de la partio [[La Verduloj – La Verda Alternativo]], akompane de siaj komentoj, kiuj traktis ŝian partion kiel faŝista kaj nomis ŝin «korupta stultulino» kaj «abomeninda perfidulino». Glawischnig-Piesczek procesis en [[Aŭstrio]] pri misfamigado kaj gajnis. Oni ordonis al Fejsbuko forigi la mesaĝon, kaj ĝi malvidebligis la mesaĝon nur en Aŭstrio. Sed ŝi insistis ke tio okazu tutrete, do, la supera kortumo de Aŭstrio transdonis la aferon al la [[Justica Kortumo de Eŭropaj Komunumoj]], petante klarigojn pri la [[eŭropunia juro]]. La {{daton|3|10|2019}}, la Justica Kortumo de la Eŭropa Unio [[:n:La Justica Kortumo de la Eŭropa Unio diras ke Fejsbuko devas tutmonde forigi "kontraŭleĝajn" mesaĝojn|verdiktis]] favore al la demandantino Eva Glawischnig-Piesczek, permesante al aŭstria kortumo postuli ke la sociamaskomunikilo Fejsbuko forigu el sia retejo mesaĝon publikigitan de irlanda uzanto. Ĝia verdikto fakte ordonis, ke kortumo de iu ajn eŭropunia lando rajtas postuli de Fejsbuko forigi misfamigajn informojn el ĉiuj paĝoj, senkonsidere de tio uzantoj de kiuj landoj kreis respektivajn mesaĝojn kaj ĉu ili komplete koincidas aŭ nur similas laŭ enhavo. Do decido de kortumo el unu eŭropunia lando povas influi ĉiujn landojn de la Eŭropa Unio. === Fremdaj retadresoj povas esti fuŝuzataj === Dum la ekuzo de Facebook-konto oni ne tuj kontrolas, ĉu la indikitan e-adreson vere posedas la nova uzanto. Tial la nova uzanto povas indiki fremdan retadreson, permesi uzon de ties tuta adresaro kaj povas vidi per la funkcio "trovi amikojn" ĉiujn uzantojn de Facebook, kiuj kun la posedanto havis iam kontakton kaj sciigis tion al Facebook.<ref>http://www.fr-online.de/digital/neues-datenleck-bei-facebook/-/1472406/4750408/-/index.html</ref> === Tre malfacila forigo de la propra konto === Se Facebook-uzanto decidas forigi sian konton, tio estas treege malfacila. Oni devas tralabori multajn ŝtupojn de proceduro. Plurfoje la sistemo konsilas, kapti la profilon aŭ nur portempe malaktivigi ĝin. '''Fina malaktivigo povas daŭri monatojn'''. Parte progresulaj konoj pri komputiloj estas bezonataj, kiujn multaj ne havas. Ekzemple la uzanto devas scii, kiel oni povas forigi t.n. [[kuketo]]jn.<ref>[https://web.archive.org/web/20180425043025/http://www.facebook-account-loeschen.de helpilo "Wie kann ich meinen Facebook-Account löschen?", germane: "Kiel mi povas nuligi mian Facebook-konton, laste arkivigebla en aprilo 2018], laŭ stato de majo 2011, aktualigita ankoraŭ en 2013, do nur teknike historia paĝo.</ref> Tiu eksterordinare alta disipo ofte efikas, ke multaj uzantoj restas en la listoj de FB. En la reto ekzistas konsiloj, kiel oni povas forigi personajn informojn kaj profilojn. Datumprotektuloj kritikas tiun agmanieron de Facebook kiel intencan limigon de konsuma libereco.<ref>[http://www.netzwelt.de/news/82705-facebook-immer-mehr-nutzer-wollen-profil-loeschen.html indikoj pri nuligo de Facebook-konto en la retejo ''netzwelt.de''], unuafoje vidita en majo 2011, lastfoje aktualigita en januaro 2020, ankoraŭ videbla en julio 2026, arkivigo por postaj jardekoj [https://web.archive.org/web/20260718094210/https://www.netzwelt.de/hersteller/facebook.html 1] kaj [https://archive.is/WsUGo 2]</ref> Estas ne tute klare, ĉu ili bone efikas. Oni povas supozi, ke Facebook ankaŭ kalkulas kaj publikigas tiujn kiel uzantojn, kiuj volas esti forigitaj. Tiuj ne juĝas sin utiligantoj sed damaĝitoj. Kiom alta estas la kvanto de ili estas malfacile kalkuleble. Jen ripeto de jam menciita metodo: por ebligi apartigon de spamo kaj dezirata e-poŝto, ekzistas la eblo havi diversajn retpoŝtajn adresojn. La "spamo-"poŝtkeston oni simple ne legu. Demando estas, ĉu oni povas efike instrui al Facebook uzi estonte nur tiun novan (spamo-)adreson. Pri tiu punkto mankas detaloj. == Facebook kaj Esperanto == Facebook kreas statistikojn pri la lingvoj, kiujn la uzantoj indikas. En novembro 2015 <!--24-a de nov.--> laŭ la koncerna [https://www.facebook.com/pages/Esperanto/112347282113529 Facebook-paĝo pri Esperanto] "330.000 uzantoj parolas" Esperanton. === Facebook en Esperanto === Ekde la jaro 2008 Facebook estas tradukata al Esperanto<ref>http://ikso.net/facebook-ankaux-en-esperanto/</ref><ref>[http://www.facebook.com/translations/ Aplikaĵo pri tradukado]</ref> fare de la uzantoj. Ĉiu uzanto rajtas traduki vortojn kaj frazojn kaj ankaŭ voĉdoni por elekti la plej taŭgan tradukaĵon, por plibonigi aŭ ĝisdatigi la tradukon. Bedaŭrinde ne eblas uzi la Esperantan version per la portebla versio por iOS kaj Android, ĉar aŭtomate estas uzata la lingvo de la operaciumo. Tamen indas agordi Facebook en Esperanto, ĉar la sciigoj kaj retmesaĝoj tamen aperos en Esperanto === Esperantaj Facebook-grupoj === La plej granda Esperanto-grupo [https://www.facebook.com/groups/esperanto.grupo/ "Esperanto"] en [[junio 2019]] havis pli ol 22 mil membrojn, en [[junio 2026]] estis pli ol 26 mil, do iomete pli multe, ne grandega kresko, sed stabila situacio. == Literaturo == (en) Sarah Wynn-Williams, ''[https://www.goodreads.com/book/show/223436601-careless-people Careless People: A Cautionary Tale of Power, Greed, and Lost Idealism]'', 2025. eld. Flatiron Books, <nowiki>ISBN 9781250391230</nowiki> == Referencoj == {{Referencoj}}{{Projektoj|n=Kategorio:Facebook|ReVo=fejsbuk|ReVo titolo=fejsbuko}} == Vidu ankaŭ == * [[Socia retejo|Sociaj retejoj]] == Eksteraj ligiloj == * [http://eo.mondediplo.com/article1674.html Rivière, Philippe: ''Facebook, magia spegulo''. "Le Monde Diplomatique", decembro 2010.] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Facebook| ]] [[Kategorio:Retejoj aperintaj en 2004]] [[Kategorio:Sociaj retejoj]] nl2phcyx76ij2wujgzdu96kwyf60x98 9432129 9432123 2026-07-18T10:40:34Z ThomasPusch 1869 9432129 wikitext text/x-wiki {{Informkesto firmao kaj produkto}} {{Informkesto retejo |nomo = Facebook |emblemo = 2021 Facebook icon.svg |emblema_grandeco = |ekrankopio = |ekrankopia_grandeco = |lando = {{Usono}} |retadreso = [http://www.facebook.com/ facebook.com] |kategorio = [[Interkona retejo]] |lingvoj = [[Plurlingveco|Plurlingva]] |posedanto = [[Meta (firmao)|Meta]] }} '''Facebook''' ([[angla]] prononco {{prononco|FEJSbuk}}, {{Aŭdigo|Facebook_prononco.ogg|aŭskultu}}), en Esperanto ankaŭ '''Vizaĝlibro'''<ref>[https://archive.ph/mIVtZ La 67-a IJK, 2011, arkivigita per la retejo ''archive.is'' en septembro 2013 (ne arkivigebla per la retejo ''archive.org'')]</ref><ref>[http://tromsoesperanto.wordpress.com/2012/05/19/konkurso-en-vizaglibro/ Konkurso en Vizaĝlibro] [[Norvega Esperantista Ligo]]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20140709024742/http://donde.tortilla.jp/kareo/ Kareista Esperanto-Asocio, grupo de ŝatantoj de la spico kareo, arkivigita en julio 2014]</ref><ref name="DEA">[https://web.archive.org/web/20160819134901/http://www.esperanto.dk/pdf/EeD%202013-2_28p.pdf revuo «Esperanto en Danio» 2013 2, majo-julio, arkivigita en julio 2014] [[Esperanto en Danio (revuo)|(revua artikolo)]] de [[Dana Esperanto-Asocio]]</ref> aŭ sone adaptita '''Fejsbuko'''<ref>[http://esperantomovado.blogspot.com.au/2013/02/fejsbuko-bonfaras-al-la-cerbo.html 'Fejsbuko' bonfaras al la cerbo] </ref><ref>[https://archive.is/X8f5k Kroniko de la silezia Esperanto-movado, arkivigita per la retejo ''archive.is'' en septembro 2013 (ne arkivigebla per la retejo ''archive.org'')</ref><ref name="DEA"/>, estas [[interkona retejo]] lanĉita la {{daton|4|februaro|2004}}. La retejo ebligas al iu ajn pli aĝa ol 13 jaroj senpage krei personan paĝon kun tekstoj kaj bildoj. Uzantoj povas interkonektiĝi fariĝante "amikoj", konigi bildojn kaj aliajn dosierojn, lasi mesaĝojn sur la paĝoj de aliaj uzantoj kaj aldoniĝi al grupoj de uzantoj, organizitaj laŭ komuna intereso (deveno de la sama loko, la sama lernejo, universitato aŭ laborloko ktp). Facebook fariĝis la plej populara socia (interkona) retejo en la [[Anglalingvio|angla-lingva mondo]] kaj kelkaj aliaj mondregionoj. Ĝi ekhavis pli ol miliardo da uzantoj en la jaro 2013<ref>[https://www.facebook.com/facebook/info/?tab=milestone Mejloŝtonoj en la historio de Facebook (angle)]</ref>. En aliaj regionoj de la mondo oni ankoraŭ preferas aliajn retejojn (ekzemple aktuale dum la [[2020-aj jaroj]] en [[Rusio]] temas pri [[VKontakte]] kaj en [[Ĉinio]] kaj [[WeChat]], [[Douyin]] (ankaŭ konata kiel [[TikTok]]), [[QQ]], [[Baidu|Baidu Tieba]]). Ĉi tiu retejo ankaŭ altiris kritikojn pro siaj reguloj pri privateco kaj pro la fakto ke estas tre malfacile por uzantoj forviŝi sian konton. Facebook estis malpermesita en kelkaj landoj, inkluzive de [[Sirio]], [[Irano]], [[Birmo]] kaj [[Butano]]. == Historio == [[Dosiero:MarkZuckerberg.jpg|eta|altdekstre=0.7|dekstra|[[Mark Zuckerberg]] en [[Harvard]].]] [[Mark Zuckerberg]] fondis «The Facebook», la 4-an de februaro 2004. == Avertoj == Oni bone atentu dum la eniraj paŝoj, kiujn butonojn oni jesas. * Speciale atentinda estas tiu butono, per kiu oni permesas uzon de la retpoŝta adreso. Se vi jesas kaj donas al Facebook aliron al via retpoŝta kesto, ĝi uzas la liston de ĉiuj viaj komunikpartneroj por dissendi leterojn pri laŭdira amikeco. Se vi havas adresaron kun multaj adresoj (ekz. milo), venos amaso da reagoj nedezirataj. Forŝalto de la afero estas malfacila. * Tre rekomendinde estas indiki specialan retpoŝtan adreson nur por Facebook. Filtrado de la "respondoj" per ĝi estas pli facila. == Juraj aspektoj == === Forigado de mesaĝoj === En [[2016]], uzanto registrita en [[Irlando]] publike konigis novaĵartikolon el la aŭstria retejo oe24.at akompane de siaj komentoj. La mesaĝo, kiu temis pri la aŭstra politikistino [[d:Q93870|Eva Glawischnig-Piesczek]], tiama prezidantino kaj proparolantino de la partio [[La Verduloj – La Verda Alternativo]], akompane de siaj komentoj, kiuj traktis ŝian partion kiel faŝista kaj nomis ŝin «korupta stultulino» kaj «abomeninda perfidulino». Glawischnig-Piesczek procesis en [[Aŭstrio]] pri misfamigado kaj gajnis. Oni ordonis al Fejsbuko forigi la mesaĝon, kaj ĝi malvidebligis la mesaĝon nur en Aŭstrio. Sed ŝi insistis ke tio okazu tutrete, do, la supera kortumo de Aŭstrio transdonis la aferon al la [[Justica Kortumo de Eŭropaj Komunumoj]], petante klarigojn pri la [[eŭropunia juro]]. La {{daton|3|10|2019}}, la Justica Kortumo de la Eŭropa Unio [[:n:La Justica Kortumo de la Eŭropa Unio diras ke Fejsbuko devas tutmonde forigi "kontraŭleĝajn" mesaĝojn|verdiktis]] favore al la demandantino Eva Glawischnig-Piesczek, permesante al aŭstria kortumo postuli ke la sociamaskomunikilo Fejsbuko forigu el sia retejo mesaĝon publikigitan de irlanda uzanto. Ĝia verdikto fakte ordonis, ke kortumo de iu ajn eŭropunia lando rajtas postuli de Fejsbuko forigi misfamigajn informojn el ĉiuj paĝoj, senkonsidere de tio uzantoj de kiuj landoj kreis respektivajn mesaĝojn kaj ĉu ili komplete koincidas aŭ nur similas laŭ enhavo. Do decido de kortumo el unu eŭropunia lando povas influi ĉiujn landojn de la Eŭropa Unio. === Fremdaj retadresoj povas esti fuŝuzataj === Dum la ekuzo de Facebook-konto oni ne tuj kontrolas, ĉu la indikitan e-adreson vere posedas la nova uzanto. Tial la nova uzanto povas indiki fremdan retadreson, permesi uzon de ties tuta adresaro kaj povas vidi per la funkcio "trovi amikojn" ĉiujn uzantojn de Facebook, kiuj kun la posedanto havis iam kontakton kaj sciigis tion al Facebook.<ref>http://www.fr-online.de/digital/neues-datenleck-bei-facebook/-/1472406/4750408/-/index.html</ref> === Tre malfacila forigo de la propra konto === Se Facebook-uzanto decidas forigi sian konton, tio estas treege malfacila. Oni devas tralabori multajn ŝtupojn de proceduro. Plurfoje la sistemo konsilas, kapti la profilon aŭ nur portempe malaktivigi ĝin. '''Fina malaktivigo povas daŭri monatojn'''. Parte progresulaj konoj pri komputiloj estas bezonataj, kiujn multaj ne havas. Ekzemple la uzanto devas scii, kiel oni povas forigi t.n. [[kuketo]]jn.<ref>[https://web.archive.org/web/20180425043025/http://www.facebook-account-loeschen.de helpilo "Wie kann ich meinen Facebook-Account löschen?", germane: "Kiel mi povas nuligi mian Facebook-konton, laste arkivigebla en aprilo 2018], laŭ stato de majo 2011, aktualigita ankoraŭ en 2013, do nur teknike historia paĝo.</ref> Tiu eksterordinare alta disipo ofte efikas, ke multaj uzantoj restas en la listoj de FB. En la reto ekzistas konsiloj, kiel oni povas forigi personajn informojn kaj profilojn. Datumprotektuloj kritikas tiun agmanieron de Facebook kiel intencan limigon de konsuma libereco.<ref>[http://www.netzwelt.de/news/82705-facebook-immer-mehr-nutzer-wollen-profil-loeschen.html indikoj pri nuligo de Facebook-konto en la retejo ''netzwelt.de''], unuafoje vidita en majo 2011, lastfoje aktualigita en januaro 2020, ankoraŭ videbla en julio 2026, arkivigo por postaj jardekoj [https://web.archive.org/web/20260718094210/https://www.netzwelt.de/hersteller/facebook.html 1] kaj [https://archive.is/WsUGo 2]</ref> Estas ne tute klare, ĉu ili bone efikas. Oni povas supozi, ke Facebook ankaŭ kalkulas kaj publikigas tiujn kiel uzantojn, kiuj volas esti forigitaj. Tiuj ne juĝas sin utiligantoj sed damaĝitoj. Kiom alta estas la kvanto de ili estas malfacile kalkuleble. Jen ripeto de jam menciita metodo: por ebligi apartigon de spamo kaj dezirata e-poŝto, ekzistas la eblo havi diversajn retpoŝtajn adresojn. La "spamo-"poŝtkeston oni simple ne legu. Demando estas, ĉu oni povas efike instrui al Facebook uzi estonte nur tiun novan (spamo-)adreson. Pri tiu punkto mankas detaloj. == Facebook kaj Esperanto == Facebook kreas statistikojn pri la lingvoj, kiujn la uzantoj indikas. En novembro 2015 <!--24-a de nov.--> laŭ la koncerna [https://www.facebook.com/pages/Esperanto/112347282113529 Facebook-paĝo pri Esperanto] "330.000 uzantoj parolas" Esperanton. === Facebook en Esperanto === Ekde la jaro 2008 Facebook estas tradukata al Esperanto<ref>http://ikso.net/facebook-ankaux-en-esperanto/</ref><ref>[http://www.facebook.com/translations/ Aplikaĵo pri tradukado]</ref> fare de la uzantoj. Ĉiu uzanto rajtas traduki vortojn kaj frazojn kaj ankaŭ voĉdoni por elekti la plej taŭgan tradukaĵon, por plibonigi aŭ ĝisdatigi la tradukon. Bedaŭrinde ne eblas uzi la Esperantan version per la portebla versio por iOS kaj Android, ĉar aŭtomate estas uzata la lingvo de la operaciumo. Tamen indas agordi Facebook en Esperanto, ĉar la sciigoj kaj retmesaĝoj tamen aperos en Esperanto === Esperantaj Facebook-grupoj === La plej granda Esperanto-grupo [https://www.facebook.com/groups/esperanto.grupo/ "Esperanto"] en [[junio 2019]] havis pli ol 22 mil membrojn, en [[junio 2026]] estis pli ol 26 mil, do iomete pli multe, ne grandega kresko, sed stabila situacio. == Literaturo == (en) Sarah Wynn-Williams, ''[https://www.goodreads.com/book/show/223436601-careless-people Careless People: A Cautionary Tale of Power, Greed, and Lost Idealism]'', 2025. eld. Flatiron Books, <nowiki>ISBN 9781250391230</nowiki> == Referencoj == {{Referencoj}}{{Projektoj|n=Kategorio:Facebook|ReVo=fejsbuk|ReVo titolo=fejsbuko}} == Vidu ankaŭ == * [[Socia retejo|Sociaj retejoj]] == Eksteraj ligiloj == * [http://eo.mondediplo.com/article1674.html Rivière, Philippe: ''Facebook, magia spegulo''. "Le Monde Diplomatique", decembro 2010.] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Facebook| ]] [[Kategorio:Retejoj aperintaj en 2004]] [[Kategorio:Sociaj retejoj]] neaovgu1hw5lz3w35uf1vitmlwulk2h 9432136 9432129 2026-07-18T10:52:21Z ThomasPusch 1869 /* Historio */ 9432136 wikitext text/x-wiki {{Informkesto firmao kaj produkto}} {{Informkesto retejo |nomo = Facebook |emblemo = 2021 Facebook icon.svg |emblema_grandeco = |ekrankopio = |ekrankopia_grandeco = |lando = {{Usono}} |retadreso = [http://www.facebook.com/ facebook.com] |kategorio = [[Interkona retejo]] |lingvoj = [[Plurlingveco|Plurlingva]] |posedanto = [[Meta (firmao)|Meta]] }} '''Facebook''' ([[angla]] prononco {{prononco|FEJSbuk}}, {{Aŭdigo|Facebook_prononco.ogg|aŭskultu}}), en Esperanto ankaŭ '''Vizaĝlibro'''<ref>[https://archive.ph/mIVtZ La 67-a IJK, 2011, arkivigita per la retejo ''archive.is'' en septembro 2013 (ne arkivigebla per la retejo ''archive.org'')]</ref><ref>[http://tromsoesperanto.wordpress.com/2012/05/19/konkurso-en-vizaglibro/ Konkurso en Vizaĝlibro] [[Norvega Esperantista Ligo]]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20140709024742/http://donde.tortilla.jp/kareo/ Kareista Esperanto-Asocio, grupo de ŝatantoj de la spico kareo, arkivigita en julio 2014]</ref><ref name="DEA">[https://web.archive.org/web/20160819134901/http://www.esperanto.dk/pdf/EeD%202013-2_28p.pdf revuo «Esperanto en Danio» 2013 2, majo-julio, arkivigita en julio 2014] [[Esperanto en Danio (revuo)|(revua artikolo)]] de [[Dana Esperanto-Asocio]]</ref> aŭ sone adaptita '''Fejsbuko'''<ref>[http://esperantomovado.blogspot.com.au/2013/02/fejsbuko-bonfaras-al-la-cerbo.html 'Fejsbuko' bonfaras al la cerbo] </ref><ref>[https://archive.is/X8f5k Kroniko de la silezia Esperanto-movado, arkivigita per la retejo ''archive.is'' en septembro 2013 (ne arkivigebla per la retejo ''archive.org'')</ref><ref name="DEA"/>, estas [[interkona retejo]] lanĉita la {{daton|4|februaro|2004}}. La retejo ebligas al iu ajn pli aĝa ol 13 jaroj senpage krei personan paĝon kun tekstoj kaj bildoj. Uzantoj povas interkonektiĝi fariĝante "amikoj", konigi bildojn kaj aliajn dosierojn, lasi mesaĝojn sur la paĝoj de aliaj uzantoj kaj aldoniĝi al grupoj de uzantoj, organizitaj laŭ komuna intereso (deveno de la sama loko, la sama lernejo, universitato aŭ laborloko ktp). Facebook fariĝis la plej populara socia (interkona) retejo en la [[Anglalingvio|angla-lingva mondo]] kaj kelkaj aliaj mondregionoj. Ĝi ekhavis pli ol miliardo da uzantoj en la jaro 2013<ref>[https://www.facebook.com/facebook/info/?tab=milestone Mejloŝtonoj en la historio de Facebook (angle)]</ref>. En aliaj regionoj de la mondo oni ankoraŭ preferas aliajn retejojn (ekzemple aktuale dum la [[2020-aj jaroj]] en [[Rusio]] temas pri [[VKontakte]] kaj en [[Ĉinio]] kaj [[WeChat]], [[Douyin]] (ankaŭ konata kiel [[TikTok]]), [[QQ]], [[Baidu|Baidu Tieba]]). Ĉi tiu retejo ankaŭ altiris kritikojn pro siaj reguloj pri privateco kaj pro la fakto ke estas tre malfacile por uzantoj forviŝi sian konton. Facebook estis malpermesita en kelkaj landoj, inkluzive de [[Sirio]], [[Irano]], [[Birmo]] kaj [[Butano]]. == Historio == [[Dosiero:MarkZuckerberg.jpg|eta|altdekstre=0.7|dekstra|[[Mark Zuckerberg]] en [[Harvard]].]] [[Mark Zuckerberg]] fondis «The Facebook», la 4-an de februaro 2004 kune kun kolegaj komuputikistoj [[Eduardo Saverin]], [[Dustin Moskovitz]] kaj [[Chris Hughes]]. == Avertoj == Oni bone atentu dum la eniraj paŝoj, kiujn butonojn oni jesas. * Speciale atentinda estas tiu butono, per kiu oni permesas uzon de la retpoŝta adreso. Se vi jesas kaj donas al Facebook aliron al via retpoŝta kesto, ĝi uzas la liston de ĉiuj viaj komunikpartneroj por dissendi leterojn pri laŭdira amikeco. Se vi havas adresaron kun multaj adresoj (ekz. milo), venos amaso da reagoj nedezirataj. Forŝalto de la afero estas malfacila. * Tre rekomendinde estas indiki specialan retpoŝtan adreson nur por Facebook. Filtrado de la "respondoj" per ĝi estas pli facila. == Juraj aspektoj == === Forigado de mesaĝoj === En [[2016]], uzanto registrita en [[Irlando]] publike konigis novaĵartikolon el la aŭstria retejo oe24.at akompane de siaj komentoj. La mesaĝo, kiu temis pri la aŭstra politikistino [[d:Q93870|Eva Glawischnig-Piesczek]], tiama prezidantino kaj proparolantino de la partio [[La Verduloj – La Verda Alternativo]], akompane de siaj komentoj, kiuj traktis ŝian partion kiel faŝista kaj nomis ŝin «korupta stultulino» kaj «abomeninda perfidulino». Glawischnig-Piesczek procesis en [[Aŭstrio]] pri misfamigado kaj gajnis. Oni ordonis al Fejsbuko forigi la mesaĝon, kaj ĝi malvidebligis la mesaĝon nur en Aŭstrio. Sed ŝi insistis ke tio okazu tutrete, do, la supera kortumo de Aŭstrio transdonis la aferon al la [[Justica Kortumo de Eŭropaj Komunumoj]], petante klarigojn pri la [[eŭropunia juro]]. La {{daton|3|10|2019}}, la Justica Kortumo de la Eŭropa Unio [[:n:La Justica Kortumo de la Eŭropa Unio diras ke Fejsbuko devas tutmonde forigi "kontraŭleĝajn" mesaĝojn|verdiktis]] favore al la demandantino Eva Glawischnig-Piesczek, permesante al aŭstria kortumo postuli ke la sociamaskomunikilo Fejsbuko forigu el sia retejo mesaĝon publikigitan de irlanda uzanto. Ĝia verdikto fakte ordonis, ke kortumo de iu ajn eŭropunia lando rajtas postuli de Fejsbuko forigi misfamigajn informojn el ĉiuj paĝoj, senkonsidere de tio uzantoj de kiuj landoj kreis respektivajn mesaĝojn kaj ĉu ili komplete koincidas aŭ nur similas laŭ enhavo. Do decido de kortumo el unu eŭropunia lando povas influi ĉiujn landojn de la Eŭropa Unio. === Fremdaj retadresoj povas esti fuŝuzataj === Dum la ekuzo de Facebook-konto oni ne tuj kontrolas, ĉu la indikitan e-adreson vere posedas la nova uzanto. Tial la nova uzanto povas indiki fremdan retadreson, permesi uzon de ties tuta adresaro kaj povas vidi per la funkcio "trovi amikojn" ĉiujn uzantojn de Facebook, kiuj kun la posedanto havis iam kontakton kaj sciigis tion al Facebook.<ref>http://www.fr-online.de/digital/neues-datenleck-bei-facebook/-/1472406/4750408/-/index.html</ref> === Tre malfacila forigo de la propra konto === Se Facebook-uzanto decidas forigi sian konton, tio estas treege malfacila. Oni devas tralabori multajn ŝtupojn de proceduro. Plurfoje la sistemo konsilas, kapti la profilon aŭ nur portempe malaktivigi ĝin. '''Fina malaktivigo povas daŭri monatojn'''. Parte progresulaj konoj pri komputiloj estas bezonataj, kiujn multaj ne havas. Ekzemple la uzanto devas scii, kiel oni povas forigi t.n. [[kuketo]]jn.<ref>[https://web.archive.org/web/20180425043025/http://www.facebook-account-loeschen.de helpilo "Wie kann ich meinen Facebook-Account löschen?", germane: "Kiel mi povas nuligi mian Facebook-konton, laste arkivigebla en aprilo 2018], laŭ stato de majo 2011, aktualigita ankoraŭ en 2013, do nur teknike historia paĝo.</ref> Tiu eksterordinare alta disipo ofte efikas, ke multaj uzantoj restas en la listoj de FB. En la reto ekzistas konsiloj, kiel oni povas forigi personajn informojn kaj profilojn. Datumprotektuloj kritikas tiun agmanieron de Facebook kiel intencan limigon de konsuma libereco.<ref>[http://www.netzwelt.de/news/82705-facebook-immer-mehr-nutzer-wollen-profil-loeschen.html indikoj pri nuligo de Facebook-konto en la retejo ''netzwelt.de''], unuafoje vidita en majo 2011, lastfoje aktualigita en januaro 2020, ankoraŭ videbla en julio 2026, arkivigo por postaj jardekoj [https://web.archive.org/web/20260718094210/https://www.netzwelt.de/hersteller/facebook.html 1] kaj [https://archive.is/WsUGo 2]</ref> Estas ne tute klare, ĉu ili bone efikas. Oni povas supozi, ke Facebook ankaŭ kalkulas kaj publikigas tiujn kiel uzantojn, kiuj volas esti forigitaj. Tiuj ne juĝas sin utiligantoj sed damaĝitoj. Kiom alta estas la kvanto de ili estas malfacile kalkuleble. Jen ripeto de jam menciita metodo: por ebligi apartigon de spamo kaj dezirata e-poŝto, ekzistas la eblo havi diversajn retpoŝtajn adresojn. La "spamo-"poŝtkeston oni simple ne legu. Demando estas, ĉu oni povas efike instrui al Facebook uzi estonte nur tiun novan (spamo-)adreson. Pri tiu punkto mankas detaloj. == Facebook kaj Esperanto == Facebook kreas statistikojn pri la lingvoj, kiujn la uzantoj indikas. En novembro 2015 <!--24-a de nov.--> laŭ la koncerna [https://www.facebook.com/pages/Esperanto/112347282113529 Facebook-paĝo pri Esperanto] "330.000 uzantoj parolas" Esperanton. === Facebook en Esperanto === Ekde la jaro 2008 Facebook estas tradukata al Esperanto<ref>http://ikso.net/facebook-ankaux-en-esperanto/</ref><ref>[http://www.facebook.com/translations/ Aplikaĵo pri tradukado]</ref> fare de la uzantoj. Ĉiu uzanto rajtas traduki vortojn kaj frazojn kaj ankaŭ voĉdoni por elekti la plej taŭgan tradukaĵon, por plibonigi aŭ ĝisdatigi la tradukon. Bedaŭrinde ne eblas uzi la Esperantan version per la portebla versio por iOS kaj Android, ĉar aŭtomate estas uzata la lingvo de la operaciumo. Tamen indas agordi Facebook en Esperanto, ĉar la sciigoj kaj retmesaĝoj tamen aperos en Esperanto === Esperantaj Facebook-grupoj === La plej granda Esperanto-grupo [https://www.facebook.com/groups/esperanto.grupo/ "Esperanto"] en [[junio 2019]] havis pli ol 22 mil membrojn, en [[junio 2026]] estis pli ol 26 mil, do iomete pli multe, ne grandega kresko, sed stabila situacio. == Literaturo == (en) Sarah Wynn-Williams, ''[https://www.goodreads.com/book/show/223436601-careless-people Careless People: A Cautionary Tale of Power, Greed, and Lost Idealism]'', 2025. eld. Flatiron Books, <nowiki>ISBN 9781250391230</nowiki> == Referencoj == {{Referencoj}}{{Projektoj|n=Kategorio:Facebook|ReVo=fejsbuk|ReVo titolo=fejsbuko}} == Vidu ankaŭ == * [[Socia retejo|Sociaj retejoj]] == Eksteraj ligiloj == * [http://eo.mondediplo.com/article1674.html Rivière, Philippe: ''Facebook, magia spegulo''. "Le Monde Diplomatique", decembro 2010.] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Facebook| ]] [[Kategorio:Retejoj aperintaj en 2004]] [[Kategorio:Sociaj retejoj]] styhkfq2ucnsl78q38ia20x98h5dahw Latrino 0 245598 9431921 9315294 2026-07-17T22:11:49Z ~2026-40321-41 260449 Hyperlink removed. Foso was hyperlinked to fossa (the animal), instead of pit. Both are Foso in Esperanto. 9431921 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Stranišče1.JPG|eta|Latrino]] [[Dosiero:Squat outhouse cm01.jpg|eta|Latrino sur simpla fosaĵo en Pollando.]] '''Latrino''' estas plej simpla [[necesejo]] kun [[necesseĝo]] aŭ nur foso en la [[planko]]. Ĝi estas tiel aranĝita, ke homo povu [[urino|urini]] kaj [[feko|feki]] tie. Kompare al necesejo, latrino havas pli malaltan teknologion. Ĝi estas la [[Kloako (kanalo)|kloaksistemo]] la plej uzata en la mondo<ref>B. Chocat, ''Encyclopédie de l'hydrologie urbaine et de l'assainissement'', Paris, Lavoisier Tec et Doc, 1997, 112 p. ISBN 2-7430-0126-7.</ref>. Celo de latrino estas kaj certigi la sanon de la uzantoj evakuante la [[ekskremento]]jn kaj [[mediprotektado|protekti]] la [[medio]]n. Laŭ [[Francisko Azorín]] '''latrino''' estas ''Ĉe domo, ejo por la malpuraĵoj.''<ref>[[Francisko Azorín]], arkitekto, [[Universala Terminologio de la Arkitekturo]] (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 126.</ref> Li indikas [[etimologio]]n el la latina ''latrina'', el ''latere'' (kaŝiĝi).<ref>Azorín, samloke.</ref> En [[2002]] pli ol 2,6 miliardoj da homoj en la mondo vivis sen akcepteblaj latrinoj<ref>[[Angle]]: Water and Sanitation Programme, ''Joint Monitoring Programme for Water Supply and Sanitation'', [http://www.wssinfo.org/en/32_san_global.html konsultebla interrete] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060812031120/http://www.wssinfo.org/en/32_san_global.html |date=2006-08-12 }}.</ref> ; la konsekvencoj por la publika sano, la urba infrastrukturo kaj la homa digno estas tiom gravaj, ke oni povas paroli pri ''"[[sano|sankrizo]]"''<ref>M. Black, ''Mega-Slums: the Coming Sanitary Crisis'', WaterAid, 1994.</ref>. Malgraŭ inicioj laŭ la ''celoj de evoluo de la jarmilo'', kiuj volas malpligrandigi je duono la proporcio de homoj sen bazaj latrinoj ĝis [[2015]]), malfacilas sekvi la kreskon de la monda popolo. La sankrizo povas iĝi tiom grava, ke ĝi afektos politikistojn; tiel [[Mohandas Karamchand Gandhi|Gandhi]] diris, ke ''"kloakoj estas pli gravaj ol sendependeco"''. <ref>''Sanitation is more important than independence'', citita ofte kaj ĉefe en Duncan Mara, ''Low-cost Urban Sanitation'', 1996, Wiley & Sons.</ref> == Terminologio == Kvankam la vorto eksmodiĝis en [[evoluintaj landoj]], kie oni prefer parolas pri ''[[necesejo]]j'', oni ankoraŭ kutime uzas ĝin en [[evoluantaj landoj]] kaj foje en kamparaj regionoj de evoluintaj landoj. La distingo inter necesejo kaj latrino ne ĉiam facilas. Se simpla truo en la tero ĉirkaŭita de ŝirmaĵo estas evidente latrino, kaj se ejo kun [[akvoforfluigilo]] konektita al publika [[kloako]] estas evidente [[necesejo]], iaj tipoj, kiel ekzemple latrino kun [[hidraŭliko|hidraŭlika]] [[sifono]] konektita al [[kontraŭsepsa ujo]] estas malfacile klasigeblaj. La vortuzo dependas de la kunteksto kaj de la evakuadsistemo disponebla en la ĉirkaŭaĵo. Alia klasiga faktoro estas la fakto, ke latrino situas pli ofte eksterdome kaj necesejo endome. == Utilo == [[Dosiero:Multi-family latrine in Cap-Haitien.jpg|eta|maldekstra|Latrinoj por pluraj familioj en [[Haitio]]: baza konstruaĵo, kiu tamen jam reprezentas efikan [[Higieno|higienon]].]] Latrino havas du ĉefajn funkciojn: # sekurigi la [[sano]]n de siaj uzantoj per higiena evakuado de la ekskrementoj; # protekti la [[medio]]n kaj ne ellasi malsanigaĵojn en la naturon. La diversaj tipoj de latrinoj pli-malpli plenumas tiajn du rolojn. Tiel latrino malbonstata malbone plenumos sian higienprotektan rolon; la tipo de la [[grundo]] kaj la proksimeco de subtera akvo malfaciligos mediajn riskojn. Sed el la vidpunkto de la uzanto latrino havas ankaŭ aliajn funkciojn, kaj tiuj funkcioj estas ofte la plej gravaj por la elekto kaj aĉeto de latrino aŭ plibonigo de ekzistanta sistemo, multe pli ol sanaj kriterioj<ref>Water and Sanitation Programme, ''Who buys latrines, where and why?'', field note, septembro [[2004]].</ref>. Latrino ebligas intimecon, gravega kriterio por [[virino]]j (iaj kulturoj postulas, ke oni ne vidu ilin kiam ili iras al necesejo); fekado en la naturo estas ankaŭ konsiderata kiel simptomo de [[malriĉeco]]<ref>Robert Chambers, ''Whose Reality Counts: Putting the First Last'', ITDG Publishing, [[1997]].</ref>, kontraŭe la uzo de latrino ebligas konservi aŭ regajni certan [[digno]]n. Latrino estas ankaŭ [[kulturo|kultura]] elemento: ne posedi ĝin povas kaŭzi honton kiam oni akceptas vizitantojn, posedi ĝin povas esti signo de [[prestiĝo]]. Same, disponi de "plibonigita" tipo de latrino aŭ de necesejo povas doni ian socian staton. == Historio == La plej malnovaj latrinoj konataj datiĝas de la [[Induso-civilizacio]], kiun oni konsideras la unua kulturo, kiu evoluigis urban planadon ekde [[2600 a.K.]]. Necesejoj evakuiĝis en [[kloako]]jn retrovitajn en [[Mohenĝo-daro]] kaj [[Harapo]]<ref>J. Mark Kenoyer, ''Ancient cities of the Indus Valley Civilization'', Oxford University Press, [[1998]], ISBN 0195779401.</ref>. Tia sistemo estiĝis en Eŭropo nur ekde la [[16-a jarcento]]. == Latrineroj == Latrino konsistas el pluraj eroj: * Fosaĵo, kiam temas pri seka latrino, aŭ evakuadsistemo; la fosaĵo povas esti plifortigita de [[betono]] aŭ [[masonaĵo]]. * Tabulo el betono aŭ [[ligno]], truigita kaj foje kovrita de seĝo. Kiam la uzantoj kaŭros, ekzistas lokoj por meti la piedon kaj ne malpurigi ilin. * Ŝirmaĵo, kiu en la plej simpla formo povas esti farita el branĉoj aŭ kovriloj, sed povas esti ankaŭ dometo el ligno aŭ [[briko]]j. Tiu ŝirmaĵo estas kovrita de tegmento kaj povas enteni iajn erojn, kiel pordo, ventumilo por la fosaĵo kaj foje akvokranon eksteran. Aldone al tiaj eroj, latrino povas havi diversajn erojn laŭ sia tipo, foje akvoforfluigilon, kiam eblas ankaŭ duŝejo kaj evakusistemo por la ekskrementoj. == Diversaj tipoj == Latrinoj povas esti klasigitaj laŭ tri kriterioj: * laŭ la stokado de [[ekskremento]]j - surloka aŭ evakuiga; * laŭ la aldono de [[akvo]] aŭ ne - seka aŭ malseketa fosaĵo; * laŭ la situo en aŭ [[domo|eksterdoma]]. Alia faktoro estas la uzantaro de la latrino. Oni povas tiam paroli pri ''publika latrino'', eble pagenda, kaj pri ''privata'' aŭ ''familia latrino''. === Sekaj latrinoj === [[Dosiero:Simple pit latrine in Cap-Haitien.jpg|eta|Baza simpla latrino: fosaĵo plialtigita, pordo kaj tegmento damaĝitaj, misefika [[Ventumilo|ventumilado]]. Tamen jam tia simpla modelo plibonigas la lokan higienon.]] Simpla truo fosita en la grundo kaj kovrita post fekado ne estas kutime konsiderata "latrino". Por meriti tian nomon, la fosaĵo devas havi profundecon inter 50 cm kaj 1 metro. ==== Latrino kun simpla fosaĵo ==== Tiu estas la baza tipo, kaj ankaŭ la plej disvastiĝinta. Temas pri fosaĵo en la tero, ofte solidigita en la supera parto por eviti kolapson de la latrino. La fosaĵo estas kovrita de branĉoj kaj de tero por la simplaj modeloj, aŭ de betona tabulo truita. Kondiĉe ke ekzistas regula purigado tia latrino estas jam bona rimedo kontraŭ malsanoj kaŭzitaj de ekskrementoj. Tamen [[odoro|odoraĉoj]] kaj [[muŝo]]j estas daŭre problemoj. ==== Latrino kun ventumilita foŝaĵo ==== Tia latrino estas ofte nomata ''"VIP"'', mallongigo de la [[angla]] ''Ventilated Improved Pit latrine'', estas plibonigo de la latrino kun simpla fosaĵo kreita en [[Suda Afriko]]. Al la fosaĵo estas aldonita [[ventumilo]] aleksteren, plej ofte simpla [[Polivinil-klorido|PVK]]-tubo kun supermetita kadraro kontraŭinsekta. Tia latrino ebligas pli bone kontroli odorojn kaj muŝojn, sed la konstruaĵo postulas pli grandan kvaliton kaj purigadon. ==== Latrino kun borita truo ==== Tiaj latrinoj similas al latrinoj kun simpla fosaĵo, sed anstataŭ fosaĵo ĉirkaŭ 1 metron larĝa, ili havas pli mallarĝan fosaĵon, boritan mekanike. Tia maniero havas multe da malavantaĝoj: kolapso de la fosaĵo, odoroj pli aĉaj, ĉar la ekskrementoj povas resti alkroĉitaj al la vandoj, pleniĝo pli rapida, eĉ se la truo estas profunda, pli facila infektado de la subtera akvorezervoj. Oni uzas tiajn latrinojn kaze de humana krizo, ĉar ili estas relative rapide fositaj. ==== Sitellatrino ==== Tiaj latrinoj estas simplaj [[Sitelo|siteloj]] en kiujn oni fekas kaj urinas. Oni kovras ilin inter uzoj por eviti odoraĉojn. La sitelo estas regule malplenigita en adaptitan lokon. Malgraŭ la grandaj sanriskoj al la malplenigistoj kaj al la uzantoj, oni trovas ankoraŭ tiajn latrinojn pro kialoj tradiciaj (kiel en [[Hindio]], kie la [[kasto]] de la [[dalito]]j havas la tradician rolon de malplenigi la latrinojn) aŭ spacomankaj, ekzemple en [[ladurbo]]j. ==== Ekologia latrino ==== {{Ĉefartikolo|Kompoŝtiga necesejo}} Fine ekzistas diversaj ekologiaj latrinoj, kies celo estas ripozigi la ekskrementojn dum certa tempo, foje disigante [[feko]]n kaj [[urino]]n kaj aldonante aliajn materialojn ([[cindro]], [[ligno|ligneroj]], ...) por faciligi la kompoŝtadon. Tiam eblas reutiligi la [[kompoŝto]]n kaj pliriĉigi la medion anstataŭ [[polucio|polucii]] ĝin. === Malseketaj latrinoj === En certaj [[ladurbo]]j proksime al [[rivero]] aŭ [[maro]] oni ofte vidas latrinojn, kiuj estas simplaj ŝirmaĵoj instalitaj super la akvo, kie homoj fekas kaj urinas. Tio estas grava sanproblemo por la homoj kiuj vivas laŭ la rivero aŭ [[marbordo]], por la [[bestoj]], kiuj vivas en la akvo kaj de sekureco por la uzantoj vundeblaj ([[infano]]j, maljunuloj), kiuj povas fali en la akvon. Tia sistemo estas foje la nura ebla en iaj malriĉaj komunumoj. ==== Latrino kun hidraŭlika sifono ==== Tia latrino estas la plej simpla tipo kun fosaĵo malseketa: kompare al latrino kun simpla fosaĵo, oni aldonas nur sifonon en la plankon. La sifono protektas kontraŭ odorojn kaj [[insekto]]jn kaj helpas do pli higienajn uzkondiĉojn. Sufiĉas du aŭ tri litroj da akvo por evakui la ekskrementojn. Tia latrino estas uzebla en loko, kie homoj uzas akvon por [[anuso|anusa]] purigado, grandaj aĵoj ne povas trapasi la sifonon. Necesas ankaŭ disponi de sufiĉe da akvo, kiu povas esti malfacile trovebla en sekegaj, kamparaj regionoj. Aldonante evakutubon al tia latrino eblas krei diversajn variantojn. Eblas ekzemple instali la ŝirmaĵon for de la fosaĵo kaj tiel plibonigi la uzon de spaco. Eblas ankaŭ havi du fosaĵojn kaj uzi unu, dum la dua estas fermita por ke mortu la malsanigaĵoj kaj por ke la malplenigo estu farita sen mekanikaj iloj. Eblas ankaŭ konekti la latrinon al kontraŭsepsa ujo, kio estas pli facila por la uzanto. Eblas ankaŭ konekti tian latrinon al [[kloako]], se ĝi ekzistas. Temas pri kosta solvo kaj kutime rezervata al lokoj enurbaj kun longdata planado. ==== Akva latrino ==== Fine oni povas mencii la sistemon ''"Aqua-privy"'' (akva latrino), kiu havas hermetikan fosaĵon plenan de akvo. Kondukilo evakuas la troaĵojn flanke, dum solidaj materialoj sinkas funden. Praktike tia sistemo estis [[katastrofo]]<ref name="Fawcett">B. Fawcett, ''Water & Sanitation for Developing Countries'', Lectures Notes, University of Southampton, [[2005]].</ref>: aŭ blokita kaj superbordiĝinta, aŭ mankanta akvon kaj do odoraĉa, ĝi postulas grandajn financajn rimedojn ĉe la konstruado. ==== Porknecesejo ==== [[Porknecesejo]] (nomita ankaŭ "porko-latrino") estas simpla tipo de [[necesejo]] aŭ [[latrino]] konsista el dom-ekstera apartaĵo muntita super porkareo kun falejo aŭ truo konektanta ambaŭ. La porkoj konsumas la fekaĵojn de la uzantoj de la necesejo. En [[Hindio]], porkoj estis malsovaĝigitaj por longa tempo, plejparte en [[Goao]] kaj kelkaj kamparaj lokoj, por porknecesejoj. Kvankam ekologie logikaj same kiel ekonomiaj, porknecesejoj malkreskas en populareco kiam uzo de [[ekskrementa cisterno|ekskrementaj cisternoj]] kaj kloakaj sistemoj pliiĝas en kamparaj lokoj. === Pendigitaj latrinoj === En [[kastelo]]j kaj [[fortikaĵo]]j<ref>[http://thierryetsandra.jubiiblog.fr/upload/vacances24_08_06%20060.jpg]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20061129022250/http://thierryetsandra.jubiiblog.fr/upload/vacances24_08_06%20060.jpg|date=2006-11-29}}<span> Latrinoj de la </span>[[kastelo de Tonquédec]]</ref> aŭ iaj pluretaĝaj domoj<ref>[http://www.becherel.com/2004/index.php?pj=153&ref_rub=115&ref=50 Latrinoj en teksista domo]</ref>, la latrinoj estis instalitaj en malgrandega ĉambreto, ekstere de la fasado. Tiel la ekskrementoj estis rekte evakuitaj eksteren kaj falis sur la grundon aŭ en ventumilitajn fosaĵojn. Ekzemple en la [[kastelo de Coucy]] ([[13-a jarcento]]) latrinoj ekzistis je ĉiu etaĝo de la ĉefa kaj de la aliaj [[turo]]j, por eviti odoraĉojn kiuj estis kutimaj en la tiamaj kasteloj kaj palacoj, kiel ekzemple en la [[kastelo de Versailles]] ĝis antaŭ nelonge, ĉar ankoraŭ dum la epoko de la reĝo [[Ludoviko la 18-a (Francio)|Ludoviko la 18-a]] oni plendis pri la koridoroj de la [[kastelo de Saint-Cloud]]<ref>[[Eugène Viollet-le-Duc]], ''Dictionnaire raisonné architecture française XIe au XVIe siècle'', [https://web.archive.org/web/20071117142135/http://chateau.rochefort.free.fr/viollet-le-duc/Latrines.php Latrinoj]</ref>. === Publikaj latrinoj === [[Dosiero:Old public latrine in Cap-Haitien.JPG|eta|Restoj de publika latrino post 3 monatoj sen purigado (kvartalo de Kabo-haitia, [[Haitio]]).]] Publikaj latrinoj havas tipe du diversaj aspektoj: aŭ temas pri vico de unuopaj [[budo]]j grupitaj en aparta loko (ekz. en [[lernejo]]j, kie granda nombro de uzantoj uzos la latrinojn samtempe. La alia varianto konsistas el unu ejo dividita en du partoj (vira kaj virina), ĉiu havas plurajn seĝojn aŭ lokojn, sed la uzo ne estas intima. Tia tipo troviĝas kutime ĉe [[bazaro]]j. Publika latrino estas kutime instalita pro ekonomiaj kialoj (servi maksimuman nombron de personoj per minimuma investo) kaj pro gajno de spaco: en dense loĝitaj regionoj la instalo de unu latrino por ĉiu familio povas iĝi problema. Sed plej ofte publikaj latrinoj suferas administracian problemon: por ke ili restu uzeblaj, regula purigado devas esti farita de ia organizo. Multaj spertoj montras, ke lokaj organizoj estas pli efikajol publikaj servoj<ref>Hasnat Khandaker kaj Gitali Badrunnessa, ''CBO-management of Slum Neighbourhood Sanitation Services : The Aynal’s Bastee Case, Dhaka, Bangladesh'', WaterAid-IRC Case Study, decembro [[2004]].</ref>. En evoluiĝantaj landoj oni ofte vidas publikajn latrinojn neuzeblajn pro manko de purigado. Fruktedonaj inicoj estas maloftaj tiurilate. Menciindas la komunumaj latrinoj Sulabh<ref name="WSP">Water and Sanitation Programme, ''Sanitation is a business, approaches for demand-oriented policies'', SDC, [[2004]] ISBN 3-03798-058-3.</ref> en [[Hindio]], rezulto de kunlaboro privata-publika kaj de investo de ĝia fondinto Bindeshwar Pathak, servanta 12 milionoj da klientoj ĉiutage. == Plenigo kaj malplenigo de la fosaĵo == La tempo necesa al plenigo de fosaĵo dependas de ties [[volumeno]] kaj de la nombro de uzantoj. Laŭ multaj spertoj<ref>John Pickford, ''Low-cost Sanitation: a survey of practical experience'', 1995, IT Publications.</ref>, kaj de la kvanto de akumulitaj fekaĵoj. Tiu kvanto varias inter 40 litroj por unu persono jare ĉe malseketa fosaĵo kaj se akvo estas uzata por anusa purigado ĝis 60 aŭ 90 litroj por unu persono jare ĉe seka latrino kiam volumenaj aĵoj estas uzataj por anusa purigado. Tiu diferenco venas de la enteriĝo de akvo en la kazo de la malseketa fosaĵo. Oni konsideras latrinon plenan, kiam la nivelo estas je 50 cm de la supera parto de la fosaĵo. Malplenigo de fosaĵo estas problemo en evoluiĝintaj landoj, ĉefe en [[ladurbo]]j. Publikaj servoj aŭ tute ne ekzistas aŭ ne disponas teknikajn ilojn por tion fari. Privataj entreprenoj apenaŭ gajnas profiton en tiaj kvartaloj, do ofte malzorgas pri ili. Tiel multaj latrinoj estas plenaj kaj neuzeblaj. La klasika maniero por malplenigi fosaĵon estas uzu de speciala [[kamiono]] kun [[citerno]] grandvolumena kaj ekipita de [[pompilo]], kiu ebligas la malplenigon de pluraj fosaĵoj laŭvice antaŭ ol forporti la ekskrementojn al speciala [[deponejo]]. Sed tia materialo necesas prizorgadon foje malfacilan kaj grandan bazan investon. Aldone ne eblas uzi ĝin en dense loĝitaj ladurboj. Aliflanke ekzistas multaj laboristoj en la privata neformala sektoro<ref name="WSP"/>, kiuj malplenigas fosaĵojn per [[ŝovelilo]]j kaj [[sitelo]]j dumnokte en malsanigaj kondiĉoj. La plej granda problemo estas tiam, kien meti la eltiraĵojn, kiuj foje estas verŝitaj en akvoalportan aŭ akvoforportan [[kanalo]]n, aŭ en riveron dumnokte. Teknikaj solvoj estis kreitaj, inter ili la sistemo ''Vacutug''<ref>Madeleen Wegelin-Schuringa et Manus Coffey, ''Small Pit Emptying Machine : an Appropriate Solution in Nairobi Slum'', IRC International Water and Sanitation Centre, [[1998]].</ref> kreita en [[Kenjo]] en [[1996]], kiu ebligas konstrui kaj purigi danke al lokaj materioj malplenigmaŝinon malmultekostan, de meza grandeco kaj facile funkciigebla por specialaj malgrandegaj entreprenoj. Kvankam la spertoj ĝis nun ŝajnas pozitivaj, ili necesas helpon por fondi tiajn entreprenojn. == Situo tra la mondo == [[Dosiero:Couverture assainissement.png|center|750px|eta|Disvastiĝo de latrinoj en la mondo laŭ takso de WSP en [[2002]].]] Tiu mapo estas laŭ takso de la ''"Water & Sanitation Programme"'' (branĉo de la [[monda banko]]) rilate al la stato de [[2002]] surbaze de diversaj fontoj. "Latrinoj" signifas ĉi tie "sistemo plibonigita de ekskrementoevakuo"<ref>Vidu la [http://www.wssinfo.org/en/122_definitions.html difinojn] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060812050543/http://www.wssinfo.org/en/122_definitions.html |date=2006-08-12 }} sur la ttt-ejo de WSP.</ref>, kiu inkluzivas konekton al kloako, kontraŭsepsa ujo, latrino kun hidraŭlika sifono, simpla fosaĵo aŭ ventumilata fosaĵo. Tamen ne inkluziviĝas plibonigitaj sistemoj de publikaj latrinoj, sentegmentaj latrinoj (ofte ĉe latrinoj kun simpla fosaĵo), sitellatrinoj kaj evidente fekado en la naturo, plasta sako, ktp. La uzata metodologio<ref>Detale priskribita en [http://www.wssinfo.org/pdf/method_GWSSA_2000.pdf la aldonaĵo A] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060814044016/http://www.wssinfo.org/pdf/method_GWSSA_2000.pdf |date=2006-08-14 }} de la dosiero ''Global Water Supply and Sanitation Assessment 2000 Report'' (angle, pdf-formate).</ref> montras siajn malfortaĵojn, kaj ĉefe la malfacilaĵoj taksi la praktikon de homoj rilate al fekado, ofte preskaŭ [[tabuo|tabua]] temo. Se oni ofte uzas demandarojn, tamen necesas ofte aldoni "oficialajn" nombrojn, kiuj kunportas ian optimismon, ĉar "kontraŭleĝaj" kvartaloj, kiel ekzemple ladurboj, estas simple ignorataj<ref name="Joshi">Deepa Joshi, Joy Morgan et Ben Fawcett, ''Sanitation for the poor: whose choice, theirs or ours?'', DFID report KAR R8028, University of Southampton.</ref>. Alia fonto de eraroj estas taksi, ke hejmo disponas latrino, ĉar ĝi ekzistas; tio ignoras la fakton, ke multaj latrinoj estas plenaj, ruiniĝintaj, inunditaj aŭ iel neuzeblaj. Tiel en multaj lokoj 50%<ref>Oxfam, ''Appui aŭ initiatives de la société civile pour un renforcement du secteur Eau et Assainissement dans la ville du Cap Haïtien, dans le centre ville et ses quartiers défavorisés'', Concept Note, EU project, aprilo 2005.</ref> de la latrinoj ne estas uzebloj pro manko de malplenigo aŭ riparlaboroj. == En evoluantaj kaj evoluontaj landoj == [[Dosiero:Waste dumping in a slum of Cap-Haitien.jpg|eta|Foresto de latrinoj en ladurbo de Cap-Haïtien: fekado en la naturo kaj en la maro estas kutimaĵo, ĉar mankas mono kaj loko por latrinoj.]] Laŭ la sama fonto de WSP, disponeblo de bazaj latrinoj en evoluantaj landoj atingis 73% en urbaj zonoj kaj 31% en kamparaj en [[2002]], do meze 48%. Sed nur 18% de la hejmoj disponas konekton al [[kloako]]. En evoluontaj landoj la proporcio estis 57% en urbaj kaj 27% en kamparaj zonoj, do meze 35%. Nur 2% estis konektita al kanalizo. Entute tio signifas, ke pli ol 2,5 miliardoj da homoj ne disponis plibonigitan sanitaran sistemon; kaj tiu nombro pro la supre menciita kialoj verŝajne pligrandiĝis. La konsekvencoj rilate al sano kaj homa digno estas katastrofaj. Fekado sen plibonigita sistemo estas la ĉefa kaŭzo de feko-buŝaj malsanoj, kiel [[diareo]]: jare oni raportas 4,4 miliardoj da diareoj, inter kiuj 2,2 milionoj estas mortigaj, ĉefe por infanoj malpli ol 5-jara.<ref>Unicef & OMS, ''Global Water & Sanitation Assesment Report'', 2000.</ref>. La [[Jarmilaj Evoluigaj Celoj]] subskribitaj en [[2002]] en [[Johanesburgo]] celis redukti je duono la nombron de homoj sen dispono de bazaj latrinoj en 1990 (t.e. 51%) ĝis [[2015]], kaj tute neniigi ĝin ĝis [[2025]]. Por la celoj de 2015, tio signifus ne nur konstrui 378&nbsp;000 latrinojn ĉiutage, sed ankaŭ certigi ties purigadon, malplenigon kaj riparlaborojn: la realo estas tre malproksima<ref name="Fawcett"/>. <blockquote> :«La fakto, ke 2,6 miliardoj da homoj tra la mondo devas feki en plastajn sakojn, sitelojn, simplajn fosaĵojn, kampojn aŭ publikajn lokojn devus krei kolektivan alvokon al tuja kaj kuna strebo por disvastigi la aliron al plibonigitaj latrinsistemoj. :Tamen la procentaĵoj en evoluantaj landoj apenaŭ sekvas la kreskon de la monda popolo. :Kial latrinsistemoj ricevas tiom malmulte da atento fare de la lokaj kaj naciaj registaroj kaj de la internacia komunumo? <ref>''Health dignity & development: what will it take?'', UN Millennium Project Task Force on Water & Sanitation, Final Report, abridged version, 2005: p32. Tradukita laŭ la franca artikolo en Vikipedio.</ref> » </blockquote> == Evoluo kaj bremsado == En evoluiĝantaj landoj la disvastigo de latrinoj ofte ne estas afero de individuoj, sed parto de nacia programo, ofte subtenata de [[neregistara organizo]] loka aŭ internacia. Tamen oni ofte vidas, ke ĝi estas "malriĉa parenco" de alia ministerioj, malklare aligita aŭ dividita inter publika sano, konstruado, akvo, ktp. Evoluprogramoj ankoraŭ ne inkluzivas instalon de latrinoj kiel baza elemento: trinkebla akvo estas ofte citata, pro la emocio kaŭzita de la mencio de homo sen akvo<ref name="Joshi"/>, aliflanke pro la fakto, ke la [[inĝeniero]]j respondecaj pri tiaj programoj pensas en termoj de klasika inĝenierio (kanaloj betonaj, kompleksaj sistemoj por kolekti la rubon), kiu forpuŝas latrinojn al privata sfero. Plej novaj aliroj laŭ ''"socia [[merkatiko]]"'' <ref>Water and Sanitation Programme, ''The case for marketing sanitation'', Field note, aŭgusto 2004.</ref> sekvas malsukceson de tradiciaj programoj tro ofte regitaj de la disponebla oferto kaj la merkato. Tia aliro jam ekis post la ''Water and Sanitation Decade'', post kiu oni provis trovi aliron laŭpetan<ref>Sandy Cairncross, ''Sanitation and Water Supply: Practical Lessons from The Decade'', IBRD, London School of Hygiene and Tropical Medicine, septembro 1992.</ref>. La fakto, ke [[fekado]] estas preskaŭ tabua temo estas ankaŭ faktoro, kiu klarigas la malmultan klopodon en tiu fako: donacantoj kaj ricevantoj malemas tian temon, kiun oni plej ofte konsideras privata. Fine ekzistas malveraj ideoj pri latrinigado kutime akceptataj en evoluantaj landoj: la fakto, ke la ricevonto deziras latrinon por pli bona sano (kvankam intimeco, prestiĝo aŭ foresto de odoro estas la plej kutimaj kialoj); la fakto, ke akvo kaj latrino iru ĉiam kune; aŭ la malvera egaleco inter la konstruo de latrinoj kaj la sanpliboniĝo<ref>Nilanjana Mukherjee, ''Myth vs. Reality in Sanitation and Hygiene Promotion'', WSP field note, marto 2000.</ref>. == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Literaturo == * Sandy Cairncross et R. Feachem, ''Environmental Health Engineering in the Tropics'', 1993, Wiley & Sons. * Duncan Mara, ''Low-cost Urban Sanitation'', 1996, Wiley & Sons. * Duncan Mara, ''Low-cost urban sewerage'', Wiley & Sons, 2004, à propos des systèmes d'égout alternatifs * Gordon McGranahan, ''The citizens at risk : from urban sanitation to sustainable cities'', Earthscan, 2001, 200 p. ISBN 1853835617 pri graveco de akvopurigado por evoluantaj urboj * M. Assar, ''Guide to sanitation in natural disasters'', World Health Organisation, 1971, pri baza higieno kaze de homara krizo * R. Franceys, J. Pickford et R. Reed, ''A guide to the development of on-site sanitation'', World Health Organization, 1992 ISBN 9241544430 == Vidu ankaŭ == * [[Kloako]] * [[Fekado]] * [[Necesejo]] * [[Kompoŝtiga necesejo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=latrin}} * [http://www.oieau.fr/ReFEA/module3b.html Franclingva ttt-ejo pri akvo kaj latrinoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230522124105/https://www.oieau.fr/ReFEA/module3b.html |date=2023-05-22 }} * [http://www.fr.irc.nl/page/26739 Demandforumo pri aŭtonomaj latrinoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070312093443/http://www.fr.irc.nl/page/26739 |date=2007-03-12 }} * [[Eugène Viollet-le-Duc]], ''Dictionnaire raisonné architecture française XIe au XVIe siècle'', [https://web.archive.org/web/20071117142135/http://chateau.rochefort.free.fr/viollet-le-duc/Latrines.php Latrinoj] * [http://www.irc.nl/page/116 TTT-ejo de IRC pri medio kaj akvopurigado (angle)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060816171224/http://www.irc.nl/page/116 |date=2006-08-16 }} * [http://www.wsp.org/ Water and Sanitation Programme, branĉo de la monda banko] [[Kategorio:Necesejoj]] lcootkupx1rhpkkgralay3px4m2gidg Bergenbier (biero) 0 247610 9431609 9192818 2026-07-17T12:33:50Z Tirolischleioans 254019 9431609 wikitext text/x-wiki '''Bergenbier''' estis speco de [[biero]] produktata en [[Blaj]] en [[Rumanio]]. La bierfarejon en [[1994]] transprenis la belga konzerno [[Interbrew]], kiu en majo [[1995]] lanĉis la markon ''Bergenbier''. En 2003 la marko atingis 8,3&nbsp;% de la merkato en Rumanio. Tamen malgraŭ la landa sukceso la bierfarejo estis definitive fermita en 2010. La bierfareja retejo ankoraŭ funkciis ĝis 2012, por definitive disvendi ĉiujn bierojn. La emblemo de la biero montris ĝian nomon, super ĝi du montojn (''Berg'' = monto en la [[nederlanda lingvo|nederlanda]] kaj [[germana lingvo]]j) kaj sube la [[slogano]]n "prietenii ştiu de ce" (la amikoj scias kial). Ĉar la bierfarejo subtenis la nacian [[futbalo|futbalan]] teamon, la biero havis reputacion kiel "biero por amikoj de futbalo". == Eksteraj ligiloj == * [https://web.archive.org/web/20120218052448/http://www.prieteniistiudece.ro/ la eksa bierfareja retejo, arkivigite laŭ stato de februaro 2012] ({{ro}}) * [https://adevarul.ro/economie/de-ce-s-a-inchis-fabrica-bergenbier-de-la-blaj-1329637.html artikolo "fermiĝo de la bierfarejo de Blaj" ''[[Adevărul]]'', en la retejo "adevarul.ro" de 2010] ({{ro}}) [[Kategorio:Bierspecoj]] 8ggpnuiz0zpez6naxelf0v3bexe7eft Gornja Radgona 0 253266 9431914 8912781 2026-07-17T21:35:24Z Bwag 18702 new file 9431914 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|lando=[[Slovenio]]|regiono=[[regiono Mura]]|tipo1=reliefo|zomo=11|bildo=Burg Radkersburg Gornja Radgona.JPG|regiono-ISO=SI}} [[Dosiero:Gornja Radgona, St. Peter's parish church 02.jpg|eta|maldekstra|200ra|Preĝejo de Gornja Radgona]] '''Gornja Radgona''', [[germane]] '''Oberradkersburg''' estas [[urbo]] kaj samtempe [[Občina Gornja Radgona|municipo]] en [[Slovenio]], en [[provinco]] '''Stajerska''', la historia regiono suda [[Stirio]], kaj en statistika [[Regiono Pomurska|regiono '''Mura''']]. Administre apartenas al Gornja Radgona ankoraŭ 29 vilaĝoj. * [[Aŭtokodo]]: MS == Situo == La komunumo situas sur mal[[ebenaĵo]], laŭ [[Muro (rivero)]], laŭ landolimo de [[Aŭstrio]] (iam kun limotrapasejo), laŭ ĉef[[vojo]] kaj [[fervojo]]. Kontraŭe troviĝas [[Bad Radkersburg]]. == Historio == La loko estis loĝata dum la [[neolitiko]], poste [[romianoj]] loĝis tie, poste formiĝis [[Stirio]], parto de [[Habsburga Imperio]]. Post fine de la [[1-a mondmilito]] la loko trovis sin ĝuste ĉe la nova ŝtatlimo de [[Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj]]. Inter [[1941]]-[[1945]] la germana armeo okupis la tutan regionon. Ekde [[2008]] Aŭstrio kaj Slovenio apartenas al interna zono de [[Schengen]], sekve la limoj estas senĝene trapaseblaj. == Vidindaĵoj == * preĝejo * fortikaĵo == Partnera urbo == * {{flago|Germanio}} [[Bruchsal]] en [[Germanio]] [[Dosiero:Gornja Radgona - Schloss Oberradkersburg (d).JPG|eta|maldekstra|260ra|Fortikaĵo de Gornja Radgona]] {{Projektoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{sl}}) {{Ĝermo|Slovenio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Urboj de Slovenio]] i9cujp4w7v2997ecw7bik9oi930st90 Ángel Arquillos 0 253973 9431628 9155672 2026-07-17T13:52:37Z ~2026-40095-53 260427 /* Verkoj */ 9431628 wikitext text/x-wiki {{Unua}} {{Informkesto homo | nomo = Ángel {{etmajuskloj|Arquillos}} | dosiero = Arquillos.jpg | priskribo = Ángel Arquillos en 2008 | pseŭdonomo = | dato de naskiĝo = {{daton|17|decembro|1946}} | loko de naskiĝo = [[Linares]], {{ESP}} | nacieco = hispano | tradukis = | dato de morto = | loko de morto = | verkis = | aliaj aktivaĵoj = | akademiano = | denaska esperantisto = }} '''Ángel {{etmajuskloj|Arquillos López}}''' (naskiĝinta la {{daton|17|decembro|1946}}) en la urbo [[Linares]] ([[Provinco Ĥaeno]]) estas hispana esperantisto kaj poeto. Li loĝas en [[Málaga]]. Li estas prezidanto de la [[Andaluzio|Andaluzia]] Esperanto-Unuiĝo. Dum 2008-2009 kaj ekde 2013 li ĉefredaktoras ''[[Boletín]]'', la organo de la [[Hispana Esperanto-Federacio]] kaj ankaŭ [[Gazeto Andaluzia]] por la Andaluzia Esperanto Unuiĝo. Ekde novembro 2020 li estas la prezidanto de Hispana Esperanto-Federacio<ref>Retejo de HEF [https://www.esperanto.es/hef/index.php/komenco/38-noticias-esperanto/noticia/429-nova-estraro-de-hispana-esperanto-federacio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20201125225605/https://www.esperanto.es/hef/index.php/komenco/38-noticias-esperanto/noticia/429-nova-estraro-de-hispana-esperanto-federacio |date=2020-11-25 }}</ref>. Li estis kun-organizanto de pluraj renkontiĝoj, inter kiuj, inter 2015 ĝis 2018, la [[Internacia Esperanto-Semajno de la Kulturo kaj Turismo]], kaj plej laste la samtempaj [[78-a Hispana Kongreso de Esperanto]] kaj 71-a kongreso de [[IFEF]], kiuj okazis en Malago, Andaluzio, en majo de 2019. Kiel verkisto, aperis pluraj poemaroj en Esperanto kaj en la hispana. Arquillos ankaŭ partoprenis en kolektivaj tradukoj el la hispana en Esperanton. == Verkoj == En Esperanto * ''Mediteraneaj eroj'' (2012) * ''Mediteraneaj eroj II'' (2014) * ''La fontano de l' sorto'' (2018) * ''Ekkrias la poeto'' (2026) En la hispana * ''Al son de mis sonetos'' (2014) == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Arquillos, Angel}} [[Kategorio:Hispanaj esperantistoj]] [[Kategorio:Esperanto-verkistoj]] [[Kategorio:Esperantlingvaj poetoj]] [[Kategorio:Hispanaj poetoj]] eicm1p4ofh1ibzfkysygp7ah2lei5lw Joe Sacco 0 255076 9431826 9257070 2026-07-17T19:49:46Z Sj1mor 12103 9431826 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} [[Dosiero:Joe Sacco Iraq.jpg|eta|Joe Sacco]] '''Joe SACCO''' (naskiĝis la {{daton|2|oktobro|1960}} en [[Malto]]) estas verkisto de [[bildstrio]]j. Li laboras en [[Usono]]. Post lia naskiĝo, lia familio migris al [[Aŭstralio]], kaj poste, kiam li estis 12-jaraĝa, instaliĝis en [[Los Anĝeleso]]. Li diplomiĝis pri [[ĵurnalismo]] en la Universitato de Oregono en 1981. Li tiam interesiĝis pri [[bildstrio]] kaj sendis kelkajn paĝojn al la magazino [[Raw]]. En ''How I Loved the War'', li analizas proprajn sentojn de televidspektantoj fronte al la [[Golfa Milito]]. En 1992, li vizitas [[Palestino]]n kaj interesiĝas pri situacio de la [[rifuĝinto]]j. De tiu sperto li verkas serion da bildstrioj, pliposte eldonitaj sub la titolo ''Palestine'' (en 2001 ĉe Fantagraphics Books). Per tiu verko li inventis [[bildstria ĵurnalismo|bilstrian ĵurnalismon]]. Kvalito de lia verko donis al li admiron kaj de la ĵurnalistoj kaj de la bildstri-ŝatantoj. Por ''Palestine'', Joe Sacco ricevis multnombrajn premiojn, interalie la prestiĝan [[American Book Award]] en 1996. En 1995, Joe Sacco iris en [[Sarajevo]] kaj [[Goražde]], kadre de la milito en [[Bosnio]]. De tiu sperto en eks-[[Jugoslavio]] li verkis tri albumojn : ''Soba'', ''The Fixer'' kaj ''Safe Area Goražde''. Por tiu lasta verko, li gajnis la [[Eisner Award]] por plej bona originala [[grafika romano]] en 2001. Verko de Joe Sacco ne havas ekvivalenton en la bilstria mondo kaj pensigas pri aventuremaj ĵurnalistoj de la komenco de l'20an jarcento. Per detala desegno kaj realecaj dialogoj li ĉiam montras la homajn kaj personajn fatalaĵoj malantaŭ la grandaj eventoj. == Verkoj == * 1988-92: ''Yahoo'' #1-6. Poste eldonitaj en ''Notes from a Defeatist'' (2003), Fantagraphics Books, ISBN 1-56097-510-5. * 1993-5: ''Palestine'' #1-9. Poste eldonitaj en ''Palestine'' (2001), Fantagraphics Books, ISBN 1-56097-432-X. * 1994: ''Spotlight on the Genius that is Joe Sacco''. Fantagraphics Books. * 1997: ''Christmas with Karadzic'', eldonita en ''Zero Zero'' #15 (Fantagraphics Books) kaj poste en kolekto ''War's End'' (2005), Drawn and Quarterly, ISBN 1-56097-510-5. * 1997: ''War Junkie'', Fantagraphics Books, ISBN 1-56097-170-3. * 1998: ''Soba'', eldonita en ''Stories from Bosnia'' #1 kaj poste en la kolekto ''War's End'' (2005), Drawn and Quarterly, ISBN 1-56097-510-5. * 1998: ''Stones'', published in Zero Zero #25 (Fantagraphics Books). * 2000: ''Safe Area Goražde: The War in Eastern Bosnia 1992-1995''. Fantagraphics Books. ISBN 1-56097-470-2 * 2001: ''Palestine''. Fantagraphics Books. ISBN 1-56097-432-X * 2003: ''The Fixer: A Story from Sarajevo''. Drawn and Quarterly Books. ISBN 1-896597-60-2 * 2003: ''Notes from a Defeatist''. Fantagraphics Books. ISBN 1-56097-510-5 * 2005: ''War's End: Profiles from Bosnia 1995-96''. Drawn and Quarterly. ISBN 1-896597-92-0 * 2006: ''But I Like It''. Fantagraphics Books. * 2010: ''Gaza 1956, en marge de l'histoire'', [[Futuropolis]], {{ISBN|9782754802529}} premio 2011 ''Regards sur le monde'' de la festivalo de [[Angoulême|Angulemo]] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Sacco, Joe}} [[Kategorio:Verkistoj de bildstrioj]] [[Kategorio:Maltaj verkistoj]] ni2u3wy9m85bjxx6qh2a8bh3srl56i2 Zorgo (emocio) 0 259475 9431754 9116919 2026-07-17T17:03:11Z Arbarulo 135469 9431754 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Sorgen deutschland-eo.jpg|eta|Enketo el 2005]] '''Zorgo''' kiel emocio estas pli aŭ malpli konkreta [[timo]] aŭ premo pri ia malagrablaĵo. Persistaj gravaj zorgoj povas nomiĝi "[[ĉagreno]]". Nerealaj zorgoj malkontroleblaj estas [[Patologio|patologiaj]] == Ekzemplo: La zorgoj de la germanoj == Publikigita studaĵo el 2005 de [[McKinsey]] montras la plej kutimajn zorgojn de homoj en [[Germanio]]. En 2003 65% de la pridemanditaj estis kontentaj, en 2005 nur proksimume 60%. La [[enketo]] ''[[Perspektive Deutschland]]'' (perspektivo Germanio) estis la plej granda socipolitika enketo kun 500.000 partoprenantoj de la mondo. == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|q=Zorgo (emocio)|ReVo=zorg.0o}} * [[Zorgado]] - apartigilo * [[Timo]] * [[Malespero]] * [[Neŭrozo]] [[Kategorio:Emocioj]] g2lpshwsfjx20sck6uakfy7sxxpqmz4 Sulfurbrusta tukano 0 259916 9431803 9163159 2026-07-17T17:54:22Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431803 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Sulfurbrusta tukano |koloro = pink |dosiero = Ramphastos sulfuratus -London Zoo-4c.jpg |dosiero larĝo=300px |priskribo de dosiero = Sulfurbrusta tukano |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Ramfastedoj]] ''Ramphastidae'' |genro = ''[[Ramphastos]]'' |specio = '''''R. sulfuratus''''' |statuso = LC |dunomo = ''Ramphastos sulfuratus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Carl Jakob Sundevall|Sundevall]], 1866) |specioj de subdivizio = Subspecioj |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj =Ramphastos sulfuratus range.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Sulfurbrusta tukano''' (''Ramphastos sulfuratus''), konata ankaŭ kiel '''Kilbeka tukano''' aŭ '''Ĉielarka tukano''', estas kolorplena birdo el la familio de la [[Ramfastedoj]] kaj ordo de [[Pegoformaj]] de [[Sudameriko]]. Temas pri [[birdo]] kun granda [[beko]]. Ĝi estas la nacia birdo de [[Belizo]].<ref>Registaro de Belize: [https://web.archive.org/web/20080522125058/http://www.belize.gov.bz/ab_symbols.html Pri Belize - Naciaj simboloj]. 2007-02-08.</ref> == Priskribo == [[Dosiero:Keel-billed toucan, costa rica.jpg|eta|maldekstra|Sulfurbrusta tukano en la bestoĝardeno de Las Pumas, [[Kostariko]]]] Inkludante la bekon, la Sulfurbrusta tukano estas el 42 al 55 cm longa.<ref>Skutch (1971)</ref> Ties granda kaj kolorplena beko mezaveraĝas ĉirkaŭ 12-15 cm, ĉirkaŭ unu triono de la tuta longo. Kvankam la beko ŝajnas granda kaj peza, fakte ĝi estas spongeca, malplena osto kovrita el [[keratino]], tre malpeza kaj tre proteina. La [[plumaro]] de la Sulfurbrusta tukano estas ĉefe '''nigra kun flavaj kolo kaj brusto''' de la koloro de [[sulfuro]] (kaj de tie la specifa nomo) tre kontrastaj kun ĝenerala nigra plumaro kaj iom ruĝeca suba bordo antaŭ la nigra ventro. [[Plumoŝanĝado]] okazas unufoje ĉiujare.<ref name=vantyne1929>Van Tyne (1929)</ref> La kruroj estas blugrizaj kaj la vostobazo ruĝa (supre estas blanka pugo). La okulo estas nigra kaj ĉirkaŭokule estas verdeca nuanco super la flava koloro. La beko estas ĉefe helverda kun malhelruĝa pinto, suba blua nuanco kaj oranĝaj larĝaj strioj ambaŭflanke. Inter makzeloj estas segilecaj strioj. == Distribuado kaj ekologio == La Sulfurbrusta tukano povas troviĝi el Suda [[Meksiko]] al [[Venezuelo]] kaj [[Kolombio]]. Ĝi ripozas en la branĉaro de tropikaj, subtropikaj kaj malaltaj [[pluvarbaro]]j, ĝis altitudoj de 1,900 m.<ref>Strewe & Navarro (2004)</ref> Ĝi ripozas en arbotruoj,<ref name=vantyne1929 /> ofte kun kelkaj aliaj tukanoj. Tio povas esti tre spacomanka, tiele la birdoj enmetas siajn vostojn kaj bekojn sub siaj korpoj por konservi spacon dumdorme. Aldone al manko de spaco, la subaĵo de la truoj estas ofte kovrita el kernoj de manĝitaj fruktoj.<ref name=vantyne1929 /> Kiel multaj tukanoj, la Sulfurbrusta tukano estas tre socia birdo, rare vidita sola. Ili veturas en etaj aroj de proksimume 6 al 12 individuoj tra malaltaj [[pluvarbaro]]j; ĝi estas mallerta fluganto, kaj moviĝas ĉefe saltetante inter arboj. Ili havas familian strukturan ene de la grupo. Birdoj povas ofte lukti unu kun alia per siaj bekoj, kaj enĵeti frukton unu en la buŝon de alia. Kiel jam menciita, la Sulfurbrusta tukano vivas kune en tiuj grupoj, ofte kunhavante mankospacajn ejojn en arbotruoj. Ili povas uzi homtuŝitajn [[habitato]]jn iamaniere,<ref>Foster (2007)</ref> kaj tiu ĉi disvastigita birdo estas konsiderata Specio Malpli Zorgiga de [[IUCN]].<ref name=iucn>{{IUCN2006|assessors={{aut|BirdLife International}}|year=2004|id=47539|title=Ramphastos sulfuratus|downloaded=11a Majo 2006}}</ref> == Kutimaro == === Manĝo === [[Dosiero:Keel-billed_Toucan-27527.jpg|eta|dekstra|En kaptiveco, [[Quintana Roo]], [[Meksiko]].]] La dieto de Sulfurbrusta tukano konsistas ĉefe en ampleksa gamo de [[frukto]],<ref>Ekz. ''Cymbopetalum mayanum'' (Annonaceae) kaj Gumbo-limbo (''Bursera simaruba''): Van Tyne (1929), Foster (2007).</ref> sed povas inkludi birdajn ovojn, [[insekto]]jn, [[lacerto]]jn kaj [[arborano]]jn. La beko, surprize lerta, permesas tiun tukanon uzi grandan varion de fruktoj kiun alimaniere ili ne povus atingi. Uzas sian bekon por preni la frukton, kaj poste skuas sian kapon reen por engluti la tutan frukton. === Reproduktado === La ino de Sulfurbrusta tukano kutime demetas 2 al 4 (rare ununuran) blankajn ovojn. La masklo kaj la ino kunzorgas la ovojn, ambaŭ kovante laŭvice.<ref name=vantyne1929 /> Eloviĝo okazas proksimume post 15-20 tagoj. Ankaŭ post eloviĝo, masklo kaj ino laŭvice manĝigas la idojn. Kiam la idoj eloviĝas, ili ne havas plumojn, kaj havas siajn okulojn fermitajn dum proksimume 3 semajnoj. La idoj havas jam formitajn kusenkalkanojn, kiuj helpas por piediri sur la kernokovrita fundo de la nesto.<ref name=vantyne1929 /> La idoj restas en sia nesto dum proksimume 8 al 9 semajnoj dum iliaj bekoj entute disvolviĝas kaj ili pretas ekflugi. == Birdobredado == La Sulfurbrusta tukano estas foje havata en kaptiveco, sed ĝi havas altan fruktodieton kaj estas sensiva al [[hemokromatozo]] (ferstoka malsano). == Notoj == {{Referencoj}} == Referencoj == * Foster, Mercedes S. (2007): The potential of fruiting trees to enhance converted habitats for migrating birds in southern Mexico. ''Bird Conservation International'' '''17'''(1): 45-61. <small>{{doi|10.1017/S0959270906000554}}</small> [http://journals.cambridge.org/production/action/cjoGetFulltext?fulltextid=936412 PDF plena teksto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200211211951/http://journals.cambridge.org/production/action/cjoGetFulltext?fulltextid=936412 |date=2020-02-11 }} * Skutch, Alexander F. (1971): Life History of the Keel-billed Toucan. ''Auk'' '''88'''(2): 381-396. [http://elibrary.unm.edu/sora/Auk/v088n02/p0381-p0396.pdf PDF plena teksto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081016003009/http://elibrary.unm.edu/sora/Auk/v088n02/p0381-p0396.pdf |date=2008-10-16 }} * Strewe, Ralf & Navarro, Cristobal (2004): New and noteworthy records of birds from the Sierra Nevada de Santa Marta region, north-eastern Colombia. ''Bulletin of the British Ornithologists' '''124'''(1): 38-51. [http://www.alpec.org/Articulo%20BBOC/Strewe%20&%20Navarro%202004%20BBOC%20124%20(1).pdf PDF plena teksto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20051220065406/http://www.alpec.org/Articulo%20BBOC/Strewe%20%26%20Navarro%202004%20BBOC%20124%20%281%29.pdf |date=2005-12-20 }} * Van Tyne, Josselyn (1929): The Life History of the Toucan, ''Ramphastos brevicarinatus''. ''University of Michigan Museum of Zoology Miscellaneous Publications'' '''19''': 1-43. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.emeraldforestbirds.com/EmeraldGallery.htm Bildaro] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070411121247/http://www.emeraldforestbirds.com/EmeraldGallery.htm |date=2007-04-11 }} * [http://actionnetwork.org/campaign/esa_senate/? Savu Endanĝeritajn Speciojn] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060603042927/http://actionnetwork.org/campaign/esa_senate/ |date=2006-06-03 }} * [http://www.therainforestsite.com/cgi-bin/WebObjects/CTDSites Pluvarbarejo] * [http://rainforest.care2.com/ Pluvarbaroj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090429055719/http://rainforest.care2.com/ |date=2009-04-29 }} * [http://ibc.hbw.com/ibc/phtml/especie.phtml?idEspecie=3735 ''Ramphastos sulfuratus''-Filmoj] ĉe Interreta Birdokolekto * [http://www.bird-stamps.org/cspecies/10203100.htm Poŝtmarkoj]{{404|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (7 landoj) * [http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=keel-billed+toucan&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 Fotaro de Sulfu{{Referencoj}}rbrusta tukano] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071213163918/http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=keel-billed+toucan&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 |date=2007-12-13 }} VIREO [http://vireo.acnatsci.org/species_image.php?species=Ramphastos+sulfuratus Foto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071213163920/http://vireo.acnatsci.org/species_image.php?species=Ramphastos+sulfuratus |date=2007-12-13 }} * [http://www.diostede.com/collared_aracari_toucan/natural_history_literature/ramphastos_sulfuratus_sulfuratus_keel_billed_toucan.html Bibliografio] [[Kategorio:Pegoformaj]] [[Kategorio:Tukanoj]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Panamo]] [[Kategorio:Birdoj de Kolombio]] [[Kategorio:Birdoj de Kostariko]] 00r27vvp34lqf1tbzas20forkgx3hek Lennart Svensson, Klipptorp 0 260709 9432105 8322722 2026-07-18T08:56:50Z Alifono 114488 9432105 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Lennart Svensson,''' naskita en komunumo [[Filipstad]], [[Svedio]] en 1945, esperantistiĝis jam dum infanaĝo. Multjara senĉesa loka aktivulo por esperanto, kiu ankaŭ politike kaj skolte aktivis. En 1996 li iniciatis [[Esperanto-Gastigejo en Lesjöfors|Esperanto-Gastigejon en Lesjöfors]] kiun li de tiam mastris kaj zorgis. Kun edzino Barbro li loĝas en bieno Klipptorp en [[Lesjöfors]], proksime al la Esperanto-Gastigejon en Lesjöfors, ekde 2027 Skandinava Esperanto-Domo. == Vidu ankaŭ == * [[Esperanto-Gastigejo en Lesjöfors|Esperanto-Gastigejon en Lesjöfors]] * [[Lesjöfors]] {{DEFAŬLTORDIGO:Svensson, Lennart}} [[Kategorio:Svedaj esperantistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1945]] 5341py7wf8o0e4qzk9sz38udl0s34u7 Jacques Piccard 0 263655 9431977 6937029 2026-07-18T04:50:23Z Sj1mor 12103 9431977 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} [[Dosiero:Bathyscaphe Trieste Piccard-Walsh.jpg|eta|Jacques Piccard (fronte) kaj Don Walsh (malsupre) en la batiskafo ''Trieste''.]] [[Dosiero:Bathyscaphe Trieste with USS Lewis (DE-535) over the Marianas Trench, 23 January 1960 (NH 96797).jpg|maldekstra|250px|eta|La batiskafo ''Trieste'', super la [[Mariana Fosego]], la 23-an de Januaro 1960]] '''Jacques PICCARD''' (naskiĝis la [[28-an de julio]] [[1922]] en [[Bruselo]] - mortis la [[1-an de novembro]] [[2008]] en [[Svisio]]) estis svisa oceanografia sciencisto. Li estis la filo de la fama fizikisto [[Auguste Piccard]] kaj la patro de [[Bertrand Piccard]], psikiatro kaj piloto de varmaera aerostato. Jacques Piccard fariĝis fama por esti la tenanto de la mondrekordo de subakviĝo (10916 m) kune kun la usona leŭtenanto Don Walsh. La 23-an de Januaro 1960, ili ambaŭ subakviĝis batiskafe en la [[Mariana Fosego|Marianan Fosegon]], la plej profundan lokon de la tera surfaco. Post kvin horoj je rekorda profundo de 10916 metroj kaj observinte ĝis tiam, nekonatajn fiŝojn kaj krustulojn kiuj povas elteni grandegan akvopremon, la [[batiskafo]] nomita ''Trieste'' resupreniris al la surfaco. Jacques Piccard ankaŭ konceptis plurajn esploradocelajn submarŝipojn. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Piccard, Jacques}} [[Kategorio:Svisaj sciencistoj]] [[Kategorio:Oceanografoj]] o7i09cwv7botzp8r7t8yyh9mjtiphhe Bertrand Piccard 0 266633 9431979 8863375 2026-07-18T04:51:00Z Sj1mor 12103 9431979 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Bertrand PICCARD''' (naskiĝis la [[1-an de marto]] [[1958]] en [[Laŭzano]]) estas [[Svisio|svisa]] [[psikiatro]] kaj [[Aerostato|aerostatisto]], kiu sukcesis kun la brita piloto [[Brian Jones (aerostatisto)|Brian Jones]], de la 1-a ĝis la 21-a de marto 1999, en la unua seninterrompa ĉirkaŭiro de la mondo per [[balono]] ''Breitling Orbiter 3''. == Biografio == Paralele kun siaj studoj pri [[Psikiatrio|psikiatra]] [[medicino]], Bertrand Piccard fariĝis pioniro pri [[senmotora flugo]] kaj [[aviadilo|aviadileto]] en [[Eŭropo]]. Li ankaŭ ekzerciĝis al [[glisparaŝuto]] kaj [[aerostato|varmaerostato]]. Li fariĝis ĉampiono de Eŭropo pri [[aerobatiko]] per [[deltaplano]] (1985), kaj venkis en la 1a transatlantika kurkonkurso per balono (1992). Li estas filo de la [[oceanologo]] [[Jacques Piccard]], tutmonda rekordulo, kun [[Don Walsh]] (1931-) pri submara plonĝado per [[submarŝipo]], kaj nepo de [[Auguste Piccard]], la unua homo kiu atingis la [[stratosfero]]n per balono. Bertrand Piccard provis unuafoje flugi senhalte ĉirkaŭ la mondo, kun [[Wim Verstraeten]], per balono ''Breitling Orbiter'', sed fiaskis post nur seshora flugo. [[Dosiero:Breitling Orbiter 3.jpg|eta|dekstra|150px|Kopio de [[Breitling Orbiter 3]] super [[Château-d'Œx]]]] Duan provon li faris per pli granda balono ''Breitling Orbiter 2'', ekde [[Château-d'Œx]] (Svisio), denove kun Wim Verstraeten, sed kun partnereco de [[Andy Elson]], teknikisto de Cameron Balloons<ref> Cameron Balloons estas la plej granda konstruisto de balonoj en la mondo : * (en) : http://en.wikipedia.org/wiki/Cameron_Balloons * (fr) : http://www.cameronfrance.com/ </ref></small>. Malgraŭ teknika incidento, ili daŭrigis sian vojon orienten. Sed pro malpermeso trairi la [[Ĉinio|ĉinan]] teritorion, ili ne povis ekspluati la oportunecon uzi ĵetfluon kiu blovis je 270&nbsp;km/h de [[Teherano]] ĝis [[Pekino]]. Sekve, ili provis ĉirkaŭiri Ĉinion, sed tio devigis ilin flugi je tre malalta altitudo tiel ke ili finfine surteriĝis en la [[Birmo|birma]] kamparo meze de mirigitaj kamparanoj. Tamen la triopo atingis malgraŭ tio novan rekordon de daŭro en 9 tagoj 17 horoj kaj 55 minutoj por 8 700&nbsp;km. Trian provon li entreprenis per nova ankoraŭ pli granda balono kapabla flugi dum tri semajnoj : ''Breitling Orbiter 3'', kiun realigis la Federacia Politeknika Lernejo de Laŭzano - EPFL - ([[Svisio]]). Sed ĉi foje kun nova partnero : [[Brian Jones]], piloto de la [[Brita Aerarmeo]] (Royal Air Force — RAF), sperta aerostatisto, kaj sub gvidado de la [[meteologo]] [[Luc Trullemans]]. La pezaj rezervujoj da [[keroseno]] estis anstataŭigitaj per 32 botelegoj da [[propano]] (2m 35 altaj) pli facile manipuleblaj. La ekflugo okazis la [[1an de marto]] [[1999]] ekde Château-d'Oex kaj la surteriĝo la [[21-an de marto]] [[1999]] en [[Egiptujo]] post trairo de 40 805&nbsp;km en 19 tagoj, 21 horoj, 47 minutoj. == Notoj == {{Referencoj}} == Projektoj == [[Dosiero:Piccard - Solar Impulse.jpg|eta|Koncepta modelo pri ''Solar Impulse'' ekspoziciita en [[Ĝenevo]] en aprilo 2004.]] [[Dosiero:Solar Impulse SI2 pilote Bertrand Piccard Payerne November 2014.jpg|eta|La Sunaviadilo ''[[sunenergia impulso]]'' aŭ angle ''[[Solar impulse]]'' de la teamo [[Bertrand Piccard]], novembro 2014]] Reklamafiŝo por manifestacio ligita al ''Solar Impulse'' de la Politeknika Federacia Lernejo de Laŭzano EPFL. La unua premio konsistas el unutaga flugo per balono kun Bertrand Piccard. En 2004, Bertrand Piccard anoncis, sub la nomo "''Solar Impulse''", ĉirkaŭiron de la mondo per sunglisilo realigata en kunlaboro kun la Politeknika Federacia Lernejo de Laŭzano (EPFL). Provoj okazis en 2009. La projekto ''Solar Impulse'' celas aŭtonoman ekflugon kaj flugon, same tage kiel nokte, de aviadilo propulsebla nur per sunenergio ĝis efektivigo de ĉirkaŭiro de la mondo sen karburaĵo nek poluado. La flugo okazos verŝajne en 2015. == Filatelio == Tri tagojn post la seninterrompa flugo de Bertrand Piccard ĉirkaŭ la mondo, la [[Svisa Poŝto]] emisiis poŝtmarkon de 0,90 svisaj centimoj montranta la balonon '''Breitling Orbiter 3''' dum flugo. Ĝi rapide elĉerpiĝis. == Bibliografio == * "Quand le vent souffle dans le sens de ton chemin" (Kiam la vento blovas en la direkto de cia vojo). Ĝenevo : Eld. La Nacelle. "Breitling Orbiter 1" Antaŭparolo de [[Nicolas Hulot]] - ISBN 2-88393-010-4 * "Une trace dans le ciel" (Spuro en la ĉielo). Eld. Oresol, 1998 - Libro kun KD Audio pri "Breitling Orbiter 2", Château-d'Oex Rangoon, L'odyssée de Piccard / Château-d'Oex Rangoon, La Odiseo de Piccard (N° RSR 6115) - ISBN 2-940242-00-3 * "Le Tour du monde en 20 jours" (La ĉirkaŭiro de la mondo en 20 tagoj). Parizo : eld. Robert Laffont. 2000 - Libro pri "Breitling Orbiter 3" * "La Plus Longue Méharée et autres aventures exceptionnelles" (La plej longa [[dromedaro|dromedara]] kurado kaj aliaj esceptaj aventuroj). Parizo : eld. Albin Michel. 2003. * "Une trace dans le ciel" (Spuro en la ĉielo). Laŭzano : eld. Favre S.A. 2005 - Antaŭparolo de [[Patrick Poivre d'Arvor]] (alinome "PPDA" — pron. pepedea — tiam fama ĵurnalisto ĉe la franca televida kanalo '''[[TF1]]''') - ISBN 2-8289-0881-x * "Le futur de l'avion : Les prochains défis de l’industrie aéronautique", [[Francis Pollet]], Bertrand Piccard, FYP Éditions, Ivry-sur-Seine - ISBN 978-2-36405-203-1 == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{fr}} [http://www.bertrandpiccard.com/fr/index.php Oficiala retejo de Bertrand Piccard] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130120141832/http://www.bertrandpiccard.com/fr/index.php |date=2013-01-20 }} * {{fr}} [http://www.solar-impulse.com/ Nova projekto Solar Impulse de Bertrand Picard] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110207185137/http://solar-impulse.com/ |date=2011-02-07 }} * {{fr}} [http://www.ideesuisse.ch/241.0.html?&L=1 La dinastio Piccard en la arkivoj de la svisaj radio kaj televido] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070928055605/http://www.ideesuisse.ch/241.0.html?&L=1 |date=2007-09-28 }} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Piccard, Bertrand}} [[Kategorio:Svisaj balonistoj]] [[Kategorio:Svisaj psikiatroj]] [[Kategorio:Kavaliroj de la Ordeno de Sankta Karlo de Monako]] cmsiqci3s9urirgk9dmetquzfk9ens7 Jean Malaurie 0 270369 9432002 9317790 2026-07-18T05:31:15Z Sj1mor 12103 9432002 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo |priskribo=Jean Malaurie en 2013 }} '''Jean MALAURIE''' (naskiĝis la [[22-an de decembro]] en [[1922]] en [[Majenco]], [[Germanio]] kaj mortis la [[5-an de februaro]] [[2024]]) estis franca [[etnologio|etnologo]], fakulo pri [[inuito]]j, [[geografo]], [[verkisto]]. == Biografio == Post du etnografiaj misioj en la dezerto de [[Ahaggar]] (Hoggar, [[Alĝerio]]), Jean Malaurie partoprenis en [[geologio|geologia]] misio en [[Grenlando]] en [[1950]]. Geomorfologo en la Granda Nordo de Grenlando, kie li kreis mapon je 1 :100 000 pri 300 kilomètres de la [[Tero de Inglefield]] kaj norde de la [[Glaĉero de Humboldt]], li malkovris nekonatajn [[fjordo]]jn kaj marbordojn. Li ricevis permeson atribui al ili francajn nomojn, tiel pri la [[Fjordo de Parizo]], aŭ pri siaj [[inuito|inuitaj]] kompanoj . Li estis la unua eŭropano kiu atingis, kun la inuito Kutsikitsoq, la magnetan nordan poluson, je 78° 29’N 68° 54’W, per du hundtiritaj [[sledo]]j. Laŭ peto de la [[Sovetio|sovetia]] registaro, li gvidis la unuan internacian ekspedicion en [[Siberio|siberia]] [[Ĉukotko|Ĉukotka]] en 1990. Li estis ankaŭ la unua okcidentano malkovrinta en 1990 la "Aleon de la Balenoj", nord-orienta siberia monumento nekonata ĝis kiam la sovetia [[arkeologio|arkeologo]] [[Arutiunov]] malkovris ĝin en 1977. Jean Malaurie fondis kaj gvidis ekde 1992 la polusan ŝtatan Akademion en [[Sankt-Peterburgo]], t.e. lernejo de siberiaj kadroj kun sescent internaj lernantoj, kvin fakultatoj, kvardek-kvin etnoj; la [[franca lingvo]] estas tie la unua fremda lingvo, deviga. Dum siaj 31 misioj, de Grenlando ĝis Siberio, Malaurie fondis metodon "''de la ŝtono ĝis la homo''", memoriganta ke la arktaj popoloj estas kompreneblaj en ilia historio, ritaro, sociologio nur kadre de fizika ĉirkaŭmedio. Homoj de la naturo, ili estas ligitaj al la naturo. Jean Malaurie estas firma defendanto de la rajtoj de la arktaj minoritatoj, kiujn minacas la industria kaj nafta ekspluatado en Granda Nordo. Li estis konsultanto de kvar ĉefurboj : [[Vaŝingtono]], [[Otavo]], [[Kopenhago]], [[Moskvo]]. En 2007, li estis nomumita Bonvola Ambasadoro por la arktaj regionoj ĉe [[Unesko]] kie li estis invitita por prepari por la jaro 2009 projekton de traktato ekologia kaj de defendo de la popoloj por Arkto. Ekde 2007, li fariĝis Honorprezidanto de Uummannaq Polar Institute, institucio kiu celas konservadon de la loka grenlanda kulturo kaj disvolvadon de edukprogramoj por la junaj inuitoj. Li fondis kaj gvidas la librokolekton “Terre Humaine“ (Homa Tero) kies unua titolo estis "'''Tristes Tropiques'''" (Tristaj Tropikoj) de [[Claude Lévi-Strauss]] en [[1955]]. Verkisto, li publikigis precipe "'''Les Derniers Rois de Thulé'''" (La lastaj reĝoj de [[Tuleo]], 1955), tradukita en 23 lingvojn. Krom dek librojn, li publikigis kvarcent kvindek sciencajn artikolojn, kiuj estis arigitaj en kvar volumoj. Avangarda figuro de la franca [[polusa esplorado]] laŭ la modelo de [[Jean-Baptiste Charcot]], komandanto de la ŝipo '''[[Pourquoi-Pas ?]]''' (Kial ne ?), li prepariĝas por vivi siajn lastajn vivjarojn en la Nordo, en [[Uummannaq]], ĉe la nord-okcidenta marbordo, kie muzeo Jean Malaurie estas kreita en [[torfo]]domo restariganta lian vintran restadejon. [[Komandoro]] de la [[Honora Legio]], Granda Ormedalo de la urbo de Sankt-Peterburgo, li ricevis la Ormedalon de la [[Reĝa Geografia Societo]] de [[Londono]], kiun atribuas la reĝino. Li havas la Urs-medalon, t.e. la plej alta ordeno de la Grenlanda registaro, kaj multajn aliajn fremdajn ordenojn. == Travivaĵoj == En postparolo al sia grandformata abunde ilustrita libro "'''Ultima Thulé'''" (Plej fora Tuleo, pp 380–392, 34x24 cm), Jean Malaurie raportis pri gravaj okazintaĵoj, kiujn li travivis ekde la [[15a de junio]] [[1951]], kiam kun du inuitoj, tra la bankizo, survoje al la Golfeto de la Polusa Stelo, li konstatis ke aviadiloj de la usona Aerarmeo surteriĝis je ritmo de unu ĉiun duonan horon. Tie, la usona registaro trude ekinstalis gigantan sekretan militbazon, unue por 4000 homoj, pli poste por 10 000, kun haveno. Alvenis poste 63 ŝipoj al kiuj glacirompilo malfermis vojon. Jean Malaurie ĉeestis la 9an de julio la elŝipiĝon de marinfanteriaj soldatoj, kun bajoneto ĉe la fusilo, kvazaŭ jam troviĝus surloke danĝeraj malamikoj. Tie vivis tiam nur 302 pacemaj kaj sendanĝeraj inuitoj... La usona registaro de [[Harry Truman]] alprenis tiun decidon post kiam fiaskis provo forpuŝi, en [[Koreio]], kun helpo de kelkaj okcidentaj nacioj inter kiuj Francio, la [[Norda Koreio|nord-koreajn]] [[komunismo|komunistajn]] trupojn transe de la 35a paralelo. Sed, post interveno de Ĉinio, la fronto-linio stabiliĝis je la 38a paralelo. Kiam [[Stalin]] sciigis al [[Mao Zedong]] sian pretecon engaĝiĝi en la konflikton, Mao Zedong rifuzis kaj tiel evitis plian grandskalan militon. Sed la timo estis granda flanke de la usona registaro. Tiu [[Aerbazo Thule]] havis sekretan nomon (kodo : "[[Blue Jay]]"). Jean Malaurie parolis pri tiu afero kun la juna dana administranto [[Torben Krogh]] kaj insistis por ke li tuj kunvenigu la Parlamenton (la Fangeraad de Tuleo, kiun fondis [[Knud Rasmussen]]) por ke ĝi sendu skriban proteston kontraŭ tiel minacan entrudiĝon. Krogh rifuzis. Protesto kaj rifuzo de la Parlamento estus haviginta al la ĉefministro de Grenlando, tiam ricevinta aŭtonomecon, pli grandan aŭtoritatecon kaj forton por plendi kontraŭ la sekreta aktivado de tiu fremda militbazo. La dana administranto rifuzis pro la simpla kialo ke li ricevis de la [[Dana Registaro|dana registaro]] la imperativan ordonon nenion fari por malhelpi la agadon de [[NATO]]. Tiun konfeson Malaurie ricevis nur dudek jarojn poste. La dana registaro cedis antaŭ fortegaj premoj de Nato en kiu ĉefrolas Usono. El tiu okupacio rezultis socia ĥaoso, konsiderinda poluado, alkoholismo, kresko de la procento de memmortigoj, malapero de tradicioj, kutimoj kaj vivmaniero harmonia kun la naturo, kiuj ĝis tiam ebligis al la inuitoj vivi sane kaj feliĉe sub ekstrema kaj senkompata klimato. "''La 15a de junio 1951 estis esenca dato de mia vivo. Mi komprenis ke oni ne povas esti sciencisto flanke de popolo sen esti ĝia advokato en la ege pereigaj tempoj. Tio estas la kialo pro kiu mi verkis "'''Les derniers Rois de Thulé'''" '''(La lastaj Reĝoj de Tuleo)''' aperinta en 1955.''" (p.&nbsp;383). Konfirmiĝis poste tio kion li skribis aliloke en la sama paĝo : "''Sed la popoloj havas certan senkulpecon, kaj ili volonte kredas tion, kion diras ilia registaro.''" Efektive, la dana registaro provis kredigi ke laŭ interkonsento kun Nato, ĝi akceptis kreon de militbazo en Tuleo, kiel defendo-bazo. Rezolucio de la dana Parlamento, en 1968, sciigis ke "''En Tuleo, neniu nuklea armilo ekzistas aŭ estas stokita. La Grenlanda spaco estas zono kie ĉiu nuklea armilo estas neakceptata.''" Jean Malaurie, kiu povis observi tra la jaroj la konstruadon kaj disvolviĝon de la bazo, tre bone komprenis ke ĝi ne estis defenda, sed ofensiva. La 21an de januaro 1968, dum plena polusa nokto, bombaviadilo B52G kraŝis ĵe ĉirkaŭ 8–12&nbsp;km de Tuleo post incendio kiun la aviadilanaro ne sukcesis estingi. 8 skipanoj sukcesis elĵetiĝi el la flugfortreso kaj elsaviĝi per paraŝuto. La aviadilo falis je 900&nbsp;km/h kaj komplete frakasiĝis. Brulis la 132 000 litroj da keroseno; la fajro eksplodigis la konvenciajn eksplodaĵojn de tri el kvar termonukleaj bomboj, kiujn transportis la aviadilo, tiel ke disĵetiĝis ties ŝarĝo de [[plutonio]], [[uranio]], [[americio]] kaj [[tritio]] sur areo de 15-20 km2. Pro la varmo, la bankizo fandiĝis sur areo 305-metrojn-larĝa kaj 610-metrojn-longa. La kvara bombo malaperis funde de la oceano. Vasta areo esti infektita ĝis la inuita vilaĝo [[Moriussaq]], je 30&nbsp;km norde de la kraŝloko. Eskimo el Moriussaq, sen scio pri la danĝero de disradiado, estis la unua kiu helpis usonan piloton. Jean Malaurie intervjuis lin kaj surbendigis liajn parolojn. En aprilo 1969, Malaurie gvidis skipon de francaj kinistoj venintaj por filmi kaj registri vidpunktojn de eskimoj skandale dungitaj por laboroj de malinfektado kaj purigo de la bankizo. La projekciado de la filmo estis malpermesita ĉe la televidoj de Danio kaj Grenlando. Malgraŭ kolosa laboro de 700 fakuloj en malbonegaj klimatkondiĉoj (ventoj blovantaj ĝis 137&nbsp;km/h, temperaturoj de - {{GdC|33}}, eĉ ĝis - {{GdC|57}}, konsiderinda parto el la disĵetitaj pecoj miksiĝis kun la neĝo, la glacio kaj la akvo kaj tiel infektis vivestaĵojn inter kiuj balenoj, fokoj, morsoj. En 1969, Jean Malaurie sendis al la Nuklea Centro de [[Saclay]], en Francio, ĉiaspecajn specimenojn de eltiraĵoj el la marsurfaco kaj sub-maro. La oficiala respondo anoncis neekziston de infektado. Malaurie rimarkigas en sia libro ke, pli poste, en 1986, kiam okazis la katastrofo de [[Ĉernobilo]], la francaj aŭtoritatoj asertis kun tute sama aplombo, ke transiro de la francaj landlimoj estos neebla al la infektitaj nuboj... kaj tio tamen okazis. Malaurie esprimas seriozan dubon (p.&nbsp;384) pri la fakto ke usonaj submaresploriloj trovis la kvaran termonuklean bombon en 1979 : "''pruvo pri tio neniam estis oficiale donita''". Dudek jarojn post la katastrofo, grupo el kvincent danaj laboristoj, kiuj partoprenis en la seninfekta puriga laboro atentigis pri gravaj sanproblemoj kiuj trafis ilin : kanceroj, sterileco, gravaj fiziologiaj perturboj, ktp. Ili ne ricevis taŭgajn vestaĵojn por ŝirmi sin kontraŭ disradiado. La maskoj, kiujn ili ricevis, estis plejofte flankenlasitaj pro tio ke ili malhelpis spiradon en malfacilaj klimatkondiĉoj. Post pliaj jaroj, esploroj klare demonstris kaj konfirmis ke la infektado estis katastrofa por multaj homoj, ne nur inuitoj sed ankaŭ danoj, grenlandanoj kaj eĉ usonaj dungitoj de la usona aerarmeo kiuj ne estis informitaj pri nepra neceso ŝirmi sin kontraŭ disradiado. Multaj atakoj direktiĝis kontraŭ Jean Malaurie pro lia kuraĝa publika malaprobo kaj kondamno de faroj de registaroj, armeoj kaj de la sinteno de amasinformiloj. Inuitoj perdis la mensan kaj fizikan sanon, kiujn ili havis antaŭ ol la usona armeo okupaciis parton el ilia teritorio. "''En tiu epoko kiam, principe, koloniismo estas abolita, tutelaj potencoj traktas, do propravole, sekretajn militistajn interkonsentojn, kiuj decidas pri la destino de aŭtoktonoj ([[praloĝantaro]]) pri kiuj ili respondecas antaŭ [[Uno]]…''" Kaj Malaurie aldonis pliajn pli malpli similajn ekzemplojn de ŝtataj sintenoj, ekz. en "''[[Amazonio]], [[aborigeno|aborigena]] [[Aŭstralio]], franca [[Polinezio]] (ĝis januaro 1996), [[Okinavo]], [[Tibeto]], sen forgesi la rusan Arkton tiel grave infektita pro nukleaj eksperimentoj de la [[Ruĝa Armeo]]''". La postparolo de Jean Malaurie konsistigas kondamnon de senskrupulaj ŝtataj decidoj, de la misinformado, de trompaj kaj mensogaj politikoj, kaj alvokon por savo de la arkta zono el kiu dependas grandparte la evoluado de la surtera vivo. == Funkcioj == * Fondinto kaj direktoro de la librokolekto "Terre Humaine" (Homa Tero), ĉe la eldonejo [[Plon]], Parizo, ekde februaro 1955. * Elektita ĉe la unua katedro pri polusa Geografio de la supera franca instruado, kiun fondis en 1957 profesoro [[Fernand Braudel]] en Parizo, en la Lernejo de altaj studoj pri sociaj sciencoj <ref>* {{fr}} [http://www.ehess.fr/fr/ École des hautes études en sciences sociales - EHESS] Lernejo de altaj studoj pri sociaj sciencoj.</ref>. * Kreinto de la Centro de Arktaj Studoj (Centre d’Études Arctiques - EHESS, CNRS <ref>* {{fr}} [http://www.cnrs.fr/ Centre national de la recherche scientifique - CNRS] Nacia Centro pri Scienca Esplorado.</ref>. 1958. * Direktoro de esplorado en CNRS (Nacia Centro pri Scienca Esplorado), ekde 1979. * Direktoro-fondinto de la Polusa Fonduso Jean Malaurie <ref>* {{fr}} - {{en}} [http://transpolair.free.fr/sciences/fonds_malaurie/ Fonds polaire Jean Malaurie]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (Polusa Fonduso Malaurie) en la Centra Biblioteko de la Nacia Muzeo pri natura historio </ref> <ref>* {{fr}}[http://www.mnhn.fr Muséum national d'histoire naturelle] Nacia Muzeo pri natura historio.</ref> Muséum national d'histoire naturelle en Parizo, ekde 1992. * Direktoro-fondinto de la "'''Revue arctique internationale Inter-Nord'''" (Internacia Inter-Norda Arkta Revuo). Eld. CNRS - EHESS. 20 vol. (1960-2004). * Unua franco kaj dua homo en la mondo atinginta la nordan geomagnetan poluson per hundtiritaj sledoj ([[29an de majo]] [[1951]]). * 31 misioj, plejparte solece de la Granda Nordo ĝis Siberio (de 1948 ĝis 1997). * Instruado en la studdirekcio de EHESS : defendo kaj ilustrado de la antropogeografio por la popoloj sub ekstrema klimato. Dialektiko pri la homo ligita al la naturo, la naturiganta naturo en klimatoj ekstreme malvarmaj, en la tradicio de [[Jacob Boehm]], [[Franz von Baader]], [[Prokop Divisch]], [[Jean-Jacques Rousseau]], Kavaliro de [[Lamarck]], [[Johann Wolfgang von Goethe]] kaj [[Pierre Teilhard de Chardin]]. * Honor-prezidanto de la Polusa ŝtata Akademio de Sankt-Peterburgo, kies fondinto li estis en 1992. La Polusa ŝtata Universitato, Lernejo pri Alta administrado de Siberio, estas registrita en la Internacia Asocio de la Franclingvaj Universitatoj (2004); la Polusa ŝtata Akademio havas kunlaborkontrakton kun IRA <ref>* {{fr}} [http://www.ira-lille.gouv.fr/opdotnet/22/accueil.aspx? Institut Régional d'Administration de Lille] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081228022206/http://www.ira-lille.gouv.fr/opdotnet/22/accueil.aspx |date=2008-12-28 }} Regiona Instituto pri Administrado de [[Lille]].</ref> - Regiona Instituto pri Administrado de [[Lille]], 2005-2007. * Honor-prezidanto de la Kongreso pri arktaj problemoj <ref>* {{fr}} [http://www.annee-polaire.fr/api/actualites/l_actualite_scientifique/colloques/ Année Polaire Internationale] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090207214014/http://www.annee-polaire.fr/api/actualites/l_actualite_scientifique/colloques |date=2009-02-07 }} Internacia Polusa Jaro.</ref>. Ĉirkaŭmedio, societoj kaj komuna havo, realigita de la 8a ĝis la 10a de marto 2007 je lia iniciato kaj sub lia estrado. Tiu kongreso arigis la plej altajn francajn kaj fremdajn personecojn, precipe s-ro [[Artur Ĉilingarov]], vic-prezidanto de la [[Dumo]] kaj reprezentanto de prezidento [[Vladimir Putin]] por la Internacia rusa polusa Jaro, s-ino [[Azurget Tarbaievna Ŝaukenbaieva]], Rektorino de la Polusa ŝtata Akademio de Sankt-Peterburgo kaj s-ro [[Sergej Arutiunov]], arkeologo, Rusa Akademio de Sciencoj, kaj ankaŭ aŭtoktonoj el Siberio kaj Grenlando. Tiu kongreso estis la 14a el la internaciaj kongresoj okazintaj iniciate de Jean Malaurie, kaj kiuj ĉiam arigis eksterlandajn partoprenantojn, ĉefe rusajn. * Bonvola Ambasadoro por la arktaj regionoj ĉe [[Unesko]] (2007). * Honor-prezidanto de Uummannaq Polar Institute (Grenlando). * Honorpatrono de la [[NRO]] [http://www.bibliosansfrontieres Bibliothèques Sans Frontières]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (Senlimaj Bibliotekoj). == Sciencaj distingaĵoj == * Premio de la franca Akademio de Sciencoj <ref>* {{fr}} [http://www.academie-sciences.fr/ Académie des sciences] Franca Akademio de Sciencoj.</ref>. 1967. * Ormedalo de la Arkta franca Societo. 1990. * Medalo de [[CNRS]] (Nacia Centro de la Scienca Esplorado - CNRS. 1992. * Granda ormadalo de la Societo pri Geografio <ref>* {{fr}} [http://www.socgeo.org/ Société de Géographie] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060706222359/http://www.socgeo.org/ |date=2006-07-06 }} Societo pri Geografio.</ref>. Parizo, 1997. * Honora Doktoro de la Universitato de Sankt-Peterburgo. 2001. * Granda Ormedalo de la Grand-Duko [[Konstanteno]] de la Societo pri Geografio de Rusio en Sankt-Peterburgo, 2003). * Patron's Gold Medal, kun subskribo de la reĝino [[Elizabeth II]] (Royal Geographic Society, Londono. 2005. * Mungo Park Medal (The Royal Scottish Geographic Society - La Reĝa Skota Geografia Societo. 2005. * Honora Profesoro de [[HEC Paris|HEC]] (Hautes Études Commerciales - Altaj Komercaj Studoj, Parizo. 2005. * Honora Profesoro de State University of New York (Ŝtata Universitato de [[Nov-Jorko]]). 2007. == Ordenoj kaj honorigaĵoj == * Oficiro de la [[Honora Legio]]. 1998. * Komandoro de la Nacia Ordeno de Merito (Ordre national du Mérite). 2002. * Komandoro de La Ordeno de Artoj kaj Beletroj (Ordre des Arts et des Lettres). 2000. * Komandoro de la Honora Legio. 2005. * Honorigaĵo de la Pola Urso, persone atribuita fare de la ĉefministro de Grenlando, s-ro [[Jonathan Motzfeldt]], en Parizo. 1999. * Premio de la Franca Akademio. 1968. * Granda Premio de Pariz-Urbo. 1999. * Granda Premio Jules Verne. 2000. * Komandoro de la Reĝa Ordeno de Dannebrog, laŭ peto de [[Margareta la 2-a (Danio)]]. 2007. == Aliaj fremdaj honorigaĵoj == * Saĝuloj de la Nordaj popoloj, laŭ elekto de la Fakultato pri la Nordaj Popoloj, Ŝtata Universitato Herzen, [[Leningrado]]. 1992. * Honor-Civitano de la urbo [[Fermo]] ([[Italio]]), kiu enhavas Geografian polusan Instituton kaj Italan Polusan Muzeon (Istituto geografico polare kaj Museo polare itala). 1998. * Granda Ormedalo de la Orienta Respubliko de [[Urugvajo]]. [[12a de marto]] [[1997]]. * Gratuloj de la Senato de [[Kanado]], pro lia scienca verko, laŭ insista peto de la inuita senatano [[Charlie Watt]], kun ĉeesto de Jean Malaurie ([[Otavo]]. [[15an de junio]] [[2000]]. * Ormedalo de Sankt-Peterburgo, okaze de la tricentjariĝo de la urbo, transdonita en Parizo fare de la Ambasadoro de Rusio, s-ro [[Aleksandr Alekseevitĉ Avdeev]]. 2003. == Verkoj de Jean Malaurie == * '''Hoggar, Touareg, Journal d’une exploration géographique''' (Ahaggar, tuaregoj, Taglibro pri geografia esplorado). Parizo : Nathan. 1954. * '''Les Derniers Rois de Thulé''' (La lastaj Reĝoj de Tuleo). Parizo : eld. Plon, kol. Terre humaine. 1955 – 5a definitiva eldono, Parizo : 1989; Pocket, 2001. Tradukita en 23 lingvojn. * '''Thèmes de recherche géomorphologique dans le nord-ouest du Groenland''' (Temoj de geomorfologia esplorado en la nord-okcidento de Grenlando). 497 p., 79 fotoj, 161 figuraĵoj. 1 kolormapo (topografio, botaniko kaj hidrologio) je 1:25 000 (Skansen, Disko), 1 kolormapo (topografio, geomorfologio kaj stato de la marglacio) je 1:200 000 - disertacio prezentita en 1962 - '''Mémoires et documents''', numéro hors série (Memoraĵoj kaj Dokumentoj, eksterseria numero). Parizo : CNRS. 1968. * '''Hummocks I et II'''. Parizo : Plon, kol. Terre humaine. 1999. ''Hummocks'', pliampleksigita eldono, 4 vol.. Parizo : Plon / Pocket, 2003, 2005. * '''Journeys and inquiries among the Canadian Inuit''', anglalingva traduko de Hummocks (Kanado), nova antaŭparolo de Jean Malaurie, postparolo de Bruce Jackson, ([[Montrealo]] : eld. MacGill University Press. 2007. * '''Ultima Thulé'''. 2a eld., Parizo : Le Chêne. 2000; Pocket, 2001; France Loisirs, oktobro 2002). Tradukita en la anglan, germanan, danan. * '''L’Appel du Nord''' (La Alvoko de la Nordo). Parizo : La Martinière. 2001. Tradukita en la anglan, germanan. * '''L’Allée des Baleines''' (La Aleo de la Balenoj). Parizo : Fayard, kol. Mille et une nuits, 2003. Ampleksigita eldono aperis en novembro 2008. * '''Alleia Kitov''', ruslingva traduko de '''L’Allée des baleines''' (La Aleo de la Balenoj), antaŭparolo de [[Sergej Arutiunov]] ([[Moskvo]] : Nota Bene. 2007. * '''Ot kamnia k tcheloveku''' (De la ŝtono ĝis la homo), antaŭparolo de [[Azurget Tarbaievna Ŝaukenbaieva]]. Ruslingva. Sankt-Peterburgo : eld. de la Ŝtata Polusa Akademio de Sankt-Peterburgo. 2003. * '''Terre Humaine. Cinquante ans d'une collection, entretien de Mauricette Berne et Pierrette Crouzet avec Jean Malaurie''' (Homa Tero. Kvindek jaroj de kolekto, interparolo de [[Mauricette Berne]] kaj [[Pierrette Crouzet]] kun Jean Malaurie; antaŭparolo de tiama prezidento [[Jacques Chirac]], enkonduko de [[Jean-Noël Jeanneney]], prezidanto de la [[Bibliothèque nationale de France]], tekstoj de prezentado de [[Olivier Orban]], Direktoro de la eldonejo Plon, [[Bruce Jackson]], [[Jacques Lacarrière]]. Parizo : Bibliothèque nationale de France. 2005. 135 p. * '''Uummaa. Ils sont innocents !''' (Uummaa. Ili estas senkulpaj !). Aperonta en Parizo ĉe eld. Plon en 2009. * '''La Sagesse des peuples premiers. Un recours pour notre planète''' (La saĝo de la unuaj popoloj. Rimedo por nia planedo). Aperonta en Parizo en 2009 ĉe eld. des 1001 nuits. * 450 sciencaj artikoloj kaj antaŭparoloj en la franca, angla, rusa kaj germana. * Pluraj centoj da intervjuoj en la franca, rusa, angla, germana, dana, grenlanda, ktp. == Verkoj pri Jean Malaurie == * '''Pour Jean Malaurie''' (Por Jean Malaurie) - 102 personaj atestoj omaĝe al kvardek jaroj de priarktaj studoj (kunordigado : Sylvie Devers - Parizo : eld. Plon. 1990. * '''Il Polo, 'Alla ricerca della quadratura del Circolo Polare : Testimonianze e studi in onore di Jean Malaurie''', intervjuo de Jean Malaurie fare de [[Giulia Bogliolo Bruna]], 26 internaciaj atestoj, sub direktado de : [[Giulia Bogliolo Bruna]]. Fermo : Istituto Geografico Polare. vol. 25-26, marto-junio 1999. * '''Des récits et des hommes. Terre Humaine : un autre regard sur les sciences de l’homme''' (Rakontoj kaj homoj. Homa Tero : alia rigardo rilate sciencojn pri la homo). Pierre Auregan. Parizo : Nathan Université / Plon. 2001; Pocket, 2004. * '''De la vérité en ethnologie...''' (Pri la vero en etnologio...) - Seminario de Jean Malaurie 2000-2001 (Kunordigado : Dominique Sewane. Parizo : Economica, kol. ”Polaires”. 2002. * '''Hommages''' (Omaĝoj). Publikigita okaze de la Ekspozicio pri la Kvindekjariĝo de 'Terre Humaine' en la Nacia Biblioteko de Francio, de la [[15a de februaro]] ĝis la [[30a de aprilo]] [[2005]]. 28 atestoj. Antaŭparolo de Jean-Noël Jeanneney; kunordigado : Pierrette Crouzet. Parizo : Bibliothèque nationale de France. 2005. * '''Jean Malaurie. Un homme singulier''' (Jean Malaurie. Neordinara homo). Jan Borm. Parizo : Le Chêne. 2005. * '''Jean Malaurie, une énergie créatrice.''' Giulia Bogliolo Bruna. Parizo:Armand Colin, 2012. * Equilibri artici. L'umanesimo ecologico di Jean Malaurie. Giulia Bogliolo Bruna. Roma: CISU, 2016. == Filmografio == * Série "Inuit" (Serio "Inuito"). 7 filmoj de 55 mn. Parizo : [http://www.ina.fr/ Institut National de l'Audiovisuel - INA] [[Nacia Instituto pri Aŭdovido]]. 1980. * "Haïnak Inuit". 55-minuta filmo. Parizo : INA. 1989. * "Les Derniers Rois de Thulé" (La lastaj Reĝoj de Tuleo). 2 filmoj 55-minutaj. Parizo : INA. 1969, 2003. * "La saga des Inuit" (La sagao de la Inuitoj). 4 filmoj 55-minutaj. Parizo : INA, France 5. 2007. == Son-arkivoj == * "Chez les Esquimaux Netsiligmiout et Outkoukiksarlormiout" (Ĉe la eskimoj Netsiligmiut kaj Utkukiksarlormiut). 28’46”. [[Arles]] : Le Chant du Monde. 1962-63. * "Chants et tambours inuit, de Thulé au Détroit de Béring" (Inuitaj kantoj kaj tamburoj, de Tuleo ĝis la Beringa Markolo) 70’43. Parizo : Ocora. C 559021. 1988. * "De la pierre à l'homme" (De la ŝtono ĝis la homo). Jean Malaurie. En la kolekto “Les Grandes Heures” (La Grandaj Horoj). 2 diskoj de 72 minutoj, konsistanta el intervjuoj de Jean Malaurie ĉe "'''Radio France'''" kaj konservataj ĉe INA (eldonrespondeculino : Béatrice Montoriol – produktantino : Thérèse Salviat . Parizo : INA/Radio France. 2004. == Koneksaj artikoloj == * {{it}} : [[:it:Giulia Bogliolo Bruna|Giulia Bogliolo Bruna]]. * {{fr}} : [[:fr:Giulia Bogliolo Bruna|Giulia Bogliolo Bruna]]. == Referencoj == {{Referencoj|}} == Fontoj == Escepte de la travivaĵoj de Jean Malaurie en Tuleo, resumo el lia postparolo en "Ultima Thulé", la baza materialo de tiu ĉi artikolo fontas el la franclingva versio de '''Wikipedia'''. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{fr}} [http://www.jean-malaurie.fr Site officiel de Jean Malaurie] Oficiala retejo de Jean Malaurie. * {{fr}} [http://transpolair.free.fr/sciences/cea/j_malaurie.htm Jean Malaurie Arktika Studcentro)] Pri Jean Malaurie. * {{fr}} [http://transpolair.free.fr/sciences/cea/bibliographie.htm Arktika Studcentro] Bibliografio. * {{en}}[http://www.documen.tv/asset/Ultimate_King_Thule_film.html "The Ultimate Kings of Thule"] Filmoj de 52' de Jean Malaurie {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Malaurie, Jean}} [[Kategorio:Francaj etnologoj]] [[Kategorio:Francaj verkistoj]] [[Kategorio:Francaj geografoj]] mttxkz2jp21cw50dar91tv7p205t9hk Carl Wolfgang Paul Mendelssohn Bartholdy 0 271944 9431590 7769180 2026-07-17T12:13:16Z Sj1mor 12103 9431590 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''Carl Wolfgang Paul Mendelssohn Bartholdy''' (posta skribmaniero '''Karl''', * [[7-an de februaro]] [[1838]] en [[Lepsiko]]; † [[23-an de februaro]] [[1897]] en [[Königsfelden]], [[Svisio]]), estis germana [[historiisto]] de la [[19-a jarcento]]. Li estis filo de [[Felix Mendelssohn Bartholdy|Felix]] kaj [[Cécile Charlotte Sophie Mendelssohn Bartholdy]] samkiel frato de la industriisto [[Paul Mendelssohn Bartholdy]]. Kiel historiisto li esploris precipe la historion de revolucioj kaj la greka batalo por libereco. == Verkaĵoj (elekto) == * ''Felix Mendelssohn Bartholdy. Briefe aus den Jahren 1830 bis 1847'', Bd. 1–2; herausgegeben von Paul Mendelssohn-Bartholdy und Carl Mendelssohn Bartholdy; Leipzig: Hermann Mendelssohn, 1863 * ''Graf Johann Kapodistrias''; Dissertation Univ. Heidelberg 1864; Berlin 1864 * ''[[Friedrich von Gentz]]. Briefe an Pilat. Ein Beitrag zur Geschichte Deutschlands im 19. Jahrhundert'', Bd. 1-2; herausgegeben von Karl Mendelssohn Bartholdy; Leipzig: Vogel, 1868 * ''Geschichte Griechenlands von der Eroberung Konstantinopels durch die Türken im Jahre 1453 bis auf unsere Tage'', Bd. 1–2; 1870/1874 == Eksteraj ligiloj == * {{DNB||116881100}} * [http://www.panwitz.net/person/mendelb/karl.htm biografio (germanlingva)] {{bibliotekoj}} {{Vivtempo|Mendelssohn Bartholdy, Karl}} [[Kategorio:Germanaj historiistoj]] t5vssapxasvi902ca65b4l9n4077chj Kolotlano (komunumo) 0 272302 9431804 7990323 2026-07-17T17:58:26Z Eharom 131941 Eharom movis paĝon [[Colotlán (komunumo)]] al [[Kolotlano (komunumo)]]: Esperantigo 7990323 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | nomo=Colotlán | lando=Meksiko | statuso=Komunumo | flago=Coculamapa.PNG| | blazono=ColotlanEscudo.png| | devizo= | patrono= | mapo2 ={{Situo sur mapo|Meksiko |Teksto = Situo de {{PAĜNOMO}} en Meksiko |Lat-dir = N | Lon-dir = U |Lat-g = 22 | Lat-m = 7| Lat-s =00 |Lon-g = 103 | Lon-m = 16 | Lon-s =00 |floso=center |Larĝo=300 }} | bildo= | longitudo-gradoj=103 | longitudo-minutoj=16 | longitudo-sekundoj= | longitudo-direkto= U | latitudo-gradoj=22 | latitudo-minutoj=7 | latitudo-direkto= N | montrukoordinatojn = entekste | ŝtato=Jalisco | regiono=Norte | distrikto= | provinco= | departemento= | arondismento= | distriktaro= | kantono= | distrikto= | fondo= | registaro= | estro= | alto= 1660 | areo= 505,15 km² | loĝ=16404 | dens= | HDI= | interkom= | ĝemel= | horzono=UTC -6 | pk= | tel= | aŭto= | kodo= | laŭ= | TTTejo= | }} '''Colotlán''' estas unu el la 126 komunumoj de la [[Meksiko|meksika]] subŝtato [[Jalisco]]. La ĉefurbo de la komunumo estas [[Colotlán]]. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la [[INEGI]], do laŭ la nacia geografia instituto estas 14 025. == Geografio == '''Colotlán''' apartenas al la regiono [[Norte (regiono)|Norte]] kiu situas en la nordo de la subŝtato Jalisco (tiu regiono preskaŭ ne havas ligojn kun la aliaj regionoj; ĝi situas tre insule). Al tiu regiono apartenas 10 komunumoj. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la [[INEGI]]) 16404 loĝantojn. El tiuj estis 7748 viroj kaj 8656 virinoj. La komunumo havas surfacon de 505,15 km². La meza alteco estas 1660 metroj super la marnivelo. La meza jara temperaturo estas 19,6 C. En la komunumo estas 741,1 mm da precipitaĵo jare. [[Dosiero:Regiones de Jalisco.svg|eta|maldekstra|270px|Situo de la koncerna regiono en la subŝtato Jalisco.]] == Sociogeografio == En la jaro 1995 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 4788 viroj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 4407 scipovis legi kaj skribi kaj 373 viroj estis analfabetoj. Do 7.79 % de la viroj estis analfabetoj. En la sama jaro en la komunumo vivis 5509 virinoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 5074 sciis legi kaj skribi kaj 429 virinoj estis analfabetoj. Do 7,79 % de la virinoj estis analfabetoj. En 1995 en Colotlán vivis 14162 personoj kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj estis 46 indiĝenoj. Tio signifas ke 0,325 % de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj. Fontoj: Statistikoj de la [[INEGI]]: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado). == Eksteraj ligiloj == *[http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/jalisco/mpios/14025a.htm Colotlán] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070526101157/http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/jalisco/mpios/14025a.htm |date=2007-05-26 }} en ''Enciclopedia de los Municipios de México'' ({{es}}) * <nowiki>https://colotlan.wordpress.com Sobre asuntos forestales (hispane)</nowiki> [[Kategorio:Komunumoj de Jalisco]] 3d4125o26o14imkjkyuec7z9rm7v8e1 9431807 9431804 2026-07-17T18:17:11Z Eharom 131941 Esperantigo kaj eta purigo 9431807 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | nomo=Colotlán | lando=Meksiko | statuso=Komunumo | flago=Coculamapa.PNG| | blazono=ColotlanEscudo.png| | devizo= | patrono= | mapo2 ={{Situo sur mapo|Meksiko |Teksto = Situo de {{PAĜNOMO}} en Meksiko |Lat-dir = N | Lon-dir = U |Lat-g = 22 | Lat-m = 7| Lat-s =00 |Lon-g = 103 | Lon-m = 16 | Lon-s =00 |floso=center |Larĝo=300 }} | bildo= | longitudo-gradoj=103 | longitudo-minutoj=16 | longitudo-sekundoj= | longitudo-direkto= U | latitudo-gradoj=22 | latitudo-minutoj=7 | latitudo-direkto= N | montrukoordinatojn = entekste | ŝtato=Jalisco | regiono=Norte | distrikto= | provinco= | departemento= | arondismento= | distriktaro= | kantono= | distrikto= | fondo= | registaro= | estro= | alto= 1660 | areo= 505,15 km² | loĝ=16404 | dens= | HDI= | interkom= | ĝemel= | horzono=UTC -6 | pk= | tel= | aŭto= | kodo= | laŭ= | TTTejo= | }} '''Kolotlano''' ({{lang-es|Colotlán}} {{prononco|koloTLAN}}) estas unu el la 125 komunumoj de la [[Meksiko|meksika]] subŝtato [[Jalisco|Ĥalisco]]. La ĉefurbo de la komunumo estas la samnoma urbo [[Colotlán|Kolotlano]]. == Geografio == '''Kolotlano''' apartenas al la norda regiono de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la [[INEGI]]) 16404 loĝantojn. El tiuj estis 7748 viroj kaj 8656 virinoj. La komunumo havas surfacon de 505,15 km². La meza alteco estas 1660 metroj super la marnivelo. La meza jara temperaturo estas 19,6 C. En la komunumo estas 741,1 mm da precipitaĵo jare. [[Dosiero:Regiones de Jalisco.svg|eta|maldekstra|270px|Situo de la koncerna regiono en la subŝtato Jalisco.]] == Sociogeografio == En la jaro 1995 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 4788 viroj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 4407 scipovis legi kaj skribi kaj 373 viroj estis analfabetoj. Do 7.79 % de la viroj estis analfabetoj. En la sama jaro en la komunumo vivis 5509 virinoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 5074 sciis legi kaj skribi kaj 429 virinoj estis analfabetoj. Do 7,79 % de la virinoj estis analfabetoj. En 1995 en Kolotlano vivis 14162 personoj kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj estis 46 indiĝenoj. Tio signifas ke 0,325 % de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj. Fontoj: Statistikoj de la [[INEGI]]: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado). == Eksteraj ligiloj == *[http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/jalisco/mpios/14025a.htm Colotlán] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070526101157/http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/jalisco/mpios/14025a.htm |date=2007-05-26 }} en ''Enciclopedia de los Municipios de México'' ({{es}}) * <nowiki>https://colotlan.wordpress.com Sobre asuntos forestales (hispane)</nowiki> [[Kategorio:Komunumoj de Jalisco]] 7q1k8xusu69ljhhd2zcg9h4w4s2vf6z Sierra Nevada (Meksiko) 0 272766 9431629 8448966 2026-07-17T13:53:08Z Pettend 214084 Aldonis bildon 9431629 wikitext text/x-wiki {{Tiu-ĉi artikolo|traktas la montaron ''Sierra Nevada'' en [[Meksiko]]. Krome ankaŭ ekzistas samnomaj montaroj en [[Sierra Nevada|Hispanio]] kaj en [[Sierra Nevada (Usono)|Usono]].}}{{Informkesto monto|bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}}|latitudo={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}}|longitudo={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}}|regiono-ISO=MX|situo sur mapo2=|zomo=8|bildo2=Eje Neovolcánico Mexico.jpg|bildopriskribo2=Loko de Sierra Nevada en Meksiko}}[[Dosiero:Volcan Popocatepetl.jpg|eta|300ra|<center>la vulkano ''Popocatépetl'', fotita dum grimpo sur la najbaran vulkanon ''Iztaccíhuatl'']] La '''Sierra Nevada''' ( [[hispane]] "neĝa montaro" ) aŭ '''[[Novvulkana Montaro]]''' – estas montoĉeno en [[Meksiko]], kiu longas pli ol 900 kilometrojn kaj larĝas ĉirkaŭ 30 kilometrojn. La regiono ankaŭ konatas kiel "regiono de vulkanoj" ([[hispane]] ''Región de los Volcanes'') kaj estas parto de la [[Kordilero]] Vulkana ([[hispane]] ''Cordillera Volcánica'', alternativaj nomoj estas ''Sierra Volcánica'', ''Sierra Neovolcánica Transversal'', ''Eje Volcánico Transversal'' kaj ''Eje Neovolcánico Transversal''). La montoĉeno situas sudoriente de [[Meksik-urbo]], ene de la [[nacia parko]] ''Izta-Popo, Zoquiapan y Anexas''. La plej gravaj montoj estas la vulkanoj ''Popocatépetl'' (5482 m) kaj ''Iztaccíhuatl'' (5280 m). La montaro gastigas la [[neĝmontaraj pinaroj-kverkaroj|neĝmontarajn pinarojn-kverkarojn]] kiuj estas parto de la [[centramerikaj pinaroj-kverkaroj]] kaj de la [[madreaj pinaroj-kverkaroj]]. En la plej altaj pintoj troviĝas la [[Zakatonalo]], [[ekoregiono]] el la [[biomo]] [[montaraj herbejoj kaj arbustaroj]]. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://iztapopo.conanp.gob.mx retejo de la nacia parko ''Izta-Popo, Zoquiapan y Anexas''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180908212601/http://iztapopo.conanp.gob.mx/ |date=2018-09-08 }} [[Kategorio:Montaroj en Meksiko]] nkbzy84y9kfwql2q9iovg9tepd601wk Aleksandro Tamanjan 0 283469 9431741 9398468 2026-07-17T16:56:15Z Sj1mor 12103 9431741 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |priskribo=Aleksandro Tamanjan sur 500 [[armena dramo|dramoj]] }} '''Aleksandro Tamanjan''' aŭ '''Alexander Tamanyan''' ([[Armena lingvo|armena]]: '''Ալեքսանդր Թամանյան''', [[Rusa lingvo|rusa]]: ''Александр Иванович Таманян''; n. la [[4-a de marto]] [[1878]] en [[Krasnodar]] kaj m. la [[20-a de februaro]] [[1936]] en [[Erevano]]) estas [[Rusio|rusia]], [[Sovetunio|sovetia]] kaj [[Armenio|armena]] [[arkitekto]], majstro de [[novklasikismo]], [[urbanizisto]] kiu grandparte respondecis por la ĝenerala urboplano kaj konstruaĵoj de Erevano, [[Sankt-Peterburgo]] kaj [[Moskvo]]. Akademiano de la Imperia Akademio de Artoj (ekde [[1914]]). == Biografio == Tamanjan naskiĝis en Ekatirinodar en [[1878]] en familio kie la patro estis bankisto. En [[1904]], Tamanjan diplomiĝis en la Akademio de Artoj de [[Sankt-Peterburgo]]. Lia stilo estis klare inspirata de la [[novklasika arkitekturo]], tre populara en [[Eŭropo]] dum la [[19-a jarcento]] kaj en [[Usono]] ĝis la unua duono de la [[20-a jarcento]]. Liaj unuaj rimarkindaj verkaĵoj debutas kelkajn jarojn pli malfrue. Li dezajnis i.a., en [[1911]], la [[domo]] de Koŝubei en la imperia rezidejo (''Carskoje Selo'') proksime de Sankt- Peterburgo, la princa domo Ŝerbatovo en [[1911]]-[[1913]] kaj la domo de la dungitoj de la fervojo en [[Moskvo]] inter [[1913]] kaj [[1923]]. En [[1914]], li fariĝas ''akademiano de Artoj'', kaj en [[1917]], estas nomumata kiel vic-direktoro de la Akademio de Artoj kie li diplomiĝis antaŭ 13 jaroj. En [[1923]], ekloĝas en Erevano kie gvidas la grandajn projektojn por disvolvigi la novan [[Armena Soveta Socialisma Respubliko|Armenan Sovetan Socialistan Respublikon]]. Li geedziĝis kaj havis filon, Georgi, ankaŭ arkitekto, kaj forpasis en 1936. [[Dosiero:500 Armenian dram - 1999 (obverse).png|centra|eta|450x450ra|'''''Tamanyan''''' kun la registara konstruaĵo, kiun li desegnis (dorso) sur armena monbileto de 500 dramoj]] == Erevano kaj la soveta Armenio == Ekde [[1925]], Tamanjan dizajnis la urbajn planojn de multnombraj armenaj vilaĝoj kiaj Leninakan (hodiaŭ [[Gjumri]]), Nor-Bajazeto (hodiaŭ [[Gavaro]]) aŭ [[Eĉmiadzin]] en [[1927]]. Sed Tamanjan estas pli konata kaj fama pro la transformado de la ĉefurbo, Erevano, en la tipa soveta stilo. Liaj unuaj planoj estis sankciataj en [[1924]] kaj la malnova malgranda provinca ĉefurbo rapide transformiĝas en moderna kaj granda urbo kie regas larĝaj arbumitaj avenuoj kaj multnombraj placoj, ĝis la [[Placo de la Respubliko (Erevano)|Placo de la Respubliko]], la koro de la urbo ĝis la nuntempo. Li ankaŭ estis la kreanto de multaj erevanaj monumentoj kiel la fama [[Operejo de Erevano]] ekkonstruita en [[1926]]. Malgraŭ la novklasikisma stilo kaj la sovetaj influoj, Tamanjan adaptiĝis al la tradiciaj arkitekturo kaj al la enlandaj materialoj. La plejparto de la konstruaĵoj baziĝas sur elementoj de la historia armena [[arkitekturo]] kaj uzas ŝtonojn kiel la rozkolora [[tufo]]. La uzado de tiu vulkana ŝtono ĝis la nuntempo nomigas Erevanon kiel « rozkolora urbo ». Tamanjan ankaŭ laboris por la preservado de la arkitektura armena kulturheredaĵo kaj gvidis la ''Komitaton por la protektado de la historiaj monumentoj de Armenio''. En la urbo estis starigata statuo je lia omaĝo en [[Kentrono]] kie li estas konsiderata kiel la armena «[[Georges Eugène Haussmann|Haussmann]] armena».{{Projektoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Erevano]] * [[Armena arkitekturo]] == Eksteraj ligiloj == * Aleksandro Tamanjan ĉe [http://www.armeniapedia.org/index.php?title=Alexander_Tamanian armeniapedia.org] == Referenccoj == {{Portalo Kaŭkazio}} {{Portalo Homoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Armenaj arkitektoj]] [[Kategorio:Urbanizistoj]] [[Kategorio:Armena arto]] dfc16icb9aww2sgx1j2dv33yd7q6318 9431751 9431741 2026-07-17T17:00:34Z Sj1mor 12103 9431751 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo <!--|priskribo=Aleksandro Tamanjan sur 500 [[armena dramo|dramoj]]--> }} '''Aleksandro Tamanjan''' aŭ '''Alexander Tamanyan''' ([[Armena lingvo|armena]]: '''Ալեքսանդր Թամանյան''', [[Rusa lingvo|rusa]]: ''Александр Иванович Таманян''; n. la [[4-a de marto]] [[1878]] en [[Krasnodar]] kaj m. la [[20-a de februaro]] [[1936]] en [[Erevano]]) estas [[Rusio|rusia]], [[Sovetunio|sovetia]] kaj [[Armenio|armena]] [[arkitekto]], majstro de [[novklasikismo]], [[urbanizisto]] kiu grandparte respondecis por la ĝenerala urboplano kaj konstruaĵoj de Erevano, [[Sankt-Peterburgo]] kaj [[Moskvo]]. Akademiano de la Imperia Akademio de Artoj (ekde [[1914]]). == Biografio == Tamanjan naskiĝis en Ekatirinodar en [[1878]] en familio kie la patro estis bankisto. En [[1904]], Tamanjan diplomiĝis en la Akademio de Artoj de [[Sankt-Peterburgo]]. Lia stilo estis klare inspirata de la [[novklasika arkitekturo]], tre populara en [[Eŭropo]] dum la [[19-a jarcento]] kaj en [[Usono]] ĝis la unua duono de la [[20-a jarcento]]. Liaj unuaj rimarkindaj verkaĵoj debutas kelkajn jarojn pli malfrue. Li dezajnis i.a., en [[1911]], la [[domo]] de Koŝubei en la imperia rezidejo (''Carskoje Selo'') proksime de Sankt- Peterburgo, la princa domo Ŝerbatovo en [[1911]]-[[1913]] kaj la domo de la dungitoj de la fervojo en [[Moskvo]] inter [[1913]] kaj [[1923]]. En [[1914]], li fariĝas ''akademiano de Artoj'', kaj en [[1917]], estas nomumata kiel vic-direktoro de la Akademio de Artoj kie li diplomiĝis antaŭ 13 jaroj. En [[1923]], ekloĝas en Erevano kie gvidas la grandajn projektojn por disvolvigi la novan [[Armena Soveta Socialisma Respubliko|Armenan Sovetan Socialistan Respublikon]]. Li geedziĝis kaj havis filon, Georgi, ankaŭ arkitekto, kaj forpasis en 1936. [[Dosiero:500 Armenian dram - 1999 (obverse).png|centra|eta|450x450ra|'''''Tamanyan''''' kun la registara konstruaĵo, kiun li desegnis (dorso) sur armena monbileto de 500 dramoj]] == Erevano kaj la soveta Armenio == Ekde [[1925]], Tamanjan dizajnis la urbajn planojn de multnombraj armenaj vilaĝoj kiaj Leninakan (hodiaŭ [[Gjumri]]), Nor-Bajazeto (hodiaŭ [[Gavaro]]) aŭ [[Eĉmiadzin]] en [[1927]]. Sed Tamanjan estas pli konata kaj fama pro la transformado de la ĉefurbo, Erevano, en la tipa soveta stilo. Liaj unuaj planoj estis sankciataj en [[1924]] kaj la malnova malgranda provinca ĉefurbo rapide transformiĝas en moderna kaj granda urbo kie regas larĝaj arbumitaj avenuoj kaj multnombraj placoj, ĝis la [[Placo de la Respubliko (Erevano)|Placo de la Respubliko]], la koro de la urbo ĝis la nuntempo. Li ankaŭ estis la kreanto de multaj erevanaj monumentoj kiel la fama [[Operejo de Erevano]] ekkonstruita en [[1926]]. Malgraŭ la novklasikisma stilo kaj la sovetaj influoj, Tamanjan adaptiĝis al la tradiciaj arkitekturo kaj al la enlandaj materialoj. La plejparto de la konstruaĵoj baziĝas sur elementoj de la historia armena [[arkitekturo]] kaj uzas ŝtonojn kiel la rozkolora [[tufo]]. La uzado de tiu vulkana ŝtono ĝis la nuntempo nomigas Erevanon kiel « rozkolora urbo ». Tamanjan ankaŭ laboris por la preservado de la arkitektura armena kulturheredaĵo kaj gvidis la ''Komitaton por la protektado de la historiaj monumentoj de Armenio''. En la urbo estis starigata statuo je lia omaĝo en [[Kentrono]] kie li estas konsiderata kiel la armena «[[Georges Eugène Haussmann|Haussmann]] armena».{{Projektoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Erevano]] * [[Armena arkitekturo]] == Eksteraj ligiloj == * Aleksandro Tamanjan ĉe [http://www.armeniapedia.org/index.php?title=Alexander_Tamanian armeniapedia.org] == Referenccoj == {{Portalo Kaŭkazio}} {{Portalo Homoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Armenaj arkitektoj]] [[Kategorio:Urbanizistoj]] [[Kategorio:Armena arto]] bjgdny7tr8zgqj0issbeji4eujhppvm 9431752 9431751 2026-07-17T17:01:00Z Sj1mor 12103 9431752 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo <!--|priskribo=Aleksandro Tamanjan sur 500 [[armena dramo|dramoj]]--> }} '''Aleksandro Tamanjan''' aŭ '''Alexander Tamanyan''' ([[Armena lingvo|armena]]: '''Ալեքսանդր Թամանյան''', [[Rusa lingvo|rusa]]: ''Александр Иванович Таманян''; n. la [[4-a de marto]] [[1878]] en [[Krasnodar]] kaj m. la [[20-a de februaro]] [[1936]] en [[Erevano]]) estas [[Rusio|rusia]], [[Sovetunio|sovetia]] kaj [[Armenio|armena]] [[arkitekto]], majstro de [[novklasikismo]], [[urbanizisto]] kiu grandparte respondecis por la ĝenerala urboplano kaj konstruaĵoj de Erevano, [[Sankt-Peterburgo]] kaj [[Moskvo]]. Akademiano de la Imperia Akademio de Artoj (ekde [[1914]]). == Biografio == Tamanjan naskiĝis en Ekatirinodar en [[1878]] en familio kie la patro estis bankisto. En [[1904]], Tamanjan diplomiĝis en la Akademio de Artoj de [[Sankt-Peterburgo]]. Lia stilo estis klare inspirata de la [[novklasika arkitekturo]], tre populara en [[Eŭropo]] dum la [[19-a jarcento]] kaj en [[Usono]] ĝis la unua duono de la [[20-a jarcento]]. Liaj unuaj rimarkindaj verkaĵoj debutas kelkajn jarojn pli malfrue. Li dezajnis i.a., en [[1911]], la [[domo]] de Koŝubei en la imperia rezidejo (''Carskoje Selo'') proksime de Sankt- Peterburgo, la princa domo Ŝerbatovo en [[1911]]-[[1913]] kaj la domo de la dungitoj de la fervojo en [[Moskvo]] inter [[1913]] kaj [[1923]]. En [[1914]], li fariĝas ''akademiano de Artoj'', kaj en [[1917]], estas nomumata kiel vic-direktoro de la Akademio de Artoj kie li diplomiĝis antaŭ 13 jaroj. En [[1923]], ekloĝas en Erevano kie gvidas la grandajn projektojn por disvolvigi la novan [[Armena Soveta Socialisma Respubliko|Armenan Sovetan Socialistan Respublikon]]. Li geedziĝis kaj havis filon, Georgi, ankaŭ arkitekto, kaj forpasis en 1936. [[Dosiero:500 Armenian dram - 1999 (obverse).png|centra|eta|450x450ra|'''''Tamanyan''''' kun la registara konstruaĵo, kiun li desegnis (dorso) sur armena monbileto de 500 dramoj]] == Erevano kaj la soveta Armenio == Ekde [[1925]], Tamanjan dizajnis la urbajn planojn de multnombraj armenaj vilaĝoj kiaj Leninakan (hodiaŭ [[Gjumri]]), Nor-Bajazeto (hodiaŭ [[Gavaro]]) aŭ [[Eĉmiadzin]] en [[1927]]. Sed Tamanjan estas pli konata kaj fama pro la transformado de la ĉefurbo, Erevano, en la tipa soveta stilo. Liaj unuaj planoj estis sankciataj en [[1924]] kaj la malnova malgranda provinca ĉefurbo rapide transformiĝas en moderna kaj granda urbo kie regas larĝaj arbumitaj avenuoj kaj multnombraj placoj, ĝis la [[Placo de la Respubliko (Erevano)|Placo de la Respubliko]], la koro de la urbo ĝis la nuntempo. Li ankaŭ estis la kreanto de multaj erevanaj monumentoj kiel la fama [[Operejo de Erevano]] ekkonstruita en [[1926]]. Malgraŭ la novklasikisma stilo kaj la sovetaj influoj, Tamanjan adaptiĝis al la tradiciaj arkitekturo kaj al la enlandaj materialoj. La plejparto de la konstruaĵoj baziĝas sur elementoj de la historia armena [[arkitekturo]] kaj uzas ŝtonojn kiel la rozkolora [[tufo]]. La uzado de tiu vulkana ŝtono ĝis la nuntempo nomigas Erevanon kiel « rozkolora urbo ». Tamanjan ankaŭ laboris por la preservado de la arkitektura armena kulturheredaĵo kaj gvidis la ''Komitaton por la protektado de la historiaj monumentoj de Armenio''. En la urbo estis starigata statuo je lia omaĝo en [[Kentrono]] kie li estas konsiderata kiel la armena «[[Georges Eugène Haussmann|Haussmann]] armena».{{Projektoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Erevano]] * [[Armena arkitekturo]] == Eksteraj ligiloj == * Aleksandro Tamanjan ĉe [http://www.armeniapedia.org/index.php?title=Alexander_Tamanian armeniapedia.org] == Referenccoj == {{Portalo Kaŭkazio}} {{Portalo Homoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Armenaj arkitektoj]] [[Kategorio:Urbanizistoj]] [[Kategorio:Armena arto]] tqjxpsv3i4b031cn503v2hngjyoky4o Synaptic 0 284247 9431932 9308089 2026-07-17T23:01:06Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431932 wikitext text/x-wiki {{Informkesto programo |Nomo = Synaptic Package Manager<br />Pakaĵa mastrumilo de Synaptic |Logotipo = [[Dosiero:Synaptic.png|50ra|Logotipo]] |Bildo = [[Dosiero:Synaptic screenshot.png|300ra|Synaptic]] |Priskribo = Synaptic Package Manager |Programisto = Alfredo Kojima, Gustavo Niemeyer kaj Michael Vogt |Lasta_stabila_versio = 0.91.2 |Dato_de_lasta_stabila_versio = [[2-a de julio]] [[2022]] |Lasta_testa_versio = |Dato_de_lasta_testa_versio = |Operaciumo = [[GNU]] kun [[Linukso]] aŭ kun [[Hurd]] |Lingvo = ankaŭ en Esperanto |Konstruaĵo = |Tipo = [[Pakaĵmastrumado]] |Licenco = [[GPL]] |TTT-ejo = [http://www.nongnu.org/synaptic/ www.nongnu.org/synaptic] |Standardo = }} '''Synaptic''' estas [[komputila programo]], kiu estas [[GTK+]]a [[grafika uzantinterfaco]] por [[Advanced Packaging Tool|APT]], la pakaĵmastruma sistemo de la [[GNU]]a kaj [[Linukso|Linuksa]] distribuaĵo [[Debian]]. Synaptic laŭkutime estas uzata en sistemoj, kiuj uzas pakaĵojn de la [[Datenaranĝo|formo]] ''.deb'', sed ĝi povas esti uzata ankaŭ en sistemoj bazitaj sur pakaĵoj [[RPM]]. Synaptic taŭgas por instali, viŝi kaj ĝisdatigi [[programaro]]jn, kaj ankaŭ por aldoni deponejojn. == Ĉefaj aspektoj == * Mastrumo de pluraj pakaĵoj samtempe * Serĉado de pakaĵoj * Ebligas ĝisdatigon de la tuta sistemo == Vidu ankaŭ == * [[Adept Package Manager]] * [[Advanced Packaging Tool]] * [[KPackage]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.nongnu.org/synaptic/ Oficiala retpaĝaro] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110225075751/http://www.nongnu.org/synaptic/ |date=2011-02-25 }} {{en}} * [https://help.ubuntu.com/community/SynapticHowto Synaptic ĉe help.ubuntu.com] {{en}} [[Kategorio:Dpkg]] [[Kategorio:Libera programaro]] [[Kategorio:Programaro de Unikso-similaj sistemoj]] r97m4i0iuvtc4ofebmkg58rhood3pjz Katastrofismo 0 290298 9431699 9123629 2026-07-17T16:11:46Z Sj1mor 12103 9431699 wikitext text/x-wiki '''Katastrofismo''' estas [[scienca teorio]], kiu provas klarigi la biologiajn kaj geografiajn ŝanĝojn kaj evoluojn de la Mondo per mallongdaŭraj kaj brutalaj [[katastrofo]]j. Tiu nomo aperis en la [[19-a jarcento]], rebate al la '''[[uniformitarismo]]''', teorio laŭ kiu la fenomenoj, kiuj okazas hodiaŭ, okazis idente ĉiam en la estinteco. [[Dosiero:Gustave Doré - The Holy Bible - Plate I, The Deluge.jpg|maldekstra|eta|200px|Tiel [[Gustave Doré]] bildigis la [[Diluvo]]n]] == Historia katastrofismo == Antaŭ la 19-a jarcento, la pli komune konsentitaj teorioj pri la [[deveno de la vivo]], en [[Eŭropo]], estis influataj de la [[religio|regiliaj tekstoj]], kaj ideo de granda [[inundo]] estis popularigita de la [[mito]] pri [[Tutmonda diluvo]]. Cetere, iuj [[geologio|geologiaj]] kaj [[paleontologio|paleontologiaj]] observoj konfirmis tiun vidpunkton. Plej fama subtenanto de katastrofisma teorio estis [[Georges Cuvier]] ([[1769]] - [[1832]]). Laŭ li, la bestoj (kaj la homoj) neniam evoluas, ([[fiksismo]]) sed periodikaj katastrofoj [[Formorto|formortigas]] ĉiujn estaĵojn el [[Tero]], post kiu nova kreado aperigas novajn vivajn estaĵojn. Tio kialigis la ĉeeston de [[fosilio]]j laŭ la simpla ideo ke estus restaĵoj de bestoj, kiuj ne povis enbarkiĝi en la [[Arkeo de Noa]]. Je la komenco de la 19-a jarcento, aperis nova teorio: la '''[[transformismo]]''' de [[Jean-Baptiste Lamarck]], sur kiu baziĝos la teorio pri [[evoluismo]], kiuj anstataŭigos la katastrofajn teoriojn. == Nova katastrofismo == Ekde la [[1850-aj jaroj]], plejparto el la [[geologo]]j kaj [[paleontologo]]j konsentis sur teorioj pri malrapidaj kaj iom-post-iomaj ŝanĝoj. Tamen la grandskalaj [[formorto]]j kaj apero de novaj specioj. Tial, la teorio de [[Luis Walter Alvarez]] pri la [[Kretacea-Terciara Formorto]], supozas la impakton de granda [[meteorŝtono]]. La [[Triasa-Ĵurasia Formorto]] estas klarigebla per longdaŭraj [[Vulkano|vulkanaj erupcioj]]. Tiuj teorioj, kvankam bazitaj sur katastrofo, ne kongruas kun la historia katastrofismo, ĉar ili ne emas malkonfirmi la [[evoluismo]]n. ==Vidu ankaŭ== {{Projektoj|ReVo=katast.0ismo}} * [[Cain (teatraĵo)]] [[Kategorio:Evolua biologio]] [[Kategorio:Ismoj]] ew3ieawfxl03g40q12i3xmzizmbxcfo Georges Cuvier 0 290729 9431701 9290108 2026-07-17T16:14:12Z Sj1mor 12103 9431701 wikitext text/x-wiki {{Sen fontoj|sciencisto|novembro 2012}} {{Informkesto sciencisto}} '''Georges&#x20;Cuvier'''&#x20;([<nowiki/>[[Helpo:Prononcindiko|Ĵorĵ Kü'''vje''']]]&#x20;; naskiĝis la [[23-a de aŭgusto|23-an de&#x20;aŭgusto]]&#x20;[[1769]] en [[Montbéliard]], mortis la [[13-a de majo|13-an de&#x20;majo]]&#x20;[[1832]] en [[Parizo]]) estis [[Francio|franca]] [[sciencisto]]. Studinte ĉe [[Karlo-lernejo]] li estas iniciatinto de la [[kompara anatomio]] kaj [[paleontologio]]; li proponas la klasigon de la [[bestoj|besta regno]] laŭ biologiaj [[Ordo (biologio)|Ordo]], [[Familio (biologio)|Familio]], [[Genro (biologio)|Genro]] kaj [[Specio]]. Demonstrinte, sekve al multenombraj observoj, la ekziston de [[formorto|formortaj]] bestoj kaj plantoj, li sukcesis rekonstitui ĉi tiujn sur bazo de ties restaĵoj kaj metode klasigi ilin. Li ankaŭ nomis la geologian epokon [[Ĵurasio]]n refere al la faldiĝo de montĉeno [[Ĵuraso (montaro)|Ĵuraso]] kaj priskribis plurajn el la bestoj, kiujn oni ĝenerale nomas [[dinosaŭro]]j. Tamen, sub influo de la [[Kristanismo|kristanisma religio]], li neniam konsentis la [[transformismo]]n de [[Jean-Baptiste Lamarck]], rifuzis la nocion de [[evoluismo]] kaj favoras la teorion de [[katastrofismo]]. Li estis kondukita opinii, ke sinsekvaj [[katastrofo]]j plurfoje detruis vivon en iaj regionoj, kiu poste estas enloĝataj de estaĵoj venintaj de aliaj lokoj. Li kredis en la malegaleco de la homaj [[raso]]j, kaj estimis ke [[Sarah Baartman]] (kiun li [[Sekco (anatomio)|sekcos]]) estas pruvo de la ekzisto de malsuperaj rasoj. Li mortis pro [[ĥolero]] kaj estas entombigata en la [[Tombejo Père-Lachaise]]. Lia nomo estas [[Listo de la 72 nomoj sur la Eiffel-Turo|unu el la 72 nomoj]] gravuritaj sur la [[Eiffel-turo]]. == Vidu ankaŭ == * [[Listo de la 72 nomoj sur la Eiffel-Turo]] * [[9614 Cuvier]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://agora.qc.ca/mot.nsf/Dossiers/Georges_Cuvier El Agora Enciklopedio (france)] * [http://www.ucmp.berkeley.edu/history/cuvier.html El University of California Museum of Paleontology (angle)] * [http://www.biografiasyvidas.com/biografia/c/cuvier.htm Biografio de Georges Cuvier (Hispane)] {{Ĝermo|franco}} {{Portalo|Biologio}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Cuvier, Georges}} [[Kategorio:Francaj sciencistoj]] [[Kategorio:Francaj biologoj]] [[Kategorio:Evoluistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1769]] [[Kategorio:Mortintoj en 1832]] [[Kategorio:Membroj de la Franca Akademio|Cuvier]] [[Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Surskriboj kaj Beletro|Cuvier]] ickq21r8d31vzfy5q9cqumwxtjkfxwq Diskuto:Facebook 1 304103 9432124 3278856 2026-07-18T10:17:03Z ThomasPusch 1869 /* Ĝenerala diskuto */ 9432124 wikitext text/x-wiki __TOC__ == Kiamaniare listigi la Esperanto Facebook objektojn? == Karaj geamikoj! Mi kreis « [http://www.facebook.com/group.php?gid=189108993819&v=info Esperanta bonveniga giĉeto (grupo)]-n » kie eblas listigi la Esperanto Facebook objektojn (Facebook grupojn, paĝojn, iniciatojn, kromfunkciojn ktp.). Kuraĝu aliĝi kaj kunhelpi. Amike ‫·‏[[user:לערי ריינהארט|לערי ריינהארט]]‏·‏[[user talk:לערי ריינהארט|T]]‏·‏[[m:user:לערי ריינהארט|m]]‏:‏[http://meta.wikimedia.org/wiki/user_talk:%D7%9C%D7%A2%D7%A8%D7%99_%D7%A8%D7%99%D7%99%D7%A0%D7%94%D7%90%D7%A8%D7%98?action=history Th]‏·‏[[m:user talk:לערי ריינהארט|T]]‏·‏[[m:special:Emailuser/לערי ריינהארט|email me]]‏·‏‬ 01:35, 1. Dec 2009 (UTC) : Krome ekzistas Facebook « [http://www.facebook.com/pages/Esperanta-bonveniga-giceto-pago/217219394947?v=app_62088208022 Esperanta bonveniga giĉeto (paĝo)] » kie oni povas pli facile prezenti informojn ĉar eblas uzi [[HTML|Hipertekstan Marklingvon (HTML)]] tie. La uzo de HTML okazas per la kromfunkcio « [http://www.facebook.com/apps/application.php?id=62088208022&v=info My Info] » . (Anglalingvaj) Detaloj pri la maniere uzi la kromfunkcion troviĝas [http://www.librarything.com/wiki/index.php/WikiThing:My_Info_-_another_missink_link/help#from_a_facebook_message jene]. Espereble traduko al Esperanto baldaŭ haveblos. Amike ‫·‏[[user:לערי ריינהארט|לערי ריינהארט]]‏·‏[[user talk:לערי ריינהארט|T]]‏·‏[[m:user:לערי ריינהארט|m]]‏:‏[http://meta.wikimedia.org/wiki/user_talk:%D7%9C%D7%A2%D7%A8%D7%99_%D7%A8%D7%99%D7%99%D7%A0%D7%94%D7%90%D7%A8%D7%98?action=history Th]‏·‏[[m:user talk:לערי ריינהארט|T]]‏·‏[[m:special:Emailuser/לערי ריינהארט|email me]]‏·‏‬ 18:48, 5. Dec 2009 (UTC) == Administrantoj kaj moderatoroj ĉe Facebook objektoj == Karaj geamikoj! Ĝis nun estas konataj (al mi) jenaj eblecoj. === Grupoj === Grupoj povas havi kaj administrantojn kaj moderatorojn. Administrantoj havas aldonajn rajtojn, Ili ankaŭ povas transdoni taskon de moderatoro al aliaj grupanoj. Dum tiu ago oni mencias iun funkcion aŭ detalon. Mi pardonpetas ke mi enmetis plurfoje "''bv. mem ŝanĝi''" sen klarigoj kiamaniere ŝanĝi la detalon. Eble oni povas gastigi liston ĉi tie. Mi esperas ke nek estos protestoj rilate privatecon nek protestoj de Vikipediistoj pri la listigo ĉi tie.<br />Kiel klarigon por moderatoro oni povas mencii jenon: : funkcio ĉe alia facebook objekto (grupo, paĝo, iniciato ktp.) : retnomo en Vikipedio kaj/aŭ en [[interreta relajsa babilo]] : funkcio en Esperanta organizo: Akademio, AIS, komitato, UEA, TEJO, delegiteco, ILEI, landa aŭ loka organizo ktp. : bv. aldoni pliajn Mi rekomendas unue redakti la liston ĉi tie kaj fari la ŝanĝojn venontsemajne. Mi ne certas kiun ordigon uzi. Ĉu oni ordigu laŭ komenca litero de la Facebook nomo aŭ laŭ la familia nomo? : La maniero ŝanĝi la detalon por moderatoro estas jena:<br />[http://www.facebook.com/groups/edit.php?gid=189108993819&officers Forigu vin] de la listo de moderatoroj ĉe Facebook. Aldonu vin mem kun la dazirata detalo. 21:38, 5. Dec 2009 (UTC) kiu skribis tion? --[[Uzanto:Hans|Hans]] 13:15, 24. Nov 2010 (UTC) === Grupoj (diskuto) === === <span id="grupoj_membraro_01">Grupoj (membraro)</span> === Listo pri klarigoj ĉe la grupo [http://www.facebook.com/group.php?gid=189108993819 Esperanta bonveniga giĉeto (grupo)].<br /> : Anoj kiuj ne volas esti administrantoj:<br />Oni ankaŭ povas mesaĝi ĉe Facebook: [http://www.facebook.com/topic.php?uid=189108993819&topic=10959 Anoj kiuj ne volas esti administrantoj ĉi tie:] :: ... : Anoj kiuj ne volas esti moderatoroj:<br />Oni ankaŭ povas mesaĝi ĉe Facebook: [http://www.facebook.com/topic.php?uid=189108993819&topic=10960 Anoj kiuj ne volas esti moderatoroj ĉi tie:] :: ... === Paĝoj === Paĝoj povas havi nur administrantoj. Administrantoj havas aldonaj rajroj, Eblas kunredakti la detalojn, almesaĝi la membrojn, krei eventojn ktp. Listo rilate al la paĝo [http://www.facebook.com/pages/Esperanta-bonveniga-giceto-pago/217219394947 Esperanta bonveniga giĉeto (paĝo)].<br /> : Anoj kiuj ne volas esti moderatoroj: :: ... === Helpo: Kiamaniere alveni al la babilejo « [irc://irc.freenode.net/%23%23esperanto ##esperanto] » ? === Karaj geamikoj!<br /> Plej simpla metodo alveni al la babilejo « [irc://irc.freenode.net/%23%23esperanto ##esperanto] » ĉe irc://irc.freenode.net/%23%23esperanto estas uzi la retumilon « [[Mozilla Firefox]] » .<br /> Ĝi haveblas ĉe http://www.mozilla.com/firefox/ .<br /> Post instalo vi aldonu la kromfunkcion « [[:en:ChatZilla]] » .<br /> Ĝi haveblas ĉe https://addons.mozilla.org/extensions/moreinfo.php?id=16 .<br /> Se vi instalis « ChatZilla » bv. iri al irc://irc.freenode.net/%23%23esperanto .<br /> Bv. legi ankaŭ « [http://www.wikihow.com/Register-a-User-Name-on-Freenode How to Register a User Name on Freenode] » .<br /> Sukceson kaj ĝis revido!<br /> utilaj ligoj: : [[Interreta relajsa babilo]] (IRC) : « [http://www.wikihow.com/Use-Mozilla-Firefox How to Use Mozilla Firefox] » == Informkesto == {{re|Sj1mor|Stefangrotz}} Nun estas du informkestoj, kiuj staras unu post la alia, kaj ĉiu havas avantaĝojn kaj mankojn - kompreneble, la unua fokusiĝas pri la firmao, kaj la dua "nur" pri la rezulta retejo. Kaj la unua prenas ekskluzive ĉion el vikidatumoj, dum la dua ebligas mem meti parametrojn. Rezulte la unua ŝablono tute ne povas esti vidita ĉi-tie, sedĝi jes estas en la artikolo mem. {{Informkesto firmao kaj produkto}} {{Informkesto retejo |nomo = Facebook |emblemo = 2021 Facebook icon.svg |emblema_grandeco = |ekrankopio = |ekrankopia_grandeco = |lando = {{Usono}} |retadreso = [http://www.facebook.com/ facebook.com] |kategorio = [[Interkona retejo]] |lingvoj = [[Plurlingveco|Plurlingva]] |posedanto = [[Meta (firmao)|Meta]] }} Pri la {{ŝ|Informkesto firmao kaj produkto}} mankas al mi indiko pri lando kaj plurlingveco, kaj min iritas la indiko ke dungitoj estus 0 (stato: 2015) - kvankam 2015 delonge pasis, mi dubas ke en 2015 la firmao havis 0 dungitojn. Sed en {{ŝ|Informkesto retejo}} mankas al mi, ke oni ŝajne tute ne povus aldoni fondodaton kaj fondintojn, se oni ne permane ampleksigas la bazan ŝablonon {{ŝ|Informkesto retejo}} je tiuj parametroj, kiuj povus esti utilaj ankaŭ por aliaj retejoj. Se la parametroj estus, oni ankaŭ povus instali aŭtomatan prenon el vikidatumoj, sed se ili ne estas eblas nenio. Sincere dirite, pri la stranga informo de 0 dungitoj en 2015 kulpas vikidatumoj kun dubinda indiko el la facebook-paĝo https://www.facebook.com/atepe.italia, kie mi vidas tute neniun indikon pri 0 dungitoj. Eblus simple elĵeti tiun kadukan informon el vikidatumoj, aŭ pli bone meti pli taŭgan indikon kun pli taŭga fonto. Se fari tion, {{ŝ|Informkesto firmao kaj produkto}} probable pli bonas ol la dua kesto, malgraŭ la manko de indiko pri lando kaj plurlingveco. Ĉu vi havas opinion kiun keston oni preferu, aŭ ĉu ni simple krude ĝis la fina venko lasu ambaŭ? --10:17, 18 jul. 2026 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) t15ifho6yzrkw1rarxy1olygnw1m214 9432132 9432124 2026-07-18T10:50:38Z Sj1mor 12103 9432132 wikitext text/x-wiki __TOC__ == Kiamaniare listigi la Esperanto Facebook objektojn? == Karaj geamikoj! Mi kreis « [http://www.facebook.com/group.php?gid=189108993819&v=info Esperanta bonveniga giĉeto (grupo)]-n » kie eblas listigi la Esperanto Facebook objektojn (Facebook grupojn, paĝojn, iniciatojn, kromfunkciojn ktp.). Kuraĝu aliĝi kaj kunhelpi. Amike ‫·‏[[user:לערי ריינהארט|לערי ריינהארט]]‏·‏[[user talk:לערי ריינהארט|T]]‏·‏[[m:user:לערי ריינהארט|m]]‏:‏[http://meta.wikimedia.org/wiki/user_talk:%D7%9C%D7%A2%D7%A8%D7%99_%D7%A8%D7%99%D7%99%D7%A0%D7%94%D7%90%D7%A8%D7%98?action=history Th]‏·‏[[m:user talk:לערי ריינהארט|T]]‏·‏[[m:special:Emailuser/לערי ריינהארט|email me]]‏·‏‬ 01:35, 1. Dec 2009 (UTC) : Krome ekzistas Facebook « [http://www.facebook.com/pages/Esperanta-bonveniga-giceto-pago/217219394947?v=app_62088208022 Esperanta bonveniga giĉeto (paĝo)] » kie oni povas pli facile prezenti informojn ĉar eblas uzi [[HTML|Hipertekstan Marklingvon (HTML)]] tie. La uzo de HTML okazas per la kromfunkcio « [http://www.facebook.com/apps/application.php?id=62088208022&v=info My Info] » . (Anglalingvaj) Detaloj pri la maniere uzi la kromfunkcion troviĝas [http://www.librarything.com/wiki/index.php/WikiThing:My_Info_-_another_missink_link/help#from_a_facebook_message jene]. Espereble traduko al Esperanto baldaŭ haveblos. Amike ‫·‏[[user:לערי ריינהארט|לערי ריינהארט]]‏·‏[[user talk:לערי ריינהארט|T]]‏·‏[[m:user:לערי ריינהארט|m]]‏:‏[http://meta.wikimedia.org/wiki/user_talk:%D7%9C%D7%A2%D7%A8%D7%99_%D7%A8%D7%99%D7%99%D7%A0%D7%94%D7%90%D7%A8%D7%98?action=history Th]‏·‏[[m:user talk:לערי ריינהארט|T]]‏·‏[[m:special:Emailuser/לערי ריינהארט|email me]]‏·‏‬ 18:48, 5. Dec 2009 (UTC) == Administrantoj kaj moderatoroj ĉe Facebook objektoj == Karaj geamikoj! Ĝis nun estas konataj (al mi) jenaj eblecoj. === Grupoj === Grupoj povas havi kaj administrantojn kaj moderatorojn. Administrantoj havas aldonajn rajtojn, Ili ankaŭ povas transdoni taskon de moderatoro al aliaj grupanoj. Dum tiu ago oni mencias iun funkcion aŭ detalon. Mi pardonpetas ke mi enmetis plurfoje "''bv. mem ŝanĝi''" sen klarigoj kiamaniere ŝanĝi la detalon. Eble oni povas gastigi liston ĉi tie. Mi esperas ke nek estos protestoj rilate privatecon nek protestoj de Vikipediistoj pri la listigo ĉi tie.<br />Kiel klarigon por moderatoro oni povas mencii jenon: : funkcio ĉe alia facebook objekto (grupo, paĝo, iniciato ktp.) : retnomo en Vikipedio kaj/aŭ en [[interreta relajsa babilo]] : funkcio en Esperanta organizo: Akademio, AIS, komitato, UEA, TEJO, delegiteco, ILEI, landa aŭ loka organizo ktp. : bv. aldoni pliajn Mi rekomendas unue redakti la liston ĉi tie kaj fari la ŝanĝojn venontsemajne. Mi ne certas kiun ordigon uzi. Ĉu oni ordigu laŭ komenca litero de la Facebook nomo aŭ laŭ la familia nomo? : La maniero ŝanĝi la detalon por moderatoro estas jena:<br />[http://www.facebook.com/groups/edit.php?gid=189108993819&officers Forigu vin] de la listo de moderatoroj ĉe Facebook. Aldonu vin mem kun la dazirata detalo. 21:38, 5. Dec 2009 (UTC) kiu skribis tion? --[[Uzanto:Hans|Hans]] 13:15, 24. Nov 2010 (UTC) === Grupoj (diskuto) === === <span id="grupoj_membraro_01">Grupoj (membraro)</span> === Listo pri klarigoj ĉe la grupo [http://www.facebook.com/group.php?gid=189108993819 Esperanta bonveniga giĉeto (grupo)].<br /> : Anoj kiuj ne volas esti administrantoj:<br />Oni ankaŭ povas mesaĝi ĉe Facebook: [http://www.facebook.com/topic.php?uid=189108993819&topic=10959 Anoj kiuj ne volas esti administrantoj ĉi tie:] :: ... : Anoj kiuj ne volas esti moderatoroj:<br />Oni ankaŭ povas mesaĝi ĉe Facebook: [http://www.facebook.com/topic.php?uid=189108993819&topic=10960 Anoj kiuj ne volas esti moderatoroj ĉi tie:] :: ... === Paĝoj === Paĝoj povas havi nur administrantoj. Administrantoj havas aldonaj rajroj, Eblas kunredakti la detalojn, almesaĝi la membrojn, krei eventojn ktp. Listo rilate al la paĝo [http://www.facebook.com/pages/Esperanta-bonveniga-giceto-pago/217219394947 Esperanta bonveniga giĉeto (paĝo)].<br /> : Anoj kiuj ne volas esti moderatoroj: :: ... === Helpo: Kiamaniere alveni al la babilejo « [irc://irc.freenode.net/%23%23esperanto ##esperanto] » ? === Karaj geamikoj!<br /> Plej simpla metodo alveni al la babilejo « [irc://irc.freenode.net/%23%23esperanto ##esperanto] » ĉe irc://irc.freenode.net/%23%23esperanto estas uzi la retumilon « [[Mozilla Firefox]] » .<br /> Ĝi haveblas ĉe http://www.mozilla.com/firefox/ .<br /> Post instalo vi aldonu la kromfunkcion « [[:en:ChatZilla]] » .<br /> Ĝi haveblas ĉe https://addons.mozilla.org/extensions/moreinfo.php?id=16 .<br /> Se vi instalis « ChatZilla » bv. iri al irc://irc.freenode.net/%23%23esperanto .<br /> Bv. legi ankaŭ « [http://www.wikihow.com/Register-a-User-Name-on-Freenode How to Register a User Name on Freenode] » .<br /> Sukceson kaj ĝis revido!<br /> utilaj ligoj: : [[Interreta relajsa babilo]] (IRC) : « [http://www.wikihow.com/Use-Mozilla-Firefox How to Use Mozilla Firefox] » == Informkesto == {{re|Sj1mor|Stefangrotz}} Nun estas du informkestoj, kiuj staras unu post la alia, kaj ĉiu havas avantaĝojn kaj mankojn - kompreneble, la unua fokusiĝas pri la firmao, kaj la dua "nur" pri la rezulta retejo. Kaj la unua prenas ekskluzive ĉion el vikidatumoj, dum la dua ebligas mem meti parametrojn. Rezulte la unua ŝablono tute ne povas esti vidita ĉi-tie, sedĝi jes estas en la artikolo mem. {{Informkesto firmao kaj produkto}} {{Informkesto retejo |nomo = Facebook |emblemo = 2021 Facebook icon.svg |emblema_grandeco = |ekrankopio = |ekrankopia_grandeco = |lando = {{Usono}} |retadreso = [http://www.facebook.com/ facebook.com] |kategorio = [[Interkona retejo]] |lingvoj = [[Plurlingveco|Plurlingva]] |posedanto = [[Meta (firmao)|Meta]] }} Pri la {{ŝ|Informkesto firmao kaj produkto}} mankas al mi indiko pri lando kaj plurlingveco, kaj min iritas la indiko ke dungitoj estus 0 (stato: 2015) - kvankam 2015 delonge pasis, mi dubas ke en 2015 la firmao havis 0 dungitojn. Sed en {{ŝ|Informkesto retejo}} mankas al mi, ke oni ŝajne tute ne povus aldoni fondodaton kaj fondintojn, se oni ne permane ampleksigas la bazan ŝablonon {{ŝ|Informkesto retejo}} je tiuj parametroj, kiuj povus esti utilaj ankaŭ por aliaj retejoj. Se la parametroj estus, oni ankaŭ povus instali aŭtomatan prenon el vikidatumoj, sed se ili ne estas eblas nenio. Sincere dirite, pri la stranga informo de 0 dungitoj en 2015 kulpas vikidatumoj kun dubinda indiko el la facebook-paĝo https://www.facebook.com/atepe.italia, kie mi vidas tute neniun indikon pri 0 dungitoj. Eblus simple elĵeti tiun kadukan informon el vikidatumoj, aŭ pli bone meti pli taŭgan indikon kun pli taŭga fonto. Se fari tion, {{ŝ|Informkesto firmao kaj produkto}} probable pli bonas ol la dua kesto, malgraŭ la manko de indiko pri lando kaj plurlingveco. Ĉu vi havas opinion kiun keston oni preferu, aŭ ĉu ni simple krude ĝis la fina venko lasu ambaŭ? --10:17, 18 jul. 2026 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) : Jes precize tiel ĝis la fina venko. sj1mor. f3tzcuu9q00c42jihuoj9jwxb2ny3xm Kecalo (birdo) 0 305194 9431955 2639988 2026-07-18T00:03:11Z Xqbot 13076 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Kecaloj]] 9431955 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Kecaloj]] fru2cb0ozuwn1zw7re5nd2mvwx8svfs Herbovorulo 0 306800 9431737 9210528 2026-07-17T16:55:20Z ~2026-40278-05 260430 9431737 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:White-tailed_deer_(Odocoileus_virginianus)_grazing_-_20050809.jpg|eta|250ra|[[Cervo]] kaj du cervidoj manĝantaj ĉe sama foliaro]] '''Herbovorulo''', herbovoro, [[plantomanĝulo]] aŭ [[herbomanĝanto]] estas [[animalo]] kiu estas adaptita manĝi [[planto]]jn. Herbovoro estas formo de [[predado]] en kiu [[organismo]] [[heterotrofo|konsumas]] ĉefe [[aŭtotrofo]]jn<ref name="Campbell">Campbell, N. A. (1996) ''Biology'' (4a eldono) Benjamin Cummings, New York ISBN 0-8053-1957-3</ref> tiaj kiaj [[planto]]j, [[algo]]j kaj fotosintezitaj [[bakterio]]j. Laŭ tiu difino, multaj [[fungo]]j, kelkaj [[bakterio]]j, multaj [[animalo]]j, kiaj [[protistoj]] kaj malgranda nombro de [[parazitaj plantoj]] povus esti konsiderataj herbovoroj. Tamen, herbovoreco estas ĝenerale konsiderate limigita nur al animaloj kiuj manĝas plantojn. Fungoj, [[bakterioj]] kaj protistoj kiuj manĝas vivantajn plantojn estas kutime nomataj [[fitopatologio|patogenaj plantoj]]. [[Mikrobo]]j kiuj manĝas mortintajn plantojn estas kutime nomataj [[saprotrofo]]j. Floraj plantoj kiuj akiras nutradon el aliaj vivantaj plantoj estas kutime nomataj [[parazitaj plantoj]]. Pli ĝenerale, organismoj kiuj manĝas [[aŭtotrofo]]jn ĝenerale kutime estas nomataj '''unuarangaj konsumantoj'''. == Notoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Polenado]] * [[Nutroĉeno]] * [[Ekologia sistemo]] * [[Remaĉuloj]] * [[Ĝeneralistaj kaj specialistaj specioj]] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Herbovoruloj| ]] [[Kategorio:Manĝokutimoj]] 3u6ucxd8dfzmrd2uy2p0fs8ztp6bzu5 Bona Paŝtisto 0 308236 9431815 9350565 2026-07-17T19:36:00Z Sj1mor 12103 9431815 wikitext text/x-wiki {{Informkesto rolulo}} [[Dosiero:Ravenna — The Good Shepherd mosaic.jpg|eta|dekstra|Mozaiko de la Bona Paŝtisto en [[Ravenna]]. ]] [[Dosiero:Champaigne shepherd.jpg|eta|dekstra|Le Bon-Pasteur de [[Philippe de Champaigne]]]] '''Bona Paŝtisto''' estas esprimo troviĝanta en la [[Evangelio laŭ Johano]] (10,1-21). En ĝi [[Jesuo Kristo|Jesuo]] mem sin bildigas kiel la [[paŝtisto]] kiu donas sian vivon por la [[Ŝafo|ŝafoj]]. Tiu evangelia ero, karakteriza en la johana evangelio, havas eĥojn en la aliaj evangelioj, aparte en la [[parabolo pri la perdiĝinta ŝafo]] ([[Evangelio laŭ Mateo|Mateo]] 18,12-14 kaj [[Evangelio laŭ Luko|Luko]] 15,1-7). Ĉu [[Paraboloj de Jesuo|parabolo]] aŭ [[alegorio]] tiu johana ero? lingvistaj bibliistoj diskutas. Fakte, la disvolviĝo de la [[perikopo]] multe foras el la evangeliaj paraboloj. Ene de la frazaro Jesuo sin identigas ankaŭ kiel la [[pordo]] de la ŝafoj kaj tio induktas ĝin klasigi kiel [[alegorio]]n aŭ kiel [[metaforo]]n. Cetere ĝi multe similas al la perikopo de [[Vito|vitaĵo]] kaj [[Ribo|riboj]] kiu certe estas alegorio (Joh 15,1-8). Startante el tiuj evangeliaĵoj Jesuo estas tiel nomata en la kristana kulturo kaj liturgio kaj reprezentata en arto (Vidu ekz. [[Krucumita Kristo en arto]]). Jam en la [[Malnova Testamento]] la sama sintagmo estis uzata por karakterizi [[Javeo|Javeon]]. Ekzemple, en la [[psalmo 23]] [[Dio]] estas difinita [[paŝtisto]] por la [[Izraelidoj|izraela popolo]]; la samo en la libroj de [[Jeĥezkel]] (34,12) kaj [[Jesaja]] (40,11). == Komento pri la esprimo "Bona Paŝtisto" == La koncepto de bona paŝtisto de Johano esprimas jenajn temojn: Jesuo distingiĝas el fremda paŝtisto pro jeno: * li eniras tra la pordo de porŝafa ĉirkaŭbaraĵo * la gardisto al li malfermas kaj la ŝafoj aŭskultas lian voĉon * li alvokas la ŝafojn unuopnome kaj ilin kondukas foren marŝante antaŭ ili * la ŝafoj ne sekvas fremdulon kaj forfuĝas el li ĉar ili ne konas lian voĉon * Jesuo estas la pordo de la ŝafoj kaj kiu pasas tra ĝi estos savita * ŝtelisto, male, alvenas por ŝteli, mortigi kaj detrui * laŭpagulo, kiam venas la lupo, forlasas la ŝafojn ĉar li ne amas ilin * ĉio tio okazas pro tio ke ''“mi konas miajn ŝafojn kaj miaj ŝafoj konas min, same kiel la Patro konas min kaj mi konas la Patron, kaj mi oferas mian vivon por la ŝafoj”'' (10,14-15) Oni vidu ke temas pri aparta paŝtisto ĉar ne eblas pensi ke ordinara paŝtisto akceptu perdi sian vivon por savi sian ŝafon. En la esprimo faras distingon la termino “bona”, el kiu elstaras la eksterordinareco. == Paralelo en antikvaj literaturoj == En la mitologio de la antikva [[Egiptujo]] ŝajnas ke alkalkuleblas "bona" paŝtisto la dio [[Anubi]] estaĵo [[antropomorfismo|antropomorfa]] hundakapa, ĉar en iuj bildoj ĝi estas prezentata kun ŝafo surŝultre. Tiu figurado de reganto aŭ reĝo kiel paŝtisto troviĝas jam en greka verkisto [[Ksenofonto]] En la Iliado [[Homero]] epitetas Agamenonon kiel paŝtiston de popoloj. La paŝtisto, en la mondo greka-latina estas protagonisto de la bukolika poezio. Facile memoras kiu hazarde studis sur la egoglo de Virgilio: “Tityre, tu potulae recubas sub tegmine fagi/ silvestren tenui Muzan meditaris avena” ''(Titiro, vi etendita subombre de fago modulas silvestran poezion sur la leĝera fluto''. Kaj poste, en [[Italio]] ekzemple, tiu figuro transdoniĝis en la [[Arkadio]], kiel simbolo de vivo ekstere de la homa tumulta maso: pri tio [[antonomazie]] poetas [[Torquato Tasso]] en la arbareca poemo [[Aminta]] kaj en la [[Gerusalemme Liberata]]. Sed tiuj paŝtistoj serĉas “otiun” [http://it.wikipedia.org/wiki/Ozio] aŭ la vivon trankvilan kaj sanan... Male, ne pro tio la evangelia paŝtisto fariĝas bona. Por pli taŭge enkadrigi la historion de la koncepto, utilas scii ke la paŝtistaro, je la tempoj de Jesuo, estis la socia kategorio malpli ŝatata, se ne vere malŝatata, ĉe la eruditoj pri la sanktaj leĝoj, pro ĝia malproksimo el la komuna socia kunvivado. Kategorio malŝatata, sed ĝuste pro tio ŝatata de evangeliisto Luko, kiu igas la paŝtistojn (la lastajn) la unuaj aplaŭdantoj al Jesuo en la naskgroto. == La bona paŝtisto en la arto == Ĝis la kvara jarcento la unika [[Ikonografio]] pri Jesuo estis tiu de la Bona Paŝtisto, portanta surŝultre la perdiĝintan ŝafon. Tio konstateblas en pentraĵoj en [[katakombo]]j (de [[Sankta Kalisto]] kaj [[Sankta Dominitila]]) kaj en la arto paleokristana. La temo inspiris kaj inspiras pentrarton, skulptarton, muzikarton, literaturarton... kiel oni povas vidi monografiojn de kristanaj simboloj. Oni vidu, ekzemple, la temon en pentrarto de [[Bartolomé Esteban Murillo]]. == Diversaj uzoj de la nomo Bona Paŝtisto == Multaj preĝejoj estas konsekritaj al la Bona Paŝtisto, kaj ankaŭ lokoj kaj placoj. Unu liturgia [[dimanĉo]] estas spefice nomata “dimanĉo de la Bona Paŝtisto” kiu celebriĝas en la kvara postpaska dimanĉo. Ankaŭ diversaj aktivaĵoj kaj asocioj per nomo programo stilo kaj celo ligiĝas al simbolnomo de Bona Paŝtisto, kiel Fratinoj de Jesuo Bona Paŝtisto, Filinoj de la Bona Paŝtisto, Kongregacio de la Bona Paŝtisto, Katedralo de la Bona Paŝtisto... == Bibliografio == * I símboli cristiani, Cinisello Balsamo: Edizioni San Paolo, 2004 * Enciklopedio Katolika * Michael Fischer u.a. (Hrsg.), Das Motiv des Guten Hirten in Theologie, Literatur und Musik. Mainzer hymnologische Studien 5. Francke, Tübingen u.a. 2002 ISBN 3-7720-2915-9 * [[Mircea Eliade|Eliade, Mircea]], ''Historia de las creencias e ideas religiosas''. Barcelona, 2005. ISBN 84-473-3841-X * [[Jacob Burckhardt]], ''Historia de la cultura griega''. Barcelona, 2005. ISBN 8457338371 {{Commons|Category:Good Shepherd}} [[Kategorio:Jesuo en arto]] [[Kategorio:Nova Testamento]] fzqikd0iz2jru4013y06yzpec9dphce Esperanto Franca vortaro Waringhien 0 325511 9431949 2985219 2026-07-18T00:02:41Z Xqbot 13076 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Grand dictionnaire espéranto-français]] 9431949 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Grand dictionnaire espéranto-français]] bgrs5xvtgazh3ong0gtullq6wczgmda Grand Dictionnaire Esperanto-Français 0 325518 9431950 2985189 2026-07-18T00:02:46Z Xqbot 13076 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Grand dictionnaire espéranto-français]] 9431950 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Grand dictionnaire espéranto-français]] bgrs5xvtgazh3ong0gtullq6wczgmda Nigramaska kanario 0 337067 9431704 7862023 2026-07-17T16:15:51Z Arbarulo 135469 9431704 wikitext text/x-wiki {{Sen fontoj|temo = |dato = julio 2026}} {{Taksonomio |nomo = Nigramaska kanario |koloro = pink |dosiero=Black-faced Canary (Crithagra capistrata) by Henrik Grönvold.jpg |dosiero larĝo = 300px |priskribo de dosiero = Nigramaska kanario |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Paseroformaj]] ''Passeriformes'' |familio = [[Fringedoj]] ''Fringillidae'' |genro = ''[[Serinus]]'' |specio = ''''S. citrinelloides'''' |statuso = LC |dunomo = ''Serinus citrinelloides'' |dunomo aŭtoritato = ([[Finsch]] & Hartlaub, [[1870]]) |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj ={{#invoke:Wikidata|claim|P181}} |mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''nigramaska kanario''' ('''''Serinus capistratus''''') estas malgranda [[paserina]] [[birdo]] de la familio [[fringedoj]] kaj genro [[serinoj]], kiu enhavas la faman specion [[kanario]]n kaj aliajn similajn speciojn. Ĝi troviĝas en [[Angolo]], [[Burundio]], [[Respubliko Kongo]], [[Demokratia Respubliko Kongo]], [[Gabono]] kaj [[Zambio]]. Ĝia natura [[habitato]] estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj [[arbaro]]j de malaltaj teroj kaj [[arbustaro]]j. La nigramaska kanario estas tre simila al proksima parenco, nome la [[citronkanario]] (''Serinus citrinelloides''). Ĝi estas kanario olivverdeca supre kun nigreca strieco sur la dorso kaj ĉefe sur la flugiloj, kaj verdecflava sube sed ne strieca sur la brusto kaj tutflava kaj bruste kaj ventre. La kapo estas olivecgriza kun '''pli nigreca masko''' ol la citronkanario (frunto, vizaĝo kaj mentono) kontrasta kun hela kornokolora beko. Tiu nigra masko, kiu nomigas la specion, estas iom bordata helflava supre (per superokula strio) kaj kompreneble sube, krom olivecgriza orelareo, dum la krono estas olivecgriza kaj iom strieca. == Literaturo == * BirdLife International 2004. [http://www.iucnredlist.org/search/details.php/53399/all Serinus capistratus]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. [http://www.iucnredlist.org 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj.] Konsultita la 10an de julio 2007. {{birdoj}} {{Portalo Birdoj}} [[Kategorio:Paseroformaj]] [[Kategorio:Fringedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 3t6vtuat847sh1k9llk6y4810jutnzz Orfeismo (arto) 0 338817 9432093 8394522 2026-07-18T08:50:21Z Sj1mor 12103 9432093 wikitext text/x-wiki {{AliaSignifo|Orfeismo}} {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Delaunay-Windows.jpg|eta|[[Robert Delaunay]], ''Samtempaj fenestroj sur la urbo'', 1912, [[Kunsthalle (Hamburgo)|Kunsthalle]] [[Hamburgo]]]] [[Dosiero:Delaunay_ChampDeMars.jpg|eta|Robert Delaunay, [[Marsa Kampo (Parizo)|Marsa Kampo]]. La Ruĝa Turo. 1911. [[Arta Instituto de Ĉikago|Arta instituto de Ĉikago.]]]] En [[1912]], [[Guillaume Apollinaire|Apollinaire]] distingis, dum [[ekspozicio]] de la [[Ora Sekcio]], [[Kubismo]]n sciencan disde '''Kubismon Orfeisman'''. La nomo «&nbsp;'''orfeismo'''&nbsp;» klare referencas al lia poemo ''Orfeo'' de [[1908]], kiu temas pri pura poezio, ia «&nbsp;luma lingvo&nbsp;». Alia interpreto de tiu termino estas proponita: la nomo faras analogion de tiu pentrado kun muziko, efektive en la komenco de la 20-a jarcento muziko esence reprezentis modernan arton, perfekte abstraktan do puran kaj enhavantan tutecan funkcion. Ĝi povis kunigi ĉiujn artojn, kiel en la operoj de [[Richard Wagner|Wagner]] (Koncepto de Gesamtkunstwerk). La tendenco estis rivelita al la publiko dum [[Salono de Sendependuloj]] de [[1913]], kiu kunigis pentristojn kiel [[František Kupka]], [[Francis Picabia]], [[Fernand Léger]] kaj [[Vasilij Kandinskij]]. Ĝi estas «&nbsp;lanta kaj logika evoluo de [[Impresionismo]], [[Punktismo]], skolo de [[Faŭvismo]] kaj [[Kubismo]]&nbsp;» deklaris la poeto (''l’Intransigeant'', 1913). Envere, ĝi ĉefe estis praktikata de ties fondintoj: [[Robert Delaunay]] kaj [[Sonia Delaunay]]. Ĝi fontas el Kubismo analiza, reprenante la ebenecon de spaco kaj [[Abstraktismo]]n. Dum sia detrua epoko (1910-1912), Delaunay rompis la objektojn per ripetado de lumo. Pelante tiun procedon ĝis ties kulmino kaj konstatante ties vibran econ, «&nbsp;detruo de la objekto ŝajnas al li akceptenda kiel definitiva&nbsp;» ([[Pierre Francastel]]). Ekde tiam li apartiĝas de la statika kaj monokroma flanko de kubismo ĉerpante sian inspiron ne plu el la eksteraj objektoj sed el la lumo mem, kreanto de dinamismo kaj formo. La serio de ''Fenestroj'' (1912) anoncas la naskiĝon de orfeismo. «&nbsp;Mi ekhavis la ideon en tiu epoko, pri pentrado kiu teĥnike sintenus nur per koloro, kontrastoj, tamen disvolviĝante tra la tempo kaj perceptiĝante samtempe, per unu rigardo&nbsp;» (Delaunay). Li ellaboris propran metodon kaj pentris ''Diskojn'' kaj ''Ĉirkaŭirajn Formojn'' (1912-1913) eksperimente fikse rigardante lunon kaj sunon. La pentraĵo interpretis la impresojn presitajn de lumo sur lia retino. Substituante koloron al linio por produkto de formoj, li oponis sin al tradicia pentrado, kiu elektis linion ĉar ĝi korespondis al empiria realeco kaj do permesis reprodukton de racia pentraĵo. Laborante per koloroj (ties eblaj kombinoj kaj efikoj) Robert kaj Sonia Delaunay malfermis la vojon al arta teorio laŭ kiu ĉiu plastika elemento produktas efikon de specifa senso. == Vidu ankaŭ == * [[Grupo de Puteaux]] * [[Ora Sekcio]] * [[Radiismo]] * [[Purismo (arto)|Purismo]] * [[De Stijl]] * [[Kristala Kubismo|Kristala kubismo]] {{Projektoj}} [[Kategorio:Artaj movadoj]] [[Kategorio:Kubismo]] 1qhi62pq35pacxbgqbg2dhuxzvzvadm George Gabriel Stokes 0 345721 9431708 8901501 2026-07-17T16:20:42Z Sj1mor 12103 9431708 wikitext text/x-wiki <!--(La paĝo estas traduko de germana vikipedio)--->{{Informkesto sciencisto}} '''Sir George Gabriel STOKES''' (n. 13-a [[aŭgusto]] [[1819]] en [[Skreen]], [[Graflando Sligo]] (''[[County Sligo]]''), [[Irlando]]; m. 1-a [[februaro]] [[1903]] en [[Kembriĝo]]), [[Britio]]) estis [[Irlando|irlanda]] [[matematikisto]] kaj [[fizikisto]].[[Dosiero:Gstokes.jpg|eta|George Gabriel Stokes]] == Biografio == * Stokes studis ekde [[1837]] en [[Universitato de Kembriĝo|universitato de Kembriĝo]], faras gradon en [[1841]] kaj estis ekde [[1849]] [[Lukasa profesoro|lukasa profesoro de matematiko]]. * Ekde [[1851]] Stokes estis membro kaj ekde [[1854]] ankaŭ sekretario de [[Reĝa Societo de Londono]]; inter [[1885]] kaj [[1890]] Stokes estis prezidanto de tiu organizo. * Stokes laboris en fako de pura - absoluta matematiko kaj ankaŭ pri [[matematiko|matematika fiziko]] <!--[[Matematika fiziko|matematika]]--> kaj [[fiziko|eksperimenta fiziko]]<!--[[Eksperimenta fiziko|eksperimenta fiziko]]-->. * La teoriaj enketoj estas kvintesence pri [[Fluiddinamiko|hidrodinamiko]], pri la teorio de etendaĵo <!--(''Ausbreitung'')--> de [[Elektromagneta ondo|elektraj magnetaj ondoj ]] kaj pri la teorio de [[sonoroetendaĵo]].<!-- ([[Schallausbreitung]]; [[Propagación del sonido]]--> * Liaj eksperimentoj traktis ofte pri la aperaĵoj de [[lumo]]. == Grava verko pri fluorescenco == * Unua grava laboro de Stokes traktis pri [[Fluorescenco|fluorescenco]]<!--[[Fluorescencia]]-->, li estis la unua [[sciencisto]] pri rekono de naturo de Fluorescenco <ref>On the Change of Refrangibility of Light. G. G. Stokes in Philosophical Transactions of the Royal Society of London, Vol. 142. ([[1852]]) pp. 463-562.</ref> * Li montris ke la fluorescencaj substancoj mem lumas, ĉar la substancoj (en)prenas la trafan lumon. La [[molekulo]]j de substancoj komencas svingi. [[Dosiero:StokesShiftDéplacementDeStokeFr.jpg|eta|[[Stokes- forŝovo]] ''(Stokes-Shift)'']] <!--Er wies nach, dass die fluoreszierenden Substanzen selbst leuchtend werden, indem sie das auftreffende Licht in sich aufnehmen. Dadurch geraten die [[Molekül]]e des Substrats in Schwingungen. --> * Stokes fondis por tia laboro la teorion de [[Absorbado (Fiziko)|absorbado]] de lumo, (vidu [[Stokes- forŝovo]]n, (''Stokes-Shift''-n)<!--[[Extinktion (Optik)]]-->. * Sekve li laboris pri [[Spektroskopio|spektra analiso]] kaj ekzamenis la <!--([[ Ultraviola radiado]])--> [[Ultraviola radiado|ultraviola]]n parton de [[Elektromagneta spektro|spektro]]. <!--([[Ultraviola radiado]])--> <!--In der Folge beschäftigte er sich mit der [[Spektroskopie|Spektralanalyse]] und untersuchte den [[Ultraviolettstrahlung|ultravioletten]] Teil des [[Elektromagnetisches Spektrum|Spektrums]]. --> == nocioj kun nomo de Stockes == * Laŭ Stokes oni nomas: * la [[Navier-Stokes-egalaĵo]]j , * la [[Stokes egalaĵo]]j, parenca kun la Navier-Stokes-egalaĵoj, * la [[Teoremo de Stokes]], la "frazo" de Stokes, vidu ankaŭ [[Teoremo de Green]]; * la [[CGS]], (la CGS estas fizika sistemo de unuoj, kun la [[metra sistemo]], kun [[centimetro]], [[gramo]] kaj [[sekundo]] kiel bazaj unuoj, la '''CGS'''-unuo; [[Stokes (unuo)]] pri [[Viskozeco|viskozeco]]: La unuo en [[Sistemo Internacia de Unuoj|SI]]-sistemo pri la viskozeco [[Viskozeco|viskozeco]] kinematika estas la [[kvadrata metro|m<sup>2</sup>]]/[[sekundo|s]]. ::1 St = 100 cSt = 1 cm<sup>2</sup>/s = 0.0001 m<sup>2</sup>/s ::1 cSt = 1 mm<sup>2</sup>/s, vidu ankaŭ [[Mezurunuo]]n; vidu la malnovan [[CGS]]-sistemon kaj la novan [[Sistemo Internacia de Unuoj|SI]]-sistemon); [[Debitsensilo]]. * la [[Stokes-a froto]], [[froto]], [[frotado]], [[Leĝo de Stokes]], * la [[Stokes-Parametero]] ([[Polarizado]]) * la Stokes-Radiuso, vidu [[Hidrodinamia Radiuso]] kaj ([[Leĝo de Stokes|leĝon de Stokes]]), * la [[Stokes-cifero]], [[Stokes-nombro]] <!--france: [[Nombre de Stokes]]--> * la [[Stokes- forŝovo]],<!-- [[Stokes-Shift|Stokesverschiebung]],--> * [[Leĝo de Stokes]], * unua kratero en [[Marso (planedo)|Marso]], vidu [[Stokes (Marskratero)]]. == Vidu ankaŭ == * [[Plurvariabla kalkulo]] == Honorado == George Gabriel Stokes estis nomata [[Baronet]]-n en jaro [[1889]]. Ekde [[1888]] li estis nomata eksterlandan membron de [[Bavara Akademio de Sciencoj]] ''(Bayerischen Akademie der Wissenschaften). '' == Referencoj == {{Referencoj}} == Verkoj == * ''Mathematical and physical papers''. (matematikaj kaj fizikaj "paperoj") (referatoj) 5 volumoj, [[Kembriĝo]] ''Cambridge'' [[1880]]–[[1905]]. * ''Das Licht''. (La lumo). [[Leipzig]] [[1888]],'' Vorlesungen auf deutsch'' (Orig.titel: ''Burnett lectures: On light'', Londono [[1884]]-[[1887]]); (prelegoj en germana lingvo) * ''Natural theology''. Londono ([[1891]]). ([[Natura teologio]]) == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.lucasianchair.org/19/stokes.html tre detala biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131016193150/http://lucasianchair.org/19/stokes.html |date=2013-10-16 }}{{en}} * [https://portal.d-nb.de/opac.htm?query=118755528&method=simpleSearch germana nacia biblioteko (DNB-Portal|118755528)]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Stokes, George Gabriel}} [[Kategorio:Britaj matematikistoj]] [[Kategorio:Britaj fizikistoj]] [[Kategorio:Irlandaj matematikistoj]] [[Kategorio:Irlandaj fizikistoj]] [[Kategorio:Religio kaj scienco]] jw2jdcor4vxl5sracn6a3owk8edlpy4 Sud-Sudano 0 347577 9431680 9267628 2026-07-17T15:12:10Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431680 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | lando <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Sud-Sudano | devena_nomo = | alia_nomo = {{lang-en|The Republic of South Sudan}} | alia_nomo_noto = | alia_nomo1 = | alia_nomo1_noto = | kategorio = respubliko <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = | dosiero_priskribo = Lernejaj infanoj | dosiero_kompl = [[Dosiero:Location South Sudan AU Africa.svg|245ra]] <!-- *** Simboloj *** --> | flago = Flago-de-Sud-Sudano.svg | flago_noto = [[Flago de Sud-Sudano|Flago]] | blazono = Coat of Arms of South Sudan.svg | blazono_noto = [[Blazono de Sud-Sudano|Blazono]] <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = The Republic of South Sudan | moto = | himno = [[Nacia himno de Sud-Sudano]] <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = | lando_flago = 1 | histregiono_faldo = | histregiono = | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono3 = | histregiono3_noto = | ĉefurbo = Ĝubao <!-- *** Familio *** --> | parenco = Afriko | montaro_tipo = Montaroj | montaro = | montaro1 = | montaro2 = | limo = | urbo_faldo = 1 | urbo_tipo = Gravaj urboj | urbo = | urbo1 = | urbo2 = | urbo3 = | urbo4 = | urbo5 = | urbo6 = | urbo7 = | urbo8 = | urbo9 = | memorindaĵo_faldo = | memorindaĵo_tipo = Interesaj lokoj | memorindaĵo = | memorindaĵo_noto = | memorindaĵo1 = | memorindaĵo1_noto = | memorindaĵo2 = | memorindaĵo2_noto = | memorindaĵo3_noto = | memorindaĵo3 = | konstruaĵo = | rivero_faldo = | rivero = | rivero1 = | rivero2 = | rivero3 = | ŝoseo_tipo = | ŝoseo = | ŝoseo1_tipo = | ŝoseo1 = | ŝoseo2_tipo = | ŝoseo2 = | ŝoseo3_tipo = Fervojo | ŝoseo3 = | ŝoseo4_tipo = Flughaveno | ŝoseo4 = <!-- *** Situo *** --> | ĉefurbo_situo = | koordinatoj_ne_en_titolo = true | ĉefurbo_leviĝo = | ĉefurbo_lat_d = 4 | ĉefurbo_lat_m = 51 | ĉefurbo_lat_s = 00 | ĉefurbo_lat_NS = N | ĉefurbo_long_d = 31 | ĉefurbo_long_m = 36 | ĉefurbo_long_s = 00 | ĉefurbo_long_EW = E | plej_alta = | plej_alta_leviĝo = | plej_malalta = | plej_malalta_leviĝo = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 619745 | areo_rondumo = 1 | areo_akvo <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 5641700 | loĝantaro_dato = 2010 | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = | establita_tipo = | gvidantaro = | gvidantaro_tipo = | gvidantaro_noto = | ĉefulo = Salva Kiir Mayardit | ĉefulo_tipo = Ĉefministro | ĉefulo_partio = | ĉefulo1 = | ĉefulo1_tipo = | ĉefulo1_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[UTC]]+3 | horzono_DST = | poŝtkodo = SS | areo_kodo = | areo_kodo_tipo = | kodo = | kodo_tipo = | kodo1 = .ss | kodo1_tipo = Interreta domajno | kodo2 = 211 | kodo2_tipo = Telefona kodo <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = | libera_tipo = | libera1 = [[Sudana pundo|pundo]] | libera1_tipo = [[Valuto|Monunuo]] | libera2 = [[Angla lingvo|angla]] | libera2_tipo = Lingvo | libera3 = [[kristana]], [[naturreligio]] | libera3_tipo = Religio <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = LocationSouthSudan.svg | mapo_priskribo = Situo de Sud-Sudano | mapo_lokumilo = | mapo1 = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = | mapo2 = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | commons = South Sudan | retpaĝo = <!-- *** Notoj *** --> | notoj = {{mapligilo lando|zomo=5}} }} '''Sud-Sudano'''<ref name="PIV">[https://vortaro.net/#Sud-Sudano_kd Sud-Sudano] en [[PIV]] ĉe Vortaro.net.</ref> (alternative '''Suda Sudano''') estas sendependa [[respubliko]], pli frue aŭtonoma [[provinco]] de la afrika lando [[Sudano]]. Ĝi konsistas el 10 de la 26 federaciaj ŝtatoj de [[Sudano]]. Je la {{dato|9|januaro|2011}} la loĝantaro de Sud-Sudano decidis per referendumo kun 98-99 procentoj pri la sendependeco de la provinco kaj tial ĝi estas unu el la plej junaj sendependaj [[ŝtato]]j en la mondo. Ekde la {{dato|9|julio|2011}} Sud-Sudano estas la 54-a sendependa ŝtato de [[Afriko]] kaj la 193-a de [[Unuiĝintaj Nacioj]]. La oficiala festo estis en mateno de la {{dato|9|julio|2011}}. [[UN]]- ĝenerala sekretario [[Ban Ki-moon]] partoprenis la feston. Ĝiaj najbaraj landoj estas: * en la nordo, [[Sudano]], * en la oriento, [[Etiopio]], * en la sudo, [[Kenjo]], [[Ugando]], [[Demokrata Respubliko Kongo]], * en la okcidento, [[Centrafriko]], == Bazaj faktoj pri Sud-Sudano == === Historio === Post longa interna milito Sud-Sudano ricevis en la jaro [[2005]] aŭtonomion kaj la juron por referendumo en la jaro 2011 pri sendependeco. (La nordo de [[Sudano]] havas araban islaman kulturon. Sud-Sudano havas ĉefe kristanan kaj afrikan [[kulturo]]n.) En milito ĝis la jaro [[2010]] oni havis ĉirkaŭ 300000 mortintajn viktimojn kaj ĉirkaŭ 3 milionojn da transfuĝintoj. En jaro 2005 oni venkobatis en [[Darfur]] la [[insurekcio]]n. Decembre de 2013 eksplodis luktado inter la du rivalaj sekcioj de la iama registaro, kiu iam interkonsentis disdividi la povon. Vidu [[Sud-Sudana Enlanda Milito]] === Politiko === La dominanta politika organizo estas la [[Liberiga Armeo de la Sudana Popolo|SPLA]]. === Prezidanto === La unua prezidanto estas [[Salva Kiir Mayardit]] ekde la {{dato|9|julio|2011}}. === Geografio === [[Dosiero:South Sudan-CIA WFB Map.png|eta|250ra|{{centre|Mapo pri Sud-Sudano}}]] [[Dosiero:Sudan Juba bridge.jpg|eta|250ra|maldekstra|{{centre|ponto ĉe [[Ĝubao]]}}]] La [[Blanka Nilo]] fluas tra la regiono. En la nordo de la provinco situas savanoj kaj aridaj arbaroj. En la sudo de la provinco dominas tropikaj pluvarbaroj. === Ekonomio === La longa milito havis tre negativan efikon al la ekonomio de Sud-Sudano precipe la [[agrokulturo]] ankoraŭ suferas sub la sekvoj de la milito. En Sud-Sudano situas 80 procentoj de la [[petrolo]] en iama Sudano. Internaciaj observaj organizaĵoj akuzas konzernojn de [[Ĉinio]], [[Usono]] kaj [[Malajzio]] pri [[:n:Laŭ raporto, profituloj prirabis Sud-Sudanon|ekspluatado de naturaj resursoj]] de la lando, kiu profitigas nur ilin mem. === Demografio === Pli ol 200 naciaj grupoj loĝas en Sud-Sudano. La dominanta nacia grupo estas la [[dinkaoj]]. === Kulturo === La [[oficiala lingvo]] estas la [[angla]].<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.sudantribune.com/IMG/pdf/The_Draft_Transitional_Constitution_of_the_ROSS2-2.pdf |titolo=The Transitional Constitution of the Republic of South Sudan, 2011 |alirdato=2011-07-14 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110629170732/http://www.sudantribune.com/IMG/pdf/The_Draft_Transitional_Constitution_of_the_ROSS2-2.pdf |arkivdato=2011-06-29 }}</ref> === Instruado === En jaro [[2011]] nur ĉirkaŭ 50 % de knaboj havis normalan instruadon en lernejo. La knabinoj ne havis egalan instruadon. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj|n=Kategorio:Sud-Sudano|ReVo=sudan.SudS0o}} == Eksteraj ligiloj == * {{eo}} {{ueavikio|{{paĝonomo}}|{{paĝonomo}}}} * [http://www.goss-online.org/ oficiala paĝo de Sud-Sudano] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110712121626/http://goss-online.org/ |date=2011-07-12 }} * [http://www.gossmission.org/goss/'' goss'' - ministraro de Sud-Sudano]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120529043623/http://www.gossmission.org/goss/ |date=2012-05-29 }} {{Afrika Unio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Sud-Sudano| ]] [[Kategorio:Historio de Sudano]] [[Kategorio:Landoj sen maraliro]] [[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 2011]] mw4ze9xmwo1ekpdgy2hoc853ltua2qp Vikipedio:Forigendaj artikoloj 4 366080 9431713 9431185 2026-07-17T16:23:01Z Aidas 3488 /* Dunst Veturigvojo */ Respondo 9431713 wikitext text/x-wiki {{/Enkonduko}} <div class="center">Ĉiuj subpaĝoj: [[Specialaĵo:Indekso_de_prefiksoj/Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/]]</div> == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn erojn movu al [[/Arkivo]], vidu la suprajn kestojn "Malnovaj diskutoj". == Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj - 2026 04 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj |kialo = ne ĝisdatigita ekde jaro 2013, redunda, estas tro multaj listoj kun specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj, kaj la plejmultaj ŝablonoj tamen nenie estas listigitaj |subskribo = {{por}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:13, 22 mar. 2025 (UTC) |tempo = 2025-04-24 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube: per tri poraj voĉoj, kaj du pasivaj subtenoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 26 apr. 2026 (UTC) }} :Do, listigo de la ŝablonoj estus jes bonvena, se ĝi estas bone ordigita kaj didaktike donas bonan superrigardon. Tamen mi ne scias ĉu tio eble estas teoria penso: mi ekde 2007 lernis pri multaj ŝablonoj kiam mi vidis unu en teksto kaj tiam iris al la ŝablono mem por pli detale rigardi ĝin - en la dokumentado kutime estis ĉiuj respondoj al miaj demandoj, kaj se ne, mi demandis diskutpaĝe kaj iu spertulo tiam ampleksigis la dokumentadon. Tiun ĉi subpaĝon mi neniam vidis ekde miaj komencaj tagoj, fakte ankaŭ la bazan paĝon Vikipedio:Ŝablonoj mi neniam rigardis. Se ĉiuj tiel faras, tiam oni povas ŝpari al si investi multajn horojn en pli pedagogia gvidlibro pri ŝablonoj ĝenerale... Sed mi ne scias, ankaŭ la alilingvajn paĝojn mi neniam legis, kaj ne povas kompari, pro sama motivo, ke mi ne aparte volis lerni pri ŝablonoj ĝenerale, sed mi lernis en praktiko, vidante iujn ŝablonojn en uzo. Do mi singarde estus por pridubo, ĉu vere indas investi aldonan tempon en pli pedagogia prezento aŭ oni nur havu minimuman paĝon. Ĉiukaze la grandaj lingvobranĉoj ŝajne sukcesas sen aldonaj subpaĝoj - kial ne ankaŭ ni sukcesus? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 22 mar. 2025 (UTC) : {{kom}} Mi ne principe kontraŭas ekziston de tiaspecaj paĝoj se ili estas utile formigitaj. Sed la supre menciita paĝo estas kaosa kaj "specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj" estas sensenca klasigado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:57, 22 mar. 2025 (UTC) ::Mi konsentas pri la duba kritiko. Sed en la ŝablono ankoraŭ ne estas noto ke ĝia ebla forigo diskutatas, kaj mi forte dubas ĉu iu atentigis la precipan verkinton {{re|Tlustulimu}} neniu ajn, ankaŭ burokrato ne, havas la sanktan devon ĉiujn du tagojn kontroli tiun ĉi paĝon. Tial mi proponas kalkuli la semajnon ekde nun, krom se la verkinto Tlustulimu signalas ke li konsentas pri forigo kaj ne bezonas plian tempon por pripenso. Ĉiukaze unu semajno rapidege pasas. Do ĝis 06 apr. 19:13 UTC. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:13, 31 mar. 2025 (UTC) : Mi havas la malagrablan situacion ke Tlustulimu post la 27-a de marto 2025 nur faris du miniaturajn redaktetojn. Principe li tamen devintus vidi per sonorila signo mian noton {{re|Tlustulimu}} de la 31-a de marto. Sed evidente li iel estas en paska feriado, aŭ ekstreme okupita ekster vikipedio, momente. Tial mi, vole-nevole, proponas aldoni ankoraŭ 10 tagojn, ĉar se li eventuale ferias ĝis la feriotago paska lundo, la 21-a de aprilo, kaj reestas la 22-an, tiam ĉiukkaze li bezonos iom da tempo por pripenso kiel li traktos la kritikon pri la listo de 2013, pri kiu evidente ankaŭ li mem ne atentis dum la lastaj 12 jaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:55, 14 apr. 2025 (UTC) ::{{re|Tlustulimu|Taylor 49|Aidas|Kani|RG72}} Nun pasis pliaj dek monatoj da atendado, kaj ŝajne Tlustulimu ne havas la energion por okupiĝi pri la temo. Do mi revenus al la origina propono de Taylor, kiu kiel unua dekomence pledis pri forigo, kaj nun ankaŭ aldonas mian signon {{por}} forigo. Tio ne kaŭzos grandan vakuon. Ĉu iu el vi ankoraŭ havas ion por aldoni? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:57, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi ne reagis ĉar mi tute ne kompetentas pri ŝablonoj. Mi tute akceptas kolektivan decidon. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:47, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi tute malspertas rilate la ŝablonojn. Se tiu ĉi paĝo ne estas utila kaj uzata, do oni foiru ĝin. Se iu ĝin uzas aŭ ĝi estas utila, do oni lasu kaj plibonigu ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:39, 6 mar. 2026 (UTC) :::: {{kom}} Mi fakte lastatempe plurfoje prilaboris la malidan paĝon [[Vikipedio:Ŝablonoj]] kaj pluraj subpaĝoj de ĝi. Sed "/Specialaj ŝablonoj" estas plene redunda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:18, 6 mar. 2026 (UTC) :::::Al mi ŝajnas pravigeble ĝisi de la ŝablono. Tial {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:29, 8 mar. 2026 (UTC) :::::Ĉi-teme fluas la monatoj kaj ankaŭ mi hezitemas forpreni ŝajne nebezonatan subŝablonon se mi ne certe scias kio okazos poste. Tamen mi nur prenas mian kuraĝon kaj forigas ĝin. Se io estos misa poste, oni ĉiukaze povas malfari la forigon. Sed iom groteskas ne povi fini temon dum pli ol 13 monatoj. Do {{farite}}, subŝablono "/Specialaj ŝablonoj" estas for. Se iu havas problemon pri tio, kontaktu min, aŭ se mi neatendite havas trafikakcidenton, alian aktivan administranton, ekz. Kani, por restarigi la subŝablonon post meto de konvinkaj argumentoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:23, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[Bilda sensilo]] 2025 3 5 == La paĝo estas alidirektilo al [[Rastrumero]]. Tamen "bilda sensilo" nek estas sinonimo nek eĉ teorie subkoncepto de "rastrumero", kaj la ĝermo [[Rastrumero]] neniel helpas leganton lerni pri bildaj sensiloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:31, 28 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} forigo post alidirekto al [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:40, 29 jan. 2026 (UTC) :Bone, do, mi povas ŝanĝi mian proponon al {{sindeteno}}. Kvankam la nuna celo ankoraŭ povus misgvidi, ĉar ne ĉiuj bildaj sensiloj estas ŝarĝokuplitaj aparatoj, ĝi estas ege pli taŭga ol antaŭe. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:09, 29 jan. 2026 (UTC) :{{sindeteno}} Ĝenerale mi estas forte por vikipediaj alidirektiloj, kiuj simple direktigas legantojn al ĝusta celo. Sed la alidirektilo "[[bilda sensilo]]" ĝis nun nur uziĝis en la paĝo [[Bilda distingokapablo]], nun tute ne plu uziĝas, kaj mi demandas min ĉu iu iam per la serĉaj vortoj "bilda sensilo" serĉos en la esperanta vikipedio. Do, alivorte: ĉu iu ajn iam rimarkos ĉu alidirektilo ekzistas aŭ ne ekzistas. Se neniu bezonas ĝin, ni ne bezonas ĝin. Kion la koncepto [[Bilda sensilo]] cetere signifus en vikidatumoj, do en aliaj lingvoj?? Se ne forigi la alidirektilon, sencus klarigi la koncepton (aŭ preskaŭ-sinonimon) "Bilda sensilo" en duonfrazo de la paĝo [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:17, 29 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Taylor 49|Arbarulo}} Ĉu vi havas respondon al la supra demando? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:05, 31 jan. 2026 (UTC) :::{{re|ThomasPusch}} Bilda sensilo tute laŭvorte estas aparato, kiu sensas lumon kaj faras el ĝi bildon. Laŭ alilingvaj artikoloj, ekzemple france [[:fr:Capteur photographique]], ŝarĝokuplita aparato estas unu grava speco kaj la alia estas komplementa metaloksida duonkonduktilo (''[[:en:complementary metal oxide semiconductor]]''). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:52, 31 jan. 2026 (UTC) :::: Ah, nun ĉio klaras. Mi dirus ke plej bonas kaj plej helpas tuj enmeti tiun bazan informon en duan frazon de la teksto [[ŝargkuplita aparato]], plej bone per kodoj de vikidatumoj, kun escepta uzo de grasaj literoj, se oni tradukas al unu nacia lingvo, oni ĉiam elstarigas tiun "ŝajne aparte internacian" lingvon kaj malelstarigas la aliajn. Do tute banale :::: {{citaĵo|Ŝargkuplita aparato estas unu grava speco de '''bilda sensilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q209121|Q209121]]), la alia estas '''komplementa maloketsida duonkonduktilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q173431|Q173431]]); ambaŭ estas [[duonkonduktaĵa aparato|duonkonduktaĵaj aparatoj]].}} :::: Kaj pripenseblas (mi persone subtenus, kvankam en du kazoj temus pri gvido de mistajpaĵo al ĝusta vorto) ĉu ankaŭ konsideri alidirektilojn de la ĝusta variaĵo [[ŝargokuplita aparato]] kun plia meza vokalo kaj de la eraraj variaĵoj [[ŝarĝkuplita aparato]] kaj [[ŝarĝokuplita aparato]] kun "ĝ" anstataŭ "g" al la teksto [[ŝargkuplita aparato]], ĉar tiu mistajpo ĵus eĉ okazis al vi kaj certe ankaŭ okazos al aliaj. Ĉu ĉiu konsentas pri tiuj tri aldonaj alidirektiloj? Ĉiukaze ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj - ankaŭ la alidirektilo de [[bilda sensilo]] al [[ŝargkuplita aparato]], sed lamentado pri mankoj de veraj kompletaj esperantaj tekstoj ne estas solvo, dum klara klarigo estas helpo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:54, 31 jan. 2026 (UTC) ::::: {{farite}} Plene riparite. Tamen mi apenaŭ subtenas alidirektilojn por eraraj variaĵoj. La kodo "Q209121" estas malĝusa por la celata bildsensilo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:38, 1 feb. 2026 (UTC) ::::::Dankon ThomasPusch pri la korekto! Ĉi-kaze temas pli ĝuste pri mislego ol mistajpo. Principe mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, se ni havos ilin, ĉi tiu estus relative taŭga okazo. Do mi nek poras nek kontraŭas tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 04:21, 2 feb. 2026 (UTC) ::::::: Principe ankaŭ mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, ĉi tie estas tiom nematura temaro, kaj la termino [[ŝargkuplita aparato]] estas tiom ekzotikega (almenaŭ mi neniam vidis ĝin en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro, kaj mi preskaŭ garantias ke ĝi neniam menciiĝis ie tie), ke la facile pardonebla mistajpo skribi la adjektivon "ŝargkuplita" kun silabo "ŝarĝ" permesas klarigan alidirektilon. {{re|Taylor 49}} Vi en unu frazo notas "plene riparite" kaj en alia tamen avertas "La kodo "Q209121" estas malĝus[t]a por la celata bildsensilo". Ĉu vi havas pli bonan ideon por vikidatuma kodo aŭ entute havas proponon kiel solvi la dilemon? Klaras ke ĉiuj konsentas ke "ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj", sed jes bonas se tiuj "provizoraj solvoj" estu laŭeble ne malĝustaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:30, 6 feb. 2026 (UTC) :::::::: Mi jam riparis tion en la artikolo: [[d:Q210745|Q210745 "active pixel sensor"]]. Mi ankaŭ kreis alidirektilon [[CCD-bildosensilo]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:44, 8 feb. 2026 (UTC) :::::::::Do eblas konsideri la temon kontentige finita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:42, 5 mar. 2026 (UTC) == [[Joel Filsaime]] - 2026 3 1 == {{Propono de forigo |artikolo = Joel Filsaime |kialo = Neesperantisto markigis tiun paĝon kiel spamaĵo, vikidatuma ero pri la temo tute ne estas sed en [[d:Q58221895]] estas informoj pri la ŝtrumpopupa agado de iuj penoj puŝi la temon en vikipedion, teksto nun nur estas en la esperanta branĉo, supezeblas ke alilingvaj tekstoj jam estis forigitaj, sed tio rekte ne kontroleblas. Ĉiukaze la esperanta ek-teksteto estas [[vikipedio|orfo]], aldone estas mizera unufraza artikola ĝermeto, kaj krome dubindas la menciindeco de la homo, se neniu esperantista uzanto konas lin kaj en la angla kaj ĉiuj aliaj branĉoj de vikipedio estas neniu informo pri li. Ah, kaj la indikita ekstera ligilo fine de la paĝo ankaŭ estas morta ligilo. Sola referenco ankaŭ ne funkcias, kaj tial entute sola provo pri ekzisto de tiu kantisto estas [[IMDb]], filma datumbazo, kiu tamen nur indikas lian naskiĝdaton kaj ke li neniam faris filmon. Tio estas mizere malmulte por konvinki pri lia tutmonda menciindeco. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:40, 6 feb. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 13 februaro 2026 11:56 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:56, 1 mar. 2026 (UTC) }} {{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:41, 6 feb. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:30, 6 feb. 2026 (UTC) == SoftProgrAmaro == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Informkesto programaro/testoj |artikolo2 = Ŝablono:Informkesto programaro/provejo |artikolo3 = Ŝablono:Infobox Software |kialo = forgesitaĵo, "testoj" kaj "provejo" neuzataj, "Software" nur post forŝalto <big>ĝisnune NE okazis</big> |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:23, 10 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-02-17 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{Por}} sed 8 uzoj de "Infobox Software" ankoraŭ devos permane anstataŭiĝi, aŭ per la roboto de Taylor, ĉar vere tio ankoraŭ ne okazis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:38, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Por}} mi anstataŭigis {{ŝ|Infobox Software}} --> {{ŝ|Informkesto programo}} sed ŝajnas ke nia ŝablono bezonas prilaboradon ĉar kelkaj parametroj ne bone funkcias. --[[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 22:49, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Natalia Bryant]] == {{Propono de forigo |artikolo = Natalia Bryant |kialo = Ne estas mi kiu petas forigon, sed intervikia patrolanto -- iu neesperantisto aldonis la "internacian" argumenton "crosswiki spam", kaj fakte proponis tujforigon, sen iu diskuto |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 2 marto 2026 21:16 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}} Mi mem dubas pri enciklopedieco. Ankaŭ ĉu la patro aldonas menciecon. En la artikolo estas kelkaj fuŝaĵoj, sed korekteblaj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) :: {{por}} forigo. [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q83827832&action=history Q83827832] kreinto globale forbarita pro interalie gantopupumado. Fontoj estas multaj, tamen la artikolo ŝajnas esti memreklamo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:18, 23 feb. 2026 (UTC) ::: {{kom}} Efektive en vikidatumaro videblas pluraj diverslingvaj paĝoj kreitaj kaj baldaŭ forigitaj pro forta premo de ne-lingvaj ĉasantoj pri vikipedia misuzado. Sed la nederlanda vikipedio en sia eksterprojekte puŝita diskuto pri ebla forigo forte protestas pri forigo nur pro argumento "crosswiki spam", kaj eble estas verkita pli profesinivele ol la esperantlingva teksto, kiu stile ne jam estas tre polurita. Kaj mi eĉ ne jam havas personan opinion, ĉu mi opinias la manekenon menciinda en la esperantlingva vikipedio. Ankaŭ iom ĝenas ke la ne-lingvaj ĉasantoj jam energie du-foje forigis (probable solan) foton el la komunejo kaj el vikidatumoj, sed foto kompreneble estas nur unu elemento en komenca teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) :::: Ĉu vere forte? [[:nl:Wikipedia:Te_beoordelen_pagina's/Toegevoegd_20260222#Natalia_Bryant]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 4 mar. 2026 (UTC) :::::Nu, la diskuto tutekzakte estis: ::::::<small>Nomumita por tujforigo pro krucvikia spamo. Mi vidas artikolon kun fontoj. Do, ĝis kia grado ĉi tiu artikolo estas netaŭga? – Mbch331 22 Feb 2026 :::::::Krucvikia spamo ne estas kialo por tujforigo, @WikiBayer. Alie, la artikolo ŝajnas bona al mi. Ĝi povus esti iom pli bona gramatike, kaj kelkaj frazoj povus esti pli neŭtralaj, sed ĝi ne estas aparte problema artikolo kaj ankaŭ estas bone fontigita. Mondo 23 Feb 2026 :::::::Mi purigis la artikolon. Mondo 23 Feb 2026 ::::::::@MondoE, ne estas listigita fidinda fonto. WikiBayer 23 Feb 2026 :::::::::People, Vogue, ESPN, ktp. estas aŭtoritataj fontoj en nia Vikio. Kaj la fontoj ankaŭ mencias ŝin anstataŭ mencii ŝin nerekte, kio ankaŭ estas postulo ĉi tie. Krom la lasta fonto, sed tiu ankaŭ nur konfirmas ŝian fratinon. Mondo 23 Feb 2026</small> ::::::::::Ekde tiam neniu plia nederlanda komento venis. Fakte estis nur du homoj, kiuj protestis kontraŭ la propono, mi dirus ke "forte", kaj neniu krom la proponinto mem subtenis forigon. Sed mi estas malpli konvinkita ol la du nederlandlingvanoj, la artikolo jes ŝajnas esti memreklamo. Nun (nur) '''du''' esperantaj tekstoj interne ligas al la teksto, sed de ĝi restus oni povus aldoni ligojn de la paĝoj [[19-a de januaro]], [[Chanel]], [[Dolce & Gabbana]], Teen [[Vogue]], [[Vanity Fair]], [[Victoria's Secret]] kaj per tio eviti ke la teksto estus artikola orfo. Eble mia entuziasmo suferas, ĉar mi ne estas leganto de tiuj gazetoj kaj tial ne jam vidis ŝin en artikolo, sed pro la memreklamo mi tendence estas {{malforte por}} forigo, ankaŭ se la nederlanda teksto tre probable restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:28, 5 mar. 2026 (UTC) == "Kategorio:Ŝablono:Kun Lua" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Kategorio:Ŝablono:Kun Lua |kialo = proponas forigon post malplenigo ĉar neutila, preskaŭ ĉiuj ŝablonj jam uzas LUA:on, kaj neniu bontenas katigon laŭ la eco, do la kato enhavas pli-malpli hazardan subaron de la tuta ŝablonaro |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:49, 24 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-03 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis kvar pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:40, 6 apr. 2026 (UTC) }} : Mi prove malplenigis ĝin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:28, 1 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:32, 5 mar. 2026 (UTC) :::{{por}} la argumentado sekveblas. [[User:Aidas]] 14:42, 8 mar. 2026 (UTC) == [[Dunst Records]] == {{Propono de forigo |artikolo = Dunst Records |kialo = Ŝajnas mempropagando. Nura referenco ripetas la enhavon de la artikolo. Estas neniu interna ligilo kaj neniu koresponda alilingva artikolo, nek en angla nek en hungara. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:02, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 8 marto 2026 12:48 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} {{malforte kontraŭ}} forigo. Estas klare ke estas neniu koresponda alilingva artikolo, kaj la teksto eĉ ne estas aparte sprite farita. Sed la ligo al ''[[Believe Music]]'' kaj per tio al la esperantlingva muzikeldonejo [[Vinilkosmo]] igas ĝin interesa por la esperantista komunumo. Internaj ligiloj restos iom problemetaj, nun estas tri da ili, ne plu estas tute neniuj, kvar povus jam sufiĉi (eble el paĝo [[Budapeŝto]] aŭ paĝo [[elsendfluo]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:09, 5 mar. 2026 (UTC) :Tendence {{kontraŭ}} Pro tio ke nun estas pluraj malfortaj referencoj kaj la ligilo al ekzistanta teksto "Believe Music" kaj nerekte Vinilkosmo iusence pravigas la tenon aparte en wiki-eo. Mi kompreneble samkiel ĉiu alia ne scias, ĉu aŭ kiom ankoraŭ venos produktaĵoj de tiu muzikforĝejo de ege juna eldonisto, sed mi tamen ne volas diskriminacii nur pro la asertata aĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:37, 8 mar. 2026 (UTC) {{komento}} Ekde komenco de marto ĉi tie kolektiĝis nur unu voĉo por forigo kaj du tre nekonvinkitaj voĉoj "malforte kontraŭ" kaj "tendence kontraŭ". Ke mi mem estas nekonvinkita, mi povas mem konfirmi, kaj la vortumo "tendence kontraŭ" ankaŭ ne aspektas tre memcerta. Mi povus kalkuli, ke Kani estas por forigo, kaj estas du voĉoj kiuj "estas je po kvarono kontraŭ", do sume estas duona voĉo favore al forigo, sed tio estus ege stranga kalkulmaniero. Do mi nepre volas alvoki pliajn uzantojn preni starpunkton pri la temo. Al mi fakte ne estas tre grave kio fine okazos al la teksto, sed min ĝenas ke iu anonimulo (neesperantisto??) la 10-an de aprilo silente forviŝis la ŝablonon pri diskuto en VP:FA, kvankam la diskuto tute ne estas finita. Tiel trompeme forigi la memoron ke iam estis esperanlingva diskuto pri forigo, en kiuj aperis maltro da klaraj voĉdonoj, estus mizere. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:27, 25 maj. 2026 (UTC) == "Ŝablono:Tradukita/artikolo" - 2026 3 12 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Tradukita/artikolo |kialo = jam forŝaltita |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:26, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-08 |forigita = jes |kialo de rezulto = 2026-03-12 }} :{{Por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:35, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Komento}} Mankas al mi teknikaj scioj pri ŝablonoj, sed nun mi vidas, ke estas centoj da artikoloj kun ruĝaj volapukaĵoj en kategorioj ĝis oni ŝanĝas ''Tradukita'' al ''Trad''.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:00, 28 mar. 2026 (UTC) :: {{kom}} Tio neniel rilatas al la forigo, sed al redakto de la ankoraŭ ekzistanta [[Ŝablono:Tradukita]]. Bedaŭrinde mia libertempo malpliiĝis do laboro ne progresas tiel rapide kiel mi planis. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:02, 5 apr. 2026 (UTC) == Projektaĵoj "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" kaj "/6" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj |artikolo2 = Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |artikolo3 = Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |kialo = "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" preskaux senenhava, kaj tio fakte ne estas artikolo malgraux sxablono "Ĝermo" (la rilata kato NE estas poponita por forigo), "/6" temas nur pri dubindaj aŭ jam forigitaj ŝablonoj |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:23, 6 apr. 2026 (UTC) }} :En "Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6" ankoraŭ estis iuj uzoj de la ŝanĝita ŝablono "CarojDeRusio" por ĝustigi, tion mi faris nun. Nun mi estas {{por}} forigo de ĉiuj 3. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) == Bul**g - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Buleaeg |artikolo2 = Ŝablono:Buleaeg/eg2 |artikolo3 = Ŝablono:Buleo-eg1 |artikolo4 = Ŝablono:Buleo-eg |kialo = drolaĵo, ĉiuokaze neuzataj kaj sen dokumentaĵo |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:39, 6 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Tujforigenda (Ĝ1). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 20:20, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Graziano D'Urso]] == {{Propono de forigo |artikolo = Graziano D'Urso |kialo = Mi dubas ĉu temas pri mempropagando, kvankam la artikolo mem ŝajnas savebla. Tamen la kreinto estas la biografiito mem, kaj la artikolo ne ekzistas en la itala, kaj nur en minoritataj lingvoj. |subskribo =--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 16 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 23 marto 2026 17:51 |forigita = ne |kialo de rezulto = vidu sube, [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 26 apr. 2026 }} {{kontraŭ}} La referencoj ŝajnas al mi konvinkaj, kaj estas multaj, kiuj vere kovras pli-malpli ĉiujn asertojn. Ke estas ISBN-numeroj pri liaj verkaĵoj, ankaŭ estas pluso, kio ebligas kontroli la publikigon (kvankam tion mi ankoraŭ ne faris). Ĝustas ke estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston, kaj kiu baze faris multegajn redaktetojn en vikidatumoj, tio estas minuso, sed en vikidatumoj ne estas signo ke itala teksto pri li iam estis kaj estis forigita. Sed la informoj estas kredindaj, estas sufiĉaj kaj estas informaj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 07:06, 27 mar. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} La argumentoj de Aidas validas, kaj kaj "la artikolo ne ekzistas en la itala, nur en minoritataj lingvoj" (nun en 11 krom en E-o) ne estas valida kialo por forigi tekston - la [[kataluna]] estas pli granda lingvo (kaj laŭ nombro de parolantoj kaj laŭ vikipedia branĉo) ol ni diru la dana, armena aŭ hebrea, kiuj simple havas pli da renomo ĉar ili estas ne nur fortaj regionaj sed ŝtataj lingvoj, kaj la [[sicilia]]n eblas konsideri dialekton de la itala, do "loka lingvo" de la temulo. Certe la e-lingva teksto tre povos profiti de informkesto, sed tio estas rapide aldonebla, kaj la kvanto de referencoj estas eĉ ekscesa por tiom malvasta teksto ... sed en duba kazo pli bone multe pli ol multe malpli da referencoj. Ke "estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston" kaj tio supozigas ke probable aŭ eble "la kreinto estas la biografiito mem", estas kialo despli detale rigardi ĉu neŭtralaj fontoj konfirmas la asertojn, sed tio ŝajnas la kazo ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:20, 6 apr. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Mi ĵus ankoraŭ aldonis informkeston, tri retejojn, kaj iom poluris la koncernan vikidatuman eron. Tiel laŭ mi la teksto povas resti. Ĉu vi volas fermi la diskuton aŭ ĉu vi konsentas ke mi faru tion? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:07, 26 apr. 2026 (UTC) ::Kompreneble ankaŭ ĉi tie eblus ankoraŭ investi plurajn horojn en kreado de iuj vikipedie bonvenaj flankaj tekstoj, ekzemple pri Paolo Altieri, la edukejoj universitato Pegaso en Napolo kaj muzika konservatorio Vincenzo Bellini en Katanio, aŭ eblus konsideri ĉu indas ne simple alidirektigi la temon kantodidaktiko al [[kanto]] sed krei propran remon kantodidaktiko. Sed tiuj konsideroj ne rilatas al la fakto ĉu la teksto entute povas resti aŭ ne. Ĉiukaze la indiko "Leonardo da Vinci: <s>La Imagaj Damnitaj</s>" estis misa. Temas pri tri intermezoj kiuj nomiĝas en Eo "La Imaga Malsanulo" (''L'Ammalato immaginario''). Mi ne kaŝu ke la italaj vikipedianoj decidis draste malpermesi la tekston, ĉar ili konsideris la temon senespere reklama, vidu [:it:[Wikipedia:Pagine_da_cancellare/Graziano_D'Urso]]. Sed tio ŝajnas al mi vere drasta decido - la esperanta teksto nun estas same reklama aŭ nereklama kiel multaj aliaj biografioj pri muzikistoj, samkiel la tekstoj en la 11 aliaj vikipediaj lingvoj, kiujn ankaŭ neniel necesus ĉiujn buĉi ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 26 apr. 2026 (UTC) :::La teksto nun povas resti. Mi konsentas, ke vi fermu la diskuton. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:46, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Malrespekto de kopirajto - aspektas kiel laŭvorta traduko de [https://www.luzespirita.org.br/index.php?lisPage=enciclopedia&item=Auto%20de%20f%C3%A9%20de%20Barcelona] kaj mi vidas neniun indikon de permeso. :La malrespekto de kopirajto restas. Administrantoj {{re|Tlustulimu}} {{re|ThomasPusch}} {{re|Blahma}} {{re|KuboF Hromoslav}} {{re|Gamliel Fishkin}} {{re|LiMr}} {{re|Kani}} {{re|Stefangrotz}} Bonvolu fari ion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:15, 5 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La malrespekto de kopirajto ne plu restas, ĉar mi reredaktis la artikolon el la portugallingva vikipedio kiu indikas diversajn fontojn. Nun la teksto estas tute alia kaj mi forigis ankaŭ unu bildon. Tial mi petas la forigon de la forigaverto.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:59, 5 apr. 2026 (UTC) ::Kani solvis la problemon. Dankon! --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:06, 5 apr. 2026 (UTC) == Alia temo, kun bedaŭro finita je 2026 04 19 == Krome mi petas atenton al [[Vikipedio:Forigendaj dosieroj#Historiaj dosieroj de Claudio Pistilli]]. ThomasPusch jam forigis kelkajn, restas aliaj trovitaj sed ne forigitaj, kaj multegaj aliaj ankoraŭ ne kontrolitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:08, 19 mar. 2026 (UTC) :La problemo ĝustas. Mi ekde la komenco de marto sukcesis savi kelkajn bildojn, forigis aliajn pri kiuj mi jam pruvis ke ili neniel povus esti pli ol 100-jaraj, kiel estis indikite en la licenca aserto, sed mi interkonsentis kun Arbarulo lasi tempon de entute ses semajnoj, do ĝis pli-malpli mezo de aprilo, kaj tiam mi forigos ĉiujn dosierojn kiuj ĝis tiam ankoraŭ estos sen konvinkaj pruvoj pri ekestado antaŭ pli ol 100 jaroj. Mi nun de la 7-a ĝis la 11-a vojaĝos kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a ĝis 17-a ankaŭ. Tial mi proponas ke ĉiuj povos ankoraŭ vidi ĉu eblus savi iujn dosierojn, ankaŭ mi povos vidi sed mi nur la 12-an de aprilo, kaj ke ni metu la finan limdaton la 18-an de aprilo. Mi promesos ke mi tiam forigos ĉiujn el la nun 40 dosieroj kiuj nun estas en la iom misgvida [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] (la ekzakta titolo de la kategorio ne gravas, ĉiukaze plej multaj estas klara kandidato esti forigitaj post revizio aŭ post konvena atendotempo - do "ne tuj", sed ĉiukaze). Mi ne kaŝu ke ne eblas tiom klare diri ke ĉiuj kandidatoj estus perforto de kopirajto. Ekzemple (post detala serĉado) # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Papo Gelasio la 1-a.png|Papo Gelasio la 1-a]] estas bone dokumentita kiel litografio de 1879, signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Justino la 2-a (520-578).png|Justino la 2-a (520-578)]], same signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Sankta Akacio de Sinajo.png|Sankta Akacio de Sinajo]], signife pli ol 100-jara, sed restas dubo ĉu ĝi vere konvenas en la teksto [[Bazilisko la Juna]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] kaj # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Maŭricio la 1-a (539-582).png|Maŭricio la 1-a (539-582)]] el 1697 :estas konfirmite pli aĝaj ol 100 jaroj kaj sendube povos resti. Sed plej multaj aliaj restas sub forta dubo, kaj se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado devos forpreniĝi meze de aprilo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:31, 5 apr. 2026 (UTC) ::{{komento}} Mi vere malĝojas devi nun forigi ĉiujn dosierojn alŝutitajn de Claudio krom la naŭ pri kiu mi sukcesis detektive pruvi kaj dokumentigi ke ili vere estas pli aĝaj ol 100 jaroj. Pri pluraj aliaj bildoj, ekzemple [https://byzantium-blogger.blog/wp-content/uploads/2019/10/m588237_the-byzantine-emperor-maurice-about-to-be-executed-by-the-usurper-phocas-having-seen-his-five-children-killed-in-front-of-him-602.jpg tiu ĉi], uzita je la nomo "Ekzekutado de la imperiesto Maŭricio fare de la uzurpisto Fokas.png" en la teksto [[Maŭrico (imperiestro)]], mi facile kredus ke ĝi estus pli ol 100 jarojn aĝa, sed mi ne havas la tempon investi horon da serĉado por ĉiu de la nun ankoraŭ 39 bildoj en la kategorio, 39 horoj estus plena oficista laborsemajno. Kaj evidente Claudio eĉ ne komencis serĉi verajn fontojn de la bildoj (kompreneble fonto ne estas "mi vidis ĝin kiel ornamaĵo de privata Facebook-noto, ne klaras de kie la bildo venis tien"). Do: se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado, ili devas nun forpreniĝi. Jam la forprenado unu post alia estas sufiĉe da laboro. Kompreneble mi ĉie kontrolos ĉu eble Claudio aŭ iu tamen metis dokumentigon al la dosiera priskribopaĝo antaŭ definitiva forigo, sed mi dubas ke mi vidos ion tie... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi en la proceso de pena forigo ankoraŭ sukcesis pruvi kaj dokumentigi la aĝecon de :::10. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Karino (250-285) Romia Imperiestro.png]] :::11. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Phocas (547-610) 2.png]] :::12. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Senkapigo de Siagrio (486).png]] :::13. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Granda Palaco de Konstantinopolo (Vogt).png]] :::14. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Prometeo liberigita de siaj ĉenoj fare de Heraklo.png]] :::kaj sekve povis savi ilin. Du pliajn bildojn ([[Zenono (imperiestro)|15]] kaj [[:dosiero:Romulus Augustus deposed by Odoacer.png|16]]) mi povis anstataŭigi per identa bildo el la vikimedia komunejo. Tiel necesas fine nur 23 bildojn forigi kaj maluzigi en la tekstoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:35, 20 apr. 2026 (UTC) PS: Ankaŭ [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Romia Konkero fare de la vandaloj.png]] identiĝis kiel bildigo de 1890 kaj same estas klare pli ol 100-jara. TP {{farite}} la forigo de ĉiuj dubaj dosieroj. La koncerna [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj|ujo]] nun ne havas ajnan dosieron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:32, 20 apr. 2026 (UTC) == J-Pimp (songwriter) 2026 04 07 == {{Propono de forigo |artikolo = J-Pimp (songwriter) |kialo = Fuŝa artikolo, metita de anonimulo: nur unu frazo, alilingva titolo, nur unu referenco, kiu fakte ne referencas la tekston kaj nur mencias kanton, kaj manko de alilingva artikolo; ĝi ne ekzistas eĉ en la angla, inter pli ol 7 milionoj ne estas loko por tio. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:14, 26 mar. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 2 aprilo 2026 9:36 |forigita = jes |kialo de rezulto = Kvar poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:22, 7 apr. 2026 (UTC) }} {{por}} La teksto estas orfa, estas kvante tute malsufiĉa ĝermeto de nur unu frazo, la titolo ("songvvriter") estas fuŝa, la sola referenco pruvas nur ke iam ajn ekzistis unusola rep-muzikaĵo, ĝi ne pruvas iun biografian aserton (da kiuj ekzistas nur vera nomo, asertita naskiĝdato kaj -loko), kaj krome alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo akuzas la anonima(j) konto(j)n pri transvikia spamado. Ĉio kune ne konvinkas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 06:37, 27 mar. 2026 (UTC) {{por}} Mi konsentas kun Aidas. Dubinda [[Vikipedio:Menciindeco|menciindeco]]. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 20:11, 5 apr. 2026 (UTC) {{por}} Kio estas eble ioma perforto konrraŭ la mizera ĝermeto, estas ke nun jam ĝi ne ligiĝas al vikidatuma ero - mi pensas ke kiam mi unuafoje ĵetis rapidan rigardon al ĝi fine de marto, ĝi ankoraŭ havis - tio '''estus''' fuŝa ago de iuj akuzaj "alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo" se temus pri valora teksto, sed pri tiu ĉi eĉ ne meritas provi eltrovi kie povus esti malaperinta la vikidatuma ero. Mi same pledas por forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:48, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Falsaj kuracistoj en Finnlando]] - 2026 4 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Falsaj kuracistoj en Finnlando |kialo = Ŝajnas persona kreaĵo. Estas nek referencoj nek alilingvaj ekvivalentoj. Ankaŭ ne estas klara temfadeno: ĉu temas pri sendiplomaj kuracistoj, ĉu pri tio en Finnlando, ĉu pri la kazo de Esa Laiho. Temas pri nia konata finna amiko kun kiu maleblas interkonsenti por plibonigo de iliaj kreaĵoj, kaj krome li de tempo al tempo kreas novan avataron. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:43, 7 apr. 2026 (UTC) |tempo = mardo 14 aprilo 2026 22:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = ses poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:48, 26 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Estas falsaj profesiuloj preskaŭ ĉie. La artikolo ne indikas kial ĝi meritas apartan artikolon. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 00:54, 11 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi konsentas kun ĉi tiu forigo. Ankaŭ ne estas kategorioj aŭ io ajn montrata en la artikolo. Mi ĵuste antaŭeniris kaj etikedis la artikolon, kaj ankaŭ informis la aŭtoron. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:36, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: nesufiĉe menciinda. Eble movebla al [[Falsa kuracisto]] kaj plibonigebla, kvankam mi ne trovas la temon ĉe WikiData. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:12, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: vere persona teksta kreaĵo, sen iuj referencoj, tute ne kontrolebla ĉu fikcio, ĉu fabelo, kaj kun tre dubinda temo pri enciklopedio. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:39, 25 apr. 2026 (UTC) : {{por}} forigo: Ŝajne pri la imagebla ĝenerala koncepto [[Falsa kuracisto]] (False Physician, Faux médecin, Médico falso, Falscher Arzt / ärztlicher Hochstapler ktp) vere en neniu branĉo de vikipedio antaŭvidatas aparta artikolo, sed ĉiukaze pri nuance alia, sed tre proksima temo estas la teksto [[ĉarlatano]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 26 apr. 2026 (UTC) == Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio - 2026 04 19 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio |kialo = Ĝi estas malplena. |subskribo = [[Uzanto:Fine Style 9634|Fine Style 9634]] ([[Uzanto-Diskuto:Fine Style 9634|diskuto]]) 10:18, 12 apr. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 19 aprilo 2026 10:53 |forigita = jes |kialo de rezulto = 5 poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:57, 19 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Mi vidis, ke vi [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Ŝablono:Krimo_en_Okcidenta_Aŭstralio&oldid=9351504 movis ĉi tiun ŝablonon] al [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]] kiu indikas misliterumon (celis "''Aŭstralio''", skribis "''Okcidenta Aŭstralio''"). Mi diras jes/por al ĉi tiu forigo, aŭ se mi eraris, atendu ĝis vi respondos al ĉi tio. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:44, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda ([[VP:R3|R3]]). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 13:04, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda, estu [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:05, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi hieraŭ revenis el dusemajna ferio, kaj nun unuafoje reestas sur tiu ĉi paĝo. Tial mi kiel unua ago ĉi tie ĵus forigas la post movo ne utilan malnovan titolon "Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio". Tion oni fakte povintus fari ankaŭ kun malpli longa atendotempo ol plena semajno, konsentite. Sed semajno ĉiukaze tre rapide pasas. Mi ankoraŭ esperas ke la navigila ŝablono uziĝos en pli da paĝoj ol tiu ununura - navigilo kiu celas kunligi plurajn paĝojn sed entute nur estas unu orfa paĝo el krome neekzista serio estas sensenca. Sed kompreneble, unu nova paĝo estas la unua kaj aliaj povas naskiĝi post kelkaj tagoj aŭ semajno. Kaj mi alvokas ke se la temaro maturiĝas, la esperanta navigilo fine estu en Esperanto - do estu "Okcidenta Australio", ne iu fremda mallongigo "VVA", ktp. Sed tio estas facila adapto, fari plurajn tekstojn pri la temaro estas unua paŝo kaj estas pli granda laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:00, 19 apr. 2026 (UTC) ==Denove [[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Hieraŭ la verkinto [[Uzanto:Claudio Pistilli]] mesaĝis aparte al mi kaj al [[Uzanto:Kani]] kun teksto, kiun li prezentas kiel leteron de ''Luz Espírita'' (eldoninto de la fonto kiun li tradukis) permesanta uzon de la artikolo. Mi kaj en mia diskutpaĝo ankaŭ [[Uzanto:Taylor 49]] respondis pli-malpli same, ke ili faru la normalan procedon, t.e. metu permesilon publike sur sian retejon aŭ sendu ĝin al la tiucela retadreso. Samtempe Kani respondis ke estas tute bone jam remeti la tekston. Al mi Claudio Pistilli tuj koleriĝis, ne faris la normalan procedon, sed tuj remetis grandan parton de la artikolo. Mi pensas ke ĉi tiu agado estas maldeca kaj estas kialoj suspekti ke la permeso estas falsa. Ni scias pri la permeso nur tra Claudio Pistilli mem. Kaj antaŭ nelonge li markis amason da dosieroj kiel proprajn kvankam ili ne estis propraj, kaj poste markis ilin kiel pli ol centjarajn kvankam li ne kontrolis ĉu ili estas pli ol centjaraj, do lia kompreno de aŭtorrajtaj aferoj klare ne estas fidinda. Krome, se la rajtoposedantoj vere konsentas al la uzado, devus ne esti malfacile ke ili publikigu rajtigilon sur sia retejo. Do mi taksas suspektige, ke anstataŭ fari tiun facilan paŝon, Claudio Pistilli koleregas kvazaŭ tiu postulo malebligas uzadon de la materialo. Do mi pensas ke ni devus provizore forigi la kopirajtan materialon kaj restarigi la version de Kani. Se poste montriĝos ke la permeso estas vera, ni tiam kompreneble allasos la artikolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:09, 19 apr. 2026 (UTC) : {{forte por}} tujforigo de la disputebla materialo (subpremo de historio). Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:13, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi rekomendis: kontakti kun Arbarulo, meti la referencon kune kun permeso de la aŭtoro, kion mi vidis en pluraj artikoloj, kaj peti ke oni metu la indikon pri libera permeso en la retejo. Sed ne ĉiuj scipovas fari ĉion. Kaj mi komprenas koleron, ĉar mi foje klopodis publikigi kovrilpaĝojn kaj fotojn kun rekta permeso (foje eĉ kun peto) de la rajtoposedanto kaj la vikia sistemo malpermesis. Foje la proceduro estas komplika por tiuj kiuj ne regegas la teknologian anglan lingvon kaj la vikian burokration. Kaj tre ofte la anglalingva versio publikigas bildojn kiuj estas malpermesitaj al aliaj lingvoj. Mi konsideras maldeca la suspekton, ke "la permeso estas falsa", sen pruvoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:28, 19 apr. 2026 (UTC) ::::{{re|Kani}} "kion mi vidis en pluraj artikoloj" - mi scivolas pri tio. Ĉu vi povas montri ekzemplojn? ::::Mi klarigu ke Claudio Pistilli ne devus fari ion ajn mem. Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon, kaj se ili havas teknikan kapablon enretigi tutan enciklopedion, mi malkredas, ke ili ne kapablas afiŝi permesilon (haveblan en la portugala, la itala kaj ankaŭ en Esperanto). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:10, 19 apr. 2026 (UTC) :::::"Ĉu vi povas montri ekzemplojn?" Ne, mi parolas laŭ memoro. Se vi kredas, bone; se vi ne kredas, ankaŭ bone. Mi preferas dediĉi miajn energiojn alimaniere. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:13, 19 apr. 2026 (UTC) ::::::Salutojn, amikoj, mi deklaras ke se oni ne fidas je la permeso de la aŭtoro pri la rajtokoncedo, bonvolu konfirmi kun la retadreso contato@luzespirita.org.br pri la permeso. Krom tio mi havas la ciferecan dokumenton kiun mi publikigis en la diskuto de la artikolo. Altestime, [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:04, 20 apr. 2026 (UTC) :::::::Do, principe tute formale Arbarulo kaj Taylor pravas: necesas retpoŝta letero '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'', por tie permesi la uzon de la teksto laŭ licenco de [[krea komunaĵo]] (Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0) aŭ kiel [[publika havaĵo]] (PD) - plej bone kopie ankaŭ al iu administranto de la esperanta vikipedio, ekzemple Kani (se Claudio jam havas ties retpoŝtan adreson). Do eblas nur peti la brazilanojn pri tiu paŝo. Se oni nur prezentas retpoŝtan leteron, kiun oni mem ricevis de la permesanta asocio, restas la risko, ke iu kritikulo povus pridubi ĉu la permesa letero estas aŭtent(ik)a. Kvankam, se en Brazilo momente neniu respondas, oni povus ankaŭ provi pludirekti la de luzespirita ricevitan retpoŝtan leteron senŝanĝe al ''permissions-eo@wikimedia.org'', kun risko ke la homoj tie eble ne akceptos la kromvojon. Sed povas ankaŭ funkcii. Ĉio estas iom kompliketa, ne pro ni aŭ pro Arbarulo, sed pro la ĝeneralaj reguloj de la interlingva Vikipedio. Sed ni povas, mi pensas, facile permesi al ni, toleri atendotempon de kvar semajnoj, ĝis la "permesa etikedo" de wikimedia.org estos, kaj baze de la mesaĝo prezentita de Claudio toleri la vastigitan tekston jam ĝis tiam, KROM kompreneble se iu el luzespirita.org.br jam protestus al iu el ni pri kopirajta perforto, kio tamen estas plej malverŝajna konsiderante la temon kaj ankaŭ la mesaĝon prezentita de Claudio. Tamen, se ene de la de ni interkonsentebla limdato (mi nur arbitre ĵus proponis vastan limon de kvar semajnoj, ĉar tio malpliigas la streson kompare al nur unu aŭ du semajnoj) nenio klariĝas, ni devos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026 kiam Kani draste reduktis la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:01, 21 apr. 2026 (UTC) ::::::{{re|Claudio Pistilli}} Tiu temo nun longege pendas, sed mi entute ne scias ĉu vi, Claudio, rimarkis la diskuton ĉi tie. Ĉu vi intertempe ankoraŭ ion faris aŭ pretus rekontakti kun la brazilanoj pri peto sendi retpoŝtan leteron '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'' kun permeso pri uzo de la teksto laŭ CC 4.0 (aŭ peto pri publikigo de tiu permeso en ilia retejo mem)??? Se vi diros al ni ke vi ne pretis kaj ne pretos fari tiun peton, ĉar vi sentas ke la duafoja petado ĉe ili ŝajnas al vi tro idiota, tiam ni scias kiel estas - sed tiam necesos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:35, 9 jun. 2026 (UTC) :::::::Mi ne povas kredi ke mi ricevis permeson (kaj mi havas la e-mail) por traduki la artikolon kaj vi ne akceptas. Kion faru. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 19:56, 9 jun. 2026 (UTC) ::::::::{{re|Claudio Pistilli}} Ne vi bezonas havi la permeson, ne Kani aŭ Arbarulo, sed ĝi devas esti ĉe la retadreso permissions-eo@wikimedia.org. Se vi certas ke vi ne povos peti la brazilanojn mem sendi la permesan leteron al la retadreso permissions-eo@wikimedia.org, vi povas plugvidi la originan sendaĵon tien, kun risko ke tio ne sufiĉos por la neesperantistoj kiuj ricevas retleterojn senditajn al permissions-eo@wikimedia.org. Ĉar fakte Arbarulo plene pravis la 19-an de aprilo skribi "Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon". Claudio, vi povas koleri pri la neesperantistoj kiuj plenumas la vikipediajn regulojn aŭ povas ne koleri, sed ni ĉiuj scias ke ili estas. Kaj iĝas tute groteske se ni dum kvaronjaro ne sukcesas fini tiun kazon. Do necesas fari ultimaton. Se post plia semajno (do ekzakte du monatojn post kiam Arbarulo reafiŝis la temon ĉi-tie la 19-an de aprilo) ne estos respondo de permissions-eo@wikimedia.org pri akcepto de la permesa letero, la teksto devos reiri al la stato de inter la 6-a kaj 16-a de aprilo. Kaj krome mi dirus, ke el la bildoj nur tiu pri Maurice Lachâtre rilatas al la teksto, kaj teorie la bildo "[[:dosiero:Akvarelo pri la Aŭtodafeo de Barcelono, 9-an de oktobro 1861.png|Akvarelo pri la Aŭtodafeo de Barcelono, 9-an de oktobro 1861.png]]", '''se''' estos pruvo ke ĝi konvinkeble fariĝis antaŭ 1926, do estas pruvite pli aĝa ol 100 jarojn. Tiu pruvo ĝis nun mankas: ni ne devas juĝi la bildon nun en la esperanta vikio mem, povas plumovi ĝin al la vikimedia komunejo kaj sekve forigi ĝin ĉi tie, kaj tiam povas atendi ĉu la administrantoj en la komunejo akceptos la bildon kun nura aserto ke vi, aŭ iu, suspektas ke la bildo pli aĝas ol 100 jarojn, ĉar ĝi montras scenon de 1861. Laŭ ĉiuj spertoj la bildo ne longe restos en la komunejo. Pli bone estus pruvi la statuson ĉi tie, kaj tamen malrekomendi pluŝovon al la komunejo. Taylor pravas, ke pli pura (sed ankaŭ pli brutala) vojo estintus dekomence malebligi ĉian vastigon preter la reduktita versio de inter la 6-a kaj 16-a de aprilo, kun kaŝo de la redaktohistorio antaŭa, kaj kun promesa noto "Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblos". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:53, 12 jun. 2026 (UTC) :::::::::Mi leteris al la eldonistoj por ke ili sendu mesaĝon al vi, al la Torkemado/Arbarulo kaj kiu ajn povas interesi. Ni nur devas atendi ke ili respondu. Sed, fakte, kion mi deziras, tio estas kontribui kaj ne kvereli. La kontribuantoj , anstataŭ plendi kaj kritiki, volas diskuti pri situacio kiun mi konsideras solvita. Mi akceptas ke vi ambaŭ bonvolu forigi ls bildon, forigu la artikolon, kaj ni anstataŭ interbatali interne, ni kunigu niajn fortojn, kaj plibonigu nian Esperantan Vikipedion. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:50, 12 jun. 2026 (UTC) == [[Trinnaphop Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Trinnaphop Thongchay |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) |tempo = lundo 4 majo 2026 12:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = la forigon faris LiMr je 2026-05-28 }} :{{kom}}Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) ==[[Artefarita planedo]]== Bonvolu atenti kaj opinii pri la proponoj forigi tiun artikolon kaj reuzi la titolon por alia koncepto ĉe [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj#Artefaritaj planedoj]] kaj [[Uzanto-Diskuto:Piotrus]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:51, 9 maj. 2026 (UTC) ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Meduzo]]== Ĉiuj malnovaj versioj de [[Meduzo]] enhavas kopion de artikolo el ''Kontakto'', kiu almenaŭ laŭ mia scio ne permesas kopiadon. Siatempe (en 2009!) Yekrats dubis pri tio, sed ŝajne neniu reagis ĝis nun. Mi anstataŭigis per pli detala teksto el la angla vikipedio kaj petas kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:40, 14 maj. 2026 (UTC) :En la malnovaj versioj de [[Meduzo]] mi trovis referencon "kontakto 1996 4", kio estas tre magra referenco, sed mi ĝis nun tute ne trovis la dubon el 2009 de Yekrats. Kie vi trovis ĝin, Arbarulo? Tamen per la indiko "kontakto 1996 4" mi traserĉis miajn kestojn de malnovaj revuoj kaj efektive trovis la tekston de [[Robert Roze]], en paĝo 15 de [[revuo Kontakto]] n-ro 154 (1996:4), kaj vere la vortoj de "aperintaj antaŭ 700" ... ĝis "sian urtikecan povon" estas laŭvorte retajpitaj el la Kontakto-teksto. Do mi per papera komparo povas konfirmi la rompon de kopirajto, kaj sekve {{por|subtenas}} kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. Tamen: la informo pri la esperantlingva artikolo nepre ne komplete forviŝiĝu. Ĝi estas eble la sola esperantlingva biologia artikolo pri meduzoj. Ĝi povus resti sub iu ĉapitrotitolo kiel "Literaturo", krom ke iu trovas rete atingeblan kopion de tiu paĝo, tiam ĝi ankaŭ povas listiĝi sub "Eksteraj ligiloj". Krome la teksto de Arbarulo nun donas la impreson, ke ni kolektive nun devas prepariĝi al granda fokuso de paĝokreoj pri meduzoj kaj marbiologio. Eble tion simple necesas fari, kvankam en miaj privataj pensoj nun meduzoj ne ludas gravan rolon, kaj mi ne dirus ke la temo de meduzoj estus mia prioritato de zorgoj. Sed mi aparte en la referencoj ne komprenas je kiu kriterio Arbarulo metas siajn ruĝajn ligilojn: Kial la anglalingva faka gazeto ''[[Marine Biology]]'' havas ruĝan ligilon kaj la same anglalingva faka gazeto ''Aquatic Invasions'' ne havas? Pri ambaŭ mi trovas vikidatuman eron (pri Aquatic Invasions la kodo estas Q15762300). Kial fari diferencon? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:39, 18 maj. 2026 (UTC) ::Mi pensas ke listigi la artikolon en sekcio "Literaturo" estas saĝa ideo, kaj se vi faros tion mi dankos. Mi ne povis fari ĝin mem ĉar mi sciis nek la aŭtoron kaj la titolon. ::Pri la prioritateco de pliaj artikoloj rilataj al meduzoj ĉiu juĝu por si mem. Mi ne intencas devigi iun al tio kaj se iu tamen sentas devon, tio ne estas mia afero. ''Marine Biology'' evidente havas pli ĝeneralan temon ol ''Aquatic Invasions'' kaj ĝia menciindeco estas pli certa, tamen ankaŭ ''Aquatic Invasions'' kredeble estas menciinda, kaj se vi volas ĝin ruĝa ĝi povas esti ruĝa. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:25, 18 maj. 2026 (UTC) ::La komento de Yekrats troviĝas en [[Diskuto:Meduzo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:28, 18 maj. 2026 (UTC) :::{{farite}} Ĉapitro "Literaturo" kreita kaj la Kontakto-artikolo menciita tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:09, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Yunus Emre Demir]] - 2026 5 18 == {{Propono de forigo |artikolo = Yunus Emre Demir |kialo = Senenhava, fuŝa artikolo. Ŝajnas mempropagando. Unua referenco estas falsa, la aliaj estas propraj. La artikolo ekzistas en neniu alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:35, 16 maj. 2026 (UTC) |tempo = tujtuje |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu pora.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 18 maj. 2026 (UTC) }} {{por}} La tuta enhavo estas "Mi havas turkan nomon kaj rilatas al cifereca enhavo." Tio estas praktike NULA enhavo. Certe estas mempropagando, kaj eĉ ne bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:06, 18 maj. 2026 (UTC) == [[Mumio de Maunula]] 2026 5 25 == {{Propono de forigo |artikolo = mumio de Maunula |kialo = Dubindas, almenaŭ diskutindas, ĉu la sensacia, klaĉgazeta temo estas konvena por enciklopedio - se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:53, 18 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 25 majo 2026 10:55 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube, je du poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) }} La temo estas de la konata finna kolego, kies forbaro ankoraŭ formale validas, kvankam jam ne plu aplikiĝas aŭtomataj buĉoj de ĉiuj liaj novaj salutnomoj - ĉiukaze daŭre eblas rapidaj forigoj de tekstoj aŭ salutnomoj, se iu kontraŭregula redaktado okazas. Sed tio ne estas la fokuso ĉi tie. La tre stranga temo toleratas en la finna kaj angla vikipedioj. Aliaj vikipediaj branĉoj ŝajne ne havis diskutojn pri ebla ekzisto de la temo, nur mankas intereso pri paĝokreo. Ni povus pripensi same toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:03, 18 maj. 2026 (UTC) :{{por}} Krome la konata finna kolego insiste kreas amason da artikoloj sen iu ajn referenco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:43, 18 maj. 2026 (UTC) ::{{farite}} Mi antaŭ sajmajno skribis "ni povus pripensi toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj" - Do necesas konstati: neniu ajn voĉdonis subtene al la teksto, du voĉdonis klare por forigo, kaj daŭre ankaŭ post semajno ne eblis noti eĉ unu fidindan referencon. -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi nun pro la ŝerco de sorto loĝas en Suomio, kaj mi povas atesti ke tiu ĉi ulo iĝis kvazaŭ memeo en loka medio kaj kaŭzis signifan polemikon. Nun estas tiu ĉi artikolo en la angla vikipedio aldone al la suoma, do eblas preni fontojn de ĝi, se necesas.--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 17:22, 25 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Mi bedaŭras ke vi venis duontagon tro malfrue, kaj en tiu ĉi escepta kazo la temo vere fermiĝis post semajno plus malmultaj horoj (ofte temoj pendas multe pli longan tempon nedecidite, tion ĉiuj scias). Do se vi volas redakti la temon ĝis bona nivelo kaj volas aldoni referencojn el la angla (aŭ el la finna) teksto, ene de realisma tempo - ni diru en plia semajno, ĝis la 3-a de junio (ankaŭ povas esti la 4-a aŭ 5-a), tiam mi pretas malforigi la tekston kaj ni lasos al ĝi ankoraŭ ŝancon. Sed se ĝi restas kiel ĝi estis nun, tiam la voĉdonoj validos kaj ĝi restos "vikipedia mumio, entombigita". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:49, 25 maj. 2026 (UTC) ::Estas iom strange, ĉar mi povus veti ke tiu ĉi temo aperis je la 25-a de majo, kaj mi ne vidis ĝin antaŭe. Nu, mi ne tre ofte kontrolas ĉi-paĝon, do povas esti ke mi ne rimarkis. Okej, mi povas reverki la artikolon laŭ la angla (je mia honto mi ankoraŭ ne sufiĉe regas la suoman por sencoplene traduki de ĝi). [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 10:32, 26 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Faru tion, se vi volas. Kiel mi skribis, mi povus ankoraŭ malforigi la antaŭan tekston kaj vi povus redakti de ĝi, se vi povas fari tion ene de semajno, sed la teksto ne estis lingve bona. Tial se vi tute nove faras tekston surbaze de la angla teksto, estas probable eĉ pli saĝa vojo fari tiel. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:02, 30 maj. 2026 (UTC) ::Okej, mi faris. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 19:37, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Abitura ekzameno en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Abitura ekzameno en Finnlando |kialo = Nova fuŝa artikolo de sama fuŝulo |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) |tempo = mardo 26 majo 2026 10:18 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa. [[Uzanto:Kani|kani]] 19:39, 25 maj. 2026 }} :{{kom}} Teorie eblus plibonigi la artikolon, komencante per la fuŝa titolo ("abitura" ne ekzistas en Esperanto), sekvante pro manko de internaj aŭ eksteraj ligiloj, referencoj, kategorioj, estas persona kreaĵo ktp. Tiu ulo insiste kreas artikolojn, kiuj celas laborigi patrolantojn. Ekzemple tiu ĉi restos orfa kaj kun dubinda enciklopedieco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Nu, la titolo ne estus granda problemo ... senprobleme eblus ŝovi ĝin al la PIV-a adjektivo [https://vortaro.net/#abiturienta_kd abiturienta]. Kaj ĝustas ke ankaŭ la aliaj kritikoj validas - eĉ ne estas intervikia ligilo al alilingvaj tekstoj pri la sama temo: tion mi ĵus aldonis al finna teksto "Ylioppilastutkinto Suomessa", ankaŭ havebla angle kaj france. Ke kategorioj mankas, estas simpla malmatura fuŝo, sed ke mankas eksteraj ligiloj kaj fidindaj referencoj, kaj restas forta suspekto ke la tuta teksto estas persona noto de opinio, "originala elpensaĵo" restas forta minuso. Kaj kompreneble ĝi devas havi ankaŭ la kritikan ŝablonon {{ŝ|orfa}}. Rezulte, se neniu miraklo okazas kaj iu uzanto ene de semajno helpe de la finna, angla kaj franca teksto objektivigas la subjektivan kreaĵon, mi vere {{por|subtenas}} la forigon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:17, 19 maj. 2026 (UTC) :: Kvankam mi jam tro malfruas, mi volas ankoraŭ aldoni mian voĉon {{por|por}} forigo de la teksto - mi vidis ĝin kiam ĝi ankoraŭ estis. Kaj ĉiuj mankoj de la teksto, jam menciitaj, vere elstaris ankaŭ kiam mi vidis la tekston. Kompreneble eblas havi la opinion "mia tasko estas nur ekkomenci temon, la tutaj enhavaj kaj teknikaj aldonoj necesaj, kun referencoj kaj eksteraj ligiloj, povas esti farataj de «la aliaj»", sed ĉar «la aliaj» ĉi tie estas nur malpleno da homoj, tiu espero ne ĉiam plenumiĝas. Ĉi tie ĝi ne plenumiĝis, kvankam eĉ estis alvoko al ĉiuj ĉi tie, ke bonvenus se iu homo (la mortinto de ka teksto aŭ alia uzanto) aldonus ĉiujn mankajn erojn. Mi volas konsideri min voĉdonanto por forigo de la teksto en tiu formo en kiu ĝi estis ĝis la forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:58, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Junior Seydini]] = Thaphatsanaphop Thongchay == {{Propono de forigo |artikolo = Junior Seydini |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 28 majo 2026 20:48 |forigita =jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 31 maj. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie. Ni jam ĵus forigis similan artikolon kun nomo tre simila al la nuna artikola nomo Thaphatsanaphop Thongchay - Trinnaphop Thongchay.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) ::Hm, kompreneble tiaj tekstoj pri aktoroj kaj kantistoj estas ĉiam iom konatigaj, do iusence eblas konsideri ilin reklamaj. Sed mi vere ne scias ĉu la homo efektive estus "tajlanda famulo" - ni ne havas tajlandan e-lingvan vikipediiston kiu povus konfirmi aŭ malkonfirmi tion, kaj ke li estus "internacia modelo" - mi ne dubas ke li loke povas labori kiel modelo, kaj se li intertempe studas en Tajvano ankaŭ povas kromlabori tie, sed nomi laborojn en la landoj de naskiĝo kaj nuna studado "internacia" kariero estus pompa misgvido kaj fanfaronado, kaj pri vera "internacia" kariero mankas konvinka internacia referenco: La teksto nomas [https://vogue.co.th/article/thai-models-runway-spring-summer-2023 tiun referencon pri laborado en Parizo kaj Los-Anĝeleso en 2023], kun noto ke la reteja ligilo estas de 2026-05-21, sed en 2026-05-27, apenaŭ semajnon pli poste, la ligilo ne plu haveblas, ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph - tiu "referenco" estas plej suspektiga kaj ne estas valida pruvo. Kaj aktoro, kiu eĉ ne estas en la datumbazo [[IMDb]] (estis jam tekstoj pri aliaj aktoroj, kie sole paĝo en la datumbazo IMDb ne konsideriĝis sufiĉa al ni por pravigi "menciindecon")??? Ankaŭ la [https://www.tunecore.com/artists/junior-seydini-independent-release dua ligilo] nur informas ''"looks like this page is lost"'', ankaŭ tie ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph. Se vikipedia paĝo kiu estis nur kreita en 2026-05-21, antaŭ eĉ ne semajno, havas '''nur fuŝajn referencojn''', kaj neniu el ĝi eĉ en iu ajn arkivigo spureblas ses tagojn poste, tio detruas '''ĉiun''' fidon pri kredindeco. Sekve - {{forte por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) :PS: Cetere - tute flanke la teksto memorigas pri tio ke estas entute 76 [[Provincoj de Tajlando]], sed ĝis nun ni nur sukcesas havi esperantlingvajn tekstojn pri 28 - do pri '''du trionoj''', 48 provincoj ankoraŭ mankas ĉia esperanta vikipedia paĝo. Tio estas granda manko, konsiderante ke pri aliaj landoj ni havas ĉiujn provincojn kaj distriktojn, ofte ĉiujn komunumojn/municipojn kaj estas uzantoj kiuj energie faras tekstojn pri unuopaj vilaĝoj kaj komunumopartoj. Mi mem faris 26 el la nun 28 e-lingvaj tekstoj en lasta novembro, plus la ĝeneralan paĝon [[Provincoj de Tajlando]], sed pri la restaj du trionoj mi ne havas laborforton. Tiuj restas por aliaj esperantistoj!! Kaj plie kalkulante, tiuj 76 provincoj kompreneble havas 76 ĉefurbojn, sed ĝis nun ni nur havas entute 17 esperantlingvajn paĝojn pri tajlandaj urboj - tie do mankas multe pli da tekstoj (mi ne kontrolis ĉiujn 17 tekstojn, sed almenaŭ [[Hatjaj]] kaj [[Pak Kret]] ne estas provincaj ĉefurboj, ankaŭ Bankoko kaj Pataja kun specialaj statusoj ne, tial mankas pli ol 60 paĝoj se oni tute ne konsideras urbojn ekster la provincaj ĉefurboj). Pri Tajlando do esperanto-vikipedie do atendas multe da laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Rikard Djegadut]] == {{Propono de forigo |artikolo = Rikard Djegadut |kialo = Ĝermeto de dubinda enciklopedieco. Nur ĝenerala agado, neniu preciza atingo, verko, ktp. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:15, 25 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 1 junio 2026 20:57 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:11, 3 jun. 2026 (UTC) }} Fakte tre malmulta enhavo: nur 2 frazetoj, eĉ sen informkesto, do {{ŝ|ĝermeto|Indonezio}}, kaj neniu ajn artikolo kiu ligus al la teksto, nur [[VP:FA]], do {{ŝ|orfa|Azio}}. Kaj mi eĉ ne rigardis la du eblajn referencojn kaj ne ekhavis al mi opinion pri la menciindeco. Al mi la sola malmulteco de materialo sufiĉas por subteni ĝian forigon. Do {{por}} forigo. Ke pri pli detalaj administraj unuoj sub la provinco ŝajne ne estas esperantaj tekstoj ne estas la kulpo de la farinto, sed la kategorio "Indonezio" ankaŭ estas tre magra - kvankam meti la paĝon en kategorion "indonezianoj" ne estus problemo, kaj ankaŭ malfermi propran novan kategorion "indoneziaj ĵurnalistoj" nur por tiu teksto eblus - sed nur se ĝi restos. De la provinco [[Orientaj sudorientaj insuloj]], kiu evidente nur konsistas el insuloj, pri kvar insuloj, [[Floreso]], [[Sumbo]], [[Timoro]] kaj [[Komodo]] estas e-lingvaj tekstoj, nur pri la pli etaj ne. Se nur eblus scii kie la menciita loko estas... Momenton, tio kion la supozebla neesperantisto ĉi-tie senreference nomis "okcidenta Manggarajo", estas indonezie la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'', sen esperanta teksto, sed klaras ke ĝi estas la okcidenta parto de la insulo [[Floreso]]. Eĉ eblus konsideri ĉu aparte krei e-lingvan tekston nur pri la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'' - sed nur se la teksto restos. Sed por restigi la tekston necesus, ke iu e-isto unue konvinkus nin pri menciindeco de la homo, kaj due iu (eble alia e-isto) vastigus la tekston al almenaŭ tri frazoj, kun informkesto, kun ĝustaj kategorioj. Mi nun ne povas vidi tion, do for, se ne aperos kaj konvinkos argumentoj tre defendaj al la teksto.[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 27 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:24, 1 jun. 2026 (UTC) == [[N. Robert Branch]] == {{Propono de forigo |artikolo = N. Robert Branch |kialo = Mi ne 100%-e certas ke la artikolo estas forigenda, sed ĝi ŝajnas al mi sufiĉe suspektinda por meriti diskuton. La temo ŝajnas menciinda, almenaŭ laŭ niaj normoj. La enhavo aspektas tute propagande. Ĝi enhavas almenaŭ unu vere nekredeblan aserton ke "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto"; mi ne kontrolis ĉu estas aliaj falsaĵoj. La referencoj estas malbone kopiitaj el la angla sen retligiloj. Mi suspektas ke iu artefarita ilo intervenis, precipe ĉar la afero pri "Esperanta Ekonomikisto" estas tiel stranga falsaĵo, kian mi ne atendus de homo. La sama uzanto faris similajn artikolojn en la angla kaj la kataluna. |subskribo = [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:35, 27 maj. 2026 (UTC) |tempo = merkredo 3 junio 2026 2:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = je 3 voĉoj por, 0 kontraŭ forigo [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:22, 11 jun. 2026 (UTC) }} La teksto estas certe farita aŭtomate, sed ni vere pli kaj pli impresiĝas, kiom saĝajn esperantajn frazojn aŭtomata tradukado intertempe produktas en 90 % de la frazoj: kompreneble restas 10 % da rubo, kiel "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto" aŭ "li akiris nacian gazetaron". Sed la asertoj enhave restas dubindaj. Interalie, ke pri lia dunganto ''[[British Journal of Economics]]'', evidente anglalingva, tute ne estas anglalingva vikipedia teksto kaj ankaŭ ne vikidatuma ero - kvankam, aliflanke, [https://britishecon.co.uk/ ekstera ligilo] pri tiu ĵurnalo almenaŭ haveblas. Ankaŭ pri dua dunganto, firmao "Astoria" el Austin (Teksaso) mi trovas nenion en la angla vikipedio kaj en vikidatumoj, sed pri tio mi eĉ per simpla guglo-serĉo per vortoj "Astoria cosmetics Austin" aŭ kombinitaj du el la vortoj trovas nenion - kvankam la citita artikolo [https://wdstudios.org/article/aHR0cHM6Ly9uYXRpb25hbHRpbWVzLmludGVybmFsL2N1c3RvbS9iRUJSQ0VwN1JVby1icmFuY2gtZXhpdHMtYXN0b3JpYQ ] supozigas ke la firmao Astoria en Austin ekzistus... ĉu povas esti ke oni en retejo wdstudios.org povus fari plene falsan artikolon? Sed se la artikolo ne estas falsa, kie estas retejo de tiu firmao?? En la angla vikipedio la teksto jam ekzistas ekde 6 semajnoj, kaj ŝajne neniu ĝis nun proponis ĝian forigon. Ke ĝi estis kreita de uzanto Stevejobessy kiu ankaŭ kreis la esperantan, katalunan kaj maltan tekstojn hieraŭ kaj hodiaŭ, ne estas problemo, sed ke estas preskaŭ ekskluzive tiu uzanto kiu plu redaktadas la anglan tekston, suspektigus min se mi estus anglalingva vikipediano... En la angla vikipedio devus esti pli da homoj, kiuj kredas ke iu temo entute ekzistas kaj pretas kontribueti. Mi pretus ekkredi la anglan tekston, se ekestus kaj restus anglaj tekstoj pri la temoj [[British Journal of Economics]] kaj [[Astoria (cosmetics)]]. Se tio daŭre ne estas kaj la pompaj asertoj restas tiom nekredindaj, mi estas {{por}} forigo. Kompromise ni povus vastigi nian tempon de enketado de semajno al monato. Tiam ni ankoraŭ povus sendi Arbarulon (se li pretas je tio) enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto - tiam probable pli klaros la anglaj asertoj post fino de tiu diskuto pri forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 27 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Ĉu vi pretus, estante anglalingvano, enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto, kiel mi proponis la 27-an de majo. La duboj, kiujn vi prave havas pri la teksto de nura uzanto Stevejobessy, ankaŭ validas por la angla vikipedio. Se vi pretas elpaŝi en la angla vikipedio en la sekvaj du tagoj, mi pretas prokrasti decidon pri la esperanta teksto de Stevejobessy ĝis post monato, do je 27 junio, sed se ne mi proponas limdatan forigon je 3 junio. Cetere intertempe ankoraŭ aldoniĝis plia aŭtomata traduko de Stevejobessy en la nederlanda vikipedio - sed tio tute ne estas argumento. La samajn asertojn kopii kvinfoje ne igas ilin pli veraj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 1 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo, krom ke ni prokrastas la decidon, ĉar Arbarulo ankoraŭ enketas ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:23, 1 jun. 2026 (UTC) :::Mi ne pretas peti forigon en la angla vikipedio, ĉar la angla-vikipediaj reguloj kaj kutimoj pri forigado estas tro malsamaj de niaj. Ĉi tie mi proponis forigon pro reklameco, sed la reguloj de la angla vikipedio diras ke oni forigu reklamojn nur en la plej senesperaj okazoj ([[:en:WP:G11]]), kaj mi pensas ke ĉi tiu okazo ne estas tia. Eble ĝi ja estus forigita pro nemenciindeco, ĉar laŭ miaj impresoj la angla Vikipedio interpretas menciindecon tre strikte, sed laŭ niaj normoj ĝi certe estas menciinda. Sed se iu havas pli specifan enketon aŭ demandon, kiun anglalingvaj vikipediistoj povus helpi solvi, kaj volas ke mi transkomuniku la peton, mi pretas fari tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:39, 4 jun. 2026 (UTC) ::::{{komento}} Se ni lasas la temon tiel ĉi, tiam la kalkulo de voĉoj rezultas je 3 voĉoj por, 0 kontraŭ forigo. Mi pretas ankoraŭ atendi lastan tagon da pripenso, eble iu ankoraŭ havas ion por opinii, sed krome mi morgaŭ je sama horo forigos la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:07, 9 jun. 2026 (UTC) :::::Mi havas ankoraŭ malfortan argumenton '''kontraŭ''' forigo, nome eksteran referencon (profesian memprezenton) :::::* https://www.linkedin.com/in/branchrobert/ :::::kaj aliflanke tute neseriozan finon de la nederlanda vikipedia teksto, plian argumenton '''por''' forigo: :::::* "''In mei 2026 richtte Branch samen met een aantal muzikanten het Amerikaans-Canadese muziekproductiebedrijf WestBeats op. Onder leiding van Branch ontwikkelt de studio eigen Digital Audio Workstation-software. WestBeats streeft ernaar om in juni 2026 zijn eerste reeks singles uit te brengen''" ::::::Tio estas: "En majo 2026, Branch kune kun kelkaj muzikistoj starigis la uson-kanadan muzikproduktan kompanion WestBeats. Sub gvidado de Branch, la studio disvolvas sian propran programaron por Cifereca Aŭdio-Laborstacio. WestBeats strebas en junio 2026 publikigi sian unuan serion de unuopaĵoj." Tio ne kongruas kun la tre serioza prezento kiel ekonomikisto en la aliaj lingvoversioj... :::::[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:22, 9 jun. 2026 (UTC) :Mi nur volas memorigi, ke mi sciigis pri ĉi tiu artikolo pro suspekto de reklameco. La menciindeco ŝajnas esti nedubebla (laŭ niaj kriterioj), do pliaj pruvaj referencoj ne rilatas al la afero. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:02, 10 jun. 2026 (UTC) ::Nenio ekde du tagoj ŝanĝiĝis, do mi nun plenumas la decidon de '''[[tri pledoj por forigo kaj vere forigas la tekston]]'''. Sed kvankam ni konsentas pri la suspekto de reklameco, mi vere ne komprenas ke tio estus la sola minuso. La teksto prezentas tute nekredindajn asertojn, kaj "pruvas" tion per ridinde fuŝaj referencoj, kiuj en nul kazoj povas pruvi ion. Sed efektive, ne estu nia tasko zorgi pri proponoj por eblaj forigendaj artikoloj el la '''angla''' vikipedio. Estas tiom da anglalingvaj denaskuloj, ke ili facile povas mem zorgi pri iliaj dubaj kazoj. Tamen mi ne povas kompreni, ke vi kun tiom mizeraj pseŭdoreferencoj ne povus havi dubojn pri la menciindeco de homo en la esperanta vikio surbaze de tiu blufa esperanta teksto. Mi absolute ne dividas la juĝon, ke la mencindeco de la teksto estus "nedubebla laŭ niaj kriterioj". La tuta artikolo kreas '''gigantan dubon'''! Sed nun ĝi estas ĉiukaze for post minuto. Ne indas plu diskuti pri kadavro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:20, 11 jun. 2026 (UTC) == [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Villa delle Rose (Lago de Como) |kialo = Revenas malnova konatulo pri la Lago de Como kaj Lierna. Nun konata artikolo pri simpla vilao kiu estus interesa se historiaj aferoj estus konstateblaj, sed la referencoj ne konfirmas la asertojn. Eĉ la foto ne montras la vilaon mem. La artikolo ne ekzistas en la itala, sed nur en la ukraina, ĵus farita de anonimulo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 4 junio 2026 9:37 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 2 jun. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Konfirmas la fuŝecon tri artikoloj pri muelejoj de la sama aŭtoro sen ajna referenco aŭ alilingva korespondaĵo. Ili fakte estas nun nur ruinoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de la nekredinda teksto [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] kaj de la tri fuŝaj artikoloj menciataj: [[Muelejo de Casate]], [[Muelejo de Mugiasco]] kaj [[Mulino di Sornico]]. La farinto mem ekde la 27-a de majo jam estas globale forbarita el Vikipedio, do ne estas danĝero ke ankoraŭ pluraj simile fuŝaj tekstoj venos de tiu ĉi konto, sed tiuj kvar vere estas fuŝaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:52, 30 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ĉiuj kvar menciataj tekstoj, kiuj ĉiuj estas same ne kredindaj kaj de sama "longtempa abuzanto" (LTA). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:21, 1 jun. 2026 (UTC) == [[Katolikismo en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Katolikismo en Finnlando |kialo = Nova finna fuŝaĵo. La redakto konsistas el tri linioj. La unua enhavas fuŝan vorton "katolikanoj". La dua povus esti interesa se estus referenco (oni ne povas scii ĉu temas pri inventaĵo. La tria estus nur anonco de io kio okazos. Ĉu estus enciklopedia informo pri kvar katolikoj en Svedio, Danio aŭ Rusio? Kiel kutime, estus ni kiu devus serĉi allingvan korespondon. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:45, 31 maj. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 7 junio 2026 18:14 |forigita = ne |kialo de rezulto = 3 kontraŭ, 0 por, 0 duboj - vidu sube. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:35, 9 jun. 2026 (UTC) }} {{komento}} Prava plendo, kompreneble. Mi ankoraŭfoje investis la tempon kaj amplekse avertis la kreinton en [[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet#Katolikismo en Finnlando]]. Principe, kiel mi skribis tie, mi estus por teno de la teksto de tri frazoj kun ŝablono {{ŝ|ĝermo}} kaj kun intervikia ligiĝo, ĉar ĝi teknike utilas por malpliigi artikolajn orfojn. Sed mi vere subtenas ke ne 200-an fojon iu ne-finna esperanta administranto faras tiun agadon por la finna kolego, kiu tute povas kaj kapablas tion fari mem: en kreo [[Lilli Earl]] de antaŭhieraŭ li ankaŭ sukcese faris intervikian ligiĝon, do pruvis ke li povas fari tion, kvankam li iam konfesis ke li ne rajtas aktive redakti ion '''en''' vikidatumoj. '''Se''' li mem postliveras tiujn antaŭkondiĉojn de komencanta teksto, mi estus por teno de la teksto, se ne, {{por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:41, 1 jun. 2026 (UTC) : Mi ĵus vidis ke li jam ekagis pro mia averto, intervikie ligis la paĝon, ampleksigis la 3 frazojn al 5 (tiam ankaŭ eblas rezigni pri ŝablono "ĝermo", eblas meti, sed ne nepre) kaj aldonis 3 bazajn referencojn. Post tiu iometa ampleksigo, kiu certe ankoraŭ ne estas la maksimume ebla ampleksigo, mi jam estas kontraŭ forigo. Kaj mi esperas ke la uzanto aplikas la averton al ĉiuj novaj paĝokreoj. Se iuj paĝoj estas mankaj, proponi forigon estas konsekvenca ago kaj povas havi pozitivajn rezultojn... Do nun, {{kontraŭ}} forigo. Dankon, Kani. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 1 jun. 2026 (UTC) :: Efektive, post la nunaj plibonigetoj {{kontraŭ}} forigo. Estas bone ke la teksto jam ankaŭ ne estas artikola orfo plu, kaj kun la alilingvaj tekstoj ankaŭ devus esti eble ankoraŭ trovi iun foton... Sed tio estas normala situacio por artikolo kiu nur ekestis hieraŭ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:57, 1 jun. 2026 (UTC) :::PS: Mi ĵus povis enigi 2 fotojn kaj mapon, kaj la paĝo jam ekaspektas kiel normala artikolo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:13, 1 jun. 2026 (UTC) :Ĝi povas resti. Kiel fini la debaton?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:09, 3 jun. 2026 (UTC) ::{{kom}} Mi kalkulas la frazon de Kani "Ĝi povas resti" kiel voĉon kontraŭ forigo, kun mia voĉo ŝanĝita kontraŭ kaj tiu de Aidas same post la "plibonigetoj kontraŭ forigo". 3 voĉoj kontraŭ forigo, neniu (post la adaptoj) por, kaj neniu dubo plu. La teksto restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:33, 9 jun. 2026 (UTC) == [[Karim Tabti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Karim Tabti |kialo = Pli ol forigopeton, mi havas seriozan dubon. La artikolo ŝajnas bone strukturita, sed temas pri 17-jarulo (eble ankoraŭ ne biografienda) kaj la referencoj estas nenio. Ne ekzistas korespondaĵo en itala aŭ alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:13, 3 jun. 2026 (UTC) |tempo = <s>10 junio 2026 9:42 h </s> plivastigita ĝis ĵaudo 11 junio 2026 21:00 h |forigita = ne |kialo de rezulto = du voĉoj kontraŭ forigo, neniu por, sed restas duboj, ĉe Kani kaj Goren, kaj fakte ankaŭ ĉe mi - do: "in dubio pro reo" dubokaze por la akuzato [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:13, 23 jun. 2026 (UTC) }} :Mi povis trovi nenion pri tiu ĉi ulo, kaj la nomo Karim Tabti ne estas tre rara. Ĉu eblas kontakti la aŭtoron? Se temas pri sinprezento, ĉu li almenaŭ estas esperantisto aktiva en la movado, eble en TEJO aŭ junulara sekcio de SAT? [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 12:57, 6 jun. 2026 (UTC) ::La aŭtoro estas anonimulo, kiu faris nur tiun kontribuon. Se temus pri esperantisto, oni dirus ion pri tio. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 8 jun. 2026 (UTC) La teksto je unua vido ŝajnas troglata, olea AI-laboraĵo, kun ridinda unua referenco "La sekva teksto prezentas enciklopedi-stilan biografion de Karim Tabti, kune kun klarigoj pri la font-bazo kaj la kriterioj de verifikebleco laŭ la normoj de Wikipedia." Do la unua referenco ekzakte alparolas nin ĉi tie per solena seriozeco, kiuj jes dubas ĉu iu tia homo "Karim Tabti" entute ekzistas. Malgraŭ la senespera pledo "ne forigu ĝin, ĝi plenumas la kriteriojn", groteske ĝi ĝuste NE plenumas iujn kondiĉojn pri referencoj "laŭ la normoj de Wikipedia": la "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja" pruvas ekzakte '''nenion'''. Sed se oni '''mem''' enketas per reta serĉilo (Junaj Socialistoj de Foggia, en loka lingvo: Giovani Socialisti di Foggia), tuj troveblas tuta fasko da konvinkaj referencoj: * https://playnews24.com/2026/06/09/karim-tabti-gs-psi-nessuna-festa-sulle-difficolta-della-citta-il-centrodestra-abbia-rispetto-delle-istituzioni/ * https://www.foggiatoday.it/tag/giovani-socialisti/ * https://www.civico93.it/giovani-socialisti-diu-capitanata-annunciata-la-costituzione-del-coordinamento-di-lucera/ * https://www.linkedin.com/in/karim-tabti/ Do. La temulo vere estas loke aktiva juna socialista politikisto, kaj ĉar la teksto mem estas esperantlingve senriproĉa, la problemo estas nur tiuj senesperige fuŝaj "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja". Ĉar kun aninmulo oni povas tre malbone komuniki, mi prefere proponus lasi la tekston, se iu esperanta uzanto povas ene de 2 tagoj enplekti tiujn aŭ iujn rete trovitajn referencojn en la krome konvinkan tekston (tio signifas vastigi la limdaton ĝis 2026-06-11 19 h UTK). Mi neniel komprenas, kial la por Foggia kaj Apulio plene negrava komunika lingvo Esperanto estus tiom grava, sed eble la anonimulo pensis ke li volis havi "testan balonon", antaŭ ol en dua paŝo elpaŝi per vikipedia artikolo en la itala lingvo. Do estos al ni, ĉu ni estos tiom bonkoraj kaj afablaj por mem ripari la eksterajn referencojn. Se jes, la eksteraj referencoj ŝajnas pruvi publikan intereson pri la junulo, kaj nur la fakto ke li estas 17-jara ne "senvalorigas lin". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:57, 9 jun. 2026 (UTC) Mi nun pli-malpli ĉion forĵetis, por kio mi ne trovis fidindajn retajn ekstervikipediajn referencojn, kaj metis tiujn referencojn. La retejo foggiatoday.it, kiun mi menciis hieraŭ, montriĝis teknike fuŝa, ekzemple ne estis arkivigebla, kaj estis superŝarĝita de reklamoj, ankaŭ la retejo https://www.foggiatoday.it/politica/karim-tabti-congresso-si-foggia.html pri kiu fakte temis. Ĝin mi do ne uzas, sed mi trovis bonan plian referencon https://federazionegiovanisocialisti.com/sedi/, kiun eblas senprobleme uzi. Sed la referencoj kiujn mi nun havas pruvas relative malmulton, de la origina teksto nun nur restis naŭ mallongaj frazoj, tio estos pli ol la minimumaj 3 por artikola ĝermo, sed ĉar ili vere estas tre magraj, mi tamen metis ŝablonon {{ŝ|ĝermo}}. Tiun koncizigitan kaj referencitan tekston ni povus lasi, sed nun la teksto estas tiom konciza, ke restas malmulta substanco: mi voĉdonas {{malforte kontraŭ}} forigo, sed volas almenaŭ ankoraŭ plian voĉon aŭ du. Tamen kompreneble ni tre atentu ne malŝpari tro multegan tempon je tiu tre flanka temo pri la provinco, konsiderante ke multaj esperantaj tekstoj pri tiu provinco aspektas kiel la paĝo [[Ascoli Satriano]]: teksto de nur unu frazo, ses vortoj, plus informkesto kun informoj de 2005, plene malaktuala kaj kun fuŝa ligilo [[San Potito]], sed aliflanke tre kritikende tute sen {{ŝ|ĝermo}} aŭ ĉi-tie la pli draste kritika {{ŝ|ĝermeto}}. Sed kompreneble ni ne forĵetu ĉiujn flankajn temojn kun rilatoj al la provinco, nur ĉar ni ankoraŭ ne sukcesis redakte vastigi la robotan kreaĵon de januaro 2006, kiun poste ekskluzive nur robotoj pluadaptis, kaj neniu ajn homo iam faris plej etan redaktan ampleksigon (nur unu homo en 2013 ŝanĝis bildon). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:12, 12 jun. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ}} forigo, kvankam dubindas la Internacia menciindeco de ĉiu ekestanta juna loka politikisto. Sed la teksto estas bona kia ĝi estas nun, ankaŭ bonas ke nun estas nova teksto pri la itala partio de 2007. "in dubio pro reo" [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Ŝlomo Hofmeister]] == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝlomo Hofmeister |kialo = Fuŝega lingvaĵo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 08:34, 12 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 19 junio 2026 8:18 |forigita = ne |kialo de rezulto = post plibonigo: tri kontraŭ, Kani ne reesprimis sin, sed lia komence prava kritiko "fuŝa lingvaĵo" intertempe estas senbaza 10:09, 23 jun. 2026 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) }} :Mi riparis la plej elstarajn lingvofuŝojn - nun {{kontraŭ}} forigo. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:34, 12 jun. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La origina teksto estis lingve neakceptebla, sed post la poluro de Moldur ĝi estas tute bona. Kompreneble la teksto daŭre nur estas ĝermo, kiu tre profitus de pliampleksigo per tradukoj el la germana aŭ angla versioj, sed esti artikola ĝermo ne estas kialo por forigo. Dankon al Moldur, tiel ĉi ĝi sendube ne estas forigenda. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:18, 14 jun. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ}} forigo nun. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:23, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Metodo Castiglioni]] == {{Propono de forigo |artikolo = Metodo Castiglioni |kialo = Pli ol forigopeton, mi montras mian dubon pri enciklopedieco. Temas denove pri Lierna, ĉe la Lago de Como, kaj la familio Castiglioni. La redakto sonas al mi kiel ia babilado, kvazaŭ seninforma. Denove ĝi ekzistas en hispana, sed ne en itala. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:26, 12 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 19 junio 2026 18:45 |forigita =jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:33, 20 jun. 2026 (UTC) }} {{por}} Ni jam vidis tiom da blovite grandigitaj, fakte senenhavaj, seninformaj paĝoj pri familio Castiglioni de Lierna, ke mi vere ne emas investi duonhoron por detale defendi kial, se ĉiuj antaŭaj tekstoj krom tiu pri la skulptisto [[Giannino Castiglioni]] estis senvaloraj, ankaŭ tiu ĉi teksto estus foriginda. Ĝi ne ŝajnas al mi enciklopedia. Punkto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:11, 14 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Luca Bestetti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Luca Bestetti |kialo = Vidu la kunmetitajn dubojn jam en la [[diskuto:Luca Bestetti|diskutpaĝo]]: duono de la trovoj povus subteni impreson ke la tuto estus falsa kaj duono ke ĝi tamen estas vera. Ĉu lasi tian tekston, ĉar ĝi "nur duone estas konvinkebla, per fontoj kiuj eble estas fidindaj eble ne"? Ĉu tiuj pridubeblaj referencoj sufiĉas por pruvigo lasi la tekston??? |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:45, 14 jun. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 21 junio 2026 8:39 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:45, 22 jun. 2026 (UTC) }} {{re|Super nabla}} (aŭ iu alia italo) Ĉu vi havus opinion pri tiu paĝo?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:45, 14 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo, se neniu itallingvano pretas detektive forigi la multajn dubojn ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Thathanine Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Thathanine Thongchay |kialo = Dubinda menciindeco |subskribo = [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 03:54, 15 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 22 junio 2026 3:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:43, 22 jun. 2026 (UTC) }} :{{por}} Dubinda menciindeco. --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:51, 15 jun. 2026 (UTC) :{{por}} Vere, dubinda menciindeco. Ke li en 2017, en aĝo de 11, foje faris reklamon por dentopasto, estas bone, sed ne jam signifas aktoran famon. Kaj ke [https://www.imdb.com/de/name/nm18457192/ en la aktora daumbazo IMDb] estas nur lia nomo, sed entute neniuj aktoradoj, diras multon. Plie, la sola ligilo, persona [https://www.instagram.com/Thathanine paĝo ĉe Instagram] estas {{404}}... Tio estas ploriga prezento. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:18, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:18, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Teodoriko Bland (juĝisto)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Teodoriko Bland (juĝisto) |kialo = Novulo ekkreis fuŝegajn artikolojn, unu ĝermeton kaj alian ĝermon kiu estis savita post polurado fare de Moldur. Mi ne scias ĉu tiu novulo esperas, ke ni riparu ĉiujn tiujn venintajn kaj venontajn fuŝajojn aŭ eĉ estas nekonscia pri la neakcepteblo de la rezultoj. Aliaj similaj artikolklopodoj estas [[Vilhelmo Kilty]], [[Johano Johnson Sr.]] kaj [[Johano Johnson Jr.]] Mi ne sentas min preta kontakti lin. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:59, 15 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 22 junio 2026 18:01 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:42, 22 jun. 2026 (UTC) }} :{{por}} La novulo mem skribis "Mi estas komencanto, tiel pardonu se mi fari eraro." Pardoni "se li fari eraro" oni povas, sed nove verki la tekstojn pri detalaj biografioj de antaŭ 200 jaroj el la historio de [[Marilando]] estas iom tro. Mi emas koncentriĝi pri la multegaj kantonoj de Usono, kiuj ne nur havis signifon antaŭ 200 jaroj en la loka historio, sed estas signifaj en 2026, kaj tie pri [[:Kategorio:Kantonoj de Marilando|Marilando estas nur 12 tekstoj kaj mankas ankoraŭ 12]]. Kompreneble Marilando nur estas unu el tre multaj partoj de Usono, kaj Usono nur estas unu el tre multaj landoj de Ameriko, sed mi ĉiukaze ne vidas kapablon ĉe mi nun nove krei la paĝojn de lokaj homoj de antaŭ 200 jaroj kiujn la komencanto deziras ke ili estos. Mi metas ŝablonon {{ŝ|polurinda}} kaj {{ŝ|orfa}}, ĉar estas signo de afableco ne forigi tekston sen antaŭe averti pri mankoj, sed tamen estas por forigoj de almenaŭ la tekstoj [[Teodoriko Bland (juĝisto)|T. Bland]], [[Vilhelmo Kilty]], [[Johano Johnson Sr.]] kaj [[Johano Johnson Jr.]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo de ĉiuj kvar. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:17, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Via Arcivescovo Romilli]] == {{Propono de forigo |artikolo = Via Arcivescovo Romilli |kialo = Anonimulo kreas nur artikolojn pri milanaj stratoj, kiuj ne interesas en la itala vikio kaj serĉas lokon en Esperanto, islanda aŭ rusa. Tio dubindas min pri enciklopedieco. Ĉu ni havos centojn da stratoj da centoj da ĉefurboj? Tio estas dekmiloj da stratoj. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:59, 19 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 26 junio 2026 21:38 |forigita = jes |kialo de rezulto = 3-4 poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:41, 22 jun. 2026 (UTC) }} {{kom}} Supozeble plia blufaĵo/pompaĵo en la konata Milano-rilata fuŝaro. Simile ankaŭ: [[La Casa Astratta]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 07:24, 20 jun. 2026 (UTC) {{forte por}} forigo eksplicite ankaŭ de la teksto [[La Casa Astratta]]: Pri la strato Via A. Romili mi ankoraŭ povus imagi meti frazon en la tekston pri Milano, sed pri la "Casa Astratta" estas eĉ pli groteske. Kvankam tie mankas foto, eblas vidi en [https://ordinearchitetti.mi.it/index.php/it/cultura/itinerari-di-architettura/14-arte-e-architettura/opere/320-casa-astratta/galleria#galleria ekstera retejo] ke temas pli tutsimpla 9-etaĝa loĝdomo, tipe socialisma [[slabokonstruaĵo]], kiu estas en neniu dimensio arkitekte menciinda. En ĉiuj periferioj de ĉiuj urboj de la eksa [[Varsovia pakto]] oni povas vidi tiajn domojn, mi havas amikojn kaj parencojn kiuj loĝas en tiaj domoj kaj estas dankema ke estas tiuj simplaj domoj (kaj ke ili ne estas bombitaj kiel la samaj domoj en Ukrainio), sed se oni metas paĝon pri ĉiuj tiuj domoj, eĉ se ne estas foto kiu montrus la tristan fasadon, tiam oni same povas fari tekstojn pri ĉiuj strataj lanternoj kaj ĉiuj rubujoj en ĉiuj stratoj de ĉiuj urboj, urbetoj kaj vilaĝoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:53, 20 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ambaŭ. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:17, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{re|Kani}} Cetere la dubinda teksto pri tiu "Via A. Romilli" estis fakte trompe pri la tuta milana kvartalo Corvetto - supozeble ĉar nur pri "tiu unu strato Via A. Romilli" estus apenaŭ sufiĉe da raportindaj frazoj por vikipedia teksto. Mi ĝenerale pensas, ke en Vikipedio oni iru de ĝeneralaj al laŭgrade pli specifaj temoj. Unue estu teksto pri la lando, poste pri regiono, provinco, tiam se estas pri kantono aŭ distrikto, kaj se tiam ankoraŭ estas energio, pri urboj aŭ neurbaj komunumoj aŭ municipoj. Por Milano tio signifas, ke se jam estas teksto pri la urbo (la esperanta teksto [[Milano]] cetere nun estas problema, sed tio estas alia laborejo), ke tiam se iu tre volas estu tekstoj pri la naŭ urbodistriktoj, kiuj sume konsistigas la tutan urbegon. Tiuj kompletaj tekstaroj jam pli longe ekzistas pri Granda Londono, Parizo, Berlino, Vieno, Budapeŝto kaj Moskvo, kaj mi nun faris la naŭ tekstojn ankaŭ por Milano. Ĉi tie la "kvartalo Corvetto" estas en la [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Se oni freneze amas Milanon, oni nun povas senprobleme krei subtekston pri la "kvartalo Corvetto", kaj tiam aŭtomate aperas blua ligilo en la paĝo [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Sed por mi persone la 9 tekstoj pri la naŭ partoj de la urbego nun tute sufiĉas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 20 jun. 2026 (UTC) :::{{re|Kani}} Mi el la forprenita teksto ankoraŭ sukcesis elvringi tri frazojn al eta ĉapitro en la paĝo [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Tiel tamen la laboro de la anonimulo ne estos tute vana... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:06, 23 jun. 2026 (UTC) == [[Listo de plej bonaj internaciaj viraj futbalaj golpafantoj laŭ lando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Listo de plej bonaj internaciaj viraj futbalaj golpafantoj laŭ lando |kialo = Novulo, anonimulo, kreis artikolon kun pli ol 100 000 bitokoj pri golpafantoj. Ĝi estas plenplena de ruĝaj ligiloj kaj blazonoj. La kreinto eĉ ne scias, ke estas jam artikoloj pri la naciaj teamoj. Mi komentas sube. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:30, 22 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 29 junio 2026 21:28 |forigita = ne |kialo de rezulto = sed ekstreme reduktita laŭ 3 voĉoj favore al tio -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:42, 16 jul. 2026 (UTC)}} :{{kom}} Ripari tiun artikolon estus heroeca tasko, kiun neniu faros. Mi jam faris kelkajn komencajn plibonigojn. La kreinto eĉ pafis kaj fuĝis. Krome estas neutila tiu artikolo, kiam la situacio ŝanĝiĝas nun ĉiutage dum pluas la monda ĉampioneco. Mi vidas du vojojn: unua, simple forigi la monstran artikolon; dua, fortondi ĝin lasante nur 50 golpafantojn anstataŭ 200 kaj klopodi bluigi la pejzaĝon. Tiuokaze indus atendi la finon de la ĉampioneco por ŝpari laboron de konstanta ĝisdatigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:30, 22 jun. 2026 (UTC) ::Ĉu eblas la tria vojo: igi iun roboton krei ĝermgrandan artikolon pri ĉiu menciita piedpilkisto laŭ intervikiaj datumoj, esperante ke iam iu piedpilkadmiranto kreskigos ilin? Laŭ mia scio ĵus nun en la aktivularo de nia vikipedio ne estas fortaj sportadmirantoj, sed tio ĉi ja povas (teorie) ŝanĝiĝi. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 22:14, 22 jun. 2026 (UTC) :::{{por}} forigo de la tute fuŝa listo en '''[[nuna stato]]'''. Alternative mi eĉ pli voĉdonus por teno de minumuma listo de 10 plej golemaj futbalistoj, do laŭ nuna stato de Ronaldo ĝis Puskás, '''sen''' fuŝaj teamaj titoloj kiel [[Nacia futbala teamo de Portugalio]] (estas [[portugala nacia teamo de futbalo]], se estus unu kazo, eblus meti alidirektilon, sed estas tro multaj fuŝoj, cetere ankaŭ ekzistas preta ŝablono {{ŝ|PortugalioFB}}, kiu ĉi tie tuj liverus flageton kaj perfektan ligilon), '''sen''' fantaziaj ruĝaj ligiloj "Listo de internaciaj goloj de Cristiano Ronaldo" kaj multegaj similaj, kiuj ĉiuj ne ekzistas - la novulo kun tiom da fuŝoj ne estos la gusta por fari tiujn centojn da paĝoj, kaj la ekzistantaj uzantoj pli bone koncentriĝu pri pli esencaj taskoj - ekzemple, el 48 teamoj de la nuna futbala mondpokalo nur 40 havas e-lingvan tekston, 8 ankoraŭ mankas, kaj '''sen''' fuŝaj provoj kiel "Dts/outdmy1". Se fari tiel, el la 10 sportistoj ankoraŭ mankas e-lingvaj tekstoj pri du, [[Sunil Chhetri]] kaj [[Ali Mabkhout]], tio eĉ fareblas sen robota helpo, kiu ĉiukaze nur liverus krudan tekston, do ĉiukaze ne eblus fari pretan tekston sen homo (almenaŭ por kontrolo). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:56, 23 jun. 2026 (UTC) :::{{re|Goren}} La tria vojo, igi iun roboton krei ĝerman artikolon pri ĉiu menciita nomo laŭ intervikiaj datumoj, '''ne''' funkcios. Mi ĵus per forta subteno de vikidatumaro faris 30 tekstojn pri aktualaj futbalistoj, kaj antaŭe jam antaŭpreparis ankoraŭ ŝtopante multajn tekstojn pri la geografio de Usono kaj Kanado, kaj laŭ mia sperto mi konstatas ke mi kaj tute vi '''supertaksas''' vikidatumaron: Uzante ĝin, mi daŭre konstatas ke vikidatumoj ne estas preta, foje informoj tute mankas, foje malaktualas je 10 jaroj, foje nur la "preferata rango" forgesiĝis elekti - estas tre en ordo uzi vikidatumaron kaj dume permane aktualigi ĝin, mi ankaŭ lernis aŭtomatece aldoni iujn parametrojn kaj priskribojn al vikidatumaro, sed tiuj informoj kiuj ĉi tie mankas, laŭ mia impreso aldoneblas nur mane (mi diras: tial ili mankas). Krome, entute multajn informojn eblas stoki en vikidatumaro kaj preni de tie, sed neniam ĉiujn kiuj estas bezonataj en eta projekto kiel wiki.eo aŭ similgranda alia vikio. Do tre bonas uzi vikidatumaron kaj dum la uzado plibonigi ĝin, sed estas iluzio ke iu aŭtomato aŭ artefarita intelekto faros e-lingvajn tekston sen ke lingve kaj teknike sperta homo bezonatus. Vikidatumaro ne estas artefarita intelekto... :::{{re|Goren}} pri via lasta ideo: Mi '''ne''' pensas ke manko de "fortaj sportadmirantoj" en vikipedio estas la problemo. Fakte ne tiom temas pri "forta admiro", sed pri lingva kaj teknika sperto en vikipedio plus preto engaĝiĝi ankaŭ pri sportaj temoj, ne nun pri "siaj kutimaj tre limigitaj ŝatotemoj". Mi dirus ke en la lastaj monatoj ankaŭ Aidas kaj Sj1mor multe kontribuis pri sportaj temoj (ekzemple pri vintrosporto en februaro-marto), aŭ Castelobranco (aparte pri manpilkado)... Revi pri iuj novulaj 15-jaruloj kiuj ĉi tie perfekte levos la lingvan nivelon de ĉiuj futbalistaj kaj futbalteamaj temoj al neatenditaj altecoj estos vana revado, kvankam ankaŭ mi foje revas ekzemple ke povus reaktiviĝi la eksesperantisto Michael Barera, kiu sub uzantonomo TFCforever ĝis somero 2011 faris multajn sportajn kontribuojn al la e-lingva vikio. Sed kompreneble, se kvar fortaj sportemaj vikipedianoj faras po 30 novajn tekstojn pri sportistoj kaj aliaj normale sportemaj vikipedianoj faras sume ankoraŭ 20 aŭ 30, kaj nur en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] estas 48 teamoj, kun po 26 teamanoj plus trejnisto, tiam temas pri 1 296 novaj biografioj por tiu unu turniro, plus 48 ŝablonoj kaj pliaj kromtekstoj - do tamen malgraŭ ĉiu fortostreĉo eblos nur kovri la temon je dekono ĝis okono. Tial mi komprenas la revon pri aŭtomatigo, sed mi garantias ke tiel ni funkcios, kaj estas la esenco de vikipedio kaj ĉiam restos truoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:43, 23 jun. 2026 (UTC) ::::{{por}} forigo - aŭ, je dua pripenso, eĉ pli bone ŝanĝo al listeto de 10 plej pintaj golpafantoj sen ajnaj ruĝaj ligiloj laŭ la propono de Thomas.[[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 09:47, 26 jun. 2026 (UTC) :{{kom}} Provizore mi forigis la kernon de la fuŝa artikolo kaj lasis nur listeton de dek golpafistoj laŭ la listo de anglalingva artikolo. De nun oni povas plivastigi la artikolon; kvankam mi markis ĝin kiel redaktata (por eviti trudon de aktuala intereso), konsideru vin liberaj agadi sur ĝi. Nun oni devas atendi la finon de la nuntempa ĉampioneco por aktualigi la rezulton kaj eventuale pliigi la liston al 20 aŭ krei tabelon. Poste oni devas konsideri ĉu indas aldoni la liston de la plej bonaj golpafantoj en monda ĉampioneco (tiu ĉi estas ĝenerala listo) aŭ krei apartan artikolon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:24, 30 jun. 2026 (UTC) ::{{komento}} Jam paŝo al bona direkto. Mi aldone vidigis la naciajn teamojn, kaj videblas ke nur en tiu minimuma listo de 10 homoj ne nur mankas 2 el 10 tekstoj pri sportistoj sed ankaŭ mankas 3 el 10 tekstoj pri teamoj. Se oni vastigas la liston al 20 homoj, la ruĝaj ligiloj jam signife multiĝos. Sed estos en ordo. Sume 20 biografioj kaj 20 tekstoj pri teamoj estas ne tro multe. Kaj estas bona okazo verki pri la naciaj teamoj de Malajzio, Zambio aŭ Malavio, kiuj krome probable ankoraŭ 10 jarojn ne atentiĝos, ĉar ili en kontinentaj aŭ mondaj turniroj principe ne ludas gravan rolon. Aldoni plian liston de la plej bonaj golpafantoj nur en monda ĉampioneco sendube nur indas, se ankaŭ pri tiu listo jam estas alilingva listo de kiu eblas kopii, ĉar mem esplori pri tia vasta statistika temo kostus freneze tro da tempo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:50, 5 jul. 2026 (UTC) :::Daŭre la 5 ruĝaj ligiloj [[Sunil Chhetri]], {{BaratoFB}}, {{MalajzioFB}}, [[Ali Mabkhout]], {{Unuiĝintaj Arabaj EmirlandojFB}} estas ruĝaj. Sed la listo en la de Kani forte tranĉita formo tamen estas ne plu forigenda. Tial mi proponas fermi la diskuton, kun tri voĉoj por tiu forta redukto (Goren ja nur demandis kaj ne klare esprimis sin voĉdone). Kiu volus adopti tiujn kvin estontajn tekstojn? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:40, 16 jul. 2026 (UTC) == [[Vitikolturado en Umbrio]] plus 11 similaj paĝoj plus navigilo == {{Propono de forigo |artikolo = Vitikolturado en Umbrio |kialo = Dum semajnoj anonimulo (kun kiu ne eblas kontakti) kreis amason da similfuŝaj artikoloj pri vinproduktado en Italio. Mi markis plimulton kiel polurinda, sed tio utilas al nenio, ĉar li plue fuŝkreas kaj tute ne revenas al la kreitaĵoj, eble kredante ilin kronjuveloj. Ĉi tiu eĉ kun du eraroj en la ĉefa vorto de la titolo: Vitikolturado anstataŭ Vitokulturado aŭ Vitkulturado. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:03, 30 jun. 2026 (UTC) |tempo = mardo 7 julio 2026 10:50 |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:27, 7 jul. 2026 (UTC) }} :{{kom}}Krome, en kelkaj el tiuj artikoloj estas longegaj listoj de ruĝaj ligiloj por vitvarioj, kiuj restos tiaj porĉiame. Indas revizio de la tuta artikolaro.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:03, 30 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo de tiu teksto. Neniel estas nur la longegaj listoj de ruĝaj ligiloj por vitvarioj, kiuj restos tiaj porĉiame. Estas multaj tajperaroj, el kiuj tiuj kiuj estas faritaj ligiloj, ekzemple "[[hekolitoj]]" (supozeble la homo celis ion kiel 'hektolitroj') plej elstaras ruĝe, sed tajperaroj sen ruĝa ligilo simple estas alikoloraj eraroj, sed ĉiukaze eraroj. Mi estus malpli drasta, se ĝis la fino de la pripensa semajno iu esperantisto ĝustigus ĉiujn tajperarojn (ĉi tie estus ankoraŭ du tagoj), sed kiu volus tion fari? Mi certas ke la aŭtomata guglo-tradukilo povas bone tajpi la vorton 'hektolitroj', do la lingvonivelo estas multe sub la kreaĵo de iu senkosta roboto. Sed problemo estas, ke la homo ŝajne ĉiam redaktas je nova anonima kanalo, do ne eblas bloki kanalon, kaj ne eblas decidi pri forigo de pluraj tekstoj, sed necesas ĉiujn titolojn unuope kopii ĉi-tien, por tiam decidi pri forigo - sed tio eblas per simplaj voĉdonoj, sen longe argumenti pri pluaj tekstoj. Ĉiukaze tre pena purigado. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:07, 5 jul. 2026 (UTC) :::Ĉiukaze: Ŝajnas ke sume temas pri 12 tekstoj/temoj, ĉar la sama anonimulo ankaŭ faris tute ekstere belan navigilon {{ŝ|Vinberkulturo en Italio}}, kiu listigis tiujn 12 ligilojn, kaj post kreo de la lasta (pri Umbrio, je 2026-6-30) ŝajne ne faris novajn tekstojn. Sed ankaŭ se la navigilo aspektas bone ordigita, la unuopaj aliaj 11 listaj paĝoj ĉiuj ŝajne estas same ĥaosaj kaj eraraj kiel la unua jam fokusita en VP:FA. Mi do estas {{por}} forigo de ĉiuj 12, kaj se fari tion, poste ankaŭ por forigo de la navigilo, kiu tiam ne plu havas sencon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:52, 5 jul. 2026 (UTC) Do {{Propono de forigo |artikolo = Vinberkultivaĵo en Piemonto |kialo = kaj * [[Vinberkulturo en Friuli-Venecia Giulia]] * [[Vinberkulturo en Sardio]] * [[Vinberkulturo en Sicilio]] * [[Vinberkulturo en Trentino-Alta Adiĝo]] * [[Vinberkulturo en Valle d'Aosta]] * [[Vinberkulturo en Veneto]] * [[Vitikulturado en Emilio-Romagna]] * [[Vitikulturado en Marko]] * [[Vitikulturo en Lombardio]] * [[Vitikulturo en Toskano]] Kialoj jam menciiĝis supre. Kaj se ĉiuj decidiĝis forpreni, ankaŭ {{ŝ|Vinberkulturo en Italio}} foriru. |subskribo = --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:06, 5 jul. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 12 julio 2026 20:06 (UTC) |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :Plus [[Vinkultivado en Kampanio]]. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:31, 7 jul. 2026 (UTC) ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Fizalio]]== [[Fizalio]] ŝajnas esti en la sama situacio kiel "Meduzo" estis, kaj mi petas [[Vikipedio:Forigendaj artikoloj#Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de Meduzo|la saman solvon]] - kaŝon de la kopiitaj versioj post kiam mi anstataŭigos ĝin, kaj enmeton de ĝusta referenco al la kopiita artikolo kiel "Literaturo", se {{re|ThomasPusch}} aŭ iu alia havas ĝin. Cetere, la afero de "Meduzo" ankoraŭ ne estas tute solvita. La referenco estas metita, sed la kopiitaj versioj ne estas kaŝitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:06, 1 jul. 2026 (UTC) Mi serĉis en miaj bretaroj, sed miaj paperaj jarkolektoj pri Kontakto finiĝas fine de 1996, do tiun pri 1998 6 mi ne havas. Mi ŝatas peti iun alian pri kaŝo de la dubindaj versioj de "Fizalio" - nur se en semajno aŭ du vere neniu administranto pretus fari tion, mi rekontakteblus por tamen krizokaze helpi. Sed ĉar mi estis implikita en la afero de "[[Meduzo]]", mi provos kaj supozeble sukcesos kaŝi la kopiitajn versiojn tie. Serĉante pri retaj arkivaj eldonoj de "Kontakto" mi ĵus ankoraŭ konsciiĝis, ke ŝajne ambaŭ arkivejoj www.gazetejo.org kaj www.bitarkivo.org estas mortintaj. Mi jam en aliaj diskutejoj demandis ĉu iu vidis iun noton aŭ aŭdis ion pri tio, kaj volas ripeti la demandon ankaŭ ĉi tie. Same mi alvokas ĉiujn aliajn, kiuj jam iom da jaroj estas esperantistoj, serĉi en siaj bretaroj pri iom pli novaj jarkolektoj pri Kontakto, almenaŭ pri ĉiuj ekde 1997 ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:16, 1 jul. 2026 (UTC) {{Farite}} Ĉiuj versioj de "[[Meduzo]]" antaŭ 14 05 2026 nevidigitaj. Pri "Fizalio" vidu supre. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 1 jul. 2026 {{kom}} '''[[RIPETO de ALVOKO]]''': mi alvokas ĉiujn, kiuj jam 28 jarojn estas esperantistoj aŭ kiuj aparte kolektis revuojn Kontakto, serĉi en siaj bretaroj pri la revuo «Kontakto 1998 / 6». Kaj bonus entute scii, kiu havas kiujn jarkolektojn de la revuo «Kontakto». [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:52, 16 jul. 2026 (UTC) {{Farite}} Ĉiuj versioj de "[[Fizalio]]" antaŭ la novtraduko nevidigitaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:57, 16 jul. 2026 (UTC) :Multan dankon. Intertempe mi trovis ke oni povas libere elŝuti malnovajn numerojn de ''Kontakto'' de UEA mem. Sed en jaro 1998, numero 6 mi trovas neniun artikolon pri fizalioj. Eble la cito estis erara. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:31, 16 jul. 2026 (UTC) ==[[Agatino]]== Denove [[Uzanto:Claudio Pistilli]] tradukis rekte el alia enciklopedio, kiu ne permesas tion. Ĉi-foje temas pri anglalingva Encyclopedia.com [https://www.encyclopedia.com/science/dictionaries-thesauruses-pictures-and-press-releases/agathinus-claudius], kiun li citis kvazaŭ normalan referencon. Krome li aldonis tute mensogan aserton, ke la artikolo uzis tradukon el la angla vikipedio. La unua alineo venas de nekonataj fontoj, nek Encyclopedia.com nek la angla vikipedio. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:00, 6 jul. 2026 (UTC) : {{forte por}} forigo ĝuste tial: piratkopiado plus mensogo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:35, 6 jul. 2026 (UTC) : {{por}} krom se iu entreprenos plene anstataŭigi la tekston per la memverkata aŭ per traduko el iu alia vikipedio (tio ĉi ne devas esti tro malfacile, en preskaŭ ĉiuj intervikioj la artikolo estas unu aŭ du paragrafoj; do, kiel kutime, temas nur pri tio, ĉu iu zorgas sufiĉe).--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 08:28, 11 jul. 2026 (UTC) : {{por}}: <small><small>«''[https://www.encyclopedia.com/termsofservice 2.1 All content and tools provided by Encyclopedia.com on the Services are protected by copyright, trademark and/or other applicable intellectual property and proprietary rights laws and are owned, controlled, and/or licensed by Encyclopedia.com. The Services are also protected by copyright, patent, trademark, and other applicable intellectual property and proprietary rights laws]''»</small></small> Tio klaras. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:16, 16 jul. 2026 (UTC) == [[Protipozo]] == {{Propono de forigo |artikolo = Protipozo |kialo = Mi ne certas ĉu tiu traduko de jam publikigita artikolo en retejo rajtas aŭ ne rajtas esti en Vikipedio. Ja temas pri iu germanlingva vikia retejo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:15, 9 jul. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 16 julio 2026 17:13 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}}Poste ĝi necesos iom da vikiigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:15, 9 jul. 2026 (UTC) :{{por}} Ŝajnas iu originala esploro, ne estas intervikioj, kaj la fontoj ne estas aŭtoritataj sciencaj gazetoj: anstataŭe, estas unu malnetaĵo ĉe vixra (kiu estas klono de [[arxiv.org]]), persona paĝaro de la esploristo, kaj iu Aŭstria sekteca vikio. Tre suspektinde laŭ mi. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 08:36, 11 jul. 2026 (UTC) :{{kom}}Estas malfeliĉa, tute nevikiigita teksto. Ne ŝajnas origina esploro de la esperanta tekstofarinto, sed pli baze, fakte estas traduko, eble aŭtomate farita, de la germanlingva teksto [https://anthrowiki.at/Protyposis], kiel jam aludis Kani - la retejo indikas ke ĉiuj tekstoj disponeblas laŭ kondiĉoj de [[krea komunaĵo]] BY-SA 4:0, do probable ne estas krimo kopii tutan tian tekston, sed la demando tamen estas, kiun utilon la teksto havos en esperantlingva vikia enciklopedio post forta, ne nur iometa vikiigo. Se la teksto rajtos resti, tiam probable en vikifontaro, ne en la ĝenerala vikipedia branĉo (kvankam mi dirus ke tia ekstreme filozofia eseo ankaŭ tie ne utilos al multaj averaĝaj esperantistoj). Mi supozas ke la farinto estas bonvolema esperantisto kaj naiva vikipedia novulo, sed tamen la teksto en tiu formo ne taŭgas ĉi tie. Kaj mi, kara Goren, estus singarda pri etikedigo de "sekteca vikio" - nomi ion "sekteca" estas forta akuzo kaj signifa ofendo, kaj laŭ mi en enciklopedio simple nomi iun asocion aŭ projekton sekteca nur eblus en la formo «la aŭstra gazeto ''Der Standard'' en julio 2023 nomis la vikion ''anthrowiki.at'' "sekteca"» (kun ligilo al gazeta artikolo, kiu tute ne ekzistas, mi nur inventis la aserton) aŭ «la ŝtata prokuroro de Vieno en majo 2026 deklaris la vikion ''anthrowiki.at'' "sekteca"» (ankaŭ kun ligilo al reta oficiala komunikaĵo). Tiam eblas noti, ke tiuj institucioj havis tiom fortan, akuzan opinion, kiu eble ĝustas eble ne. Sed tute ne necesas diskuti pri suspekto de sekto - la teksto simple en tiu formo ne estas por vikipedio (do {{por}} forpreno el vikipedio). Konciza esperanta teksto pri "la germana fizikisto [[Thomas Görnitz]]" povus eniri la vikipedian paĝaron, kun internaj ligiloj al la paĝo [[Carl Friedrich von Weizsäcker]] ktp., kun iom da eksteraj ligiloj kaj kun referencoj, kiuj ebligas objektive sekvi la informfontojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:15, 16 jul. 2026 (UTC) :{{kom}} Mi ankoraŭ alskribis la vikipedian novulon [[:uzanto:GeorgHennemann|GeorgHennemann]], kiu kreis la tekston kiel anonimulo, ne estas krimo foje ne ensaluti, kaj kiu kreis duan konton Ĝorĝo, kiun mi ne konsiderus ŝtrumpopupo, ĉar la homo tie klare indikas ke li estas GeorgHennemann. Estus bone ne tute perdi la homon, kvankam tiu ĉi lia kontribuo estas malfacile tenebla... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:36, 16 jul. 2026 (UTC) == [[Dunst Veturigvojo]] == {{Propono de forigo |artikolo = Dunst Veturigvojo |kialo = Suspektinda kaj dubinda enciklopedia gravo. Temas pri nur kampara vojo, kiu ne estas menciita en la anglalingva artikolo pri la urbo. Estas neniu referenco. La dua fonto estas falsa, ĉar tie oni ne mencias tiun vojon. El la dua fonto la kreinto, anonimulo, elprenis la foton, kio starigas la demandon pri la rajto publikigi ĝin. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 13:03, 13 jul. 2026 (UTC) |tempo = lundo 20 julio 2026 13:10 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}}La sama anonimulo kreis plurajn artikolojn pri Dunst aŭ Dunzst kvazaŭ omaĝo al iu familio.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 13:03, 13 jul. 2026 (UTC) :{{por}} forigo pro dubinda enciklopedia gravo. Per "datenkverado" (la vorto ne ekzistas!) en Google Maps eblas vidi ke la vojeto vere estas kampara vojo de 800 m, 5 km okcidente de la centro de West Bend. La dua fonto jes mencias la vojeton, per montro de la foto pri stratsigno, fotita en 2006, sen iu indiko kiu liberigus la foton de kopirajto, do ĝi estas kontraŭleĝe en la komunejo. Se oni denuncas la fonton de la foto (de 2006, en p. 28) kaj la tutan PDF-dosieron [[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/eb/Our_Wisconsin_ancestors_The_German_immigrants_of_the_1880s.pdf Our Wisconsin ancestors: The German immigrants of the 1880s "Copyright 2009"]], oni supozeble tre rapide rezultigus forigon de la bildo. La PDF-dosiero ŝajne estis alŝutita al la komunejo kaj jam estas forigita, prave, ĉar "Copyright 2009", sed per la truka URL "wikipedia/commons/e/eb/.." oni tamen ankoraŭ povas vidi la forigitan bildon. Eĉ se la anonimulo farus al si la penon krei e-lingvan tekston pri la urbo West Bend ([[d:Q989459]]) aŭ pri la sudokcidente najbara loĝloko West Bens ([[d:Q7984429]]), tamen la kampara vojo estus plene sensignifa, eĉ en la tuta interreto nur menciinda en tio ke sur kantona vojo Z iom norde de la vojeto en 2024 okazis [https://www.fox6now.com/news/town-west-bend-crash-26-year-old-driver-dead] trafikakcidento. Do la bildo kaj la URL al la jam forigita PDF-dosiero de kopirajta presaĵo de 2009 estas kontraŭleĝaj, sed baze la tuta temo estas ridinde bizara. Plus aŭtomata mistraduko "datenkverado", vere fuŝa paĝo. Ke la teksto ankoraŭ estas {{ŝ|orfa}} (nur unu paĝo ligas al ĝi), {{ŝ|ĝermeto}} (du frazoj estas tro malmulte eĉ por artikola ĝermo), la {{ŝ|Informkesto urbo}} havas erarojn kaj la teksto nur havas kategorion "Usono" (nu, eblus kategorio "Viskonsino", ankaŭ ne pli konvinka, aŭ oni povus ekstre krei kategorion por la paĝo [[Kantono Washington (Viskonsino)]], sed ekstre krei kategorion por kampara vojo de 800 metroj??). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:08, 16 jul. 2026 (UTC) ::{{por|Por forigo}}. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:23, 17 jul. 2026 (UTC) or4r8jltgkjrhq8cqub8bv1fcsrkq2k 9431714 9431713 2026-07-17T16:23:55Z Aidas 3488 /* Protipozo */ Respondo 9431714 wikitext text/x-wiki {{/Enkonduko}} <div class="center">Ĉiuj subpaĝoj: [[Specialaĵo:Indekso_de_prefiksoj/Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/]]</div> == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn erojn movu al [[/Arkivo]], vidu la suprajn kestojn "Malnovaj diskutoj". == Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj - 2026 04 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj |kialo = ne ĝisdatigita ekde jaro 2013, redunda, estas tro multaj listoj kun specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj, kaj la plejmultaj ŝablonoj tamen nenie estas listigitaj |subskribo = {{por}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:13, 22 mar. 2025 (UTC) |tempo = 2025-04-24 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube: per tri poraj voĉoj, kaj du pasivaj subtenoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 26 apr. 2026 (UTC) }} :Do, listigo de la ŝablonoj estus jes bonvena, se ĝi estas bone ordigita kaj didaktike donas bonan superrigardon. Tamen mi ne scias ĉu tio eble estas teoria penso: mi ekde 2007 lernis pri multaj ŝablonoj kiam mi vidis unu en teksto kaj tiam iris al la ŝablono mem por pli detale rigardi ĝin - en la dokumentado kutime estis ĉiuj respondoj al miaj demandoj, kaj se ne, mi demandis diskutpaĝe kaj iu spertulo tiam ampleksigis la dokumentadon. Tiun ĉi subpaĝon mi neniam vidis ekde miaj komencaj tagoj, fakte ankaŭ la bazan paĝon Vikipedio:Ŝablonoj mi neniam rigardis. Se ĉiuj tiel faras, tiam oni povas ŝpari al si investi multajn horojn en pli pedagogia gvidlibro pri ŝablonoj ĝenerale... Sed mi ne scias, ankaŭ la alilingvajn paĝojn mi neniam legis, kaj ne povas kompari, pro sama motivo, ke mi ne aparte volis lerni pri ŝablonoj ĝenerale, sed mi lernis en praktiko, vidante iujn ŝablonojn en uzo. Do mi singarde estus por pridubo, ĉu vere indas investi aldonan tempon en pli pedagogia prezento aŭ oni nur havu minimuman paĝon. Ĉiukaze la grandaj lingvobranĉoj ŝajne sukcesas sen aldonaj subpaĝoj - kial ne ankaŭ ni sukcesus? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 22 mar. 2025 (UTC) : {{kom}} Mi ne principe kontraŭas ekziston de tiaspecaj paĝoj se ili estas utile formigitaj. Sed la supre menciita paĝo estas kaosa kaj "specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj" estas sensenca klasigado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:57, 22 mar. 2025 (UTC) ::Mi konsentas pri la duba kritiko. Sed en la ŝablono ankoraŭ ne estas noto ke ĝia ebla forigo diskutatas, kaj mi forte dubas ĉu iu atentigis la precipan verkinton {{re|Tlustulimu}} neniu ajn, ankaŭ burokrato ne, havas la sanktan devon ĉiujn du tagojn kontroli tiun ĉi paĝon. Tial mi proponas kalkuli la semajnon ekde nun, krom se la verkinto Tlustulimu signalas ke li konsentas pri forigo kaj ne bezonas plian tempon por pripenso. Ĉiukaze unu semajno rapidege pasas. Do ĝis 06 apr. 19:13 UTC. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:13, 31 mar. 2025 (UTC) : Mi havas la malagrablan situacion ke Tlustulimu post la 27-a de marto 2025 nur faris du miniaturajn redaktetojn. Principe li tamen devintus vidi per sonorila signo mian noton {{re|Tlustulimu}} de la 31-a de marto. Sed evidente li iel estas en paska feriado, aŭ ekstreme okupita ekster vikipedio, momente. Tial mi, vole-nevole, proponas aldoni ankoraŭ 10 tagojn, ĉar se li eventuale ferias ĝis la feriotago paska lundo, la 21-a de aprilo, kaj reestas la 22-an, tiam ĉiukkaze li bezonos iom da tempo por pripenso kiel li traktos la kritikon pri la listo de 2013, pri kiu evidente ankaŭ li mem ne atentis dum la lastaj 12 jaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:55, 14 apr. 2025 (UTC) ::{{re|Tlustulimu|Taylor 49|Aidas|Kani|RG72}} Nun pasis pliaj dek monatoj da atendado, kaj ŝajne Tlustulimu ne havas la energion por okupiĝi pri la temo. Do mi revenus al la origina propono de Taylor, kiu kiel unua dekomence pledis pri forigo, kaj nun ankaŭ aldonas mian signon {{por}} forigo. Tio ne kaŭzos grandan vakuon. Ĉu iu el vi ankoraŭ havas ion por aldoni? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:57, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi ne reagis ĉar mi tute ne kompetentas pri ŝablonoj. Mi tute akceptas kolektivan decidon. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:47, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi tute malspertas rilate la ŝablonojn. Se tiu ĉi paĝo ne estas utila kaj uzata, do oni foiru ĝin. Se iu ĝin uzas aŭ ĝi estas utila, do oni lasu kaj plibonigu ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:39, 6 mar. 2026 (UTC) :::: {{kom}} Mi fakte lastatempe plurfoje prilaboris la malidan paĝon [[Vikipedio:Ŝablonoj]] kaj pluraj subpaĝoj de ĝi. Sed "/Specialaj ŝablonoj" estas plene redunda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:18, 6 mar. 2026 (UTC) :::::Al mi ŝajnas pravigeble ĝisi de la ŝablono. Tial {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:29, 8 mar. 2026 (UTC) :::::Ĉi-teme fluas la monatoj kaj ankaŭ mi hezitemas forpreni ŝajne nebezonatan subŝablonon se mi ne certe scias kio okazos poste. Tamen mi nur prenas mian kuraĝon kaj forigas ĝin. Se io estos misa poste, oni ĉiukaze povas malfari la forigon. Sed iom groteskas ne povi fini temon dum pli ol 13 monatoj. Do {{farite}}, subŝablono "/Specialaj ŝablonoj" estas for. Se iu havas problemon pri tio, kontaktu min, aŭ se mi neatendite havas trafikakcidenton, alian aktivan administranton, ekz. Kani, por restarigi la subŝablonon post meto de konvinkaj argumentoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:23, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[Bilda sensilo]] 2025 3 5 == La paĝo estas alidirektilo al [[Rastrumero]]. Tamen "bilda sensilo" nek estas sinonimo nek eĉ teorie subkoncepto de "rastrumero", kaj la ĝermo [[Rastrumero]] neniel helpas leganton lerni pri bildaj sensiloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:31, 28 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} forigo post alidirekto al [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:40, 29 jan. 2026 (UTC) :Bone, do, mi povas ŝanĝi mian proponon al {{sindeteno}}. Kvankam la nuna celo ankoraŭ povus misgvidi, ĉar ne ĉiuj bildaj sensiloj estas ŝarĝokuplitaj aparatoj, ĝi estas ege pli taŭga ol antaŭe. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:09, 29 jan. 2026 (UTC) :{{sindeteno}} Ĝenerale mi estas forte por vikipediaj alidirektiloj, kiuj simple direktigas legantojn al ĝusta celo. Sed la alidirektilo "[[bilda sensilo]]" ĝis nun nur uziĝis en la paĝo [[Bilda distingokapablo]], nun tute ne plu uziĝas, kaj mi demandas min ĉu iu iam per la serĉaj vortoj "bilda sensilo" serĉos en la esperanta vikipedio. Do, alivorte: ĉu iu ajn iam rimarkos ĉu alidirektilo ekzistas aŭ ne ekzistas. Se neniu bezonas ĝin, ni ne bezonas ĝin. Kion la koncepto [[Bilda sensilo]] cetere signifus en vikidatumoj, do en aliaj lingvoj?? Se ne forigi la alidirektilon, sencus klarigi la koncepton (aŭ preskaŭ-sinonimon) "Bilda sensilo" en duonfrazo de la paĝo [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:17, 29 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Taylor 49|Arbarulo}} Ĉu vi havas respondon al la supra demando? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:05, 31 jan. 2026 (UTC) :::{{re|ThomasPusch}} Bilda sensilo tute laŭvorte estas aparato, kiu sensas lumon kaj faras el ĝi bildon. Laŭ alilingvaj artikoloj, ekzemple france [[:fr:Capteur photographique]], ŝarĝokuplita aparato estas unu grava speco kaj la alia estas komplementa metaloksida duonkonduktilo (''[[:en:complementary metal oxide semiconductor]]''). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:52, 31 jan. 2026 (UTC) :::: Ah, nun ĉio klaras. Mi dirus ke plej bonas kaj plej helpas tuj enmeti tiun bazan informon en duan frazon de la teksto [[ŝargkuplita aparato]], plej bone per kodoj de vikidatumoj, kun escepta uzo de grasaj literoj, se oni tradukas al unu nacia lingvo, oni ĉiam elstarigas tiun "ŝajne aparte internacian" lingvon kaj malelstarigas la aliajn. Do tute banale :::: {{citaĵo|Ŝargkuplita aparato estas unu grava speco de '''bilda sensilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q209121|Q209121]]), la alia estas '''komplementa maloketsida duonkonduktilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q173431|Q173431]]); ambaŭ estas [[duonkonduktaĵa aparato|duonkonduktaĵaj aparatoj]].}} :::: Kaj pripenseblas (mi persone subtenus, kvankam en du kazoj temus pri gvido de mistajpaĵo al ĝusta vorto) ĉu ankaŭ konsideri alidirektilojn de la ĝusta variaĵo [[ŝargokuplita aparato]] kun plia meza vokalo kaj de la eraraj variaĵoj [[ŝarĝkuplita aparato]] kaj [[ŝarĝokuplita aparato]] kun "ĝ" anstataŭ "g" al la teksto [[ŝargkuplita aparato]], ĉar tiu mistajpo ĵus eĉ okazis al vi kaj certe ankaŭ okazos al aliaj. Ĉu ĉiu konsentas pri tiuj tri aldonaj alidirektiloj? Ĉiukaze ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj - ankaŭ la alidirektilo de [[bilda sensilo]] al [[ŝargkuplita aparato]], sed lamentado pri mankoj de veraj kompletaj esperantaj tekstoj ne estas solvo, dum klara klarigo estas helpo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:54, 31 jan. 2026 (UTC) ::::: {{farite}} Plene riparite. Tamen mi apenaŭ subtenas alidirektilojn por eraraj variaĵoj. La kodo "Q209121" estas malĝusa por la celata bildsensilo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:38, 1 feb. 2026 (UTC) ::::::Dankon ThomasPusch pri la korekto! Ĉi-kaze temas pli ĝuste pri mislego ol mistajpo. Principe mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, se ni havos ilin, ĉi tiu estus relative taŭga okazo. Do mi nek poras nek kontraŭas tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 04:21, 2 feb. 2026 (UTC) ::::::: Principe ankaŭ mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, ĉi tie estas tiom nematura temaro, kaj la termino [[ŝargkuplita aparato]] estas tiom ekzotikega (almenaŭ mi neniam vidis ĝin en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro, kaj mi preskaŭ garantias ke ĝi neniam menciiĝis ie tie), ke la facile pardonebla mistajpo skribi la adjektivon "ŝargkuplita" kun silabo "ŝarĝ" permesas klarigan alidirektilon. {{re|Taylor 49}} Vi en unu frazo notas "plene riparite" kaj en alia tamen avertas "La kodo "Q209121" estas malĝus[t]a por la celata bildsensilo". Ĉu vi havas pli bonan ideon por vikidatuma kodo aŭ entute havas proponon kiel solvi la dilemon? Klaras ke ĉiuj konsentas ke "ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj", sed jes bonas se tiuj "provizoraj solvoj" estu laŭeble ne malĝustaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:30, 6 feb. 2026 (UTC) :::::::: Mi jam riparis tion en la artikolo: [[d:Q210745|Q210745 "active pixel sensor"]]. Mi ankaŭ kreis alidirektilon [[CCD-bildosensilo]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:44, 8 feb. 2026 (UTC) :::::::::Do eblas konsideri la temon kontentige finita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:42, 5 mar. 2026 (UTC) == [[Joel Filsaime]] - 2026 3 1 == {{Propono de forigo |artikolo = Joel Filsaime |kialo = Neesperantisto markigis tiun paĝon kiel spamaĵo, vikidatuma ero pri la temo tute ne estas sed en [[d:Q58221895]] estas informoj pri la ŝtrumpopupa agado de iuj penoj puŝi la temon en vikipedion, teksto nun nur estas en la esperanta branĉo, supezeblas ke alilingvaj tekstoj jam estis forigitaj, sed tio rekte ne kontroleblas. Ĉiukaze la esperanta ek-teksteto estas [[vikipedio|orfo]], aldone estas mizera unufraza artikola ĝermeto, kaj krome dubindas la menciindeco de la homo, se neniu esperantista uzanto konas lin kaj en la angla kaj ĉiuj aliaj branĉoj de vikipedio estas neniu informo pri li. Ah, kaj la indikita ekstera ligilo fine de la paĝo ankaŭ estas morta ligilo. Sola referenco ankaŭ ne funkcias, kaj tial entute sola provo pri ekzisto de tiu kantisto estas [[IMDb]], filma datumbazo, kiu tamen nur indikas lian naskiĝdaton kaj ke li neniam faris filmon. Tio estas mizere malmulte por konvinki pri lia tutmonda menciindeco. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:40, 6 feb. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 13 februaro 2026 11:56 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:56, 1 mar. 2026 (UTC) }} {{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:41, 6 feb. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:30, 6 feb. 2026 (UTC) == SoftProgrAmaro == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Informkesto programaro/testoj |artikolo2 = Ŝablono:Informkesto programaro/provejo |artikolo3 = Ŝablono:Infobox Software |kialo = forgesitaĵo, "testoj" kaj "provejo" neuzataj, "Software" nur post forŝalto <big>ĝisnune NE okazis</big> |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:23, 10 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-02-17 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{Por}} sed 8 uzoj de "Infobox Software" ankoraŭ devos permane anstataŭiĝi, aŭ per la roboto de Taylor, ĉar vere tio ankoraŭ ne okazis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:38, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Por}} mi anstataŭigis {{ŝ|Infobox Software}} --> {{ŝ|Informkesto programo}} sed ŝajnas ke nia ŝablono bezonas prilaboradon ĉar kelkaj parametroj ne bone funkcias. --[[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 22:49, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Natalia Bryant]] == {{Propono de forigo |artikolo = Natalia Bryant |kialo = Ne estas mi kiu petas forigon, sed intervikia patrolanto -- iu neesperantisto aldonis la "internacian" argumenton "crosswiki spam", kaj fakte proponis tujforigon, sen iu diskuto |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 2 marto 2026 21:16 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}} Mi mem dubas pri enciklopedieco. Ankaŭ ĉu la patro aldonas menciecon. En la artikolo estas kelkaj fuŝaĵoj, sed korekteblaj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) :: {{por}} forigo. [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q83827832&action=history Q83827832] kreinto globale forbarita pro interalie gantopupumado. Fontoj estas multaj, tamen la artikolo ŝajnas esti memreklamo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:18, 23 feb. 2026 (UTC) ::: {{kom}} Efektive en vikidatumaro videblas pluraj diverslingvaj paĝoj kreitaj kaj baldaŭ forigitaj pro forta premo de ne-lingvaj ĉasantoj pri vikipedia misuzado. Sed la nederlanda vikipedio en sia eksterprojekte puŝita diskuto pri ebla forigo forte protestas pri forigo nur pro argumento "crosswiki spam", kaj eble estas verkita pli profesinivele ol la esperantlingva teksto, kiu stile ne jam estas tre polurita. Kaj mi eĉ ne jam havas personan opinion, ĉu mi opinias la manekenon menciinda en la esperantlingva vikipedio. Ankaŭ iom ĝenas ke la ne-lingvaj ĉasantoj jam energie du-foje forigis (probable solan) foton el la komunejo kaj el vikidatumoj, sed foto kompreneble estas nur unu elemento en komenca teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) :::: Ĉu vere forte? [[:nl:Wikipedia:Te_beoordelen_pagina's/Toegevoegd_20260222#Natalia_Bryant]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 4 mar. 2026 (UTC) :::::Nu, la diskuto tutekzakte estis: ::::::<small>Nomumita por tujforigo pro krucvikia spamo. Mi vidas artikolon kun fontoj. Do, ĝis kia grado ĉi tiu artikolo estas netaŭga? – Mbch331 22 Feb 2026 :::::::Krucvikia spamo ne estas kialo por tujforigo, @WikiBayer. Alie, la artikolo ŝajnas bona al mi. Ĝi povus esti iom pli bona gramatike, kaj kelkaj frazoj povus esti pli neŭtralaj, sed ĝi ne estas aparte problema artikolo kaj ankaŭ estas bone fontigita. Mondo 23 Feb 2026 :::::::Mi purigis la artikolon. Mondo 23 Feb 2026 ::::::::@MondoE, ne estas listigita fidinda fonto. WikiBayer 23 Feb 2026 :::::::::People, Vogue, ESPN, ktp. estas aŭtoritataj fontoj en nia Vikio. Kaj la fontoj ankaŭ mencias ŝin anstataŭ mencii ŝin nerekte, kio ankaŭ estas postulo ĉi tie. Krom la lasta fonto, sed tiu ankaŭ nur konfirmas ŝian fratinon. Mondo 23 Feb 2026</small> ::::::::::Ekde tiam neniu plia nederlanda komento venis. Fakte estis nur du homoj, kiuj protestis kontraŭ la propono, mi dirus ke "forte", kaj neniu krom la proponinto mem subtenis forigon. Sed mi estas malpli konvinkita ol la du nederlandlingvanoj, la artikolo jes ŝajnas esti memreklamo. Nun (nur) '''du''' esperantaj tekstoj interne ligas al la teksto, sed de ĝi restus oni povus aldoni ligojn de la paĝoj [[19-a de januaro]], [[Chanel]], [[Dolce & Gabbana]], Teen [[Vogue]], [[Vanity Fair]], [[Victoria's Secret]] kaj per tio eviti ke la teksto estus artikola orfo. Eble mia entuziasmo suferas, ĉar mi ne estas leganto de tiuj gazetoj kaj tial ne jam vidis ŝin en artikolo, sed pro la memreklamo mi tendence estas {{malforte por}} forigo, ankaŭ se la nederlanda teksto tre probable restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:28, 5 mar. 2026 (UTC) == "Kategorio:Ŝablono:Kun Lua" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Kategorio:Ŝablono:Kun Lua |kialo = proponas forigon post malplenigo ĉar neutila, preskaŭ ĉiuj ŝablonj jam uzas LUA:on, kaj neniu bontenas katigon laŭ la eco, do la kato enhavas pli-malpli hazardan subaron de la tuta ŝablonaro |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:49, 24 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-03 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis kvar pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:40, 6 apr. 2026 (UTC) }} : Mi prove malplenigis ĝin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:28, 1 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:32, 5 mar. 2026 (UTC) :::{{por}} la argumentado sekveblas. [[User:Aidas]] 14:42, 8 mar. 2026 (UTC) == [[Dunst Records]] == {{Propono de forigo |artikolo = Dunst Records |kialo = Ŝajnas mempropagando. Nura referenco ripetas la enhavon de la artikolo. Estas neniu interna ligilo kaj neniu koresponda alilingva artikolo, nek en angla nek en hungara. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:02, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 8 marto 2026 12:48 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} {{malforte kontraŭ}} forigo. Estas klare ke estas neniu koresponda alilingva artikolo, kaj la teksto eĉ ne estas aparte sprite farita. Sed la ligo al ''[[Believe Music]]'' kaj per tio al la esperantlingva muzikeldonejo [[Vinilkosmo]] igas ĝin interesa por la esperantista komunumo. Internaj ligiloj restos iom problemetaj, nun estas tri da ili, ne plu estas tute neniuj, kvar povus jam sufiĉi (eble el paĝo [[Budapeŝto]] aŭ paĝo [[elsendfluo]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:09, 5 mar. 2026 (UTC) :Tendence {{kontraŭ}} Pro tio ke nun estas pluraj malfortaj referencoj kaj la ligilo al ekzistanta teksto "Believe Music" kaj nerekte Vinilkosmo iusence pravigas la tenon aparte en wiki-eo. Mi kompreneble samkiel ĉiu alia ne scias, ĉu aŭ kiom ankoraŭ venos produktaĵoj de tiu muzikforĝejo de ege juna eldonisto, sed mi tamen ne volas diskriminacii nur pro la asertata aĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:37, 8 mar. 2026 (UTC) {{komento}} Ekde komenco de marto ĉi tie kolektiĝis nur unu voĉo por forigo kaj du tre nekonvinkitaj voĉoj "malforte kontraŭ" kaj "tendence kontraŭ". Ke mi mem estas nekonvinkita, mi povas mem konfirmi, kaj la vortumo "tendence kontraŭ" ankaŭ ne aspektas tre memcerta. Mi povus kalkuli, ke Kani estas por forigo, kaj estas du voĉoj kiuj "estas je po kvarono kontraŭ", do sume estas duona voĉo favore al forigo, sed tio estus ege stranga kalkulmaniero. Do mi nepre volas alvoki pliajn uzantojn preni starpunkton pri la temo. Al mi fakte ne estas tre grave kio fine okazos al la teksto, sed min ĝenas ke iu anonimulo (neesperantisto??) la 10-an de aprilo silente forviŝis la ŝablonon pri diskuto en VP:FA, kvankam la diskuto tute ne estas finita. Tiel trompeme forigi la memoron ke iam estis esperanlingva diskuto pri forigo, en kiuj aperis maltro da klaraj voĉdonoj, estus mizere. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:27, 25 maj. 2026 (UTC) == "Ŝablono:Tradukita/artikolo" - 2026 3 12 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Tradukita/artikolo |kialo = jam forŝaltita |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:26, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-08 |forigita = jes |kialo de rezulto = 2026-03-12 }} :{{Por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:35, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Komento}} Mankas al mi teknikaj scioj pri ŝablonoj, sed nun mi vidas, ke estas centoj da artikoloj kun ruĝaj volapukaĵoj en kategorioj ĝis oni ŝanĝas ''Tradukita'' al ''Trad''.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:00, 28 mar. 2026 (UTC) :: {{kom}} Tio neniel rilatas al la forigo, sed al redakto de la ankoraŭ ekzistanta [[Ŝablono:Tradukita]]. Bedaŭrinde mia libertempo malpliiĝis do laboro ne progresas tiel rapide kiel mi planis. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:02, 5 apr. 2026 (UTC) == Projektaĵoj "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" kaj "/6" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj |artikolo2 = Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |artikolo3 = Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |kialo = "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" preskaux senenhava, kaj tio fakte ne estas artikolo malgraux sxablono "Ĝermo" (la rilata kato NE estas poponita por forigo), "/6" temas nur pri dubindaj aŭ jam forigitaj ŝablonoj |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:23, 6 apr. 2026 (UTC) }} :En "Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6" ankoraŭ estis iuj uzoj de la ŝanĝita ŝablono "CarojDeRusio" por ĝustigi, tion mi faris nun. Nun mi estas {{por}} forigo de ĉiuj 3. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) == Bul**g - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Buleaeg |artikolo2 = Ŝablono:Buleaeg/eg2 |artikolo3 = Ŝablono:Buleo-eg1 |artikolo4 = Ŝablono:Buleo-eg |kialo = drolaĵo, ĉiuokaze neuzataj kaj sen dokumentaĵo |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:39, 6 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Tujforigenda (Ĝ1). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 20:20, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Graziano D'Urso]] == {{Propono de forigo |artikolo = Graziano D'Urso |kialo = Mi dubas ĉu temas pri mempropagando, kvankam la artikolo mem ŝajnas savebla. Tamen la kreinto estas la biografiito mem, kaj la artikolo ne ekzistas en la itala, kaj nur en minoritataj lingvoj. |subskribo =--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 16 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 23 marto 2026 17:51 |forigita = ne |kialo de rezulto = vidu sube, [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 26 apr. 2026 }} {{kontraŭ}} La referencoj ŝajnas al mi konvinkaj, kaj estas multaj, kiuj vere kovras pli-malpli ĉiujn asertojn. Ke estas ISBN-numeroj pri liaj verkaĵoj, ankaŭ estas pluso, kio ebligas kontroli la publikigon (kvankam tion mi ankoraŭ ne faris). Ĝustas ke estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston, kaj kiu baze faris multegajn redaktetojn en vikidatumoj, tio estas minuso, sed en vikidatumoj ne estas signo ke itala teksto pri li iam estis kaj estis forigita. Sed la informoj estas kredindaj, estas sufiĉaj kaj estas informaj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 07:06, 27 mar. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} La argumentoj de Aidas validas, kaj kaj "la artikolo ne ekzistas en la itala, nur en minoritataj lingvoj" (nun en 11 krom en E-o) ne estas valida kialo por forigi tekston - la [[kataluna]] estas pli granda lingvo (kaj laŭ nombro de parolantoj kaj laŭ vikipedia branĉo) ol ni diru la dana, armena aŭ hebrea, kiuj simple havas pli da renomo ĉar ili estas ne nur fortaj regionaj sed ŝtataj lingvoj, kaj la [[sicilia]]n eblas konsideri dialekton de la itala, do "loka lingvo" de la temulo. Certe la e-lingva teksto tre povos profiti de informkesto, sed tio estas rapide aldonebla, kaj la kvanto de referencoj estas eĉ ekscesa por tiom malvasta teksto ... sed en duba kazo pli bone multe pli ol multe malpli da referencoj. Ke "estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston" kaj tio supozigas ke probable aŭ eble "la kreinto estas la biografiito mem", estas kialo despli detale rigardi ĉu neŭtralaj fontoj konfirmas la asertojn, sed tio ŝajnas la kazo ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:20, 6 apr. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Mi ĵus ankoraŭ aldonis informkeston, tri retejojn, kaj iom poluris la koncernan vikidatuman eron. Tiel laŭ mi la teksto povas resti. Ĉu vi volas fermi la diskuton aŭ ĉu vi konsentas ke mi faru tion? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:07, 26 apr. 2026 (UTC) ::Kompreneble ankaŭ ĉi tie eblus ankoraŭ investi plurajn horojn en kreado de iuj vikipedie bonvenaj flankaj tekstoj, ekzemple pri Paolo Altieri, la edukejoj universitato Pegaso en Napolo kaj muzika konservatorio Vincenzo Bellini en Katanio, aŭ eblus konsideri ĉu indas ne simple alidirektigi la temon kantodidaktiko al [[kanto]] sed krei propran remon kantodidaktiko. Sed tiuj konsideroj ne rilatas al la fakto ĉu la teksto entute povas resti aŭ ne. Ĉiukaze la indiko "Leonardo da Vinci: <s>La Imagaj Damnitaj</s>" estis misa. Temas pri tri intermezoj kiuj nomiĝas en Eo "La Imaga Malsanulo" (''L'Ammalato immaginario''). Mi ne kaŝu ke la italaj vikipedianoj decidis draste malpermesi la tekston, ĉar ili konsideris la temon senespere reklama, vidu [:it:[Wikipedia:Pagine_da_cancellare/Graziano_D'Urso]]. Sed tio ŝajnas al mi vere drasta decido - la esperanta teksto nun estas same reklama aŭ nereklama kiel multaj aliaj biografioj pri muzikistoj, samkiel la tekstoj en la 11 aliaj vikipediaj lingvoj, kiujn ankaŭ neniel necesus ĉiujn buĉi ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 26 apr. 2026 (UTC) :::La teksto nun povas resti. Mi konsentas, ke vi fermu la diskuton. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:46, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Malrespekto de kopirajto - aspektas kiel laŭvorta traduko de [https://www.luzespirita.org.br/index.php?lisPage=enciclopedia&item=Auto%20de%20f%C3%A9%20de%20Barcelona] kaj mi vidas neniun indikon de permeso. :La malrespekto de kopirajto restas. Administrantoj {{re|Tlustulimu}} {{re|ThomasPusch}} {{re|Blahma}} {{re|KuboF Hromoslav}} {{re|Gamliel Fishkin}} {{re|LiMr}} {{re|Kani}} {{re|Stefangrotz}} Bonvolu fari ion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:15, 5 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La malrespekto de kopirajto ne plu restas, ĉar mi reredaktis la artikolon el la portugallingva vikipedio kiu indikas diversajn fontojn. Nun la teksto estas tute alia kaj mi forigis ankaŭ unu bildon. Tial mi petas la forigon de la forigaverto.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:59, 5 apr. 2026 (UTC) ::Kani solvis la problemon. Dankon! --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:06, 5 apr. 2026 (UTC) == Alia temo, kun bedaŭro finita je 2026 04 19 == Krome mi petas atenton al [[Vikipedio:Forigendaj dosieroj#Historiaj dosieroj de Claudio Pistilli]]. ThomasPusch jam forigis kelkajn, restas aliaj trovitaj sed ne forigitaj, kaj multegaj aliaj ankoraŭ ne kontrolitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:08, 19 mar. 2026 (UTC) :La problemo ĝustas. Mi ekde la komenco de marto sukcesis savi kelkajn bildojn, forigis aliajn pri kiuj mi jam pruvis ke ili neniel povus esti pli ol 100-jaraj, kiel estis indikite en la licenca aserto, sed mi interkonsentis kun Arbarulo lasi tempon de entute ses semajnoj, do ĝis pli-malpli mezo de aprilo, kaj tiam mi forigos ĉiujn dosierojn kiuj ĝis tiam ankoraŭ estos sen konvinkaj pruvoj pri ekestado antaŭ pli ol 100 jaroj. Mi nun de la 7-a ĝis la 11-a vojaĝos kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a ĝis 17-a ankaŭ. Tial mi proponas ke ĉiuj povos ankoraŭ vidi ĉu eblus savi iujn dosierojn, ankaŭ mi povos vidi sed mi nur la 12-an de aprilo, kaj ke ni metu la finan limdaton la 18-an de aprilo. Mi promesos ke mi tiam forigos ĉiujn el la nun 40 dosieroj kiuj nun estas en la iom misgvida [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] (la ekzakta titolo de la kategorio ne gravas, ĉiukaze plej multaj estas klara kandidato esti forigitaj post revizio aŭ post konvena atendotempo - do "ne tuj", sed ĉiukaze). Mi ne kaŝu ke ne eblas tiom klare diri ke ĉiuj kandidatoj estus perforto de kopirajto. Ekzemple (post detala serĉado) # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Papo Gelasio la 1-a.png|Papo Gelasio la 1-a]] estas bone dokumentita kiel litografio de 1879, signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Justino la 2-a (520-578).png|Justino la 2-a (520-578)]], same signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Sankta Akacio de Sinajo.png|Sankta Akacio de Sinajo]], signife pli ol 100-jara, sed restas dubo ĉu ĝi vere konvenas en la teksto [[Bazilisko la Juna]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] kaj # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Maŭricio la 1-a (539-582).png|Maŭricio la 1-a (539-582)]] el 1697 :estas konfirmite pli aĝaj ol 100 jaroj kaj sendube povos resti. Sed plej multaj aliaj restas sub forta dubo, kaj se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado devos forpreniĝi meze de aprilo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:31, 5 apr. 2026 (UTC) ::{{komento}} Mi vere malĝojas devi nun forigi ĉiujn dosierojn alŝutitajn de Claudio krom la naŭ pri kiu mi sukcesis detektive pruvi kaj dokumentigi ke ili vere estas pli aĝaj ol 100 jaroj. Pri pluraj aliaj bildoj, ekzemple [https://byzantium-blogger.blog/wp-content/uploads/2019/10/m588237_the-byzantine-emperor-maurice-about-to-be-executed-by-the-usurper-phocas-having-seen-his-five-children-killed-in-front-of-him-602.jpg tiu ĉi], uzita je la nomo "Ekzekutado de la imperiesto Maŭricio fare de la uzurpisto Fokas.png" en la teksto [[Maŭrico (imperiestro)]], mi facile kredus ke ĝi estus pli ol 100 jarojn aĝa, sed mi ne havas la tempon investi horon da serĉado por ĉiu de la nun ankoraŭ 39 bildoj en la kategorio, 39 horoj estus plena oficista laborsemajno. Kaj evidente Claudio eĉ ne komencis serĉi verajn fontojn de la bildoj (kompreneble fonto ne estas "mi vidis ĝin kiel ornamaĵo de privata Facebook-noto, ne klaras de kie la bildo venis tien"). Do: se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado, ili devas nun forpreniĝi. Jam la forprenado unu post alia estas sufiĉe da laboro. Kompreneble mi ĉie kontrolos ĉu eble Claudio aŭ iu tamen metis dokumentigon al la dosiera priskribopaĝo antaŭ definitiva forigo, sed mi dubas ke mi vidos ion tie... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi en la proceso de pena forigo ankoraŭ sukcesis pruvi kaj dokumentigi la aĝecon de :::10. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Karino (250-285) Romia Imperiestro.png]] :::11. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Phocas (547-610) 2.png]] :::12. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Senkapigo de Siagrio (486).png]] :::13. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Granda Palaco de Konstantinopolo (Vogt).png]] :::14. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Prometeo liberigita de siaj ĉenoj fare de Heraklo.png]] :::kaj sekve povis savi ilin. Du pliajn bildojn ([[Zenono (imperiestro)|15]] kaj [[:dosiero:Romulus Augustus deposed by Odoacer.png|16]]) mi povis anstataŭigi per identa bildo el la vikimedia komunejo. Tiel necesas fine nur 23 bildojn forigi kaj maluzigi en la tekstoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:35, 20 apr. 2026 (UTC) PS: Ankaŭ [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Romia Konkero fare de la vandaloj.png]] identiĝis kiel bildigo de 1890 kaj same estas klare pli ol 100-jara. TP {{farite}} la forigo de ĉiuj dubaj dosieroj. La koncerna [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj|ujo]] nun ne havas ajnan dosieron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:32, 20 apr. 2026 (UTC) == J-Pimp (songwriter) 2026 04 07 == {{Propono de forigo |artikolo = J-Pimp (songwriter) |kialo = Fuŝa artikolo, metita de anonimulo: nur unu frazo, alilingva titolo, nur unu referenco, kiu fakte ne referencas la tekston kaj nur mencias kanton, kaj manko de alilingva artikolo; ĝi ne ekzistas eĉ en la angla, inter pli ol 7 milionoj ne estas loko por tio. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:14, 26 mar. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 2 aprilo 2026 9:36 |forigita = jes |kialo de rezulto = Kvar poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:22, 7 apr. 2026 (UTC) }} {{por}} La teksto estas orfa, estas kvante tute malsufiĉa ĝermeto de nur unu frazo, la titolo ("songvvriter") estas fuŝa, la sola referenco pruvas nur ke iam ajn ekzistis unusola rep-muzikaĵo, ĝi ne pruvas iun biografian aserton (da kiuj ekzistas nur vera nomo, asertita naskiĝdato kaj -loko), kaj krome alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo akuzas la anonima(j) konto(j)n pri transvikia spamado. Ĉio kune ne konvinkas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 06:37, 27 mar. 2026 (UTC) {{por}} Mi konsentas kun Aidas. Dubinda [[Vikipedio:Menciindeco|menciindeco]]. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 20:11, 5 apr. 2026 (UTC) {{por}} Kio estas eble ioma perforto konrraŭ la mizera ĝermeto, estas ke nun jam ĝi ne ligiĝas al vikidatuma ero - mi pensas ke kiam mi unuafoje ĵetis rapidan rigardon al ĝi fine de marto, ĝi ankoraŭ havis - tio '''estus''' fuŝa ago de iuj akuzaj "alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo" se temus pri valora teksto, sed pri tiu ĉi eĉ ne meritas provi eltrovi kie povus esti malaperinta la vikidatuma ero. Mi same pledas por forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:48, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Falsaj kuracistoj en Finnlando]] - 2026 4 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Falsaj kuracistoj en Finnlando |kialo = Ŝajnas persona kreaĵo. Estas nek referencoj nek alilingvaj ekvivalentoj. Ankaŭ ne estas klara temfadeno: ĉu temas pri sendiplomaj kuracistoj, ĉu pri tio en Finnlando, ĉu pri la kazo de Esa Laiho. Temas pri nia konata finna amiko kun kiu maleblas interkonsenti por plibonigo de iliaj kreaĵoj, kaj krome li de tempo al tempo kreas novan avataron. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:43, 7 apr. 2026 (UTC) |tempo = mardo 14 aprilo 2026 22:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = ses poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:48, 26 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Estas falsaj profesiuloj preskaŭ ĉie. La artikolo ne indikas kial ĝi meritas apartan artikolon. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 00:54, 11 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi konsentas kun ĉi tiu forigo. Ankaŭ ne estas kategorioj aŭ io ajn montrata en la artikolo. Mi ĵuste antaŭeniris kaj etikedis la artikolon, kaj ankaŭ informis la aŭtoron. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:36, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: nesufiĉe menciinda. Eble movebla al [[Falsa kuracisto]] kaj plibonigebla, kvankam mi ne trovas la temon ĉe WikiData. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:12, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: vere persona teksta kreaĵo, sen iuj referencoj, tute ne kontrolebla ĉu fikcio, ĉu fabelo, kaj kun tre dubinda temo pri enciklopedio. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:39, 25 apr. 2026 (UTC) : {{por}} forigo: Ŝajne pri la imagebla ĝenerala koncepto [[Falsa kuracisto]] (False Physician, Faux médecin, Médico falso, Falscher Arzt / ärztlicher Hochstapler ktp) vere en neniu branĉo de vikipedio antaŭvidatas aparta artikolo, sed ĉiukaze pri nuance alia, sed tre proksima temo estas la teksto [[ĉarlatano]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 26 apr. 2026 (UTC) == Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio - 2026 04 19 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio |kialo = Ĝi estas malplena. |subskribo = [[Uzanto:Fine Style 9634|Fine Style 9634]] ([[Uzanto-Diskuto:Fine Style 9634|diskuto]]) 10:18, 12 apr. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 19 aprilo 2026 10:53 |forigita = jes |kialo de rezulto = 5 poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:57, 19 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Mi vidis, ke vi [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Ŝablono:Krimo_en_Okcidenta_Aŭstralio&oldid=9351504 movis ĉi tiun ŝablonon] al [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]] kiu indikas misliterumon (celis "''Aŭstralio''", skribis "''Okcidenta Aŭstralio''"). Mi diras jes/por al ĉi tiu forigo, aŭ se mi eraris, atendu ĝis vi respondos al ĉi tio. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:44, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda ([[VP:R3|R3]]). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 13:04, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda, estu [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:05, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi hieraŭ revenis el dusemajna ferio, kaj nun unuafoje reestas sur tiu ĉi paĝo. Tial mi kiel unua ago ĉi tie ĵus forigas la post movo ne utilan malnovan titolon "Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio". Tion oni fakte povintus fari ankaŭ kun malpli longa atendotempo ol plena semajno, konsentite. Sed semajno ĉiukaze tre rapide pasas. Mi ankoraŭ esperas ke la navigila ŝablono uziĝos en pli da paĝoj ol tiu ununura - navigilo kiu celas kunligi plurajn paĝojn sed entute nur estas unu orfa paĝo el krome neekzista serio estas sensenca. Sed kompreneble, unu nova paĝo estas la unua kaj aliaj povas naskiĝi post kelkaj tagoj aŭ semajno. Kaj mi alvokas ke se la temaro maturiĝas, la esperanta navigilo fine estu en Esperanto - do estu "Okcidenta Australio", ne iu fremda mallongigo "VVA", ktp. Sed tio estas facila adapto, fari plurajn tekstojn pri la temaro estas unua paŝo kaj estas pli granda laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:00, 19 apr. 2026 (UTC) ==Denove [[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Hieraŭ la verkinto [[Uzanto:Claudio Pistilli]] mesaĝis aparte al mi kaj al [[Uzanto:Kani]] kun teksto, kiun li prezentas kiel leteron de ''Luz Espírita'' (eldoninto de la fonto kiun li tradukis) permesanta uzon de la artikolo. Mi kaj en mia diskutpaĝo ankaŭ [[Uzanto:Taylor 49]] respondis pli-malpli same, ke ili faru la normalan procedon, t.e. metu permesilon publike sur sian retejon aŭ sendu ĝin al la tiucela retadreso. Samtempe Kani respondis ke estas tute bone jam remeti la tekston. Al mi Claudio Pistilli tuj koleriĝis, ne faris la normalan procedon, sed tuj remetis grandan parton de la artikolo. Mi pensas ke ĉi tiu agado estas maldeca kaj estas kialoj suspekti ke la permeso estas falsa. Ni scias pri la permeso nur tra Claudio Pistilli mem. Kaj antaŭ nelonge li markis amason da dosieroj kiel proprajn kvankam ili ne estis propraj, kaj poste markis ilin kiel pli ol centjarajn kvankam li ne kontrolis ĉu ili estas pli ol centjaraj, do lia kompreno de aŭtorrajtaj aferoj klare ne estas fidinda. Krome, se la rajtoposedantoj vere konsentas al la uzado, devus ne esti malfacile ke ili publikigu rajtigilon sur sia retejo. Do mi taksas suspektige, ke anstataŭ fari tiun facilan paŝon, Claudio Pistilli koleregas kvazaŭ tiu postulo malebligas uzadon de la materialo. Do mi pensas ke ni devus provizore forigi la kopirajtan materialon kaj restarigi la version de Kani. Se poste montriĝos ke la permeso estas vera, ni tiam kompreneble allasos la artikolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:09, 19 apr. 2026 (UTC) : {{forte por}} tujforigo de la disputebla materialo (subpremo de historio). Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:13, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi rekomendis: kontakti kun Arbarulo, meti la referencon kune kun permeso de la aŭtoro, kion mi vidis en pluraj artikoloj, kaj peti ke oni metu la indikon pri libera permeso en la retejo. Sed ne ĉiuj scipovas fari ĉion. Kaj mi komprenas koleron, ĉar mi foje klopodis publikigi kovrilpaĝojn kaj fotojn kun rekta permeso (foje eĉ kun peto) de la rajtoposedanto kaj la vikia sistemo malpermesis. Foje la proceduro estas komplika por tiuj kiuj ne regegas la teknologian anglan lingvon kaj la vikian burokration. Kaj tre ofte la anglalingva versio publikigas bildojn kiuj estas malpermesitaj al aliaj lingvoj. Mi konsideras maldeca la suspekton, ke "la permeso estas falsa", sen pruvoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:28, 19 apr. 2026 (UTC) ::::{{re|Kani}} "kion mi vidis en pluraj artikoloj" - mi scivolas pri tio. Ĉu vi povas montri ekzemplojn? ::::Mi klarigu ke Claudio Pistilli ne devus fari ion ajn mem. Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon, kaj se ili havas teknikan kapablon enretigi tutan enciklopedion, mi malkredas, ke ili ne kapablas afiŝi permesilon (haveblan en la portugala, la itala kaj ankaŭ en Esperanto). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:10, 19 apr. 2026 (UTC) :::::"Ĉu vi povas montri ekzemplojn?" Ne, mi parolas laŭ memoro. Se vi kredas, bone; se vi ne kredas, ankaŭ bone. Mi preferas dediĉi miajn energiojn alimaniere. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:13, 19 apr. 2026 (UTC) ::::::Salutojn, amikoj, mi deklaras ke se oni ne fidas je la permeso de la aŭtoro pri la rajtokoncedo, bonvolu konfirmi kun la retadreso contato@luzespirita.org.br pri la permeso. Krom tio mi havas la ciferecan dokumenton kiun mi publikigis en la diskuto de la artikolo. Altestime, [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:04, 20 apr. 2026 (UTC) :::::::Do, principe tute formale Arbarulo kaj Taylor pravas: necesas retpoŝta letero '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'', por tie permesi la uzon de la teksto laŭ licenco de [[krea komunaĵo]] (Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0) aŭ kiel [[publika havaĵo]] (PD) - plej bone kopie ankaŭ al iu administranto de la esperanta vikipedio, ekzemple Kani (se Claudio jam havas ties retpoŝtan adreson). Do eblas nur peti la brazilanojn pri tiu paŝo. Se oni nur prezentas retpoŝtan leteron, kiun oni mem ricevis de la permesanta asocio, restas la risko, ke iu kritikulo povus pridubi ĉu la permesa letero estas aŭtent(ik)a. Kvankam, se en Brazilo momente neniu respondas, oni povus ankaŭ provi pludirekti la de luzespirita ricevitan retpoŝtan leteron senŝanĝe al ''permissions-eo@wikimedia.org'', kun risko ke la homoj tie eble ne akceptos la kromvojon. Sed povas ankaŭ funkcii. Ĉio estas iom kompliketa, ne pro ni aŭ pro Arbarulo, sed pro la ĝeneralaj reguloj de la interlingva Vikipedio. Sed ni povas, mi pensas, facile permesi al ni, toleri atendotempon de kvar semajnoj, ĝis la "permesa etikedo" de wikimedia.org estos, kaj baze de la mesaĝo prezentita de Claudio toleri la vastigitan tekston jam ĝis tiam, KROM kompreneble se iu el luzespirita.org.br jam protestus al iu el ni pri kopirajta perforto, kio tamen estas plej malverŝajna konsiderante la temon kaj ankaŭ la mesaĝon prezentita de Claudio. Tamen, se ene de la de ni interkonsentebla limdato (mi nur arbitre ĵus proponis vastan limon de kvar semajnoj, ĉar tio malpliigas la streson kompare al nur unu aŭ du semajnoj) nenio klariĝas, ni devos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026 kiam Kani draste reduktis la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:01, 21 apr. 2026 (UTC) ::::::{{re|Claudio Pistilli}} Tiu temo nun longege pendas, sed mi entute ne scias ĉu vi, Claudio, rimarkis la diskuton ĉi tie. Ĉu vi intertempe ankoraŭ ion faris aŭ pretus rekontakti kun la brazilanoj pri peto sendi retpoŝtan leteron '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'' kun permeso pri uzo de la teksto laŭ CC 4.0 (aŭ peto pri publikigo de tiu permeso en ilia retejo mem)??? Se vi diros al ni ke vi ne pretis kaj ne pretos fari tiun peton, ĉar vi sentas ke la duafoja petado ĉe ili ŝajnas al vi tro idiota, tiam ni scias kiel estas - sed tiam necesos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:35, 9 jun. 2026 (UTC) :::::::Mi ne povas kredi ke mi ricevis permeson (kaj mi havas la e-mail) por traduki la artikolon kaj vi ne akceptas. Kion faru. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 19:56, 9 jun. 2026 (UTC) ::::::::{{re|Claudio Pistilli}} Ne vi bezonas havi la permeson, ne Kani aŭ Arbarulo, sed ĝi devas esti ĉe la retadreso permissions-eo@wikimedia.org. Se vi certas ke vi ne povos peti la brazilanojn mem sendi la permesan leteron al la retadreso permissions-eo@wikimedia.org, vi povas plugvidi la originan sendaĵon tien, kun risko ke tio ne sufiĉos por la neesperantistoj kiuj ricevas retleterojn senditajn al permissions-eo@wikimedia.org. Ĉar fakte Arbarulo plene pravis la 19-an de aprilo skribi "Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon". Claudio, vi povas koleri pri la neesperantistoj kiuj plenumas la vikipediajn regulojn aŭ povas ne koleri, sed ni ĉiuj scias ke ili estas. Kaj iĝas tute groteske se ni dum kvaronjaro ne sukcesas fini tiun kazon. Do necesas fari ultimaton. Se post plia semajno (do ekzakte du monatojn post kiam Arbarulo reafiŝis la temon ĉi-tie la 19-an de aprilo) ne estos respondo de permissions-eo@wikimedia.org pri akcepto de la permesa letero, la teksto devos reiri al la stato de inter la 6-a kaj 16-a de aprilo. Kaj krome mi dirus, ke el la bildoj nur tiu pri Maurice Lachâtre rilatas al la teksto, kaj teorie la bildo "[[:dosiero:Akvarelo pri la Aŭtodafeo de Barcelono, 9-an de oktobro 1861.png|Akvarelo pri la Aŭtodafeo de Barcelono, 9-an de oktobro 1861.png]]", '''se''' estos pruvo ke ĝi konvinkeble fariĝis antaŭ 1926, do estas pruvite pli aĝa ol 100 jarojn. Tiu pruvo ĝis nun mankas: ni ne devas juĝi la bildon nun en la esperanta vikio mem, povas plumovi ĝin al la vikimedia komunejo kaj sekve forigi ĝin ĉi tie, kaj tiam povas atendi ĉu la administrantoj en la komunejo akceptos la bildon kun nura aserto ke vi, aŭ iu, suspektas ke la bildo pli aĝas ol 100 jarojn, ĉar ĝi montras scenon de 1861. Laŭ ĉiuj spertoj la bildo ne longe restos en la komunejo. Pli bone estus pruvi la statuson ĉi tie, kaj tamen malrekomendi pluŝovon al la komunejo. Taylor pravas, ke pli pura (sed ankaŭ pli brutala) vojo estintus dekomence malebligi ĉian vastigon preter la reduktita versio de inter la 6-a kaj 16-a de aprilo, kun kaŝo de la redaktohistorio antaŭa, kaj kun promesa noto "Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblos". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:53, 12 jun. 2026 (UTC) :::::::::Mi leteris al la eldonistoj por ke ili sendu mesaĝon al vi, al la Torkemado/Arbarulo kaj kiu ajn povas interesi. Ni nur devas atendi ke ili respondu. Sed, fakte, kion mi deziras, tio estas kontribui kaj ne kvereli. La kontribuantoj , anstataŭ plendi kaj kritiki, volas diskuti pri situacio kiun mi konsideras solvita. Mi akceptas ke vi ambaŭ bonvolu forigi ls bildon, forigu la artikolon, kaj ni anstataŭ interbatali interne, ni kunigu niajn fortojn, kaj plibonigu nian Esperantan Vikipedion. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:50, 12 jun. 2026 (UTC) == [[Trinnaphop Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Trinnaphop Thongchay |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) |tempo = lundo 4 majo 2026 12:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = la forigon faris LiMr je 2026-05-28 }} :{{kom}}Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) ==[[Artefarita planedo]]== Bonvolu atenti kaj opinii pri la proponoj forigi tiun artikolon kaj reuzi la titolon por alia koncepto ĉe [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj#Artefaritaj planedoj]] kaj [[Uzanto-Diskuto:Piotrus]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:51, 9 maj. 2026 (UTC) ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Meduzo]]== Ĉiuj malnovaj versioj de [[Meduzo]] enhavas kopion de artikolo el ''Kontakto'', kiu almenaŭ laŭ mia scio ne permesas kopiadon. Siatempe (en 2009!) Yekrats dubis pri tio, sed ŝajne neniu reagis ĝis nun. Mi anstataŭigis per pli detala teksto el la angla vikipedio kaj petas kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:40, 14 maj. 2026 (UTC) :En la malnovaj versioj de [[Meduzo]] mi trovis referencon "kontakto 1996 4", kio estas tre magra referenco, sed mi ĝis nun tute ne trovis la dubon el 2009 de Yekrats. Kie vi trovis ĝin, Arbarulo? Tamen per la indiko "kontakto 1996 4" mi traserĉis miajn kestojn de malnovaj revuoj kaj efektive trovis la tekston de [[Robert Roze]], en paĝo 15 de [[revuo Kontakto]] n-ro 154 (1996:4), kaj vere la vortoj de "aperintaj antaŭ 700" ... ĝis "sian urtikecan povon" estas laŭvorte retajpitaj el la Kontakto-teksto. Do mi per papera komparo povas konfirmi la rompon de kopirajto, kaj sekve {{por|subtenas}} kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. Tamen: la informo pri la esperantlingva artikolo nepre ne komplete forviŝiĝu. Ĝi estas eble la sola esperantlingva biologia artikolo pri meduzoj. Ĝi povus resti sub iu ĉapitrotitolo kiel "Literaturo", krom ke iu trovas rete atingeblan kopion de tiu paĝo, tiam ĝi ankaŭ povas listiĝi sub "Eksteraj ligiloj". Krome la teksto de Arbarulo nun donas la impreson, ke ni kolektive nun devas prepariĝi al granda fokuso de paĝokreoj pri meduzoj kaj marbiologio. Eble tion simple necesas fari, kvankam en miaj privataj pensoj nun meduzoj ne ludas gravan rolon, kaj mi ne dirus ke la temo de meduzoj estus mia prioritato de zorgoj. Sed mi aparte en la referencoj ne komprenas je kiu kriterio Arbarulo metas siajn ruĝajn ligilojn: Kial la anglalingva faka gazeto ''[[Marine Biology]]'' havas ruĝan ligilon kaj la same anglalingva faka gazeto ''Aquatic Invasions'' ne havas? Pri ambaŭ mi trovas vikidatuman eron (pri Aquatic Invasions la kodo estas Q15762300). Kial fari diferencon? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:39, 18 maj. 2026 (UTC) ::Mi pensas ke listigi la artikolon en sekcio "Literaturo" estas saĝa ideo, kaj se vi faros tion mi dankos. Mi ne povis fari ĝin mem ĉar mi sciis nek la aŭtoron kaj la titolon. ::Pri la prioritateco de pliaj artikoloj rilataj al meduzoj ĉiu juĝu por si mem. Mi ne intencas devigi iun al tio kaj se iu tamen sentas devon, tio ne estas mia afero. ''Marine Biology'' evidente havas pli ĝeneralan temon ol ''Aquatic Invasions'' kaj ĝia menciindeco estas pli certa, tamen ankaŭ ''Aquatic Invasions'' kredeble estas menciinda, kaj se vi volas ĝin ruĝa ĝi povas esti ruĝa. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:25, 18 maj. 2026 (UTC) ::La komento de Yekrats troviĝas en [[Diskuto:Meduzo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:28, 18 maj. 2026 (UTC) :::{{farite}} Ĉapitro "Literaturo" kreita kaj la Kontakto-artikolo menciita tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:09, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Yunus Emre Demir]] - 2026 5 18 == {{Propono de forigo |artikolo = Yunus Emre Demir |kialo = Senenhava, fuŝa artikolo. Ŝajnas mempropagando. Unua referenco estas falsa, la aliaj estas propraj. La artikolo ekzistas en neniu alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:35, 16 maj. 2026 (UTC) |tempo = tujtuje |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu pora.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 18 maj. 2026 (UTC) }} {{por}} La tuta enhavo estas "Mi havas turkan nomon kaj rilatas al cifereca enhavo." Tio estas praktike NULA enhavo. Certe estas mempropagando, kaj eĉ ne bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:06, 18 maj. 2026 (UTC) == [[Mumio de Maunula]] 2026 5 25 == {{Propono de forigo |artikolo = mumio de Maunula |kialo = Dubindas, almenaŭ diskutindas, ĉu la sensacia, klaĉgazeta temo estas konvena por enciklopedio - se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:53, 18 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 25 majo 2026 10:55 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube, je du poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) }} La temo estas de la konata finna kolego, kies forbaro ankoraŭ formale validas, kvankam jam ne plu aplikiĝas aŭtomataj buĉoj de ĉiuj liaj novaj salutnomoj - ĉiukaze daŭre eblas rapidaj forigoj de tekstoj aŭ salutnomoj, se iu kontraŭregula redaktado okazas. Sed tio ne estas la fokuso ĉi tie. La tre stranga temo toleratas en la finna kaj angla vikipedioj. Aliaj vikipediaj branĉoj ŝajne ne havis diskutojn pri ebla ekzisto de la temo, nur mankas intereso pri paĝokreo. Ni povus pripensi same toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:03, 18 maj. 2026 (UTC) :{{por}} Krome la konata finna kolego insiste kreas amason da artikoloj sen iu ajn referenco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:43, 18 maj. 2026 (UTC) ::{{farite}} Mi antaŭ sajmajno skribis "ni povus pripensi toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj" - Do necesas konstati: neniu ajn voĉdonis subtene al la teksto, du voĉdonis klare por forigo, kaj daŭre ankaŭ post semajno ne eblis noti eĉ unu fidindan referencon. -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi nun pro la ŝerco de sorto loĝas en Suomio, kaj mi povas atesti ke tiu ĉi ulo iĝis kvazaŭ memeo en loka medio kaj kaŭzis signifan polemikon. Nun estas tiu ĉi artikolo en la angla vikipedio aldone al la suoma, do eblas preni fontojn de ĝi, se necesas.--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 17:22, 25 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Mi bedaŭras ke vi venis duontagon tro malfrue, kaj en tiu ĉi escepta kazo la temo vere fermiĝis post semajno plus malmultaj horoj (ofte temoj pendas multe pli longan tempon nedecidite, tion ĉiuj scias). Do se vi volas redakti la temon ĝis bona nivelo kaj volas aldoni referencojn el la angla (aŭ el la finna) teksto, ene de realisma tempo - ni diru en plia semajno, ĝis la 3-a de junio (ankaŭ povas esti la 4-a aŭ 5-a), tiam mi pretas malforigi la tekston kaj ni lasos al ĝi ankoraŭ ŝancon. Sed se ĝi restas kiel ĝi estis nun, tiam la voĉdonoj validos kaj ĝi restos "vikipedia mumio, entombigita". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:49, 25 maj. 2026 (UTC) ::Estas iom strange, ĉar mi povus veti ke tiu ĉi temo aperis je la 25-a de majo, kaj mi ne vidis ĝin antaŭe. Nu, mi ne tre ofte kontrolas ĉi-paĝon, do povas esti ke mi ne rimarkis. Okej, mi povas reverki la artikolon laŭ la angla (je mia honto mi ankoraŭ ne sufiĉe regas la suoman por sencoplene traduki de ĝi). [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 10:32, 26 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Faru tion, se vi volas. Kiel mi skribis, mi povus ankoraŭ malforigi la antaŭan tekston kaj vi povus redakti de ĝi, se vi povas fari tion ene de semajno, sed la teksto ne estis lingve bona. Tial se vi tute nove faras tekston surbaze de la angla teksto, estas probable eĉ pli saĝa vojo fari tiel. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:02, 30 maj. 2026 (UTC) ::Okej, mi faris. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 19:37, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Abitura ekzameno en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Abitura ekzameno en Finnlando |kialo = Nova fuŝa artikolo de sama fuŝulo |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) |tempo = mardo 26 majo 2026 10:18 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa. [[Uzanto:Kani|kani]] 19:39, 25 maj. 2026 }} :{{kom}} Teorie eblus plibonigi la artikolon, komencante per la fuŝa titolo ("abitura" ne ekzistas en Esperanto), sekvante pro manko de internaj aŭ eksteraj ligiloj, referencoj, kategorioj, estas persona kreaĵo ktp. Tiu ulo insiste kreas artikolojn, kiuj celas laborigi patrolantojn. Ekzemple tiu ĉi restos orfa kaj kun dubinda enciklopedieco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Nu, la titolo ne estus granda problemo ... senprobleme eblus ŝovi ĝin al la PIV-a adjektivo [https://vortaro.net/#abiturienta_kd abiturienta]. Kaj ĝustas ke ankaŭ la aliaj kritikoj validas - eĉ ne estas intervikia ligilo al alilingvaj tekstoj pri la sama temo: tion mi ĵus aldonis al finna teksto "Ylioppilastutkinto Suomessa", ankaŭ havebla angle kaj france. Ke kategorioj mankas, estas simpla malmatura fuŝo, sed ke mankas eksteraj ligiloj kaj fidindaj referencoj, kaj restas forta suspekto ke la tuta teksto estas persona noto de opinio, "originala elpensaĵo" restas forta minuso. Kaj kompreneble ĝi devas havi ankaŭ la kritikan ŝablonon {{ŝ|orfa}}. Rezulte, se neniu miraklo okazas kaj iu uzanto ene de semajno helpe de la finna, angla kaj franca teksto objektivigas la subjektivan kreaĵon, mi vere {{por|subtenas}} la forigon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:17, 19 maj. 2026 (UTC) :: Kvankam mi jam tro malfruas, mi volas ankoraŭ aldoni mian voĉon {{por|por}} forigo de la teksto - mi vidis ĝin kiam ĝi ankoraŭ estis. Kaj ĉiuj mankoj de la teksto, jam menciitaj, vere elstaris ankaŭ kiam mi vidis la tekston. Kompreneble eblas havi la opinion "mia tasko estas nur ekkomenci temon, la tutaj enhavaj kaj teknikaj aldonoj necesaj, kun referencoj kaj eksteraj ligiloj, povas esti farataj de «la aliaj»", sed ĉar «la aliaj» ĉi tie estas nur malpleno da homoj, tiu espero ne ĉiam plenumiĝas. Ĉi tie ĝi ne plenumiĝis, kvankam eĉ estis alvoko al ĉiuj ĉi tie, ke bonvenus se iu homo (la mortinto de ka teksto aŭ alia uzanto) aldonus ĉiujn mankajn erojn. Mi volas konsideri min voĉdonanto por forigo de la teksto en tiu formo en kiu ĝi estis ĝis la forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:58, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Junior Seydini]] = Thaphatsanaphop Thongchay == {{Propono de forigo |artikolo = Junior Seydini |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 28 majo 2026 20:48 |forigita =jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 31 maj. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie. Ni jam ĵus forigis similan artikolon kun nomo tre simila al la nuna artikola nomo Thaphatsanaphop Thongchay - Trinnaphop Thongchay.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) ::Hm, kompreneble tiaj tekstoj pri aktoroj kaj kantistoj estas ĉiam iom konatigaj, do iusence eblas konsideri ilin reklamaj. Sed mi vere ne scias ĉu la homo efektive estus "tajlanda famulo" - ni ne havas tajlandan e-lingvan vikipediiston kiu povus konfirmi aŭ malkonfirmi tion, kaj ke li estus "internacia modelo" - mi ne dubas ke li loke povas labori kiel modelo, kaj se li intertempe studas en Tajvano ankaŭ povas kromlabori tie, sed nomi laborojn en la landoj de naskiĝo kaj nuna studado "internacia" kariero estus pompa misgvido kaj fanfaronado, kaj pri vera "internacia" kariero mankas konvinka internacia referenco: La teksto nomas [https://vogue.co.th/article/thai-models-runway-spring-summer-2023 tiun referencon pri laborado en Parizo kaj Los-Anĝeleso en 2023], kun noto ke la reteja ligilo estas de 2026-05-21, sed en 2026-05-27, apenaŭ semajnon pli poste, la ligilo ne plu haveblas, ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph - tiu "referenco" estas plej suspektiga kaj ne estas valida pruvo. Kaj aktoro, kiu eĉ ne estas en la datumbazo [[IMDb]] (estis jam tekstoj pri aliaj aktoroj, kie sole paĝo en la datumbazo IMDb ne konsideriĝis sufiĉa al ni por pravigi "menciindecon")??? Ankaŭ la [https://www.tunecore.com/artists/junior-seydini-independent-release dua ligilo] nur informas ''"looks like this page is lost"'', ankaŭ tie ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph. Se vikipedia paĝo kiu estis nur kreita en 2026-05-21, antaŭ eĉ ne semajno, havas '''nur fuŝajn referencojn''', kaj neniu el ĝi eĉ en iu ajn arkivigo spureblas ses tagojn poste, tio detruas '''ĉiun''' fidon pri kredindeco. Sekve - {{forte por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) :PS: Cetere - tute flanke la teksto memorigas pri tio ke estas entute 76 [[Provincoj de Tajlando]], sed ĝis nun ni nur sukcesas havi esperantlingvajn tekstojn pri 28 - do pri '''du trionoj''', 48 provincoj ankoraŭ mankas ĉia esperanta vikipedia paĝo. Tio estas granda manko, konsiderante ke pri aliaj landoj ni havas ĉiujn provincojn kaj distriktojn, ofte ĉiujn komunumojn/municipojn kaj estas uzantoj kiuj energie faras tekstojn pri unuopaj vilaĝoj kaj komunumopartoj. Mi mem faris 26 el la nun 28 e-lingvaj tekstoj en lasta novembro, plus la ĝeneralan paĝon [[Provincoj de Tajlando]], sed pri la restaj du trionoj mi ne havas laborforton. Tiuj restas por aliaj esperantistoj!! Kaj plie kalkulante, tiuj 76 provincoj kompreneble havas 76 ĉefurbojn, sed ĝis nun ni nur havas entute 17 esperantlingvajn paĝojn pri tajlandaj urboj - tie do mankas multe pli da tekstoj (mi ne kontrolis ĉiujn 17 tekstojn, sed almenaŭ [[Hatjaj]] kaj [[Pak Kret]] ne estas provincaj ĉefurboj, ankaŭ Bankoko kaj Pataja kun specialaj statusoj ne, tial mankas pli ol 60 paĝoj se oni tute ne konsideras urbojn ekster la provincaj ĉefurboj). Pri Tajlando do esperanto-vikipedie do atendas multe da laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Rikard Djegadut]] == {{Propono de forigo |artikolo = Rikard Djegadut |kialo = Ĝermeto de dubinda enciklopedieco. Nur ĝenerala agado, neniu preciza atingo, verko, ktp. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:15, 25 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 1 junio 2026 20:57 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:11, 3 jun. 2026 (UTC) }} Fakte tre malmulta enhavo: nur 2 frazetoj, eĉ sen informkesto, do {{ŝ|ĝermeto|Indonezio}}, kaj neniu ajn artikolo kiu ligus al la teksto, nur [[VP:FA]], do {{ŝ|orfa|Azio}}. Kaj mi eĉ ne rigardis la du eblajn referencojn kaj ne ekhavis al mi opinion pri la menciindeco. Al mi la sola malmulteco de materialo sufiĉas por subteni ĝian forigon. Do {{por}} forigo. Ke pri pli detalaj administraj unuoj sub la provinco ŝajne ne estas esperantaj tekstoj ne estas la kulpo de la farinto, sed la kategorio "Indonezio" ankaŭ estas tre magra - kvankam meti la paĝon en kategorion "indonezianoj" ne estus problemo, kaj ankaŭ malfermi propran novan kategorion "indoneziaj ĵurnalistoj" nur por tiu teksto eblus - sed nur se ĝi restos. De la provinco [[Orientaj sudorientaj insuloj]], kiu evidente nur konsistas el insuloj, pri kvar insuloj, [[Floreso]], [[Sumbo]], [[Timoro]] kaj [[Komodo]] estas e-lingvaj tekstoj, nur pri la pli etaj ne. Se nur eblus scii kie la menciita loko estas... Momenton, tio kion la supozebla neesperantisto ĉi-tie senreference nomis "okcidenta Manggarajo", estas indonezie la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'', sen esperanta teksto, sed klaras ke ĝi estas la okcidenta parto de la insulo [[Floreso]]. Eĉ eblus konsideri ĉu aparte krei e-lingvan tekston nur pri la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'' - sed nur se la teksto restos. Sed por restigi la tekston necesus, ke iu e-isto unue konvinkus nin pri menciindeco de la homo, kaj due iu (eble alia e-isto) vastigus la tekston al almenaŭ tri frazoj, kun informkesto, kun ĝustaj kategorioj. Mi nun ne povas vidi tion, do for, se ne aperos kaj konvinkos argumentoj tre defendaj al la teksto.[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 27 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:24, 1 jun. 2026 (UTC) == [[N. Robert Branch]] == {{Propono de forigo |artikolo = N. Robert Branch |kialo = Mi ne 100%-e certas ke la artikolo estas forigenda, sed ĝi ŝajnas al mi sufiĉe suspektinda por meriti diskuton. La temo ŝajnas menciinda, almenaŭ laŭ niaj normoj. La enhavo aspektas tute propagande. Ĝi enhavas almenaŭ unu vere nekredeblan aserton ke "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto"; mi ne kontrolis ĉu estas aliaj falsaĵoj. La referencoj estas malbone kopiitaj el la angla sen retligiloj. Mi suspektas ke iu artefarita ilo intervenis, precipe ĉar la afero pri "Esperanta Ekonomikisto" estas tiel stranga falsaĵo, kian mi ne atendus de homo. La sama uzanto faris similajn artikolojn en la angla kaj la kataluna. |subskribo = [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:35, 27 maj. 2026 (UTC) |tempo = merkredo 3 junio 2026 2:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = je 3 voĉoj por, 0 kontraŭ forigo [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:22, 11 jun. 2026 (UTC) }} La teksto estas certe farita aŭtomate, sed ni vere pli kaj pli impresiĝas, kiom saĝajn esperantajn frazojn aŭtomata tradukado intertempe produktas en 90 % de la frazoj: kompreneble restas 10 % da rubo, kiel "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto" aŭ "li akiris nacian gazetaron". Sed la asertoj enhave restas dubindaj. Interalie, ke pri lia dunganto ''[[British Journal of Economics]]'', evidente anglalingva, tute ne estas anglalingva vikipedia teksto kaj ankaŭ ne vikidatuma ero - kvankam, aliflanke, [https://britishecon.co.uk/ ekstera ligilo] pri tiu ĵurnalo almenaŭ haveblas. Ankaŭ pri dua dunganto, firmao "Astoria" el Austin (Teksaso) mi trovas nenion en la angla vikipedio kaj en vikidatumoj, sed pri tio mi eĉ per simpla guglo-serĉo per vortoj "Astoria cosmetics Austin" aŭ kombinitaj du el la vortoj trovas nenion - kvankam la citita artikolo [https://wdstudios.org/article/aHR0cHM6Ly9uYXRpb25hbHRpbWVzLmludGVybmFsL2N1c3RvbS9iRUJSQ0VwN1JVby1icmFuY2gtZXhpdHMtYXN0b3JpYQ ] supozigas ke la firmao Astoria en Austin ekzistus... ĉu povas esti ke oni en retejo wdstudios.org povus fari plene falsan artikolon? Sed se la artikolo ne estas falsa, kie estas retejo de tiu firmao?? En la angla vikipedio la teksto jam ekzistas ekde 6 semajnoj, kaj ŝajne neniu ĝis nun proponis ĝian forigon. Ke ĝi estis kreita de uzanto Stevejobessy kiu ankaŭ kreis la esperantan, katalunan kaj maltan tekstojn hieraŭ kaj hodiaŭ, ne estas problemo, sed ke estas preskaŭ ekskluzive tiu uzanto kiu plu redaktadas la anglan tekston, suspektigus min se mi estus anglalingva vikipediano... En la angla vikipedio devus esti pli da homoj, kiuj kredas ke iu temo entute ekzistas kaj pretas kontribueti. Mi pretus ekkredi la anglan tekston, se ekestus kaj restus anglaj tekstoj pri la temoj [[British Journal of Economics]] kaj [[Astoria (cosmetics)]]. Se tio daŭre ne estas kaj la pompaj asertoj restas tiom nekredindaj, mi estas {{por}} forigo. Kompromise ni povus vastigi nian tempon de enketado de semajno al monato. Tiam ni ankoraŭ povus sendi Arbarulon (se li pretas je tio) enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto - tiam probable pli klaros la anglaj asertoj post fino de tiu diskuto pri forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 27 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Ĉu vi pretus, estante anglalingvano, enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto, kiel mi proponis la 27-an de majo. La duboj, kiujn vi prave havas pri la teksto de nura uzanto Stevejobessy, ankaŭ validas por la angla vikipedio. Se vi pretas elpaŝi en la angla vikipedio en la sekvaj du tagoj, mi pretas prokrasti decidon pri la esperanta teksto de Stevejobessy ĝis post monato, do je 27 junio, sed se ne mi proponas limdatan forigon je 3 junio. Cetere intertempe ankoraŭ aldoniĝis plia aŭtomata traduko de Stevejobessy en la nederlanda vikipedio - sed tio tute ne estas argumento. La samajn asertojn kopii kvinfoje ne igas ilin pli veraj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 1 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo, krom ke ni prokrastas la decidon, ĉar Arbarulo ankoraŭ enketas ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:23, 1 jun. 2026 (UTC) :::Mi ne pretas peti forigon en la angla vikipedio, ĉar la angla-vikipediaj reguloj kaj kutimoj pri forigado estas tro malsamaj de niaj. Ĉi tie mi proponis forigon pro reklameco, sed la reguloj de la angla vikipedio diras ke oni forigu reklamojn nur en la plej senesperaj okazoj ([[:en:WP:G11]]), kaj mi pensas ke ĉi tiu okazo ne estas tia. Eble ĝi ja estus forigita pro nemenciindeco, ĉar laŭ miaj impresoj la angla Vikipedio interpretas menciindecon tre strikte, sed laŭ niaj normoj ĝi certe estas menciinda. Sed se iu havas pli specifan enketon aŭ demandon, kiun anglalingvaj vikipediistoj povus helpi solvi, kaj volas ke mi transkomuniku la peton, mi pretas fari tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:39, 4 jun. 2026 (UTC) ::::{{komento}} Se ni lasas la temon tiel ĉi, tiam la kalkulo de voĉoj rezultas je 3 voĉoj por, 0 kontraŭ forigo. Mi pretas ankoraŭ atendi lastan tagon da pripenso, eble iu ankoraŭ havas ion por opinii, sed krome mi morgaŭ je sama horo forigos la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:07, 9 jun. 2026 (UTC) :::::Mi havas ankoraŭ malfortan argumenton '''kontraŭ''' forigo, nome eksteran referencon (profesian memprezenton) :::::* https://www.linkedin.com/in/branchrobert/ :::::kaj aliflanke tute neseriozan finon de la nederlanda vikipedia teksto, plian argumenton '''por''' forigo: :::::* "''In mei 2026 richtte Branch samen met een aantal muzikanten het Amerikaans-Canadese muziekproductiebedrijf WestBeats op. Onder leiding van Branch ontwikkelt de studio eigen Digital Audio Workstation-software. WestBeats streeft ernaar om in juni 2026 zijn eerste reeks singles uit te brengen''" ::::::Tio estas: "En majo 2026, Branch kune kun kelkaj muzikistoj starigis la uson-kanadan muzikproduktan kompanion WestBeats. Sub gvidado de Branch, la studio disvolvas sian propran programaron por Cifereca Aŭdio-Laborstacio. WestBeats strebas en junio 2026 publikigi sian unuan serion de unuopaĵoj." Tio ne kongruas kun la tre serioza prezento kiel ekonomikisto en la aliaj lingvoversioj... :::::[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:22, 9 jun. 2026 (UTC) :Mi nur volas memorigi, ke mi sciigis pri ĉi tiu artikolo pro suspekto de reklameco. La menciindeco ŝajnas esti nedubebla (laŭ niaj kriterioj), do pliaj pruvaj referencoj ne rilatas al la afero. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:02, 10 jun. 2026 (UTC) ::Nenio ekde du tagoj ŝanĝiĝis, do mi nun plenumas la decidon de '''[[tri pledoj por forigo kaj vere forigas la tekston]]'''. Sed kvankam ni konsentas pri la suspekto de reklameco, mi vere ne komprenas ke tio estus la sola minuso. La teksto prezentas tute nekredindajn asertojn, kaj "pruvas" tion per ridinde fuŝaj referencoj, kiuj en nul kazoj povas pruvi ion. Sed efektive, ne estu nia tasko zorgi pri proponoj por eblaj forigendaj artikoloj el la '''angla''' vikipedio. Estas tiom da anglalingvaj denaskuloj, ke ili facile povas mem zorgi pri iliaj dubaj kazoj. Tamen mi ne povas kompreni, ke vi kun tiom mizeraj pseŭdoreferencoj ne povus havi dubojn pri la menciindeco de homo en la esperanta vikio surbaze de tiu blufa esperanta teksto. Mi absolute ne dividas la juĝon, ke la mencindeco de la teksto estus "nedubebla laŭ niaj kriterioj". La tuta artikolo kreas '''gigantan dubon'''! Sed nun ĝi estas ĉiukaze for post minuto. Ne indas plu diskuti pri kadavro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:20, 11 jun. 2026 (UTC) == [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Villa delle Rose (Lago de Como) |kialo = Revenas malnova konatulo pri la Lago de Como kaj Lierna. Nun konata artikolo pri simpla vilao kiu estus interesa se historiaj aferoj estus konstateblaj, sed la referencoj ne konfirmas la asertojn. Eĉ la foto ne montras la vilaon mem. La artikolo ne ekzistas en la itala, sed nur en la ukraina, ĵus farita de anonimulo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 4 junio 2026 9:37 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 2 jun. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Konfirmas la fuŝecon tri artikoloj pri muelejoj de la sama aŭtoro sen ajna referenco aŭ alilingva korespondaĵo. Ili fakte estas nun nur ruinoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de la nekredinda teksto [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] kaj de la tri fuŝaj artikoloj menciataj: [[Muelejo de Casate]], [[Muelejo de Mugiasco]] kaj [[Mulino di Sornico]]. La farinto mem ekde la 27-a de majo jam estas globale forbarita el Vikipedio, do ne estas danĝero ke ankoraŭ pluraj simile fuŝaj tekstoj venos de tiu ĉi konto, sed tiuj kvar vere estas fuŝaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:52, 30 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ĉiuj kvar menciataj tekstoj, kiuj ĉiuj estas same ne kredindaj kaj de sama "longtempa abuzanto" (LTA). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:21, 1 jun. 2026 (UTC) == [[Katolikismo en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Katolikismo en Finnlando |kialo = Nova finna fuŝaĵo. La redakto konsistas el tri linioj. La unua enhavas fuŝan vorton "katolikanoj". La dua povus esti interesa se estus referenco (oni ne povas scii ĉu temas pri inventaĵo. La tria estus nur anonco de io kio okazos. Ĉu estus enciklopedia informo pri kvar katolikoj en Svedio, Danio aŭ Rusio? Kiel kutime, estus ni kiu devus serĉi allingvan korespondon. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:45, 31 maj. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 7 junio 2026 18:14 |forigita = ne |kialo de rezulto = 3 kontraŭ, 0 por, 0 duboj - vidu sube. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:35, 9 jun. 2026 (UTC) }} {{komento}} Prava plendo, kompreneble. Mi ankoraŭfoje investis la tempon kaj amplekse avertis la kreinton en [[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet#Katolikismo en Finnlando]]. Principe, kiel mi skribis tie, mi estus por teno de la teksto de tri frazoj kun ŝablono {{ŝ|ĝermo}} kaj kun intervikia ligiĝo, ĉar ĝi teknike utilas por malpliigi artikolajn orfojn. Sed mi vere subtenas ke ne 200-an fojon iu ne-finna esperanta administranto faras tiun agadon por la finna kolego, kiu tute povas kaj kapablas tion fari mem: en kreo [[Lilli Earl]] de antaŭhieraŭ li ankaŭ sukcese faris intervikian ligiĝon, do pruvis ke li povas fari tion, kvankam li iam konfesis ke li ne rajtas aktive redakti ion '''en''' vikidatumoj. '''Se''' li mem postliveras tiujn antaŭkondiĉojn de komencanta teksto, mi estus por teno de la teksto, se ne, {{por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:41, 1 jun. 2026 (UTC) : Mi ĵus vidis ke li jam ekagis pro mia averto, intervikie ligis la paĝon, ampleksigis la 3 frazojn al 5 (tiam ankaŭ eblas rezigni pri ŝablono "ĝermo", eblas meti, sed ne nepre) kaj aldonis 3 bazajn referencojn. Post tiu iometa ampleksigo, kiu certe ankoraŭ ne estas la maksimume ebla ampleksigo, mi jam estas kontraŭ forigo. Kaj mi esperas ke la uzanto aplikas la averton al ĉiuj novaj paĝokreoj. Se iuj paĝoj estas mankaj, proponi forigon estas konsekvenca ago kaj povas havi pozitivajn rezultojn... Do nun, {{kontraŭ}} forigo. Dankon, Kani. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 1 jun. 2026 (UTC) :: Efektive, post la nunaj plibonigetoj {{kontraŭ}} forigo. Estas bone ke la teksto jam ankaŭ ne estas artikola orfo plu, kaj kun la alilingvaj tekstoj ankaŭ devus esti eble ankoraŭ trovi iun foton... Sed tio estas normala situacio por artikolo kiu nur ekestis hieraŭ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:57, 1 jun. 2026 (UTC) :::PS: Mi ĵus povis enigi 2 fotojn kaj mapon, kaj la paĝo jam ekaspektas kiel normala artikolo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:13, 1 jun. 2026 (UTC) :Ĝi povas resti. Kiel fini la debaton?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:09, 3 jun. 2026 (UTC) ::{{kom}} Mi kalkulas la frazon de Kani "Ĝi povas resti" kiel voĉon kontraŭ forigo, kun mia voĉo ŝanĝita kontraŭ kaj tiu de Aidas same post la "plibonigetoj kontraŭ forigo". 3 voĉoj kontraŭ forigo, neniu (post la adaptoj) por, kaj neniu dubo plu. La teksto restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:33, 9 jun. 2026 (UTC) == [[Karim Tabti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Karim Tabti |kialo = Pli ol forigopeton, mi havas seriozan dubon. La artikolo ŝajnas bone strukturita, sed temas pri 17-jarulo (eble ankoraŭ ne biografienda) kaj la referencoj estas nenio. Ne ekzistas korespondaĵo en itala aŭ alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:13, 3 jun. 2026 (UTC) |tempo = <s>10 junio 2026 9:42 h </s> plivastigita ĝis ĵaudo 11 junio 2026 21:00 h |forigita = ne |kialo de rezulto = du voĉoj kontraŭ forigo, neniu por, sed restas duboj, ĉe Kani kaj Goren, kaj fakte ankaŭ ĉe mi - do: "in dubio pro reo" dubokaze por la akuzato [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:13, 23 jun. 2026 (UTC) }} :Mi povis trovi nenion pri tiu ĉi ulo, kaj la nomo Karim Tabti ne estas tre rara. Ĉu eblas kontakti la aŭtoron? Se temas pri sinprezento, ĉu li almenaŭ estas esperantisto aktiva en la movado, eble en TEJO aŭ junulara sekcio de SAT? [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 12:57, 6 jun. 2026 (UTC) ::La aŭtoro estas anonimulo, kiu faris nur tiun kontribuon. Se temus pri esperantisto, oni dirus ion pri tio. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 8 jun. 2026 (UTC) La teksto je unua vido ŝajnas troglata, olea AI-laboraĵo, kun ridinda unua referenco "La sekva teksto prezentas enciklopedi-stilan biografion de Karim Tabti, kune kun klarigoj pri la font-bazo kaj la kriterioj de verifikebleco laŭ la normoj de Wikipedia." Do la unua referenco ekzakte alparolas nin ĉi tie per solena seriozeco, kiuj jes dubas ĉu iu tia homo "Karim Tabti" entute ekzistas. Malgraŭ la senespera pledo "ne forigu ĝin, ĝi plenumas la kriteriojn", groteske ĝi ĝuste NE plenumas iujn kondiĉojn pri referencoj "laŭ la normoj de Wikipedia": la "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja" pruvas ekzakte '''nenion'''. Sed se oni '''mem''' enketas per reta serĉilo (Junaj Socialistoj de Foggia, en loka lingvo: Giovani Socialisti di Foggia), tuj troveblas tuta fasko da konvinkaj referencoj: * https://playnews24.com/2026/06/09/karim-tabti-gs-psi-nessuna-festa-sulle-difficolta-della-citta-il-centrodestra-abbia-rispetto-delle-istituzioni/ * https://www.foggiatoday.it/tag/giovani-socialisti/ * https://www.civico93.it/giovani-socialisti-diu-capitanata-annunciata-la-costituzione-del-coordinamento-di-lucera/ * https://www.linkedin.com/in/karim-tabti/ Do. La temulo vere estas loke aktiva juna socialista politikisto, kaj ĉar la teksto mem estas esperantlingve senriproĉa, la problemo estas nur tiuj senesperige fuŝaj "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja". Ĉar kun aninmulo oni povas tre malbone komuniki, mi prefere proponus lasi la tekston, se iu esperanta uzanto povas ene de 2 tagoj enplekti tiujn aŭ iujn rete trovitajn referencojn en la krome konvinkan tekston (tio signifas vastigi la limdaton ĝis 2026-06-11 19 h UTK). Mi neniel komprenas, kial la por Foggia kaj Apulio plene negrava komunika lingvo Esperanto estus tiom grava, sed eble la anonimulo pensis ke li volis havi "testan balonon", antaŭ ol en dua paŝo elpaŝi per vikipedia artikolo en la itala lingvo. Do estos al ni, ĉu ni estos tiom bonkoraj kaj afablaj por mem ripari la eksterajn referencojn. Se jes, la eksteraj referencoj ŝajnas pruvi publikan intereson pri la junulo, kaj nur la fakto ke li estas 17-jara ne "senvalorigas lin". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:57, 9 jun. 2026 (UTC) Mi nun pli-malpli ĉion forĵetis, por kio mi ne trovis fidindajn retajn ekstervikipediajn referencojn, kaj metis tiujn referencojn. La retejo foggiatoday.it, kiun mi menciis hieraŭ, montriĝis teknike fuŝa, ekzemple ne estis arkivigebla, kaj estis superŝarĝita de reklamoj, ankaŭ la retejo https://www.foggiatoday.it/politica/karim-tabti-congresso-si-foggia.html pri kiu fakte temis. Ĝin mi do ne uzas, sed mi trovis bonan plian referencon https://federazionegiovanisocialisti.com/sedi/, kiun eblas senprobleme uzi. Sed la referencoj kiujn mi nun havas pruvas relative malmulton, de la origina teksto nun nur restis naŭ mallongaj frazoj, tio estos pli ol la minimumaj 3 por artikola ĝermo, sed ĉar ili vere estas tre magraj, mi tamen metis ŝablonon {{ŝ|ĝermo}}. Tiun koncizigitan kaj referencitan tekston ni povus lasi, sed nun la teksto estas tiom konciza, ke restas malmulta substanco: mi voĉdonas {{malforte kontraŭ}} forigo, sed volas almenaŭ ankoraŭ plian voĉon aŭ du. Tamen kompreneble ni tre atentu ne malŝpari tro multegan tempon je tiu tre flanka temo pri la provinco, konsiderante ke multaj esperantaj tekstoj pri tiu provinco aspektas kiel la paĝo [[Ascoli Satriano]]: teksto de nur unu frazo, ses vortoj, plus informkesto kun informoj de 2005, plene malaktuala kaj kun fuŝa ligilo [[San Potito]], sed aliflanke tre kritikende tute sen {{ŝ|ĝermo}} aŭ ĉi-tie la pli draste kritika {{ŝ|ĝermeto}}. Sed kompreneble ni ne forĵetu ĉiujn flankajn temojn kun rilatoj al la provinco, nur ĉar ni ankoraŭ ne sukcesis redakte vastigi la robotan kreaĵon de januaro 2006, kiun poste ekskluzive nur robotoj pluadaptis, kaj neniu ajn homo iam faris plej etan redaktan ampleksigon (nur unu homo en 2013 ŝanĝis bildon). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:12, 12 jun. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ}} forigo, kvankam dubindas la Internacia menciindeco de ĉiu ekestanta juna loka politikisto. Sed la teksto estas bona kia ĝi estas nun, ankaŭ bonas ke nun estas nova teksto pri la itala partio de 2007. "in dubio pro reo" [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Ŝlomo Hofmeister]] == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝlomo Hofmeister |kialo = Fuŝega lingvaĵo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 08:34, 12 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 19 junio 2026 8:18 |forigita = ne |kialo de rezulto = post plibonigo: tri kontraŭ, Kani ne reesprimis sin, sed lia komence prava kritiko "fuŝa lingvaĵo" intertempe estas senbaza 10:09, 23 jun. 2026 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) }} :Mi riparis la plej elstarajn lingvofuŝojn - nun {{kontraŭ}} forigo. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:34, 12 jun. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La origina teksto estis lingve neakceptebla, sed post la poluro de Moldur ĝi estas tute bona. Kompreneble la teksto daŭre nur estas ĝermo, kiu tre profitus de pliampleksigo per tradukoj el la germana aŭ angla versioj, sed esti artikola ĝermo ne estas kialo por forigo. Dankon al Moldur, tiel ĉi ĝi sendube ne estas forigenda. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:18, 14 jun. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ}} forigo nun. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:23, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Metodo Castiglioni]] == {{Propono de forigo |artikolo = Metodo Castiglioni |kialo = Pli ol forigopeton, mi montras mian dubon pri enciklopedieco. Temas denove pri Lierna, ĉe la Lago de Como, kaj la familio Castiglioni. La redakto sonas al mi kiel ia babilado, kvazaŭ seninforma. Denove ĝi ekzistas en hispana, sed ne en itala. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:26, 12 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 19 junio 2026 18:45 |forigita =jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:33, 20 jun. 2026 (UTC) }} {{por}} Ni jam vidis tiom da blovite grandigitaj, fakte senenhavaj, seninformaj paĝoj pri familio Castiglioni de Lierna, ke mi vere ne emas investi duonhoron por detale defendi kial, se ĉiuj antaŭaj tekstoj krom tiu pri la skulptisto [[Giannino Castiglioni]] estis senvaloraj, ankaŭ tiu ĉi teksto estus foriginda. Ĝi ne ŝajnas al mi enciklopedia. Punkto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:11, 14 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Luca Bestetti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Luca Bestetti |kialo = Vidu la kunmetitajn dubojn jam en la [[diskuto:Luca Bestetti|diskutpaĝo]]: duono de la trovoj povus subteni impreson ke la tuto estus falsa kaj duono ke ĝi tamen estas vera. Ĉu lasi tian tekston, ĉar ĝi "nur duone estas konvinkebla, per fontoj kiuj eble estas fidindaj eble ne"? Ĉu tiuj pridubeblaj referencoj sufiĉas por pruvigo lasi la tekston??? |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:45, 14 jun. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 21 junio 2026 8:39 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:45, 22 jun. 2026 (UTC) }} {{re|Super nabla}} (aŭ iu alia italo) Ĉu vi havus opinion pri tiu paĝo?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:45, 14 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo, se neniu itallingvano pretas detektive forigi la multajn dubojn ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Thathanine Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Thathanine Thongchay |kialo = Dubinda menciindeco |subskribo = [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 03:54, 15 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 22 junio 2026 3:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:43, 22 jun. 2026 (UTC) }} :{{por}} Dubinda menciindeco. --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:51, 15 jun. 2026 (UTC) :{{por}} Vere, dubinda menciindeco. Ke li en 2017, en aĝo de 11, foje faris reklamon por dentopasto, estas bone, sed ne jam signifas aktoran famon. Kaj ke [https://www.imdb.com/de/name/nm18457192/ en la aktora daumbazo IMDb] estas nur lia nomo, sed entute neniuj aktoradoj, diras multon. Plie, la sola ligilo, persona [https://www.instagram.com/Thathanine paĝo ĉe Instagram] estas {{404}}... Tio estas ploriga prezento. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:18, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:18, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Teodoriko Bland (juĝisto)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Teodoriko Bland (juĝisto) |kialo = Novulo ekkreis fuŝegajn artikolojn, unu ĝermeton kaj alian ĝermon kiu estis savita post polurado fare de Moldur. Mi ne scias ĉu tiu novulo esperas, ke ni riparu ĉiujn tiujn venintajn kaj venontajn fuŝajojn aŭ eĉ estas nekonscia pri la neakcepteblo de la rezultoj. Aliaj similaj artikolklopodoj estas [[Vilhelmo Kilty]], [[Johano Johnson Sr.]] kaj [[Johano Johnson Jr.]] Mi ne sentas min preta kontakti lin. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:59, 15 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 22 junio 2026 18:01 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:42, 22 jun. 2026 (UTC) }} :{{por}} La novulo mem skribis "Mi estas komencanto, tiel pardonu se mi fari eraro." Pardoni "se li fari eraro" oni povas, sed nove verki la tekstojn pri detalaj biografioj de antaŭ 200 jaroj el la historio de [[Marilando]] estas iom tro. Mi emas koncentriĝi pri la multegaj kantonoj de Usono, kiuj ne nur havis signifon antaŭ 200 jaroj en la loka historio, sed estas signifaj en 2026, kaj tie pri [[:Kategorio:Kantonoj de Marilando|Marilando estas nur 12 tekstoj kaj mankas ankoraŭ 12]]. Kompreneble Marilando nur estas unu el tre multaj partoj de Usono, kaj Usono nur estas unu el tre multaj landoj de Ameriko, sed mi ĉiukaze ne vidas kapablon ĉe mi nun nove krei la paĝojn de lokaj homoj de antaŭ 200 jaroj kiujn la komencanto deziras ke ili estos. Mi metas ŝablonon {{ŝ|polurinda}} kaj {{ŝ|orfa}}, ĉar estas signo de afableco ne forigi tekston sen antaŭe averti pri mankoj, sed tamen estas por forigoj de almenaŭ la tekstoj [[Teodoriko Bland (juĝisto)|T. Bland]], [[Vilhelmo Kilty]], [[Johano Johnson Sr.]] kaj [[Johano Johnson Jr.]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo de ĉiuj kvar. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:17, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Via Arcivescovo Romilli]] == {{Propono de forigo |artikolo = Via Arcivescovo Romilli |kialo = Anonimulo kreas nur artikolojn pri milanaj stratoj, kiuj ne interesas en la itala vikio kaj serĉas lokon en Esperanto, islanda aŭ rusa. Tio dubindas min pri enciklopedieco. Ĉu ni havos centojn da stratoj da centoj da ĉefurboj? Tio estas dekmiloj da stratoj. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:59, 19 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 26 junio 2026 21:38 |forigita = jes |kialo de rezulto = 3-4 poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:41, 22 jun. 2026 (UTC) }} {{kom}} Supozeble plia blufaĵo/pompaĵo en la konata Milano-rilata fuŝaro. Simile ankaŭ: [[La Casa Astratta]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 07:24, 20 jun. 2026 (UTC) {{forte por}} forigo eksplicite ankaŭ de la teksto [[La Casa Astratta]]: Pri la strato Via A. Romili mi ankoraŭ povus imagi meti frazon en la tekston pri Milano, sed pri la "Casa Astratta" estas eĉ pli groteske. Kvankam tie mankas foto, eblas vidi en [https://ordinearchitetti.mi.it/index.php/it/cultura/itinerari-di-architettura/14-arte-e-architettura/opere/320-casa-astratta/galleria#galleria ekstera retejo] ke temas pli tutsimpla 9-etaĝa loĝdomo, tipe socialisma [[slabokonstruaĵo]], kiu estas en neniu dimensio arkitekte menciinda. En ĉiuj periferioj de ĉiuj urboj de la eksa [[Varsovia pakto]] oni povas vidi tiajn domojn, mi havas amikojn kaj parencojn kiuj loĝas en tiaj domoj kaj estas dankema ke estas tiuj simplaj domoj (kaj ke ili ne estas bombitaj kiel la samaj domoj en Ukrainio), sed se oni metas paĝon pri ĉiuj tiuj domoj, eĉ se ne estas foto kiu montrus la tristan fasadon, tiam oni same povas fari tekstojn pri ĉiuj strataj lanternoj kaj ĉiuj rubujoj en ĉiuj stratoj de ĉiuj urboj, urbetoj kaj vilaĝoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:53, 20 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ambaŭ. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:17, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{re|Kani}} Cetere la dubinda teksto pri tiu "Via A. Romilli" estis fakte trompe pri la tuta milana kvartalo Corvetto - supozeble ĉar nur pri "tiu unu strato Via A. Romilli" estus apenaŭ sufiĉe da raportindaj frazoj por vikipedia teksto. Mi ĝenerale pensas, ke en Vikipedio oni iru de ĝeneralaj al laŭgrade pli specifaj temoj. Unue estu teksto pri la lando, poste pri regiono, provinco, tiam se estas pri kantono aŭ distrikto, kaj se tiam ankoraŭ estas energio, pri urboj aŭ neurbaj komunumoj aŭ municipoj. Por Milano tio signifas, ke se jam estas teksto pri la urbo (la esperanta teksto [[Milano]] cetere nun estas problema, sed tio estas alia laborejo), ke tiam se iu tre volas estu tekstoj pri la naŭ urbodistriktoj, kiuj sume konsistigas la tutan urbegon. Tiuj kompletaj tekstaroj jam pli longe ekzistas pri Granda Londono, Parizo, Berlino, Vieno, Budapeŝto kaj Moskvo, kaj mi nun faris la naŭ tekstojn ankaŭ por Milano. Ĉi tie la "kvartalo Corvetto" estas en la [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Se oni freneze amas Milanon, oni nun povas senprobleme krei subtekston pri la "kvartalo Corvetto", kaj tiam aŭtomate aperas blua ligilo en la paĝo [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Sed por mi persone la 9 tekstoj pri la naŭ partoj de la urbego nun tute sufiĉas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 20 jun. 2026 (UTC) :::{{re|Kani}} Mi el la forprenita teksto ankoraŭ sukcesis elvringi tri frazojn al eta ĉapitro en la paĝo [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Tiel tamen la laboro de la anonimulo ne estos tute vana... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:06, 23 jun. 2026 (UTC) == [[Listo de plej bonaj internaciaj viraj futbalaj golpafantoj laŭ lando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Listo de plej bonaj internaciaj viraj futbalaj golpafantoj laŭ lando |kialo = Novulo, anonimulo, kreis artikolon kun pli ol 100 000 bitokoj pri golpafantoj. Ĝi estas plenplena de ruĝaj ligiloj kaj blazonoj. La kreinto eĉ ne scias, ke estas jam artikoloj pri la naciaj teamoj. Mi komentas sube. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:30, 22 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 29 junio 2026 21:28 |forigita = ne |kialo de rezulto = sed ekstreme reduktita laŭ 3 voĉoj favore al tio -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:42, 16 jul. 2026 (UTC)}} :{{kom}} Ripari tiun artikolon estus heroeca tasko, kiun neniu faros. Mi jam faris kelkajn komencajn plibonigojn. La kreinto eĉ pafis kaj fuĝis. Krome estas neutila tiu artikolo, kiam la situacio ŝanĝiĝas nun ĉiutage dum pluas la monda ĉampioneco. Mi vidas du vojojn: unua, simple forigi la monstran artikolon; dua, fortondi ĝin lasante nur 50 golpafantojn anstataŭ 200 kaj klopodi bluigi la pejzaĝon. Tiuokaze indus atendi la finon de la ĉampioneco por ŝpari laboron de konstanta ĝisdatigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:30, 22 jun. 2026 (UTC) ::Ĉu eblas la tria vojo: igi iun roboton krei ĝermgrandan artikolon pri ĉiu menciita piedpilkisto laŭ intervikiaj datumoj, esperante ke iam iu piedpilkadmiranto kreskigos ilin? Laŭ mia scio ĵus nun en la aktivularo de nia vikipedio ne estas fortaj sportadmirantoj, sed tio ĉi ja povas (teorie) ŝanĝiĝi. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 22:14, 22 jun. 2026 (UTC) :::{{por}} forigo de la tute fuŝa listo en '''[[nuna stato]]'''. Alternative mi eĉ pli voĉdonus por teno de minumuma listo de 10 plej golemaj futbalistoj, do laŭ nuna stato de Ronaldo ĝis Puskás, '''sen''' fuŝaj teamaj titoloj kiel [[Nacia futbala teamo de Portugalio]] (estas [[portugala nacia teamo de futbalo]], se estus unu kazo, eblus meti alidirektilon, sed estas tro multaj fuŝoj, cetere ankaŭ ekzistas preta ŝablono {{ŝ|PortugalioFB}}, kiu ĉi tie tuj liverus flageton kaj perfektan ligilon), '''sen''' fantaziaj ruĝaj ligiloj "Listo de internaciaj goloj de Cristiano Ronaldo" kaj multegaj similaj, kiuj ĉiuj ne ekzistas - la novulo kun tiom da fuŝoj ne estos la gusta por fari tiujn centojn da paĝoj, kaj la ekzistantaj uzantoj pli bone koncentriĝu pri pli esencaj taskoj - ekzemple, el 48 teamoj de la nuna futbala mondpokalo nur 40 havas e-lingvan tekston, 8 ankoraŭ mankas, kaj '''sen''' fuŝaj provoj kiel "Dts/outdmy1". Se fari tiel, el la 10 sportistoj ankoraŭ mankas e-lingvaj tekstoj pri du, [[Sunil Chhetri]] kaj [[Ali Mabkhout]], tio eĉ fareblas sen robota helpo, kiu ĉiukaze nur liverus krudan tekston, do ĉiukaze ne eblus fari pretan tekston sen homo (almenaŭ por kontrolo). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:56, 23 jun. 2026 (UTC) :::{{re|Goren}} La tria vojo, igi iun roboton krei ĝerman artikolon pri ĉiu menciita nomo laŭ intervikiaj datumoj, '''ne''' funkcios. Mi ĵus per forta subteno de vikidatumaro faris 30 tekstojn pri aktualaj futbalistoj, kaj antaŭe jam antaŭpreparis ankoraŭ ŝtopante multajn tekstojn pri la geografio de Usono kaj Kanado, kaj laŭ mia sperto mi konstatas ke mi kaj tute vi '''supertaksas''' vikidatumaron: Uzante ĝin, mi daŭre konstatas ke vikidatumoj ne estas preta, foje informoj tute mankas, foje malaktualas je 10 jaroj, foje nur la "preferata rango" forgesiĝis elekti - estas tre en ordo uzi vikidatumaron kaj dume permane aktualigi ĝin, mi ankaŭ lernis aŭtomatece aldoni iujn parametrojn kaj priskribojn al vikidatumaro, sed tiuj informoj kiuj ĉi tie mankas, laŭ mia impreso aldoneblas nur mane (mi diras: tial ili mankas). Krome, entute multajn informojn eblas stoki en vikidatumaro kaj preni de tie, sed neniam ĉiujn kiuj estas bezonataj en eta projekto kiel wiki.eo aŭ similgranda alia vikio. Do tre bonas uzi vikidatumaron kaj dum la uzado plibonigi ĝin, sed estas iluzio ke iu aŭtomato aŭ artefarita intelekto faros e-lingvajn tekston sen ke lingve kaj teknike sperta homo bezonatus. Vikidatumaro ne estas artefarita intelekto... :::{{re|Goren}} pri via lasta ideo: Mi '''ne''' pensas ke manko de "fortaj sportadmirantoj" en vikipedio estas la problemo. Fakte ne tiom temas pri "forta admiro", sed pri lingva kaj teknika sperto en vikipedio plus preto engaĝiĝi ankaŭ pri sportaj temoj, ne nun pri "siaj kutimaj tre limigitaj ŝatotemoj". Mi dirus ke en la lastaj monatoj ankaŭ Aidas kaj Sj1mor multe kontribuis pri sportaj temoj (ekzemple pri vintrosporto en februaro-marto), aŭ Castelobranco (aparte pri manpilkado)... Revi pri iuj novulaj 15-jaruloj kiuj ĉi tie perfekte levos la lingvan nivelon de ĉiuj futbalistaj kaj futbalteamaj temoj al neatenditaj altecoj estos vana revado, kvankam ankaŭ mi foje revas ekzemple ke povus reaktiviĝi la eksesperantisto Michael Barera, kiu sub uzantonomo TFCforever ĝis somero 2011 faris multajn sportajn kontribuojn al la e-lingva vikio. Sed kompreneble, se kvar fortaj sportemaj vikipedianoj faras po 30 novajn tekstojn pri sportistoj kaj aliaj normale sportemaj vikipedianoj faras sume ankoraŭ 20 aŭ 30, kaj nur en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] estas 48 teamoj, kun po 26 teamanoj plus trejnisto, tiam temas pri 1 296 novaj biografioj por tiu unu turniro, plus 48 ŝablonoj kaj pliaj kromtekstoj - do tamen malgraŭ ĉiu fortostreĉo eblos nur kovri la temon je dekono ĝis okono. Tial mi komprenas la revon pri aŭtomatigo, sed mi garantias ke tiel ni funkcios, kaj estas la esenco de vikipedio kaj ĉiam restos truoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:43, 23 jun. 2026 (UTC) ::::{{por}} forigo - aŭ, je dua pripenso, eĉ pli bone ŝanĝo al listeto de 10 plej pintaj golpafantoj sen ajnaj ruĝaj ligiloj laŭ la propono de Thomas.[[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 09:47, 26 jun. 2026 (UTC) :{{kom}} Provizore mi forigis la kernon de la fuŝa artikolo kaj lasis nur listeton de dek golpafistoj laŭ la listo de anglalingva artikolo. De nun oni povas plivastigi la artikolon; kvankam mi markis ĝin kiel redaktata (por eviti trudon de aktuala intereso), konsideru vin liberaj agadi sur ĝi. Nun oni devas atendi la finon de la nuntempa ĉampioneco por aktualigi la rezulton kaj eventuale pliigi la liston al 20 aŭ krei tabelon. Poste oni devas konsideri ĉu indas aldoni la liston de la plej bonaj golpafantoj en monda ĉampioneco (tiu ĉi estas ĝenerala listo) aŭ krei apartan artikolon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:24, 30 jun. 2026 (UTC) ::{{komento}} Jam paŝo al bona direkto. Mi aldone vidigis la naciajn teamojn, kaj videblas ke nur en tiu minimuma listo de 10 homoj ne nur mankas 2 el 10 tekstoj pri sportistoj sed ankaŭ mankas 3 el 10 tekstoj pri teamoj. Se oni vastigas la liston al 20 homoj, la ruĝaj ligiloj jam signife multiĝos. Sed estos en ordo. Sume 20 biografioj kaj 20 tekstoj pri teamoj estas ne tro multe. Kaj estas bona okazo verki pri la naciaj teamoj de Malajzio, Zambio aŭ Malavio, kiuj krome probable ankoraŭ 10 jarojn ne atentiĝos, ĉar ili en kontinentaj aŭ mondaj turniroj principe ne ludas gravan rolon. Aldoni plian liston de la plej bonaj golpafantoj nur en monda ĉampioneco sendube nur indas, se ankaŭ pri tiu listo jam estas alilingva listo de kiu eblas kopii, ĉar mem esplori pri tia vasta statistika temo kostus freneze tro da tempo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:50, 5 jul. 2026 (UTC) :::Daŭre la 5 ruĝaj ligiloj [[Sunil Chhetri]], {{BaratoFB}}, {{MalajzioFB}}, [[Ali Mabkhout]], {{Unuiĝintaj Arabaj EmirlandojFB}} estas ruĝaj. Sed la listo en la de Kani forte tranĉita formo tamen estas ne plu forigenda. Tial mi proponas fermi la diskuton, kun tri voĉoj por tiu forta redukto (Goren ja nur demandis kaj ne klare esprimis sin voĉdone). Kiu volus adopti tiujn kvin estontajn tekstojn? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:40, 16 jul. 2026 (UTC) == [[Vitikolturado en Umbrio]] plus 11 similaj paĝoj plus navigilo == {{Propono de forigo |artikolo = Vitikolturado en Umbrio |kialo = Dum semajnoj anonimulo (kun kiu ne eblas kontakti) kreis amason da similfuŝaj artikoloj pri vinproduktado en Italio. Mi markis plimulton kiel polurinda, sed tio utilas al nenio, ĉar li plue fuŝkreas kaj tute ne revenas al la kreitaĵoj, eble kredante ilin kronjuveloj. Ĉi tiu eĉ kun du eraroj en la ĉefa vorto de la titolo: Vitikolturado anstataŭ Vitokulturado aŭ Vitkulturado. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:03, 30 jun. 2026 (UTC) |tempo = mardo 7 julio 2026 10:50 |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:27, 7 jul. 2026 (UTC) }} :{{kom}}Krome, en kelkaj el tiuj artikoloj estas longegaj listoj de ruĝaj ligiloj por vitvarioj, kiuj restos tiaj porĉiame. Indas revizio de la tuta artikolaro.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:03, 30 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo de tiu teksto. Neniel estas nur la longegaj listoj de ruĝaj ligiloj por vitvarioj, kiuj restos tiaj porĉiame. Estas multaj tajperaroj, el kiuj tiuj kiuj estas faritaj ligiloj, ekzemple "[[hekolitoj]]" (supozeble la homo celis ion kiel 'hektolitroj') plej elstaras ruĝe, sed tajperaroj sen ruĝa ligilo simple estas alikoloraj eraroj, sed ĉiukaze eraroj. Mi estus malpli drasta, se ĝis la fino de la pripensa semajno iu esperantisto ĝustigus ĉiujn tajperarojn (ĉi tie estus ankoraŭ du tagoj), sed kiu volus tion fari? Mi certas ke la aŭtomata guglo-tradukilo povas bone tajpi la vorton 'hektolitroj', do la lingvonivelo estas multe sub la kreaĵo de iu senkosta roboto. Sed problemo estas, ke la homo ŝajne ĉiam redaktas je nova anonima kanalo, do ne eblas bloki kanalon, kaj ne eblas decidi pri forigo de pluraj tekstoj, sed necesas ĉiujn titolojn unuope kopii ĉi-tien, por tiam decidi pri forigo - sed tio eblas per simplaj voĉdonoj, sen longe argumenti pri pluaj tekstoj. Ĉiukaze tre pena purigado. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:07, 5 jul. 2026 (UTC) :::Ĉiukaze: Ŝajnas ke sume temas pri 12 tekstoj/temoj, ĉar la sama anonimulo ankaŭ faris tute ekstere belan navigilon {{ŝ|Vinberkulturo en Italio}}, kiu listigis tiujn 12 ligilojn, kaj post kreo de la lasta (pri Umbrio, je 2026-6-30) ŝajne ne faris novajn tekstojn. Sed ankaŭ se la navigilo aspektas bone ordigita, la unuopaj aliaj 11 listaj paĝoj ĉiuj ŝajne estas same ĥaosaj kaj eraraj kiel la unua jam fokusita en VP:FA. Mi do estas {{por}} forigo de ĉiuj 12, kaj se fari tion, poste ankaŭ por forigo de la navigilo, kiu tiam ne plu havas sencon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:52, 5 jul. 2026 (UTC) Do {{Propono de forigo |artikolo = Vinberkultivaĵo en Piemonto |kialo = kaj * [[Vinberkulturo en Friuli-Venecia Giulia]] * [[Vinberkulturo en Sardio]] * [[Vinberkulturo en Sicilio]] * [[Vinberkulturo en Trentino-Alta Adiĝo]] * [[Vinberkulturo en Valle d'Aosta]] * [[Vinberkulturo en Veneto]] * [[Vitikulturado en Emilio-Romagna]] * [[Vitikulturado en Marko]] * [[Vitikulturo en Lombardio]] * [[Vitikulturo en Toskano]] Kialoj jam menciiĝis supre. Kaj se ĉiuj decidiĝis forpreni, ankaŭ {{ŝ|Vinberkulturo en Italio}} foriru. |subskribo = --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:06, 5 jul. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 12 julio 2026 20:06 (UTC) |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :Plus [[Vinkultivado en Kampanio]]. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:31, 7 jul. 2026 (UTC) ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Fizalio]]== [[Fizalio]] ŝajnas esti en la sama situacio kiel "Meduzo" estis, kaj mi petas [[Vikipedio:Forigendaj artikoloj#Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de Meduzo|la saman solvon]] - kaŝon de la kopiitaj versioj post kiam mi anstataŭigos ĝin, kaj enmeton de ĝusta referenco al la kopiita artikolo kiel "Literaturo", se {{re|ThomasPusch}} aŭ iu alia havas ĝin. Cetere, la afero de "Meduzo" ankoraŭ ne estas tute solvita. La referenco estas metita, sed la kopiitaj versioj ne estas kaŝitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:06, 1 jul. 2026 (UTC) Mi serĉis en miaj bretaroj, sed miaj paperaj jarkolektoj pri Kontakto finiĝas fine de 1996, do tiun pri 1998 6 mi ne havas. Mi ŝatas peti iun alian pri kaŝo de la dubindaj versioj de "Fizalio" - nur se en semajno aŭ du vere neniu administranto pretus fari tion, mi rekontakteblus por tamen krizokaze helpi. Sed ĉar mi estis implikita en la afero de "[[Meduzo]]", mi provos kaj supozeble sukcesos kaŝi la kopiitajn versiojn tie. Serĉante pri retaj arkivaj eldonoj de "Kontakto" mi ĵus ankoraŭ konsciiĝis, ke ŝajne ambaŭ arkivejoj www.gazetejo.org kaj www.bitarkivo.org estas mortintaj. Mi jam en aliaj diskutejoj demandis ĉu iu vidis iun noton aŭ aŭdis ion pri tio, kaj volas ripeti la demandon ankaŭ ĉi tie. Same mi alvokas ĉiujn aliajn, kiuj jam iom da jaroj estas esperantistoj, serĉi en siaj bretaroj pri iom pli novaj jarkolektoj pri Kontakto, almenaŭ pri ĉiuj ekde 1997 ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:16, 1 jul. 2026 (UTC) {{Farite}} Ĉiuj versioj de "[[Meduzo]]" antaŭ 14 05 2026 nevidigitaj. Pri "Fizalio" vidu supre. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 1 jul. 2026 {{kom}} '''[[RIPETO de ALVOKO]]''': mi alvokas ĉiujn, kiuj jam 28 jarojn estas esperantistoj aŭ kiuj aparte kolektis revuojn Kontakto, serĉi en siaj bretaroj pri la revuo «Kontakto 1998 / 6». Kaj bonus entute scii, kiu havas kiujn jarkolektojn de la revuo «Kontakto». [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:52, 16 jul. 2026 (UTC) {{Farite}} Ĉiuj versioj de "[[Fizalio]]" antaŭ la novtraduko nevidigitaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:57, 16 jul. 2026 (UTC) :Multan dankon. Intertempe mi trovis ke oni povas libere elŝuti malnovajn numerojn de ''Kontakto'' de UEA mem. Sed en jaro 1998, numero 6 mi trovas neniun artikolon pri fizalioj. Eble la cito estis erara. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:31, 16 jul. 2026 (UTC) ==[[Agatino]]== Denove [[Uzanto:Claudio Pistilli]] tradukis rekte el alia enciklopedio, kiu ne permesas tion. Ĉi-foje temas pri anglalingva Encyclopedia.com [https://www.encyclopedia.com/science/dictionaries-thesauruses-pictures-and-press-releases/agathinus-claudius], kiun li citis kvazaŭ normalan referencon. Krome li aldonis tute mensogan aserton, ke la artikolo uzis tradukon el la angla vikipedio. La unua alineo venas de nekonataj fontoj, nek Encyclopedia.com nek la angla vikipedio. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:00, 6 jul. 2026 (UTC) : {{forte por}} forigo ĝuste tial: piratkopiado plus mensogo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:35, 6 jul. 2026 (UTC) : {{por}} krom se iu entreprenos plene anstataŭigi la tekston per la memverkata aŭ per traduko el iu alia vikipedio (tio ĉi ne devas esti tro malfacile, en preskaŭ ĉiuj intervikioj la artikolo estas unu aŭ du paragrafoj; do, kiel kutime, temas nur pri tio, ĉu iu zorgas sufiĉe).--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 08:28, 11 jul. 2026 (UTC) : {{por}}: <small><small>«''[https://www.encyclopedia.com/termsofservice 2.1 All content and tools provided by Encyclopedia.com on the Services are protected by copyright, trademark and/or other applicable intellectual property and proprietary rights laws and are owned, controlled, and/or licensed by Encyclopedia.com. The Services are also protected by copyright, patent, trademark, and other applicable intellectual property and proprietary rights laws]''»</small></small> Tio klaras. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:16, 16 jul. 2026 (UTC) == [[Protipozo]] == {{Propono de forigo |artikolo = Protipozo |kialo = Mi ne certas ĉu tiu traduko de jam publikigita artikolo en retejo rajtas aŭ ne rajtas esti en Vikipedio. Ja temas pri iu germanlingva vikia retejo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:15, 9 jul. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 16 julio 2026 17:13 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}}Poste ĝi necesos iom da vikiigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:15, 9 jul. 2026 (UTC) :{{por}} Ŝajnas iu originala esploro, ne estas intervikioj, kaj la fontoj ne estas aŭtoritataj sciencaj gazetoj: anstataŭe, estas unu malnetaĵo ĉe vixra (kiu estas klono de [[arxiv.org]]), persona paĝaro de la esploristo, kaj iu Aŭstria sekteca vikio. Tre suspektinde laŭ mi. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 08:36, 11 jul. 2026 (UTC) :{{kom}}Estas malfeliĉa, tute nevikiigita teksto. Ne ŝajnas origina esploro de la esperanta tekstofarinto, sed pli baze, fakte estas traduko, eble aŭtomate farita, de la germanlingva teksto [https://anthrowiki.at/Protyposis], kiel jam aludis Kani - la retejo indikas ke ĉiuj tekstoj disponeblas laŭ kondiĉoj de [[krea komunaĵo]] BY-SA 4:0, do probable ne estas krimo kopii tutan tian tekston, sed la demando tamen estas, kiun utilon la teksto havos en esperantlingva vikia enciklopedio post forta, ne nur iometa vikiigo. Se la teksto rajtos resti, tiam probable en vikifontaro, ne en la ĝenerala vikipedia branĉo (kvankam mi dirus ke tia ekstreme filozofia eseo ankaŭ tie ne utilos al multaj averaĝaj esperantistoj). Mi supozas ke la farinto estas bonvolema esperantisto kaj naiva vikipedia novulo, sed tamen la teksto en tiu formo ne taŭgas ĉi tie. Kaj mi, kara Goren, estus singarda pri etikedigo de "sekteca vikio" - nomi ion "sekteca" estas forta akuzo kaj signifa ofendo, kaj laŭ mi en enciklopedio simple nomi iun asocion aŭ projekton sekteca nur eblus en la formo «la aŭstra gazeto ''Der Standard'' en julio 2023 nomis la vikion ''anthrowiki.at'' "sekteca"» (kun ligilo al gazeta artikolo, kiu tute ne ekzistas, mi nur inventis la aserton) aŭ «la ŝtata prokuroro de Vieno en majo 2026 deklaris la vikion ''anthrowiki.at'' "sekteca"» (ankaŭ kun ligilo al reta oficiala komunikaĵo). Tiam eblas noti, ke tiuj institucioj havis tiom fortan, akuzan opinion, kiu eble ĝustas eble ne. Sed tute ne necesas diskuti pri suspekto de sekto - la teksto simple en tiu formo ne estas por vikipedio (do {{por}} forpreno el vikipedio). Konciza esperanta teksto pri "la germana fizikisto [[Thomas Görnitz]]" povus eniri la vikipedian paĝaron, kun internaj ligiloj al la paĝo [[Carl Friedrich von Weizsäcker]] ktp., kun iom da eksteraj ligiloj kaj kun referencoj, kiuj ebligas objektive sekvi la informfontojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:15, 16 jul. 2026 (UTC) :{{kom}} Mi ankoraŭ alskribis la vikipedian novulon [[:uzanto:GeorgHennemann|GeorgHennemann]], kiu kreis la tekston kiel anonimulo, ne estas krimo foje ne ensaluti, kaj kiu kreis duan konton Ĝorĝo, kiun mi ne konsiderus ŝtrumpopupo, ĉar la homo tie klare indikas ke li estas GeorgHennemann. Estus bone ne tute perdi la homon, kvankam tiu ĉi lia kontribuo estas malfacile tenebla... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:36, 16 jul. 2026 (UTC) ::{{por|Por forigo}}. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:23, 17 jul. 2026 (UTC) == [[Dunst Veturigvojo]] == {{Propono de forigo |artikolo = Dunst Veturigvojo |kialo = Suspektinda kaj dubinda enciklopedia gravo. Temas pri nur kampara vojo, kiu ne estas menciita en la anglalingva artikolo pri la urbo. Estas neniu referenco. La dua fonto estas falsa, ĉar tie oni ne mencias tiun vojon. El la dua fonto la kreinto, anonimulo, elprenis la foton, kio starigas la demandon pri la rajto publikigi ĝin. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 13:03, 13 jul. 2026 (UTC) |tempo = lundo 20 julio 2026 13:10 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}}La sama anonimulo kreis plurajn artikolojn pri Dunst aŭ Dunzst kvazaŭ omaĝo al iu familio.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 13:03, 13 jul. 2026 (UTC) :{{por}} forigo pro dubinda enciklopedia gravo. Per "datenkverado" (la vorto ne ekzistas!) en Google Maps eblas vidi ke la vojeto vere estas kampara vojo de 800 m, 5 km okcidente de la centro de West Bend. La dua fonto jes mencias la vojeton, per montro de la foto pri stratsigno, fotita en 2006, sen iu indiko kiu liberigus la foton de kopirajto, do ĝi estas kontraŭleĝe en la komunejo. Se oni denuncas la fonton de la foto (de 2006, en p. 28) kaj la tutan PDF-dosieron [[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/eb/Our_Wisconsin_ancestors_The_German_immigrants_of_the_1880s.pdf Our Wisconsin ancestors: The German immigrants of the 1880s "Copyright 2009"]], oni supozeble tre rapide rezultigus forigon de la bildo. La PDF-dosiero ŝajne estis alŝutita al la komunejo kaj jam estas forigita, prave, ĉar "Copyright 2009", sed per la truka URL "wikipedia/commons/e/eb/.." oni tamen ankoraŭ povas vidi la forigitan bildon. Eĉ se la anonimulo farus al si la penon krei e-lingvan tekston pri la urbo West Bend ([[d:Q989459]]) aŭ pri la sudokcidente najbara loĝloko West Bens ([[d:Q7984429]]), tamen la kampara vojo estus plene sensignifa, eĉ en la tuta interreto nur menciinda en tio ke sur kantona vojo Z iom norde de la vojeto en 2024 okazis [https://www.fox6now.com/news/town-west-bend-crash-26-year-old-driver-dead] trafikakcidento. Do la bildo kaj la URL al la jam forigita PDF-dosiero de kopirajta presaĵo de 2009 estas kontraŭleĝaj, sed baze la tuta temo estas ridinde bizara. Plus aŭtomata mistraduko "datenkverado", vere fuŝa paĝo. Ke la teksto ankoraŭ estas {{ŝ|orfa}} (nur unu paĝo ligas al ĝi), {{ŝ|ĝermeto}} (du frazoj estas tro malmulte eĉ por artikola ĝermo), la {{ŝ|Informkesto urbo}} havas erarojn kaj la teksto nur havas kategorion "Usono" (nu, eblus kategorio "Viskonsino", ankaŭ ne pli konvinka, aŭ oni povus ekstre krei kategorion por la paĝo [[Kantono Washington (Viskonsino)]], sed ekstre krei kategorion por kampara vojo de 800 metroj??). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:08, 16 jul. 2026 (UTC) ::{{por|Por forigo}}. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:23, 17 jul. 2026 (UTC) aoigvpwmoe5eoawvuay3luv1vd0yyo6 9431716 9431714 2026-07-17T16:24:32Z Aidas 3488 /* Agatino */ Respondo 9431716 wikitext text/x-wiki {{/Enkonduko}} <div class="center">Ĉiuj subpaĝoj: [[Specialaĵo:Indekso_de_prefiksoj/Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/]]</div> == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn erojn movu al [[/Arkivo]], vidu la suprajn kestojn "Malnovaj diskutoj". == Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj - 2026 04 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj |kialo = ne ĝisdatigita ekde jaro 2013, redunda, estas tro multaj listoj kun specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj, kaj la plejmultaj ŝablonoj tamen nenie estas listigitaj |subskribo = {{por}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:13, 22 mar. 2025 (UTC) |tempo = 2025-04-24 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube: per tri poraj voĉoj, kaj du pasivaj subtenoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 26 apr. 2026 (UTC) }} :Do, listigo de la ŝablonoj estus jes bonvena, se ĝi estas bone ordigita kaj didaktike donas bonan superrigardon. Tamen mi ne scias ĉu tio eble estas teoria penso: mi ekde 2007 lernis pri multaj ŝablonoj kiam mi vidis unu en teksto kaj tiam iris al la ŝablono mem por pli detale rigardi ĝin - en la dokumentado kutime estis ĉiuj respondoj al miaj demandoj, kaj se ne, mi demandis diskutpaĝe kaj iu spertulo tiam ampleksigis la dokumentadon. Tiun ĉi subpaĝon mi neniam vidis ekde miaj komencaj tagoj, fakte ankaŭ la bazan paĝon Vikipedio:Ŝablonoj mi neniam rigardis. Se ĉiuj tiel faras, tiam oni povas ŝpari al si investi multajn horojn en pli pedagogia gvidlibro pri ŝablonoj ĝenerale... Sed mi ne scias, ankaŭ la alilingvajn paĝojn mi neniam legis, kaj ne povas kompari, pro sama motivo, ke mi ne aparte volis lerni pri ŝablonoj ĝenerale, sed mi lernis en praktiko, vidante iujn ŝablonojn en uzo. Do mi singarde estus por pridubo, ĉu vere indas investi aldonan tempon en pli pedagogia prezento aŭ oni nur havu minimuman paĝon. Ĉiukaze la grandaj lingvobranĉoj ŝajne sukcesas sen aldonaj subpaĝoj - kial ne ankaŭ ni sukcesus? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 22 mar. 2025 (UTC) : {{kom}} Mi ne principe kontraŭas ekziston de tiaspecaj paĝoj se ili estas utile formigitaj. Sed la supre menciita paĝo estas kaosa kaj "specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj" estas sensenca klasigado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:57, 22 mar. 2025 (UTC) ::Mi konsentas pri la duba kritiko. Sed en la ŝablono ankoraŭ ne estas noto ke ĝia ebla forigo diskutatas, kaj mi forte dubas ĉu iu atentigis la precipan verkinton {{re|Tlustulimu}} neniu ajn, ankaŭ burokrato ne, havas la sanktan devon ĉiujn du tagojn kontroli tiun ĉi paĝon. Tial mi proponas kalkuli la semajnon ekde nun, krom se la verkinto Tlustulimu signalas ke li konsentas pri forigo kaj ne bezonas plian tempon por pripenso. Ĉiukaze unu semajno rapidege pasas. Do ĝis 06 apr. 19:13 UTC. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:13, 31 mar. 2025 (UTC) : Mi havas la malagrablan situacion ke Tlustulimu post la 27-a de marto 2025 nur faris du miniaturajn redaktetojn. Principe li tamen devintus vidi per sonorila signo mian noton {{re|Tlustulimu}} de la 31-a de marto. Sed evidente li iel estas en paska feriado, aŭ ekstreme okupita ekster vikipedio, momente. Tial mi, vole-nevole, proponas aldoni ankoraŭ 10 tagojn, ĉar se li eventuale ferias ĝis la feriotago paska lundo, la 21-a de aprilo, kaj reestas la 22-an, tiam ĉiukkaze li bezonos iom da tempo por pripenso kiel li traktos la kritikon pri la listo de 2013, pri kiu evidente ankaŭ li mem ne atentis dum la lastaj 12 jaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:55, 14 apr. 2025 (UTC) ::{{re|Tlustulimu|Taylor 49|Aidas|Kani|RG72}} Nun pasis pliaj dek monatoj da atendado, kaj ŝajne Tlustulimu ne havas la energion por okupiĝi pri la temo. Do mi revenus al la origina propono de Taylor, kiu kiel unua dekomence pledis pri forigo, kaj nun ankaŭ aldonas mian signon {{por}} forigo. Tio ne kaŭzos grandan vakuon. Ĉu iu el vi ankoraŭ havas ion por aldoni? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:57, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi ne reagis ĉar mi tute ne kompetentas pri ŝablonoj. Mi tute akceptas kolektivan decidon. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:47, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi tute malspertas rilate la ŝablonojn. Se tiu ĉi paĝo ne estas utila kaj uzata, do oni foiru ĝin. Se iu ĝin uzas aŭ ĝi estas utila, do oni lasu kaj plibonigu ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:39, 6 mar. 2026 (UTC) :::: {{kom}} Mi fakte lastatempe plurfoje prilaboris la malidan paĝon [[Vikipedio:Ŝablonoj]] kaj pluraj subpaĝoj de ĝi. Sed "/Specialaj ŝablonoj" estas plene redunda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:18, 6 mar. 2026 (UTC) :::::Al mi ŝajnas pravigeble ĝisi de la ŝablono. Tial {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:29, 8 mar. 2026 (UTC) :::::Ĉi-teme fluas la monatoj kaj ankaŭ mi hezitemas forpreni ŝajne nebezonatan subŝablonon se mi ne certe scias kio okazos poste. Tamen mi nur prenas mian kuraĝon kaj forigas ĝin. Se io estos misa poste, oni ĉiukaze povas malfari la forigon. Sed iom groteskas ne povi fini temon dum pli ol 13 monatoj. Do {{farite}}, subŝablono "/Specialaj ŝablonoj" estas for. Se iu havas problemon pri tio, kontaktu min, aŭ se mi neatendite havas trafikakcidenton, alian aktivan administranton, ekz. Kani, por restarigi la subŝablonon post meto de konvinkaj argumentoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:23, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[Bilda sensilo]] 2025 3 5 == La paĝo estas alidirektilo al [[Rastrumero]]. Tamen "bilda sensilo" nek estas sinonimo nek eĉ teorie subkoncepto de "rastrumero", kaj la ĝermo [[Rastrumero]] neniel helpas leganton lerni pri bildaj sensiloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:31, 28 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} forigo post alidirekto al [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:40, 29 jan. 2026 (UTC) :Bone, do, mi povas ŝanĝi mian proponon al {{sindeteno}}. Kvankam la nuna celo ankoraŭ povus misgvidi, ĉar ne ĉiuj bildaj sensiloj estas ŝarĝokuplitaj aparatoj, ĝi estas ege pli taŭga ol antaŭe. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:09, 29 jan. 2026 (UTC) :{{sindeteno}} Ĝenerale mi estas forte por vikipediaj alidirektiloj, kiuj simple direktigas legantojn al ĝusta celo. Sed la alidirektilo "[[bilda sensilo]]" ĝis nun nur uziĝis en la paĝo [[Bilda distingokapablo]], nun tute ne plu uziĝas, kaj mi demandas min ĉu iu iam per la serĉaj vortoj "bilda sensilo" serĉos en la esperanta vikipedio. Do, alivorte: ĉu iu ajn iam rimarkos ĉu alidirektilo ekzistas aŭ ne ekzistas. Se neniu bezonas ĝin, ni ne bezonas ĝin. Kion la koncepto [[Bilda sensilo]] cetere signifus en vikidatumoj, do en aliaj lingvoj?? Se ne forigi la alidirektilon, sencus klarigi la koncepton (aŭ preskaŭ-sinonimon) "Bilda sensilo" en duonfrazo de la paĝo [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:17, 29 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Taylor 49|Arbarulo}} Ĉu vi havas respondon al la supra demando? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:05, 31 jan. 2026 (UTC) :::{{re|ThomasPusch}} Bilda sensilo tute laŭvorte estas aparato, kiu sensas lumon kaj faras el ĝi bildon. Laŭ alilingvaj artikoloj, ekzemple france [[:fr:Capteur photographique]], ŝarĝokuplita aparato estas unu grava speco kaj la alia estas komplementa metaloksida duonkonduktilo (''[[:en:complementary metal oxide semiconductor]]''). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:52, 31 jan. 2026 (UTC) :::: Ah, nun ĉio klaras. Mi dirus ke plej bonas kaj plej helpas tuj enmeti tiun bazan informon en duan frazon de la teksto [[ŝargkuplita aparato]], plej bone per kodoj de vikidatumoj, kun escepta uzo de grasaj literoj, se oni tradukas al unu nacia lingvo, oni ĉiam elstarigas tiun "ŝajne aparte internacian" lingvon kaj malelstarigas la aliajn. Do tute banale :::: {{citaĵo|Ŝargkuplita aparato estas unu grava speco de '''bilda sensilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q209121|Q209121]]), la alia estas '''komplementa maloketsida duonkonduktilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q173431|Q173431]]); ambaŭ estas [[duonkonduktaĵa aparato|duonkonduktaĵaj aparatoj]].}} :::: Kaj pripenseblas (mi persone subtenus, kvankam en du kazoj temus pri gvido de mistajpaĵo al ĝusta vorto) ĉu ankaŭ konsideri alidirektilojn de la ĝusta variaĵo [[ŝargokuplita aparato]] kun plia meza vokalo kaj de la eraraj variaĵoj [[ŝarĝkuplita aparato]] kaj [[ŝarĝokuplita aparato]] kun "ĝ" anstataŭ "g" al la teksto [[ŝargkuplita aparato]], ĉar tiu mistajpo ĵus eĉ okazis al vi kaj certe ankaŭ okazos al aliaj. Ĉu ĉiu konsentas pri tiuj tri aldonaj alidirektiloj? Ĉiukaze ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj - ankaŭ la alidirektilo de [[bilda sensilo]] al [[ŝargkuplita aparato]], sed lamentado pri mankoj de veraj kompletaj esperantaj tekstoj ne estas solvo, dum klara klarigo estas helpo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:54, 31 jan. 2026 (UTC) ::::: {{farite}} Plene riparite. Tamen mi apenaŭ subtenas alidirektilojn por eraraj variaĵoj. La kodo "Q209121" estas malĝusa por la celata bildsensilo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:38, 1 feb. 2026 (UTC) ::::::Dankon ThomasPusch pri la korekto! Ĉi-kaze temas pli ĝuste pri mislego ol mistajpo. Principe mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, se ni havos ilin, ĉi tiu estus relative taŭga okazo. Do mi nek poras nek kontraŭas tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 04:21, 2 feb. 2026 (UTC) ::::::: Principe ankaŭ mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, ĉi tie estas tiom nematura temaro, kaj la termino [[ŝargkuplita aparato]] estas tiom ekzotikega (almenaŭ mi neniam vidis ĝin en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro, kaj mi preskaŭ garantias ke ĝi neniam menciiĝis ie tie), ke la facile pardonebla mistajpo skribi la adjektivon "ŝargkuplita" kun silabo "ŝarĝ" permesas klarigan alidirektilon. {{re|Taylor 49}} Vi en unu frazo notas "plene riparite" kaj en alia tamen avertas "La kodo "Q209121" estas malĝus[t]a por la celata bildsensilo". Ĉu vi havas pli bonan ideon por vikidatuma kodo aŭ entute havas proponon kiel solvi la dilemon? Klaras ke ĉiuj konsentas ke "ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj", sed jes bonas se tiuj "provizoraj solvoj" estu laŭeble ne malĝustaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:30, 6 feb. 2026 (UTC) :::::::: Mi jam riparis tion en la artikolo: [[d:Q210745|Q210745 "active pixel sensor"]]. Mi ankaŭ kreis alidirektilon [[CCD-bildosensilo]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:44, 8 feb. 2026 (UTC) :::::::::Do eblas konsideri la temon kontentige finita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:42, 5 mar. 2026 (UTC) == [[Joel Filsaime]] - 2026 3 1 == {{Propono de forigo |artikolo = Joel Filsaime |kialo = Neesperantisto markigis tiun paĝon kiel spamaĵo, vikidatuma ero pri la temo tute ne estas sed en [[d:Q58221895]] estas informoj pri la ŝtrumpopupa agado de iuj penoj puŝi la temon en vikipedion, teksto nun nur estas en la esperanta branĉo, supezeblas ke alilingvaj tekstoj jam estis forigitaj, sed tio rekte ne kontroleblas. Ĉiukaze la esperanta ek-teksteto estas [[vikipedio|orfo]], aldone estas mizera unufraza artikola ĝermeto, kaj krome dubindas la menciindeco de la homo, se neniu esperantista uzanto konas lin kaj en la angla kaj ĉiuj aliaj branĉoj de vikipedio estas neniu informo pri li. Ah, kaj la indikita ekstera ligilo fine de la paĝo ankaŭ estas morta ligilo. Sola referenco ankaŭ ne funkcias, kaj tial entute sola provo pri ekzisto de tiu kantisto estas [[IMDb]], filma datumbazo, kiu tamen nur indikas lian naskiĝdaton kaj ke li neniam faris filmon. Tio estas mizere malmulte por konvinki pri lia tutmonda menciindeco. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:40, 6 feb. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 13 februaro 2026 11:56 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:56, 1 mar. 2026 (UTC) }} {{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:41, 6 feb. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:30, 6 feb. 2026 (UTC) == SoftProgrAmaro == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Informkesto programaro/testoj |artikolo2 = Ŝablono:Informkesto programaro/provejo |artikolo3 = Ŝablono:Infobox Software |kialo = forgesitaĵo, "testoj" kaj "provejo" neuzataj, "Software" nur post forŝalto <big>ĝisnune NE okazis</big> |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:23, 10 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-02-17 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{Por}} sed 8 uzoj de "Infobox Software" ankoraŭ devos permane anstataŭiĝi, aŭ per la roboto de Taylor, ĉar vere tio ankoraŭ ne okazis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:38, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Por}} mi anstataŭigis {{ŝ|Infobox Software}} --> {{ŝ|Informkesto programo}} sed ŝajnas ke nia ŝablono bezonas prilaboradon ĉar kelkaj parametroj ne bone funkcias. --[[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 22:49, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Natalia Bryant]] == {{Propono de forigo |artikolo = Natalia Bryant |kialo = Ne estas mi kiu petas forigon, sed intervikia patrolanto -- iu neesperantisto aldonis la "internacian" argumenton "crosswiki spam", kaj fakte proponis tujforigon, sen iu diskuto |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 2 marto 2026 21:16 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}} Mi mem dubas pri enciklopedieco. Ankaŭ ĉu la patro aldonas menciecon. En la artikolo estas kelkaj fuŝaĵoj, sed korekteblaj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) :: {{por}} forigo. [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q83827832&action=history Q83827832] kreinto globale forbarita pro interalie gantopupumado. Fontoj estas multaj, tamen la artikolo ŝajnas esti memreklamo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:18, 23 feb. 2026 (UTC) ::: {{kom}} Efektive en vikidatumaro videblas pluraj diverslingvaj paĝoj kreitaj kaj baldaŭ forigitaj pro forta premo de ne-lingvaj ĉasantoj pri vikipedia misuzado. Sed la nederlanda vikipedio en sia eksterprojekte puŝita diskuto pri ebla forigo forte protestas pri forigo nur pro argumento "crosswiki spam", kaj eble estas verkita pli profesinivele ol la esperantlingva teksto, kiu stile ne jam estas tre polurita. Kaj mi eĉ ne jam havas personan opinion, ĉu mi opinias la manekenon menciinda en la esperantlingva vikipedio. Ankaŭ iom ĝenas ke la ne-lingvaj ĉasantoj jam energie du-foje forigis (probable solan) foton el la komunejo kaj el vikidatumoj, sed foto kompreneble estas nur unu elemento en komenca teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) :::: Ĉu vere forte? [[:nl:Wikipedia:Te_beoordelen_pagina's/Toegevoegd_20260222#Natalia_Bryant]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 4 mar. 2026 (UTC) :::::Nu, la diskuto tutekzakte estis: ::::::<small>Nomumita por tujforigo pro krucvikia spamo. Mi vidas artikolon kun fontoj. Do, ĝis kia grado ĉi tiu artikolo estas netaŭga? – Mbch331 22 Feb 2026 :::::::Krucvikia spamo ne estas kialo por tujforigo, @WikiBayer. Alie, la artikolo ŝajnas bona al mi. Ĝi povus esti iom pli bona gramatike, kaj kelkaj frazoj povus esti pli neŭtralaj, sed ĝi ne estas aparte problema artikolo kaj ankaŭ estas bone fontigita. Mondo 23 Feb 2026 :::::::Mi purigis la artikolon. Mondo 23 Feb 2026 ::::::::@MondoE, ne estas listigita fidinda fonto. WikiBayer 23 Feb 2026 :::::::::People, Vogue, ESPN, ktp. estas aŭtoritataj fontoj en nia Vikio. Kaj la fontoj ankaŭ mencias ŝin anstataŭ mencii ŝin nerekte, kio ankaŭ estas postulo ĉi tie. Krom la lasta fonto, sed tiu ankaŭ nur konfirmas ŝian fratinon. Mondo 23 Feb 2026</small> ::::::::::Ekde tiam neniu plia nederlanda komento venis. Fakte estis nur du homoj, kiuj protestis kontraŭ la propono, mi dirus ke "forte", kaj neniu krom la proponinto mem subtenis forigon. Sed mi estas malpli konvinkita ol la du nederlandlingvanoj, la artikolo jes ŝajnas esti memreklamo. Nun (nur) '''du''' esperantaj tekstoj interne ligas al la teksto, sed de ĝi restus oni povus aldoni ligojn de la paĝoj [[19-a de januaro]], [[Chanel]], [[Dolce & Gabbana]], Teen [[Vogue]], [[Vanity Fair]], [[Victoria's Secret]] kaj per tio eviti ke la teksto estus artikola orfo. Eble mia entuziasmo suferas, ĉar mi ne estas leganto de tiuj gazetoj kaj tial ne jam vidis ŝin en artikolo, sed pro la memreklamo mi tendence estas {{malforte por}} forigo, ankaŭ se la nederlanda teksto tre probable restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:28, 5 mar. 2026 (UTC) == "Kategorio:Ŝablono:Kun Lua" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Kategorio:Ŝablono:Kun Lua |kialo = proponas forigon post malplenigo ĉar neutila, preskaŭ ĉiuj ŝablonj jam uzas LUA:on, kaj neniu bontenas katigon laŭ la eco, do la kato enhavas pli-malpli hazardan subaron de la tuta ŝablonaro |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:49, 24 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-03 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis kvar pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:40, 6 apr. 2026 (UTC) }} : Mi prove malplenigis ĝin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:28, 1 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:32, 5 mar. 2026 (UTC) :::{{por}} la argumentado sekveblas. [[User:Aidas]] 14:42, 8 mar. 2026 (UTC) == [[Dunst Records]] == {{Propono de forigo |artikolo = Dunst Records |kialo = Ŝajnas mempropagando. Nura referenco ripetas la enhavon de la artikolo. Estas neniu interna ligilo kaj neniu koresponda alilingva artikolo, nek en angla nek en hungara. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:02, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 8 marto 2026 12:48 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} {{malforte kontraŭ}} forigo. Estas klare ke estas neniu koresponda alilingva artikolo, kaj la teksto eĉ ne estas aparte sprite farita. Sed la ligo al ''[[Believe Music]]'' kaj per tio al la esperantlingva muzikeldonejo [[Vinilkosmo]] igas ĝin interesa por la esperantista komunumo. Internaj ligiloj restos iom problemetaj, nun estas tri da ili, ne plu estas tute neniuj, kvar povus jam sufiĉi (eble el paĝo [[Budapeŝto]] aŭ paĝo [[elsendfluo]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:09, 5 mar. 2026 (UTC) :Tendence {{kontraŭ}} Pro tio ke nun estas pluraj malfortaj referencoj kaj la ligilo al ekzistanta teksto "Believe Music" kaj nerekte Vinilkosmo iusence pravigas la tenon aparte en wiki-eo. Mi kompreneble samkiel ĉiu alia ne scias, ĉu aŭ kiom ankoraŭ venos produktaĵoj de tiu muzikforĝejo de ege juna eldonisto, sed mi tamen ne volas diskriminacii nur pro la asertata aĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:37, 8 mar. 2026 (UTC) {{komento}} Ekde komenco de marto ĉi tie kolektiĝis nur unu voĉo por forigo kaj du tre nekonvinkitaj voĉoj "malforte kontraŭ" kaj "tendence kontraŭ". Ke mi mem estas nekonvinkita, mi povas mem konfirmi, kaj la vortumo "tendence kontraŭ" ankaŭ ne aspektas tre memcerta. Mi povus kalkuli, ke Kani estas por forigo, kaj estas du voĉoj kiuj "estas je po kvarono kontraŭ", do sume estas duona voĉo favore al forigo, sed tio estus ege stranga kalkulmaniero. Do mi nepre volas alvoki pliajn uzantojn preni starpunkton pri la temo. Al mi fakte ne estas tre grave kio fine okazos al la teksto, sed min ĝenas ke iu anonimulo (neesperantisto??) la 10-an de aprilo silente forviŝis la ŝablonon pri diskuto en VP:FA, kvankam la diskuto tute ne estas finita. Tiel trompeme forigi la memoron ke iam estis esperanlingva diskuto pri forigo, en kiuj aperis maltro da klaraj voĉdonoj, estus mizere. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:27, 25 maj. 2026 (UTC) == "Ŝablono:Tradukita/artikolo" - 2026 3 12 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Tradukita/artikolo |kialo = jam forŝaltita |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:26, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-08 |forigita = jes |kialo de rezulto = 2026-03-12 }} :{{Por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:35, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Komento}} Mankas al mi teknikaj scioj pri ŝablonoj, sed nun mi vidas, ke estas centoj da artikoloj kun ruĝaj volapukaĵoj en kategorioj ĝis oni ŝanĝas ''Tradukita'' al ''Trad''.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:00, 28 mar. 2026 (UTC) :: {{kom}} Tio neniel rilatas al la forigo, sed al redakto de la ankoraŭ ekzistanta [[Ŝablono:Tradukita]]. Bedaŭrinde mia libertempo malpliiĝis do laboro ne progresas tiel rapide kiel mi planis. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:02, 5 apr. 2026 (UTC) == Projektaĵoj "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" kaj "/6" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj |artikolo2 = Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |artikolo3 = Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |kialo = "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" preskaux senenhava, kaj tio fakte ne estas artikolo malgraux sxablono "Ĝermo" (la rilata kato NE estas poponita por forigo), "/6" temas nur pri dubindaj aŭ jam forigitaj ŝablonoj |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:23, 6 apr. 2026 (UTC) }} :En "Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6" ankoraŭ estis iuj uzoj de la ŝanĝita ŝablono "CarojDeRusio" por ĝustigi, tion mi faris nun. Nun mi estas {{por}} forigo de ĉiuj 3. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) == Bul**g - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Buleaeg |artikolo2 = Ŝablono:Buleaeg/eg2 |artikolo3 = Ŝablono:Buleo-eg1 |artikolo4 = Ŝablono:Buleo-eg |kialo = drolaĵo, ĉiuokaze neuzataj kaj sen dokumentaĵo |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:39, 6 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Tujforigenda (Ĝ1). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 20:20, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Graziano D'Urso]] == {{Propono de forigo |artikolo = Graziano D'Urso |kialo = Mi dubas ĉu temas pri mempropagando, kvankam la artikolo mem ŝajnas savebla. Tamen la kreinto estas la biografiito mem, kaj la artikolo ne ekzistas en la itala, kaj nur en minoritataj lingvoj. |subskribo =--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 16 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 23 marto 2026 17:51 |forigita = ne |kialo de rezulto = vidu sube, [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 26 apr. 2026 }} {{kontraŭ}} La referencoj ŝajnas al mi konvinkaj, kaj estas multaj, kiuj vere kovras pli-malpli ĉiujn asertojn. Ke estas ISBN-numeroj pri liaj verkaĵoj, ankaŭ estas pluso, kio ebligas kontroli la publikigon (kvankam tion mi ankoraŭ ne faris). Ĝustas ke estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston, kaj kiu baze faris multegajn redaktetojn en vikidatumoj, tio estas minuso, sed en vikidatumoj ne estas signo ke itala teksto pri li iam estis kaj estis forigita. Sed la informoj estas kredindaj, estas sufiĉaj kaj estas informaj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 07:06, 27 mar. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} La argumentoj de Aidas validas, kaj kaj "la artikolo ne ekzistas en la itala, nur en minoritataj lingvoj" (nun en 11 krom en E-o) ne estas valida kialo por forigi tekston - la [[kataluna]] estas pli granda lingvo (kaj laŭ nombro de parolantoj kaj laŭ vikipedia branĉo) ol ni diru la dana, armena aŭ hebrea, kiuj simple havas pli da renomo ĉar ili estas ne nur fortaj regionaj sed ŝtataj lingvoj, kaj la [[sicilia]]n eblas konsideri dialekton de la itala, do "loka lingvo" de la temulo. Certe la e-lingva teksto tre povos profiti de informkesto, sed tio estas rapide aldonebla, kaj la kvanto de referencoj estas eĉ ekscesa por tiom malvasta teksto ... sed en duba kazo pli bone multe pli ol multe malpli da referencoj. Ke "estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston" kaj tio supozigas ke probable aŭ eble "la kreinto estas la biografiito mem", estas kialo despli detale rigardi ĉu neŭtralaj fontoj konfirmas la asertojn, sed tio ŝajnas la kazo ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:20, 6 apr. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Mi ĵus ankoraŭ aldonis informkeston, tri retejojn, kaj iom poluris la koncernan vikidatuman eron. Tiel laŭ mi la teksto povas resti. Ĉu vi volas fermi la diskuton aŭ ĉu vi konsentas ke mi faru tion? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:07, 26 apr. 2026 (UTC) ::Kompreneble ankaŭ ĉi tie eblus ankoraŭ investi plurajn horojn en kreado de iuj vikipedie bonvenaj flankaj tekstoj, ekzemple pri Paolo Altieri, la edukejoj universitato Pegaso en Napolo kaj muzika konservatorio Vincenzo Bellini en Katanio, aŭ eblus konsideri ĉu indas ne simple alidirektigi la temon kantodidaktiko al [[kanto]] sed krei propran remon kantodidaktiko. Sed tiuj konsideroj ne rilatas al la fakto ĉu la teksto entute povas resti aŭ ne. Ĉiukaze la indiko "Leonardo da Vinci: <s>La Imagaj Damnitaj</s>" estis misa. Temas pri tri intermezoj kiuj nomiĝas en Eo "La Imaga Malsanulo" (''L'Ammalato immaginario''). Mi ne kaŝu ke la italaj vikipedianoj decidis draste malpermesi la tekston, ĉar ili konsideris la temon senespere reklama, vidu [:it:[Wikipedia:Pagine_da_cancellare/Graziano_D'Urso]]. Sed tio ŝajnas al mi vere drasta decido - la esperanta teksto nun estas same reklama aŭ nereklama kiel multaj aliaj biografioj pri muzikistoj, samkiel la tekstoj en la 11 aliaj vikipediaj lingvoj, kiujn ankaŭ neniel necesus ĉiujn buĉi ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 26 apr. 2026 (UTC) :::La teksto nun povas resti. Mi konsentas, ke vi fermu la diskuton. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:46, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Malrespekto de kopirajto - aspektas kiel laŭvorta traduko de [https://www.luzespirita.org.br/index.php?lisPage=enciclopedia&item=Auto%20de%20f%C3%A9%20de%20Barcelona] kaj mi vidas neniun indikon de permeso. :La malrespekto de kopirajto restas. Administrantoj {{re|Tlustulimu}} {{re|ThomasPusch}} {{re|Blahma}} {{re|KuboF Hromoslav}} {{re|Gamliel Fishkin}} {{re|LiMr}} {{re|Kani}} {{re|Stefangrotz}} Bonvolu fari ion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:15, 5 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La malrespekto de kopirajto ne plu restas, ĉar mi reredaktis la artikolon el la portugallingva vikipedio kiu indikas diversajn fontojn. Nun la teksto estas tute alia kaj mi forigis ankaŭ unu bildon. Tial mi petas la forigon de la forigaverto.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:59, 5 apr. 2026 (UTC) ::Kani solvis la problemon. Dankon! --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:06, 5 apr. 2026 (UTC) == Alia temo, kun bedaŭro finita je 2026 04 19 == Krome mi petas atenton al [[Vikipedio:Forigendaj dosieroj#Historiaj dosieroj de Claudio Pistilli]]. ThomasPusch jam forigis kelkajn, restas aliaj trovitaj sed ne forigitaj, kaj multegaj aliaj ankoraŭ ne kontrolitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:08, 19 mar. 2026 (UTC) :La problemo ĝustas. Mi ekde la komenco de marto sukcesis savi kelkajn bildojn, forigis aliajn pri kiuj mi jam pruvis ke ili neniel povus esti pli ol 100-jaraj, kiel estis indikite en la licenca aserto, sed mi interkonsentis kun Arbarulo lasi tempon de entute ses semajnoj, do ĝis pli-malpli mezo de aprilo, kaj tiam mi forigos ĉiujn dosierojn kiuj ĝis tiam ankoraŭ estos sen konvinkaj pruvoj pri ekestado antaŭ pli ol 100 jaroj. Mi nun de la 7-a ĝis la 11-a vojaĝos kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a ĝis 17-a ankaŭ. Tial mi proponas ke ĉiuj povos ankoraŭ vidi ĉu eblus savi iujn dosierojn, ankaŭ mi povos vidi sed mi nur la 12-an de aprilo, kaj ke ni metu la finan limdaton la 18-an de aprilo. Mi promesos ke mi tiam forigos ĉiujn el la nun 40 dosieroj kiuj nun estas en la iom misgvida [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] (la ekzakta titolo de la kategorio ne gravas, ĉiukaze plej multaj estas klara kandidato esti forigitaj post revizio aŭ post konvena atendotempo - do "ne tuj", sed ĉiukaze). Mi ne kaŝu ke ne eblas tiom klare diri ke ĉiuj kandidatoj estus perforto de kopirajto. Ekzemple (post detala serĉado) # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Papo Gelasio la 1-a.png|Papo Gelasio la 1-a]] estas bone dokumentita kiel litografio de 1879, signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Justino la 2-a (520-578).png|Justino la 2-a (520-578)]], same signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Sankta Akacio de Sinajo.png|Sankta Akacio de Sinajo]], signife pli ol 100-jara, sed restas dubo ĉu ĝi vere konvenas en la teksto [[Bazilisko la Juna]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] kaj # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Maŭricio la 1-a (539-582).png|Maŭricio la 1-a (539-582)]] el 1697 :estas konfirmite pli aĝaj ol 100 jaroj kaj sendube povos resti. Sed plej multaj aliaj restas sub forta dubo, kaj se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado devos forpreniĝi meze de aprilo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:31, 5 apr. 2026 (UTC) ::{{komento}} Mi vere malĝojas devi nun forigi ĉiujn dosierojn alŝutitajn de Claudio krom la naŭ pri kiu mi sukcesis detektive pruvi kaj dokumentigi ke ili vere estas pli aĝaj ol 100 jaroj. Pri pluraj aliaj bildoj, ekzemple [https://byzantium-blogger.blog/wp-content/uploads/2019/10/m588237_the-byzantine-emperor-maurice-about-to-be-executed-by-the-usurper-phocas-having-seen-his-five-children-killed-in-front-of-him-602.jpg tiu ĉi], uzita je la nomo "Ekzekutado de la imperiesto Maŭricio fare de la uzurpisto Fokas.png" en la teksto [[Maŭrico (imperiestro)]], mi facile kredus ke ĝi estus pli ol 100 jarojn aĝa, sed mi ne havas la tempon investi horon da serĉado por ĉiu de la nun ankoraŭ 39 bildoj en la kategorio, 39 horoj estus plena oficista laborsemajno. Kaj evidente Claudio eĉ ne komencis serĉi verajn fontojn de la bildoj (kompreneble fonto ne estas "mi vidis ĝin kiel ornamaĵo de privata Facebook-noto, ne klaras de kie la bildo venis tien"). Do: se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado, ili devas nun forpreniĝi. Jam la forprenado unu post alia estas sufiĉe da laboro. Kompreneble mi ĉie kontrolos ĉu eble Claudio aŭ iu tamen metis dokumentigon al la dosiera priskribopaĝo antaŭ definitiva forigo, sed mi dubas ke mi vidos ion tie... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi en la proceso de pena forigo ankoraŭ sukcesis pruvi kaj dokumentigi la aĝecon de :::10. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Karino (250-285) Romia Imperiestro.png]] :::11. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Phocas (547-610) 2.png]] :::12. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Senkapigo de Siagrio (486).png]] :::13. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Granda Palaco de Konstantinopolo (Vogt).png]] :::14. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Prometeo liberigita de siaj ĉenoj fare de Heraklo.png]] :::kaj sekve povis savi ilin. Du pliajn bildojn ([[Zenono (imperiestro)|15]] kaj [[:dosiero:Romulus Augustus deposed by Odoacer.png|16]]) mi povis anstataŭigi per identa bildo el la vikimedia komunejo. Tiel necesas fine nur 23 bildojn forigi kaj maluzigi en la tekstoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:35, 20 apr. 2026 (UTC) PS: Ankaŭ [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Romia Konkero fare de la vandaloj.png]] identiĝis kiel bildigo de 1890 kaj same estas klare pli ol 100-jara. TP {{farite}} la forigo de ĉiuj dubaj dosieroj. La koncerna [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj|ujo]] nun ne havas ajnan dosieron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:32, 20 apr. 2026 (UTC) == J-Pimp (songwriter) 2026 04 07 == {{Propono de forigo |artikolo = J-Pimp (songwriter) |kialo = Fuŝa artikolo, metita de anonimulo: nur unu frazo, alilingva titolo, nur unu referenco, kiu fakte ne referencas la tekston kaj nur mencias kanton, kaj manko de alilingva artikolo; ĝi ne ekzistas eĉ en la angla, inter pli ol 7 milionoj ne estas loko por tio. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:14, 26 mar. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 2 aprilo 2026 9:36 |forigita = jes |kialo de rezulto = Kvar poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:22, 7 apr. 2026 (UTC) }} {{por}} La teksto estas orfa, estas kvante tute malsufiĉa ĝermeto de nur unu frazo, la titolo ("songvvriter") estas fuŝa, la sola referenco pruvas nur ke iam ajn ekzistis unusola rep-muzikaĵo, ĝi ne pruvas iun biografian aserton (da kiuj ekzistas nur vera nomo, asertita naskiĝdato kaj -loko), kaj krome alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo akuzas la anonima(j) konto(j)n pri transvikia spamado. Ĉio kune ne konvinkas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 06:37, 27 mar. 2026 (UTC) {{por}} Mi konsentas kun Aidas. Dubinda [[Vikipedio:Menciindeco|menciindeco]]. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 20:11, 5 apr. 2026 (UTC) {{por}} Kio estas eble ioma perforto konrraŭ la mizera ĝermeto, estas ke nun jam ĝi ne ligiĝas al vikidatuma ero - mi pensas ke kiam mi unuafoje ĵetis rapidan rigardon al ĝi fine de marto, ĝi ankoraŭ havis - tio '''estus''' fuŝa ago de iuj akuzaj "alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo" se temus pri valora teksto, sed pri tiu ĉi eĉ ne meritas provi eltrovi kie povus esti malaperinta la vikidatuma ero. Mi same pledas por forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:48, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Falsaj kuracistoj en Finnlando]] - 2026 4 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Falsaj kuracistoj en Finnlando |kialo = Ŝajnas persona kreaĵo. Estas nek referencoj nek alilingvaj ekvivalentoj. Ankaŭ ne estas klara temfadeno: ĉu temas pri sendiplomaj kuracistoj, ĉu pri tio en Finnlando, ĉu pri la kazo de Esa Laiho. Temas pri nia konata finna amiko kun kiu maleblas interkonsenti por plibonigo de iliaj kreaĵoj, kaj krome li de tempo al tempo kreas novan avataron. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:43, 7 apr. 2026 (UTC) |tempo = mardo 14 aprilo 2026 22:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = ses poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:48, 26 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Estas falsaj profesiuloj preskaŭ ĉie. La artikolo ne indikas kial ĝi meritas apartan artikolon. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 00:54, 11 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi konsentas kun ĉi tiu forigo. Ankaŭ ne estas kategorioj aŭ io ajn montrata en la artikolo. Mi ĵuste antaŭeniris kaj etikedis la artikolon, kaj ankaŭ informis la aŭtoron. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:36, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: nesufiĉe menciinda. Eble movebla al [[Falsa kuracisto]] kaj plibonigebla, kvankam mi ne trovas la temon ĉe WikiData. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:12, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: vere persona teksta kreaĵo, sen iuj referencoj, tute ne kontrolebla ĉu fikcio, ĉu fabelo, kaj kun tre dubinda temo pri enciklopedio. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:39, 25 apr. 2026 (UTC) : {{por}} forigo: Ŝajne pri la imagebla ĝenerala koncepto [[Falsa kuracisto]] (False Physician, Faux médecin, Médico falso, Falscher Arzt / ärztlicher Hochstapler ktp) vere en neniu branĉo de vikipedio antaŭvidatas aparta artikolo, sed ĉiukaze pri nuance alia, sed tre proksima temo estas la teksto [[ĉarlatano]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 26 apr. 2026 (UTC) == Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio - 2026 04 19 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio |kialo = Ĝi estas malplena. |subskribo = [[Uzanto:Fine Style 9634|Fine Style 9634]] ([[Uzanto-Diskuto:Fine Style 9634|diskuto]]) 10:18, 12 apr. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 19 aprilo 2026 10:53 |forigita = jes |kialo de rezulto = 5 poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:57, 19 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Mi vidis, ke vi [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Ŝablono:Krimo_en_Okcidenta_Aŭstralio&oldid=9351504 movis ĉi tiun ŝablonon] al [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]] kiu indikas misliterumon (celis "''Aŭstralio''", skribis "''Okcidenta Aŭstralio''"). Mi diras jes/por al ĉi tiu forigo, aŭ se mi eraris, atendu ĝis vi respondos al ĉi tio. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:44, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda ([[VP:R3|R3]]). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 13:04, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda, estu [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:05, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi hieraŭ revenis el dusemajna ferio, kaj nun unuafoje reestas sur tiu ĉi paĝo. Tial mi kiel unua ago ĉi tie ĵus forigas la post movo ne utilan malnovan titolon "Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio". Tion oni fakte povintus fari ankaŭ kun malpli longa atendotempo ol plena semajno, konsentite. Sed semajno ĉiukaze tre rapide pasas. Mi ankoraŭ esperas ke la navigila ŝablono uziĝos en pli da paĝoj ol tiu ununura - navigilo kiu celas kunligi plurajn paĝojn sed entute nur estas unu orfa paĝo el krome neekzista serio estas sensenca. Sed kompreneble, unu nova paĝo estas la unua kaj aliaj povas naskiĝi post kelkaj tagoj aŭ semajno. Kaj mi alvokas ke se la temaro maturiĝas, la esperanta navigilo fine estu en Esperanto - do estu "Okcidenta Australio", ne iu fremda mallongigo "VVA", ktp. Sed tio estas facila adapto, fari plurajn tekstojn pri la temaro estas unua paŝo kaj estas pli granda laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:00, 19 apr. 2026 (UTC) ==Denove [[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Hieraŭ la verkinto [[Uzanto:Claudio Pistilli]] mesaĝis aparte al mi kaj al [[Uzanto:Kani]] kun teksto, kiun li prezentas kiel leteron de ''Luz Espírita'' (eldoninto de la fonto kiun li tradukis) permesanta uzon de la artikolo. Mi kaj en mia diskutpaĝo ankaŭ [[Uzanto:Taylor 49]] respondis pli-malpli same, ke ili faru la normalan procedon, t.e. metu permesilon publike sur sian retejon aŭ sendu ĝin al la tiucela retadreso. Samtempe Kani respondis ke estas tute bone jam remeti la tekston. Al mi Claudio Pistilli tuj koleriĝis, ne faris la normalan procedon, sed tuj remetis grandan parton de la artikolo. Mi pensas ke ĉi tiu agado estas maldeca kaj estas kialoj suspekti ke la permeso estas falsa. Ni scias pri la permeso nur tra Claudio Pistilli mem. Kaj antaŭ nelonge li markis amason da dosieroj kiel proprajn kvankam ili ne estis propraj, kaj poste markis ilin kiel pli ol centjarajn kvankam li ne kontrolis ĉu ili estas pli ol centjaraj, do lia kompreno de aŭtorrajtaj aferoj klare ne estas fidinda. Krome, se la rajtoposedantoj vere konsentas al la uzado, devus ne esti malfacile ke ili publikigu rajtigilon sur sia retejo. Do mi taksas suspektige, ke anstataŭ fari tiun facilan paŝon, Claudio Pistilli koleregas kvazaŭ tiu postulo malebligas uzadon de la materialo. Do mi pensas ke ni devus provizore forigi la kopirajtan materialon kaj restarigi la version de Kani. Se poste montriĝos ke la permeso estas vera, ni tiam kompreneble allasos la artikolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:09, 19 apr. 2026 (UTC) : {{forte por}} tujforigo de la disputebla materialo (subpremo de historio). Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:13, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi rekomendis: kontakti kun Arbarulo, meti la referencon kune kun permeso de la aŭtoro, kion mi vidis en pluraj artikoloj, kaj peti ke oni metu la indikon pri libera permeso en la retejo. Sed ne ĉiuj scipovas fari ĉion. Kaj mi komprenas koleron, ĉar mi foje klopodis publikigi kovrilpaĝojn kaj fotojn kun rekta permeso (foje eĉ kun peto) de la rajtoposedanto kaj la vikia sistemo malpermesis. Foje la proceduro estas komplika por tiuj kiuj ne regegas la teknologian anglan lingvon kaj la vikian burokration. Kaj tre ofte la anglalingva versio publikigas bildojn kiuj estas malpermesitaj al aliaj lingvoj. Mi konsideras maldeca la suspekton, ke "la permeso estas falsa", sen pruvoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:28, 19 apr. 2026 (UTC) ::::{{re|Kani}} "kion mi vidis en pluraj artikoloj" - mi scivolas pri tio. Ĉu vi povas montri ekzemplojn? ::::Mi klarigu ke Claudio Pistilli ne devus fari ion ajn mem. Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon, kaj se ili havas teknikan kapablon enretigi tutan enciklopedion, mi malkredas, ke ili ne kapablas afiŝi permesilon (haveblan en la portugala, la itala kaj ankaŭ en Esperanto). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:10, 19 apr. 2026 (UTC) :::::"Ĉu vi povas montri ekzemplojn?" Ne, mi parolas laŭ memoro. Se vi kredas, bone; se vi ne kredas, ankaŭ bone. Mi preferas dediĉi miajn energiojn alimaniere. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:13, 19 apr. 2026 (UTC) ::::::Salutojn, amikoj, mi deklaras ke se oni ne fidas je la permeso de la aŭtoro pri la rajtokoncedo, bonvolu konfirmi kun la retadreso contato@luzespirita.org.br pri la permeso. Krom tio mi havas la ciferecan dokumenton kiun mi publikigis en la diskuto de la artikolo. Altestime, [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:04, 20 apr. 2026 (UTC) :::::::Do, principe tute formale Arbarulo kaj Taylor pravas: necesas retpoŝta letero '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'', por tie permesi la uzon de la teksto laŭ licenco de [[krea komunaĵo]] (Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0) aŭ kiel [[publika havaĵo]] (PD) - plej bone kopie ankaŭ al iu administranto de la esperanta vikipedio, ekzemple Kani (se Claudio jam havas ties retpoŝtan adreson). Do eblas nur peti la brazilanojn pri tiu paŝo. Se oni nur prezentas retpoŝtan leteron, kiun oni mem ricevis de la permesanta asocio, restas la risko, ke iu kritikulo povus pridubi ĉu la permesa letero estas aŭtent(ik)a. Kvankam, se en Brazilo momente neniu respondas, oni povus ankaŭ provi pludirekti la de luzespirita ricevitan retpoŝtan leteron senŝanĝe al ''permissions-eo@wikimedia.org'', kun risko ke la homoj tie eble ne akceptos la kromvojon. Sed povas ankaŭ funkcii. Ĉio estas iom kompliketa, ne pro ni aŭ pro Arbarulo, sed pro la ĝeneralaj reguloj de la interlingva Vikipedio. Sed ni povas, mi pensas, facile permesi al ni, toleri atendotempon de kvar semajnoj, ĝis la "permesa etikedo" de wikimedia.org estos, kaj baze de la mesaĝo prezentita de Claudio toleri la vastigitan tekston jam ĝis tiam, KROM kompreneble se iu el luzespirita.org.br jam protestus al iu el ni pri kopirajta perforto, kio tamen estas plej malverŝajna konsiderante la temon kaj ankaŭ la mesaĝon prezentita de Claudio. Tamen, se ene de la de ni interkonsentebla limdato (mi nur arbitre ĵus proponis vastan limon de kvar semajnoj, ĉar tio malpliigas la streson kompare al nur unu aŭ du semajnoj) nenio klariĝas, ni devos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026 kiam Kani draste reduktis la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:01, 21 apr. 2026 (UTC) ::::::{{re|Claudio Pistilli}} Tiu temo nun longege pendas, sed mi entute ne scias ĉu vi, Claudio, rimarkis la diskuton ĉi tie. Ĉu vi intertempe ankoraŭ ion faris aŭ pretus rekontakti kun la brazilanoj pri peto sendi retpoŝtan leteron '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'' kun permeso pri uzo de la teksto laŭ CC 4.0 (aŭ peto pri publikigo de tiu permeso en ilia retejo mem)??? Se vi diros al ni ke vi ne pretis kaj ne pretos fari tiun peton, ĉar vi sentas ke la duafoja petado ĉe ili ŝajnas al vi tro idiota, tiam ni scias kiel estas - sed tiam necesos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:35, 9 jun. 2026 (UTC) :::::::Mi ne povas kredi ke mi ricevis permeson (kaj mi havas la e-mail) por traduki la artikolon kaj vi ne akceptas. Kion faru. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 19:56, 9 jun. 2026 (UTC) ::::::::{{re|Claudio Pistilli}} Ne vi bezonas havi la permeson, ne Kani aŭ Arbarulo, sed ĝi devas esti ĉe la retadreso permissions-eo@wikimedia.org. Se vi certas ke vi ne povos peti la brazilanojn mem sendi la permesan leteron al la retadreso permissions-eo@wikimedia.org, vi povas plugvidi la originan sendaĵon tien, kun risko ke tio ne sufiĉos por la neesperantistoj kiuj ricevas retleterojn senditajn al permissions-eo@wikimedia.org. Ĉar fakte Arbarulo plene pravis la 19-an de aprilo skribi "Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon". Claudio, vi povas koleri pri la neesperantistoj kiuj plenumas la vikipediajn regulojn aŭ povas ne koleri, sed ni ĉiuj scias ke ili estas. Kaj iĝas tute groteske se ni dum kvaronjaro ne sukcesas fini tiun kazon. Do necesas fari ultimaton. Se post plia semajno (do ekzakte du monatojn post kiam Arbarulo reafiŝis la temon ĉi-tie la 19-an de aprilo) ne estos respondo de permissions-eo@wikimedia.org pri akcepto de la permesa letero, la teksto devos reiri al la stato de inter la 6-a kaj 16-a de aprilo. Kaj krome mi dirus, ke el la bildoj nur tiu pri Maurice Lachâtre rilatas al la teksto, kaj teorie la bildo "[[:dosiero:Akvarelo pri la Aŭtodafeo de Barcelono, 9-an de oktobro 1861.png|Akvarelo pri la Aŭtodafeo de Barcelono, 9-an de oktobro 1861.png]]", '''se''' estos pruvo ke ĝi konvinkeble fariĝis antaŭ 1926, do estas pruvite pli aĝa ol 100 jarojn. Tiu pruvo ĝis nun mankas: ni ne devas juĝi la bildon nun en la esperanta vikio mem, povas plumovi ĝin al la vikimedia komunejo kaj sekve forigi ĝin ĉi tie, kaj tiam povas atendi ĉu la administrantoj en la komunejo akceptos la bildon kun nura aserto ke vi, aŭ iu, suspektas ke la bildo pli aĝas ol 100 jarojn, ĉar ĝi montras scenon de 1861. Laŭ ĉiuj spertoj la bildo ne longe restos en la komunejo. Pli bone estus pruvi la statuson ĉi tie, kaj tamen malrekomendi pluŝovon al la komunejo. Taylor pravas, ke pli pura (sed ankaŭ pli brutala) vojo estintus dekomence malebligi ĉian vastigon preter la reduktita versio de inter la 6-a kaj 16-a de aprilo, kun kaŝo de la redaktohistorio antaŭa, kaj kun promesa noto "Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblos". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:53, 12 jun. 2026 (UTC) :::::::::Mi leteris al la eldonistoj por ke ili sendu mesaĝon al vi, al la Torkemado/Arbarulo kaj kiu ajn povas interesi. Ni nur devas atendi ke ili respondu. Sed, fakte, kion mi deziras, tio estas kontribui kaj ne kvereli. La kontribuantoj , anstataŭ plendi kaj kritiki, volas diskuti pri situacio kiun mi konsideras solvita. Mi akceptas ke vi ambaŭ bonvolu forigi ls bildon, forigu la artikolon, kaj ni anstataŭ interbatali interne, ni kunigu niajn fortojn, kaj plibonigu nian Esperantan Vikipedion. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:50, 12 jun. 2026 (UTC) == [[Trinnaphop Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Trinnaphop Thongchay |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) |tempo = lundo 4 majo 2026 12:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = la forigon faris LiMr je 2026-05-28 }} :{{kom}}Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) ==[[Artefarita planedo]]== Bonvolu atenti kaj opinii pri la proponoj forigi tiun artikolon kaj reuzi la titolon por alia koncepto ĉe [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj#Artefaritaj planedoj]] kaj [[Uzanto-Diskuto:Piotrus]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:51, 9 maj. 2026 (UTC) ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Meduzo]]== Ĉiuj malnovaj versioj de [[Meduzo]] enhavas kopion de artikolo el ''Kontakto'', kiu almenaŭ laŭ mia scio ne permesas kopiadon. Siatempe (en 2009!) Yekrats dubis pri tio, sed ŝajne neniu reagis ĝis nun. Mi anstataŭigis per pli detala teksto el la angla vikipedio kaj petas kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:40, 14 maj. 2026 (UTC) :En la malnovaj versioj de [[Meduzo]] mi trovis referencon "kontakto 1996 4", kio estas tre magra referenco, sed mi ĝis nun tute ne trovis la dubon el 2009 de Yekrats. Kie vi trovis ĝin, Arbarulo? Tamen per la indiko "kontakto 1996 4" mi traserĉis miajn kestojn de malnovaj revuoj kaj efektive trovis la tekston de [[Robert Roze]], en paĝo 15 de [[revuo Kontakto]] n-ro 154 (1996:4), kaj vere la vortoj de "aperintaj antaŭ 700" ... ĝis "sian urtikecan povon" estas laŭvorte retajpitaj el la Kontakto-teksto. Do mi per papera komparo povas konfirmi la rompon de kopirajto, kaj sekve {{por|subtenas}} kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. Tamen: la informo pri la esperantlingva artikolo nepre ne komplete forviŝiĝu. Ĝi estas eble la sola esperantlingva biologia artikolo pri meduzoj. Ĝi povus resti sub iu ĉapitrotitolo kiel "Literaturo", krom ke iu trovas rete atingeblan kopion de tiu paĝo, tiam ĝi ankaŭ povas listiĝi sub "Eksteraj ligiloj". Krome la teksto de Arbarulo nun donas la impreson, ke ni kolektive nun devas prepariĝi al granda fokuso de paĝokreoj pri meduzoj kaj marbiologio. Eble tion simple necesas fari, kvankam en miaj privataj pensoj nun meduzoj ne ludas gravan rolon, kaj mi ne dirus ke la temo de meduzoj estus mia prioritato de zorgoj. Sed mi aparte en la referencoj ne komprenas je kiu kriterio Arbarulo metas siajn ruĝajn ligilojn: Kial la anglalingva faka gazeto ''[[Marine Biology]]'' havas ruĝan ligilon kaj la same anglalingva faka gazeto ''Aquatic Invasions'' ne havas? Pri ambaŭ mi trovas vikidatuman eron (pri Aquatic Invasions la kodo estas Q15762300). Kial fari diferencon? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:39, 18 maj. 2026 (UTC) ::Mi pensas ke listigi la artikolon en sekcio "Literaturo" estas saĝa ideo, kaj se vi faros tion mi dankos. Mi ne povis fari ĝin mem ĉar mi sciis nek la aŭtoron kaj la titolon. ::Pri la prioritateco de pliaj artikoloj rilataj al meduzoj ĉiu juĝu por si mem. Mi ne intencas devigi iun al tio kaj se iu tamen sentas devon, tio ne estas mia afero. ''Marine Biology'' evidente havas pli ĝeneralan temon ol ''Aquatic Invasions'' kaj ĝia menciindeco estas pli certa, tamen ankaŭ ''Aquatic Invasions'' kredeble estas menciinda, kaj se vi volas ĝin ruĝa ĝi povas esti ruĝa. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:25, 18 maj. 2026 (UTC) ::La komento de Yekrats troviĝas en [[Diskuto:Meduzo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:28, 18 maj. 2026 (UTC) :::{{farite}} Ĉapitro "Literaturo" kreita kaj la Kontakto-artikolo menciita tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:09, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Yunus Emre Demir]] - 2026 5 18 == {{Propono de forigo |artikolo = Yunus Emre Demir |kialo = Senenhava, fuŝa artikolo. Ŝajnas mempropagando. Unua referenco estas falsa, la aliaj estas propraj. La artikolo ekzistas en neniu alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:35, 16 maj. 2026 (UTC) |tempo = tujtuje |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu pora.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 18 maj. 2026 (UTC) }} {{por}} La tuta enhavo estas "Mi havas turkan nomon kaj rilatas al cifereca enhavo." Tio estas praktike NULA enhavo. Certe estas mempropagando, kaj eĉ ne bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:06, 18 maj. 2026 (UTC) == [[Mumio de Maunula]] 2026 5 25 == {{Propono de forigo |artikolo = mumio de Maunula |kialo = Dubindas, almenaŭ diskutindas, ĉu la sensacia, klaĉgazeta temo estas konvena por enciklopedio - se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:53, 18 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 25 majo 2026 10:55 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube, je du poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) }} La temo estas de la konata finna kolego, kies forbaro ankoraŭ formale validas, kvankam jam ne plu aplikiĝas aŭtomataj buĉoj de ĉiuj liaj novaj salutnomoj - ĉiukaze daŭre eblas rapidaj forigoj de tekstoj aŭ salutnomoj, se iu kontraŭregula redaktado okazas. Sed tio ne estas la fokuso ĉi tie. La tre stranga temo toleratas en la finna kaj angla vikipedioj. Aliaj vikipediaj branĉoj ŝajne ne havis diskutojn pri ebla ekzisto de la temo, nur mankas intereso pri paĝokreo. Ni povus pripensi same toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:03, 18 maj. 2026 (UTC) :{{por}} Krome la konata finna kolego insiste kreas amason da artikoloj sen iu ajn referenco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:43, 18 maj. 2026 (UTC) ::{{farite}} Mi antaŭ sajmajno skribis "ni povus pripensi toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj" - Do necesas konstati: neniu ajn voĉdonis subtene al la teksto, du voĉdonis klare por forigo, kaj daŭre ankaŭ post semajno ne eblis noti eĉ unu fidindan referencon. -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi nun pro la ŝerco de sorto loĝas en Suomio, kaj mi povas atesti ke tiu ĉi ulo iĝis kvazaŭ memeo en loka medio kaj kaŭzis signifan polemikon. Nun estas tiu ĉi artikolo en la angla vikipedio aldone al la suoma, do eblas preni fontojn de ĝi, se necesas.--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 17:22, 25 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Mi bedaŭras ke vi venis duontagon tro malfrue, kaj en tiu ĉi escepta kazo la temo vere fermiĝis post semajno plus malmultaj horoj (ofte temoj pendas multe pli longan tempon nedecidite, tion ĉiuj scias). Do se vi volas redakti la temon ĝis bona nivelo kaj volas aldoni referencojn el la angla (aŭ el la finna) teksto, ene de realisma tempo - ni diru en plia semajno, ĝis la 3-a de junio (ankaŭ povas esti la 4-a aŭ 5-a), tiam mi pretas malforigi la tekston kaj ni lasos al ĝi ankoraŭ ŝancon. Sed se ĝi restas kiel ĝi estis nun, tiam la voĉdonoj validos kaj ĝi restos "vikipedia mumio, entombigita". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:49, 25 maj. 2026 (UTC) ::Estas iom strange, ĉar mi povus veti ke tiu ĉi temo aperis je la 25-a de majo, kaj mi ne vidis ĝin antaŭe. Nu, mi ne tre ofte kontrolas ĉi-paĝon, do povas esti ke mi ne rimarkis. Okej, mi povas reverki la artikolon laŭ la angla (je mia honto mi ankoraŭ ne sufiĉe regas la suoman por sencoplene traduki de ĝi). [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 10:32, 26 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Faru tion, se vi volas. Kiel mi skribis, mi povus ankoraŭ malforigi la antaŭan tekston kaj vi povus redakti de ĝi, se vi povas fari tion ene de semajno, sed la teksto ne estis lingve bona. Tial se vi tute nove faras tekston surbaze de la angla teksto, estas probable eĉ pli saĝa vojo fari tiel. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:02, 30 maj. 2026 (UTC) ::Okej, mi faris. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 19:37, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Abitura ekzameno en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Abitura ekzameno en Finnlando |kialo = Nova fuŝa artikolo de sama fuŝulo |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) |tempo = mardo 26 majo 2026 10:18 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa. [[Uzanto:Kani|kani]] 19:39, 25 maj. 2026 }} :{{kom}} Teorie eblus plibonigi la artikolon, komencante per la fuŝa titolo ("abitura" ne ekzistas en Esperanto), sekvante pro manko de internaj aŭ eksteraj ligiloj, referencoj, kategorioj, estas persona kreaĵo ktp. Tiu ulo insiste kreas artikolojn, kiuj celas laborigi patrolantojn. Ekzemple tiu ĉi restos orfa kaj kun dubinda enciklopedieco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Nu, la titolo ne estus granda problemo ... senprobleme eblus ŝovi ĝin al la PIV-a adjektivo [https://vortaro.net/#abiturienta_kd abiturienta]. Kaj ĝustas ke ankaŭ la aliaj kritikoj validas - eĉ ne estas intervikia ligilo al alilingvaj tekstoj pri la sama temo: tion mi ĵus aldonis al finna teksto "Ylioppilastutkinto Suomessa", ankaŭ havebla angle kaj france. Ke kategorioj mankas, estas simpla malmatura fuŝo, sed ke mankas eksteraj ligiloj kaj fidindaj referencoj, kaj restas forta suspekto ke la tuta teksto estas persona noto de opinio, "originala elpensaĵo" restas forta minuso. Kaj kompreneble ĝi devas havi ankaŭ la kritikan ŝablonon {{ŝ|orfa}}. Rezulte, se neniu miraklo okazas kaj iu uzanto ene de semajno helpe de la finna, angla kaj franca teksto objektivigas la subjektivan kreaĵon, mi vere {{por|subtenas}} la forigon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:17, 19 maj. 2026 (UTC) :: Kvankam mi jam tro malfruas, mi volas ankoraŭ aldoni mian voĉon {{por|por}} forigo de la teksto - mi vidis ĝin kiam ĝi ankoraŭ estis. Kaj ĉiuj mankoj de la teksto, jam menciitaj, vere elstaris ankaŭ kiam mi vidis la tekston. Kompreneble eblas havi la opinion "mia tasko estas nur ekkomenci temon, la tutaj enhavaj kaj teknikaj aldonoj necesaj, kun referencoj kaj eksteraj ligiloj, povas esti farataj de «la aliaj»", sed ĉar «la aliaj» ĉi tie estas nur malpleno da homoj, tiu espero ne ĉiam plenumiĝas. Ĉi tie ĝi ne plenumiĝis, kvankam eĉ estis alvoko al ĉiuj ĉi tie, ke bonvenus se iu homo (la mortinto de ka teksto aŭ alia uzanto) aldonus ĉiujn mankajn erojn. Mi volas konsideri min voĉdonanto por forigo de la teksto en tiu formo en kiu ĝi estis ĝis la forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:58, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Junior Seydini]] = Thaphatsanaphop Thongchay == {{Propono de forigo |artikolo = Junior Seydini |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 28 majo 2026 20:48 |forigita =jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 31 maj. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie. Ni jam ĵus forigis similan artikolon kun nomo tre simila al la nuna artikola nomo Thaphatsanaphop Thongchay - Trinnaphop Thongchay.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) ::Hm, kompreneble tiaj tekstoj pri aktoroj kaj kantistoj estas ĉiam iom konatigaj, do iusence eblas konsideri ilin reklamaj. Sed mi vere ne scias ĉu la homo efektive estus "tajlanda famulo" - ni ne havas tajlandan e-lingvan vikipediiston kiu povus konfirmi aŭ malkonfirmi tion, kaj ke li estus "internacia modelo" - mi ne dubas ke li loke povas labori kiel modelo, kaj se li intertempe studas en Tajvano ankaŭ povas kromlabori tie, sed nomi laborojn en la landoj de naskiĝo kaj nuna studado "internacia" kariero estus pompa misgvido kaj fanfaronado, kaj pri vera "internacia" kariero mankas konvinka internacia referenco: La teksto nomas [https://vogue.co.th/article/thai-models-runway-spring-summer-2023 tiun referencon pri laborado en Parizo kaj Los-Anĝeleso en 2023], kun noto ke la reteja ligilo estas de 2026-05-21, sed en 2026-05-27, apenaŭ semajnon pli poste, la ligilo ne plu haveblas, ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph - tiu "referenco" estas plej suspektiga kaj ne estas valida pruvo. Kaj aktoro, kiu eĉ ne estas en la datumbazo [[IMDb]] (estis jam tekstoj pri aliaj aktoroj, kie sole paĝo en la datumbazo IMDb ne konsideriĝis sufiĉa al ni por pravigi "menciindecon")??? Ankaŭ la [https://www.tunecore.com/artists/junior-seydini-independent-release dua ligilo] nur informas ''"looks like this page is lost"'', ankaŭ tie ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph. Se vikipedia paĝo kiu estis nur kreita en 2026-05-21, antaŭ eĉ ne semajno, havas '''nur fuŝajn referencojn''', kaj neniu el ĝi eĉ en iu ajn arkivigo spureblas ses tagojn poste, tio detruas '''ĉiun''' fidon pri kredindeco. Sekve - {{forte por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) :PS: Cetere - tute flanke la teksto memorigas pri tio ke estas entute 76 [[Provincoj de Tajlando]], sed ĝis nun ni nur sukcesas havi esperantlingvajn tekstojn pri 28 - do pri '''du trionoj''', 48 provincoj ankoraŭ mankas ĉia esperanta vikipedia paĝo. Tio estas granda manko, konsiderante ke pri aliaj landoj ni havas ĉiujn provincojn kaj distriktojn, ofte ĉiujn komunumojn/municipojn kaj estas uzantoj kiuj energie faras tekstojn pri unuopaj vilaĝoj kaj komunumopartoj. Mi mem faris 26 el la nun 28 e-lingvaj tekstoj en lasta novembro, plus la ĝeneralan paĝon [[Provincoj de Tajlando]], sed pri la restaj du trionoj mi ne havas laborforton. Tiuj restas por aliaj esperantistoj!! Kaj plie kalkulante, tiuj 76 provincoj kompreneble havas 76 ĉefurbojn, sed ĝis nun ni nur havas entute 17 esperantlingvajn paĝojn pri tajlandaj urboj - tie do mankas multe pli da tekstoj (mi ne kontrolis ĉiujn 17 tekstojn, sed almenaŭ [[Hatjaj]] kaj [[Pak Kret]] ne estas provincaj ĉefurboj, ankaŭ Bankoko kaj Pataja kun specialaj statusoj ne, tial mankas pli ol 60 paĝoj se oni tute ne konsideras urbojn ekster la provincaj ĉefurboj). Pri Tajlando do esperanto-vikipedie do atendas multe da laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Rikard Djegadut]] == {{Propono de forigo |artikolo = Rikard Djegadut |kialo = Ĝermeto de dubinda enciklopedieco. Nur ĝenerala agado, neniu preciza atingo, verko, ktp. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:15, 25 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 1 junio 2026 20:57 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:11, 3 jun. 2026 (UTC) }} Fakte tre malmulta enhavo: nur 2 frazetoj, eĉ sen informkesto, do {{ŝ|ĝermeto|Indonezio}}, kaj neniu ajn artikolo kiu ligus al la teksto, nur [[VP:FA]], do {{ŝ|orfa|Azio}}. Kaj mi eĉ ne rigardis la du eblajn referencojn kaj ne ekhavis al mi opinion pri la menciindeco. Al mi la sola malmulteco de materialo sufiĉas por subteni ĝian forigon. Do {{por}} forigo. Ke pri pli detalaj administraj unuoj sub la provinco ŝajne ne estas esperantaj tekstoj ne estas la kulpo de la farinto, sed la kategorio "Indonezio" ankaŭ estas tre magra - kvankam meti la paĝon en kategorion "indonezianoj" ne estus problemo, kaj ankaŭ malfermi propran novan kategorion "indoneziaj ĵurnalistoj" nur por tiu teksto eblus - sed nur se ĝi restos. De la provinco [[Orientaj sudorientaj insuloj]], kiu evidente nur konsistas el insuloj, pri kvar insuloj, [[Floreso]], [[Sumbo]], [[Timoro]] kaj [[Komodo]] estas e-lingvaj tekstoj, nur pri la pli etaj ne. Se nur eblus scii kie la menciita loko estas... Momenton, tio kion la supozebla neesperantisto ĉi-tie senreference nomis "okcidenta Manggarajo", estas indonezie la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'', sen esperanta teksto, sed klaras ke ĝi estas la okcidenta parto de la insulo [[Floreso]]. Eĉ eblus konsideri ĉu aparte krei e-lingvan tekston nur pri la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'' - sed nur se la teksto restos. Sed por restigi la tekston necesus, ke iu e-isto unue konvinkus nin pri menciindeco de la homo, kaj due iu (eble alia e-isto) vastigus la tekston al almenaŭ tri frazoj, kun informkesto, kun ĝustaj kategorioj. Mi nun ne povas vidi tion, do for, se ne aperos kaj konvinkos argumentoj tre defendaj al la teksto.[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 27 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:24, 1 jun. 2026 (UTC) == [[N. Robert Branch]] == {{Propono de forigo |artikolo = N. Robert Branch |kialo = Mi ne 100%-e certas ke la artikolo estas forigenda, sed ĝi ŝajnas al mi sufiĉe suspektinda por meriti diskuton. La temo ŝajnas menciinda, almenaŭ laŭ niaj normoj. La enhavo aspektas tute propagande. Ĝi enhavas almenaŭ unu vere nekredeblan aserton ke "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto"; mi ne kontrolis ĉu estas aliaj falsaĵoj. La referencoj estas malbone kopiitaj el la angla sen retligiloj. Mi suspektas ke iu artefarita ilo intervenis, precipe ĉar la afero pri "Esperanta Ekonomikisto" estas tiel stranga falsaĵo, kian mi ne atendus de homo. La sama uzanto faris similajn artikolojn en la angla kaj la kataluna. |subskribo = [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:35, 27 maj. 2026 (UTC) |tempo = merkredo 3 junio 2026 2:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = je 3 voĉoj por, 0 kontraŭ forigo [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:22, 11 jun. 2026 (UTC) }} La teksto estas certe farita aŭtomate, sed ni vere pli kaj pli impresiĝas, kiom saĝajn esperantajn frazojn aŭtomata tradukado intertempe produktas en 90 % de la frazoj: kompreneble restas 10 % da rubo, kiel "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto" aŭ "li akiris nacian gazetaron". Sed la asertoj enhave restas dubindaj. Interalie, ke pri lia dunganto ''[[British Journal of Economics]]'', evidente anglalingva, tute ne estas anglalingva vikipedia teksto kaj ankaŭ ne vikidatuma ero - kvankam, aliflanke, [https://britishecon.co.uk/ ekstera ligilo] pri tiu ĵurnalo almenaŭ haveblas. Ankaŭ pri dua dunganto, firmao "Astoria" el Austin (Teksaso) mi trovas nenion en la angla vikipedio kaj en vikidatumoj, sed pri tio mi eĉ per simpla guglo-serĉo per vortoj "Astoria cosmetics Austin" aŭ kombinitaj du el la vortoj trovas nenion - kvankam la citita artikolo [https://wdstudios.org/article/aHR0cHM6Ly9uYXRpb25hbHRpbWVzLmludGVybmFsL2N1c3RvbS9iRUJSQ0VwN1JVby1icmFuY2gtZXhpdHMtYXN0b3JpYQ ] supozigas ke la firmao Astoria en Austin ekzistus... ĉu povas esti ke oni en retejo wdstudios.org povus fari plene falsan artikolon? Sed se la artikolo ne estas falsa, kie estas retejo de tiu firmao?? En la angla vikipedio la teksto jam ekzistas ekde 6 semajnoj, kaj ŝajne neniu ĝis nun proponis ĝian forigon. Ke ĝi estis kreita de uzanto Stevejobessy kiu ankaŭ kreis la esperantan, katalunan kaj maltan tekstojn hieraŭ kaj hodiaŭ, ne estas problemo, sed ke estas preskaŭ ekskluzive tiu uzanto kiu plu redaktadas la anglan tekston, suspektigus min se mi estus anglalingva vikipediano... En la angla vikipedio devus esti pli da homoj, kiuj kredas ke iu temo entute ekzistas kaj pretas kontribueti. Mi pretus ekkredi la anglan tekston, se ekestus kaj restus anglaj tekstoj pri la temoj [[British Journal of Economics]] kaj [[Astoria (cosmetics)]]. Se tio daŭre ne estas kaj la pompaj asertoj restas tiom nekredindaj, mi estas {{por}} forigo. Kompromise ni povus vastigi nian tempon de enketado de semajno al monato. Tiam ni ankoraŭ povus sendi Arbarulon (se li pretas je tio) enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto - tiam probable pli klaros la anglaj asertoj post fino de tiu diskuto pri forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 27 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Ĉu vi pretus, estante anglalingvano, enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto, kiel mi proponis la 27-an de majo. La duboj, kiujn vi prave havas pri la teksto de nura uzanto Stevejobessy, ankaŭ validas por la angla vikipedio. Se vi pretas elpaŝi en la angla vikipedio en la sekvaj du tagoj, mi pretas prokrasti decidon pri la esperanta teksto de Stevejobessy ĝis post monato, do je 27 junio, sed se ne mi proponas limdatan forigon je 3 junio. Cetere intertempe ankoraŭ aldoniĝis plia aŭtomata traduko de Stevejobessy en la nederlanda vikipedio - sed tio tute ne estas argumento. La samajn asertojn kopii kvinfoje ne igas ilin pli veraj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 1 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo, krom ke ni prokrastas la decidon, ĉar Arbarulo ankoraŭ enketas ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:23, 1 jun. 2026 (UTC) :::Mi ne pretas peti forigon en la angla vikipedio, ĉar la angla-vikipediaj reguloj kaj kutimoj pri forigado estas tro malsamaj de niaj. Ĉi tie mi proponis forigon pro reklameco, sed la reguloj de la angla vikipedio diras ke oni forigu reklamojn nur en la plej senesperaj okazoj ([[:en:WP:G11]]), kaj mi pensas ke ĉi tiu okazo ne estas tia. Eble ĝi ja estus forigita pro nemenciindeco, ĉar laŭ miaj impresoj la angla Vikipedio interpretas menciindecon tre strikte, sed laŭ niaj normoj ĝi certe estas menciinda. Sed se iu havas pli specifan enketon aŭ demandon, kiun anglalingvaj vikipediistoj povus helpi solvi, kaj volas ke mi transkomuniku la peton, mi pretas fari tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:39, 4 jun. 2026 (UTC) ::::{{komento}} Se ni lasas la temon tiel ĉi, tiam la kalkulo de voĉoj rezultas je 3 voĉoj por, 0 kontraŭ forigo. Mi pretas ankoraŭ atendi lastan tagon da pripenso, eble iu ankoraŭ havas ion por opinii, sed krome mi morgaŭ je sama horo forigos la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:07, 9 jun. 2026 (UTC) :::::Mi havas ankoraŭ malfortan argumenton '''kontraŭ''' forigo, nome eksteran referencon (profesian memprezenton) :::::* https://www.linkedin.com/in/branchrobert/ :::::kaj aliflanke tute neseriozan finon de la nederlanda vikipedia teksto, plian argumenton '''por''' forigo: :::::* "''In mei 2026 richtte Branch samen met een aantal muzikanten het Amerikaans-Canadese muziekproductiebedrijf WestBeats op. Onder leiding van Branch ontwikkelt de studio eigen Digital Audio Workstation-software. WestBeats streeft ernaar om in juni 2026 zijn eerste reeks singles uit te brengen''" ::::::Tio estas: "En majo 2026, Branch kune kun kelkaj muzikistoj starigis la uson-kanadan muzikproduktan kompanion WestBeats. Sub gvidado de Branch, la studio disvolvas sian propran programaron por Cifereca Aŭdio-Laborstacio. WestBeats strebas en junio 2026 publikigi sian unuan serion de unuopaĵoj." Tio ne kongruas kun la tre serioza prezento kiel ekonomikisto en la aliaj lingvoversioj... :::::[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:22, 9 jun. 2026 (UTC) :Mi nur volas memorigi, ke mi sciigis pri ĉi tiu artikolo pro suspekto de reklameco. La menciindeco ŝajnas esti nedubebla (laŭ niaj kriterioj), do pliaj pruvaj referencoj ne rilatas al la afero. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:02, 10 jun. 2026 (UTC) ::Nenio ekde du tagoj ŝanĝiĝis, do mi nun plenumas la decidon de '''[[tri pledoj por forigo kaj vere forigas la tekston]]'''. Sed kvankam ni konsentas pri la suspekto de reklameco, mi vere ne komprenas ke tio estus la sola minuso. La teksto prezentas tute nekredindajn asertojn, kaj "pruvas" tion per ridinde fuŝaj referencoj, kiuj en nul kazoj povas pruvi ion. Sed efektive, ne estu nia tasko zorgi pri proponoj por eblaj forigendaj artikoloj el la '''angla''' vikipedio. Estas tiom da anglalingvaj denaskuloj, ke ili facile povas mem zorgi pri iliaj dubaj kazoj. Tamen mi ne povas kompreni, ke vi kun tiom mizeraj pseŭdoreferencoj ne povus havi dubojn pri la menciindeco de homo en la esperanta vikio surbaze de tiu blufa esperanta teksto. Mi absolute ne dividas la juĝon, ke la mencindeco de la teksto estus "nedubebla laŭ niaj kriterioj". La tuta artikolo kreas '''gigantan dubon'''! Sed nun ĝi estas ĉiukaze for post minuto. Ne indas plu diskuti pri kadavro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:20, 11 jun. 2026 (UTC) == [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Villa delle Rose (Lago de Como) |kialo = Revenas malnova konatulo pri la Lago de Como kaj Lierna. Nun konata artikolo pri simpla vilao kiu estus interesa se historiaj aferoj estus konstateblaj, sed la referencoj ne konfirmas la asertojn. Eĉ la foto ne montras la vilaon mem. La artikolo ne ekzistas en la itala, sed nur en la ukraina, ĵus farita de anonimulo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 4 junio 2026 9:37 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 2 jun. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Konfirmas la fuŝecon tri artikoloj pri muelejoj de la sama aŭtoro sen ajna referenco aŭ alilingva korespondaĵo. Ili fakte estas nun nur ruinoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de la nekredinda teksto [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] kaj de la tri fuŝaj artikoloj menciataj: [[Muelejo de Casate]], [[Muelejo de Mugiasco]] kaj [[Mulino di Sornico]]. La farinto mem ekde la 27-a de majo jam estas globale forbarita el Vikipedio, do ne estas danĝero ke ankoraŭ pluraj simile fuŝaj tekstoj venos de tiu ĉi konto, sed tiuj kvar vere estas fuŝaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:52, 30 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ĉiuj kvar menciataj tekstoj, kiuj ĉiuj estas same ne kredindaj kaj de sama "longtempa abuzanto" (LTA). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:21, 1 jun. 2026 (UTC) == [[Katolikismo en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Katolikismo en Finnlando |kialo = Nova finna fuŝaĵo. La redakto konsistas el tri linioj. La unua enhavas fuŝan vorton "katolikanoj". La dua povus esti interesa se estus referenco (oni ne povas scii ĉu temas pri inventaĵo. La tria estus nur anonco de io kio okazos. Ĉu estus enciklopedia informo pri kvar katolikoj en Svedio, Danio aŭ Rusio? Kiel kutime, estus ni kiu devus serĉi allingvan korespondon. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:45, 31 maj. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 7 junio 2026 18:14 |forigita = ne |kialo de rezulto = 3 kontraŭ, 0 por, 0 duboj - vidu sube. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:35, 9 jun. 2026 (UTC) }} {{komento}} Prava plendo, kompreneble. Mi ankoraŭfoje investis la tempon kaj amplekse avertis la kreinton en [[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet#Katolikismo en Finnlando]]. Principe, kiel mi skribis tie, mi estus por teno de la teksto de tri frazoj kun ŝablono {{ŝ|ĝermo}} kaj kun intervikia ligiĝo, ĉar ĝi teknike utilas por malpliigi artikolajn orfojn. Sed mi vere subtenas ke ne 200-an fojon iu ne-finna esperanta administranto faras tiun agadon por la finna kolego, kiu tute povas kaj kapablas tion fari mem: en kreo [[Lilli Earl]] de antaŭhieraŭ li ankaŭ sukcese faris intervikian ligiĝon, do pruvis ke li povas fari tion, kvankam li iam konfesis ke li ne rajtas aktive redakti ion '''en''' vikidatumoj. '''Se''' li mem postliveras tiujn antaŭkondiĉojn de komencanta teksto, mi estus por teno de la teksto, se ne, {{por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:41, 1 jun. 2026 (UTC) : Mi ĵus vidis ke li jam ekagis pro mia averto, intervikie ligis la paĝon, ampleksigis la 3 frazojn al 5 (tiam ankaŭ eblas rezigni pri ŝablono "ĝermo", eblas meti, sed ne nepre) kaj aldonis 3 bazajn referencojn. Post tiu iometa ampleksigo, kiu certe ankoraŭ ne estas la maksimume ebla ampleksigo, mi jam estas kontraŭ forigo. Kaj mi esperas ke la uzanto aplikas la averton al ĉiuj novaj paĝokreoj. Se iuj paĝoj estas mankaj, proponi forigon estas konsekvenca ago kaj povas havi pozitivajn rezultojn... Do nun, {{kontraŭ}} forigo. Dankon, Kani. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 1 jun. 2026 (UTC) :: Efektive, post la nunaj plibonigetoj {{kontraŭ}} forigo. Estas bone ke la teksto jam ankaŭ ne estas artikola orfo plu, kaj kun la alilingvaj tekstoj ankaŭ devus esti eble ankoraŭ trovi iun foton... Sed tio estas normala situacio por artikolo kiu nur ekestis hieraŭ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:57, 1 jun. 2026 (UTC) :::PS: Mi ĵus povis enigi 2 fotojn kaj mapon, kaj la paĝo jam ekaspektas kiel normala artikolo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:13, 1 jun. 2026 (UTC) :Ĝi povas resti. Kiel fini la debaton?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:09, 3 jun. 2026 (UTC) ::{{kom}} Mi kalkulas la frazon de Kani "Ĝi povas resti" kiel voĉon kontraŭ forigo, kun mia voĉo ŝanĝita kontraŭ kaj tiu de Aidas same post la "plibonigetoj kontraŭ forigo". 3 voĉoj kontraŭ forigo, neniu (post la adaptoj) por, kaj neniu dubo plu. La teksto restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:33, 9 jun. 2026 (UTC) == [[Karim Tabti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Karim Tabti |kialo = Pli ol forigopeton, mi havas seriozan dubon. La artikolo ŝajnas bone strukturita, sed temas pri 17-jarulo (eble ankoraŭ ne biografienda) kaj la referencoj estas nenio. Ne ekzistas korespondaĵo en itala aŭ alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:13, 3 jun. 2026 (UTC) |tempo = <s>10 junio 2026 9:42 h </s> plivastigita ĝis ĵaudo 11 junio 2026 21:00 h |forigita = ne |kialo de rezulto = du voĉoj kontraŭ forigo, neniu por, sed restas duboj, ĉe Kani kaj Goren, kaj fakte ankaŭ ĉe mi - do: "in dubio pro reo" dubokaze por la akuzato [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:13, 23 jun. 2026 (UTC) }} :Mi povis trovi nenion pri tiu ĉi ulo, kaj la nomo Karim Tabti ne estas tre rara. Ĉu eblas kontakti la aŭtoron? Se temas pri sinprezento, ĉu li almenaŭ estas esperantisto aktiva en la movado, eble en TEJO aŭ junulara sekcio de SAT? [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 12:57, 6 jun. 2026 (UTC) ::La aŭtoro estas anonimulo, kiu faris nur tiun kontribuon. Se temus pri esperantisto, oni dirus ion pri tio. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 8 jun. 2026 (UTC) La teksto je unua vido ŝajnas troglata, olea AI-laboraĵo, kun ridinda unua referenco "La sekva teksto prezentas enciklopedi-stilan biografion de Karim Tabti, kune kun klarigoj pri la font-bazo kaj la kriterioj de verifikebleco laŭ la normoj de Wikipedia." Do la unua referenco ekzakte alparolas nin ĉi tie per solena seriozeco, kiuj jes dubas ĉu iu tia homo "Karim Tabti" entute ekzistas. Malgraŭ la senespera pledo "ne forigu ĝin, ĝi plenumas la kriteriojn", groteske ĝi ĝuste NE plenumas iujn kondiĉojn pri referencoj "laŭ la normoj de Wikipedia": la "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja" pruvas ekzakte '''nenion'''. Sed se oni '''mem''' enketas per reta serĉilo (Junaj Socialistoj de Foggia, en loka lingvo: Giovani Socialisti di Foggia), tuj troveblas tuta fasko da konvinkaj referencoj: * https://playnews24.com/2026/06/09/karim-tabti-gs-psi-nessuna-festa-sulle-difficolta-della-citta-il-centrodestra-abbia-rispetto-delle-istituzioni/ * https://www.foggiatoday.it/tag/giovani-socialisti/ * https://www.civico93.it/giovani-socialisti-diu-capitanata-annunciata-la-costituzione-del-coordinamento-di-lucera/ * https://www.linkedin.com/in/karim-tabti/ Do. La temulo vere estas loke aktiva juna socialista politikisto, kaj ĉar la teksto mem estas esperantlingve senriproĉa, la problemo estas nur tiuj senesperige fuŝaj "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja". Ĉar kun aninmulo oni povas tre malbone komuniki, mi prefere proponus lasi la tekston, se iu esperanta uzanto povas ene de 2 tagoj enplekti tiujn aŭ iujn rete trovitajn referencojn en la krome konvinkan tekston (tio signifas vastigi la limdaton ĝis 2026-06-11 19 h UTK). Mi neniel komprenas, kial la por Foggia kaj Apulio plene negrava komunika lingvo Esperanto estus tiom grava, sed eble la anonimulo pensis ke li volis havi "testan balonon", antaŭ ol en dua paŝo elpaŝi per vikipedia artikolo en la itala lingvo. Do estos al ni, ĉu ni estos tiom bonkoraj kaj afablaj por mem ripari la eksterajn referencojn. Se jes, la eksteraj referencoj ŝajnas pruvi publikan intereson pri la junulo, kaj nur la fakto ke li estas 17-jara ne "senvalorigas lin". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:57, 9 jun. 2026 (UTC) Mi nun pli-malpli ĉion forĵetis, por kio mi ne trovis fidindajn retajn ekstervikipediajn referencojn, kaj metis tiujn referencojn. La retejo foggiatoday.it, kiun mi menciis hieraŭ, montriĝis teknike fuŝa, ekzemple ne estis arkivigebla, kaj estis superŝarĝita de reklamoj, ankaŭ la retejo https://www.foggiatoday.it/politica/karim-tabti-congresso-si-foggia.html pri kiu fakte temis. Ĝin mi do ne uzas, sed mi trovis bonan plian referencon https://federazionegiovanisocialisti.com/sedi/, kiun eblas senprobleme uzi. Sed la referencoj kiujn mi nun havas pruvas relative malmulton, de la origina teksto nun nur restis naŭ mallongaj frazoj, tio estos pli ol la minimumaj 3 por artikola ĝermo, sed ĉar ili vere estas tre magraj, mi tamen metis ŝablonon {{ŝ|ĝermo}}. Tiun koncizigitan kaj referencitan tekston ni povus lasi, sed nun la teksto estas tiom konciza, ke restas malmulta substanco: mi voĉdonas {{malforte kontraŭ}} forigo, sed volas almenaŭ ankoraŭ plian voĉon aŭ du. Tamen kompreneble ni tre atentu ne malŝpari tro multegan tempon je tiu tre flanka temo pri la provinco, konsiderante ke multaj esperantaj tekstoj pri tiu provinco aspektas kiel la paĝo [[Ascoli Satriano]]: teksto de nur unu frazo, ses vortoj, plus informkesto kun informoj de 2005, plene malaktuala kaj kun fuŝa ligilo [[San Potito]], sed aliflanke tre kritikende tute sen {{ŝ|ĝermo}} aŭ ĉi-tie la pli draste kritika {{ŝ|ĝermeto}}. Sed kompreneble ni ne forĵetu ĉiujn flankajn temojn kun rilatoj al la provinco, nur ĉar ni ankoraŭ ne sukcesis redakte vastigi la robotan kreaĵon de januaro 2006, kiun poste ekskluzive nur robotoj pluadaptis, kaj neniu ajn homo iam faris plej etan redaktan ampleksigon (nur unu homo en 2013 ŝanĝis bildon). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:12, 12 jun. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ}} forigo, kvankam dubindas la Internacia menciindeco de ĉiu ekestanta juna loka politikisto. Sed la teksto estas bona kia ĝi estas nun, ankaŭ bonas ke nun estas nova teksto pri la itala partio de 2007. "in dubio pro reo" [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Ŝlomo Hofmeister]] == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝlomo Hofmeister |kialo = Fuŝega lingvaĵo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 08:34, 12 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 19 junio 2026 8:18 |forigita = ne |kialo de rezulto = post plibonigo: tri kontraŭ, Kani ne reesprimis sin, sed lia komence prava kritiko "fuŝa lingvaĵo" intertempe estas senbaza 10:09, 23 jun. 2026 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) }} :Mi riparis la plej elstarajn lingvofuŝojn - nun {{kontraŭ}} forigo. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:34, 12 jun. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La origina teksto estis lingve neakceptebla, sed post la poluro de Moldur ĝi estas tute bona. Kompreneble la teksto daŭre nur estas ĝermo, kiu tre profitus de pliampleksigo per tradukoj el la germana aŭ angla versioj, sed esti artikola ĝermo ne estas kialo por forigo. Dankon al Moldur, tiel ĉi ĝi sendube ne estas forigenda. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:18, 14 jun. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ}} forigo nun. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:23, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Metodo Castiglioni]] == {{Propono de forigo |artikolo = Metodo Castiglioni |kialo = Pli ol forigopeton, mi montras mian dubon pri enciklopedieco. Temas denove pri Lierna, ĉe la Lago de Como, kaj la familio Castiglioni. La redakto sonas al mi kiel ia babilado, kvazaŭ seninforma. Denove ĝi ekzistas en hispana, sed ne en itala. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:26, 12 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 19 junio 2026 18:45 |forigita =jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:33, 20 jun. 2026 (UTC) }} {{por}} Ni jam vidis tiom da blovite grandigitaj, fakte senenhavaj, seninformaj paĝoj pri familio Castiglioni de Lierna, ke mi vere ne emas investi duonhoron por detale defendi kial, se ĉiuj antaŭaj tekstoj krom tiu pri la skulptisto [[Giannino Castiglioni]] estis senvaloraj, ankaŭ tiu ĉi teksto estus foriginda. Ĝi ne ŝajnas al mi enciklopedia. Punkto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:11, 14 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Luca Bestetti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Luca Bestetti |kialo = Vidu la kunmetitajn dubojn jam en la [[diskuto:Luca Bestetti|diskutpaĝo]]: duono de la trovoj povus subteni impreson ke la tuto estus falsa kaj duono ke ĝi tamen estas vera. Ĉu lasi tian tekston, ĉar ĝi "nur duone estas konvinkebla, per fontoj kiuj eble estas fidindaj eble ne"? Ĉu tiuj pridubeblaj referencoj sufiĉas por pruvigo lasi la tekston??? |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:45, 14 jun. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 21 junio 2026 8:39 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:45, 22 jun. 2026 (UTC) }} {{re|Super nabla}} (aŭ iu alia italo) Ĉu vi havus opinion pri tiu paĝo?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:45, 14 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo, se neniu itallingvano pretas detektive forigi la multajn dubojn ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Thathanine Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Thathanine Thongchay |kialo = Dubinda menciindeco |subskribo = [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 03:54, 15 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 22 junio 2026 3:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:43, 22 jun. 2026 (UTC) }} :{{por}} Dubinda menciindeco. --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:51, 15 jun. 2026 (UTC) :{{por}} Vere, dubinda menciindeco. Ke li en 2017, en aĝo de 11, foje faris reklamon por dentopasto, estas bone, sed ne jam signifas aktoran famon. Kaj ke [https://www.imdb.com/de/name/nm18457192/ en la aktora daumbazo IMDb] estas nur lia nomo, sed entute neniuj aktoradoj, diras multon. Plie, la sola ligilo, persona [https://www.instagram.com/Thathanine paĝo ĉe Instagram] estas {{404}}... Tio estas ploriga prezento. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:18, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:18, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Teodoriko Bland (juĝisto)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Teodoriko Bland (juĝisto) |kialo = Novulo ekkreis fuŝegajn artikolojn, unu ĝermeton kaj alian ĝermon kiu estis savita post polurado fare de Moldur. Mi ne scias ĉu tiu novulo esperas, ke ni riparu ĉiujn tiujn venintajn kaj venontajn fuŝajojn aŭ eĉ estas nekonscia pri la neakcepteblo de la rezultoj. Aliaj similaj artikolklopodoj estas [[Vilhelmo Kilty]], [[Johano Johnson Sr.]] kaj [[Johano Johnson Jr.]] Mi ne sentas min preta kontakti lin. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:59, 15 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 22 junio 2026 18:01 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:42, 22 jun. 2026 (UTC) }} :{{por}} La novulo mem skribis "Mi estas komencanto, tiel pardonu se mi fari eraro." Pardoni "se li fari eraro" oni povas, sed nove verki la tekstojn pri detalaj biografioj de antaŭ 200 jaroj el la historio de [[Marilando]] estas iom tro. Mi emas koncentriĝi pri la multegaj kantonoj de Usono, kiuj ne nur havis signifon antaŭ 200 jaroj en la loka historio, sed estas signifaj en 2026, kaj tie pri [[:Kategorio:Kantonoj de Marilando|Marilando estas nur 12 tekstoj kaj mankas ankoraŭ 12]]. Kompreneble Marilando nur estas unu el tre multaj partoj de Usono, kaj Usono nur estas unu el tre multaj landoj de Ameriko, sed mi ĉiukaze ne vidas kapablon ĉe mi nun nove krei la paĝojn de lokaj homoj de antaŭ 200 jaroj kiujn la komencanto deziras ke ili estos. Mi metas ŝablonon {{ŝ|polurinda}} kaj {{ŝ|orfa}}, ĉar estas signo de afableco ne forigi tekston sen antaŭe averti pri mankoj, sed tamen estas por forigoj de almenaŭ la tekstoj [[Teodoriko Bland (juĝisto)|T. Bland]], [[Vilhelmo Kilty]], [[Johano Johnson Sr.]] kaj [[Johano Johnson Jr.]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo de ĉiuj kvar. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:17, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Via Arcivescovo Romilli]] == {{Propono de forigo |artikolo = Via Arcivescovo Romilli |kialo = Anonimulo kreas nur artikolojn pri milanaj stratoj, kiuj ne interesas en la itala vikio kaj serĉas lokon en Esperanto, islanda aŭ rusa. Tio dubindas min pri enciklopedieco. Ĉu ni havos centojn da stratoj da centoj da ĉefurboj? Tio estas dekmiloj da stratoj. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:59, 19 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 26 junio 2026 21:38 |forigita = jes |kialo de rezulto = 3-4 poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:41, 22 jun. 2026 (UTC) }} {{kom}} Supozeble plia blufaĵo/pompaĵo en la konata Milano-rilata fuŝaro. Simile ankaŭ: [[La Casa Astratta]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 07:24, 20 jun. 2026 (UTC) {{forte por}} forigo eksplicite ankaŭ de la teksto [[La Casa Astratta]]: Pri la strato Via A. Romili mi ankoraŭ povus imagi meti frazon en la tekston pri Milano, sed pri la "Casa Astratta" estas eĉ pli groteske. Kvankam tie mankas foto, eblas vidi en [https://ordinearchitetti.mi.it/index.php/it/cultura/itinerari-di-architettura/14-arte-e-architettura/opere/320-casa-astratta/galleria#galleria ekstera retejo] ke temas pli tutsimpla 9-etaĝa loĝdomo, tipe socialisma [[slabokonstruaĵo]], kiu estas en neniu dimensio arkitekte menciinda. En ĉiuj periferioj de ĉiuj urboj de la eksa [[Varsovia pakto]] oni povas vidi tiajn domojn, mi havas amikojn kaj parencojn kiuj loĝas en tiaj domoj kaj estas dankema ke estas tiuj simplaj domoj (kaj ke ili ne estas bombitaj kiel la samaj domoj en Ukrainio), sed se oni metas paĝon pri ĉiuj tiuj domoj, eĉ se ne estas foto kiu montrus la tristan fasadon, tiam oni same povas fari tekstojn pri ĉiuj strataj lanternoj kaj ĉiuj rubujoj en ĉiuj stratoj de ĉiuj urboj, urbetoj kaj vilaĝoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:53, 20 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ambaŭ. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:17, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{re|Kani}} Cetere la dubinda teksto pri tiu "Via A. Romilli" estis fakte trompe pri la tuta milana kvartalo Corvetto - supozeble ĉar nur pri "tiu unu strato Via A. Romilli" estus apenaŭ sufiĉe da raportindaj frazoj por vikipedia teksto. Mi ĝenerale pensas, ke en Vikipedio oni iru de ĝeneralaj al laŭgrade pli specifaj temoj. Unue estu teksto pri la lando, poste pri regiono, provinco, tiam se estas pri kantono aŭ distrikto, kaj se tiam ankoraŭ estas energio, pri urboj aŭ neurbaj komunumoj aŭ municipoj. Por Milano tio signifas, ke se jam estas teksto pri la urbo (la esperanta teksto [[Milano]] cetere nun estas problema, sed tio estas alia laborejo), ke tiam se iu tre volas estu tekstoj pri la naŭ urbodistriktoj, kiuj sume konsistigas la tutan urbegon. Tiuj kompletaj tekstaroj jam pli longe ekzistas pri Granda Londono, Parizo, Berlino, Vieno, Budapeŝto kaj Moskvo, kaj mi nun faris la naŭ tekstojn ankaŭ por Milano. Ĉi tie la "kvartalo Corvetto" estas en la [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Se oni freneze amas Milanon, oni nun povas senprobleme krei subtekston pri la "kvartalo Corvetto", kaj tiam aŭtomate aperas blua ligilo en la paĝo [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Sed por mi persone la 9 tekstoj pri la naŭ partoj de la urbego nun tute sufiĉas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 20 jun. 2026 (UTC) :::{{re|Kani}} Mi el la forprenita teksto ankoraŭ sukcesis elvringi tri frazojn al eta ĉapitro en la paĝo [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Tiel tamen la laboro de la anonimulo ne estos tute vana... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:06, 23 jun. 2026 (UTC) == [[Listo de plej bonaj internaciaj viraj futbalaj golpafantoj laŭ lando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Listo de plej bonaj internaciaj viraj futbalaj golpafantoj laŭ lando |kialo = Novulo, anonimulo, kreis artikolon kun pli ol 100 000 bitokoj pri golpafantoj. Ĝi estas plenplena de ruĝaj ligiloj kaj blazonoj. La kreinto eĉ ne scias, ke estas jam artikoloj pri la naciaj teamoj. Mi komentas sube. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:30, 22 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 29 junio 2026 21:28 |forigita = ne |kialo de rezulto = sed ekstreme reduktita laŭ 3 voĉoj favore al tio -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:42, 16 jul. 2026 (UTC)}} :{{kom}} Ripari tiun artikolon estus heroeca tasko, kiun neniu faros. Mi jam faris kelkajn komencajn plibonigojn. La kreinto eĉ pafis kaj fuĝis. Krome estas neutila tiu artikolo, kiam la situacio ŝanĝiĝas nun ĉiutage dum pluas la monda ĉampioneco. Mi vidas du vojojn: unua, simple forigi la monstran artikolon; dua, fortondi ĝin lasante nur 50 golpafantojn anstataŭ 200 kaj klopodi bluigi la pejzaĝon. Tiuokaze indus atendi la finon de la ĉampioneco por ŝpari laboron de konstanta ĝisdatigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:30, 22 jun. 2026 (UTC) ::Ĉu eblas la tria vojo: igi iun roboton krei ĝermgrandan artikolon pri ĉiu menciita piedpilkisto laŭ intervikiaj datumoj, esperante ke iam iu piedpilkadmiranto kreskigos ilin? Laŭ mia scio ĵus nun en la aktivularo de nia vikipedio ne estas fortaj sportadmirantoj, sed tio ĉi ja povas (teorie) ŝanĝiĝi. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 22:14, 22 jun. 2026 (UTC) :::{{por}} forigo de la tute fuŝa listo en '''[[nuna stato]]'''. Alternative mi eĉ pli voĉdonus por teno de minumuma listo de 10 plej golemaj futbalistoj, do laŭ nuna stato de Ronaldo ĝis Puskás, '''sen''' fuŝaj teamaj titoloj kiel [[Nacia futbala teamo de Portugalio]] (estas [[portugala nacia teamo de futbalo]], se estus unu kazo, eblus meti alidirektilon, sed estas tro multaj fuŝoj, cetere ankaŭ ekzistas preta ŝablono {{ŝ|PortugalioFB}}, kiu ĉi tie tuj liverus flageton kaj perfektan ligilon), '''sen''' fantaziaj ruĝaj ligiloj "Listo de internaciaj goloj de Cristiano Ronaldo" kaj multegaj similaj, kiuj ĉiuj ne ekzistas - la novulo kun tiom da fuŝoj ne estos la gusta por fari tiujn centojn da paĝoj, kaj la ekzistantaj uzantoj pli bone koncentriĝu pri pli esencaj taskoj - ekzemple, el 48 teamoj de la nuna futbala mondpokalo nur 40 havas e-lingvan tekston, 8 ankoraŭ mankas, kaj '''sen''' fuŝaj provoj kiel "Dts/outdmy1". Se fari tiel, el la 10 sportistoj ankoraŭ mankas e-lingvaj tekstoj pri du, [[Sunil Chhetri]] kaj [[Ali Mabkhout]], tio eĉ fareblas sen robota helpo, kiu ĉiukaze nur liverus krudan tekston, do ĉiukaze ne eblus fari pretan tekston sen homo (almenaŭ por kontrolo). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:56, 23 jun. 2026 (UTC) :::{{re|Goren}} La tria vojo, igi iun roboton krei ĝerman artikolon pri ĉiu menciita nomo laŭ intervikiaj datumoj, '''ne''' funkcios. Mi ĵus per forta subteno de vikidatumaro faris 30 tekstojn pri aktualaj futbalistoj, kaj antaŭe jam antaŭpreparis ankoraŭ ŝtopante multajn tekstojn pri la geografio de Usono kaj Kanado, kaj laŭ mia sperto mi konstatas ke mi kaj tute vi '''supertaksas''' vikidatumaron: Uzante ĝin, mi daŭre konstatas ke vikidatumoj ne estas preta, foje informoj tute mankas, foje malaktualas je 10 jaroj, foje nur la "preferata rango" forgesiĝis elekti - estas tre en ordo uzi vikidatumaron kaj dume permane aktualigi ĝin, mi ankaŭ lernis aŭtomatece aldoni iujn parametrojn kaj priskribojn al vikidatumaro, sed tiuj informoj kiuj ĉi tie mankas, laŭ mia impreso aldoneblas nur mane (mi diras: tial ili mankas). Krome, entute multajn informojn eblas stoki en vikidatumaro kaj preni de tie, sed neniam ĉiujn kiuj estas bezonataj en eta projekto kiel wiki.eo aŭ similgranda alia vikio. Do tre bonas uzi vikidatumaron kaj dum la uzado plibonigi ĝin, sed estas iluzio ke iu aŭtomato aŭ artefarita intelekto faros e-lingvajn tekston sen ke lingve kaj teknike sperta homo bezonatus. Vikidatumaro ne estas artefarita intelekto... :::{{re|Goren}} pri via lasta ideo: Mi '''ne''' pensas ke manko de "fortaj sportadmirantoj" en vikipedio estas la problemo. Fakte ne tiom temas pri "forta admiro", sed pri lingva kaj teknika sperto en vikipedio plus preto engaĝiĝi ankaŭ pri sportaj temoj, ne nun pri "siaj kutimaj tre limigitaj ŝatotemoj". Mi dirus ke en la lastaj monatoj ankaŭ Aidas kaj Sj1mor multe kontribuis pri sportaj temoj (ekzemple pri vintrosporto en februaro-marto), aŭ Castelobranco (aparte pri manpilkado)... Revi pri iuj novulaj 15-jaruloj kiuj ĉi tie perfekte levos la lingvan nivelon de ĉiuj futbalistaj kaj futbalteamaj temoj al neatenditaj altecoj estos vana revado, kvankam ankaŭ mi foje revas ekzemple ke povus reaktiviĝi la eksesperantisto Michael Barera, kiu sub uzantonomo TFCforever ĝis somero 2011 faris multajn sportajn kontribuojn al la e-lingva vikio. Sed kompreneble, se kvar fortaj sportemaj vikipedianoj faras po 30 novajn tekstojn pri sportistoj kaj aliaj normale sportemaj vikipedianoj faras sume ankoraŭ 20 aŭ 30, kaj nur en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] estas 48 teamoj, kun po 26 teamanoj plus trejnisto, tiam temas pri 1 296 novaj biografioj por tiu unu turniro, plus 48 ŝablonoj kaj pliaj kromtekstoj - do tamen malgraŭ ĉiu fortostreĉo eblos nur kovri la temon je dekono ĝis okono. Tial mi komprenas la revon pri aŭtomatigo, sed mi garantias ke tiel ni funkcios, kaj estas la esenco de vikipedio kaj ĉiam restos truoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:43, 23 jun. 2026 (UTC) ::::{{por}} forigo - aŭ, je dua pripenso, eĉ pli bone ŝanĝo al listeto de 10 plej pintaj golpafantoj sen ajnaj ruĝaj ligiloj laŭ la propono de Thomas.[[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 09:47, 26 jun. 2026 (UTC) :{{kom}} Provizore mi forigis la kernon de la fuŝa artikolo kaj lasis nur listeton de dek golpafistoj laŭ la listo de anglalingva artikolo. De nun oni povas plivastigi la artikolon; kvankam mi markis ĝin kiel redaktata (por eviti trudon de aktuala intereso), konsideru vin liberaj agadi sur ĝi. Nun oni devas atendi la finon de la nuntempa ĉampioneco por aktualigi la rezulton kaj eventuale pliigi la liston al 20 aŭ krei tabelon. Poste oni devas konsideri ĉu indas aldoni la liston de la plej bonaj golpafantoj en monda ĉampioneco (tiu ĉi estas ĝenerala listo) aŭ krei apartan artikolon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:24, 30 jun. 2026 (UTC) ::{{komento}} Jam paŝo al bona direkto. Mi aldone vidigis la naciajn teamojn, kaj videblas ke nur en tiu minimuma listo de 10 homoj ne nur mankas 2 el 10 tekstoj pri sportistoj sed ankaŭ mankas 3 el 10 tekstoj pri teamoj. Se oni vastigas la liston al 20 homoj, la ruĝaj ligiloj jam signife multiĝos. Sed estos en ordo. Sume 20 biografioj kaj 20 tekstoj pri teamoj estas ne tro multe. Kaj estas bona okazo verki pri la naciaj teamoj de Malajzio, Zambio aŭ Malavio, kiuj krome probable ankoraŭ 10 jarojn ne atentiĝos, ĉar ili en kontinentaj aŭ mondaj turniroj principe ne ludas gravan rolon. Aldoni plian liston de la plej bonaj golpafantoj nur en monda ĉampioneco sendube nur indas, se ankaŭ pri tiu listo jam estas alilingva listo de kiu eblas kopii, ĉar mem esplori pri tia vasta statistika temo kostus freneze tro da tempo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:50, 5 jul. 2026 (UTC) :::Daŭre la 5 ruĝaj ligiloj [[Sunil Chhetri]], {{BaratoFB}}, {{MalajzioFB}}, [[Ali Mabkhout]], {{Unuiĝintaj Arabaj EmirlandojFB}} estas ruĝaj. Sed la listo en la de Kani forte tranĉita formo tamen estas ne plu forigenda. Tial mi proponas fermi la diskuton, kun tri voĉoj por tiu forta redukto (Goren ja nur demandis kaj ne klare esprimis sin voĉdone). Kiu volus adopti tiujn kvin estontajn tekstojn? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:40, 16 jul. 2026 (UTC) == [[Vitikolturado en Umbrio]] plus 11 similaj paĝoj plus navigilo == {{Propono de forigo |artikolo = Vitikolturado en Umbrio |kialo = Dum semajnoj anonimulo (kun kiu ne eblas kontakti) kreis amason da similfuŝaj artikoloj pri vinproduktado en Italio. Mi markis plimulton kiel polurinda, sed tio utilas al nenio, ĉar li plue fuŝkreas kaj tute ne revenas al la kreitaĵoj, eble kredante ilin kronjuveloj. Ĉi tiu eĉ kun du eraroj en la ĉefa vorto de la titolo: Vitikolturado anstataŭ Vitokulturado aŭ Vitkulturado. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:03, 30 jun. 2026 (UTC) |tempo = mardo 7 julio 2026 10:50 |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:27, 7 jul. 2026 (UTC) }} :{{kom}}Krome, en kelkaj el tiuj artikoloj estas longegaj listoj de ruĝaj ligiloj por vitvarioj, kiuj restos tiaj porĉiame. Indas revizio de la tuta artikolaro.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:03, 30 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo de tiu teksto. Neniel estas nur la longegaj listoj de ruĝaj ligiloj por vitvarioj, kiuj restos tiaj porĉiame. Estas multaj tajperaroj, el kiuj tiuj kiuj estas faritaj ligiloj, ekzemple "[[hekolitoj]]" (supozeble la homo celis ion kiel 'hektolitroj') plej elstaras ruĝe, sed tajperaroj sen ruĝa ligilo simple estas alikoloraj eraroj, sed ĉiukaze eraroj. Mi estus malpli drasta, se ĝis la fino de la pripensa semajno iu esperantisto ĝustigus ĉiujn tajperarojn (ĉi tie estus ankoraŭ du tagoj), sed kiu volus tion fari? Mi certas ke la aŭtomata guglo-tradukilo povas bone tajpi la vorton 'hektolitroj', do la lingvonivelo estas multe sub la kreaĵo de iu senkosta roboto. Sed problemo estas, ke la homo ŝajne ĉiam redaktas je nova anonima kanalo, do ne eblas bloki kanalon, kaj ne eblas decidi pri forigo de pluraj tekstoj, sed necesas ĉiujn titolojn unuope kopii ĉi-tien, por tiam decidi pri forigo - sed tio eblas per simplaj voĉdonoj, sen longe argumenti pri pluaj tekstoj. Ĉiukaze tre pena purigado. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:07, 5 jul. 2026 (UTC) :::Ĉiukaze: Ŝajnas ke sume temas pri 12 tekstoj/temoj, ĉar la sama anonimulo ankaŭ faris tute ekstere belan navigilon {{ŝ|Vinberkulturo en Italio}}, kiu listigis tiujn 12 ligilojn, kaj post kreo de la lasta (pri Umbrio, je 2026-6-30) ŝajne ne faris novajn tekstojn. Sed ankaŭ se la navigilo aspektas bone ordigita, la unuopaj aliaj 11 listaj paĝoj ĉiuj ŝajne estas same ĥaosaj kaj eraraj kiel la unua jam fokusita en VP:FA. Mi do estas {{por}} forigo de ĉiuj 12, kaj se fari tion, poste ankaŭ por forigo de la navigilo, kiu tiam ne plu havas sencon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:52, 5 jul. 2026 (UTC) Do {{Propono de forigo |artikolo = Vinberkultivaĵo en Piemonto |kialo = kaj * [[Vinberkulturo en Friuli-Venecia Giulia]] * [[Vinberkulturo en Sardio]] * [[Vinberkulturo en Sicilio]] * [[Vinberkulturo en Trentino-Alta Adiĝo]] * [[Vinberkulturo en Valle d'Aosta]] * [[Vinberkulturo en Veneto]] * [[Vitikulturado en Emilio-Romagna]] * [[Vitikulturado en Marko]] * [[Vitikulturo en Lombardio]] * [[Vitikulturo en Toskano]] Kialoj jam menciiĝis supre. Kaj se ĉiuj decidiĝis forpreni, ankaŭ {{ŝ|Vinberkulturo en Italio}} foriru. |subskribo = --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:06, 5 jul. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 12 julio 2026 20:06 (UTC) |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :Plus [[Vinkultivado en Kampanio]]. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:31, 7 jul. 2026 (UTC) ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Fizalio]]== [[Fizalio]] ŝajnas esti en la sama situacio kiel "Meduzo" estis, kaj mi petas [[Vikipedio:Forigendaj artikoloj#Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de Meduzo|la saman solvon]] - kaŝon de la kopiitaj versioj post kiam mi anstataŭigos ĝin, kaj enmeton de ĝusta referenco al la kopiita artikolo kiel "Literaturo", se {{re|ThomasPusch}} aŭ iu alia havas ĝin. Cetere, la afero de "Meduzo" ankoraŭ ne estas tute solvita. La referenco estas metita, sed la kopiitaj versioj ne estas kaŝitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:06, 1 jul. 2026 (UTC) Mi serĉis en miaj bretaroj, sed miaj paperaj jarkolektoj pri Kontakto finiĝas fine de 1996, do tiun pri 1998 6 mi ne havas. Mi ŝatas peti iun alian pri kaŝo de la dubindaj versioj de "Fizalio" - nur se en semajno aŭ du vere neniu administranto pretus fari tion, mi rekontakteblus por tamen krizokaze helpi. Sed ĉar mi estis implikita en la afero de "[[Meduzo]]", mi provos kaj supozeble sukcesos kaŝi la kopiitajn versiojn tie. Serĉante pri retaj arkivaj eldonoj de "Kontakto" mi ĵus ankoraŭ konsciiĝis, ke ŝajne ambaŭ arkivejoj www.gazetejo.org kaj www.bitarkivo.org estas mortintaj. Mi jam en aliaj diskutejoj demandis ĉu iu vidis iun noton aŭ aŭdis ion pri tio, kaj volas ripeti la demandon ankaŭ ĉi tie. Same mi alvokas ĉiujn aliajn, kiuj jam iom da jaroj estas esperantistoj, serĉi en siaj bretaroj pri iom pli novaj jarkolektoj pri Kontakto, almenaŭ pri ĉiuj ekde 1997 ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:16, 1 jul. 2026 (UTC) {{Farite}} Ĉiuj versioj de "[[Meduzo]]" antaŭ 14 05 2026 nevidigitaj. Pri "Fizalio" vidu supre. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 1 jul. 2026 {{kom}} '''[[RIPETO de ALVOKO]]''': mi alvokas ĉiujn, kiuj jam 28 jarojn estas esperantistoj aŭ kiuj aparte kolektis revuojn Kontakto, serĉi en siaj bretaroj pri la revuo «Kontakto 1998 / 6». Kaj bonus entute scii, kiu havas kiujn jarkolektojn de la revuo «Kontakto». [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:52, 16 jul. 2026 (UTC) {{Farite}} Ĉiuj versioj de "[[Fizalio]]" antaŭ la novtraduko nevidigitaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:57, 16 jul. 2026 (UTC) :Multan dankon. Intertempe mi trovis ke oni povas libere elŝuti malnovajn numerojn de ''Kontakto'' de UEA mem. Sed en jaro 1998, numero 6 mi trovas neniun artikolon pri fizalioj. Eble la cito estis erara. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:31, 16 jul. 2026 (UTC) ==[[Agatino]]== Denove [[Uzanto:Claudio Pistilli]] tradukis rekte el alia enciklopedio, kiu ne permesas tion. Ĉi-foje temas pri anglalingva Encyclopedia.com [https://www.encyclopedia.com/science/dictionaries-thesauruses-pictures-and-press-releases/agathinus-claudius], kiun li citis kvazaŭ normalan referencon. Krome li aldonis tute mensogan aserton, ke la artikolo uzis tradukon el la angla vikipedio. La unua alineo venas de nekonataj fontoj, nek Encyclopedia.com nek la angla vikipedio. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:00, 6 jul. 2026 (UTC) : {{forte por}} forigo ĝuste tial: piratkopiado plus mensogo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:35, 6 jul. 2026 (UTC) : {{por}} krom se iu entreprenos plene anstataŭigi la tekston per la memverkata aŭ per traduko el iu alia vikipedio (tio ĉi ne devas esti tro malfacile, en preskaŭ ĉiuj intervikioj la artikolo estas unu aŭ du paragrafoj; do, kiel kutime, temas nur pri tio, ĉu iu zorgas sufiĉe).--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 08:28, 11 jul. 2026 (UTC) : {{por}}: <small><small>«''[https://www.encyclopedia.com/termsofservice 2.1 All content and tools provided by Encyclopedia.com on the Services are protected by copyright, trademark and/or other applicable intellectual property and proprietary rights laws and are owned, controlled, and/or licensed by Encyclopedia.com. The Services are also protected by copyright, patent, trademark, and other applicable intellectual property and proprietary rights laws]''»</small></small> Tio klaras. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:16, 16 jul. 2026 (UTC) ::{{por|Por forigo}}. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:24, 17 jul. 2026 (UTC) == [[Protipozo]] == {{Propono de forigo |artikolo = Protipozo |kialo = Mi ne certas ĉu tiu traduko de jam publikigita artikolo en retejo rajtas aŭ ne rajtas esti en Vikipedio. Ja temas pri iu germanlingva vikia retejo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:15, 9 jul. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 16 julio 2026 17:13 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}}Poste ĝi necesos iom da vikiigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:15, 9 jul. 2026 (UTC) :{{por}} Ŝajnas iu originala esploro, ne estas intervikioj, kaj la fontoj ne estas aŭtoritataj sciencaj gazetoj: anstataŭe, estas unu malnetaĵo ĉe vixra (kiu estas klono de [[arxiv.org]]), persona paĝaro de la esploristo, kaj iu Aŭstria sekteca vikio. Tre suspektinde laŭ mi. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 08:36, 11 jul. 2026 (UTC) :{{kom}}Estas malfeliĉa, tute nevikiigita teksto. Ne ŝajnas origina esploro de la esperanta tekstofarinto, sed pli baze, fakte estas traduko, eble aŭtomate farita, de la germanlingva teksto [https://anthrowiki.at/Protyposis], kiel jam aludis Kani - la retejo indikas ke ĉiuj tekstoj disponeblas laŭ kondiĉoj de [[krea komunaĵo]] BY-SA 4:0, do probable ne estas krimo kopii tutan tian tekston, sed la demando tamen estas, kiun utilon la teksto havos en esperantlingva vikia enciklopedio post forta, ne nur iometa vikiigo. Se la teksto rajtos resti, tiam probable en vikifontaro, ne en la ĝenerala vikipedia branĉo (kvankam mi dirus ke tia ekstreme filozofia eseo ankaŭ tie ne utilos al multaj averaĝaj esperantistoj). Mi supozas ke la farinto estas bonvolema esperantisto kaj naiva vikipedia novulo, sed tamen la teksto en tiu formo ne taŭgas ĉi tie. Kaj mi, kara Goren, estus singarda pri etikedigo de "sekteca vikio" - nomi ion "sekteca" estas forta akuzo kaj signifa ofendo, kaj laŭ mi en enciklopedio simple nomi iun asocion aŭ projekton sekteca nur eblus en la formo «la aŭstra gazeto ''Der Standard'' en julio 2023 nomis la vikion ''anthrowiki.at'' "sekteca"» (kun ligilo al gazeta artikolo, kiu tute ne ekzistas, mi nur inventis la aserton) aŭ «la ŝtata prokuroro de Vieno en majo 2026 deklaris la vikion ''anthrowiki.at'' "sekteca"» (ankaŭ kun ligilo al reta oficiala komunikaĵo). Tiam eblas noti, ke tiuj institucioj havis tiom fortan, akuzan opinion, kiu eble ĝustas eble ne. Sed tute ne necesas diskuti pri suspekto de sekto - la teksto simple en tiu formo ne estas por vikipedio (do {{por}} forpreno el vikipedio). Konciza esperanta teksto pri "la germana fizikisto [[Thomas Görnitz]]" povus eniri la vikipedian paĝaron, kun internaj ligiloj al la paĝo [[Carl Friedrich von Weizsäcker]] ktp., kun iom da eksteraj ligiloj kaj kun referencoj, kiuj ebligas objektive sekvi la informfontojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:15, 16 jul. 2026 (UTC) :{{kom}} Mi ankoraŭ alskribis la vikipedian novulon [[:uzanto:GeorgHennemann|GeorgHennemann]], kiu kreis la tekston kiel anonimulo, ne estas krimo foje ne ensaluti, kaj kiu kreis duan konton Ĝorĝo, kiun mi ne konsiderus ŝtrumpopupo, ĉar la homo tie klare indikas ke li estas GeorgHennemann. Estus bone ne tute perdi la homon, kvankam tiu ĉi lia kontribuo estas malfacile tenebla... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:36, 16 jul. 2026 (UTC) ::{{por|Por forigo}}. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:23, 17 jul. 2026 (UTC) == [[Dunst Veturigvojo]] == {{Propono de forigo |artikolo = Dunst Veturigvojo |kialo = Suspektinda kaj dubinda enciklopedia gravo. Temas pri nur kampara vojo, kiu ne estas menciita en la anglalingva artikolo pri la urbo. Estas neniu referenco. La dua fonto estas falsa, ĉar tie oni ne mencias tiun vojon. El la dua fonto la kreinto, anonimulo, elprenis la foton, kio starigas la demandon pri la rajto publikigi ĝin. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 13:03, 13 jul. 2026 (UTC) |tempo = lundo 20 julio 2026 13:10 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}}La sama anonimulo kreis plurajn artikolojn pri Dunst aŭ Dunzst kvazaŭ omaĝo al iu familio.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 13:03, 13 jul. 2026 (UTC) :{{por}} forigo pro dubinda enciklopedia gravo. Per "datenkverado" (la vorto ne ekzistas!) en Google Maps eblas vidi ke la vojeto vere estas kampara vojo de 800 m, 5 km okcidente de la centro de West Bend. La dua fonto jes mencias la vojeton, per montro de la foto pri stratsigno, fotita en 2006, sen iu indiko kiu liberigus la foton de kopirajto, do ĝi estas kontraŭleĝe en la komunejo. Se oni denuncas la fonton de la foto (de 2006, en p. 28) kaj la tutan PDF-dosieron [[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/eb/Our_Wisconsin_ancestors_The_German_immigrants_of_the_1880s.pdf Our Wisconsin ancestors: The German immigrants of the 1880s "Copyright 2009"]], oni supozeble tre rapide rezultigus forigon de la bildo. La PDF-dosiero ŝajne estis alŝutita al la komunejo kaj jam estas forigita, prave, ĉar "Copyright 2009", sed per la truka URL "wikipedia/commons/e/eb/.." oni tamen ankoraŭ povas vidi la forigitan bildon. Eĉ se la anonimulo farus al si la penon krei e-lingvan tekston pri la urbo West Bend ([[d:Q989459]]) aŭ pri la sudokcidente najbara loĝloko West Bens ([[d:Q7984429]]), tamen la kampara vojo estus plene sensignifa, eĉ en la tuta interreto nur menciinda en tio ke sur kantona vojo Z iom norde de la vojeto en 2024 okazis [https://www.fox6now.com/news/town-west-bend-crash-26-year-old-driver-dead] trafikakcidento. Do la bildo kaj la URL al la jam forigita PDF-dosiero de kopirajta presaĵo de 2009 estas kontraŭleĝaj, sed baze la tuta temo estas ridinde bizara. Plus aŭtomata mistraduko "datenkverado", vere fuŝa paĝo. Ke la teksto ankoraŭ estas {{ŝ|orfa}} (nur unu paĝo ligas al ĝi), {{ŝ|ĝermeto}} (du frazoj estas tro malmulte eĉ por artikola ĝermo), la {{ŝ|Informkesto urbo}} havas erarojn kaj la teksto nur havas kategorion "Usono" (nu, eblus kategorio "Viskonsino", ankaŭ ne pli konvinka, aŭ oni povus ekstre krei kategorion por la paĝo [[Kantono Washington (Viskonsino)]], sed ekstre krei kategorion por kampara vojo de 800 metroj??). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:08, 16 jul. 2026 (UTC) ::{{por|Por forigo}}. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:23, 17 jul. 2026 (UTC) 1663p43obh82qv2k87onlykjjzow35h Sudaj Altaj Teroj 0 367884 9431634 8467676 2026-07-17T14:18:16Z Pettend 214084 Aldonis bildon 9431634 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=Provinco |lando = Papuo-Nov-Gvineo |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = PG-SHM |mapo1 lokumilo = iso |kodo = PG-SHM |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |mapligilo = jes |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |zomo = 6 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} [[Dosiero:Southern Highlands in Papua New Guinea.svg|eta|Loko de la provinco en Papuo-Nov-Gvineo]] La '''Provinco Sudaj Altaj Teroj''' ({{lang-en|Southern Highlands}}) estas unu el la 20 provincoj de [[Papuo-Nov-Gvineo]]. La provinca [[ĉefurbo]] estas [[Mendi]]. La regiono kovras areon de {{unuo|23800|km²}} kaj en ĝi loĝas ĉirkaŭ {{unuo|546265}} personoj. {{Projektoj}} [[Kategorio:Provincoj de Papuo-Nov-Gvineo]] j6kdiy475dxeeko0e4us7cdyleo9mw2 Kunkatedralo Sankta Maria de Vigo 0 379235 9431743 8723194 2026-07-17T16:56:43Z Sj1mor 12103 9431743 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|katedralo |lando = Hispanio |situo = [[Vigo]] |establita = 1834 |regiono-ISO = ES-GA |mapo lokumilo = iso |mapo1 lokumilo = Hispanio |stilo = [[baroka arkitekturo]]{{!}}baroka |stilo1 = [[Novklasika arkitekturo]]{{!}}novklasika }} La kunkatedralo aŭ [[kapitulo|kapitula]] preĝejo de Sankta Maria de Vigo estas katolika templo en [[Vigo]], [[Galegio]]. Ĝi kundividas la katedralan sidejon de la [[diocezo]] Tui-Vigo kun la katedralo de [[Tui]]. Ĝia konstruo ekestis en la komencoj de la [[19-a jarcento]], anstataŭante antaŭan preĝejon tre damaĝitan post incendio, misrekonstruo kaj eksplodo de [[pulvo|pulvejo]]. La nuna konstruaĵo estis verko de Melchor de Prado Mariño, ligita al la Reĝa Akademio de Sankta Ferdinando kaj ties stilo estas [[novklasika arkitekturo|novklasika]], kvankam la turoj estas [[baroko|barokaj]]. [[Dosiero:Colexiata de Santa María de Vigo.jpg|eta|dekstra|Fasado de la kunkatedralo]] == Historio == Ekzistas atestoj elde la [[12-a jarcento]] pri la ekzisto de preĝejo dediĉita al Maria en [[Vigo]]. Tiel aperas en dokumento el [[1156]] laŭ kiu [[episkopo]] Paio Mendez kaj ties [[kapitulo]] disdividas la parokojn de la [[diocezo]] de [[Tui]]. Ĝi ankaŭ aperas en alia dokumento el [[1170]] laŭ kiu la reĝo Ferdinando la 2a de Leono kaj [[Galegio]] transdonas la preĝejon al la episkopejo kiel kompenson pro la alpreno por la krono de aliaj teritorioj. Ĝi ankaŭ estas menciita en diversaj dokumentoj el la monaĥejoj de Melón kaj Oia<ref>''Descripcíón topográfico-histórica de la ciudad de Vigo, su ría y alrededores'', 1834, paĝoj 165-185 [http://books.google.es/books?id=1wRXAAAAMAAJ&printsec=frontcover&source=gbs_v2_summary_r&cad=0#v=onepage&q=&f=false]</ref> Tiu mezepoka romanika preĝejo estis reformita fine de la 14a jarcento en [[gotika arkitekturo|gotika]] stilo kaj finita en [[1403]]. Tiu nova preĝejo konservis plurajn [[kapelo]]jn kaj la transepton de la antaŭa.<ref>José Santiago y Gómez (2006): ''Historia de Vigo y su comarca'', Valladolid, Fray Luis de León, ĉapitro VIII [http://books.google.es/books?id=R9aSpnP5gOkC&printsec=frontcover&source=gbs_v2_summary_r&cad=0#v=onepage&q=&f=false].</ref> La [[11an de junio]] [[1497]] ĝi fariĝis [[kapitulo|kapitula]] preĝejo kaj ties unua prioro estis Jaime González de Pedroso. En 1589, kiam la angla korsaro [[Francis Drake]] forbruligis ĝin tuta iĝis necesa nova rekonstruo, kiu okazis ĉirkaŭ 1680. [[Dosiero:Colexiata - Praza da Pedra, Vigo.jpg| thumb|maldekstra|Kunkatedralo el la Ŝtonplaco (Praza da Pedra)]] Do oni komisiis novan konstru-projekton al la santiaga arkitekto Melchor de Prado Mariño, ligita al la Akademio de San Fernando. Liaj planoj de [[1811]], en [[novklasika arkitekturo|novklasika]] stilo kun [[baroko|barokaj]] turoj, memorigas pri alia verko lia en Santiago: la preĝejo de Sankta Benedikto<ref>Iglesias Rouco, Lena Saladina (1979): "La iglesia colegiata (concatedral) de Vigo", en: ''Boletín del Seminario de Estudios de Arte y Arqueología'': BSAA, Universidad de Valladolid, Valladolid, p. 514-519 [http://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=2691121]</ref>. La projekto de Melchor de Prado estas tre influita de alia arkitekto, Juan de Villanueva. La [[28an de marto]] [[1813]], dum oni solenis la rekonkeron de la urbo al la napoleona armeo, eksplodis la pulvejo de la kastelo de Sankta Sebastiano, tiom forte, ke la preĝejo skuiĝis el la fundamentoj dum la ĉeestantoj fortimiĝe elkuris; oni fine devis detrui ĝin<ref name="vigoensu">Álvaro Cunqueiro kaj José María Álvarez Vázquez, kunordigantoj (1980): ''Vigo en su historia'', Vigo, Caja de Ahorros Municipal de Vigo.</ref>. Post tio la rekonstruo fariĝis urĝa temo kaj do oni petis specialajn impostojn al la reĝo por financi ĝin. La Reĝa Akademio de Sankta Ferdinando aprobis la planojn de Melchor de Prado Mariño. Tamen, ĉar la [[Milito de Hispana Sendependiĝo]] (inter hispanianoj kaj francaj invadantoj) plu okazis en aliaj partoj de la ŝtato la ekkonstruo devis atendi ĝis la [[26a de junio]] [[1816]]. Oni unue kalkulis kvar jarojn por la konstruo, sed ĝi etendiĝis ĝis pli ol dudek pro monmankaj malfacilaĵoj. Tiom grandaj ili estis, ke oni eĉ decidis limigi la vizitojn de la arkitekto de Santiago por ŝpari monon<ref>http://www.farodevigo.es/gran-vigo/2010/03/14/iglesia-madre-ciudad-concatedral/419991.html</ref>. Oni platigis la terenon por konstrui la placon antaŭ la fasado. La konstruo finiĝis en 1838. == La antikva preĝejo == La templo de la [[15-a jarcento]] ĝis la [[19-a jarcento]]j estis [[gotiko|gotika]], formita de centra [[navo]] kaj flankaj navoj kun [[volbo]]j. La ĉefaltaron formis orkoloran [[retablo]]n reprezentintan la [[Sankta Triunuo|Triunuon]] kaj la [[Ĉieliro de Maria]] kronita de vitra kruco. Malantaŭ la altaro ekzistis malgranda niĉo kun figuro de la Virgulino. En la sanktejo estis figuroj de la dek du [[apostolo]]j kaj [[anĝelo]]j. Ambaŭflanke de la ĉefaltaro situis la flankaltaroj, el kiuj elstaris tiu de [[Sankta Benedikto]], el oro kaj [[alabastro]], kun reliefo montranta la [[Pasio]]n kaj estis akompanita de multnombraj religiulaj figuretoj. Tiu altaro estis donaco de la [[Ĉefepiskopo]] de Londono, tial super ĝi videblis la blazono de Anglio. La alia altaro estis dediĉita al [[Sankta Katarino]] kaj [[Sankta Sebastiano]] kaj ankaŭ estis reprezentitaj la Kvina Angoro de Maria (la elkrucigo de Jesuo), Sankta Amaro kaj [[Mario Magdaleno]]. [[Dosiero: Colexiata, Vigo.jpg|maldekstra|eta|La kunkatedralo en la malnova kvartalo]] Je la du flankoj de la ĉefnavo situis serio da flankokapeloj dekoraciitaj per murpentraĵoj: * Kapelo de [[Sankta Anna]], kun tri ŝton-skulptaĵoj de [[Sankta Anna]], [[Sankta Antonio]] kaj [[Sankta Roĥo]]. * Kapelo de la Virgulino de la [[Rozario]], kun lignaĵoj de la Virgulino de la [[Rozario]] kaj de [[Sankta Marteno]]. * Kapelo de [[Sankta Marteno]], kun figuroj de [[Sankta Marteno]], [[Sankta Petro]] kaj [[Sankta Jakobo]], statuo de Sankta Blazio kaj la altaro de la [[Resurekto de Jesuo|Resurekto]]. * Kapelo dediĉita al ties protektanto, Gregorio de Paços, en kiu videblis figuroj de [[Sankta Anna]], [[Sankta Mikaelo]], [[Sankta Antonio]] kaj [[Sankta Gregorio]]. * Kapelo de la [[Gardanĝelo]], kun retablo de la dek du [[apostolo]]j kaj la Virgulino kaj altaro dediĉita al [[Mario Magdaleno]]. * Kapelo dediĉita al [[Sankta Bartolomeo]], [[Sankta Johano]] kaj [[Sankta Jakobo]], kun figuro de [[Sankta Stefano]]. Ene de la preĝejo elstaris la korus-seĝaro kaj la [[orgeno]]. Ekstere la templo havis unu solan kvadrat-planan turon kun supre situanta sonoril-horloĝo, du grandajn sonorilojn kaj du malgrandajn. En la centro de la atrio estis plurcentjara [[olivarbo]] supervivinta ĝis la [[19a jarcento]] kies aĝon ne eblis kalkuli, sed kiu eble staris tie ekde la konstruo de la unua preĝejo. Pro ties granda aĝo ĝi fariĝis simbolo de la urbo. Ties ido videblas nun en la promenejo de Alfonso la 12a. == La nuna preĝejo == La nuna templo elstaras pro ties fortikeco- fakte ĝi estis pensita kiel eventuala rifuĝejo en la historia kunteksto de la fino de la [[Milito de Hispana Sendependiĝo]]. Dum la konstruado oni modifis la planojn de la turoj (la laste konstruita parto), aldonante balustradojn en la fenestroj, altigante ilin aŭ paŝ-post-paŝe malgrandigante la volumenojn kaj [[pilastro]]jn de la turpartoj, tiel intensigante la impreson pri alteco. [[Dosiero:Colexiata, torre norte, Vigo.jpg|dekstra|eta|Kunkatedralo: detalo de la norda turo]] En sia interno videblas la influo de Juan de Villanueva, kiu siavice uzis rimedon tipan de la franca novklasikismo, propra de prakristanaj [[baziliko]]j: [[kolono|kolonaro]], vera kolon-ekrano, anstataŭ izolitaj kolonegoj. Temas pri toskanaj kolonoj kun dorikaj [[kapitelo]]j kiuj akcentas la monumentecon kaj solenon de la preĝejo, helpitaj de altaj kaj grandvolumaj kuboformaj [[plinto]]j. La fenestroj estas simplaj truoj en la muroj, kio donas impreson de emoci-streĉiga malvarmo<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.udc.es/dep/com/ingles/vigo/col_vig.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2011-10-13 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110722180256/http://www.udc.es/dep/com/ingles/vigo/col_vig.htm |arkivdato=2011-07-22 }}</ref>. La strukturo de la konstruaĵo havas rektangulan planon. Ambaŭflanke de la altaro situas du [[sakristio]]j. La limon inter la altaro kaj la cetera centra [[navo]] signas unusola arko. La kolonaro kreas du flankajn [[navo]]jn kun kapeloj. En tiuj flankaj kapeloj videblas figuroj de pluraj sanktuloj, kiel [[Terezo el Avilo]] aŭ la alia [[patrono]] de Vigo, [[Sankta Roĥo]]. Prezidas la ĉefaltaron la Kristo de la Venko. == Mozaikoj == En la preĝejo ankaŭ videblas impresfara moderna mozaiko de la kataluna mozaikisto Santiago Padrós, famiĝinta post siaj verkoj en la monumento de la [[Valo de la Falintoj]] de [[Madrido]], kreita de [[Francisco Franco]]; ili estas [[Anunciacio]] (la anonco kiun [[arkianĝelo]] faris al la Virgulino, ke ŝi naskos Jesuon), la elpelo de [[Adamo]] kaj [[Evo]] el la Paradizo, la trovo de la Kristo de la Venko fare de vigaj fiŝkaptistoj, anĝeloj tenantaj la [[La Dekalogo|tabelojn de Moseo]] kaj la [[Evangelio]]jn, ktp. Santiago Padrós lerte kunligas la [[absido|absidajn]] scenojn ŝajnigante ke la fonaj urboj (Vigo kaj [[Nazareto]]) estas sinsekvoj, reciprokaj plilongigoj. La artisto forpasis en trafikakcidento en [[1971]] kaj do la verko restis nefinita- ĝi ne kovras la tutan internon de la preĝejo. == La kunkatedralo kaj esperanto == Inter la muroj de la kunkatedralo jam resonis la internacia lingvo, kadre de la 32a [[Hispana Esperanto-Kongreso|Hispana Kongreso de Esperanto]]. Vendredon, la 21an de julio 1972, je la 10:30, predikis tie en esperanto Pastro Manuel González, kapelano de la urba hospitalo de Vigo<ref>''Boletín'' n-ro 193, septembro-oktobro 1972, Hispana Esperanto-Federacio, Zaragozo, periodaĵo, p. 5</ref>. == Aliaj informoj == [[Dosiero:Vigo - Concatedral de Santa María, interiores 10.JPG|eta|dekstra|Ĉefaltaro kun la mozaikoj]]La preĝejo tenas la faman Kriston de la Venko. Laŭ popola legendo fiŝkaptistoj trovis ĝin en la maro kaj ĝi favoris la viganojn en la [[Hispana Milito de Sendependiĝo|Rekonkero kontraŭ la napoleona armeo]]. La unuan dimanĉon de aŭgusto la figuro de Kristo estas proceziata - temas pri la plej granda religia elmontro de Vigo. En ekstera flanko de unu el la muroj de la preĝejo situas [[sunhorloĝo]] kun kalendaro farita de viga horloĝisto en [[1837]]. La placo antaŭ la preĝejo estis unue pavimita en [[1857]], kiam oni demetis la tombejon. En majo [[2011]] oni demetis de sur ekstera muro liston de falintoj de la totalisma armeo de [[Francisco Franco|Franco]] dum la [[Hispana Enlanda Milito|Enlanda Milito]])<ref>http://medias.farodevigo.es/portadas/2010-05-14_POR_2010-05-07_01_11_30_1_ejemplar2010050700.pdf{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. === Notoj === {{Referencoj}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Vigo]] [[Kategorio:Galegio]] [[Kategorio:Kunkatedraloj en Hispanio]] [[Kategorio:Katedraloj sub patroneco de Sankta Maria]] [[Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 1830-1839]] [[Kategorio:Aperis en 1834]] bll0b5v8v8bksr1aoiowmrujb3jlglb 9431744 9431743 2026-07-17T16:57:08Z Sj1mor 12103 9431744 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|katedralo |lando = Hispanio |situo = [[Vigo]] |establita = 1834 |regiono-ISO = ES-GA |mapo lokumilo = iso |mapo1 lokumilo = Hispanio |stilo = [[Baroka arkitekturo]] |stilo1 = [[Novklasika arkitekturo]] }} La kunkatedralo aŭ [[kapitulo|kapitula]] preĝejo de Sankta Maria de Vigo estas katolika templo en [[Vigo]], [[Galegio]]. Ĝi kundividas la katedralan sidejon de la [[diocezo]] Tui-Vigo kun la katedralo de [[Tui]]. Ĝia konstruo ekestis en la komencoj de la [[19-a jarcento]], anstataŭante antaŭan preĝejon tre damaĝitan post incendio, misrekonstruo kaj eksplodo de [[pulvo|pulvejo]]. La nuna konstruaĵo estis verko de Melchor de Prado Mariño, ligita al la Reĝa Akademio de Sankta Ferdinando kaj ties stilo estas [[novklasika arkitekturo|novklasika]], kvankam la turoj estas [[baroko|barokaj]]. [[Dosiero:Colexiata de Santa María de Vigo.jpg|eta|dekstra|Fasado de la kunkatedralo]] == Historio == Ekzistas atestoj elde la [[12-a jarcento]] pri la ekzisto de preĝejo dediĉita al Maria en [[Vigo]]. Tiel aperas en dokumento el [[1156]] laŭ kiu [[episkopo]] Paio Mendez kaj ties [[kapitulo]] disdividas la parokojn de la [[diocezo]] de [[Tui]]. Ĝi ankaŭ aperas en alia dokumento el [[1170]] laŭ kiu la reĝo Ferdinando la 2a de Leono kaj [[Galegio]] transdonas la preĝejon al la episkopejo kiel kompenson pro la alpreno por la krono de aliaj teritorioj. Ĝi ankaŭ estas menciita en diversaj dokumentoj el la monaĥejoj de Melón kaj Oia<ref>''Descripcíón topográfico-histórica de la ciudad de Vigo, su ría y alrededores'', 1834, paĝoj 165-185 [http://books.google.es/books?id=1wRXAAAAMAAJ&printsec=frontcover&source=gbs_v2_summary_r&cad=0#v=onepage&q=&f=false]</ref> Tiu mezepoka romanika preĝejo estis reformita fine de la 14a jarcento en [[gotika arkitekturo|gotika]] stilo kaj finita en [[1403]]. Tiu nova preĝejo konservis plurajn [[kapelo]]jn kaj la transepton de la antaŭa.<ref>José Santiago y Gómez (2006): ''Historia de Vigo y su comarca'', Valladolid, Fray Luis de León, ĉapitro VIII [http://books.google.es/books?id=R9aSpnP5gOkC&printsec=frontcover&source=gbs_v2_summary_r&cad=0#v=onepage&q=&f=false].</ref> La [[11an de junio]] [[1497]] ĝi fariĝis [[kapitulo|kapitula]] preĝejo kaj ties unua prioro estis Jaime González de Pedroso. En 1589, kiam la angla korsaro [[Francis Drake]] forbruligis ĝin tuta iĝis necesa nova rekonstruo, kiu okazis ĉirkaŭ 1680. [[Dosiero:Colexiata - Praza da Pedra, Vigo.jpg| thumb|maldekstra|Kunkatedralo el la Ŝtonplaco (Praza da Pedra)]] Do oni komisiis novan konstru-projekton al la santiaga arkitekto Melchor de Prado Mariño, ligita al la Akademio de San Fernando. Liaj planoj de [[1811]], en [[novklasika arkitekturo|novklasika]] stilo kun [[baroko|barokaj]] turoj, memorigas pri alia verko lia en Santiago: la preĝejo de Sankta Benedikto<ref>Iglesias Rouco, Lena Saladina (1979): "La iglesia colegiata (concatedral) de Vigo", en: ''Boletín del Seminario de Estudios de Arte y Arqueología'': BSAA, Universidad de Valladolid, Valladolid, p. 514-519 [http://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=2691121]</ref>. La projekto de Melchor de Prado estas tre influita de alia arkitekto, Juan de Villanueva. La [[28an de marto]] [[1813]], dum oni solenis la rekonkeron de la urbo al la napoleona armeo, eksplodis la pulvejo de la kastelo de Sankta Sebastiano, tiom forte, ke la preĝejo skuiĝis el la fundamentoj dum la ĉeestantoj fortimiĝe elkuris; oni fine devis detrui ĝin<ref name="vigoensu">Álvaro Cunqueiro kaj José María Álvarez Vázquez, kunordigantoj (1980): ''Vigo en su historia'', Vigo, Caja de Ahorros Municipal de Vigo.</ref>. Post tio la rekonstruo fariĝis urĝa temo kaj do oni petis specialajn impostojn al la reĝo por financi ĝin. La Reĝa Akademio de Sankta Ferdinando aprobis la planojn de Melchor de Prado Mariño. Tamen, ĉar la [[Milito de Hispana Sendependiĝo]] (inter hispanianoj kaj francaj invadantoj) plu okazis en aliaj partoj de la ŝtato la ekkonstruo devis atendi ĝis la [[26a de junio]] [[1816]]. Oni unue kalkulis kvar jarojn por la konstruo, sed ĝi etendiĝis ĝis pli ol dudek pro monmankaj malfacilaĵoj. Tiom grandaj ili estis, ke oni eĉ decidis limigi la vizitojn de la arkitekto de Santiago por ŝpari monon<ref>http://www.farodevigo.es/gran-vigo/2010/03/14/iglesia-madre-ciudad-concatedral/419991.html</ref>. Oni platigis la terenon por konstrui la placon antaŭ la fasado. La konstruo finiĝis en 1838. == La antikva preĝejo == La templo de la [[15-a jarcento]] ĝis la [[19-a jarcento]]j estis [[gotiko|gotika]], formita de centra [[navo]] kaj flankaj navoj kun [[volbo]]j. La ĉefaltaron formis orkoloran [[retablo]]n reprezentintan la [[Sankta Triunuo|Triunuon]] kaj la [[Ĉieliro de Maria]] kronita de vitra kruco. Malantaŭ la altaro ekzistis malgranda niĉo kun figuro de la Virgulino. En la sanktejo estis figuroj de la dek du [[apostolo]]j kaj [[anĝelo]]j. Ambaŭflanke de la ĉefaltaro situis la flankaltaroj, el kiuj elstaris tiu de [[Sankta Benedikto]], el oro kaj [[alabastro]], kun reliefo montranta la [[Pasio]]n kaj estis akompanita de multnombraj religiulaj figuretoj. Tiu altaro estis donaco de la [[Ĉefepiskopo]] de Londono, tial super ĝi videblis la blazono de Anglio. La alia altaro estis dediĉita al [[Sankta Katarino]] kaj [[Sankta Sebastiano]] kaj ankaŭ estis reprezentitaj la Kvina Angoro de Maria (la elkrucigo de Jesuo), Sankta Amaro kaj [[Mario Magdaleno]]. [[Dosiero: Colexiata, Vigo.jpg|maldekstra|eta|La kunkatedralo en la malnova kvartalo]] Je la du flankoj de la ĉefnavo situis serio da flankokapeloj dekoraciitaj per murpentraĵoj: * Kapelo de [[Sankta Anna]], kun tri ŝton-skulptaĵoj de [[Sankta Anna]], [[Sankta Antonio]] kaj [[Sankta Roĥo]]. * Kapelo de la Virgulino de la [[Rozario]], kun lignaĵoj de la Virgulino de la [[Rozario]] kaj de [[Sankta Marteno]]. * Kapelo de [[Sankta Marteno]], kun figuroj de [[Sankta Marteno]], [[Sankta Petro]] kaj [[Sankta Jakobo]], statuo de Sankta Blazio kaj la altaro de la [[Resurekto de Jesuo|Resurekto]]. * Kapelo dediĉita al ties protektanto, Gregorio de Paços, en kiu videblis figuroj de [[Sankta Anna]], [[Sankta Mikaelo]], [[Sankta Antonio]] kaj [[Sankta Gregorio]]. * Kapelo de la [[Gardanĝelo]], kun retablo de la dek du [[apostolo]]j kaj la Virgulino kaj altaro dediĉita al [[Mario Magdaleno]]. * Kapelo dediĉita al [[Sankta Bartolomeo]], [[Sankta Johano]] kaj [[Sankta Jakobo]], kun figuro de [[Sankta Stefano]]. Ene de la preĝejo elstaris la korus-seĝaro kaj la [[orgeno]]. Ekstere la templo havis unu solan kvadrat-planan turon kun supre situanta sonoril-horloĝo, du grandajn sonorilojn kaj du malgrandajn. En la centro de la atrio estis plurcentjara [[olivarbo]] supervivinta ĝis la [[19a jarcento]] kies aĝon ne eblis kalkuli, sed kiu eble staris tie ekde la konstruo de la unua preĝejo. Pro ties granda aĝo ĝi fariĝis simbolo de la urbo. Ties ido videblas nun en la promenejo de Alfonso la 12a. == La nuna preĝejo == La nuna templo elstaras pro ties fortikeco- fakte ĝi estis pensita kiel eventuala rifuĝejo en la historia kunteksto de la fino de la [[Milito de Hispana Sendependiĝo]]. Dum la konstruado oni modifis la planojn de la turoj (la laste konstruita parto), aldonante balustradojn en la fenestroj, altigante ilin aŭ paŝ-post-paŝe malgrandigante la volumenojn kaj [[pilastro]]jn de la turpartoj, tiel intensigante la impreson pri alteco. [[Dosiero:Colexiata, torre norte, Vigo.jpg|dekstra|eta|Kunkatedralo: detalo de la norda turo]] En sia interno videblas la influo de Juan de Villanueva, kiu siavice uzis rimedon tipan de la franca novklasikismo, propra de prakristanaj [[baziliko]]j: [[kolono|kolonaro]], vera kolon-ekrano, anstataŭ izolitaj kolonegoj. Temas pri toskanaj kolonoj kun dorikaj [[kapitelo]]j kiuj akcentas la monumentecon kaj solenon de la preĝejo, helpitaj de altaj kaj grandvolumaj kuboformaj [[plinto]]j. La fenestroj estas simplaj truoj en la muroj, kio donas impreson de emoci-streĉiga malvarmo<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.udc.es/dep/com/ingles/vigo/col_vig.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2011-10-13 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110722180256/http://www.udc.es/dep/com/ingles/vigo/col_vig.htm |arkivdato=2011-07-22 }}</ref>. La strukturo de la konstruaĵo havas rektangulan planon. Ambaŭflanke de la altaro situas du [[sakristio]]j. La limon inter la altaro kaj la cetera centra [[navo]] signas unusola arko. La kolonaro kreas du flankajn [[navo]]jn kun kapeloj. En tiuj flankaj kapeloj videblas figuroj de pluraj sanktuloj, kiel [[Terezo el Avilo]] aŭ la alia [[patrono]] de Vigo, [[Sankta Roĥo]]. Prezidas la ĉefaltaron la Kristo de la Venko. == Mozaikoj == En la preĝejo ankaŭ videblas impresfara moderna mozaiko de la kataluna mozaikisto Santiago Padrós, famiĝinta post siaj verkoj en la monumento de la [[Valo de la Falintoj]] de [[Madrido]], kreita de [[Francisco Franco]]; ili estas [[Anunciacio]] (la anonco kiun [[arkianĝelo]] faris al la Virgulino, ke ŝi naskos Jesuon), la elpelo de [[Adamo]] kaj [[Evo]] el la Paradizo, la trovo de la Kristo de la Venko fare de vigaj fiŝkaptistoj, anĝeloj tenantaj la [[La Dekalogo|tabelojn de Moseo]] kaj la [[Evangelio]]jn, ktp. Santiago Padrós lerte kunligas la [[absido|absidajn]] scenojn ŝajnigante ke la fonaj urboj (Vigo kaj [[Nazareto]]) estas sinsekvoj, reciprokaj plilongigoj. La artisto forpasis en trafikakcidento en [[1971]] kaj do la verko restis nefinita- ĝi ne kovras la tutan internon de la preĝejo. == La kunkatedralo kaj esperanto == Inter la muroj de la kunkatedralo jam resonis la internacia lingvo, kadre de la 32a [[Hispana Esperanto-Kongreso|Hispana Kongreso de Esperanto]]. Vendredon, la 21an de julio 1972, je la 10:30, predikis tie en esperanto Pastro Manuel González, kapelano de la urba hospitalo de Vigo<ref>''Boletín'' n-ro 193, septembro-oktobro 1972, Hispana Esperanto-Federacio, Zaragozo, periodaĵo, p. 5</ref>. == Aliaj informoj == [[Dosiero:Vigo - Concatedral de Santa María, interiores 10.JPG|eta|dekstra|Ĉefaltaro kun la mozaikoj]]La preĝejo tenas la faman Kriston de la Venko. Laŭ popola legendo fiŝkaptistoj trovis ĝin en la maro kaj ĝi favoris la viganojn en la [[Hispana Milito de Sendependiĝo|Rekonkero kontraŭ la napoleona armeo]]. La unuan dimanĉon de aŭgusto la figuro de Kristo estas proceziata - temas pri la plej granda religia elmontro de Vigo. En ekstera flanko de unu el la muroj de la preĝejo situas [[sunhorloĝo]] kun kalendaro farita de viga horloĝisto en [[1837]]. La placo antaŭ la preĝejo estis unue pavimita en [[1857]], kiam oni demetis la tombejon. En majo [[2011]] oni demetis de sur ekstera muro liston de falintoj de la totalisma armeo de [[Francisco Franco|Franco]] dum la [[Hispana Enlanda Milito|Enlanda Milito]])<ref>http://medias.farodevigo.es/portadas/2010-05-14_POR_2010-05-07_01_11_30_1_ejemplar2010050700.pdf{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. === Notoj === {{Referencoj}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Vigo]] [[Kategorio:Galegio]] [[Kategorio:Kunkatedraloj en Hispanio]] [[Kategorio:Katedraloj sub patroneco de Sankta Maria]] [[Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 1830-1839]] [[Kategorio:Aperis en 1834]] jr6zsvd0ih4g4q1l39gksuqi78f29k8 Radiismo 0 380830 9432085 8421629 2026-07-18T08:49:16Z Sj1mor 12103 9432085 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Radiismo''' aŭ '''abstrakta kubismo''' estas [[arta movado]], sintezo de la unuaj avangardoj de la 20-a jarcento, kiel la [[kubismo]] kaj la [[futurismo]]. Oni povas konsideri ke ĝi estis iniciatita en la ''Salono de la libera Estetiko'' de [[Moskvo]], en 1909, fare de [[Miĥail Larionov]] kaj [[Natalja Gonĉarova]], kiuj progresis en la stilo ekde 1913. Oni ankaŭ asociis ĝin kun la [[Orfeismo (arto)|orfeismo]] de [[Robert Delaunay]] (ekde 1912).<ref>Gerardo Mosquera, [http://books.google.es/books?id=iKpdAAAAMAAJ&q=%22cubismo+abstracto%22&dq=%22cubismo+abstracto%22&hl=es&ei=npYqTt2tGojItAaO6KTyCw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=6&ved=0CEgQ6AEwBQ ''Contracandela: ensayos sobre kitsch, identidad, arte abstracto y otros temas calientes''], Monte Avila Editores Latinoamericana, 1995, ISBN 9800107797, pg. 52.</ref> La "[[radio]]j de [[koloro]]j" kiuj dominas la stilon, ordigitaj en ritmaj kaj dinamikaj sekvencoj (paraleloj, perpendikularoj aŭ konverĝaj kaj diverĝaj), konstruas la pentran spacon. == Lingva noto == La vorto '''radiismo''' estas neologismo, kunmetaĵo el vorto "radi/o" kaj sufikso "-ism/". Ĝi provas respeguli la rusan originalon '''Лучизм''', kunmetaĵo el vorto "Луч" kaj sufikso "-изм".<ref>[http://dic.academic.ru/dic.nsf/enc3p/NT0002CDBE Лучизм в Большом энциклопедическом словаре]</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == vidu ankaŭ == * [[Luminismo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{en}} [http://www.tate.org.uk/collections/glossary/definition.jsp?entryId=238 Tate Museum - Rayonism] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110802022905/https://www.tate.org.uk/collections/glossary/definition.jsp?entryId=238 |date=2011-08-02 }} * {{en}} [http://faculty-web.at.northwestern.edu/slavic/theater/index3.html An essay on the Russian avant-garde by faculty at Northwestern University] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050630082503/http://faculty-web.at.northwestern.edu/slavic/theater/index3.html |date=2005-06-30 }} * {{en}} [http://tars.rollins.edu/Foreign_Lang/Russian/rayonism.html Russian Painting by Alexander Boguslawski at Rollins College]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{it}} [http://www.artgalleryinrome.eu/Raggismo.html Raggismo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090926170352/http://www.artgalleryinrome.eu/Raggismo.html |date=2009-09-26 }} [[Kategorio:Artaj movadoj]] [[Kategorio:Abstraktado]] [[Kategorio:Kubismo]] [[Kategorio:Ismoj]] 798e7uy5kbjda283ncoejbqcmvj9tu0 Svami Rama 0 382654 9431910 9206765 2026-07-17T21:29:19Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431910 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Svami Rama''' (naskiĝis en himalaja vilaĝo Toli en 1925, mortis la 13-an de novembro 1996) – [[Barato|barata]] jogano, svamio, aŭtoro de multaj libroj pri [[jogo]], [[sano]], [[meditado]], iniciatinto pri instruado de [[Himalajo|"himalaja]] jogo". == Vivo == Svami Rama naskiĝis en norda Barato. Preskaŭ de la plej fruaj jaroj estis edukata de sia [[spirita majstro]] - jogano de [[Bengalio]]. Aliĝis al [[tradicio]] de svamioj de la [[ordeno]] Bharati. Junaĝe multe vojaĝis tra Himalajo, kie renkontiĝis kun pluraj sanktuloj kaj [[filozofoj]] (ĉefe [[hinduismo|hinduismaj]]) kiel [[Gandhi]], [[Rabindranath Tagore]] aŭ [[Sri Aŭrobindo]]. Li edukiĝis en kelkaj barataj [[universitato]]j kaj en [[Oksfordo]]. En 1949 iĝis [[Adi Ŝankara|Ŝankaraĉarjo]] (la plej alta [[sacerdoto|sacerdota]] posteno en hinduismo) en Karvirpitham, norda Barato. En 1952 rezignis reveninte al Himalajo por praktiki meditadon. Poste ekveturis okcidenten kie laboris kaj instruis [[hinda filozofio|hindan filozofion]]. Reveninte al Barato fondis [[aŝramo]]n en Riŝikeŝ. En 1969 denove forveturis al [[Usono]] por instrui orientan spiritan sciencon. Tie fondis internacian Himalajan Instituton pri Jogo kaj Filozofio. == Verkaro == * ''Living with the Himalayan Masters'' (Vivante kun la himalajaj majstroj) (ISBN 0893891568) * ''The Science of Breath: A Practical Guide'' (Scienco pri [[Spirado]]. Praktika gvidlibro) (ISBN 089389057X) * ''Meditation and its Practice'' (Meditado kaj ties praktiko) (ISBN 0893891533) == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.swamij.com/swami-rama-articles.htm Swami rama articles] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101128044606/http://swamij.com/swami-rama-articles.htm |date=2010-11-28 }} * [http://www.swamiveda.org/ Swami Veda Bharati, disciple of Swami Rama] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Joganoj]] [[Kategorio:Barataj verkistoj]] o4al3b0lw8sa662i4bcmoucc4fj40xh Suitbert H. Siedl 0 385487 9431766 9241074 2026-07-17T17:16:07Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431766 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}}[[File:2021-05-02 Graz KarmelitenkircheMariaSchnee.jpg|thumb|Karmelana konvento en Graz kie Siedl pasigis kaj la plejparton de la novicado kaj la lastajn vivojarojn]] Patro '''Suitbert SIEDL vom Hl. Johannes vom Kreuz''' (naskiĝinta ''Heribert Siedl'' la [[11-an de februaro]] [[1923]]<ref>[https://www.archivinformationssystem.at/detail.aspx?ID=6766425 akto AT-OeStA/AdR UWFuK BMU PA 21/047 ĉe ''Österreichisches Staatsarchiv'']</ref> en [[Vieno]], mortinta la [[3-an de aprilo]] [[2006]] en [[Graz]]) estis [[Aŭstrio|aŭstra]] esperantisto, [[katolika Eklezio|romkatolika]] pastro kaj profesoro universitata. == Vivo == Post la abiturienta ekzameno li eniris la monaĥejon de la [[Monaĥejo Zwettl|cistercianoj en Zwettl]]. Tie la cistercianoj devis ankaŭ fari animzorgadon en la najbaraj paroĥoj, kion Siedl malpli ŝatis ol kontemplacion kaj studadon. Pro tio li ŝanĝis la ordenon kaj komencis la [[novicado]]n ĉe la [[Konvento Sankta Mario de la Neĝoj (Graz)|karmelanoj]] en la 1940-a jaro en [[Graz]]. De Graz, post neniigo de la klostro fare de la [[nazioj]], li devis eniri la [[Preĝejo karmelana (Linz)|konventon en Linz]]. Ekigis li la studon pri filozofio en [[Vieno]]. Poste li devis soldati ĉe [[Wehrmacht]]; li venis en militkaptitecon ĉe la [[Usona Armeo]] je [[Francujo]]. Ĉi pia senŝua [[Karmelanoj|karmelano]] (monaĥaj votoj la 21-an de decembro 1941; sacerdota [[ordinacio]] la 23-an de aprilo 1950 en [[Romo]]) kaj multlingva biblia fakulo estis universitata profesoro en [[Salcburgo]] ĝis la 29-a de januaro 1985. Li doktoriĝis en Graz per defendo de disertaĵo pri la simileco de la spirituala doktrino inter la [[evangelio laŭ Johano]] kaj la verkoj de [[Johano de la Kruco]]. Krome li studis en [[bonna universitato|Bonn]] kaj [[universitato de Innsbruck|Innsbruck]] (i.a. arĥeologion kaj malnovorientajn filologiojn) kaj ĝuis restadon en la [[Sankta Lando]] dum 18 monatoj. Ĉe la [[Universitato Bar-Ilan]] li estis eĉ gastprofesoro; [[romo|Rome]] li docentis inter 1960 kaj 1962. Tamen komence de la sacerdoteco li estis ankaŭ gimnazia instruisto pri la latina kaj helena lingvoj en Aŭstrujo. === Salcburga universitatprofesoreco === Inter 1962 kaj 1974 li estis docento ĉe la [[Salcburga universitato]]. En 1974 li nomumiĝis eksterorda profesoro pri malnovtestamentaj kaj judismaj studoj.<ref>[[Caelestis Eichenseer]]: ''Prof.em D.rem Suitbertum Siedl in otium concessisse''. Ĉe: [[Vox Latina]], volumo 79 (1985), p. 111</ref> La biblia familiariĝo montriĝas ankaŭ en la teologia elirpunktaro de Siedl. Ĉar kiel jam en 1971 je la edifa verko ''Wasser in der Wüste. Der Glaube als menschliche Wirklichkeit'' li ankaŭ ĉe sia lasta (popularscienca kaj medita) verko ''David. Dichter und König'' invitis la legantaron rekte travivi la bibliajn tekstojn: ''Was Sie hier in Händen haben, ist eigentlich ein Vielfaches. Zunächst ist es die Geschichte von Menschen, von einzelnen Menschen und den oft ergreifenden Schicksalen ihres Lebens, die wir – ich meine damit den Leser und schließe mich selber mit ein – beim Lesen der folgenden Seiten erleben und miterleben dürfen. Dieses Erleben und Miterleben dessen, was den Betroffenen widerfahren ist, halte ich zum Verständnis dessen, worum es hier geht, für besonders wichtig.''<ref>Traduko: ''Kion vi havas enmane estas ja aĵo multopla. Unue historio de uloj, de unuopuloj kaj la ofte kortuŝaj sortoj de ili. Ilin ni - do la legantoj kaj mi mem inklude - rajtas travivi kaj kunvivi. Laŭ mia opinio tia kunsentado de la okazitaĵoj de la bibliaj personoj ege helpas kompreni pri kio vere temas.'' - Citite laŭ LIT-eldonejkatalogo por teologio 2023, p. 39 ([https://lit-verlag.de/wp-content/uploads/2023/05/Theologie.pdf antaŭparolo de la verkinto]).</ref> ==Publika engaĝiĝo por la latina== En la 16-a de julio 1989 li fondis en [[Clearwater (Florido)]] la kanonjure agnoskitan societon [[Familia Sancti Hieronymi]], kies anoj flegu la latinon en viva maniero kaj esprimu ankaŭ per tio sian amon de la [[katolika Eklezio]].<ref>[https://www.frugifex.com/with.html statutoj en angla traduko] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230603191735/https://www.frugifex.com/with.html |date=2023-06-03 }}</ref> Ekde 1982<ref>Kp. [[latinitas (periodaĵo)|Latinitas]], 30/1982, p.225-229</ref> li ne malofte organizis latinlingvajn semajnojn nomitajn "Feriae Latinae" laŭ komisio de la vatikanurba [[Fondaĵo Latinitas]]; ili okazis en Aŭstrujo, [[Italujo]], [[Slovenujo]] kaj suda [[Franclando]]. Li ankaŭ laboris por la pretigo de la vatikanurba vortaro pri modernaj latinlingvaj esprimoj ''Lexicon recentis latinitatis'' sub la ĉefredaktorado de [[Karl Egger]]. == Esperanto en la familio de Siedl == Heribert Siedl estis esperantista [[denaskaj Esperanto-parolantoj|denaskulo]] kaj estis listigata - en la aĝo de unu jaro kaj duona! - kiel partoprenanto de la [[UK 1924]].<ref>[https://viewer.onb.ac.at/1000C994 adresaro de la kongresanoj, p. 24]</ref> Lia patrino Christine Siedl estis tradukistino el la germana esperanten, i.a. ŝi esperantigis la [[nacia himno de Aŭstrio|nacian himnon de Aŭstrio]] ''Land' de montoj, katedraloj''. <ref>[http://www.esperokatolika.org/ek19611965/ek1965_06.htm "Esperantista laŭdo al Aŭstrio".] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190521063729/http://www.esperokatolika.org/ek19611965/ek1965_06.htm |date=2019-05-21 }} Ĉe: ''Espero Katolika'', 6/1965</ref><ref>[https://www.ots.at/presseaussendung/OTS_20140724_OTS0034/die-bundeshymne-auf-esperanto-oesterreichischer-beitrag-zu-dessen-geburtstag-am-26juli "Die Bundeshymne auf Esperanto, österreichischer Beitrag zu dessen Geburtstag am 26.Juli"]</ref> Lia patro [[Ludwig Siedl]] dum jardekoj aktivadis elstare en la katolika esperanto-movado aŭstria [[AKLE]] respektive ĉe [[IKUE]]. == Verkoj == * ''Qumran - Eine Mönchsgemeinde im Alten Bund'', Bibliotheca Carmelitica, cura Facultatis theologicae O.C.D. edita, series II: Studia, vol. 2, Romo (1963) [http://www.qumran.org/homes/route66/siedl.html Enhavo de la libro.] * "Malnova kaj Nova Testamentoj: pri diverseco kaj unueco de ambaŭ Testamentoj", en: ''Biblia Revuo'', 6 (1970), p. 197-216 * ''Gedanken zum Tempussystem im Hebräischen und Akkadischen'', Harrassowitz, Wiesbaden (1971) * ''Wasser in der Wüste'', Eldonejo Tyrolia, Insbruko (1971) * ''David: Dichter und König'', eldonejo LIT, dua eldono 2019, ISBN 978-3643509710 * (latinlingvaj) fakeseoj kaj recenzoj en la roma periodaĵo "Ephemerides Carmeliticae"<ref>[https://www.teresianum.net/wp-content/uploads/2016/11/ECarm_26_1975-2_1-246.pdf enhavo de la numeroj inter 1947 kaj 1974 der Zeitschriftausgaben zwischen 1947 und 1974] - ĉe: ''Ephemerides Carmeliticae,'' 26/1975 (2), p. 103–104</ref> == Eksteraj ligiloj == * [http://www.hieronymus.us.com/Epistulae/In_mem_P_Suitberti.htm Biografio en la latina, kun foto de li] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160822121936/http://hieronymus.us.com/Epistulae/In_mem_P_Suitberti.htm |date=2016-08-22 }} * [https://esperokatolika.org/1965/10/10/espero-katolika-n-ro-10-1965/ Parolado de P. Siedl dum la Eŭropa Esperanto-Konferenco en Vieno (1965)] - ĉe: ''Espero Katolika,'' 10/1965, rubriko "Esperanto kaj religioj" * [http://www.sonntagsblatt.at/?d=pater-suitbert-siedl-beigesetzt Pri la entombigo de Siedl en la eklezia gazeto ''Sonntagsblatt'', nr. 17/23 aprilo 2006.] {{de}} * [http://www.hieronymus.us.com/Venalia/IndLatin.htm Akireblaj lernolibroj de la latina verkitaj fare de Siedl.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160604140834/http://www.hieronymus.us.com/Venalia/IndLatin.htm |date=2016-06-04 }} == Notoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Siedl, Suitbert H.}} [[Kategorio:Aŭstraj esperantistoj]] [[Kategorio:Denaskaj esperantistoj]] [[Kategorio:Aŭstraj orientalistoj]] [[Kategorio:Aŭstraj monaĥoj]] [[Kategorio:Aŭstraj teologoj]] [[Kategorio:Aŭstraj profesoroj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Vieno]] [[Kategorio:Latinlingvaj verkistoj]] [[Kategorio:Romkatolikaj pastroj en Aŭstrio]] [[Kategorio:Hebreistoj]] [[kategorio:Pedagogoj]] [[kategorio:Aŭstraj klasikaj filologoj]] [[kategorio:Poliglotoj]] [[kategorio:Salcburga universitato]] 0z6036bb8k841brvwtx2clf9zxrb6ce John Ray 0 385890 9431705 8816430 2026-07-17T16:18:16Z Sj1mor 12103 9431705 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo |nomo =<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="yellow"><big><big>'''Johannes Rayus<br />(1627-1705)'''</font></big></big></span> |dosiero =John_Ray_from_NPG.jpg |priskribo =angla kuracisto, botanikisto, filologo kaj naturalisto |dato de naskiĝo =[[29-a de Novembro]] [[1627]] |loko de naskiĝo ='''Black-Notley''', apud [[Braintree]], [[Anglio]] |dato de morto =[[17-a de Januaro]] [[1705]] |loko de morto ='''Black-Notley''', apud [[Braintree]], [[Anglio]] | alma_mater = '''Triunua Kolegio, Kembriĝo'''<br />'''Kolegio de Sankta Katarina, Kembriĝo''' }} '''John Ray''' estis angla naturalisto, foje referita kiel la patro de angla [[naturhistorio]]. Ĝis 1670, li skribis sian nomon kiel John Wray. De tiam li uzis "Ray", post "konstatis ke tia estis la praktiko de lia familio antaŭ li".<ref>Gunther, Robert W.T. 1928. ''Further Correspondence of John Ray''. Ray Society, London. p16</ref> Li publikigis gravajn verkojn pri [[botaniko]], [[zoologio]], kaj [[natura teologio]]. Lia klasifiko de plantoj en lia ''Historia Plantarum'', estis grava paŝo direkte al moderna [[taksonomio]]. Ray malaprobis la sistemon de dikotoma dividado laŭ kiu [[specio]] estis klasifikita laŭ antaŭimagita, ĉu/aŭ tiposistemo, kaj anstataŭe klasigi plantojn laŭ similecoj kaj diferencoj kiuj elvenas el observado. Tiel li avancis sciencon empirian kontraŭ la dedukta raciismo de la [[skolastikismo]]. Li estis la unua se temas pri doni biologian difinon de la esprimo ''specio''.<ref>''Historia plantarum generalis'', in the volume published in 1686, Tome I, Libr. I, Chap. XX, page 40 (Quoted in Mayr, Ernst. 1982. ''The growth of biological thought: diversity, evolution, and inheritance.'' Cambridge, Mass.: Belknap Press: 256)</ref> == Verkoj de Ray == Ray publikigis ĉirkaŭ 23 verkojn, depende el kial kalkuli ilin. La biologicaj verkoj estis kutime en latina, la resto en angla. Ĉiukaze ĉiuj estas konataj en Anglio per ties anglalingvaj nomoj.<ref name="Keynes">Keynes, Sir Geoffrey [1951] 1976. ''John Ray, 1627–1705: a bibliography 1660–1970''. Van Heusden, Amsterdam.</ref> * 1660: Catalogue of Cambridge plants. * 1668: Tables of plants * 1668: Catalogue of English plants plus Fasiculus (an appendix) * 1670: Catalogue of English proverbs. * 1673: Observations in the Low Countries and Catalogue of plants not native to England. * 1674: Collection of English words not generally used. * 1675: Trilingual dictionary, or nomenclator classicus. * 1676: Willughby's Ornithologia. "Fakte la libro estis de Ray, baze sur antaŭaj notoj de [[Francis Willughby]]".<ref name="Keynes"/><sup>p52</sup> <ref name="Raven">Raven, Charles E. 1942. ''John Ray, naturalist: his life and works''. Cambridge.</ref><sup>Ĉapitro 12</sup> "Willughby and Ray laid the foundation of scientific ornithology".<ref>Newton, Alfred 1893. ''Dictionary of birds''. Black, London</ref> * 1682: New method of plants. * 1686: History of fishes +frontis & 187 engraved plates. Ilustraĵoj de Fellows of the Royal Society. 79 ilustraĵoj el Samuel Pepys, la Prezidento. * 1686–1704: History of plants. 3 vols, vol 1 1686, vol 2 1688, vol 3 1704. La tria volumo sen ilustraĵoj, kaj tiel la helpinto James Petiver publikigis la katalogon de Petiver laŭ partoj, 1715–1764, kun ilustraĵoj. * 1690: Synopsis of British plants. * 1691: The wisdom of God. 2a eld 1692, 3a eld 1701, 4a eld 1704. Tiu estis lia plej populara verko. Plagiota de William Paley en sia ''Natural theology'' of 1802.<ref name="Keynes"/><sup>p92</sup> <ref name="Raven"/><sup>p452</sup> * 1692: Miscellaneous discourses concerning the dissolution and changes of the world. This includes some important discussion of fossils. Ray insistis, ke fosilioj estis iam vivantaj, male al siaj amikoj [[Martin Lister]] kaj Edward Llwyd. * 1713 Three Physico-theological discourses. <!--This is the 3rd edition of Miscellaneous discourses, the last by Ray before his death, and delayed in publication. Its main importance is that Ray recanted his former acceptance of fossils, apparently because he was theologically troubled by the implications of extinction.<ref>Bowler P.J. 2003. ''Evolution: the history of an idea''. 3rd ed, California.</ref><sup>p37</sup> [[Robert Hooke]], like [[Nicolas Steno]], was in no doubt about the biological origin of fossils. Hooke made the point that some fossils were no longer living, for example [[Ammonite]]s: this was the source of Ray's concern.<ref>Hooke, Robert 1705.--> ''The posthumous works of Robert Hooke''. London. repr. 1969 Johnson N.Y.<sup>p327</sup> * 1693: Synopsis of animals and reptiles. * 1693: Collection of travels. * 1694: Collection of European plants. * 1695: Plants of each county (Camden's Brittania). * 1696: Brief dissertation. * 1700: A persuasive to a holy life. * 1705. Method and history of insects. (Postmorta kaj seneldona) * 1713: Synopsis of birds and fishes. == Notoj == {{Referencoj}} == Aliaj fontoj == * {{aut|Raven, Charles E.}} 1950: ''John Ray, naturalist: his life and works'' * {{aut|Ray, John}} 1686: ''Historia plantarum species'', etc. 3 vols. Vol. I. Londini: Clark. * {{aut|Ray, John}} 1713a: ''Synopsis methodica avium & piscium: opus posthumum'', etc. (vol. 1: ''Avium'') [en Latina]. William Innys, London. [http://gdz.sub.uni-goettingen.de/dms/load/toc/?IDDOC=269292 Digitala versio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110716064329/http://gdz.sub.uni-goettingen.de/dms/load/toc/?IDDOC=269292 |date=2011-07-16 }} * {{aut|Ray, John}} 1713b: ''Synopsis methodica avium & piscium: opus posthumum'', etc. (vol. 2: ''Piscium'') [en Latina]. William Innys, London. [http://gdz.sub.uni-goettingen.de/dms/load/toc/?IDDOC=272373 Digitala versio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110716072555/http://gdz.sub.uni-goettingen.de/dms/load/toc/?IDDOC=272373 |date=2011-07-16 }} == Eksteraj ligiloj ==<!-- {{Wikisource author}}--> {{Vikicitaro}} * [http://www.jri.org.uk/ray/wisdom/ The Wisdom of God Manifested in the Works of the Creation] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150807175816/http://www.jri.org.uk/ray/wisdom/ |date=2015-08-07 }} by John Ray, the seventh edition, corrected, London: printed by R. Harbin, for William Innys, at the Prince’s-Arms in St Paul’s Church Yard, 1717. (Unua eldono, 1691) * [http://gdz.sub.uni-goettingen.de/dms/load/toc/?IDDOC=269292 ''Synopsis methodica avium''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110716064329/http://gdz.sub.uni-goettingen.de/dms/load/toc/?IDDOC=269292 |date=2011-07-16 }} (also on [http://www.archive.org/stream/joannisraiisynop00rayj#page/n7/mode/1up The Internet Archive]) and [http://gdz.sub.uni-goettingen.de/dms/load/toc/?IDDOC=272373 ''Synopsis methodica piscium''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110716072555/http://gdz.sub.uni-goettingen.de/dms/load/toc/?IDDOC=272373 |date=2011-07-16 }} ĉe Göttinger Digitalisierungszentrum * [http://www.jri.org.uk/ The John Ray Initiative: connecting Environment and Christianity] * [http://www.jri.org.uk/resource/ray_natural_historian.htm] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110716211149/http://www.jri.org.uk/resource/ray_natural_historian.htm |date=2011-07-16 }} * [http://montgomery.cas.muohio.edu/nimissa/research/methodus%20folder/methoduspreliminary.html A preliminary English translation of John Ray's ''Methodus plantarum nova'' (1682)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080820060520/http://montgomery.cas.muohio.edu/nimissa/research/methodus%20folder/methoduspreliminary.html |date=2008-08-20 }} * [http://montgomery.cas.muohio.edu/nimissa/research/dissertatio/diss.html A preliminary English translation of John Ray's ''Dissertatio de variis methodis''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080827204643/http://montgomery.cas.muohio.edu/nimissa/research/dissertatio/diss.html |date=2008-08-27 }} * [http://www.ucmp.berkeley.edu/history/ray.html John Ray Biography (UCMP Berkeley)] * [http://scienceblogs.com/evolvingthoughts/2009/05/the_first_biological_species_c.php The first biological species concept (Evolving Thoughts)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090515041359/http://scienceblogs.com/evolvingthoughts/2009/05/the_first_biological_species_c.php |date=2009-05-15 }} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Ray, John}} [[Kategorio:Anglaj natursciencistoj]] khk29svdjuowql7b6fp66g2nqwis84n Toussaint-François Rallier du Baty 0 390754 9432001 8735198 2026-07-18T05:29:16Z Sj1mor 12103 9432001 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |priskribo=Portreto de Toussaint-François Rallier du Baty videbla en la [[urbodomo de Rennes]] }} '''Toussaint-François Rallier du Baty''' ({{daton|1|Aŭgusto|1665}} - {{daton|25|Marto|1734}}) estis [[urbestro]] de [[Rennes]] de [[1696]] ĝis [[1733]]. Tiuj 39 jaroj konsistigas la plej longan urbestran tempon de ĉiuj urbestroj de Rennes. Lia ido, Raymond Rallier du Baty (1881-1978) partoprenis en la unua [[Antarktiko|antarktika]] ekspedicio de la komandanto [[Jean-Baptiste Charcot]]. == Fonto == {{Citaĵo de libro |serio=Flohic Patrimoine |kunaŭtoroj=Kol. |titolo=Le patrimoine des communes d’Ille-et-Vilaine |eldoninto=Flohic |lingvo={{fr}} |loko=Parizo |paĝoj=1781 |isbn=2-84234-072-8 |ĉapitro= 1245 }} {{Projektoj}} {{Ĝermo|Bretonio}} {{Vivtempo|Rallier du baty, toussaint francois}} [[Kategorio:Urbestroj de Rennes]] pi3e2j2756cywpzogrbdhlzsdqx46vo Supera Kortumo de Usono 0 392913 9431837 9424641 2026-07-17T19:52:11Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431837 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo | bildo_priskribo = Fasado de la Konstruaĵo de la Supera Kortumo. |regiono-ISO = US-DC |situo sur mapo = Centra Vaŝingtono |zomo = 13 }} <!-- [[Dosiero:Seal of the United States Supreme Court.svg|eta|200ra|Blazono de la Supera Kortumo de Usono]] [[Dosiero:USSupremeCourtWestFacade.JPG|eta|200ra|Fasado de la Konstruaĵo de la Supera Kortumo.]] --> La '''Supera Kortumo de Usono''' ({{lang-en|Supreme Court of the United States}}), lokita en [[Vaŝingtono]], estas la plej alta juĝa kaj jura instanco de [[Usono]], la kapo de la usona [[justica povo|justica branĉo]] kaj la plej alta [[tribunalo]] de la nacio. Ĝi konsistas el ''ĉefjuĝisto'' kaj ok ''asociitaj juĝistoj'', kiujn nomumas la [[Usona prezidanto|prezidanto]] kun la konsento de la plimulto de la [[Usona Senato|Senato]]. Juĝistoj servas principe dumvive. Ĝi estas ĉefe ''konstitucia tribunalo'', tio estas, ĝi kontrolas, ĉu leĝoj kaj verdiktoj kongruas al la [[Usona konstitucio|konstitucio]], kaj ĝi havas la lastan juĝistan aŭtoritaton ene de Usono por interpreti kaj decidi demandojn de federacia juro. Krom la justica branĉo, kiun la Supera Kortumo kapumas, la ceteraj branĉoj de [[Federacia Registaro de Usono|usona registaro]] estas la [[plenuma povo|ekzekutiva branĉo]] kaj la [[leĝdona povo|leĝofara branĉo]]. == Historio == La plej frua Supera Kortumo mankis prestiĝon kaj aŭdis malmultajn kazojn. Ĉi tiu ŝanĝiĝis kiam Ĉefjuĝisto [[John Marshall (juĝisto)|John Marshall]] establis la kortumon kiel arbitracianto de la konstitucio kaj donis gravajn deklarojn sur la interrilato inter la statoj kaj federacia registaro. Hodiaŭ la Supera Kortumo estas la plej grava tribunalo de la lando, kaj decidas kazojn nacie gravajn, helpante difini la rolon de la konstitucio. == Konstruaĵo == La Supera Kortumo originale ne havis propran konstruaĵon. Dum iom da tempo, ĝi kunvenis en ''Independence Hall'' en [[Filadelfio]]. Post kiam la federacia registaro transloĝiĝis al [[Vaŝingtono]] en 1801, ĝi kunvenis en la [[Usona Kapitolo]]. Ĝi restis tie ĝis 1935, kiam ĝi moviĝis en sia fina hejmo, la Konstruaĵo de la Supera Kortumo, kiu estas Usona Nacia Historia Rekonilo en Vaŝingtono. == Membroj == [[William Taft]] estis la sola ĉefjuĝisto kiu ankaŭ estis prezidanto. La nuna ĉefjuĝisto estas [[John Roberts]]. Aktuale, du asociitajn juĝistojn nomumis [[Barack Obama|Prezidanto Obama]] kaj tri nomumis [[Donald Trump|Prezidanto Trump]]. {{-}} {| class="wikitable" |+align="bottom" style="text-align:left; padding-left:0.25in;"|* ''Postenigo dum paŭzo, poste malaprobita de la Senato''<br />** ''Plialtigita post servo kiel asociita juĝisto''<br /> *** ''Ankaŭ servis kiel [[Prezidento de Usono|Usona Prezidento]]''<br /> § ''Antaŭe servis kiel asociita juĝisto''<br /> §§ ''Historiistoj malakordiĝas ĉu li rezignis aŭ malakceptis la komision'' ([http://www.law.com/jsp/article.jsp?id=1127207113073])<br />† ''Mortis dum ofico''<br /> |- style="background-color:#dedede" ! N-ro !! Ĉefjuĝisto !! Periodo !! Postenigita de |- |1 || [[John Jay]] || [[19-a de oktobro|la 19-an de oktobro]] [[1789]]–[[29-a de junio|la 29-an de junio]] [[1795]] || [[George Washington]] |- |2 || [[John Rutledge]]*§ || [[12-a de aŭgusto|la 12-an de aŭgusto]] [[1795]]–[[15-a de decembro|la 15-an de decembro]] [[1795]] || [[George Washington]] |- | || [[William Cushing]]**§§ || [[3-a de februaro|la 3-an de februaro]] [[1796]]–[[5-a de februaro|la 5-an de februaro]] [[1796]] || [[George Washington]] |- |3 || [[Oliver Ellsworth]] || [[8-a de marto|la 8-an de marto]] [[1796]]–[[15-a de decembro|la 15-an de decembro]], [[1800]] || [[George Washington]] |- |4 || [[John Marshall (juĝisto)|John Marshall]] || [[4-a de februaro|la 4-an de februaro]] [[1801]]–[[6-a de julio|la 6-an de julio]] [[1835]]† || [[John Adams]] ([[Usona Federalisma Partio|F]]) |- |5 || [[Roger B. Taney|Roger Brooke Taney]] || [[28-a de marto|la 28-an de marto]] [[1836]]–[[12-a de oktobro|la 12-an de oktobro]] [[1864]]† || [[Andrew Jackson]] ([[Usona Demokrata Partio|D]]) |- |6 || [[Salmon P. Chase|Salmon Portland Chase]] || [[15-a de decembro|la 15-an de decembro]], [[1864]]–[[7-a de majo|la 7-an de majo]] [[1873]]† || [[Abraham Lincoln]] ([[Usona Respublikana Partio|R]]) |- |7 || [[Morrison Waite|Morrison Remick Waite]] || [[4-a de marto|la 4-an de marto]] [[1874]]–[[23-a de marto|la 23-an de marto]] [[1888]]† || [[Ulysses S. Grant]] ([[Usona Respublikana Partio|R]]) |- |8 || [[Melville Fuller|Melville Weston Fuller]] || [[8-a de oktobro|la 8-an de oktobro]] [[1888]]–[[4-a de julio|la 4-an de julio]] [[1910]]† || [[Grover Cleveland]] ([[Usona Demokrata Partio|D]]) |- |9 || [[Edward Douglass White]]** || [[19-a de decembro|la 19-an de decembro]] [[1910]]–[[19-a de majo|la 19-an de majo]] [[1921]]† || [[William H. Taft]] ([[Usona Respublikana Partio|R]]) |- |10 || [[William Howard Taft]]*** || [[11-a de julio|la 11-an de julio]] [[1921]]–[[3-a de februaro|la 3-an de februaro]] [[1930]] || [[Warren G. Harding]] ([[Usona Respublikana Partio|R]]) |- |11 || [[Charles Evans Hughes]] § || [[24-a de februaro|la 24-an de februaro]] [[1930]]–[[30-a de junio|la 30-an de junio]] [[1941]] || [[Herbert Hoover]] ([[Usona Respublikana Partio|R]]) |- |12 || [[Harlan Fiske Stone]]** || [[3-a de julio|la 3-an de julio]] [[1941]]–[[22-a de aprilo|la 22-an de aprilo]] [[1946]]† || [[Franklin D. Roosevelt]] ([[Usona Demokrata Partio|D]]) |- |13 || [[Fred M. Vinson|Frederick Moore Vinson]] || [[24-a de junio|la 24-an de junio]] [[1946]]–[[8-a de septembro|la 8-an de septembro]] [[1953]]† || [[Harry S. Truman]] ([[Usona Demokrata Partio|D]]) |- |14 || [[Earl Warren]] || [[5-a de oktobro|la 5-an de oktobro]] [[1953]]–[[23-a de junio|la 23-an de junio]] [[1969]] || [[Dwight D. Eisenhower]] ([[Usona Respublikana Partio|R]]) |- |15 || [[Warren E. Burger|Warren Earl Burger]] || [[23-a de junio|la 23-an de junio]] [[1969]]–[[26-a de septembro|la 26-an de septembro]] [[1986]] || [[Richard Nixon]] ([[Usona Respublikana Partio|R]]) |- |16 || [[William Rehnquist|William Hubbs Rehnquist]]** || [[26-a de septembro|la 26-an de septembro]] [[1986]]–[[3-a de septembro|la 3-an de septembro]] [[2005]]† || [[Ronald Reagan]] ([[Usona Respublikana Partio|R]]) |- |17 || {{Ill|lingvo=d|trad=Q11153|eo=John Roberts|teksto=John Glover Roberts, Jr.}} || [[29-a de septembro|la 29-an de septembro]] [[2005]] ĝis hodiaŭ || [[George W. Bush]] ([[Usona Respublikana Partio|R]]) |- |} ==Polemikoj== Malsame de la plej multaj superaj kortumoj, la usona havas [[dumviva mandato|dumvivajn mandatojn]] kaj nekutime grandan potencon super la elektitaj branĉoj de la registaro, kaj la usona konstitucio estas nekutime malfacile amendebla.<ref>{{Cite web |last=Quinn |first=Colm |date=8-a de marto 2024 |title=For a Less Politicized Supreme Court, Look Abroad |url=https://foreignpolicy.com/2022/05/04/supreme-court-international/ |access-date=2-a de marto 2024 |website=[[Foreign Policy]] |language=en-US}}</ref> Iuj kritikoj parte kulpigas tiujn faktorojn pri malaltiĝanta statuso de la usona supera kortumo en aliaj landoj<ref name="Liptak-2008">{{cite news |last1=Liptak |first1=Adam |author-link1=Adam Liptak |date=17-a de septembro 2008 |title=U.S. Court Is Now Guiding Fewer Nations |url=https://www.nytimes.com/2008/09/18/us/18legal.html |access-date=7-a de junio 2018 |work=The New York Times |quote=}}</ref> kaj malaltiĝanta aproba indekso en Usono de ĉirkaŭ 65% fine de la jardeko de 1980 ĝis ĉirkaŭ 40% komence de la jardeko de 2020. Aliaj kritikataj faktoroj estas politika dispolusiĝo, skandaloj pri etiko, kaj unuopaj polemikaj decidoj, interalie la malstriktigo de reguloj pri [[financo de politikaj kampanjoj en Usono|financo de politikaj kampanjoj]],<ref name=Stone>{{cite journal |last=Stone |first=Geoffrey R. |author-link=Geoffrey R. Stone |date=26-a de marto 2012 |title=''Citizens United'' and conservative judicial activism |url=https://illinoislawreview.org/wp-content/ilr-content/articles/2012/2/Stone.pdf |url-status=live |journal=University of Illinois Law Review |volume=2012 |issue=2 |pages=485–500 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210217212201/http://illinoislawreview.org/wp-content/ilr-content/articles/2012/2/Stone.pdf |archive-date=17-a de februaro 2021 |access-date=13-a de majo 2020}}</ref> permeso al manipulado de balotodistriktaj limoj,<ref>{{Cite web |last=Millhiser |first=Ian |author-link=Ian Millhiser |date=23-a de majo 2024 |title=The Supreme Court's new voting rights decision is a love letter to gerrymandering |url=https://www.vox.com/scotus/351406/the-supreme-courts-new-voting-rights-decision-is-a-love-letter-to-gerrymandering |access-date=May 29, 2024 |website=Vox |language=en-US}}</ref> malfortigo de garantioj pri la voĉdonrajto,<ref>{{Cite web |last=Beauchamp |first=Zack |date=27-a de junio 2019 |title=The Supreme Court's gerrymandering decision reveals a profound threat to democracy |url=https://www.vox.com/policy-and-politics/2019/6/27/18761166/supreme-court-gerrymandering-republicans-democracy |access-date=30-a de januaro 2023 |website=Vox |language=en}}</ref> malagnosko de rajto aborti en ''{{Ill|lingvo=d|trad=Q107058269|eo=Dobbs v. Jackson Women's Health Organization|teksto=Dobbs v. Jackson}}'', kaj decido de la prezidantecaj elektoj de 2000 en ''[[Bush v. Gore]]''.<ref name=":3">{{Cite web |last=Millhiser |first=Ian |author-link=Ian Millhiser |date=10-a de junio 2024 |title=Justices Sotomayor and Kagan must retire now |url=https://www.vox.com/scotus/354381/supreme-court-sotomayor-kagan-retire-now |access-date=19-a de junio 2024 |website=Vox |language=en-US}}</ref> Ekde la lastaj jaroj de la jardeko de 2010, la daŭra akirado de potenco fare de la kortumo kaj la konveneco de ĝiaj decidoj por la Respublikana Partio altiris akuzojn de [[maldemokratiĝo]] aŭ [[unupartiismo]].<ref name=":3" /> ===Etiko=== En 2024 kritikoj celis al la juĝistoj {{Ill|lingvo=d|trad=Q11138|eo=Samuel Alito}} kaj [[Clarence Thomas]] pro ilia rifuzo apartigi sin de procesoj pri la [[atako kontraŭ la Kapitolo de Usono]] de la 6-a de januaro 2021, kvankam iliaj edzinoj publike opiniis pri la afero aŭ partoprenis en klopodoj malvalidigi la balotadon de 2020.<ref name="NYT-202405293">{{cite news |last=Raskin |first=Jamie |author-link=Jamie Raskin |date=29-a de majo 2024 |title=Jamie Raskin: How to Force Justices Alito and Thomas to Recuse Themselves in the Jan. 6 Cases |url=https://www.nytimes.com/2024/05/29/opinion/alito-thomas-recuse-trump-jan-6.html |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20240529182827/https://www.nytimes.com/2024/05/29/opinion/alito-thomas-recuse-trump-jan-6.html |archive-date=29-a de majo 2024 |access-date=29-a de majo 2024 |work=[[The New York Times]]}}</ref><ref>{{Cite news |last=Pilkington |first=Ed |date=31-a de majo 2024 |title=Samuel Alito's refusal to recuse himself in Trump v US is another ethics breach |url=https://www.theguardian.com/us-news/article/2024/may/31/samuel-alito-trump-recusal-ethics-breach |access-date=6-a de junio 2024 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |last=Millhiser |first=Ian |author-link=Ian Millhiser |date=29-a de majo 2024 |title=Alito says the Supreme Court's fake ethics code allows him to be unethical |url=https://www.vox.com/scotus/352380/supreme-court-alito-ethics-recusal-insurrection-flags |access-date=6-a de junio 2024 |website=Vox |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite news |last=Smith |first=David |date=15-a de junio 2024 |title=How the US supreme court could be a key election issue: 'They've grown too powerful' |url=https://www.theguardian.com/law/article/2024/jun/15/supreme-court-election-issue |access-date=15-a de junio 2024 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> La kritikoj pliintensiĝis post la decido en ''[[Trump v. United States]]'', kiu havigis ĝeneralan juran imunecon al la prezidanto. Reprezentanto [[Alexandria Ocasio-Cortez]] formaligis elpostenigan denuncon kontraŭ Thomas kaj Alito en julio,<ref>{{cite web |last=Robinson |first=Kimberly Strawbridge |date=11-a de julio 2024 |title=AOC Moves to Impeach Supreme Court Justices Thomas and Alito |url=https://time.com/6997245/aoc-impeachment-supreme-court-clarence-thomas-samuel-alito/ |website=Time |accessdate=2026-01-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251101003539/https://time.com/6997245/aoc-impeachment-supreme-court-clarence-thomas-samuel-alito/ |archivedate=2025-11-01 }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/world/us/us-rep-ocasio-cortez-calls-impeachment-supreme-courts-thomas-alito-2024-07-10/ |date=10-a de julio 2024 |work=[[Reuters]] |first1=Moira |last1=Warburton |first2=Makini |last2=Brice |title=Ocasio-Cortez seeks US House impeachment of Supreme Court's Thomas, Alito}}</ref><ref name=Impeach>{{Cite web |date=10-a de julio 2024 |title=Ocasio-Cortez Introduces Articles of Impeachment Against Justice Thomas and Justice Alito |url=https://ocasio-cortez.house.gov/media/press-releases/ocasio-cortez-introduces-articles-impeachment-against-justice-thomas-and |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240710224618/https://ocasio-cortez.house.gov/media/press-releases/ocasio-cortez-introduces-articles-impeachment-against-justice-thomas-and |archive-date=10-a de julio 2024 |access-date=10-a de julio 2024}}</ref><ref>{{Cite magazine |last=Hartmann |first=Thom |author-link=Thom Hartmann |date=12-a de julio 2024 |title=AOC's Move on Thomas and Alito Has All the Right Historical Echoes |url=https://newrepublic.com/article/183762/aoc-impeachment-thomas-alito-historical-echoes |access-date=14-a de julio 2024 |magazine=The New Republic |issn=0028-6583}}</ref> kaj fine de tiu monato preskaŭ 1.4 milionaj da homoj estis subskribintaj petskribon ĉe [[MoveOn]], ke la Kongreso elpostenigu Thomas.<ref>{{cite web | url=https://www.peoplesworld.org/article/move-on-petition-to-impeach-justice-clarence-thomas-gets-1-4-million-signatures/ | title=Move-On petition to impeach Justice Clarence Thomas gets 1.4 million signatures | date=26-a de julio 2024 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://sign.moveon.org/petitions/clarence-thomas-must-go | title=Clarence Thomas must be removed from the Supreme Court! }}</ref> Inter la aliaj kritikoj al la kortumo estas la malfortigo de leĝoj pri [[korupto]], kio efikas ankaŭ al aliaj branĉoj de la registaro krom la justica,<ref>{{Cite web |last=Millhiser |first=Ian |author-link=Ian Millhiser |date=26-a de junio 2024 |title=The Supreme Court rules that state officials can engage in a little corruption, as a treat |url=https://www.vox.com/scotus/357170/supreme-court-snyder-united-states-corruption |access-date=2-a de julio 2024 |website=Vox |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=Jouvenal |first=Justin |date=26-a de junio 2024 |title=Supreme Court ruling on Indiana mayor is latest to weaken corruption laws |url=https://www.washingtonpost.com/politics/2024/06/26/supreme-court-bribes-gratuities-corruption-mayor/ |access-date=2-a de julio 2024 |newspaper=Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> kaj la citado de malveraĵoj en publikigitaj decidoj, ofte fontintaj el kortumamikaj dokumentoj de grupoj, kiuj alvokis por la decido.<ref name=":5">{{Cite web |last=Gabrielson |first=Ryan |author-link=Ryan Gabrielson |date=17-a de oktobro 2017 |title=It's a Fact: Supreme Court Errors Aren't Hard to Find |url=https://www.propublica.org/article/supreme-court-errors-are-not-hard-to-find |access-date=2-a de julio 2024 |website=ProPublica |language=en}}</ref> La juristo Allison Orr Larsen rekomendis, ke la kortumo postulu malkaŝon de la financintoj de kortumamikaj dokumentoj kaj de la studoj, kiujn ili citas, ricevu nur dokumentojn en la fakoj de la verkintoj (kiel postuliĝas ĉe malsuperaj kortumoj), kaj ke la dokumentoj liveriĝu pli frue en la procedo por ke oni havu sufiĉan tempon por ekzameni kaj kontesti la historion kaj faktojn.<ref name=":4">{{Cite news |last=Larsen |first=Allison Orr |date=26-a de julio 2022 |title=Opinion: The Supreme Court Decisions on Guns and Abortion Relied Heavily on History. But Whose History? |url=https://www.politico.com/news/magazine/2022/07/26/scotus-history-is-from-motivated-advocacy-groups-00047249 |work=Politico Magazine}}</ref> == Gravaj decidoj == * Marbury v. Madison (1803, kontrolo de konstitucieco) * [[Schenck kontraŭ Usono|''Schenck v. United States'']] (1919, parollibereco dume milittempo) * [[Engel kontraŭ Vitale|''Engel v. Vitale'']] (1962, preĝo en publikaj lernejoj) *''[[Loving kontraŭ Virginio|Loving v. Virginia]]'' (1967, interrasaj geedziĝoj) *''[[Tinker kontraŭ Des Moines Sendependa Komunuma Lerneja Distrikto|Tinker v. Des Moines Independent Community School District]]'' (1969, simbola [[protesto]] en publikaj lernejoj) *''[[Roe v. Wade]]'' (1973, [[aborto|abortado]]) *''[[Chevron U.S.A., Inc. v. Natural Resources Defense Council, Inc.]]'' (1984, agenteja aŭtoritato interpreti ambiguajn administrajn leĝojn) *''[[Lawrence v. Texas]]'' (2003, sodomio) *''[[Bostock v. Clayton County, Georgia|Bostock v. Clayton County]]'' (2020, [[dunga diskriminacio]] kontraŭ GLAT-aj laboristoj) *''[[National Pork Producers Council v. Ross]]'' (2023, ŝtataj kaj lokaj leĝoj pri komerco) *''[[Loper Bright Enterprises v. Raimondo]]'' (2024, renversis ''Chevron'') ==Referencoj== <references/> == Literaturo == * http://www.supremecourt.gov/ oficiala retejo {{en}} * http://www.supremecourt.gov/about/briefoverview.aspx{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} priskribo {{en}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}}{{Portalo Juro}} * [[Equal justice under law|''Equal justice under law'']] * [[Usonaj Raportoj]] [[Kategorio:Juro]] [[Kategorio:Tribunaloj]] [[Kategorio:Usona juro]] [[Kategorio:Superaj Kortumoj]] cucgz5doknrjubj5xb2kde9vbte2fug 9431943 9431837 2026-07-17T23:48:39Z La Fantamo 259891 aldonis New Jersey v T. L. O 9431943 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo | bildo_priskribo = Fasado de la Konstruaĵo de la Supera Kortumo. |regiono-ISO = US-DC |situo sur mapo = Centra Vaŝingtono |zomo = 13 }} <!-- [[Dosiero:Seal of the United States Supreme Court.svg|eta|200ra|Blazono de la Supera Kortumo de Usono]] [[Dosiero:USSupremeCourtWestFacade.JPG|eta|200ra|Fasado de la Konstruaĵo de la Supera Kortumo.]] --> La '''Supera Kortumo de Usono''' ({{lang-en|Supreme Court of the United States}}), lokita en [[Vaŝingtono]], estas la plej alta juĝa kaj jura instanco de [[Usono]], la kapo de la usona [[justica povo|justica branĉo]] kaj la plej alta [[tribunalo]] de la nacio. Ĝi konsistas el ''ĉefjuĝisto'' kaj ok ''asociitaj juĝistoj'', kiujn nomumas la [[Usona prezidanto|prezidanto]] kun la konsento de la plimulto de la [[Usona Senato|Senato]]. Juĝistoj servas principe dumvive. Ĝi estas ĉefe ''konstitucia tribunalo'', tio estas, ĝi kontrolas, ĉu leĝoj kaj verdiktoj kongruas al la [[Usona konstitucio|konstitucio]], kaj ĝi havas la lastan juĝistan aŭtoritaton ene de Usono por interpreti kaj decidi demandojn de federacia juro. Krom la justica branĉo, kiun la Supera Kortumo kapumas, la ceteraj branĉoj de [[Federacia Registaro de Usono|usona registaro]] estas la [[plenuma povo|ekzekutiva branĉo]] kaj la [[leĝdona povo|leĝofara branĉo]]. == Historio == La plej frua Supera Kortumo mankis prestiĝon kaj aŭdis malmultajn kazojn. Ĉi tiu ŝanĝiĝis kiam Ĉefjuĝisto [[John Marshall (juĝisto)|John Marshall]] establis la kortumon kiel arbitracianto de la konstitucio kaj donis gravajn deklarojn sur la interrilato inter la statoj kaj federacia registaro. Hodiaŭ la Supera Kortumo estas la plej grava tribunalo de la lando, kaj decidas kazojn nacie gravajn, helpante difini la rolon de la konstitucio. == Konstruaĵo == La Supera Kortumo originale ne havis propran konstruaĵon. Dum iom da tempo, ĝi kunvenis en ''Independence Hall'' en [[Filadelfio]]. Post kiam la federacia registaro transloĝiĝis al [[Vaŝingtono]] en 1801, ĝi kunvenis en la [[Usona Kapitolo]]. Ĝi restis tie ĝis 1935, kiam ĝi moviĝis en sia fina hejmo, la Konstruaĵo de la Supera Kortumo, kiu estas Usona Nacia Historia Rekonilo en Vaŝingtono. == Membroj == [[William Taft]] estis la sola ĉefjuĝisto kiu ankaŭ estis prezidanto. La nuna ĉefjuĝisto estas [[John Roberts]]. Aktuale, du asociitajn juĝistojn nomumis [[Barack Obama|Prezidanto Obama]] kaj tri nomumis [[Donald Trump|Prezidanto Trump]]. {{-}} {| class="wikitable" |+align="bottom" style="text-align:left; padding-left:0.25in;"|* ''Postenigo dum paŭzo, poste malaprobita de la Senato''<br />** ''Plialtigita post servo kiel asociita juĝisto''<br /> *** ''Ankaŭ servis kiel [[Prezidento de Usono|Usona Prezidento]]''<br /> § ''Antaŭe servis kiel asociita juĝisto''<br /> §§ ''Historiistoj malakordiĝas ĉu li rezignis aŭ malakceptis la komision'' ([http://www.law.com/jsp/article.jsp?id=1127207113073])<br />† ''Mortis dum ofico''<br /> |- style="background-color:#dedede" ! N-ro !! Ĉefjuĝisto !! Periodo !! Postenigita de |- |1 || [[John Jay]] || [[19-a de oktobro|la 19-an de oktobro]] [[1789]]–[[29-a de junio|la 29-an de junio]] [[1795]] || [[George Washington]] |- |2 || [[John Rutledge]]*§ || [[12-a de aŭgusto|la 12-an de aŭgusto]] [[1795]]–[[15-a de decembro|la 15-an de decembro]] [[1795]] || [[George Washington]] |- | || [[William Cushing]]**§§ || [[3-a de februaro|la 3-an de februaro]] [[1796]]–[[5-a de februaro|la 5-an de februaro]] [[1796]] || [[George Washington]] |- |3 || [[Oliver Ellsworth]] || [[8-a de marto|la 8-an de marto]] [[1796]]–[[15-a de decembro|la 15-an de decembro]], [[1800]] || [[George Washington]] |- |4 || [[John Marshall (juĝisto)|John Marshall]] || [[4-a de februaro|la 4-an de februaro]] [[1801]]–[[6-a de julio|la 6-an de julio]] [[1835]]† || [[John Adams]] ([[Usona Federalisma Partio|F]]) |- |5 || [[Roger B. Taney|Roger Brooke Taney]] || [[28-a de marto|la 28-an de marto]] [[1836]]–[[12-a de oktobro|la 12-an de oktobro]] [[1864]]† || [[Andrew Jackson]] ([[Usona Demokrata Partio|D]]) |- |6 || [[Salmon P. Chase|Salmon Portland Chase]] || [[15-a de decembro|la 15-an de decembro]], [[1864]]–[[7-a de majo|la 7-an de majo]] [[1873]]† || [[Abraham Lincoln]] ([[Usona Respublikana Partio|R]]) |- |7 || [[Morrison Waite|Morrison Remick Waite]] || [[4-a de marto|la 4-an de marto]] [[1874]]–[[23-a de marto|la 23-an de marto]] [[1888]]† || [[Ulysses S. Grant]] ([[Usona Respublikana Partio|R]]) |- |8 || [[Melville Fuller|Melville Weston Fuller]] || [[8-a de oktobro|la 8-an de oktobro]] [[1888]]–[[4-a de julio|la 4-an de julio]] [[1910]]† || [[Grover Cleveland]] ([[Usona Demokrata Partio|D]]) |- |9 || [[Edward Douglass White]]** || [[19-a de decembro|la 19-an de decembro]] [[1910]]–[[19-a de majo|la 19-an de majo]] [[1921]]† || [[William H. Taft]] ([[Usona Respublikana Partio|R]]) |- |10 || [[William Howard Taft]]*** || [[11-a de julio|la 11-an de julio]] [[1921]]–[[3-a de februaro|la 3-an de februaro]] [[1930]] || [[Warren G. Harding]] ([[Usona Respublikana Partio|R]]) |- |11 || [[Charles Evans Hughes]] § || [[24-a de februaro|la 24-an de februaro]] [[1930]]–[[30-a de junio|la 30-an de junio]] [[1941]] || [[Herbert Hoover]] ([[Usona Respublikana Partio|R]]) |- |12 || [[Harlan Fiske Stone]]** || [[3-a de julio|la 3-an de julio]] [[1941]]–[[22-a de aprilo|la 22-an de aprilo]] [[1946]]† || [[Franklin D. Roosevelt]] ([[Usona Demokrata Partio|D]]) |- |13 || [[Fred M. Vinson|Frederick Moore Vinson]] || [[24-a de junio|la 24-an de junio]] [[1946]]–[[8-a de septembro|la 8-an de septembro]] [[1953]]† || [[Harry S. Truman]] ([[Usona Demokrata Partio|D]]) |- |14 || [[Earl Warren]] || [[5-a de oktobro|la 5-an de oktobro]] [[1953]]–[[23-a de junio|la 23-an de junio]] [[1969]] || [[Dwight D. Eisenhower]] ([[Usona Respublikana Partio|R]]) |- |15 || [[Warren E. Burger|Warren Earl Burger]] || [[23-a de junio|la 23-an de junio]] [[1969]]–[[26-a de septembro|la 26-an de septembro]] [[1986]] || [[Richard Nixon]] ([[Usona Respublikana Partio|R]]) |- |16 || [[William Rehnquist|William Hubbs Rehnquist]]** || [[26-a de septembro|la 26-an de septembro]] [[1986]]–[[3-a de septembro|la 3-an de septembro]] [[2005]]† || [[Ronald Reagan]] ([[Usona Respublikana Partio|R]]) |- |17 || {{Ill|lingvo=d|trad=Q11153|eo=John Roberts|teksto=John Glover Roberts, Jr.}} || [[29-a de septembro|la 29-an de septembro]] [[2005]] ĝis hodiaŭ || [[George W. Bush]] ([[Usona Respublikana Partio|R]]) |- |} ==Polemikoj== Malsame de la plej multaj superaj kortumoj, la usona havas [[dumviva mandato|dumvivajn mandatojn]] kaj nekutime grandan potencon super la elektitaj branĉoj de la registaro, kaj la usona konstitucio estas nekutime malfacile amendebla.<ref>{{Cite web |last=Quinn |first=Colm |date=8-a de marto 2024 |title=For a Less Politicized Supreme Court, Look Abroad |url=https://foreignpolicy.com/2022/05/04/supreme-court-international/ |access-date=2-a de marto 2024 |website=[[Foreign Policy]] |language=en-US}}</ref> Iuj kritikoj parte kulpigas tiujn faktorojn pri malaltiĝanta statuso de la usona supera kortumo en aliaj landoj<ref name="Liptak-2008">{{cite news |last1=Liptak |first1=Adam |author-link1=Adam Liptak |date=17-a de septembro 2008 |title=U.S. Court Is Now Guiding Fewer Nations |url=https://www.nytimes.com/2008/09/18/us/18legal.html |access-date=7-a de junio 2018 |work=The New York Times |quote=}}</ref> kaj malaltiĝanta aproba indekso en Usono de ĉirkaŭ 65% fine de la jardeko de 1980 ĝis ĉirkaŭ 40% komence de la jardeko de 2020. Aliaj kritikataj faktoroj estas politika dispolusiĝo, skandaloj pri etiko, kaj unuopaj polemikaj decidoj, interalie la malstriktigo de reguloj pri [[financo de politikaj kampanjoj en Usono|financo de politikaj kampanjoj]],<ref name=Stone>{{cite journal |last=Stone |first=Geoffrey R. |author-link=Geoffrey R. Stone |date=26-a de marto 2012 |title=''Citizens United'' and conservative judicial activism |url=https://illinoislawreview.org/wp-content/ilr-content/articles/2012/2/Stone.pdf |url-status=live |journal=University of Illinois Law Review |volume=2012 |issue=2 |pages=485–500 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210217212201/http://illinoislawreview.org/wp-content/ilr-content/articles/2012/2/Stone.pdf |archive-date=17-a de februaro 2021 |access-date=13-a de majo 2020}}</ref> permeso al manipulado de balotodistriktaj limoj,<ref>{{Cite web |last=Millhiser |first=Ian |author-link=Ian Millhiser |date=23-a de majo 2024 |title=The Supreme Court's new voting rights decision is a love letter to gerrymandering |url=https://www.vox.com/scotus/351406/the-supreme-courts-new-voting-rights-decision-is-a-love-letter-to-gerrymandering |access-date=May 29, 2024 |website=Vox |language=en-US}}</ref> malfortigo de garantioj pri la voĉdonrajto,<ref>{{Cite web |last=Beauchamp |first=Zack |date=27-a de junio 2019 |title=The Supreme Court's gerrymandering decision reveals a profound threat to democracy |url=https://www.vox.com/policy-and-politics/2019/6/27/18761166/supreme-court-gerrymandering-republicans-democracy |access-date=30-a de januaro 2023 |website=Vox |language=en}}</ref> malagnosko de rajto aborti en ''{{Ill|lingvo=d|trad=Q107058269|eo=Dobbs v. Jackson Women's Health Organization|teksto=Dobbs v. Jackson}}'', kaj decido de la prezidantecaj elektoj de 2000 en ''[[Bush v. Gore]]''.<ref name=":3">{{Cite web |last=Millhiser |first=Ian |author-link=Ian Millhiser |date=10-a de junio 2024 |title=Justices Sotomayor and Kagan must retire now |url=https://www.vox.com/scotus/354381/supreme-court-sotomayor-kagan-retire-now |access-date=19-a de junio 2024 |website=Vox |language=en-US}}</ref> Ekde la lastaj jaroj de la jardeko de 2010, la daŭra akirado de potenco fare de la kortumo kaj la konveneco de ĝiaj decidoj por la Respublikana Partio altiris akuzojn de [[maldemokratiĝo]] aŭ [[unupartiismo]].<ref name=":3" /> ===Etiko=== En 2024 kritikoj celis al la juĝistoj {{Ill|lingvo=d|trad=Q11138|eo=Samuel Alito}} kaj [[Clarence Thomas]] pro ilia rifuzo apartigi sin de procesoj pri la [[atako kontraŭ la Kapitolo de Usono]] de la 6-a de januaro 2021, kvankam iliaj edzinoj publike opiniis pri la afero aŭ partoprenis en klopodoj malvalidigi la balotadon de 2020.<ref name="NYT-202405293">{{cite news |last=Raskin |first=Jamie |author-link=Jamie Raskin |date=29-a de majo 2024 |title=Jamie Raskin: How to Force Justices Alito and Thomas to Recuse Themselves in the Jan. 6 Cases |url=https://www.nytimes.com/2024/05/29/opinion/alito-thomas-recuse-trump-jan-6.html |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20240529182827/https://www.nytimes.com/2024/05/29/opinion/alito-thomas-recuse-trump-jan-6.html |archive-date=29-a de majo 2024 |access-date=29-a de majo 2024 |work=[[The New York Times]]}}</ref><ref>{{Cite news |last=Pilkington |first=Ed |date=31-a de majo 2024 |title=Samuel Alito's refusal to recuse himself in Trump v US is another ethics breach |url=https://www.theguardian.com/us-news/article/2024/may/31/samuel-alito-trump-recusal-ethics-breach |access-date=6-a de junio 2024 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |last=Millhiser |first=Ian |author-link=Ian Millhiser |date=29-a de majo 2024 |title=Alito says the Supreme Court's fake ethics code allows him to be unethical |url=https://www.vox.com/scotus/352380/supreme-court-alito-ethics-recusal-insurrection-flags |access-date=6-a de junio 2024 |website=Vox |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite news |last=Smith |first=David |date=15-a de junio 2024 |title=How the US supreme court could be a key election issue: 'They've grown too powerful' |url=https://www.theguardian.com/law/article/2024/jun/15/supreme-court-election-issue |access-date=15-a de junio 2024 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> La kritikoj pliintensiĝis post la decido en ''[[Trump v. United States]]'', kiu havigis ĝeneralan juran imunecon al la prezidanto. Reprezentanto [[Alexandria Ocasio-Cortez]] formaligis elpostenigan denuncon kontraŭ Thomas kaj Alito en julio,<ref>{{cite web |last=Robinson |first=Kimberly Strawbridge |date=11-a de julio 2024 |title=AOC Moves to Impeach Supreme Court Justices Thomas and Alito |url=https://time.com/6997245/aoc-impeachment-supreme-court-clarence-thomas-samuel-alito/ |website=Time |accessdate=2026-01-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251101003539/https://time.com/6997245/aoc-impeachment-supreme-court-clarence-thomas-samuel-alito/ |archivedate=2025-11-01 }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/world/us/us-rep-ocasio-cortez-calls-impeachment-supreme-courts-thomas-alito-2024-07-10/ |date=10-a de julio 2024 |work=[[Reuters]] |first1=Moira |last1=Warburton |first2=Makini |last2=Brice |title=Ocasio-Cortez seeks US House impeachment of Supreme Court's Thomas, Alito}}</ref><ref name=Impeach>{{Cite web |date=10-a de julio 2024 |title=Ocasio-Cortez Introduces Articles of Impeachment Against Justice Thomas and Justice Alito |url=https://ocasio-cortez.house.gov/media/press-releases/ocasio-cortez-introduces-articles-impeachment-against-justice-thomas-and |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240710224618/https://ocasio-cortez.house.gov/media/press-releases/ocasio-cortez-introduces-articles-impeachment-against-justice-thomas-and |archive-date=10-a de julio 2024 |access-date=10-a de julio 2024}}</ref><ref>{{Cite magazine |last=Hartmann |first=Thom |author-link=Thom Hartmann |date=12-a de julio 2024 |title=AOC's Move on Thomas and Alito Has All the Right Historical Echoes |url=https://newrepublic.com/article/183762/aoc-impeachment-thomas-alito-historical-echoes |access-date=14-a de julio 2024 |magazine=The New Republic |issn=0028-6583}}</ref> kaj fine de tiu monato preskaŭ 1.4 milionaj da homoj estis subskribintaj petskribon ĉe [[MoveOn]], ke la Kongreso elpostenigu Thomas.<ref>{{cite web | url=https://www.peoplesworld.org/article/move-on-petition-to-impeach-justice-clarence-thomas-gets-1-4-million-signatures/ | title=Move-On petition to impeach Justice Clarence Thomas gets 1.4 million signatures | date=26-a de julio 2024 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://sign.moveon.org/petitions/clarence-thomas-must-go | title=Clarence Thomas must be removed from the Supreme Court! }}</ref> Inter la aliaj kritikoj al la kortumo estas la malfortigo de leĝoj pri [[korupto]], kio efikas ankaŭ al aliaj branĉoj de la registaro krom la justica,<ref>{{Cite web |last=Millhiser |first=Ian |author-link=Ian Millhiser |date=26-a de junio 2024 |title=The Supreme Court rules that state officials can engage in a little corruption, as a treat |url=https://www.vox.com/scotus/357170/supreme-court-snyder-united-states-corruption |access-date=2-a de julio 2024 |website=Vox |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=Jouvenal |first=Justin |date=26-a de junio 2024 |title=Supreme Court ruling on Indiana mayor is latest to weaken corruption laws |url=https://www.washingtonpost.com/politics/2024/06/26/supreme-court-bribes-gratuities-corruption-mayor/ |access-date=2-a de julio 2024 |newspaper=Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> kaj la citado de malveraĵoj en publikigitaj decidoj, ofte fontintaj el kortumamikaj dokumentoj de grupoj, kiuj alvokis por la decido.<ref name=":5">{{Cite web |last=Gabrielson |first=Ryan |author-link=Ryan Gabrielson |date=17-a de oktobro 2017 |title=It's a Fact: Supreme Court Errors Aren't Hard to Find |url=https://www.propublica.org/article/supreme-court-errors-are-not-hard-to-find |access-date=2-a de julio 2024 |website=ProPublica |language=en}}</ref> La juristo Allison Orr Larsen rekomendis, ke la kortumo postulu malkaŝon de la financintoj de kortumamikaj dokumentoj kaj de la studoj, kiujn ili citas, ricevu nur dokumentojn en la fakoj de la verkintoj (kiel postuliĝas ĉe malsuperaj kortumoj), kaj ke la dokumentoj liveriĝu pli frue en la procedo por ke oni havu sufiĉan tempon por ekzameni kaj kontesti la historion kaj faktojn.<ref name=":4">{{Cite news |last=Larsen |first=Allison Orr |date=26-a de julio 2022 |title=Opinion: The Supreme Court Decisions on Guns and Abortion Relied Heavily on History. But Whose History? |url=https://www.politico.com/news/magazine/2022/07/26/scotus-history-is-from-motivated-advocacy-groups-00047249 |work=Politico Magazine}}</ref> == Gravaj decidoj == * Marbury v. Madison (1803, kontrolo de konstitucieco) * [[Schenck kontraŭ Usono|''Schenck v. United States'']] (1919, parollibereco dume milittempo) * [[Engel kontraŭ Vitale|''Engel v. Vitale'']] (1962, preĝo en publikaj lernejoj) *''[[Loving kontraŭ Virginio|Loving v. Virginia]]'' (1967, interrasaj geedziĝoj) *''[[Tinker kontraŭ Des Moines Sendependa Komunuma Lerneja Distrikto|Tinker v. Des Moines Independent Community School District]]'' (1969, simbola [[protesto]] en publikaj lernejoj) *''[[Roe v. Wade]]'' (1973, [[aborto|abortado]]) *''[[Chevron U.S.A., Inc. v. Natural Resources Defense Council, Inc.]]'' (1984, agenteja aŭtoritato interpreti ambiguajn administrajn leĝojn) *''[[Nov-Ĵerzejo kontraŭ T. L. O.|New Jersey v. T. L. O.]]'' (1985, serĉadoj sen skriba ordono en publika lernejoj) *''[[Lawrence v. Texas]]'' (2003, sodomio) *''[[Bostock v. Clayton County, Georgia|Bostock v. Clayton County]]'' (2020, [[dunga diskriminacio]] kontraŭ GLAT-aj laboristoj) *''[[National Pork Producers Council v. Ross]]'' (2023, ŝtataj kaj lokaj leĝoj pri komerco) *''[[Loper Bright Enterprises v. Raimondo]]'' (2024, renversis ''Chevron'') ==Referencoj== <references/> == Literaturo == * http://www.supremecourt.gov/ oficiala retejo {{en}} * http://www.supremecourt.gov/about/briefoverview.aspx{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} priskribo {{en}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}}{{Portalo Juro}} * [[Equal justice under law|''Equal justice under law'']] * [[Usonaj Raportoj]] [[Kategorio:Juro]] [[Kategorio:Tribunaloj]] [[Kategorio:Usona juro]] [[Kategorio:Superaj Kortumoj]] smdmyh3efhamvh8m0x0qnbiq2isplet Subhomo 0 394260 9431632 9166103 2026-07-17T14:12:15Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431632 wikitext text/x-wiki '''Subhomo''' ([[germane]]: ''Untermensch'', pluralo: ''Untermenschen'') estas termo, kiu iĝis fifama, uzate en [[Naziismo|Naziisma]] [[Rasismo|rasa]] [[ideologio]] por priskribi "malsuperajn homojn", precipe "popolojn de la Oriento", kiel [[judoj]]n, [[ciganoj]]n, [[hungaroj]]n, [[rumanoj]]n kaj [[Slavoj|slavajn gentojn]] inkludante [[poloj]]n, [[rusoj]]n, [[belorusoj]]n aŭ [[ukrainoj]]n.<ref name = "Hitlers_Plans">{{cite web | author = | date = | title = Planoj de Hitler por Orienta Eŭropo | work = | publisher = [[Northeastern University]] | url = http://www.dac.neu.edu/holocaust/Hitlers_Plans.htm | format = HTML | accessdate = 2010-07-10 | archiveurl = https://archive.ph/20120527021449/http://www.dac.neu.edu/holocaust/Hitlers_Plans.htm | archivedate = 2012-05-27 | titolo = Arkivita kopio | alirdato = 2012-03-05 | arkivurl = https://archive.is/20120527021449/http://www.dac.neu.edu/holocaust/Hitlers_Plans.htm | arkivdato = 2012-05-27 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.dac.neu.edu/holocaust/Hitlers_Plans.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-03-05 |arkivurl=https://archive.ph/20120527021449/http://www.dac.neu.edu/holocaust/Hitlers_Plans.htm |arkivdato=2012-05-27 }}</ref><ref name = "Rosenberg"> {{cite book | author = Rosenberg, Alfred | authorlink = Alfred Rosenberg | date = 1930 | title = Der Mythus des 20. Jahrhunderts: Eine Wertung der seelischgeistigen Gestaltungskämpfe unserer Zeit | trans_title = The Myth of the Twentieth Century | publisher = [[Hoheneichen-Verlag]] | location = [[Munkeno]] | page = 214 | isbn = | url = http://www.scribd.com/doc/2628285/Der-Mythus-des-20-Jahrhunderts-Alfred-Rosenberg }}</ref><ref name = "Stoddard"> {{Citaĵo el libro|url=http://www.archive.org/details/revoltagainstciv00stoduoft|titolo=The Revolt Against Civilization: The Menace of the Under Man|aŭtoro=Stoddard, Lothrop|dato=1922|loko=[[Novjorko]]|eldoninto=[[Charles Scribner's Sons]]}}</ref> La Nazioj asertis, ke kelkaj poloj, nordaj kaj okcidentaj rusoj havis Nordajn trajtojn kiel helan hararon kaj okulan koloron, kaj estus rase "germanigeblaj". Ili ankaŭ konsideris, ke ioma nombro da hungaroj, rumanoj, ĉeĥoj, ukrainoj kaj belorusoj ankaŭ germanigeblas. Laŭ la [[Generalplan Ost]] multaj slavoj estus internigotaj en la [[Nazia Germanio|Trian Regnon]]. La Nazioj certis, ke multokaze poloj kaj rusoj estus tro patriotaj, ke ili rezistus germanigon, do ili decidis elpeli plejmultajn slavojn en [[Siberio]]n. Ili certis, ke ĉiuj homoj, kiu rase konvenis por esti germanoj iĝu objekto de germanigo aŭ esti elpelitaj el [[Eŭropo]]. Ili ankaŭ certis, ke kvankam multaj slavoj rase konvenus por esti germanoj, la ĉefa celo estis internigi homojn en la [[Nazia Germanio|Trian Regnon]], por ili adoptu germanan etnoidenton kaj iĝu produktivaj germanaj civitanoj. Tiu ĉi koncepto konatas kiel [[germanigo]].<ref name = "NEW ORDER">Janusz Gumkowkski, Kazimierz Leszczynski, Hitler's Plans for Eastern Europe, Polonia Publishing House [http://www.dac.neu.edu/holocaust/Hitlers_Plans.htm] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110409034704/http://www.dac.neu.edu/holocaust/Hitlers_Plans.htm |date=2011-04-09 }} HTML, pp. 7-33, 164-178, [[Varsovio]], [[Pollando]], [http://archive.is/Vli1|archivedate=2012-05-27]</ref> ==Vidu ankaŭ== * [[Superhomo]] * [[Nurenbergaj leĝoj]] * [[Eŭgeniko]] ==Referencoj== {{Referencoj}} [[Kategorio:Antisemitismo]] [[Kategorio:Kontraŭslavismo]] [[Kategorio:Naziismo]] [[Kategorio:Rasismo]] nzr4vv2hpzhdfsj5v929wv77not6y3o Mark Zuckerberg 0 402658 9432151 8354931 2026-07-18T11:11:24Z ThomasPusch 1869 9432151 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Mark Elliot Zuckerberg''' (naskiĝis la 14-an de majo 1984 en White Plains, [[Nov-Jorkio]]) estas usona [[komputikisto]] kaj entreprenisto, la ĉefa kreinto de [[interkona retejo]] [[Facebook]] kaj nun ties ĝenerala direktoro; la retejon fondis la 4-an de februaro 2004 kune kun kolegaj komuputikistoj [[Eduardo Saverin]], [[Dustin Moskovitz]] kaj [[Chris Hughes]]. Li elektiĝis [[Persono de la jaro]] de semajnrevuo ''[[Time]]'' en 2010. Marte 2008 Zuckerberg, laŭ la usona ekonomia gazeto ''[[Forbes]]'', iĝis la plej juna [[miliardulo]] de la mondo. En 2011 li akiris la 15-an lokon inter la plej riĉaj usonanoj. Oni lin konsideris la tria, post Lary Ellison kaj [[Bill Gates]], homo en la [[Silicon Valley|Silicia Valo]]. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Zuckerberg, Mark}} [[Kategorio:Usonaj komputikistoj]] [[Kategorio:Usonaj entreprenistoj]] [[Kategorio:Facebook]] [[Kategorio:Usonaj ateistoj]] [[Kategorio:Usonaj filantropoj]] [[Kategorio:Usonaj judoj]] [[Kategorio:Personoj de la jaro laŭ magazino Time]] 0fkx7hl4cedrp4lcdevthjpwny78xgm Simultanismo 0 407905 9432087 8725434 2026-07-18T08:49:25Z Sj1mor 12103 9432087 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:Delaunay Disque simultané.jpg|eta|dekstra|[[Robert Delaunay]], ''Simultana disko'' (1912-1913)]] '''Simultanismo''' ({{fr}}: ''Simultanéisme'') estas arta movado kune disvolvita fare de [[Sonia Delaunay]] kaj ŝia edzo [[Robert Delaunay]]. Ĝi konsistas el enkonduko de la principo de "simultana kontrasto de koloroj" en pentraĵon (''Elektraj prismoj'', 1914, {{Senapartligilo|Nacia Muzeo de Moderna Arto (Francio)}}, [[Parizo]]) sed ankaŭ en teksaĵon, modvestaĵon kaj dekoraĵon. Ŝiaj unuaj ''simultanaj roboj'' aperas samtempe, kaj ankaŭ ilustraĵoj de libro de [[Blaise Cendrars]]: ''La Prose du Transsibérien et de la petite Jehanne de France'' <ref>[http://miiraslimake.over-blog.com/article-1388884.html Prozo de l'Transsiberia Vagonaro]</ref>, 1913. La termino, analoge, estas depostulita de aliaj artistoj, notinde en poezio fare de [[Henri-Martin Barzun]], [[Guillaume Apollinaire]] kaj [[Tristan Tzara]]. == Bibliografio == * APOLLINAIRE, Guillaume. "Simultanisme - Librettisme" in ''Les Soirées de Paris''. 1914, n° 25, 15 junio. * BEGASSE, Hubert. ''L'esthétique de la simultanéité dans la peinture de Robert Delaunay''. Lille: A.N.R.T., 1998. * DELAUNAY, Robert. ''Du cubisme à l'art abstrait''. Parizo, éditions EHESS, 1957. * GODEFROY, Cécile, kaj LEMOINE, Serge. ''Le métier simultané''. [S.l.]: [s.n.], 2006. * PAULOT, Agnès. « Apollinaire simultané ? », Communications «&nbsp;La poésie au carrefour des arts&nbsp;», oktobro 2008, <ref>[http://www.poesie-arts.paris-sorbonne.fr/IMG/pdf/Apollinaire_simultane_.pdf Apollinaire simultané ?]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. * ROUSSEL, Annie, kaj BEAUNE, Jean-Claude ''L'action spatialisante des énergies colorées dans l'œuvre de Robert Delaunay avant 1914''. [S.l.]: [s.n.], 2004. * SIDOTI, Antoine. ''La Prose du Transsibérien et de la petite Jehanne de France, Blaise Cendrars-Sonia Delaunay: genèse et dossier d'une polémique: novembro-decembro 1912-junio 1914''. Parizo: les Lettres modernes, 1987. * ''Poésure et peinterie'', "d'un art à l'autre", catalogue d'exposition, 12 februaro 1993 - 23 majo 1993. Parizo: RMN, Musées de Marseille, 1993. == Lingva noto == La vorto '''simultanismo''' estas neologismo, kunmetaĵo el adjektiva radiko "simultan/a" ([[NPIV]]) kaj sufikso "-ism/o". Ĝi provas respeguli la francan originalon '''Simultanéisme''', kunmetaĵo el adjektivo "simultané" kaj sufikso "-isme" <ref>[http://fr.wiktionary.org/wiki/simultanéisme fr.wiktionary.org/wiki/simultanéisme]</ref>. {{-}} == Referencoj == {{Referencoj}} {{-}} [[Kategorio:Artaj movadoj]] j7p4fj3jm1on2vd19f14dq4099uldmf Vikipedio:Diskutejo/Administrejo 4 407965 9431783 9431090 2026-07-17T17:29:55Z Arbarulo 135469 9431783 wikitext text/x-wiki {{DiskutejoEnkondukoSubpaĝo |nomo=Administrejo |bildo = Admin_mop.PNG |bildhelpilo = Administrejo |priskribo = La sekcio de la Diskutejo por informi kaj diskuti pri administraj aferoj rilate al Vikipedio. Ekz. demandoj kaj petoj al administrantoj, raportoj pri vandalismo, redaktomilitoj, interrilataj problemoj, ktp. |mallongigo = VP:DA }}[[Kategorio:Vikipedio:Diskutejo]] == [[Vikipedio:Artikolo de la monato]] (ADLM) == Al la aliaj 9 administrantoj {{re|Blahma|Gamliel Fishkin|Narvalo|KuboF Hromoslav|Salatonbv}} {{re|Tlustulimu|Yekrats|LiMr|Kani}}, al {{re|Dominik|Fordaemdur}} aparte interesitaj pri la servo ADLM, {{re|RG72|Marcos}}, la lastaj du en 2024 pensiiĝintaj eksadministrantoj, kaj aldone iom arbitre ankoraŭ {{re|Filozofo|Arbarulo|Sj1mor|Crosstor}} {{re|Moldur|Aidas|Verdulo|Taylor 49}}, kelkaj el la en la lastaj jaroj plej aktivaj kunlaborantoj (la listo certe ankoraŭ ampleksigeblus, mi nur volas enplekti iujn el la fidindaj homoj kiuj neniam akceptis iun apartan vikipedian funkcion): La 1-an de januaro montriĝis eta vikipedia paneo, kiun mi komentis interalie en [[diskuto:Pingveno]]: Mi volas havi rapidan solvon por uzo kiel [[vikipedio:Artikolo de la monato|Artikolo de la monato]], ĉar oni forgesis antaŭvidi ion tie kaj la unua tago de januaro 2026 jam '''preskaŭ pasis''' kun granda truo en la esperanta ĉefpaĝo. Tial mi proponas reprezenti la paĝon paĝon [[Pingveno]] tie, post preskaŭ 20 jaroj. Mi konsciis ke la monato jam disvolviĝis kaj mankis tempo por vasta interkonsiliĝo pri temo, tial mi konscie elektis malpolitikan kaj supozeble ne demagogiigan temon, por improvizite ŝtopi la truon de januaro kaj tiam havi monaton por elekti la aliajn 11 prezentindajn temojn de 2026. Tamen, pli ol tagon poste, vespere la 2-an de januaro, kiam la krizo jam longe estis pasinta, uzanto de tute nova konto [[uzanto:Spel713|Spel713]], kreita aparte por tiu kampanjo je 20:06, 2 jan. 2026, sed evidente teknike sperta vikipediano, kiu sendube jam antaŭe per alia konto redaktis kaj por la kampanjo elektis malfermi anonimigan novan pseŭdonimon "Spel713", elektis renversi la senpolitikan, zoologian temon "pingveno" kaj anstataŭe decidi pri metado de ĉiuj 12 temoj de 2026, kaj ankaŭ jam duona 2027, kaj elektis por tio tute tiklajn kaj demagogiajn temojn. Por 2026 trifoje Nazia Germanio 1939-1945 (Nazia Germanio, Batalo de Ardenoj, Adolf Hitler), trifoje mezazia eksa Sovetunio (Azerbajĝano, Karakalpakio, Uzbekio), dufoje Pollando (Podlaĥia Provinco, Silezio, sed Pollando ankaŭ ludas gravan rolon en la tekstoj Nazia Germanio kaj Adolf Hitler), unu esperantistan temon (SAT-ano [[Francisco Azorín Izquierdo|Azorín]]) kaj tri ŝajne arbitre elektitaj temoj, kiuj ne estas elstaraj tekstoj kaj fakte tiom malgrandas ke du el ili ankoraŭ estas artikolaj ĝermoj: [[Ozzy Osbourne]] kun 11 frazoj, sed ankoraŭ nepreta duonla informkesto, [[iPad]] kun 6 frazoj kaj [[Dendrobates azureus|sudafrika blua rano]] kun 4 frazoj, ankoraŭ manka teksto pri genro kaj taksonomia aŭtoritato - kontentiga ek-paĝo sed neniel leginda aŭ elstara teksto (tion mi kuraĝas juĝi ĉar estis mi kiu faris la artikolan ĝermon en 2012, do mi ne ofendas kolegon se mi tiel juĝas mian propran ek-paĝon). Tiel ĉi la tekstoelekto ne rajtas resti. Por januaro oni evidente bezonas rapidan solvon, pri la pli postaj tekstoj oni nun voĉdonu kaj interkonsiliĝu. Sed klaras ke estu ekvilibro, ne estu kvin temoj pri nazi-polaj rilatoj kaj ne tri pri mezazia Ekssovetio, sed estu ekvilibro inter artaj, politikaj, geografiaj, biologiaj, fizikaj kaj homsciencaj temoj, en geografio estu ankaŭ temoj el Ameriko kaj Afriko, Suda kaj Orienta Azio, Oceanio, kaj ĉiukaze ĉiuj 12 tekstoj estu tekstoj kiuj pasis la voĉdonon al elstara aŭ almenaŭ leginda teksto. Tiel 11 el la 12 tekstoj, kiuj estas nek elektitaj elstara aŭ leginda, ankoraŭ ne elekteblas, nur [[Azerbajĝano]] estis en "nekonata dato akceptita en la liston de elstaraj artikoloj" (he?), jam estis ĉefpaĝa artikolo de la semajno en somero 2010, sed havas du intertempe paneajn referencojn kaj ankoraŭ tre multajn ruĝajn ligilojn, kiujn elstara artikolo fakte ne havu. Ĉu vi konsentus pri mia propono, A) reinstali la elstaran, maturiĝintan kaj malpolitikan tekston [[pingveno]] por januaro, b) proponi la tekston [[Azerbajĝano]] por februaro kaj uzi la restajn kvar semajnojn ĝis tiam por komune forigi la mankojn, kaj tiam pri la monatoj ekde marto 2026 havi tute laŭregulajn voĉdonojn pri prezentindaj tekszoj el inter la deciditaj prefere elstaraj, sed konsenteble ankaŭ legindaj artikoloj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:49, 3 jan. 2026 (UTC) :Jes ja. Mi samopinias kun vi kaj kani. Tio kio okazis estas nur ekzempleto kio okazas kiam ni malsukcesas defendi nian vikipedion kaj rezulte ĝi estis kidnapita. La fiuloj ĉiam fariĝas pli kaj pli ruzecaj kaj ŝajne tio kio ne havas por protekti estas valora al ili por kidnapi al alproprigi. Ni simple devas pliigi la ŝlosilecon kaj se eblas la kontroladon sur niaj resoursoj, inter ili ĉefe tiuj kiuj estas elmontrataj en la ĉefpaĝo. Dankon pro via zorgo, Amike [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 18:01, 3 jan. 2026 (UTC) :Mi absolute konsentas. Kaj mi pretas iom plibonigi elektotajn artikolojn, kondiĉe, ke oni forigu la tutan proponitan liston, eĉ pri mia samlandano Azorín por kiu mi iam ege laboris. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:06, 3 jan. 2026 (UTC) :Mi tute subtenas vian opinion kaj laboron, krom la konata temo de la ruĝaj ligiloj. Certe la elekto de artikoloj de la monato ne estas afero por novuloj, kiuj ensaltas nur por tio. Ĉu tio estas afero kiun oni povus ŝlosi, ekzemple nur por patrolantoj? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:24, 3 jan. 2026 (UTC) ::Mi subtenas la proponon: 1 = Pingveno, 2 = Azerbajĝano, pliaj = decidotaj. ::Ĉu endas forbari la entrudiĝulon pro vandalismo? ::Ĉu eblas protekti la liston tiel ke ĝin redakti rajtas nur vikipedianoj kiuj jam ĉeestas minimume longan tempon kaj jam faris minimuman nombron da kontribuoj? - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 18:34, 3 jan. 2026 (UTC) :::Mi subtenas la du kromajn proponojn de Moldur. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:56, 3 jan. 2026 (UTC) ::::Reage al la demandoj de {{re|Moldur|Arbarulo|Kani}} Eĉ mi kiel unu el 3 burokratoj, kaj la aliaj 7 administrantoj ĉiukaze, nur havas teknikan elekton tute ne protekti paĝon, protekti ĝin tiel ke anonimuloj ne povas redakti ĝin aŭ draste protektegi ĝin tiel ke ekskluzive nur ĉiuj aliaj administrantoj povas redakti kaj ankaŭ reforigi la protekton. Inter tiuj sufiĉe radikalaj elektoj teknike ne estas elektebla iu meza vojo. Bedaŭrinde. Sed pri forbaro de la novulo pro vandalismo: La homo agis malsincere, elektinte por la kampanjo tute novan pseŭdoniman salutnomon, sed la redaktostilo supozigas ke la kolego bone regas Esperanton kaj ankaŭ tre bone regas ĉiujn kutimajn redaktajn kutimojn de Vikipedio - do mi supozas ke li estas esperantista kolego. Ke la uzanto ne malkaŝas sian kutiman salutnomon estas malkolegeca kaj iom malica stilo, sed ne estas devigo malkaŝi sian nomon dum redaktado, kvankam la elekto de aparta nova salutnomo por specifa ago kaj redaktado per pluraj pseŭdonimoj nomiĝas [[gantopupo]] kaj ne estas antaŭvidata - sed ke la homo agas kiel "gantopupo" estas nur mia subjektiva diveno, kaj sen pli klaraj spuroj de "gantopupado" mi ne facilanime forblokus la novan salutnomon. Estas sendube tiel ke ni dormetis kaj neniu en 2025 atentis elekti artikolojn de la monatoj por 2026 - do ni mem kolektive kulpis pri la vakuo de la 1-a de januaro. Povas esti ke la homo vidis la vakuon samtempe kiel mi, sed iom aŭtisme ne vidis ke mi tuj proponis solvon por la tago kaj monato, sed dum tago faris por si planon kiel plenigi la venontajn 18 monatojn kaj simple enkopiis siajn rezultojn la 2-an kaj 3-an de januaro. Estas naive pensi ke la uzanto ne rimarkis ke en tio li forĵetis la intertempe metitan januaran proponon "pingveno" (elstara teksto) kaj anstataŭigis ĝin per la multe pli demagogia kaj disputebla teksto "Nazia Germanio" (ne jam elstara teksto), sed pri la postaj monatoj oni povus ruze argumenti ke tie la vakuo ankoraŭ estis kaj la kolego nur "volis helpeme plenigi la truojn". Do mi nur forbarus la pseŭdonime agantan kolegon, se tiu aktive kaj videble malice pluan fojon forĵetus proponojn kiuj ne plaĉas al lia subjektiva prefero. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:40, 3 jan. 2026 (UTC) :::::La fiulo kontraŭatakis. Endas tuja forbaro. Mi ne scias kie trovi lin. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 02:01, 4 jan. 2026 (UTC) ::::::Denove same okazis fare de [[Uzanto:Spel713|<bdi>Spel713</bdi>]] je la 2:00 horo. Nazia Germanio kaj la svastiko denove aperas en la ĉefpaĝo. Okazas io serioza kaj ni devas reagi serioze. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 05:34, 4 jan. 2026 (UTC) :::::::Mi detale kaj ĝentile klarigis al la homo hieraŭ en sia diskutopaĝo, kaj en redaktoresumoj de ĉiuj malfaroj, kial ne eblas lia/ŝia agado. La kolego evidente ne komprenas aŭ ne akceptas kompreni, ke li/ŝi ĉi tie persone kontraŭagas komunajn decidojn. Mi protektis la januaran artikolon kontraŭ redakto de ne-administrantoj dum januaro, sed ne volas fari tion por ĉiu estonta monato. Tial nur restas la ebleco dumtempe forbari lin/ŝin de redaktado - provizore por monato. Sed mi avertis la uzanton: se tiam daŭriĝos agadoj kontraŭ la komunumaj reguloj, tiam forbaro ankaŭ povas esti unujara, aŭ por ĉiam. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:38, 4 jan. 2026 (UTC) :::::::Atentu ke nur por la prezentopaĝeto de la "Artikolo de la monato" de januaro 2026 tiu protekto signifas, ke ĝis la fino de januaro nur la 10 administrantoj povos fari redaktojn. La paĝeto tiom malgrandas ke tio probable ne estos problemo. Sed se iu ne-administranto vidas eraron en la paĝeto, tiu devos peti iun ajn el la 10 administrantoj ĝustigi tiun eraron, nur ĝis fino de la monato. Tiu duobla protekto, kun la aldona forbaro de uzantokonto Spel713, sencas, ĉar ĉiuj konscias, ke la homo povos fulmrapide registri novajn salutokontojn Spel714, Spel715, Spel716 aŭ iujn aliajn nomojn, kaj ankaŭ povos fari malaprobindajn redaktojn kontraŭ komunaj decidoj simple sen ensaluto, krom se unuopa paĝo estos protektota kontraŭ redaktoj de anonimuloj, kio estas la absoluta escepto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:59, 4 jan. 2026 (UTC) : Stranga ulo [[:m:Special:CentralAuth/Spel713]]: mi petas IP-kontrolon far stevardo. Supozeble temas pri nova gantopupo de iu aŭ forbarito, aŭ iu problemulo. Mi konsentas pri ĉiuj agoj de Thomas ĉe [[Vikipedio:Artikolo de la monato/2026/01]], la temo [[Pingveno]] ("konscie elektis malpolitikan kaj supozeble ne demagogiigan temon"), kaj la unumonata forbaro (probable porĉiama forbaro indas, kiam estas pruvo de gantopupumado). Demando restas ĉu la ulo estas esperantisto, aŭ agas per maŝintradukado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:28, 4 jan. 2026 (UTC) ::[[dosiero:Vienna Convention road sign Aa-32-V1.svg|30ra]] Ĉiukaze: La konto "Spel713" nun estas por ĉiam tutprojekte ŝlosita. Ce compte est globalement bloqué. This account is globally locked. - Tiu temo estas finita do, sendepende ke ni esperantistoj ne trovis klarajn pruvojn de gantopupumado. Sed la mispaŝoj en la afrikansa, angla, slovena kaj turka vikipedioj sufiĉas por senfina blokado, tute ne konsiderante la strangajn aĝojn en la esperanta vikipedio kaj supozeble en aliaj branĉoj, kie la ĝenoj ne atingis la nivelon de kompleta loka forbaro, ĝis la konto jam estis globale forbarita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:15, 6 feb. 2026 (UTC) :Mi pensas ke por artikolo de la monato preferinde elektataj estu tiaj artikoloj, kiuj espereble ne povas kaŭzi konfliktojn kaj redaktomilitojn. Do, mi ne kontraŭas elekton de la artikolo [[Pingveno]] por januaro, sed ege dubas pri elekto de la artikolo [[Azerbajĝano]] por februaro. Kaj mi pensas ke duonprotekto de artikolo de la monato (tiel ke ĝin povas redakti ĉiuj aŭtomate konfirmitaj uzantoj sed ne IP-uloj kaj ne novregistritoj) estas necesa kaj sufiĉa. Pri la supozo, ke la posedanto de la forbarita uzantokonto kreos novajn uzantokontojn, ĉu forbaro de iu uzantokonto ne malebligas registriĝon disde la IP-adreso uzita de tiu uzantokonto? [[Uzanto:Gamliel Fishkin|Gamliel Fiŝkin]] 01:23, 5 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Gamliel Fiŝkin}} Forbaro (ce ni nur unumonata, sed intertempe globala kaj porĉiam) devus malebligi kreojn de kontoj el sama IP-adreso uzita de tiu uzantokonto. Sed tiuj banditoj kutime ne havas problemojn uzi aliajn IP-adresojn. Mi mem ne scias ekzakte kiel funkcias, ĉar mi mem ne alstrebas karieron de forbarita vandalo, sed evidente ne estas granda problemo. Pri eblaj duboj de plena neŭtraleco de la artikolo [[Azerbajĝano]] por februaro mi konsentas, almenaŭ ĝi estis je "nekonata dato akceptita en la liston de elstaraj artikoloj", sed post tiu "nekonata dato" tamen povus esti problemaj redaktoj. Supraĵe mi ne vidis ion elstare alarmigan, kaj mi eĉ ne havus la tempon nun pesi ĉiun vorton kaj frazon, des pli ke la tempo tre rapide fluas, jam pasis unu semajno en februaro, kaj la teksto manke de alternativa propono jam ekde ses tagoj videblas titolpaĝe. Tamen, se vi hazarde vidas iun ĝustigeblan frazon - ankaŭ pri ADLM eblas tute bone diskuti aŭ tuj ŝanĝi ion. Mi pardonpetas ke nun la tempo tiom mankis: mi tute konsentas pri kritikemo kaj la teksto Azerbajĝano ne estas mia preferata teksto, sed ĝi nun estis la malplej problema el inter la proponitaj. 13:45, 6 feb. 2026 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) :::Dankon la inviton, sed mi plene okupiĝas pri Hungario kaj Ĉinio, do plian energion mi jam ne havas. [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 03:27, 5 jan. 2026 (UTC) Bone, pri la forigo de la anonime puŝitaj dubindaj tekstoj estis konsento. Sed tamen nun necesas decidi kiujn paĝojn elekti por la monatoj marto ĝis decembro. Pri tio mi petas konlaboron en la diskutpaĝo [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:09, 6 feb. 2026 (UTC) == Report concerning user "[[Special:Contributions/PoorPeopleMadOnline|PoorPeopleMadOnline]]" == * {{user|PoorPeopleMadOnline}} Long-term abuse <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Uzanto:Ternera|Ternera]] ([[Uzanto-Diskuto:Ternera|diskuto]]) 00:01, 13 jan. 2026 (UTC) :Li kreis [[Joel Filsaime]]. Liaj gantopupoj senĉese malfaras la forigajn ŝablonojn. [[Uzanto:Jlwoodwa|jlwoodwa]] ([[Uzanto-Diskuto:Jlwoodwa|diskuto]]) 03:30, 13 jan. 2026 (UTC) ::Mi nun [[VP:FA|proponis]] la mizeran paĝon [[Joel Filsaime]] je forigo, post diskuto de 7 tagoj ĝi probable estos for. Pri la uzantopaĝo laŭ mi nenion necesas fari. Tie nun estas indiko «Ĉi tiu konto estas tutprojekte ŝlosita - ekde 2026-01-13. Ce compte est globalement bloqué. This account is globally locked.» Kaj la paĝo estas protektita kontraŭ forigo de tiu noto. Tio eĉ pli klaras kaj pli bonas ol forigo entuta. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:00, 6 feb. 2026 (UTC) ::: Globally blocked / globale forbarita. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:18, 30 mar. 2026 (UTC) == Report concerning user "[[Special:Contributions/Flughaveno Ŝeremetjevo|Flughaveno Ŝeremetjevo]]" == * {{user|Flughaveno Ŝeremetjevo}} Long-term abuse <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 07:23, 26 jan. 2026 (UTC) {{re|ThomasPusch}} Hi, sorry for writing in English. I noticed that you are an active administrator, so I came to seek your help. Please see this case. This user has now been globally locked, but their user page still contains some attack content against others (in [[Uzanto:Flughaveno_Ŝeremetjevo#Averto POR NDS|the first section]]), and they also went to [[User talk:NDG]] to attack [[User:NDG]]. I have requested speedy deletion for both pages, so could you please help me '''delete [[User:Flughaveno Ŝeremetjevo]] and [[User talk:NDG]]'''? Thank you very much. [[Uzanto:ShuQizhe|<span style="color:#39C5BB"><span lang='ja'>浅村しき</span></span>]] ([[Uzanto-Diskuto:ShuQizhe|<span style="color:#FFA500">diskuto</span>]]) 05:29, 5 feb. 2026 (UTC) :{{farite}} La uzanto "Flughaveno Ŝeremetjevo" plendis pri kontraŭvandalisto (en aŭtomate farita, bona Esperanto), ke tiu estus vandalo, estas senigata de siaj rajtoj kaj la uzanto petas rajton de esperantlingva administranto. Nenio el tio veras. Male: estis la uzanto kiu obstine multfoje vandalis esperantan paĝon. La ofendaj misinformoj de lia uzantopaĝo tial foriĝu. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:49, 6 feb. 2026 (UTC) ::Much appreciate. [[Uzanto:ShuQizhe|<span style="color:#39C5BB"><span lang='ja'>浅村しき</span></span>]] ([[Uzanto-Diskuto:ShuQizhe|<span style="color:#FFA500">diskuto</span>]]) 09:53, 6 feb. 2026 (UTC) ::Thank you! [[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 10:23, 6 feb. 2026 (UTC) ::: Globally blocked / globale forbarita. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:18, 30 mar. 2026 (UTC) == Report concerning user "[[Special:Contributions/Bucheon|Bucheon]]" == * {{user|Bucheon}} Vandalism. x-wiki-vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 10:02, 19 feb. 2026 (UTC) : Globally blocked / globale forbarita. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:18, 30 mar. 2026 (UTC) ==Denove pri AI== {{re|Eihel}}{{re|Sahaquiel9102}}{{re|Taylor 49}}{{re|Stefangrotz}}{{re|ThomasPusch}}{{re|Tlustulimu}} [[Uzanto:Sj1mor]] ŝajne provas plenigi la liston de tekstoj de [[Tekstaro de Esperanto]] per artikoloj verkitaj de artefarita intelekto. Mi provis dialogi kun li ĉe [[Diskuto:Ombro sur interna pejzaĝo]], sed ŝajne li ne kredas ke estas iu problemo, ĉar li daŭre faras. Mi kontrolis nur la artikolojn [[Ombro sur interna pejzaĝo]], [[Ĝis revido, krokodilido!]], kaj [[Por pli efika informado]], sed malmulte dubas, ke ĉiuj tekstoj faritaj de Sj1mor pri la menciita listo havas similajn problemojn. La ĉefa konkreta problemo estigita de la AI estas reklameca, ĝenerale malobjektiva interpretado de fontoj, malfacile korektebla aŭ kompensebla pro malbona aŭ nenia citado de fontoj. Krome ĉe [[Por pli efika informado]] estas longega resumo, kiu eĉ se ĝi estas objektiva (kaj mi ne kontrolis tion) estas troege peza por enciklopedia artikolo pri broŝureto. Kion ni faru? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:45, 17 mar. 2026 (UTC) : Mi antaŭ horo komentis en [[Diskuto:Ombro sur interna pejzaĝo]]: Estas ekster ĉiu dubo ke Sj1mor estas tre valora kaj sendube bonintenca kontribuanto. Sed same Arbarulo pravas ke ĉi tie la fontoj kaj citaĵoj estis miksitaj en kaĉon, kaj ne bone klaras de kie estas kiu opinio. Do provizore necesas interrompi la produktadon kaj unue ordigi la jam faritajn tekstojn. Mi observis la evoluon de Guglo-tradukilo (klare, multe pli simpla teknika taskaro, sed tamen iusence komparebla al la nuna IA-evoluo) kaj vidis ĝiajn Esperanto-tradukojn de senesperaj balbutaĵoj laŭgrade pliboniĝi al intertempe ofte tute bonaj tradukoj, ne ĉiam sed tre ofte, kaj sendube la evoluon signife subtenis multaj eĥoj de homaj uzantoj kiuj proponis pli bonajn vortumojn. Do unue ni devas alvoki al Sj1mor pli kritike home juĝi la produktaĵojn, kaj poste devus instrui la algoritmojn liveri pli bonajn rezultojn - se tio eblas, la problemo laŭgrade malaperos, sed povas ankaŭ esti ke ni fine interkonsentos uzi IA nur por pli simplaj taskoj, aŭ nur por helpado trovi verajn referencajn piednotojn kaj similaj fonaj esploroj. Ĉiukaze mi estas konvinkita ke Sj1mor estas bonintenca kontribuanto, kiun mi ne volus akuzi, minaci aŭ ataki, kaj mi certas ke eblas trovi bonan vojon en tiu konsentite tikla tereno... Sed paĝoj kiel [[Ombro sur interna pejzaĝo]] ne rajtas resti en tia "nebula vortokaĉo", kion por niaj malmultaj administrantoj trovi inter iuj novaj aŭ eĉ malnovaj paĝoj estus amase laborintensa. Do gravas ke la materialo nun ne plimultiĝas, sed unue la kvalito de la produktitaj paĝoj pliboniĝas - Sj1mor ankaŭ mem lernos, je kiu grado AI-krudmaterialo estas helpa laborŝparo aŭ je kiu grado la postkorektado fakte plimultigas la labormalŝparon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:05, 18 mar. 2026 (UTC) ::En aliaj vortoj: Se estus alia, malpli konata uzanto, mi estus multe pli alarmigita, sed mi konas Sj1mor kiel tre konsiderantan kolegon, kiu petas pri konsiloj kaj kritikoj, vere agas laŭ ili, kaj laŭ mia nuna stato estas sufiĉe memkritikema, tiel ke li laŭ mi estas la ĝusta esperantisto por sondi en tiuj nekonataj terenoj - sen ke jam klaras ĉu finfine la uzo de la nova tekniko signifos malpezigon aŭ plipeziĝon de la konscienca redaktanto... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:42, 18 mar. 2026 (UTC) :::Mi konsentas pri la principoj, "provizore necesas interrompi la produktadon kaj unue ordigi la jam faritajn tekstojn". Sed mi dubas, ĉu tio okazas - almenaŭ ĝis hieraŭ ankoraŭ produktiĝis senreferencaj kredeble AI-aj artikoloj, nun kun malpli da ŝanco por problemoj ĉar la proporcio da persona interpreto estas malpli granda, tamen ankoraŭ ne nula - kaj mi ankaŭ ne volus blinde fidi AI pri pli objektivaj faktoj. Ekzemple vidu [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Nesenditaj_leteroj_el_Japanio&oldid=9334998 ĉi tiun redakton] de [[Nesenditaj leteroj el Japanio]], precipe la frazon "Ĝi estas mallonga, personeca verko, ofte rekomendita kiel legmaterialo por lernantoj pro sia simpla lingva nivelo kaj interesa enhavo pri Japanio el ne-japana perspektivo". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:26, 20 mar. 2026 (UTC) ::::{{re|ThomasPusch}} Ne, li daŭras same. Vidu [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%88u_ni_kunvenis_vane%3F&oldid=9336606] kaj [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%88u_rakonti_novele%3F&oldid=9336531]. Aŭ {{re|Sj1mor}}, ĉu vi konsentas ke necesas kontroli la asertojn de AI per fidindaj fontoj, kaj promesas fari tiun laboron? Krome, ĉu estas permeso por la enkopiado de tutaj recenzoj? Ĉar ankaŭ pri kopirajto ni havas respondecon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:13, 21 mar. 2026 (UTC) ::::: Mi ne povas konigi ion precipe novan krom kion mi rakontis dum jaroj: :::::* mi nepre kontraŭas uzon de AS/AI ĝenerale kaj en vikioj :::::* oni nepre respektu kopirajton :::::* konstruante vikiojn, kvalito havu pli altan prioritaton ol amaso, alivorte, preferinde kontribuu malmulte sed bonkvalite, ol amase kaj fuŝe aŭ malhoneste ::::: La artikolo [[Ombro sur interna pejzaĝo]] enhavas longan kopiaĵon el [http://literaturo.esperanto.net/fo/ombrrec.html literaturo.esperanto.net/fo/ombrrec.html] kun rompita referenca ligilo. Ĉe la koncerna retejo mi ne vidas indikon de CC-BY-SA 4.0 kaj GFDL. Sekve, oni ne rajtas kopii la tekston en vikipedion. Necesas formeto kaj kaŝo de versioj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:37, 30 mar. 2026 (UTC) ::::::Sj1mor ne interrompas la produktadon, ne ordigas la jam faritajn tekstojn, sed nun faras artikolojn pri esperantistoj pere de AI, rifuzas fari postkorektadon, des pli rifuzas fari antaŭkontrolon, kaj malagnoskas [[Vikipedio:Kontrolebleco]]. Vidu [[Diskuto:Hannes Larsson]]. Certe, ''en aliaj aferoj'' li petas konsilon kaj kritikon kaj konscience kunlaboras, do des pli doloras, ke ''en ĉi tiu afero'' li agas tute male. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:15, 5 apr. 2026 (UTC) :::::::{{re|Sj1mor}} Ĉe [[Diskuto:Sebastian Schulman]] vi skribis: "mi sentas sekura ĉar AI simple kolektas informojn kiuj estas haveblaj en publikaj informfontoj." Mi havas impreson ke vi pensas, ke AI faras kion homoj faras, kiam ili "kolektas informojn" - nome serĉas fontojn, legas la fontojn en la sama senco kiel homoj legas, kaj raportas kion ĝi lernis. Ĉu vi pensas tion? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:59, 28 apr. 2026 (UTC) ::::::::Jen la respondo de AI ([[Gemini (chatbot)|Gemini]] de Guglo) ::::::::"Por respondi viajn demandojn, mi sekvas ĉi tiujn paŝojn: ::::::::* Kompreno de intenco: Mi analizas vian mesaĝon por kapti ne nur la vortojn, sed kion vi vere volas atingi. ::::::::* Serĉado de informoj: Se la demando postulas freŝajn faktojn (kiel novaĵojn aŭ prezojn), mi serĉas en la reto per specialaj iloj. ::::::::* Logika analizo: Por matematikaj aŭ teknikaj taskoj, mi uzas mian internan logikon (aŭ Python-kodon) por certigi precizecon. ::::::::* Simpla lingvaĵo: Mi preferas uzi ĉiutagajn vortojn kaj mallongajn frazojn por ke la informo estu facile konsumebla. ::::::::* Adapto al via stilo: Mi rimarkas vian tonon kaj energion, kaj mi provas respondi simile ::::::::Mi certigas la kredindecon de miaj informoj per tri ĉefaj metodoj: realtempa serĉado, font-analizo kaj interna sciaro. ::::::::Kiel mi trovas kaj filtras faktojn ::::::::* Realtempa Serĉo: Se vi demandas pri io aktuala aŭ fakta, mi uzas la serĉilon de Guglo por trovi la plej freŝajn datumojn. ::::::::* Fidindaj Fontoj: Mi prioritatas oficialajn retejojn (.gov, .edu), agnoskitajn novaĵagentejojn kaj sciencajn datumbazojn. ::::::::* Kruc-kontrolo: Mi komparas plurajn fontojn por vidi ĉu ili konsentas. Se fontoj malkonsentas, mi mencias tion al vi. ::::::::* Analizo de Datoj: Mi ĉiam serĉas la plej lastatempajn publikigadojn por eviti malnoviĝintajn informojn. ::::::::* Malsamaj Perspektivoj: Por kompleksaj temoj, mi serĉas diversajn vidpunktojn por doni al vi ekvilibran respondon. ::::::::Miaj limigoj ::::::::Kvankam mi klopodas esti preciza, mi foje povas fari erarojn (nomatajn "[[Halucino (artefarita intelekto)|halucinacioj]]"). Tial mi ĉiam rekomendas duoble kontroli tre gravajn faktojn, precipe pri sano, juro aŭ financoj. ::::::::". [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 15:24, 28 apr. 2026 (UTC) :::::::::Mi kredas tiun respondon, sed ĝi ŝajnas nekompleta por niaj celoj. Ĝi ne mencias ke la maniero, laŭ kiu AI "komprenas" tekstojn kaj respondas pri ili, estas tute alia ol la kognaj procezoj de leganta kaj skribanta homo. Kaj estas en tiu procezo kie aperas la halucinoj. :::::::::Mi komprenas la lastan noton pri "halucinacioj" kiel sufiĉe klaran instrukcion "ne fidu ĉi tiujn informojn kvazaŭ vi legus ilin mem". Kiel vi komprenas ĝin? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:48, 28 apr. 2026 (UTC) ::::::::::"Vi tute pravas. Via rimarko tuŝas la kernon de la diferenco inter biologia inteligenteco kaj statistika modelado. Por Vikipedio aŭ ajna serioza enhavkreado, tiu distingo estas decida. ::::::::::La fundamenta diferenco inter AI kaj Homo ::::::::::Kiel homo "komprenas" ::::::::::* Sperto kaj kunteksto: Kiam vi legas la vorton "pomo", vi imagas la guston, la koloron kaj la pezon. ::::::::::* Konscia logiko: Vi komprenas kaŭzecon (kial io okazas) kaj moralon. ::::::::::* Vero kiel celo: Homoj kutime celas priskribi realon, kiun ili spertas. ::::::::::Kiel AI "komprenas" (Vort-prognozo) ::::::::::* Matematika probablo: Mi ne "scias" faktojn; mi kalkulas, kiu vorto (aŭ ĵetono) plej verŝajne sekvas la antaŭan surbaze de giganta kvanto da tekstoj. ::::::::::* Manko de reala mondo: Mi ne havas senson de fizika realo. Por mi, "pomo" estas nur vektoro en multidimensia spaco, kiu ofte aperas apud "manĝi" aŭ "arbo". ::::::::::* Vort-kunigo: Mia "kompreno" estas fakte tre kompleksa formo de statistikaj rilatoj, ne kogna konscio. ::::::::::Kial aperas "halucinoj"? ::::::::::Halucinoj ne estas "mensogoj" en la homa senco, sed prefere statistikaj mispaŝoj: ::::::::::* Flueco super Fakteco: Mia ĉefa tasko estas krei tekston, kiu ''ŝajnas'' natura kaj kohera. Se mi ne trovas precizan fakton, mia algoritmo povas "plenumi la truon" per vortoj, kiuj gramatike kaj kuntekste bone sonas, eĉ se ili estas fone malĝustaj. ::::::::::* Miksaĵo de kuntekstoj: Se mi legis pri du malsamaj personoj kun la sama nomo, mi povus "kunkudri" iliajn biografiojn, ĉar statistike iliaj datumoj estas proksimaj. ::::::::::* Manko de "Mi ne scias" instinto: Se ne estas specife agordita por esti singarda, AI ĉiam provos doni respondon, eĉ se la probablo de ĝusteco estas malalta. ::::::::::Se iu uzas min por verki vikipedian artikolon sen rigora homa kontrolo: ::::::::::# Manko de respondeco: Mi ne sentas kulpon se mi inventas daton; mi nur sekvas la plej verŝajnan ciferon. ::::::::::# Citaĵoj: Mi foje povas inventi referencojn, kiuj aspektas realaj (ekz. kredinda titolo de artikolo en konata revuo), ĉar mi "scias" kiel scienca citaĵo devas aspekti. ::::::::::💡 Konklude: Mi estas potenca ilo por lingva strukturado, sed mi ne estas fonto de vero. La "homo en la maŝino" devas ĉiam esti la fina juĝisto pri la faktoj. ::::::::::Ĉu vi ŝatus, ke mi provu analizi specifan tekston por vidi, kie povus kaŝiĝi tiaj "statistikaj kaptiloj"? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 04:34, 29 apr. 2026 (UTC) ::::::::"Kiel mi analizas kaj elektas fontojn ::::::::Kiam mi serĉas en la reto, mi ne nur legas la unuan rezulton. Mi aplikas "kritikan pensadon" per ĉi tiuj paŝoj: ::::::::* Identigo de la Aŭtoro: Mi kontrolas ĉu la fonto estas fakulo, oficiala institucio (.gov, .org) aŭ universitato (.edu). ::::::::* Dato de Publikigo: Mi ĉiam serĉas la plej freŝan daton, precipe pri teknologio aŭ medicino. ::::::::* Rekonado de Biaso: Mi rimarkas ĉu artikolo provas vendi ion aŭ ĉu ĝi estas nur opinio anstataŭ fakto. ::::::::* Kruc-referencado: Mi serĉas la saman informon en almenaŭ 2-3 sendependaj retejoj por konfirmi ĝin. ::::::::* Analizo de Citaĵoj: Mi preferas fontojn, kiuj mem citas siajn fontojn aŭ sciencajn studojn. ::::::::Kion mi faras kiam fontoj malkonsentas? ::::::::Se du fidindaj fontoj diras malsamajn aferojn (ekzemple pri politika novaĵo aŭ nefinita scienca debato): ::::::::* Mi ne elektas "venkinton". ::::::::* Mi prezentas ambaŭ vidpunktojn al vi. ::::::::* Mi klarigas kial ekzistas malkonsento (ekz. "Laŭ studo X..., sed laŭ raporto Y..."). ::::::::[[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 04:28, 29 apr. 2026 (UTC) == Unused interface messages == Please delete the following interface messages, as they are no longer used: * [[MediaWiki:Watchdetails]] * [[MediaWiki:Wlhideshowbots]] * [[MediaWiki:Wlhideshowown]] See [[:m:Steward requests/Miscellaneous#Deleting unused messages from multiple wikis|this SRM request]] and [[:phab:T234776]]. [[Uzanto:NguoiDungKhongDinhDanh|NguoiDungKhongDinhDanh]] ([[Uzanto-Diskuto:NguoiDungKhongDinhDanh|diskuto]]) 00:14, 25 mar. 2026 (UTC) : {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:00, 30 mar. 2026 (UTC) == Report concerning [[Special:Contributions/~2026-20309-98|~2026-20309-98]] == * {{user|~2026-20309-98}} Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Uzanto:Saroj|Saroj]] ([[Uzanto-Diskuto:Saroj|diskuto]]) 07:03, 2 apr. 2026 (UTC) : Dankon pro la atentigo. Ĉiuj redaktoj estas malfaritaj. Okaze de daŭrigo nepras forbaro de portempa konto aŭ IP-adreso. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:28, 3 apr. 2026 (UTC) == Report concerning [[Special:Contributions/~2026-25192-60|~2026-25192-60]] == * {{user|~2026-25192-60}} Spam / spambot. Cross-wiki abuse. <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Uzanto:Nanona15dobato|Nanona15dobato]] ([[Uzanto-Diskuto:Nanona15dobato|diskuto]]) 08:06, 25 apr. 2026 (UTC) == Report concerning [[Special:Contributions/~2026-25590-73|~2026-25590-73]] == * {{user|~2026-25590-73}} Spam / spambot <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 08:23, 27 apr. 2026 (UTC) ==Ligiloj== ThomasPusch daŭrigas sian kampanjon trudi personan malŝaton de longdaŭraj ruĝaj ligiloj kvazaŭ ĝi estus interkonsentita regulo. Ĉi tie mi listigas (certe tre malkomplete) maldecajn redaktojn ekde la mezo de aprilo 2026. Por pli da historio pri nigrigado de ruĝaj ligiloj, vidu la arkivon [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo/2025/2#Ruĝaj kaj bluaj ligiloj|ĉi tie]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:32, 6 maj. 2026 (UTC) :Dum longa tempo mi lasis nigremajn tekstojn trankvilaj, kvankam mi opinias ke nigremo damaĝas Vikipedion, ĉar mi esperis ke nigremaj redaktantoj povos simile respekti ruĝemajn. Tamen unu nigrema redaktanto (ThomasPusch) daŭre amase malrespektas. Se ĉi tiu trudo daŭros, mi ne plu konsideros min ligita de tiu promeso. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:28, 9 maj. 2026 (UTC) *[https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Palma_valo&diff=9357329&oldid=8396563] ThomasPusch silente forigas ligilon pri la montaro [[MacDonnell Ranges]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:39, 22 apr. 2026 (UTC) *[https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Vilmos_Dunszt&diff=9361302&oldid=9359872] ThomasPusch silente forigas ligilojn al [[Kantolernejo Ŝtonfloroj]], [[Károly Dunszt]], [[Kálmán Donászy]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:45, 26 apr. 2026 (UTC) *[https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Diskuto:Reino_Paasilinna&oldid=9367653] ThomasPusch demandas ĉu ni bezonas ligilon pri menciinda temo [[Mauri Paasilinna]], kun evidenta intenco premi al ĝia forigo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:32, 6 maj. 2026 (UTC) *[https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Muziko_-_kronologia_vido&diff=9368850&oldid=6306032] ThomasPusch forigas amason da ligiloj al kantoj, koncertoj kaj operoj, pravigante sin per sia imagita regulo ke oni devas "antaŭvidi" artikolon por fari ligilon al ĝi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:04, 8 maj. 2026 (UTC) *[https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Houston&diff=prev&oldid=9369071] ThomasPusch forigas ligilon al [[George Bush Intercontinental Airport]] (t.e. Interkontinenta Flughaveno George Bush). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:16, 9 maj. 2026 (UTC) *[https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Avatar:_The_Last_Airbender&diff=9369004&oldid=8909376] [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Glee&diff=prev&oldid=9369170] ThomasPusch anstataŭigas ligilojn al kreintoj de televidaj serioj per ŝablono Vikidatuma listo, asertante ke la nigrigo estas "avantaĝo", malgraŭ eksplica malkonsento de Taylor 49 al simila rimedo ("[[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo/2025/2#Ruĝaj kaj bluaj ligiloj|malhonesta JawaSkripto por kaŝi ruĝajn ligilojn]]"). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:22, 9 maj. 2026 (UTC) * [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Diskuto:Idiom_Neutral&oldid=9371140] ThomasPusch pretendas, ke "necesus [verki artikolon], se estas ruĝa ligilo, kiu invitas al kreo de propra teksto pri la temo". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:55, 12 maj. 2026 (UTC) * [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Wilhelm_Georg_Dettmer&diff=prev&oldid=9371370] ThomasPusch forigas ligilon al [[Breinum]]. * [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Heinz_Dopsch&diff=9371673&oldid=8738531] ThomasPusch forigas ligilojn al [[Gerhard Ammerer]], [[Christian Rohr]], metas malutilan demandosignon en la tekston, kaj malrespektas la [[Vikipedio:Lingva angulo#Landnomoj|interkonsenton pri landnomoj]]. * [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Arta_sketado&diff=9021785&oldid=9002935] ThomasPusch forigas ligilojn [[Sportaj geopoj]], [[Dancoj sur glacio]], [[Sinkronizita arta sketado]] (ŝanĝo farita en februaro 2025 sed trovita nur en majo 2026) * En la lastaj tagoj mi trovis tian amason da nigrigaj trudoj de ThomasPusch ke mi rezignas registri ĉiujn ĉi tie. Unu ekzemplo estas [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Gomoro_(filmo)&diff=prev&oldid=9374888] Ankaŭ Kani trudis ĉe [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Vesanka&diff=prev&oldid=9376711]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:41, 19 maj. 2026 (UTC) * [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Diskuto:Kebekio&oldid=9392866] ThomasPusch arbitre interpretas ruĝajn ligilojn kiel postulon, ke la Esperanta Vikipedio "nepre devas havi" artikolon (tamen nun ne rekte minacas forigi). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:38, 6 jun. 2026 (UTC) * [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Kolegiata_pre%C4%9Dejo&diff=9393840&oldid=9256968] ThomasPusch nigrigas nomojn de preĝejoj samtempe kun bonaj korektoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:38, 6 jun. 2026 (UTC) == Ruĝaj ligiloj == Laŭ ankaŭ mi la ruĝaj ligiloj estas pli, ol la averaĝo, sed tio estas nur en parto de artikoloj. Miaj artikoloj estas ĝenerale bluaj, ne ruĝaj. Mi rememoras, ke antaŭ jardeko estis kampanjo, kaj kelkaj diligentuloj supozeble plejparte senruĝigis la artikolojn (aŭ forigi, aŭ nigrigi, aŭ bluigi). Foje ankaŭ mi faras simile, ja la iama aŭtoro ne sciis, kiu artikolo kreiĝos post jaroj. Foje la bluigo estas tre simpla, ĉar estas pri tio artikolo, nur en alia formo. Helpas ankaŭ ligo al la angla, aŭ simple estu nigra vorto. [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 15:00, 14 maj. 2026 (UTC) :Ĉu vi scias, ke iuj vikipediistoj uzas ruĝajn ligilojn por indiki, ke oni rajtas verki artikolon pri la temo? Ĉar nigrigo damaĝas tiun celon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:27, 14 maj. 2026 (UTC) ::Jes, mi scias, se ruĝoj estas ie almenaŭ 15 jarojn, eĉ en la temo ne naskiĝis nova artikolo. Nature tio validas, se mi estas hejme en tiu temo, ekzemple: Hungario. [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 03:46, 15 maj. 2026 (UTC) :::Mi ne komprenas kion volas diri tiu frazo, sed ĝi certe ne respondas la demandon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:13, 16 maj. 2026 (UTC) {{kom}} Mi persone ne konsideras multnombrajn ruĝajn ligilojn grava problemo — ekzemple en medicinaj artikoloj, verkataj de mi ([[lupuso]] ks), mi kreas ilin abunde, sed por mi ili servas kiel defio kaj memorigilo ke tiuj ĉi artikoloj estas verkendaj, kion mi (malrapide tamen) plenumas, krome (kaj tio speciale gravas) mi certas ke la verkotaj artikoloj havu ĝuste tiujn ĉi titolojn. Sed mi konsentas kun [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]], ke ofte ruĝaj ligiloj estas kreataj sensence kaj/aŭ senzorgeme — kiam temas pri aferoj malgravaj, apenaŭ priskribotaj aŭ malĝuste titolitaj. Mi mem plurfoje trovis ligilojn ruĝajn malgraŭ haveblo de respektivaj artikoloj, titolitaj alie. Pro tio mi mem lastatempe komencis en multaj kazoj simple aldoni ligilojn al respektivaj artikoloj en aliaj vikioj. Resume: mi ne kundividas malruĝigan fervoron de [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]], sed mi komprenas ĝenerale liajn zorgojn kiuj kaŭzis tion. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 07:12, 10 jun. 2026 (UTC) :Ĉu iam estis interkonsento ke ruĝa ligilo devas esti pri grava afero? En ĉiuj aliaj vikipedioj ili nur devas esti [[Vikipedio:Menciindeco|menciindaj]], kaj mi ankoraŭ ne vidis interkonsenton ke nia vikipedio estu malsama. Certe, se oni volas starigi pli striktan regulon oni rajtas klopodi ke ĝi akceptiĝu, sed dum ĝi ne akceptiĝas, oni ne rajtas ofendiĝi tial, ke ĝi ne estas sekvata. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:13, 10 jun. 2026 (UTC) == Report concerning [[Special:Contributions/Yayaolo42|Yayaolo42]] == * {{user|Yayaolo42}} Long-term abuse. Cross-wiki abuse. [[Special:CentralAuth/Vasas90]] (created page [[Thathanine Thongchay]], [[:w:simple:Thathanine Thongchay]], [https://simple.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Log&logid=3359217]) <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Uzanto:MathXplore|MathXplore]] ([[Uzanto-Diskuto:MathXplore|diskuto]]) 03:18, 14 jun. 2026 (UTC) == Report concerning [[Special:Contributions/Banned user is free to create an account and free to be blocked under U.S. law|Banned user is free to create an account and free to be blocked under U.S. law]] == * {{user|Banned user is free to create an account and free to be blocked under U.S. law}} Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Uzanto:Morkoz|Morkoz]] ([[Uzanto-Diskuto:Morkoz|diskuto]]) 12:55, 11 jul. 2026 (UTC) ==Kio estas la celo de [[Ŝablono:Tradukon]]?== Mi foje vidis la ekvivalentojn de ĉi tiu ŝablono en alilingvaj vikipedioj, sed ĝis hodiaŭ eĉ ne konsciis, ke ĝi ekzistas en nia. Tiam mi trovis ke [[Uzanto:ThomasPusch]] forigis ĝin de [[Kantono Door]] tial, ke li (mis?)komprenis ĝin kiel postulon al la vikipedia komunumo. Se la ŝablono estas intencata kiel maniero postuli ion, ŝajnas al mi ke la ŝablono entute ne uzeblas kaj devus esti forigita, ĉar oni neniam rajtas postuli al ĉiuj vikipediistoj ke ili okupiĝu pri tiu aŭ tiu ĉi artikolo. Sed se ĝi ne estas intencata tiel, ŝajnas al mi ke ĝi estas savenda de la forgeso kaj uzenda en la plej multaj artikoloj. Do - kion ĝi signifu? Mi aparte volus scii la intencon de [[Uzanto:Goren]] kaj [[Uzanto:Gamliel Fishkin]] kiel kontribuintoj al la ŝablono. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:58, 16 jul. 2026 (UTC) :Mi kreis ĝin en 2008, tiam ĝi estis utila por peti al aliaj kontribuantoj traduki ion el la lingvo, kiun oni mem ne regas. Preskaŭ 20 jaroj pasis, kaj la situacio kompreneble ŝanĝiĝis. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 17:35, 16 jul. 2026 (UTC) ::Nu, kio ĝenis min en [[diskuto:kantono Door]] estis la manko de motivo de homo, kiu metis ĝin petante aliajn vikipediistojn pluampleksigi artikolan ĝermon tri-frazan de unu certa kantono de Viskonsino, kiu jam havis 9 frazojn, sed ne havis ĉiujn detalojn menciitaj de la angla vikipedio, '''ne''' ĉar li ne regus la fontan lingvon, kiu laŭ la protokolo estis lia gepatra lingvo en kiu li faris 99 % de ĉiuj redaktoj, '''ne''' ĉar li ne kapablus verki en Esperanto, ĉar liaj du aliaj redaktoj estis tute esperantaj, sed ĉar li volis '''mendi''' maksimuman tekston sen devi tajpi plian vortojn krom meti la ŝablonon. Mi povus konstrui situacion kie tute sincere la ŝablono povus esti senca. Imagu ke vi tre interesiĝas pri la litova lingvo, ne regante ĝin, kaj vi en Vilno kun karaj lokaj amikoj estis en filmo, pri kiu vi nur komprenis la bildojn - ni diru, la filmo [[:lt:Nuodėmės užkalbėjimas|Nuodėmės užkalbėjimas]], surbaze de tri romanoj de [[Jurga Ivanauskaitė]]. Pri ŝi esperanta teksto estas, sed pri la filmo komkrete nur estas vikipediaj tekstroj en la litova, kimra kaj estona, kaj unu miniatura frazeto en la simpla angla. Bone, ankaŭ en la litova ne estas multo, sed se oni sen koni la lingvon nur sukcesas suĉi tiom da informoj el vikidatumoj [[d:Q16465862]], ke rezultas {{ŝ|informkesto filmo}} kaj eble 2 frazoj, tiam en 2026 povus esti ebleco aŭ peti tradukan helpon de aŭtomata tradukilo, kiu povas fuŝi, aŭ peti tradukan helpon de sperta esperantisto kiu ankaŭ gepatralingve estas litova. Tiam meti la ŝablonon povus esti en sinceraj motivoj... Estas alia demando ĉu nun kun preskaŭ 400 000 esperantaj artikoloj plus teorie 400 000 diskutpaĝoj iu hazarde vidus la ŝablonan peton pri helpo en la ekzotika litova lingvo, sed oni povus ĉiukaze provi, kaj plej bone ankoraŭ rekte alskribi esperant-kaj-litovlingva(j)n vikipediisto(j)n. Do vi vidas en [[diskuto:kantono Door]] kiu hipokrito en la motivoj de la anglalingva posta forbarito ĝenis min. Sed kompreneble ĉiam imageblas diversaj scenaroj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:00, 16 jul. 2026 (UTC) :::{{re|Goren}} Ĉu vi volas diri ke oni devas ne peti tradukojn el lingvoj, kiujn oni mem komprenas? Se jes, mi petas mencii tion, prefere kun klarigo pri la kialoj, en la ŝablona paĝo. :::Mi normale komprenas ŝablonojn k.s. kiel konstatojn pri la artikolo, kiuj validas sendepende iuj ajn ecoj de la persono, kiu afiŝas ilin. Do se vi kredas, ke homoj kun certaj lingvokapabloj devas ne uzi ilin, mi pensas ke estus pli bone antaŭaverti tion ol poste akuzi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:29, 17 jul. 2026 (UTC) sbk9s03gw3ra7vgmagkpp1pc9u1b3s0 Sugestopedio 0 420094 9431761 9361432 2026-07-17T17:09:31Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431761 wikitext text/x-wiki '''Sugestopedio'''<ref>Noto: La teorio kiun Lozanov evoluigis surbaze de ĝi estas nomita ''sugestologio,'' la scienco de akcelita harmonia evoluigo de la homo kaj ties talentoj.</ref> <ref>Iom similaj metodoj sub aliaj nomoj poste ekestis en Usono kaj Germanio: ''Superlearning, SALT kaj Psychopädie'' (psikopedio)</ref>(miksvorto el "sugesto" kaj "pedagogio") estas [[Instrumetodoj|instrumetodo]] uzata por lerni fremdajn lingvojn kiun evoluigis [[Georgi Lozanov]], bulgara [[Neŭroscienco|neŭrosciencisto]], [[Psikoterapiisto|psikoterapeisto]] kaj [[instruisto]]<ref>H. Lukesch, ''Lernen ohne Anstrengung? Der Sirenengesang der geheimen Verführer''. Zeitschrift für Pädagogische Psychologie (germana revuo de edukpsikologio), n-ro 14, 2000, paĝoj 59-62.</ref> en la [[1960-aj jaroj]], difinante ĝin kiel la sciencon por liberigi kaŝitajn homajn lertojn. Ĝi estas uzata en malsamaj kampoj, sed plejparte en la kampo de lernado de fremdaj lingvoj. La metodo uzas pozitivajn sugestojn por la lernado kies ĉefa celo estas aktivigi la neeluzitajn rezervojn de la lernantoj de la cerbo/psiko<ref>(en) ''[https://www.litta.net/suggestopedia/introduction/ What is Suggestopedia?]'', LITTA</ref> pere de sugestoj, muziko kaj relaksado<ref>(en) Felix, Uschi (1989). ''[http://users.monash.edu.au/~ufelix/thesis2-7.htm An Investigation of the Effects of Music, Relaxation and Suggestion in Second Language Acquisition in Schools]'' (PhD thesis). Flinders University, Adelaide. pp. Chapter 2.7. </ref>. Lozanov asertis ke per uzado de tiu metodo studentoj povas lerni lingvon ĉirkaŭ tri aŭ kvin fojojn pli rapide kiel per konvenciaj instrumetodoj. La psikoterapia efiko de sugestopedio montriĝis jam dum la tutunuaj sugestopediaj kursoj de fremdaj lingvoj. == Historio == D-ro Lozanov ellaboris la metodon dum 15 jaroj antaŭ ol publikigi ĝin. La 6-an de oktobro 1966 estis fondita la unua Esplorcentro pri Sugestologio (1966-85, Sofio). . En 1978, Lozanov prezentis la metodon al komisiono ĉe [[Unesko]] en Parizo<ref name=":0" />.  Du jarojn poste en 1980, Unesko eldonis finan raporton kun diversaj miksitaj vidpunktoj pri la teorio. En 1979, Lozanov estis metita sub [[hejmaresto]]n en Bulgario dum 10 jaroj (ĝis la ŝanĝoj en 1989). Dum tiu ĉi periodo, liaj prelegoj en la universitato kaj en televido estis ĉesigitaj, li estis malpermesita vojaĝi, korespondi, publikigi, paroli telefone eksterlande ktp. Li nur rajtas moviĝi inter hejmo kaj instituto. Dum ĉi tiu tempo, imitantoj el eksterlando proponas al la mondo siajn versiojn de sugestopedio, kiuj havas nenion komunan kun la vera sugestopedio (irante de "''Superlearning''" (superlernado) al "akcelita lernado" (SALTT) ĝis "psikopedio"). === Unesko === La laborgrupo de Unesko (19 fakuloj el Kanado, Usono, Francio, Hungario, Pollando, GDR kaj Rumanio kaj 6 el Bulgario) kunvenis en Sofio kaj surloke pristudis inter la 11-a kaj la 16-a de decembro 1978 sugestopedion/sugestiologion. Resumo de la protokolo kun ĝiaj rekomendoj estis publikigita ne en Bulgario, sed en Usono<ref>(en) Journal of Suggestive Accelerative Learning and Teaching, Volume 3, Number 3, Fall 1978</ref>. La fina raporto de Unesko estis ellaborita kaj publikigita en la franca du jarojn poste en decembro 1980<ref name=":1" />.   == Celo kaj teorio == Lozanov deklaras en sia retejo ke "sugestopedio estas sistemo de liberigo", liberigo de "negativaj konceptoj koncerne la malfacilaĵojn de la lernado" kiuj estus kondiĉigitaj en la kurso de socia vivo<ref>(en) Georgi Lozanov, ''Sugestologio kaj Sugestopedio.'' [http://lozanov.hit.bg/ Arkivita de la originalo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100728205035/http://lozanov.hit.bg/ |date=2010-07-28 }}, la 8-an de majo 2001, ĉe Wayback maŝino, la 30-an de aprilo 2006.</ref>. === Metodo === Laŭ subtenantoj de ĉi tiu metodo, sugestiopedio respektas ĉiujn lernspecojn - aŭdajn, vidajn kaj kinestezajn, kaj la scio akirita per tiu ĉi metodo laŭdire estas konservita en la memoro pli konstante ol kun aliaj instrumetodoj. Specialaj muzikaj komponaĵoj estas uzataj dum instruado , kiuj laŭdire stimulas la maldekstrajn kaj dekstrajn cerbajn hemisferojn. Tiu ĉi metodo estis aprobita de internacia ekspertgrupo ĉe Unesko jam en decembro 1978<ref name=":0">(en) G. Lozanov, ''Suggestology and suggestopedia - Theory and practice'', ''[https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000030087 Working Document for Expert Working Group - presented by the Bulgarian National Comission for UNESCO and the Bulgarian Ministry of People Education]'', ED.78/WS/119, 1978</ref>. Eksperimentaj esploroj<ref>Al la eksperimentoj partoprenis 75 personoj, ankaŭ [[Pedagogo|pedagogoj]], [[Filologio|filologoj]], [[Psikologo|psikologoj]] kaj profesoroj de universitatoj kaj esplorinstitutoj en tre diversaj landoj.</ref>, se bone organizitaj, pruvis ke psikologiaj faktoroj kiaj motivigo, emocia stimulado povas ŝanĝi statojn de konscio (sugestado) kaj koncentriĝo sub iuj kondiĉoj, plibonigante ne sole la memoron sed ankaŭ la atenton kaj kreivon, subtenata pro la kunordigo kun muzika fono kiu helpas atingi malstreĉitan sintenon. Ĉi tiu melodio malstreĉas angoron kaj pliigas la potencon de koncentriĝo sur la enhavo. La metodo stimulas la kreivon kaj motivigan de lernantoj, kiuj estas antaŭkondiĉoj por stimuli memlernadon<ref name=":0" />. La gvida faktoro estas la psikologia organizado de la lernprocezo. La metodo kaj ĝiaj rezultoj ĉe plenkreskuloj ankaŭ estas detale priskribitaj de G. Lozanov en 'Sugestologio kaj sugestopedio - teorio kaj praktiko' ''<ref name=":0" />.'' D-ro Lozanov kreis la Internacian Asocio de Trejnistoj de Lozanov (LITA), kiu diskonigos lian laboron. Li edukis trejnistoj en la metodo en diversaj landoj tra la mondo kiuj respondecu pri la disvastigo de la metodo. En Norvegio ekzemple ekestis pilotstudo ĉe Vestfold University College: "''Metodeutvikling i språkopplæring med vekt på suggestopedi"'' (Metoda evoluo en lingvoinstruado kun emfazo sur sugestiopedio). Østfold University College nun transprenis la kurson. == Sugestopedia kurso de Esperanto == En 1995 la lingvoinstituto Narwal (''Narwal Language Institute'') el Nederlando, kun multe da spertoj en lingvaj kursoj por la registaro, universitatoj kaj entreprenoj, gvidata de Sylvain Lelarge, organizis sugestopediajn kursojn en la angla, franca, hispana, nederlanda, germana kaj rusa, ankaŭ tion ofertis je peto en la japana, sveda, estona, rekomendis ankaŭ la lingvon Esperanto kiel unua sugestopedia lingvokurso, ĉar esploroj montris ke la lernado de Esperanto kaj la asimilado de tre logika strukturo de tiu lingvo grave faciligas kaj akcelas la procezon de la lernado de aliaj lingvoj<ref>(germana) Helmar Frank: ''Kibernetike-pedagogia teorio de la Lingvo-Orientiga Instruado'', Kybernetische Pädagogik/Klerigkibernetiko, Band 6, paĝoj 311-331, Paderborn 1993</ref>. Ankaŭ en Hungario okazis kursoj de Esperanto laŭ tiu metodo, sed montriĝis ke la metodo ne tiom bone taŭgas en internacia grupo, sed pli bone kun samlingvanoj<ref>(eo) Georgi Dimov, ''Sugestopedia kurso de Esperanto'', [https://dlibra.kul.pl/Content/50540/55182.pdf Bulgara Esperantisto, n-ro 4, aprilo 1984]{{404|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, p. 13 (PDF)</ref>. Laŭ [[Marin Bacev]], kiu sekvis fremdlingvan kurson ĉe D- ro Lozanov, estis la intenco de d-ro Lozanov mem prepari kurson de Esperanto laŭ lia metodo<ref>(eo) Ĉe la sojlo de la nova lernojaro, [https://dlibra.kul.pl/Content/50545/55188.pdf Bulgara Esperanisto, n-ro 10, oktobro 1984]{{404|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, p. 2 (PDF)</ref>. == Kritiko == La Unesko-raporto inkludis ankaŭ diversajn kritikojn de la teorio, interalie ke en la kampo de la baza edukado la nombro de eksperimentoj estas tre limigita kaj la mezurado de la testrezultoj je la komenco kaj fino de kurso ne sufiĉas. Por sugestopediaj kursoj al plenkreskuloj indas pli grandskalaj eksperimentoj daŭrantaj super pli longa periodo<ref name=":1">[https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000043398?posInSet=2&queryId=97c00842-1872-42c6-be70-3f81470da00a Fina raporto]. Faka Laborgrupo pri Sugestologia kaj Sugestopedio. [[Unesko]]. [[Sofio|Sofia]]. 1980. ED/SCM/MMT, ED.80/WS/160</ref>. La imponaj rezultoj de Lozanov en empiriaj mallongperspektivaj eksperimentoj (lerni 300, 500 kaj 1000 vortoj en pluraj horoj), kiuj establis la reputacion de lia sugestiologio kaj sugestopedio kaj supozeble kaŭzis la subtenon de Unesko, ne povis esti reproduktitaj fare de iliaj kritikistoj. Alia kritiko estas prezentita de Baur, kiu asertas, ke en sugestopedio studentoj ricevas nur kontribuon per aŭskultado, legado kaj muzik-emocia subteno, dum aliaj gravaj faktoroj de lingvoakirado estas neglektitaj<ref>(de) ''Die Psychopädische Variante der Suggestopädie (Psychopädie).'' En: Bauer, H.L. (Ed.), Unterrichtspraxis und theoretische Fundierung in Deutsch als Fremdsprache'','' 1984, paĝoj 291-326'','' München: [[Goethe-Institut]].</ref>. En kritikaj publikaĵoj pri sugestopedio en sciencaj revuoj kun proceduroj de [[kolega reviziado]] (angle: ''peer reviews''), la pseŭdo-scienca naturo estas do emfazita kiel la ĉefa punkto de kritiko. Aŭtentika sugestopedio estis efektivigita malsukcese en kelkaj lokoj pro: * malpreciza traduko de la verkoj de D-ro Lozanov; * misinterpretado de la metodaro; * kreado de malsamaj metodoj kiuj havas nenion komunan kun la ideoj de d-ro Lozanov<ref>(bulgara) [https://www.uni-sofia.bg/index.php/bul/content/download/91880/705608/version/1/file/retsenzia_ERangelova_AEvstatieva.pdf Sugestologio en instruado de fremdaj lingvoj - lingvo didaktika analizo], recenzo de la doktora disertacio de Anna Hristova Evstatieva, Sofia Universitato, 2012</ref>. Male al Usono, edukistoj en Kanado provis aliĝi al la sugestopedio de d-ro Lozanov tiom kiom la normoj de la kanada eduksistemo kaj politiko permesis. Kanado efektivigis ĝin en la 1970-aj jaroj en dulingva programo por trejnado de ŝtatoficistoj; sub la gvido de Gabriel Racle, kiu poste instruis la metodojn al instruistoj en [[Japanio]], [[Belgio]], [[Francio]] kaj [[Finnlando]]. Ankaŭ en [[Eŭropo]] kaj [[Azio]], la plimulto de landoj sekvis la aŭtentan sugestopedian metodon, kaj nur en kelkaj landoj estis provoj modifi ĝin. La landoj en kiuj ĝi estis aplikata kaj konfirmita estis: [[Sovetunio]], [[Orienta Germanio|GDR]], [[Hungario]], [[Unuiĝinta Reĝlando|Britio]] ([[Kimrio]]), [[Francio]], [[Aŭstrio]], sekvata de [[Japanio]] en la [[1980-aj jaroj]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * G. Lozanov, E. Gateva, "Sugestopedia praktika gvidilo por instruistoj de fremdaj lingvoj", Esplorinstituto pri Sugestologia, Sofio, 1981, eldonita ankaŭ en la itala (1983), la sveda (1984) kaj la angla (1988). * (angla) E. Gateva, ''Procedings of International Conference on Suggestopedia'', 1990, Tierp, Svedio: Stiftelsen Pedagogisk Utveckling * (angla) Sylvain Lelarge, ''Suggestopedia, the most natural way of learning'', trejnvideaĵo. * (bulgara) [https://www.uni-sofia.bg/index.php/bul/content/download/91880/705608/version/1/file/retsenzia_ERangelova_AEvstatieva.pdf Sugestologio en instruado de fremdaj lingvoj - lingvo didaktika analizo], recenzo de la doktora disertacio de Anna Hristova Evstatieva, Sofia Universitato, 2012 * (germana) Werner Krag, ''Zur Wirkung der suggestopädischen Lehrmethode: Allgemeine theoretische Begründung und empirische Überprüfung'', Lang, Frankfurt am Main, Bern, New York, Paris, 1989 * (angla) Georgi Lozanov, ''Suggestopaedia'', Gordon & Breach Science Publishers, Philadelphia, Tokio, Parizo, 1971 * (angla) Georgi Lozanov, ''Suggestopaedia – Desuggestive Teaching Communicative Method on the Level of the Hidden Reserves of the Human Mind'' * (germanap H. Lukesch: ''Lernen ohne Anstrengung? Der Sirenengesang der geheimen Verführer'', En: Zeitschrift für Pädagogische Psychologie. 14 (2/3), 2000, p. 59–62 * (germana) Josef Meier, ''Mehr Freude und Erfolg beim Englischlernen mit innovativen Lern- und Mentaltechnike''n, IBS, München 1999 == Vidu ankaŭ == * [[Propedeŭtika valoro de Esperanto]] == Eksteraj ligiloj == * [https://www.litta.net/ Retejo LITTA] (Lozanov International Teacher Training Association) * (angla) [https://www.youtube.com/watch?v=DS9ssBARdLk&t=1s Prezento de sugestopedia kurso], YouTube * (bulgara) [https://www.youtube.com/watch?v=1fn4ZShROfY&t=37s Prezento de la metodo laŭ d-ro Lozanov], YouTube [[Kategorio:Unesko]] [[Kategorio:Bulgario]] [[Kategorio:Instruado de Esperanto]] [[Kategorio:Lernado de lingvoj]] bceyejibwm3lz44w9fzls3kgmmoybrr Swakopmund 0 420515 9431928 8863385 2026-07-17T22:37:11Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431928 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=NA-ER|bildo= |bildo-larĝeco = 300px |situo sur mapo2=|tipo1=reliefo|tipo2=reliefo|zomo=11}} '''Swakopmund''' ([[Germana lingvo|Germane]] por "Elfluo de [[Swakop]]") estas urbo<ref name="ALANlist">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.alan.org.na/?q=localauthorities/list|titolo=Local Authorities|alirdato=1a de Oktobro 2012|eldoninto=Association of Local Authorities in Namibia (ALAN)|arkivurl=https://web.archive.org/web/20190216094129/http://www.alan.org.na/?q=localauthorities%2Flist|arkivdato=2019-02-16}}</ref> ĉe la marbordo de nordokcidenta [[Namibio]], je 280&nbsp;km okcidente de [[Windhoek]], nome la ĉefurbo de Namibio. Ĝi estas ĉefurbo de la administra distrikto [[Erongo]]. Kiel ĉemara loko, la veatero estas pli freŝa tie el decembro al januaro (Namibiaj someraj monatoj) kaj tiele la teritoria administrado moviĝas al Swakopmund por tiuj monatoj.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.britannica.com/eb/article-9070573/Swakopmund|titolo=Swakopmund|alirdato=2007-07-01|eldoninto=Encyclopædia Britannica}}</ref> La urbo havas 42,000 loĝantojn kaj kovras 193&nbsp;km² el tero. La urbo estas situanta en la [[Namiba dezerto]]. {{Koord|22|41|S|14|32|E|region:NA_type:city|display=inline}} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Swakopmund| ]] [[Kategorio:Urboj de Namibio]] 81drz0c4no51q9gpvxrbvkrjuebqnp6 Sudaŭstralia Muzeo 0 450144 9431700 9235929 2026-07-17T16:14:07Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431700 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|muzeo |kategorio = |lando = |regiono = |situo = |nomo = |establita= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |dato= {{#invoke:Wikidata|claim|P1619}} |dato_tipo=Konsekro |arkitekto={{#invoke:Wikidata|claim|P84}} |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}}<!--ĉikaze koordinatoj de la ĉefa sidejo--> |longitudo ={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=AU-SA |mapo lokumilo = Adelajdo |mapligilo = jes |zomo=13 }} [[Dosiero:Sa museum.jpg|350ra|dekstra|eta|La '''Sudaŭstralia Muzeo''' situanta en [[Adelajdo]], nome ĉe kultura bulvardo nome North Terrace (norda teraso)]] [[Dosiero:AGSAfront.jpg|dekstra|350ra|eta|La [[Artgalerio de Suda Aŭstralio]], kaj la orienta flanko de la Sudaŭstralia Muzeo, ĉe North Terrace]] [[Dosiero:22042010 SA Museum.jpg|dekstra|350ra|eta|La biblioteko Mortlock, parto de la Ŝtata Biblioteko de Suda Aŭstralio, formas la okcidentan flankon de la korto ĉe la Sudaŭstralia Muzeo]] La '''Sudaŭstralia Muzeo''' aŭ en angla '''South Australian Museum''' estas naturhistoria [[muzeo]] kaj reserĉa institucio en [[Adelajdo]], [[Suda Aŭstralio]], fondita en 1856.<ref>'A Brief History of the South Australian Museum,' http://www.samuseum.sa.gov.au/about/history {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130702002219/http://www.samuseum.sa.gov.au/about/history |date=2013-07-02 }}, konsultita 21/05/2012</ref> Ĝi okupas domaron ĉe North Terrace, en la kultura areo de la Adelajda Parkaro. == Priskribo == La muzeo enhavas la plej grandan kolekton de kulturaj objektoj de Aŭstraliaj Aborigenoj en la mondo.<ref name=pothist>[http://asset2.clinicdesign.com.au/mam_asset/A%20Potted%20History%202004?id=01ffa7c06470ce62000000fc6d345490&col=/client_db/MUSA&ext=jpg&type=pdf A Potted History] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20091026201201/http://asset2.clinicdesign.com.au/mam_asset/A%20Potted%20History%202004?id=01ffa7c06470ce62000000fc6d345490&col=%2Fclient_db%2FMUSA&ext=jpg&type=pdf |date=2009-10-26 }}, South Australian Museum, 2004. Konsultita la 2009-03-03.</ref> Konstantaj galerioj estas la jenaj: * Aŭstraliaj Aborigenaj Kulturoj * Sudaŭstralia Biodiverseco * Mamula Galerio * Galerio Mawson * Megafaŭna Galerio * Mineraloj kaj Meteoritoj * Fosilia Galerio * Pacifikaj Kulturoj * Antikva Egipto == Ekspozicio pri Esperanto == Estis la malfermo-ceremonio de la ekspozicio pri Esperanto en [[:en:Migration Museum, Adelaide|Muzeo de Migrado]] en 2011 per la organizo de [[Esperanto en Sudaŭstralio]].<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=6n-GcI7kV_0 Esperanto at the South Australian Museum "Testimonials"] {{Ref-en}}</ref><ref>[http://esperanto.china.org.cn/2011-09/26/content_23491317.htm Ekspozicio pri Esperanto en la Muzeo de Migradoj de Adelajdo]</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.samuseum.sa.gov.au/ Retejo de la Sudaŭstralia Muzeo] {{Koord|display=inline|-34.920783|138.603017|format=dms|type:landmark_region:AU-SA}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Adelajdo]] [[Kategorio:Aŭstraliaj muzeoj]] [[Kategorio:Naturhistoriaj muzeoj]] 3cpenjg1tr5b2sd7x42sp1asl3sgani Baziliko Stefano la 1-a (Budapeŝto) 0 450327 9431739 9012922 2026-07-17T16:56:03Z Sj1mor 12103 9431739 wikitext text/x-wiki {{Informkesto kristana preĝejo | nomo = Baziliko de Sankta Stefano | larĝo de informkesto = | dosiero = Budapest, St. Stephen's Basilica C16.jpg | grandeco de dosiero = 250px | priskribo de dosiero = | eklezio = [[romkatolika eklezio]] | provinco = | diocezo = | unio = | dekanujo = | vikariujo = | asocio = | paroĥo = | ensemblo = | ŝtato = {{Flago|Hungario|nomo=jes}} | ŝtato subtutaĵo1 nomo = | ŝtato subtutaĵo1 = | ŝtato subtutaĵo2 nomo = | ŝtato subtutaĵo2 = | municipo = [[Budapeŝto]] | geo = | konsekro = | konsekrinto = | titolo = [[Katedralo]] | uzado = | arkitekto = [[József Hild]], [[József Kauser]] | stilo = [[Novklasika arkitekturo]] | ark tipo = [[Katedralo]] | fondo = | finigo = | kapacito = | konstruado = [[1851]] - [[1905]] | longo = 87,4 m | larĝo = 55 m | alto = 96 m | lokigo de altaro = | materialo = | adreso = | ttt = http://bazilika.biz/ | commons = Category:Saint Stephen's Basilica (Budapest) | regiono-ISO = HU | ŝanĝebla mapo = Centra Budapeŝto/Budapeŝto }} [[Dosiero:UK 1929-1.jpg|eta|Partoprenantoj de [[UK 1929]] antaŭ la baziliko]] La '''Baziliko de Sankta [[Stefano la 1-a (Hungario)]]''' estas la plej granda preĝejo de [[Budapeŝto]]. Ĝi estis konstruita en eklektika stilo, laŭ planoj de [[József Hild]], inter 1851–1867. Post morto de Hild, la laboron pludaŭrigis [[Miklós Ybl]] kaj finis en 1905. La [[konstruaĵo]] altas 96 m-ojn kaj tiel apartenas al la plej grandaj konstruaĵoj de Budapeŝto. La [[baziliko]] estas nomata post la unua hungara [[reĝo]], sankta [[Stefano la 1-a (Hungario)|Stefano la 1-a]] (ĉ. 975–1038), kies mumiigita dekstra sub-brako troviĝas en la baziliko. En [[Hungario]] tie okazas la plej granda [[procesio]] la 20-an de [[aŭgusto]]. En [[1947]] la kupolo bruliĝis. Oni estingis ĝin per akvoŝprucoj, tamen samtempe oni forpumpis la akvon, tial la freskoj kaj aliaj artaĵoj restis en akceptebla stato. == Konstruaĵo == La baziliko situas sola en la urbomezo. La [[fasado]] konsistas meze el impone granda enirejo. Pli supre [[triangulo]] fermas la supron. Ĉe la du flankoj po 1 [[turo]]j altiĝas. Super la navo impona [[kupolo]] estas videbla. La baziliko estas ankaŭ katedralo. <gallery> Dosiero:St Stephens Budapest.jpg|<!-- thumb|maldekstra|180px|S-ta _Stephen_'s Baziliko --> Dosiero:St Stephens bas budapest.jpg|<!-- thumb|maldekstra|180px|La baziliko dumnokte --> Dosiero:Budapest St.Stephen1.jpg|<!-- thumb|maldekstra|180px|Eno --> </gallery> {{-}} {{Projektoj|commonscat=Church (Budapest)}} {{-}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Budapeŝto]] [[Kategorio:Bazilikoj en Hungario]] [[Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Sankta Stefano de Hungario]] [[Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1905]] [[Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 1900-1909]] 7ujlka2ylyr3cc6lwqz6gnupm1fmuy6 Claude Nicolas Ledoux 0 451344 9431696 9092509 2026-07-17T16:03:24Z Alifono 114488 9431696 wikitext text/x-wiki {{Informkesto biografio |Antaŭnomo = Claude Nicolas |Familinomo = Ledoux |Postnomo = |PostFamilinomo = |Prononco = Klod Nikola Ledu |AliajLingvoj = |VeraNomo = |NaskiĝLoko = Dormans |NaskiĝLokoLigilo = |NaskiĝTago = 21 |NaskiĝMonato = marto |NaskiĝJaro = 1736 |MortLoko = Parizo |MortLokoLigilo = |MortTago = 18 |MortMonato = novembro |MortJaro = 1806 |AntaŭOkupo = |Okupo = arkitekto |Epoko = |Okupo2 = [[Urboplanado|urboplanisto]] |Okupo3 = |AliajOkupoj = |Ŝtato = franca |Dosiero = Claude Nicolas Ledoux |TipoDosiero = |Subteksto = |Ordigo = }}. Li estis unu el la fondintoj de [[novklasika arkitekturo]]. Lia plej konata konstruado estas [[la saline royale d'Arc-et-Senans]] (reĝa salfarejo de [[Arc-et-Senans]], 1774-1779) kie li planis utopian urbon. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} jsp09nn2r3dq4bca4z3l8az6kucsdsz Kristana teologio 0 451488 9431709 9429188 2026-07-17T16:21:12Z Sj1mor 12103 9431709 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Raffael 078.jpg|360px|eta|''[[Disputo pri la Sakramento|La teologio]]'', ([[Rafaelo]]).]] '''Kristana teologio''' estas la fako kiu studas la [[Dio]]n de [[Kristanismo]] kaj lian relatiiĝon kun la homo en la arko de la tuta historio de la [[Savo laŭ la Biblio|savo]], kies kulmino estas la [[misio]] kaj la [[Elaĉeto (religio)|elaĉeta]] [[Oferado|ofero]] de [[Jesuo Kristo]]. Ekzistas teologioj de aliaj religioj, kiuj ne estas temo de tiu artikolo. ==Difino pri la kristana teologio== La termino ''teologio'' ne aperas tia en la [[Biblio|sanktaj libroj]], kvankam tiu ideo vaste ĉeestas. Kutime spertuloj allasas tiun difinon: “La teologio estas la scienco pri Dio kaj lia rilato kun la homo kaj la mondo”.<ref>tiu difino estis proponita de teologo [[Benjamin Breckinridge Warfield|Warfield]].</ref> La kristana teologio estas [[rezonado]] de la [[racio]] pri la mesaĝo de la [[revelacio]], ricevita en la [[fido]]. Ĉe la bazo, do, staras la rilato inter fido kaj racio konceptataj kiel komplementaj. La kristanaj [[Apologio|apologiuloj]] difinis sian fidon "vera filozofio", nome kiel aŭtentaj respondoj al filozofiaj demandoj.<ref>En la [[encikliko]] ''[[Fides et Ratio]]'' de [[johano Paŭlo la 2-a]] oni legas ĉi-rilate: “En la studo pri la Revelacio kaj ĝia kredebleco kune kun la rilata kredago, la fundamenta teologio devas montri kiel, sub la lumo de la scio per fido, elmerĝas iuj veroj kiujn la racio kaptas per sia aŭtonoma priserĉa vojo […]. Oni pensu al la natura scio pri Dio, al la eblo distingi la dian revelacion el aliaj fenomenoj kaj al la rekono pri ĝia kredebleco, al la kapablo de la homa lingvaĵo paroli laŭ maniero signifa kaj vera ankaŭ pri tio kio superas ĉiun homan sperton. El ĉiuj tiuj veroj, la menso kondukiĝas aserti pri la ekzisto de vojo vere propedeŭtika al la fido... (paragrafo 67).</ref> Plidetale, la kristana teologio povas esti difinita kiel la fako kiu: * ''prezentas unuigitan formuladon de la vero pri [[Dio]] kaj pri liaj rilatoj kun la homaro kaj universo, tiaj kiaj ili estas prezentitaj en la dia Revelacio;'' * ''aplikas tiujn verojn al la tuta sfero de la homaj vivo kaj penso. '' ==Historio de la kristana teologio== La unuaj formoj de kristana teologio okazis kun la tieldiritaj [[Apostolaj Patroj]] de la [[2-a jarcento]], kies neniu tamen apartenas al la nombro de la [[Apostolo]]j de Jesuo, ĉiuj vivintaj en la antaŭa jarcento.<ref>La netaŭga nomo “Apostolaj Patroj” estis ideigita de la franca teologo [[Jean Baptiste Cotelier]] en la [[17-a jarcento]].</ref> Tiuj patroj grave alfrontis iujn aspektojn profetajn kaj doktrinajn de kristanimo. Inter la plej elstaraj dokumentoj kiujn ili lasis al la posteularo troviĝas la [[Didakeo]], teksto entenanta iujn normon edukajn kaj moralajn, La unua renkonto inter kristanismo kaj la greka penso okazis per la parolado de Paŭto al la Atenanoj: '''”22 Kaj Paŭlo staris meze de la Areopago, kaj diris: Atenanoj, mi rimarkas, ke vi estas ĉiurilate tro servemaj al diaĵoj. 23 Ĉar preterpasante kaj rigardante viajn adorataĵojn, mi trovis ankaŭ altaron, sur kiu estis skribite: AL DIO NEKONATA. Kiun do vi nekonante adoras, Tiun mi predikas al vi. 24 La Dio, kiu faris la mondon kaj ĉion, kio estas en ĝi, estante per Si mem Sinjoro de la ĉielo kaj la tero, ne loĝas en manfaritaj temploj; 25 kaj ne estas servata de homaj manoj, kvazaŭ Li ion bezonus, ĉar Li mem donas al ĉiuj vivon kaj spiron kaj ĉion; 26 kaj el unu origino Li faris ĉiujn naciojn de la homoj, por loĝi sur la tuta supraĵo de la tero, difininte ordigitajn epokojn kaj la limojn de iliaj loĝejoj; 27 por ke ili serĉu Dion, se eble ili povus ĉirkaŭpalpi kaj trovi Lin, kvankam Li ne estas malproksime de ĉiu el ni; 28 ĉar en Li ni vivas kaj moviĝas kaj ekzistas, kiel ankaŭ iuj viaj poetoj diris: Ĉar ni estas ankaŭ Lia idaro. 29 Tial ni, estante idaro de Dio, devas ne opinii la Diecon simila al oro aŭ arĝento aŭ ŝtono, gravuraĵo de homa arto kaj imagado. 30 Kaj la tempojn de nesciado preterrigardis Dio, sed nun Li proklamas al ĉiuj homoj, ke ili pentu; 31 tial Li difinis tagon, en kiu Li juĝos la mondon en justeco per tiu viro, kiun Li elektis, doninte garantion pri tio al ĉiuj homoj per tio, ke Li relevis lin el la mortintoj”. (Agoj de la Apostoloj, 17, 16-31) ''' ===Apostolaj Patroj=== Okazis nur kun la unuaj Apostolaj Patroj, tamen, ke la kristana penso komencis laŭgrade ricevi la vestojn de la teologio, nome de provo pensi la diaĵon per la iloj de la [[racio]], ne propre por fortigi la fidon, sed prefere por ĝin defendi kontraŭ la kritikoj. En kosmopolita etoso de la greka-romia [[helenismo]], krome, kreiĝis ĉiam pli nepre la neceso distingi la aŭtentan kristanismon el la alportoj de aliaj doktrinoj. La rilato kun la [[Sintezo de la greka filozofio|greka filozofio]] kaj pagana, ekokupis la centron de vera debato: jam antaŭe [[Sankta Paŭlo|Paŭlo de Tarso]] plurfoje estis kontraŭmetinta la nekristanan saĝon de la homaj tradicioj<ref>”Kie estas la saĝulo? kie estas la skribisto? kie estas la diskutisto de ĉi tiu tempaĝo? ĉu Dio ne malsaĝigis la saĝecon de la mondo?” (1 Kor 1, 20).</ref> kontraŭ la dia saĝo, kiun li invitis koni per la “okuloj de la menso”.<ref>''Romanoj'' 1, 20</ref> Embria provo fandi la filozofion grekan kaj [[judismo|mosean religion]] estis jam plenumita de [[Filo de Aleksandrio]], kutime taksata la unua kiu interpretis laŭplatone la [[Biblio]]n, kaj pro tio konsiderita la antaŭanoncanto de la [[Patristiko]].<ref>G. Reale, ''Filone di Alessandria e la prima elaborazione filosofica della dottrina della creazione'', in AA.VV., ''Paradoxos politeia. Studi patristici in onore di Giuseppe Lazzati'', Milano 1979, pp. 247-287.</ref> Ĝenerale oni povas diri ke la pagana kultura heredaĵaro estis ricevita ĉe kristanoj kun malsamaj akcentoj, sen aŭtomate identigi ĝiajn penssistemojn kun la evangelia mesaĝo, sed prefere kun certa kritika konscio kiu, en [[Tertuliano]] ekzemple, ŝanĝiĝas al klara malkonsento. Li fakte sin demandas: ''Kion havas komunan Ateno kaj Jerusalemo? Kion la Akademio kaj la Eklezio?''<ref>Tertuliano, ''De praescriptione haereticorum'', VII, 9.</ref> Enkondukante unuafojon la koncepton pri [[Persono]], Tertuliano subtenas ke la dogmoj de la kristana religio subtenendas tiom pli per fido kiom malpli ili aperas nekompreneblaj por la racio, tezo resumita en la esprimo ''[[Credo quia absurdum]]'' («Mi kredas ĉar estas tio absurdas»).<ref>nome oni povas ĝin aserti nur per la fido. Reale la frazo de Tertuliano estis:: «''Natus est Dei Filius; non pudet, quia pudendum est: et mortuus est Dei Filius; prorsus credibile est, quia ineptum est''», tradukebla tiel: «Ke naskiĝis Difilo, ne hontas kvankam ĝi indas je honto: kaj ke la Difilo estas mortinta kio estas tute kredeble ĉar tute nepensebla» (''De Carne Christi'').</ref> [[Dosiero:San Ggiustino martire.jpg|maldekstra|120px|eta|[[Justino Martiro]].]] Aliaj apologiuloj, male, sintenis pli malfermite al la eblo de dialogo kun la filozofio. Justino el Nabluso, ekzemple, estis inter la unuaj teologoj kiuj identigi la enkarniĝintan Kriston kun la ''[[Logos]]'' de la [[Antikva Grekio]], termino kiun li trovis jam uzita en la [[prologo de Johano]]. ''Logos'', tradukita al la latina per ''Verbo'', esence signifis la racion aŭ la universalan fundamenton de la mondo, kaj estis ĉerpita koncepto de la [[Stoikismo|stoika filozofio]] kaj [[Novplatonismo|novplatona]]. [[Dosiero:Saint Irenaeus.jpg|eta|dekstra|[[Sankta Ireneo|Ireneo de Liono]].]] Ankaŭ [[Sankta Ireneo|Ireneo de Liono]] sin montris akcepteme preta ricevi iujn ĝeneralajn principojn de novplatonismo, de li juĝatajn afinaj al Kristanismo; aliflanke li alarmis pri la ekvastiĝo de [[kristana gnostikismo|gnostikismo]] kies formoj, ene de la kristanaj medioj, proponis [[asketismo|asketajn]] kaj [[esoterismo|esoterajn]] aspektojn, fariĝintajn estonte parte heredaĵo de la Eklezio mem. Ireneo, kontraŭante la [[gnostikismo|gnostikan]] pesimismon celantan senvalorigi la korpajn realaĵojn, estis la unua teologoj profitanta de la principo de la [[Apostola posteuleco]] por refuti siajn oponantojn, evidentigante argumentan linion kiu naskiĝas kun [[Jesuo]], trairas la [[Apostolo]]jn kaj daŭrigas tra la Agoj de la [[episkopo]]j. Lia penso transiras la refuton de la herezo: oni rajtas, fakte, diri ke li prezentiĝas kiel la granda teologo de la Eklezio, kiu kreis la [[Sistema teologio|sisteman teologion]]; li mem parolas pri “sistemo de la teologo”, nome pri la interna kohero de la tuta kredindaĵaro. Centre de lia teologio lokiĝas la problemo de la ''Kredregulo'' kaj ĝia transdono.<ref>[[Benedikto la 16-a]] el '[http://www.vatican.va/holy_father/benedict_xvi/audiences/2007/documents/hf_ben-xvi_aud_20070328_it.html ĝenerala aŭdienco] pri [[Sankta Ireneo|Ireneo el Liono]].</ref> Tiu sankta ordo reprezentas veran kaj propran [[Tradicio]]n posedantan la jenajn karakterizojn: * '''ĝi havas la publikan karakteron malsame ol tiu sekreta de la gnostikuloj. '''<ref>Ireneo, ''Adversus haereses'', 3,3,3-4.</ref> * '''ĝi havas unuecan karakteron, dum la sektoj estas multaj kaj malsamaj, '''<ref>''Ibidem'', 1,10,1-2.</ref> * '''ĝi estas gvidita de la [[Sankta Spirito]], kaj do ne transdonas homajn instruaĵojn spite de ilia saĝo aŭ inteligenteco. '''<ref>''Ibidem'', 3,24,1; ''Adversus haereses'', III, 3,1: PG 7,848.</ref> [[Dosiero:Origen.jpg|120px|eta|[[Origeno|Origeno Adamantio]].]] ===La unuaj teologiaj sistemoj=== Inter tiuj kiuj sin dediĉis al la formulado de la unua granda sistemo de filozofio citindas [[Klemento de Aleksandrio]]; kiel Justino, ankaŭ Klemento alvenis subteni ke Dio donis la filozofion al la Grekoj “kiel testamenton ilian propran” <ref>Klemento de Aleksandrio, ''Strom.'', 6,8,67,1.</ref> Laŭ li, la greka filozofia tradicio, kvazaŭ samvalore kun la [[Torao|Mosea leĝo]], estas medio de "[[Revelacio]]": ili estas du fontoj kiuj definitive iras renkonten al la sama ''[[Logos]]''. Ricevinte tiun heredaĵon, [[Origeno]] allasis decidan markon al la kristana teologio, ĝin refondante kiel [[ekzegezo]]n kaj eksplikon de la [[Biblio|Sanktaj Libroj]]. Laŭ Origeno li estis krome inter la unuaj utiligantoj de la termino ''homooùsios'' («samsubstanca»)<ref>[http://www.disf.org/Voci/106.asp Dizionario interdisciplinare di scienza e fede], di Peter E. Hodgson.</ref> por indiki la rilaton de la [[Procesio (teologio)|procesio]] ekzistanta inter la tri Personoj de la kristana [[Sankta Triunuo]], en optiko tamen de neperfekta egaleco sed de [[subordiĝismo]] de la Filo rilate la Patron;<ref>Vidu: [http://www.chiesariformatasalerno.org/extdocs/Subordinazionismo_e_Triteismo.html Subordinazionismo e Triteismo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20091005032805/http://www.chiesariformatasalerno.org/extdocs/Subordinazionismo_e_Triteismo.html |date=2009-10-05 }}.</ref> liaj instruaĵoj estis reprenitaj de [[Gregorio de Nazianco]] kiu, male, sin esprimis favore de la egala digneco de la tri diaj Personoj, koncepto poste akceptita kaj proklamita de la [[Koncilio de Niceo]] ([[325]]), kiu decide asertis: * '''la doktrinon de '''homooùsion'', nome de la [[substanco|samsubstanco]] de la Patro kaj de la Filo, per kiu oni konfesis ke la Filo estis “generita”, “nefarita” (''genitum'', ''non factum''), kaj ke lia ekzisto ne estas posta ol tiu de la Patro; ''' (=generita ''ante omnia saecula''); * '''la virgan naskiĝon de Jesuo, kiu estis tiel definitive difinita; ''' * '''la kondamnon de [[Arianismo]] en ĉiuj ĝiaj aspektoj, kiu subtenis ke Jesuo ne estis nature dia.''' [[Dosiero:Antonello da Messina 009.jpg|maldekstra|eta|[[Aŭgusteno de Hipono]] (de Antonello el Mesino).]] La temo de la [[substanco|samsubstanceco]] de la tri Personoj estis reprenita de Aŭgusteno de Hipono, hodiaŭ konsiderata la plej alta epigono de la [[patristiko]]. Li estis la teologo kiuj ĉerpis el [[Novplatonismo]] kaj kreis rimarkindan sintezon inter la [[greka filozofio]] kaj la kristana kredo, precipe ricevante el [[Plotino]] la konceptaron de la tri naturoj aŭ diaj [[hipostazo]]j, nome ([[Unu (filozofio)|Unu]], [[Intelekto]] kaj [[Animo]]) kaj ilin identigante kun la tri Personoj de la kristana Triunuo ([[Dio Patro|Patro]], [[Filo de Dio|Filo]] kaj [[Sankta Spirito]]), sed ili konceptante samgradaj kaj samdignaj (malsame ol en Plotino). Laŭ Aŭgusteno estas limoj trans kiuj la [[racio]] ne kapablas iri, sed Dio povas elekti [[kristana ilumino|ilumini]] per la fido la animon de siaj elektitoj, sukcesante kontentigi per la fido ties scio-soifon. Aŭgusteno reprenas de Plotino ankaŭ koncepton laŭ kiu la [[malbono]] estas simpla manko de Esto, nome de Dio: la malbono estas do nure homa malobeo. Kun Aŭgusteno emerĝis, tamen, ĉi-rilate, aparta malsamo de la kristana filozofio kompare kun tiu greka, en kiu estis certe sentita la ideo pri la kontraŭstaro inter [[bono (etiko)|bono]] kaj [[Paradokso de Epikuro|malbono]], sed mankis la nocio de [[peko]]: pro tio malĉeestis ankaŭ la konsekvenca koncepto de historio kiel vojo al elaĉeto por la savo. Aŭgusteno male konsciis ke la lukto inter bono kaj malbono disvolviĝas precipe en la [[historio]]. Tio kuntrenis ankaŭ rehabilito de la tera dimensio fronte al la negativa juĝo ĉe platonismo. Nun ankaŭ la mondo kaj korpaj estaĵoj havas sian valoron kaj signifon, ĉar mem fruktoj de la amo de Dio. Temas pri Dio viva kaj persona kiu vole elektas eniri la homan historion. Al la amo ''ascenda'' tipa de la [[Eroto (filozofio)|''eros'']] greka, Aŭgusteno flankis tial la amon ''descendan'' de Dio por ties kreitaĵoj, propran de la kristana ''[[agapo]] ''. ===La lasta patristiko=== La sistemo pri la [[graco]] ellaborita de Aŭgusteno ekscitis preskaŭ unu jarcenton de disputoj ([[430]]-[[529]]), kiu determinis serion da problemoj kun la triumfo de la modera aŭgustenismo, La [[Koncilio de Efeso]], jam en [[431]], krom okupiĝi pri serio da [[kristologio|kristologiaj]] problemoj en kiuj kondamnis [[Nestorio|nestoriismon]] (asertantan rigidan separon de la du naturajn en Kristo), estis konfirmita la kondamno de [[pelagianismo]]. [[Duonpelagianismo|Duonpelagianoj]] de sudo de Francio, tamen, ne sukcesis koncepti la preferon de Dio por la elektito kaj, por refuti la vidpunkton de Aŭgusteno, elpensis la ekscesajn ''formulae'' atribuitajn al [[Fulgencio el Ruspe]], aŭ profitis teoriojn de iuj, izolitaj, [[Antaŭdestinismo|antaŭdestinistoj]] kiel, ekzemple, Lucido, kiu jam estis kondamnita en la [[Arles|koncilio de Arles]] ([[475]]). Tamen, la modero de [[Prospero de Akvitanio]] kaj la akordocelaj tezoj entenataj en la “apelacio” al ĉiuj de la anonima aŭtoro de ''De Vocatione omnium gentium'' (Pri vokiĝo de ĉiuj popoloj), malfermis la vojon al akordo. Sankta [[Cezario el Arles]] obtenis de la papo [[Felikso la 4-a]] serion da ''Capitula'' (dekretoj) kiuj estis promulgataj en la [[Koncilio de Orange]], kaj konstituas la konsekron de la triumfo de aŭgustenismo (529). [[Dosiero:Boetius.png|120px|eta|[[Boecio|Anicio Manlio Torquato Severino Boecio]].]] [[Dosiero:Johannes-Scotus-Erigena.jpg|120px|eta|[[Skoto Eriugena]].]] La lasta periodo de la [[Patristiko]] prefere engaĝiĝis en la reellaborado de doktrinoj jam formulitaj. Inter la plej elstaraj aperas [[Boecio]] taksata unu el la fondistoj de la [[Skolastikismo|skolastika skolo]] kaj de la [[disputo pri la universalaĵoj]] koncernanta la difinon de la filozofiaj [[esenco]]j atribueblaj al la universalaj genroj kaj specioj..<ref>La ''"disputo pri la universalaĵoj"'' estis problemo al kiu Boecio donis gravan kontribuon komentante la ''Isagogo'' de [[Porfirio (filozofo)|Porfirio]].</ref> Boecio aparte subdividis la filozofion en tri tipoj de objektoj: * la ''intelekteblaj'' <ref>''Intelekteblaj'' estas termino ĉerpita de [[Gaio Mario Vittorino|Mario Viktorino]].</ref> estas la senmateriaj estaĵoj, konceptitaj nur de la [[intelekto]] senhelpe de la sensoj, kiel Dio, anĝeloj, animoj; la scienca branĉo kiu pri ili okupiĝas estas la [[teologio]]. * La ''inteligeblaj'' estas, male, la intelekteblaj viditaj en la materiaj realaĵoj. kiuj estas perceptitaj per la sensoj kvankam konceptitaj de la intelekto. * La [[naturo]] kiu estas objekto de la [[fiziko]], siavice dividita en sep fakojn: tiuj de ''[[quadrivium]]'' - [[aritmetiko]], [[geometrio]], [[muziko]] kaj [[astronomio]] – kaj de ''[[trivium]]'' - [[gramatiko]], [[logiko]] kaj [[retoriko]]. En la [[Pseŭdo-Dionizio la Areopagano]] troviĝas, male, la unua eksplicita distingo inter ''[[negativa teologio]]'' kaj ''[[aserta teologio]]'': dum tiu lasta atingas Dion per progresa kreskiĝo de ĉiuj limigitaj kvalitoj de unuopaj objektoj, la unua, male, procedas per malkreskiĝo kaj minimumigo, ĝis la elimino, de ĉiu enhavo de la menso, ĉar Dio, estante supera al ĉiuj realaĵoj eblaj kaj imageblaj, ne estas identigebla kun neniu el ili. Notiĝas en li influoj de la aŭgustena [[novplatonismo]]. Ankaŭ la irlanda [[Skoto Eriugena]], teologo de la karolinda epoko kaj aŭtoro de ''Periphyseon'' (aŭ ''De divisione naturae'' = Pri la divido de la naturo), insistis en la filozofia argumentado tipa de Aŭgusteno pri la dualisma kaj komplementa rilato inter [[fido]] kaj [[racio]] kiuj en Dio necese koincidas, ĝin figurante en cirkulo, preferante la negativan vojon: li vidis Dion kiel superan kaj al la [[esto]] kaj al la [[ne-esto]], kiel punkton en kiu la dualismo de la realo reordiĝas en unueco. Li, tial, sekvis la interpreton de [[Pseŭdo-Dionizio la Areopagano]], kies tradukis el la greka al la latina lingvo la ''[[Corpus Dionysianum|Corpus Areopagiticum]]'' (Amplekso de la Dionizia verkaro), kaj de tiu teksto reasertis la koncepton ke la platonaj [[ideo]]j antaŭestas en la [[Verbo]] sed ne koincidas kun li: ili fakte estas verko de la Patro. Taksante la universalaĵojn ''ante rem'', Skoto Eriugena prenis pozicion favoran al [[realismo|realismo ekstrema]] en la [[disputo pri la universalaĵoj]]. ===La skolastikisma teologio=== [[Dosiero:Anselm of Canterbury.jpg|120px|eta|[[Anselmo de Canterbury|Anselmo de Aosto]].]] Ekde la jaro mila estas aparte signifa la naskiĝo de [[Skolastikismo|skolastika filozofio]], tiel nomata el la institucio ''[[Skolo|scholae]]'', nome de sistemo lerna-eduka vastiĝinta en tuta Eŭropo kaj garantianta unuformecon de instruado. Patro efektiva de skolastikismo estis ĝenerale konsiderata la benediktana abato [[Anselmo de Canturbery|Anselmo el Aosto]],<ref>[http://www.regione.vda.it/turismo/cultura/anselmo_i.asp Scheda su Anselmo d'Aosta] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100103174624/http://www.regione.vda.it/turismo/cultura/anselmo_i.asp |date=2010-01-03 }}.</ref> poste levita al la episkopa digneco de la urbo Canterbury, kiu provis krei konverĝon inter fido kaj racio en la sulko de la tradicio [[Platono|platona]] kaj [[Aŭgusteno de Hipono|aŭgustena]]. Liaj du precipaj verkoj traktas pri la [[ontologia pruvo]], kiu en ''' [[Monologion]] ''' estas pritraktata “aposteriore” startante el la konsidero ke, se io ekzistas, necesas allasi la Superan Eston ĉe la komenco de la ontologia ĉeno kiu ĝin ebligas. En '''Proslogion''', male, Anselmo ellaboras la pruvoj ''apriore'', sur la bazo laŭ kiu Dio estas la plej Alta Ento, kies pli granda ne eblas pensi; kiu negas ke al tiu koncepto de la menso korespondas realo, necese li sin kontraŭdiras, ĉar ĉi-kaze eblus pensi ke la Supera Esto estas malpli granda ol io ankoraŭ pli granda kiu havus ankaŭ la ekziston. ”Ho Sinjoro, vi ne nur estas kio pri kio ne eblas pensi io pli granda (''non solum es quo maius cogitari nequit''), sed vi estas ankaŭ pli granda ol ĉio kion oni povas pensi. (''quiddam maius quam cogitari possit'') [...]. Se vi ne estus tia, oni povus pensi ion pli grandan ol vi, sed tio ne eblas. (Anselmo el Aosto, ''Proemio'' kaj nn. 1.15: 226; 235) ” Anselmo estis subtenanto de la realo de la universalaĵoj ''ante rem'', nome ĝuste ''apriore'', antaŭantaj la sperton. Lia pozicio estis pravigita de [[Vilhelmo el Champeaux]] (epigono de [[realismo]] hodiaŭ aproksimebla al [[ideismo]]),<ref>Vidu: [http://www.emsf.rai.it/gadamer/interviste/09_tommaso/tommaso.htm#6 Gadamer, ''Realismo e nominalismo''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090507211459/http://www.emsf.rai.it/gadamer/interviste/09_tommaso/tommaso.htm#6 |date=2009-05-07 }}.</ref> sed kontraŭata de [[Roscelino]], partiano, male, de [[Nominalismo|ekstrema nominalismo]] per kiu li antaŭeniris ĝis subteni ke la tri personoj de la Triunuo estas distinktaj inter si ĝis la reala separado ankaŭ se identaj per volo kaj povo: iliaj komuna esenco, la dieco, estas nur nomo, iu ''flatus vocis'' (voĉa blovo). Roscelino pro tio estis akuzita pri [[triteismo]]. En la polemiko enŝoviĝis ankaŭ [[Abelardo|Petro Abelardo]], pli favora al [[konceptismo]], originante tiel disputon kiu estis karakteriza trajto de skolastikismo, kiu daŭrigos laŭlonge de pluraj jarcentoj kaj estis, almenaŭ parte, origino de la moderna filozofio. La naskiĝo de skolastikismo estis permesinta la disvolviĝon de nova scioformo, pli aŭtonoma kompare kun tiu de la [[monaĥismo|monaĥa medio]] en kiu tiom kreskis la kristana teologio, per la kreo de siaj novaj sidejoj ĉe la katedralaj skoloj aŭ en la universitatoj kiel en tiuj de [[Bolonjo]] kaj [[Parizo]]. Tiu lasta, aparte, fariĝis internacia centro por la teologiaj studoj. Inter la institutoj de la nova alestiĝo akiris rimarkindan prestiĝon la [[Skolo de Chartres]], kiu referencis al [[novplatonismo]] de Aŭgusteno kaj Boecio. En la medio de la disputo pri la universalaĵoj, la skolastikuloj de Chartres subtenis ke la ideoj estas tute ''aprioraj'', estante kreaĵoj de la Patro, dum nivele de kosmologio ili alproksimiĝis al la interpreto de [[Kalcidio]] pri la ''[[Timeo (dialogo)|Timeo]]'' de [[Platono]]: ili identigis la kristanan Sanktan Spiriton kun la [[Animo de la mondo]], laŭ la tezo elpensita de Abelardo. Tiel la naturo fariĝis unuo organika kaj sendependa de aliaj sciencoj, objekto sendependa el la teologio. Samtempe ekestis novaj religiaj fermentoj celantaj renovigi la Eklezion kiel la [[Kluniza kongregacio]] disvolviĝinta ĉirkaŭ la jaro mila, aŭ la [[Cistercianoj]], kiu akiris ekstraordinaran gravecon danke al [[Bernardo de Clairvaux]]. Tiu lasta proponis [[Mistikismo|mistikan]] vojon ol la spekulativan teologion: laŭ Bernardo la unika maniero por atingi la [[vero]]n konsistas en la praktiko de la [[kontemplo]] kaj de la [[preĝo]], kaj ne en la abstrakta rezonado. Al li kontraŭmetiĝis [[Abelardo|Petro Abelardo]], kiu male subtenis ke “ne eblas kredi ion ajn se antaŭe oni ĝin ne komprenis”.<ref>Abelardo, ''Historia calamitatum'', en ''Lettere d'amore'', a cura di Federico Roncoroni, Rusconi, Milano 1971, cap. 9, pag. 92.</ref> Ĉe komenciĝoj de la [[12-a jarcento]] naskiĝis aliaj du novaj movadoj, unu fondita de la hispana [[Sankta Dominiko|Sankta Dominiko el Guzmán]], kies predikado baziĝis sur la efiko de la argumentoj kaj forto de la persvado, la alia de [[Sankta Francisko el Asizo]], kiu, male, celis konverti per la ekzemplo de humila vivo, simpla, kaj en harmonio kun la naturo. Tiuj du movadoj rapide disvastiĝis precipe en la urboj kaj kontaktis la tutan socian mediaron per siaj skoloj kiuj intertempe jam fariĝis centroj de mezepoka kulturo. [[Dosiero:AlbertusMagnus.jpg|eta|[[Alberto la Granda]], patrono de la katolikaj teologoj.]] [[Dosiero:Carlo Crivelli 007.jpg|eta|[[Tomaso de Akvino]].]] Estis ekzemple du fratuloj dominikanoj, [[Alberto la Granda]] kaj [[Tomaso de Akvino]], la fundamente kontribuantoj al la kreskiĝo de la Skolastika teologio. Aŭtoro de impona komento pri la [[metafiziko]] de [[Aristotelo]], Alberto la Granda estis inter la unuaj inokulantoj de la influo de la araba [[Aristotelo|aristotelismo]] en la kristanaj skoloj, reduktante la rolon kiun [[Aŭgusteno de Hipono|Aŭgustenismo]] estis havinta ĝis tiam, kaj estigante ardajn disputojn kiam iuj konceptoj de [[Averoeso|averoesa]] deveno (kiel la neado pri la senmorteco de la animo aŭ pri la perkrea origino de la mondo) ŝajnis invadi la kristanan ortodoksion. Unuafojon, li enkondukis tiam la distingon inter la enhavo de la [[fido]], pri kiu okupiĝas la teologio, kaj tiu de la [[scienco]], en kiu aktivas nur la [[racio]], ĉiam serĉante tamen la akordon inter la du vidpunktoj. Al la fido li asignis Aŭgustenon kiel superan aŭtoritaton, kaj al la scienco Aristotelon, kritike tamen konsideritan.<ref>«Kiu ajn kredus ke Aristotelo estus dio. devas ankaŭ kredi ke li plenumis eraron iun ajn. Sed se oni kredas ke Aristotelo estis homo.tiam li certe estis ankaŭ riskanta erarojn, same kiel tiaj estas ni» (Alberto Magno, ''Physic.'' lib. VIII, tr. 1, xiv.</ref> Oni povas diri ke Alberto la Granda donis al la kristana teologio la formon kaj metodon kiuj, substance, konserviĝis ĝis la hodiaŭa epoko. Li akompanis sian teologian pensadon kun granda religia sento: la eklezio proklamis lin sanktulo. Disĉiplo de Alberto estis [[Tomaso de Akvino]], kiu sammaniere, antaŭ la avanco de la araba aristotelismo kiu ŝajnis detrui aŭ igi dubajn la ĉefpunktoj de la kristana kredo, pruvis ke tiu lasta havis nenion timindan ĉar la veroj de la racio ne povas esti kontrastantaj kun tiuj de la [[revelacio]], estantaj ambaŭ emanado de la sama Dio. Laŭ Tomaso ne eblas kontrasto inter fido kaj racio, pro kiu ofte la racio povas atingi la samajn verojn entenatajn en la [[Biblio]]; ekzemple, oni povas atingi la konon pri la [[Konebleco pri la ekzisto de Dio|ekzisto de Dio]] kaj per la fido kaj per la racio kaj la observo bazata sur la sensoj. Same kiel sia majstro, ankaŭ Tomaso provis akordigi la kristanan revelacion kun la doktrino de [[Aristotelo]], kiu, startinte el la studo pri la [[naturo]], [[intelekto]] kaj [[logiko]], estis eliginta konojn ĉiam pli validajn kaj universalajn, facile asimileblajn flanke de la kristana teologio, ĉar la objektiva vero, same kiel cetere jam instruis la sama greka filozofo, estas tia ĝuste pro tio ke ĝi restas ĉiam egala ĉiuepoke kaj ĉiuloke. Tiel okazas, ekzemple, en la naturaj sciencoj, por kiuj ekzistis la ĉiama transiro el la [[Potencialo (Aristotelo)|potenciala stato]] al la [[realo (Aristotelo)|reala stato]] per kiu strukturiĝas hierarkie la mondo laŭ ascenda skalo kiu el la plantoj iras al la [[bestoj]], kaj el tiuj al la homoj, ĝis la [[anĝelo]]j kaj al [[Dio]], kiu kiel senmova motoro de la universo kaŭzas ĉiujn naturajn procezojn. La anĝelaj inteligentoj ĝuas [[Intuicio|intuician]] sciokapablon kaj superan, kiu permesas al ili senpere kompreni tion al kio ni, male, alvenas pere de la ekzerco de la racio. La fundamenta verko de Tomaso de Akvino, la ''[[Summa Theologiae]]'' (Sumo de teologio), estis de li konceptata sammaniere kiel la procezo por la konstruo de la grandaj Eŭropaj katedraloj: kiel la teologio celas igi travideblaj al la racio la fundamentojn de la fido, tiel la [[arkitekturo]], aparte tiu de la romanikaj preĝejoj de la [[12-a jarcento]], fariĝis kolektiva instrumento por la eduko de la popolo kaj ties partopreniĝo al la vero revelaciita. [[Dosiero:Francisco de Zurbarán - The Prayer of St. Bonaventura about the Selection of the New Pope - Google Art Project.jpg|eta|[[Bonaventura|Bonaventura el Bagnoregio]].]] Dum Tomaso tiel kontribuis al la renaskiĝo kaj disvastiĝo de [[Aristotelo|Aristotelismo]] en la kristana Eŭropo, lia samtempulo [[Bonaventura|Bonaventura el Bagnoregio]] estis la plej fama elstarulo de la [[Novplatonismo|novplatona fluo]]. En la rezonado de Bonaventura, certaspekte spegula al tiu de Tomaso, ne troviĝas monumentaj arkitekturoj, sed la prefero por [[mistikismo|mistika]] sento inspiriĝinta al la religieco de Sankta [[Francisko el Asizo]]. En li restis centra la aŭgustena temo de la [[Kristana ilumino|dia ilumino]] kvankam rezervita nur al la spiritaj homoj. Laŭ Bonaventura fakte, dum la sentebleco estas instrumento taŭga por la animo, kiu pere de la [[Empiriismo|empiria]] realo alvenas al la formulado de universalaj konceptoj, por la kompreno de la spiritaj principoj necesas la ilumina dia [[Graco]]. ”Kiuj ajn estus la internaj dispozicioj, tiuj havas neniun povon sen la helpo de la dia Graco. Sed tiu estas koncedita nur al tiuj kiuj ĝin petas (...) kun fervora preĝo. Estas la preĝo la principo kaj la fonto de nia leviĝo (...) Tiel preĝante, ni estas iluminitaj en la kono pri gradoj de ascendo al Dio”. La vojo de la ilumino estas tiu kiu kondukas al intelekte percepti [[esenco]]jn eternajn, kaj eĉ al iuj permesas alproksimiĝi al Dio. La ilumino gvidas ankaŭ la homan agadon ĉar nur ĝi determinas la ''[[sinderezo]]n'', nome la praktika dispozicio al la bono. Konserviĝas en la Bonaventura sistemo, koniga kaj morala valoro de la ideala platona mondo sed ĉio estas transformita de la religia neceso de la ascendo de la homo al Dio. [[Dosiero:Roger-bacon-statue.jpg|120px|eta|[[Roger Bacon]].]] Dum Tomaso kaj Bonaventura instruis precipe en [[Parizo]], aliaj skoloj kreskis en renomo, kiel tiuj de [[Oksfordo]] kaj [[Kolonjo]] (Germanio). La plej fama majstro de Oksfordo estis [[Roger Bacon]], franciskana fratulo, kiu profitante de la distingo enkondukita de [[Aristotelo|aristotelanoj]] inter scienco kaj fido, teoriis pri du diversaj fontoj de scio: la [[racio]], kiu tamen ĉiam baziĝas sur senpera scio, kaj [[intuicio]], kiu male atingas rekte el la datenoj. Tiu lasta povas esti kvalite [[Mistikismo|mistika]] se estas koncernataj teologiaj veroj de la Revelacio, aŭ [[Eksperimento|eksperimenta]] se estas koncernataj veroj de la natura mondo. La distingo inter tiuj du medioj, kiu estis anticipita, en certaj ĝiaj disvolviĝoj, ankaŭ ĉe la [[skolo de Chartres]], laŭlonge de la tempo tendencos pliinflui. ===Krizo de la Skolastikismo=== La disputo pri la universalaĵoj estis jam trovinta solvon en la kompromiso ellaborita de Alberto la Granda kaj Tomaso de Akvino, subtenantoj de la [[realismo|modera realismo]], laŭ kiu la universalaĵoj povas esti pensitaj: * ''' ''ante rem'', nome ili ekzistas ''de antaŭ'' la realo, en la memso de Dio, simile al la platonaj ideoj; ''' * ''' ''in re'' (en la estaĵo), nome ankaŭ en la ''eno'' de la objektoj mem, kiel iliaj reala esenco ([[imanento]]); ''' * '''''post rem'', kiel ''reala produkto'' de nia menso, kiu plenumas tial aŭtonomian rolon en la ellaborado de la konceptoj sendepende de la realo.''' [[Dosiero:JohnDunsScotus.jpg|eta|[[Duns Skoto]]]] En la disputo tamen enŝoviĝis la skota teologo [[Duns Skoto]], kiu enkampigis la problemon de la '''haecceitas'', nome de la esenco kiu determinas la apartan objekton en certa maniero (''[[hic et nunc]]'' = tie-ĉi kaj nun) iganta ĝin "tiu ĉi". Pri la universalaĵoj kiuj estas ĉe la origino de unuopaj realaĵoj, laŭ Skoto, oni povas diri nenion, estante neeble establi la ''kialon'' de ilia “esti tiaj kaj ne malsame”. Tiamaniere, Duns Skoto substrekis ankaŭ la aspekton [[Apofata teologio|apofatan]] kaj nekonatan de Dio, subtenante la ekziston de intrinseka limo en ĉiu homa scio: se la logiko volas esti konsista, ĝi devas rezigni esplori tion kio pro sia naturo ne povas havi racian respondon. Skoto asertas, tamen, sur la spuroj de [[Parmenido]], la neceson de ekzisto de la [[Esto]], sed la neeblecon igi necesa la enhavon, nome doni al ĝi predikaton racie pruveblan. Tiel malfermiĝis la vojo al substanca malkonfido en la kapablo de la homa [[racio]] esplori la misterojn de la fido, dum la karakterizo precipa de la [[Filozofio de Mezepoko|mezepoka filozofio]] estis ĝuste la asimilo de Dio en la [[logiko]], pro la fakto ke Dio en la [[Evangelio]] prezentiĝis kiel ''[[Logos]]'' (Logika Principo). Skoto aparte estas asertanto de la doktrino de [[volismo]], laŭ kiu Dio estus animita de [[volo]] nekomprenebla kaj arbitra, tute senligita de raciaj kriterioj kiuj limigus lian liberon. Tiu pozicio havis kiel konsekvencon la kreskantan [[fideismo]]n, nome la blinda fido en Dio, nome nemotivita per argumentado. [[Dosiero:William of Ockham.jpg|100px|eta|[[Vilhelmo el Okam]].]] Al fideismo adheris precipe [[Vilhelmo el Okam]], epigono de penso-fluo favora al [[nominalismo]], ene de kiu li aŭdacis negi al la [[Eklezio]] la rolon de mediacio inter Dio kaj la homoj. Baziĝante sur sia koncepto [[Reduktismo|scio-reduktisma]] (sur kiu prenas justiĝon kaj viglecon la ''[[Razilo de Ockham|lia fama razilo]]''), Okam kritikis la konceptojn de [[kaŭzeco]] kaj de [[substanco]], de li juĝataj “metafizikaj”, favore de [[Empiriismo|empiria]] esplora alproksimiĝo al la scio. Dedukante el la filozofio de Skoto, Okam asertis ke Dio ne kreis la mondon “per intelekto kaj volo” kiel instruis Tomaso de Akvino, sed “per sola volo”, kaj tial arbitre kaj senleĝe kaj senregule. Kiel Dio, ankaŭ la kreitulo estas tute libera kaj nur tiu libero povas fondi la moralecon de la normo, kies savo tamen estas frukto nek de [[antaŭdestinismo]] nek de liaj bonagadoj. Estas nur la dia volo kiu determinas, laŭ maniero tute nekonebla, la destinon de la unuopa homa estulo. En Germanio, dume, [[Majstro Eckhart]] metis la bazojn de la germana spekulativa [[mistikismo]], akceptante, el sia flanko, la misteran kaj neesploreblan karakteron de Dio, kaj ellaborante [[negativa teologio|negativan teologion]] radike apofatan. Laŭ Eckhart, Dio generas sin mem kaj sian filon en la homoj, per ago kreiva daŭra kaj seninterrompa. El tio lia instruo celanta al la zorgo de la [[animo]] kaj al la kontempla preĝo. ''“La okulo, en kiu mi vidas Dion, estas la sama okulo, per kiu Dio min vidas; mia okulo kaj la okulo de Dio estas unusola okulo kaj unusola kono”; “Kiu realigis Dion sentas la guston de ĉiuj aĵoj en Dio” ''.<ref>Meister Eckhart, ''Deutsche Predigten und Traktate'', edito da Josef Quint, München 1977.</ref> Afinaj al mistikismo de Eckhart estas la tonoj de la angla anonima aŭtoro de la [[Nubo de la ne-scio]], en kiu oni konstatis diversajn kontaktpunktojn kaj konverĝojn, spite de la malsameco de diversaj premisoj, kun la meditado de [[Budhismo]] [[Zeno|Zena]]. En la teksto oni parolas pri ''caligo ignorantiae'' (nebulo de la ne-scio), sed la imago de la nubo estas certe ĉerpita el la Biblio, ĉar oni trovas en la verko nombraj bibliaj pasaĵoj, en kiuj Dio estas prezentata “ĉirkaŭita de nuboj kaj tenebroj”,<ref>''Psalmo'' 96, 2.</ref> kaj pri kiu oni diras “ke sidas en la nubo”.<ref>2 Kroniko 6,1.</ref> ===Humanisma renaskiĝo de la teologio=== En la [[14-a jarcento]] la [[Realismo|realisma]] fluo kaj tiu [[nominalismo|nominalisma]] jam akcentis ĉiam pli siajn diverĝojn, ĝis origini du distinktajn penso-fluojn, kiuj disŝiris skolastikismon, en ĝi generante veran krizon kiu estis pliakrigita pro la elstariĝo de pli da aŭtonomio el la Eklezio pro la “avinjona ekzilo”. La unikaj rezonadoj en la realisma kampo konsistis, ekzemple, en reformuladoj de la antaŭa teologio bazita sur la [[Principo de aŭtoritateco]]. [[Dosiero:Nicholas of Cusa.jpg|eta|[[Nikolao el Kuzo]].]] Kun la [[Humanismo|humanisma renaskiĝo]] oni komencis spiri novan etoson danke precipe al la iniciato de la teologo [[Nikolao el Kuzo]] ([[1401]] – [[1464]]) kiu provis krei sintezan punkton inter la du teologiaj fluoj.<ref>Vidu:. Giovanni Zuanazzi, ''Pensare l'assente. Alle origini della teologia negativa'', Città Nuova, Roma 2005.</ref> Li, fakte, profitane de la “[[Dokta nescio antaŭ Dio]] akordigis la argumentan metodon de [[skolastikismo]] kun la ekstrema [[apofata teologio|apofatismo]] de la malfruaj novplatonistoj: reirinte al [[Sokrato]], li asertis ke la vera saĝulo ne estas tiu kiu posedas la veron, sed tiu kiu konscias pri sia nescio, kaj konscias pri siaj limoj. Ne eblas, fakte, esti konsciaj pri sia nescio sen esti jam travidinta kio estas tio kion oni ne scias. La absoluta nescianto, inverse, havas eĉ ne konscion pri sia nescio. La homa scio estas ĉiam konjekta, tamen Dio ne estas tute nekonata, sed kontraŭe li reflektiĝas en la homo, kiu estas mikrokosmo, nome miniatura dio. Ekzistas nome korespondo inter la intelektaj strukturoj diaj kaj tiuj homaj, kun plue inter tiuj kaj la objektivigita inteligento de la kosmo. Dio estas la '''implicatio''' (implikiĝo) de la Esto, dum la universo estis lia plej granda eksplodo. Temas pri Dio konceptata dinamike, kiu kaŝiĝas (''[[Deus absconditus]]'') originante la mondon, sed al kiu oni povas leviĝi danke de la [[intelekto]] [[intuicio|intuicia]], kiu reprezentas la "dian" dimension de la homo, distingitan el la [[racio]]: malsame ol la racia logiko, kiu, fakte, estas limigita de la [[principo de nekontraŭdiro]], la intelekto povas atingi kaj intuicii la [[unu (filozofio)|Unu]], nome la komuna radiko de ĉio kio post sia aperiĝo en la mondo aperas male kontraŭdira al la simpla racio, sukcesante unuecigi la ĝian multoblecon pere de tiu ''coincidentia oppositorum'' («koincido de la kontraŭoj) kiu ĝuste estas propreco de Dio.<ref>Vidu: [http://books.google.it/books?id=0SmsUO9GS94C&pg=PA220#v=onepage&q=&f=false ''Coincidenza degli opposti''] in [[Nicola Ubaldo]], ''Atlante illustrato di filosofia'', Firenze, Giunti Editore, pp. 220-1, 2000. ISBN 88-440-0927-7; ISBN 978-88-440-0927-4. Nuova ed.: 2005. ISBN 88-09-04192-5; ISBN 978-88-09-04192-9.</ref> '''“[La intelekto] havas kun la vero rilaton similan al tiu de la plurlatero (plurangulo) kun la cirklo: la enskribita plurlatero, kiom pli da anguloj posedu tiom pli similos al cirklo, sed neniam la unua fariĝas egala al la dua, ankaŭ se en ĝi senfine pliiĝos la nombro de anguloj, kondiĉe ke ĝi ne solviĝu en identeco kun la cirklo. (De docta ignorantia, I, 2-10)” ''. [[Dosiero:Marsilio Ficino.jpg|maldekstra|100px|eta|[[Marsilio Ficino]].]] Per Nikolao el Kuzo la kristana teologio komencis interesi ankaŭ mediojn ne klerularajn, kaj orientiĝis al decida reveno kaj al la platona-aŭgustena tradicio kaj al tiu aristotela, ankaŭ se Aristotelo aperis malpli inspirinta. [[Marsilio Ficino]], titolinte sian plej faman verkon ''Theologia platonica'', unuigis [[Kristanismo]]n kaj [[Platono|Platonismo]]n en iu “pia filozofio” kontraŭa al pensfluoj ateismaj kaj materialismaj. La [[animo]], laŭ Ficino, ne estas simpla ''formo'' de la korpo, sed estas ankaŭ senmortema, ĝia funkcio estas '''enkarniĝi por unuigi la spiriton kaj la korpecon, Dion kaj la materion, kiuj reprezentas la duajn ekstremojn de la universo.''' ”[La animo] … estas tia ke ĝi kolektas la aĵojn superajn sen neglekti la malsuperajn... Pro natura instinkto ĝi ascendas alten kaj descendas malalten. Kaj kiam ĝi ascendas, ne preterlasas tion kio situas malalten kaj kiam descendas, ne neglektas tion kio elstaras; fakte, se ĝi preterlasus ekstremon, glitus direkte al la alia kaj ne plu ĝi estus ''copula del mondo'' (kopulo de la mondo). (Marsilio Ficino, ''Theologia Platonica''). Kiel en Kuzano, la homa animo estas imago de sia kreinto, ĝi troviĝas en la centro de tiu cirkula movo pere de kiu Dio dissemiĝas puŝite de sia senfina amo.por poste veki en la homoj la deziron rekuniĝi al Li. [[Dosiero:Pico1.jpg|110px|eta|[[Johano Piko de la Mirandolo]]]] Al la tradicio novplatonisma kuniĝis ankaŭ [[Johano Piko de la Mirandolo]], tiun tamen, akordigante kun aristotelismo kaj kun aliaj kulturaj kaj religiaj elementoj, kiel kun [[hermetikismo]] kaj juda [[kabalo]], puŝite de idealo de universala konkordo. Ne mankas en Piko substreko pri la centreco de la homo, kiun Dio dotis per la digno de la libera artefikado de sia destino, ĉar li ne estas nek besto nek [[anĝelo]], sed povas fariĝi aŭ unu aŭ alia per la kultivado de “ĉiuspecaj semoj” ĉeestaj en li. '''“Establis, fine, la Perfekta Farinto ke al tiu al kiu nenion povis donaci el sia estu komuna ĉio kion li jam unuope asignis al la aliaj. Tial li konceptis la homon kiel faritaĵon nature nedifinitan kaj, lin metinte en la koron de la mondo. tiel li al li parolis: “Mi, ho [[Adamo]], donis al vi nek determinitan lokon. nek propran aspekton, nek ajn specifan vian prerogativon, por ke [...] ĉion laŭ via deziro kaj via konsilo vi akiru kaj konservu. La limigita naturo de la aliaj estas entenata ene de leĝoj de mi establitaj.Vi male ĝin determinos sen esti devigata de iu ajn baraĵo, laŭ via arbitrio, al kies povo vi vin forlasos”. (Johano Piko de la Mirandolo, ''Oratio de hominis dignitate'').” ''' [[Dosiero:Holbein-erasmus.jpg|160px|eta|[[Erasmo de Roterdamo]]]] Startinte, male, el pozicioj malpli doktrinaj kaj pli koncernaj al la elekto de la praktika konduto, [[Erasmo de Roterdamo]] sin proponis reformi la eklezion kaj la teologion por ilin venenigi al la kristanismo de la originoj. Ankaŭ Erasmo havis ĉiukaze en grava konsidero la klasikajn valorojn de li resumitajn en la idealo de la '''[[Humaneco|humanitas]]'', nome de la greka "[[antropologio|filantropio]]" (amo por la homaro), kiu laŭ li devis esti akordigita kun la ''[[pieco (teologio)|pietas]]'' (pieco), centra nukleo de kristanismo, kiu devis baziĝi sur fido radikita en la eno de la animo. Li predikis religian toleron kiu rezignu la persekuton kontraŭ la herezulo kaj akraj disputoj doktrinaj. Por reformi kaj purigi la vivon de fido, Erasmo ellaboris ĝeneralan projekton de religia reformo fondita sur kultura eduko, celanta eltrovi rimedon kontraŭ la risko de [[Skolastikismo|skolastika teologio]], kiu al li ŝajnis pompe vestita tra disputoj senutilaj kaj foraj el la la kristana praktiko. Lia projekto tamen malsukcesis fronte al la fulma evento de la [[Reformacio|protestanta reformo]] de [[Lutero]], kontraŭ kiu Erasmo kontraŭeme decidis kolizii rilate la decidan temon de la [[libera volo|kunnaska libero en la homo]]. ===Reformacio kaj kontraŭreformacio=== Ricevinte la influojn de [[nominalismo]] kiu dominis la {{N|Universitato de Erfurto}},<ref>Roberto Coggi, ''Ripensando Lutero'', ESD, Bologna 2004, pag. 7.</ref> [[Marteno Lutero]] algluiĝis al laŭlitera interpreto de iuj pasaĵoj de [[Sankta Paŭlo]], kiel la jena: “Ni do konkludas, ke homo praviĝas per fido, ekster la faroj de la leĝo.”.<ref>Sankta Paŭlo, ''Rm'' 3, 28.</ref> [[Dosiero:Martin_Luther,_1529.jpg|eta|[[Marteno Lutero]].]] Lutero eltiris el tio la sekvon laŭ kiu nur danke al la fido, donita de la dia graco, eblus la savo. Li fakte intencis “justigita” laŭlitere (= ''iustum facere''): do, esti igitaj justaj el la maljusta laŭnatura stato pro la [[origina peko]].<ref>Vidu: V. Subilia, ''La giustificazione per fede'', Brescia 1976.</ref> Do, rezultis '''[[Libera volo|Serva libera volo]]''' nome la neado de la libera volo. Lia doktrino, devenigita grandparte el tiuj de [[John Wyclif]] kaj de [[Jan Hus]], faris, do, lin iniciatinto de reformo provizita per la jenaj karakteroj: * '''''[[universala sacerdoteco]]'': por preĝi Dion ne necesas la perado de la sacerdotaro kaj de sakramentoj, ĉar inter Li kaj la homo okazas rekta kontakto. '''<ref>Ke la rilato inter Dio kaj la fidelulo povas esti senpera estas tezo de ĉiuj kristanaj eklezioj: Laŭ katolikismo nur en la administrado de iuj sakramentoj estas bezonata la sacerdoto.</ref> * '''«libera ekzameno»: La homo rajtas aliri senpere la Biblion kaj ĝin interpreti laŭkonscience. ''' * '''Por atingi la savon ([[paradizo]]n) senutilas la faroj, sed sufiĉas la fido je Dio. Lutero igis sian la doktrinon de la [[Antaŭdestinismo]] laŭ la iuj interpretaj linioj ĉeestaj en la teologio kiu de Sankta Paŭlo etendiĝis ĝis Sankta Aŭgusteno. Li rifuzis ĉiun enmiksiĝon de la [[Sintezo de la greka filozofio|greka filozofio]], ne nur tiu de Aristotelo, sed ankaŭ tiu de Platono. La Sanktaj Skriboj fariĝis por li unika fonto de la teologio. Tamen la epigonoj de la Reformacio, inter kiuj elstaras [[Filipo Melanktono]] zorgis pri doktrina sistemado de liaj tezoj ĝuste profitante de la klasika kaj humanista filozofio. Ekzemple, la ''[[Augsburga konfesio]]'' de Melanktono estas ĝis hodiaŭ konsiderata unu el la bazaj tekstoj de la protestantaj eklezioj de la tuta mondo. Kun al Lutera Reformo Eŭropo ekfajriĝis per serio da doktrinaj disputoj kiuj rompis la unuecon de la okcidenta kristanaro. Vane Erasmo engaĝiĝis reunuigi la rompaĵojn, subtenante ke la [[libera volo]] estis tute febligita sed ne detruita pro la [[origina peko]], kaj tamen ke sen minimumo da libera volo en la homo la [[justico]] kaj la [[mizerikordo]] de Dio fariĝas sensencaj. Liaj kritikoj al Lutero sintezeblas en jenaj punktoj, de li subtenataj en verko ''[[De libero arbitrio]]'' (Pri la libera volo): * '''Se la homa estulo ne posedas la kapablon libervole akcepti aŭ malakcepti la dian [[Graco]]n, kiu al li estas donacita, pro kio en la [[Biblio]] ĉeestas admonoj kaj riproĉoj, punminacoj dum estas laŭdata la obeo? ''' * '''Se, krome, kiel predikis Lutero, la homo ne bezonas ekleziojn kaj interajn organismojn, sed li kapablas el si mem aliri la enhavojn de la Biblio estante la unika sacerdoto de si mem, kiamaniere akordigi tiun supozitan aŭtonomion kun la absolutan nekapablon elekti en la morala medio? ''' [[Dosiero:John Calvin - best likeness.jpg|120px|eta|[[Johano Kalvino]].]] Lutero al li respondis en la verko ''[[De servo arbitrio]]'' en kiu eksplikis ke la homo povas havi certan liberon en malsuperaj medioj, sed estas ĉiam Dio, tiu ''absconditus'' (kaŝita) de la [[Vilhelmo el Okam|Okama]] tradicio, kiu lin pelas en la direkton de la damniĝo aŭ de la saviĝo. Tiu lasta kondiĉo por li estas pli grava ol ĉiu ajn libero. Al la [[volismo|volista]] koncepto pri Dio adheris ankaŭ [[Johano Kalvino]], kiu radikaligis la koncepton de [[antaŭdestinismo]] ĝis ĝin interpreti rigore determinisme, Estas la [[Providenco]] la gvido de la homoj, sendepende de iliaj meritoj. surbaze de la [[antaŭscio]] kaj de la dia [[ĉiopovo]]. La homo tamen povas ricevi iujn "signojn" de sia transtera destino surbaze de la sukceso aŭ malsukceso akirita en sia politika kaj ekonomia vivo. Al Kalvino sekvis aliaj reformaciistoj kiel [[Zuinglo Ulriko|Ulriko Zuinglo]], sed ankaŭ la [[Romkatolika Eklezio|Katolika Eklezio]] komencis sian propran reformon, hodiaŭ konata kiel "[[Kontraŭreformacio]]",<ref>La termino ''Kontraŭreformacio'' estis uzita nur en 1776 unufojon de Johann Stephan Putter.</ref> [[Dosiero:Ignatius Loyola.jpg|120px|eta|[[Ignaco Lojola]].]] Por ripari la perdon de la fidelulara unueco, kaj realigi tiujn procezojn de renovigo, kiuj ĉiukaze estis jam vekiĝintaj en la eklezio, iniciatis ekzemple [[Girolamo Savonarola]] aŭ la sama Erasmo de Roterdamo. La esprimo plej signifa de la kontraŭreformacio okazis en la [[Koncilio de Trento]], kiu establis la jenajn doktrinajn punktojn: * '''konfirmo de la intera rolo de la Eklezio inter la homo kaj Dio; ''' * '''agnosko pri la saviga merito ne nur de la fidago, sed ankaŭ de la farado; ''' * '''reaserto de la ekzisto de la [[Purgatorio]].''' Estis fonditaj novaj religiaj ordenoj, inter kiuj la [[Jezuitoj|kompanion de Jesuo]] iniciate de [[Ignaco Lojola]]. Tiu ĉi ellaboris, spertante en sia persono, apartan metodon de preĝado kaj kontemplado, bazitan sur la ''juĝkapablo'': temis pri serio da spiritaj ekzercoj (''Ejercicios espirituales'') fonditaj sur la [[2-a epistolo al la korintanoj]] de [[Sankta Paŭlo|Paŭlo el Tarsio]]: ''«ekzamenu vin mem... provu vi mem (2kor 13,5) ''. Jezuitoj kontribuis al la naskiĝo de tiu teologia movado konata kiel ''[[skolastikismo|Dua skolastiko]]'', kiu sin proponis revivigi la mezepokan penson de [[Tomaso de Akvino]], krom tiun grekan de [[Aristotelo]], kaj subordine ankaŭ tiun de Platono. La precipa elstarulo de la nova skolastiko estis [[Francisko Suárez]]. Interalie, ankaŭ [[Tereza el Avilo]] kontribuis al la reformiga aktiveco en la Eklezio, plifortigante la rolon de la [[meditado]] kaj interna koncentriĝo, en kiu la [[ekstazo]] ne devas esti kontempla sperto celanta sin mem, sed funkcia al la aktivado. ===Molinismo kaj Jansenismo=== En la [[17-a jarcento]] oni spektis naskiĝon de la teologia doktrino [[Jansenismo|jansenisma]], tiel nomata pro la nomo de la iniciatinto [[Jansenio]] ([[1585]]-[[1638]]), kiu poziciiĝis meze de la ekstremoj katolikaj kaj protestantaj. La celo de Jansenio estis provo reenkonduki la Katolikan Eklezion al la origina doktrino de [[Aŭgusteno de Hipono|Aŭgusteno]], kiun li opiniis konfliktanta kun la eklezia [[Jezuitoj|jezuita]] moralo jam fariĝinta komuna, laŭ kiu, male, la savo estis ĉiam ebla por la homo dotita per bona volo: temis pri la doktrino de hispana jezuita teologo [[Luizo de Molina]] (1535-1600), patro de la tieldirita [[molinismo]]. [[Dosiero:Molina - De Justitia et jure, 1759 - 272.tif|120px|eta|[[Luizo de Molina]].]] La molinisma pozicio aparte baziĝis sur la jenaj punktoj: * '''la [[antaŭscio]] de Dio kaj la homa [[libera volo]] estas akordigeblaj, ĉar Dio povas antaŭvidi en sia ĉiopovo la estontan adheron de la homo al dia [[Graco]] de mem donacita; ''' * '''tiu sava plano aktualiĝas per pozitiva valoro atribuita al la homa libera volo, ĉar eĉ la origina peko ne malfajrigis la aspiron de la homo al la savo.''' [[Dosiero:Cornelius Jansen.jpg|maldekstra|120px|eta|[[Jansenio]].]] Jansenismo, male, opiniis ke la homo estas koruptita pro la [[karna voluptemo]] kaj ke sen la dia graco li estis destinita “peki” kaj plenumi la [[malbono]]n; tiu korupto estas herede transdonita. La centra punkto de la sistemo de Sankta Aŭgusteno kuŝis, laŭ Jansenio, en la esenca diferenco inter la dia reĝimo de la graco antaŭ kaj post la falo de Adamo. En la momento de la kreado Dio estus dotinta la homon per plena libera volo kaj per la “graco sufiĉa”, sed tiu ĝin estis perdinta per la origina peko. Tiam Dio estus decidinta donaci, pere de la morto kaj resurekto de [[Jesuo Kristo]], “gracon efikan” al la homoj ''antaŭdestinitaj'', igitaj justuloj per la fido kaj per la konduto. La problemo alestigis serion da disputaro inter la religiuloj de [[Port-Royal-des-Champs|Port-Royal]] kaj la molinistaj jezuitoj, pacigita per la papa formularo ''Regiminis apostolicis''. [[Dosiero:Blaise pascal.jpg|eta|[[Blaise Pascal]].]] Al jansenismo adheris interaliaj [[Blaise Pascal]], aŭtoro de la [[Pensées]], per kiuj li celis krei grandan [[Apologetiko|Apologion de Kristanismo]]. La teologio de Pascal, encentrita sur profunda analizo pri la homa kondiĉo, rilatas precipe al la dia vero revelaciita de Jesuo Kristo. '''”[...] Ni navigas en vasta maro, ĉiam malcertaj kaj malstabilaj, skuitaj de unu loko al la alia. Kiu ajn marroko al kiu oni provas alkroĉiĝi por resti firme, forvaporiĝas kaj nin forlasas kaj, se ni ĝin postkuras, ĝi forkuras el nia preno, elglitas el nia mano kaj fuĝas per eterna fuĝo. Por ni nenio stabilas". (Blaise Pascal, ''Penséés'', 72).''' La mizero de la homo, laŭ Pascal, konsistas en la malĉeesto de Dio; lia naturo falis el senmorta kaj dia naturo en kiu li estis naskiĝinta pro la [[origina peko]]. nur la senfina pleneco de la [[religio]] povas plenigi la senfinan vakuon de la homa vakuo, kaj, inter la multaj, nur la kristana religio sukcesas esprimi la senton de duonebleco kaj kontraŭdiro en kiu baraktas la homa estulo. Polemikante kontraŭ [[Kartezio]], li rimarkigis la malsamon inter iu Dio pensita nur kiel Arkitekto de la universo, kiel meĥanika Ento, kaj ne kiel libera Ento, Patro de la homoj kaj nia Savanto, kiu aktivas en la historio per amo. ''[...] La Dio de la kristanoj ne estas la Dio simple aŭtoro de la veroj geometriaj kaj de la ordo de la naturaj elementoj, kiel pensis la [[paganismo|paganoj]] kaj la [[Epikuro|epikuranoj]]. [...] La Dio de kristanoj estas Dio de amo kaj [[konsolo]], estas Dio kiu plenigas animon kaj koron kiujn li jam okupis; estas Dio kiu sentigas ene de ĉiu lian mizeron kaj sian senfinan mizerikordon, kiu unuiĝas kun la intimo de la animo, kiu ĝin inundas per humileco, ĝojo, konfido, amo...(Pensèès 556).'' Ĉe la geometria spirito (''esprit géométrique''), la homo posedas spiriton de faineco (''esprit de finesse''), sen kiu li povos koni, sed ne senti Dion, la Dion de [[Abraham]]. de [[Izaak]] kaj de [[Jakobo]]. ''“La koro havas siajn kialojn kiujn la racio ne konas [...] Mi diras ke la koro amas nature la universalan eston, kaj amas nature sin mem, [...] kaj malmoliĝas kontraŭ unu kaj alia, laŭ sia kaprico. (Blaise Pascal, ''Pensèès'', 277)''. La fido, laŭ Pascal, naskiĝas ankaŭ el la praktiko de eksteraĵoj: ''kiu ne kredas praktiku la ritojn kaj la sakramentojn laŭlonge de kelke da tempo ĝis kiam fine la fido mem renaskiĝu ne pro la fakto ke la fido estus frukto de la kutimo, sed pro tio ke la kutimo kaj humilo antaŭvojas al la fido.'' ===Teologio en la moderna penso=== [[Dosiero:Cozza Tommaso Campanella.jpg|120px|eta|[[Tommaso Campanella]].]] La pensado de Pascal prezentis novan manieron koncepti la teologion post kiam la Reformacio estis kriziginta la penssistemojn skolastikajn kaj la renesancajn restartojn. Tiuj estis ĉiukaze trovintaj lastan eferveskon en [[Tommaso Campanella]] (1568-1639), kiu estis kuniginta la [[realismo]]n de [[Tomaso de Akvino]] kun la [[Aŭgusteno de Hipono|aŭgustenismo]], ilin akordigante kun aparta vizio [[Triunuo|triunua]] de Dio kiu sin esprimas en la tri “primecoj”: ''Posse'' (Povi), ''Nosse'' (Koni), ''Velle'' (Voli) (=[[Povo (teologio)|Povo]], [[Saĝo (teologio)|Saĝo]], [[Amo]]). Ili estas partopregnitaj de Dio al ĉiu kreitaĵo, sed estas al la homo, farita laŭ lia bildo, ke Dio decidas komplete reveliĝi pere de la [[memkonscio]]. Repreninte Aŭgustenon, Campanella rimarkigus jenon: ankaŭ kiu asertas scii nenion havas tamen konscion pri si, kaj tial scias kio estas la scio kaj la vero, ĉar alie li ne estus konscia ke mem ilin ne konas. El tio sekvas ke “scii” estas “[[Esti (filozofio)|Esti]]”,<ref>Campanella, ''[[Metafisica]]'', II, 59.</ref> nome la scio estas tuja kondiĉo pri la produktiĝo de la realo. La rekupero de la memkonscio povas okazi nur pere de la [[religio]], kiun Campanella opiniis kunnatura en la homo kaj tial ankaŭ en optiko [[Naturalismo (filozofio)|naturalisma]]; en sia utopio de la ''[[La città del Sole|Civito de la Suno]]'' li ĝin vidis realigita en [[Kristanismo]] laŭ tuta ĝia aŭtenteco, engaĝiĝante en apologetika defendo de la Katolika Eklezio kaj glorado de [[Jesuo Kristo]], reĝo de la universo kaj Racio enkarniĝinta. Kun la finiĝo de la renesanca sezono, en filozofio kaj teologio reelstariĝis pensfluo [[nominalismo|nominalisma]], eksplicite relanĉita de aŭtoroj kiel [[Thomas Hobbes]]. Oni revenis negi valoron al la universalaj esencoj, asimilitaj al simplaj kapricaj vortoj senaj je ontologia fundamento, laŭ vidpunkto tute meĥanikisma. Ankaŭ [[Galileo Galilei]], kiu konsente ricevis de Aristotelo kaj Platono la modelon [[Dedukto|dedukta-matematikan]] planis analizon de la sperto limigitan al la aspektoj [[Kvanto (filozofio)|kvantaj]] de la realo, rezignante al la esploro pri la [[kvalito]]j kaj esencoj.<ref>'''«...kaj mi opinias ke, post la forigo de oreloj, langoj kaj nazoj, restu ankoraŭ la figuroj, la nombroj kaj la movoj, sed nek la odoroj nek la saporoj nek la sonoj, kiuj ekstere de la vivanta besto laŭ mi estas nenialio ol nomoj, kiel ne pli ol nomo estas la tiklo kaj tuŝosento se oni forigas akselojn kaj la haŭton ĉirkaŭ la nazo”. (G. Galilei, ''Il Saggiatore'', cap. XLVIII). '''</ref> Galilei subtenis, krome, ke la religia aŭtoritato devas esti separita el tiu scienca, poziciiĝante sur preferoj hodiaŭ substance samopiniataj de katolikaj teologoj, ekde tiam, tamen, maltrankviligitaj ke la proponita aŭtonomio de la [[scienca metodo]] povus translimiĝi al arogo pri supereco sur la religio mem. [[Dosiero:Bundesarchiv Bild 183-W1230-0011, Leipzig, Leibniz-Denkmal.jpg|180px|eta|[[Gottfried Leibniz]]]] La tasko fondi aŭtonomion de la racio intense okupis, interaliajn, [[Kartezio]]n, kiu sin igi porparolanto de meĥanikisma vizio de la naturo eĉ pli radika. Engaĝiĝinte serĉi la metodon tra kiu pasigi ĉiun supozitan veron, li baziĝis sur ''[[Cogito ergo sum]]'' (mi pensas, do mi estas) por atingi la pruvon ke Dio ekzistas kiel garantianto de la metodo. Lia koncepto, al kiu Pascal riproĉis la ekspluaton de Dio “por ke la mondo estu tuŝita”, enaŭguris la manieron pensi tipan de [[deismo]], nome de religieco kiu baziĝante sur la racio pretendas tute flankenlasi ĉiun pozitivan revelacion. Ankaŭ [[John Locke|Locke]], spite de sia kontraŭeco al Kartezio, ĉipunkte konsentis kun ĝi; kiel konvinkita nominalisto, li juĝi senfundamentaj la ideoj de esenco kaj substanco, kaj ne deveneblaj rekte de la sperto. Kontraŭ la diversaj provoj abolicii la tradician metafizikon reagis [[Gottfried Leibniz]], kiu, profitante de la novplatonisma kaj aristotela teologio, rezonadis pri la defalo de meĥanikismo; provante samtempe forlasigi la deistan religian pensvidpunkton de [[Baruch Spinozo|Spinozo]], li ĝin ricevis en optiko pli kristianigita, taŭga por akordigi la spinozan “unuecon” kun la plurisma realo kiu gardu la [[libera volo|liberan volon]] de la unuopuloj. La Esto estas por Leibniz dividita en sennombraj [[monado]]j, aŭ ''"centroj de forto"'' similaj al la aristotelaj ''[[entelekio]]j'', kiuj tamen estas koordinataj de Dio laŭ certa '''[[Harmonio|harmonio antaŭfiksita]]'', esprimo prenita el la skolastika teologio. '''”Nu tiu forto estas io malsama el la grando, el la figuro kaj movo:kaj el tio oni povas dedukti ke ĉio kion oni konas pri la korpoj ne konsistas nur je la ekstera dimensio, kiel subtenas modernuloj. Tio nin devigas reallasi tiujn formojn kiujn ili formetis. (''Disputatio Metaphysica de Principio Individui (= Parolado pri Metafiziko)'', XVIII). ''' Dio estas la supera monado kaj kolektas en si mem, en sia persona [[apercepto]]<ref>Nome: plenkonscia percepto aŭ superpercepto. Termino elpensita de Lejbnico.</ref> la unuopajn vidaĵojn de ĉiuj aliaj monadoj. Fondinte la [[Teodiceo]]n, nome tiu ero de la teologio celanta la studon ekde la dia justico ĝis la ĉeesto de malbono en la mondo, Leibniz teoriis ke Dio estas absolute libera en sia aktiveco, tamen ke Lia krea agado ne estas la rezulto de kaprica ago; Dio elektis krei la plej perfektan el la eblaj mondoj pro morala postulo. Temas, tial, pri racieco pli alta ol tiu simple meĥanika, kiu estigas [[celismo]]n en kiu ankaŭ la [[malbono]] trovas sian pravigon:kiel elementon kiu, spite de ĉio, kontribuas al la [[bono (etiko)|bono]] kaj ''finfine'' konkludiĝas en tiu lasta. [[Dosiero:GiambattistaVico.jpg|120px|maldekstra|eta|Giambattista Vico]] Al la tradicio novplatonisma–aristotela reiris ankaŭ [[Giambattista Vico]], laŭ kiu la transiro el la penso al la esto ne povas okazi per racia impulso-metodo kiel en [[Kartezio]], sed nur per senpera vojo per [[meteso]] = partopreno kaj la [[mimezo]] = imitado de la dia menso, en kiu troviĝas la eternaj [[ideo]]j, kaj kiu en Vico ŝajnas paŭsi tiun de [[Plotino]]: ĝi, fakte, pro la [[libera volo]] de la homoj, ne povas foje malpermesi la regreson kaj malraciecon. Se gvidita de la [[Providenco]], la racio povas aspiri al la Scienco kaj al la Vero pri Dio, ''primus Factor'' (unua Faranto), “Amplekso de ĉiuj kaŭzoj”. '''El tio ĉio pridiskutita en tiu ĉi libro, konkludendas fine ke tiu Scienco senpercepte kuntrenas la studon pri la [[pieco (teologio)|pieco]]. '''<ref>Vico intencas “piecon” en la senco de religia sento. “Se iu ne estas pia, li ne povas esti saĝa”. (Vico, ''Scienza Nuova'').</ref> [[Dosiero:George Berkeley.jpg|100px|eta|[[George Berkeley|Berkeley]].]] El malsama vidpunkto, male, la [[empiriismo|empiriisto]] [[George Berkeley]] sin proponis defendi la kristanajn valorojn: startinte el la ekstrema [[nominalismo]], li alvenis al pozicioj [[idealismo|idealismaj]] negante konsiston ankaŭ al la materia realo, ĉar ĝin li taksis senprava abstraktaĵo. Estas Dio kiu naskigas en ni la impreson de la perceptoj: ne ekzistas do alia realo ekstere de tiu spirita dia ĉar ''esse est percipi''. [[Dosiero:Immanuel Kant portrait c1790.jpg|110px|maldekstra|eta|[[Immanuel Kant]].]] Antaŭ la skeptika konkludo al kiu finiĝos anglosaksa empiriismo kun [[David Hume]], [[Immanuel Kant]] opiniis, surspure de Galilei, ke la medio de la religio estus malligenda el tiu scienca. Konceptinte la [[esto]]n kiel simplan kvanton kaj ne kiel predikaton, en la ''[[Kritiko de la pura racio]]'', li interpretis la kosmon sammaniere kiel mehanismon subigitan al la leĝoj de homa penso laŭ kiu ĉiu realaĵo por povi esti konata devis antaŭe aliri partopreni en nia sperto. Dio, tial, ne povante esti spertita, estis similigita al pura regulanta idealo, kiu en la ''[[Kritiko de la praktika racio]]'' fariĝis psikologia postulo metenda inter la [[Postulato]]j de la [[etiko|etika]] agado, kun la rolo doni kompenson al la surteraj maljustaĵoj. Kant estis substance [[deismo|deisto]] kiu provis racie ekspliki la dogmojn de kristanismo, de li taksata la unika religio kiu povus eniri la sulkon [[naturalismo|naturalisman]] (Vidu. Kant de ''La religio en la limoj de la pura racio''). Li ekzemple similigis la originan pekon al la homa inklino libervole agadi kontraŭ la [[natura morala leĝo]]. [[Dosiero:Johann gottlieb fichte.jpg|eta|[[Fichte]]]] Se dumepoke de [[klerismo]] oni vidis ĝeneralan adheron al deismo de la Kanta tipo, [[romantikismo]], male, malfermiĝis al forta reago kontraŭ tiu pensado. [[Johann Georg Hamann]] malkovris la postulon de [[intima rilato|intima]] kaj [[persona rilato]] kun Dio, kiu sin esprimas en la lingvaĵoj kiel la poezio. Laŭ [[Goethe]], la naturo, anstataŭ esti muta meĥanismo, restas male la “vivanta vesto de la diaĵo”. [[Fichte]], unua pioniro de la [[germana idealismo]], spite de sia adhero al la strukturo de la Kanta [[kritikismo]], alproksimiĝis ĉiam pli al mistika-religia koncepto, ĝis interpreti sian [[idealismo]]n sublume de la ''[[Prologo de Johano]]'': la [[Mi (filozofio)|”Mi absoluta”]], kiu malsame ol en Kant estis laŭ li la fundamento ne nur de la scio, sed ankaŭ de la Esto, estis de Fichte similigita al [[Dio Patro]] kiu sin rivelas pere de ''[[Logos]]'', nome de la Saĝo pri kiu dispozicias la homo. Tiu scio, tamen, ne perceptigas la [[Absoluto]]n mem, tiel ke oni povus dedukti ĉiun alian realon, alimaniere idealismo estus kreanto, ĉar koincidus kun la kreiva ago de Dio. La filozofio, male, limiĝas rekonstrui per teoria vojo la kondiĉojn de produktiĝo de la realo. La Logos pri kiu parolas la [[Evangelio laŭ Johano]] estas nur la fenomena manifestacio de Dio, kiel cetere instruis la [[negativa teologio]] de [[novplatonismo]]: nur en la morala agado, kaj do en la fido, idealismo trovas sian fundamenton rivelante sian superecon kompare kun [[realismo]], sed ĝuste pro tio ĝi devas ŝipperei, trans sin mem, en la [[Unu (filozofio)|Unu]] absoluta, [[Transcendeco|situinta transe]] de ĉiu scio. Sekvinte Fichte, kaj forpuŝinte la filozofiajn akirojn de [[Friedrich Heinrich Jacobi|Jacobi]] kaj [[Friedrich Schleiermacher|Schleiermacher]] bazitajn sur pura fideismo, kiu refutas la racion, [[Friedrich Schelling]] provis pliesplori la strukturon de la Absoluto. Inspiriĝinte al [[novplatonismo]], Schelling vidis en la Naturo la “finitan spegulon de la senfinulo”, do la vivantan organismon kiu evoluas ekde malsuperaj gradoj ĝis akiri la [[memkonscio]]n en la homo: koncepto tiu tute opona al [[meĥanikismo]] kaj parte ricevita de la Kanta ''[[Kritiko de la Juĝo]]''. '''''Mi neniam intencis scii kion precize Kant estis intencinta diri per sia filozofio, sed nur tion kion li devintus diri laŭ mia vidpunkto, se vere li volis doni intiman koheron al sia filozofio. (Schelling, ''Panoramo de la pli ĵusa filozofia literaturo'''''. [[Dosiero:Friedrich Wilhelm Joseph Schelling, 1848 daguerreotype - cropped.jpg|maldekstra|eta|[[Friedrich Schelling]].]] Akordiginte [[kritikismo]]n kaj [[dogmismo]]n, Schelling albordiĝis subteni ke Dio estas ''Maldiferenco'' de [[Spirito (filozofio)|Spirito]] kaj [[Naturo]], trapenetrita de [[poluso]] kiu Lin prezentas foje transcendan foje imanentan. La Absoluto povas esti komprenita nur trans la racia mediacio, pere de intelekta [[intuicio]], aŭ en la estetika momento de la [[arto]]: koncepto tiu tute opona al tiu [[Hegelo|hegela]] laŭ kiu, male, la racio mem estas Absoluta, atribuanta al si la rajton establi tion kio estas reala kaj ne, surbaze de logika-dialektika interago de tezo kaj antitezo kaj sintezo. Schelling reagis al [[panlogismo]] [[panenteismo|panenteista]] de Hegelo reasertante la valorojn de la [[transcendeco]] kaj de la [[libero]]. Kuniĝante al kristanaj mistikuloj kiel [[Jakob Böhme]], li alvenis sukcese envojigi alicelen la teologion, subtenante ke Dio ne estas senmova esto sed ĉiam fariĝanta, ke en li ĉeestas obskura kaj [[nekonscio|nekonscia]] aspekto, kaj ke la malbono ne estas simpla negativeco aŭ manko de io bona kiel asertis [[Aŭgusteno el Hipono|Aŭgusteno]], sed ĝi posedas sian pozitivecon, kiu tamen ne estas manikee interpretenda kvazaŭ kontraŭo al la [[bono (etiko)|bono]]. La malbono, male, estas la rezulto de la libera volo de la homo kiu elektis la vojon de la ribelo, estigante tiun dividiĝon kiu en Dio ĉeestis en kaŝita formo, ankaŭ se kiel eblo jam venkita. La malbono, krome, kiu estus seneksplika en la hegela sistemo pivotanta sur la neceso, tia estas ĝuste pro sia senracieco, kiun la racio devas engaĝiĝi kompreni per la helpo de la [[fido]]. La homo fakte estas dio falinta, farita laŭbilde de la Kreinto, sed en li travideblas la [[elaĉeto]]n: tiu aktualiĝas pere de la [[Revelacio]], kiu reprezentas la historian aspekton de Dio, komplementan al tiu simple logikan-negativan de la filozofio. La Dio de Schelling do ne estas nure filozofia, sed ankaŭ Dio vivanta, Persona, kiu riveliĝas ankaŭ pere de [[mitologio|paganaj mitoj]] kaj fine plenplene per la [[enkarniĝo]] de Jesuo Kristo, kiu ne estas racia vero masklita laŭpense de Hegelo, sed laŭ Schelling la atesto pri la karaktero intime historia de la kristana religio. Ĉar la [[racio]] ne povas domini la Absolutulon. estante male de ĝi posedata, ĝi devas akiri kapablon malfermiĝi, per la [[ekstazo]], al la empiria dateno kaj al la '''[[ekzisto]]'', sen kiuj ĝi ronde moviĝus senefike. [[Dosiero:Kierkegaard.jpg|eta|[[Søren Kierkegaard]].]] Enkampigo de la [[ekzisto]] estis efikigita ĝuste de [[Søren Kierkegaard]] kiu admirante [[Sokrato]]n kaj [[Jesuo Kristo|Jesuon Kriston]] substrekis la malsamecon, inter la [[kategorio (filozofio)|kategorioj]] universalaj de la logiko, kaj la [[individuo|individua dimensio]] de unuopa homo, nereduktebla al la [[racio|racia]] penso kaj trovanta sian propran kondiĉon de aŭtenteco nur antaŭ Dio. Kierkegaard rimarkigis la [[Paradokso|paradoksecon]] kaj la sencon de risko proprajn de la [[fido]]: la valoro de tiu esence konsistas en la ''[[elekto]]'', generanta la senton de [[angoro]]. Kierkegaard baziĝis sur la ekzemplo de [[Abraham]], kiu elmetita al elprovo, akceptas kontraŭ ĉiu raciemo plenumi la [[Ofero de Isaak|oferon]] de la filo [[Isaak]], altirita unike de la fido en Dio. La religia vivo estas tia ĝuste pro tio ke ĝi iras transen de la devigoj de la etiko mem, ordonante tion kio al nia morala sento ŝajnas [[skandalo|skandala]]; sed en la momento mem en kiu oni decidas tute sin konfidi al Dio, oni redonas signifon novan kaj pli plenan al onia agado. Inaŭgurante per sia [[Ekzistadismo]] novan tipon de [[eksperimenta teologio]] bazita sur la studo de la tri ekzistoproblemoj kiujn la homo povas trairi dumvive, Kierkegaard reasertis plurfoje ke la transiro de unu al la alia ne okazas per [[dialektiko|dialektika]] ''neceso'', kiel sugestite de la filozofio de [[Hegelo]]: tiu lasta opiniis povi pacigi la kontraŭdirojn de la realo en la abstrakta logiko de '''et et''' (kaj kaj), dum laŭ Kierkegaard ili estas ŝiritaj de drama '''aut aut''' (aŭ aŭ),<ref>La [[Latina lingvo|latilingva]] esprimo ''"[[aut aut]]"'', kiu signifas «aŭ unu aŭ alia», estas principo de la [[aristotela logiko]] kontraŭmetita de Kierkegaard al ''"et et"'' («estu unu kaj la alia»)</ref> per kiu Hegelo taksis sanigita la kontraŭdiroj de la realo en la dialektika abstrakta logiko de la tezo kaj antitezo kiuj trovas ĉiam sian solvon en la fina [[analizo kaj sintezo|sintezo]] antaŭ kiu la homo estas metita por sperti la sencon de la limo kaj de la angoro, kiu unika, tamen, fine povas lin liberigi de la [[enuo]] kaj de la tento «neelekti» en kiujn falas tiu kiu restas fiksita en la fazo [[hedonismo|hedonisma]]-estetika. ===Nuntempa teologio=== Schelling kaj Kierkegaard reprezentas la kristanan reagon kontraŭ la filozofia sistemo ĉioentena de [[Hegelo]], kiu senigante la [[transcendeco]]n je la teologio estis solvinta ĉiun [[metafiziko|metafizikan]] problemon ene de la logika-imanenta horizonto de la realo. Liaj sekvuloj dividiĝis inter la ''dekstra [[hegelismo|hegela]]'' unuflanke, konvinkita ke Hegelo estis filozofie enkadriginta kaj konfirminta la esencajn konceptojn de Kristanismo, nome la senmorteco de la animo, Dio kiel persono, la [[Kristana truunuo|Triunuo]], kaj aliflanke la ''[[hegela maldekstra]]'', kies elstaruloj opiniis, male, ke la hegela Absoluta Spirito havus nenion koncerne la kristanajn dogmojn, se konsideri ke Hegelo mem ŝajnis interpreti tiujn lastajn simbolforme. Inter ili elstaris [[Ludwig Feuerbach]], kiu, kvankam ekzaltante [[ateismo]]n kiel liberigan irvojon celantan novan humanismon, vidis en kristanismon pozitivan enhavon taŭgan por konduki al la vera esenco de la homo, estante la kristana Dio nenialio ol la «dezirego de la koro»,<ref>Vidu: Feuerbach, ''Teogonia'', 1857.</ref> nome la projekcio de la homa [[deziro]], remalkovrinda kaj reversinda el teologio al [[antropologio]]. Alia elstarulo de la hegela maldekstro estis [[Karl Marx]], kiu male absolutigante la [[historio]]n aperte akuzis la teologion kiel kulturan superstrukturon [[alieniĝo]]n kiu obskurus la veran kaj objektivan socian konsciencon kiun la homo havus pri si kiel historia individuo. [[Dosiero:Leo XIII..jpg|110px|eta|Papo [[Leono la 13-a]].]] Ekde la dua duono de la [[19-a jarcento]] la kristana teologio suferis ankaŭ la atakojn de [[pozitivismo]], kiu elstarigis la [[scienco]]n al supera scio-kriterio, kapabla dikti leĝon en ĉiuj kampoj, inkluzive de tiu moralo kaj religia. Alividpunkte, [[Nietzsche]] negis ke ekzistus referencaj superaj valoroj, motivo pro kiu kristanismo kun sia metafizika teologio estus esprimo de [[volo de potenco]], originanta el substanca baza [[neniismo]]. El siaj flankoj, ankaŭ la novaj sciencoj kiel la sociologio, la [[psikoanalizo]] [[Sigmund Freud|freŭda]], [[antropologio]] [[evoluismo (sciencoj etno-antropologiaj)|evoluciisma]], estis portantoj de ateisma vidpunkto, konceptante la religion kiel rezulton de sociaj kaj psikologiaj [[meĥanismo]]j. Okazis ke por respondi al tiuj minacoj papo [[Leono la 13-a]] per la [[encikliko]] ''[[Aeterni Patris]]'' de [[1879]], iniciati movadon de reveno al la tomisma filozofio, kiu estis tial dirita ''[[novtomismo]] aŭ [[novskolastikismo]]''. El ĝi startis la nuntempa katolika teologio, kiu tial alprenas la formon de respondo al la okcidenta krizo de la sistemo de la kristanaj valoroj. La plej elstaraj novskolastikulo de la [[20-a jarcento]] estis aparte [[Jacques Maritain]] kaj [[Étienne Gilson]], kiuj sin proponis revalorigi la [[metafiziko|metafizikan teologion]] kun ĝia transcenda horizonto, ĝin defendante el negativaj juĝoj disvastigitaj de [[pozitivismo]]. Aliflanke ili batalis idealismajn instancojn ĉar ekscese encentritajn sur la [[subjekto (filozofio)|subjekto]] proprajn de la filozofioj de [[Kartezio]] kaj de [[Immanuel Kant]], favorante revalorigon de [[realismo]]. La novaj teologoj ĝenerale sin montris pli inklinaj al komparo kun la kritikoj de Feuerbach ol kun tiuj de Marx, kies ateismo estis taksata derivaĵo de Feuerbach: ili provis montri la neopinieblecon de la premiso de Feuerbach laŭ kiu ''necesas negi Dion por ke plenumiĝu la libero de la homo. Estis krome reĵetata ĉiu formo de [[Modernismo teologia]] kiu celu krei kompromison inter kristanismo kaj herezo de la moderna epoko. Rilate filozofion [[Martin Heidegger]], kvankam adaptiĝinte al la radikala kritiko de [[Nietzsche]] al la okcidenta metafiziko, vidis en la [[volo de potenco]] la plenumiĝon de tiu sama metafizika kaj [[neniismo|neniisma]] sinteno celanta antropomorfigi la Eston, kiu jam en Hegelo laŭ li estis atinginta sian kulminon..<ref>Vidu: M. Heidegger, ''Identität und Differenz'' (1957).</ref> Negante la eblon pri "[[natura teologio]]", Heidegger opiniis ke la filozofio devas utili nur por ĉirkaŭlimigi la spacon de la [[Hierofanio|sankta]], sed nenimaniere povas okupiĝi pri [[fido]] pro la risko redukti Dion al filozofia nocio: la teologio laŭ li estas «scienco pri tio kio estas revelaciita en la fido, nome pri kio estas kredata».<ref>. M. Heidegger, ''Fenomenologia e teologia'', Firenze 1974, pag. 16.</ref> Heidegger, tial, alproksimiĝis al la [[teologio negativa]] de novplatonaj mistikuloj, aparte rilate tion koncernantan la temon de la [[Parusio|lasta Kristreveno]], kiu konceptas Dion kiel ''[[Deus absconditus|absconditus]]'' (Dio kaŝita), sed kiu aktualiĝas en la [[historio]], “donante” sin mem tra la [[Tempo]]. Kaj la momento de tiu manifestiĝo kaj samtempe retiriĝo estas identigita ĉe Heidegger kiel ''ereignis'' (evento). La homo estas projekto mallevita en la [[ekzisto]]n kiu havas la devon gardi kaj riveli la Eston¸ afero pri kiu oni jam perdis la senton pro la manipolado de la ento farita de la tekniko, kaj kiun, kiel en Kierkegaard, nur la [[angoro]] de la aŭtenta dimensio de la elekto povas konsenti retrovi. ====Protestanta teologio==== Intertempe, en la protestanta medio, post kiam en [[19-a jarcento]] venkis la tieldirita [[liberala teologio]], formulita de aŭtoroj kiel [[Albert Ritschl|Ritschl]], [[Adolf von Harnack|Harnack]], [[Ernst Troeltsch|Troeltsch]], kiuj emis prezenti kristanismon kiel la plej altan realigon de ĉiuj kulturaj realaĵoj de la homo, oni vidis en la [[20-a jarcento]] radikalan renverson de tiu perspektivo iniciate de [[Karl Barth]], laŭ kiu Dio estas la ''[[Tutaliulo]]'' kompare kun ĉiu realo pure homa. La substancaj diferenco kaj alieco inter la “sankta” kaj “profana”, savo kaj damno, fido kaj racio, estas la bazo de lia [[dialektika teologio]], laŭ kiu la nura maniero paroli pri Dio konsistas en lin lasi paroli pere de la Skriboj. Tiamaniere Barth senigis je signifo la saman homan eventon, opiniante ke la interveno de la Graco dependus de nepenetrebla volo de Dio, fortirita el ĉiu kunteksto.<ref>K. Barth precipe en la “komento” pri la Epistolo al la Romanoj, 1922.</ref> Malsame ol Karl Barth, kiu reduktis Dion al pura neado de ĉiu “homa esplora enketo”, [[Paul Tillich]] subtenis ke la alieco inter la homo kaj Dio ne devas esti radikaligita. sed konceptita kiel reciproka rilato; la teologio estas laŭ li pozicio “landlima”, kiu vidas Dion kiel la “profundecon de la Esto” kaŝita ene de la diversaj homaj kulturaj dimensioj. Laŭ Tillich, la Dio de [[Abraham]], [[Isaak]] kaj [[Jakobo]] koincidas kun la Dio de la filozofoj.<ref>Tillich, ''Systematic Theology'', 1951-1963.</ref> Al provo de sintezo inter la dialektika teologio de Barth kaj la liberala teologio alvenis [[Rudolf Bultmann]]: Firme konfesante la absolutan transcendecon de Dio, Bultmann imagis ke la homo povus malfermiĝi al la fido danke al antaŭa kompreno pri si mem kaj de sia ekzisto. Tiu ''antaŭ-kompreno'' kiun li proponas spurante [[Heidegger]], devas esti akompanata de ''demitologiĝo'' de la sanktaj tekstoj, kiu kapablu distingi en la [[Biblio]] inter la [[mito]], kiu emas preszenti la transcendecon antropomorfoforme, kaj ''[[kerigmo]]'', kiu konstituas la veran anoncon de la savo.<ref>Bultmann, ''Kredi kaj kompreni'', 1933-1965.</ref> Irinte trans Barth, [[Dietrich Bonhoeffer]], el kies verko ricevis impulson la protestanta teologio de la dua postmilito, subtenis ke en tiuj niaj tagoj bezonas konsciiĝi pri la definitiva malapero de la sento de la [[Hierofanio|sankta]], sed ke ne estis la kristana Dio kiu mortis, sed la Dio de la religio kaj de la sanktaj falsbrilaĵoj fariĝinta jam neproponebla. Profitante de li, ankaŭ aliaj teologoj rekonis la aspektojn pozitivajn de la [[sekularigo]], konsideritaj rezulto de la fakto ke Dio, prezentiĝinte kiel simpla homo en Kristo, estis unue senvestiĝinta el sia dieco. Al tiu teologia teorio apartenas kaj «teologoj de la sekularizado» kiel [[Harvey Cox]] kaj [[John Robinson]], kaj la tieldiritaj «teologioj de la morto de Dio» kiel [[Thomas Altizer]], [[William Hamilton]], [[Paul Van Buren]], kiuj ekzaltante la homecon de Kristo alvenis ĝis minimumigi la diecon. ====Katolika teologio==== Pli atenta la la tradicio estis la [[katolika teologio]], kiu malsame ol tiu protestanta ne prezentas izolitajn elstarajn personojn, sed skolojn kaj pensofluojn. La problemoj prefere alfrontitaj koncernas la neprecon renovigi la bildon de la Eklezio kie loko de la ĉeesto de Kristo en la [[Eŭkaristio]], studon pri la [[Revelacio]] kiu plivivige koncernu la ''kerigman teologion'', kaj la rilaton inter Dio kaj la teraj dimensioj de la historio. Krom la jam cititaj Maritain kaj Gilson, kiuj sin esprimis favore de humanista kristanismo, [[Yves Congar]] proponis Eklezion pli ''savan komunumon'' ol ''institucion''. Malproksimiĝinte en la reganta tomisma orientiĝo, [[Pierre Teilhard de Chardin]] ptovis krei sintezon inter la kredo en la [[Scienca leĝo|fizikaj leĝoj de la kosmo]] kaj de la [[evoluismo]], kaj la fido en Dio. Aliaj esploroj kiel tiuj de domenikano [[Marie-Dominique Chenu]],<ref>M. D. Chenu, ''Por teologio de la laboro'', 1955.</ref> de [[Karl Rahner]], partiano de «antropologia vojturno»,<ref>Rahner estis apoganto de iu «antropologia vojturno» kiu ne kreu kontraston inter la ekzistencialaj problemoj de la homo kun la bezono malfermiĝi al Dio. Vidu: ''Aŭskultantoj de la Vorto'', 1941.</ref> de [[Hans Urs von Balthasar]], kiu instigis la Eklezion renoviĝi,<ref>. Balthasar, ''Faligi la bastionojn'', 1952.</ref> preparis la etoson al la [[Dua Vatikana Koncilio]], etoso kiu registrigis ardan debaton pri la temoj de la rilato de la teraj realaĵoj kun la problemoj de la sekularigo, krom peli ĉiam pli al [[ekumenismo]]. Al substreko pri la [[Eskatologio|eskatologia]] karaktero de kristanismo kontribuis la tieldirita «teologio de la espero», kiu faris proprajn elementojn politikajn kaj utopiajn; al ĝi sekvis, kun malsamaj starigoj de problemoj, la [[teologio de liberigo]], naskiĝinta en [[Sudameriko]], kiuj kuŝiĝis sur grandparto de la ideologia aparato [[Marksismo|marksisma]], kaj la [[nigra teologio]] [[afriko|afrika]]. ==Teologiaj fakoj== La nuntempa kristana teologio subdividiĝas kaj organiziĝas laŭ diversaj fakoj, kiujn pritraktas kaj disvolvas la fundamentajn kaj tradiciajn ''traktatojn''. Kutime en teologiaj altaj ternejoj, la kvin precipaj teologiaj fakoj estas: # [[Fundamenta teologio]], aŭ [[Apologetiko]] # [[Ekzegeza teologio]] # [[Historia teologio]] # [[Sistema teologio]] # [[Praktika teologio]] La kvin brakoj povas plisubdividiĝi jene: * [[Fundamenta teologia]] ** [[Biblia ekzegezo|Ekzegeza teologio]]: ** Bibliaj studoj (analizoj de la bibliajn enhavo) ** Aliro al la Biblio (kiel naskiĝis la [[Biblio]]) ** [[Biblia kanono]] ** [[Biblia teologio]] (kiel la dia revelacio riveliĝis ene de la Biblio) * [[Historia teologio]] (studo pri kiel la kristana teologio disvolviĝas en la historio): ** [[Patristiko]] ** [[Mezepoko]] ** [[Reformacio]] kaj [[Kontraŭreformacio]] ** Moderna epoko * [[Sistema teologio]]: ** Enkonduko (Bazaj principoj) ** Bazaj teologio ** [[Ekzisto de Dio]] ** Diaj atributoj ** [[Sankta Triunuo]] ** [[Kreo]] ** [[Providenco]] ** [[Kristologio]] ** Antropologia teologio ** [[Sankta Spirito|Doktrino pri la Sankta Spirito]]) ** [[Soteriologio|Doktrino pri la savo]]) ** [[Pravigo (teologio)|Justiĝo]] ** [[Sanktigo]] ** [[Eskatologio]] * [[Praktika teologio]]: ** [[Morala teologio]] ** [[Ekleziologio]] ** [[Paŝtista teologio]] ** [[Liturgio]] ** [[Homiliko]] ** Kristana edukado ** [[Misiologio]] ==Vidu ankaŭ== * [[Katolika teologio]] ==Notoj== {{Referencoj}} ==Bibliografio== * [[Friedrich Schleiermacher]], ''Kurze Darstellung des theologischen Studiums, zum Behuf einleitender Vorlesungen'' ([[1810]]), traduit depuis peu sous le titre ''Le statut de la théologie. Bref exposé'' (1994). * ''Dictionnaire critique de théologie'', sous la dir. de Jean-Yves Lacoste, Presses universitaires de France, Paris, 2002. ISBN 2-13-052904-6. * ''[[Science et religion]]'', [[Bertrand Russell]] * [[Giovanni Ferretti (filosofo)|Giovanni Ferretti]], ''Introduzione alla teologia contemporanea. Profilo storico e antologia'' (in collab. con F. Ardusso, A. Pastore, U. Perone), 3 voll., SEI, Torino 1972; 2ª ed. ampliata e rinnovata con il titolo ''La teologia contemporanea. Introduzione e brani antologici'', Marietti, Torino 1980 * [[Tommaso d'Aquino]], ''La somma teologica'', ESD, 1996 ISBN 88-7094-224-4 * Angelika Berlejung, Christian Frevel, ''Concetti teologici fondamentali dell'Antico e del Nuovo Testamento'', Queriniana, 2009 ISBN 88-399-0443-3 * Inos Biffi, ''[http://books.google.it/books?id=qNpj3514S88C&printsec=frontcover&source=gbs_navlinks_s#v=onepage&q=&f=false Figure medievali della teologia]'', Jaca Book, Milano 2008 ISBN 978-88-16-40815-9 * Benjamin B. Warfield, ''Rivelazione e ispirazione'', Alfa & Omega, Caltanissetta 2001 * Gianluca Cuozzo, ''Il movimento a spirale come figura dell'approssimazione al divino. La teologia "in circulo" di Nicola Cusano'', in «Annuario Filosofico» n. 16 (2000), Mursia editore * Arrigo Pacchi, ''Filosofia e teologia in Hobbes'', Unicopli, Milano 1985 ISBN 88-7061-271-6 * Gerardo Picardo, ''Oltre il tempio. Sul cristianesimo nella filosofia di [[Giordano Bruno]]'', Sassoscritto, 2003 ISBN 88-88789-04-9 * Albert Franz, ''La Filosofia della rivelazione di Schelling e la teologia'', in «Annuario Filosofico» n. 11 (1995), Mursia editore * Albert Franz, ''La reazione della teologia cattolica e il discorso sul Dio sofferente nell'idealismo tedesco'', in «Annuario Filosofico» n. 15 (1999), Mursia editore * Jean-Pierre Torrell, ''[http://books.google.it/books?id=5bz2DeA8b2sC&printsec=frontcover&source=gbs_navlinks_s#v=onepage&q=&f=false La teologia cattolica]'', trad. di G. Matera, Jaca Book, Milano 1998 ISBN 88-16-30333-6 * Battista Mondin, ''[http://books.google.it/books?id=ŭyWJd32HB4C&printsec=frontcover&source=gbs_navlinks_s#v=onepage&q=&f=false Storia della teologia]'', 4 voll., ESD, Bologna 1997 * AA. VV., ''Bilan de la théologie du XX siècle'', 2 voll., Casterman, Parigi 1970, trad. it. a cura di G. Mura, 4 voll., Città Nuova, Roma 1972 * Karl Barth, ''Die protestantische Theologie im 19. Jahrhundert'', Zollikon, Zurigo 1947, trad. it. ''La teologia protestante nel XIX secolo, Jaca Book, Milano 1979-1980 * Karl Barth, ''L'epistola ai Romani'', a cura di G. Miegge, Feltrinelli, Milano 1962 * B. Mondin, ''I teologi della morte di Dio'', Borla, Torino 1966 * AA. VV., ''[http://books.google.it/books?id=V_EbpyDvnzoC&printsec=frontcover&source=gbs_navlinks_s#v=onepage&q=&f=false Teologia delle religioni: bilanci e prospettive]'', a cura di Mariano Crociata, edizioni Paoline, Milano 2001 * B. Mondin, ''[http://books.google.it/books?id=gqqlRMXGr4wC&printsec=frontcover&source=gbs_navlinks_s#v=onepage&q=&f=false Dizionario dei teologi]'', ESD, Bologna 1992 {{Projektoj}} [[Kategorio:Kristana teologio]] [[Kategorio:Historio de la teologio]] kjd9c9bmadvl0aqyo0aufun5igv5gcu Uzanto:Castelobranco/provejo 2 466598 9431926 9431232 2026-07-17T22:26:20Z Castelobranco 3895 +1 9431926 wikitext text/x-wiki <pre> {{citaĵo el la reto |url= |titolo= |familia nomo= |persona nomo= |aŭtoroligilo= |kunaŭtoroj= |dato= |jaro= |monato= |formato= |verko= |eldoninto= |paĝoj= |lingvo= |alirdato= |alirmonatotago= |alirjaro=|arkivurl= |arkivdato= |citaĵo= }} {{citaĵo el libro |url= |titolo= |familia nomo= |persona nomo= |aŭtoroligilo= |kunaŭtoroj= |dato= |jaro= |monato=|redaktinto= |aliaj= |origindato= |originjaro= |originmonato= |formato= |eldono= |serio= |volumo= |eldoninto= |loko= |lingvo= |isbn= |oclc= |doi= |id= |paĝoj= |ĉapitro= |ĉapitrourl= |citaĵo= |ref= }} {{citaĵo el gazeto |url= |titolo= |familia nomo= |persona nomo= |aŭtoroligilo= |kunaŭtoroj= |dato= |gazeto= |volumo= |numero= |paĝoj= |formato= |doi= |bibkodo= |arxiv= |identigilo= |lingvo= |citaĵo=}} {{citaĵo el novaĵo |url= |titolo= |familia nomo= |persona nomo= |kunaŭtoroj= |dato= |verkaĵo=|eldoninto=|formato=|paĝoj=|lingvo=|alirdato=|krispaj citiloj=}} </pre> ---- * {{Uzanto:Castelobranco/fonto|Kabe|1922|p=100}} * {{fonto2|qid=Q137784570|id=Kabe1922}} * Q137784570 Vortaro de Esperanto (2eld) * Q12749 Kazimierz Bein * {{#invoke:WikidataIB|getSiteLink|wiki=eowikisource|qid=Q137784570}} ap7k476jt8odt8pshubhtnudxebmcl1 9431927 9431926 2026-07-17T22:31:03Z Castelobranco 3895 * 9431927 wikitext text/x-wiki <pre> {{citaĵo el la reto |url= |titolo= |familia nomo= |persona nomo= |aŭtoroligilo= |kunaŭtoroj= |dato= |jaro= |monato= |formato= |verko= |eldoninto= |paĝoj= |lingvo= |alirdato= |alirmonatotago= |alirjaro=|arkivurl= |arkivdato= |citaĵo= }} {{citaĵo el libro |url= |titolo= |familia nomo= |persona nomo= |aŭtoroligilo= |kunaŭtoroj= |dato= |jaro= |monato=|redaktinto= |aliaj= |origindato= |originjaro= |originmonato= |formato= |eldono= |serio= |volumo= |eldoninto= |loko= |lingvo= |isbn= |oclc= |doi= |id= |paĝoj= |ĉapitro= |ĉapitrourl= |citaĵo= |ref= }} {{citaĵo el gazeto |url= |titolo= |familia nomo= |persona nomo= |aŭtoroligilo= |kunaŭtoroj= |dato= |gazeto= |volumo= |numero= |paĝoj= |formato= |doi= |bibkodo= |arxiv= |identigilo= |lingvo= |citaĵo=}} {{citaĵo el novaĵo |url= |titolo= |familia nomo= |persona nomo= |kunaŭtoroj= |dato= |verkaĵo=|eldoninto=|formato=|paĝoj=|lingvo=|alirdato=|krispaj citiloj=}} </pre> ---- * {{Uzanto:Castelobranco/fonto|Kabe|1922|p=100}} * {{fonto2|qid=Q137784570|id=Kabe1922}} * Q137784570 Vortaro de Esperanto (2eld) * Q12749 Kazimierz Bein i2by9i1uwql4ppkj61vlwjmar2j2y3g Sudtirola Muzeo pri Arkeologio 0 470805 9431728 8604121 2026-07-17T16:45:48Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431728 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzeo |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = IT | situo sur mapo = |tipo1 = reliefo |zomo=13 |estro= |vizitantoj= }} [[Dosiero:BozenArchMuseum.jpg|eta|La Sudtirola Muzeo de Arkeologio en [[Bolzano]]]] [[Dosiero:Otzi-Quinson.jpg|eta|La mumio "Ötzi"]] La ''' Sudtirola Muzeo de Arkeologio''' ([[germana lingvo|germane:]] ''Südtiroler Archäologiemuseum''; [[itala lingvo|itale:]] ''Museo archeologico dell'Alto Adige'') estas faka [[muzeo]] en la urbo [[Bolzano]], la ĉefurbo de [[Sudtirolo]] (norda [[Italio]]). Ĝi estas la hejmo de la [[mumio]] nomata [[Ötzi]]. La muzeo situas en bankkonstruaĵo de la 19-a jarcenta kaj kovras la [[historio]]n kaj [[arkeologio]]n de la suda [[Alpoj|alpa]] regiono de la [[Paleolitiko]] kaj [[Mezolitiko]] (15.000 a.K.) ĝis la periodo de la [[elorienteŭropaj popolmigradoj]] (800 p.K.). La muzeo estis specife establita en [[1998]] por enhavi "Ötzi", bone konservitan naturan [[mumio]]n de viro de proksimume 3300 a.K. (antaŭ 53 jarcentoj)<ref>{{citation|author=James Neill|title=Otzi, the 5,300 Year Old Iceman from the Alps: Pictures & Information|date=27 October 2004|url=http://www.wilderdom.com/evolution/OtziIcemanAlpsPictures.htm|accessdate=2007-03-08|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2014-02-13|arkivurl=https://web.archive.org/web/20070312171223/http://wilderdom.com/evolution/OtziIcemanAlpsPictures.htm|arkivdato=2007-03-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070312171223/http://wilderdom.com/evolution/OtziIcemanAlpsPictures.htm|archivedate=2007-03-12}} {{Citaĵo el la reto |url=http://wilderdom.com/evolution/OtziIcemanAlpsPictures.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-08-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20070312171223/http://wilderdom.com/evolution/OtziIcemanAlpsPictures.htm |arkivdato=2007-03-12 }}.</ref>. Ĝi estas la plej maljuna natura homa mumio de la mondo kaj ofertis senprecedencan vidon de la eŭropa kulturo en la [[Ĥalkolitiko|kuproepoko]]. La plej malnova kompleta kuprepoka [[hakilo]] de la mondo estis trovita inter lia ampleksa ekipaĵo kiu ankaŭ konsistis el sufiĉe kompleksa ilaro por ekflamigi fajron, [[sagujo]] ŝarĝita per dek du [[sago]]j, vestaĵoj kaj [[siliko|siliktranĉilo]] kompleta kun ĝia ingo. La korpo estas tenata en klimate regata kamero ene de la muzeo ĉe temperaturo de —6&nbsp;°C kaj 98 % de humideco, imitanta la [[glaĉero|glaĉerkondiĉojn]] en kiuj ĝi estis trovita. Kune kun la originaj trovaĵoj en la muzeo videblas modeloj, rekonstruoj kaj multmediaj prezentoj montrantaj [[Ötzi]] en la kunteksto de la frua historio de la suda [[Alpoj|alpa]] regiono. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.archaeologiemuseum.it Oficiala retejo] * [http://www.landesmuseen.it/en/MuseumofArchaeology Museums of the Province of Bolzano-Bozen – Museum of Archaeology] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070714135814/http://www.landesmuseen.it/en/MuseumofArchaeology/ |date=2007-07-14 }} {{Koord|46|29|59.53|N|11|20|58.31|E|source:dewiki_type:landmark_region:IT-BZ|display=title}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Bolzano-Bozen]] [[Kategorio:Muzeoj en Italio]] cojisrcgdpaho2mn2qd1drn3q65gba3 Supt 0 472760 9431860 8991961 2026-07-17T20:31:31Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431860 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | nomo = {{PAĜONOMO}} | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Burgonjo-Franĉkonteo}} | departemento = {{Jura}} | arondismento = ''[[arondismento Lons-le-Saunier|Lons-le-Saunier]]'' | kantono = [[kantono Champagnole|Champagnole]] | komunumaro = [[Communauté de communes Champagnole Porte du Haut-Jura|Champagnole Porte du Haut-Jura]] | regiono-ISO=FR-39 | tipo1 = reliefo | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- se nenio ĉi-tie indikiĝas, kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = | zomo = 11 }} '''{{PAĜONOMO}}''' estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Jura|situas en la]] [[komunumaro]] [[Communauté de communes Champagnole Porte du Haut-Jura|Champagnole Porte du Haut-Jura]], en la [[Departementoj de Francio|departemento]] ''[[Jura (departemento)|Jura]]'', nomita laŭ la montaro [[Ĵuraso (montaro)|Ĵuraso]] kaj en la regiono [[Burgonjo-Franĉkonteo]] ({{lang-fr|Bourgogne-Franche-Comté}}. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] ''[[arondismento Lons-le-Saunier|Lons-le-Saunier]]'' kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Konataj lokanoj == * == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Jura]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo|https://www.supt.fr}} ({{fr}}) * [https://www.jura.fr/communes-du-jura/supt/ informa paĝeto en la departementa retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230707161920/https://www.jura.fr/communes-du-jura/supt/ |date=2023-07-07 }} ({{fr}}) <!-- [[Dosiero:plia bildo|eta|maldekstra|300ra|{{centre|teksto}}]] --> {{Mapo franca komunumo}} {{Projektoj}} {{Departemento Jura}} {{Ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Jura]] c3cnf6rt03vpuhq5d6y1iu60q1ba5ku Syam 0 472763 9431930 8992258 2026-07-17T22:45:55Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431930 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | nomo = {{PAĜONOMO}} | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Burgonjo-Franĉkonteo}} | departemento = {{Jura}} | arondismento = ''[[arondismento Lons-le-Saunier|Lons-le-Saunier]]'' | kantono = [[kantono Champagnole|Champagnole]] | komunumaro = [[Communauté de communes Champagnole Porte du Haut-Jura|Champagnole Porte du Haut-Jura]] | regiono-ISO=FR-39 | tipo1 = reliefo | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = Villa-Palladienne-1.jpg | bildo-priskribo = "La villa palladienne" de Syam, domo de la forĝestroj, konstruita de 1826 ĝis 1828, laŭ italaj modeloj de [[Andrea Palladio]]. | zomo = 11 }} '''{{PAĜONOMO}}''' estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Jura|situas en la]] [[komunumaro]] [[Communauté de communes Champagnole Porte du Haut-Jura|Champagnole Porte du Haut-Jura]], en la [[Departementoj de Francio|departemento]] ''[[Jura (departemento)|Jura]]'', nomita laŭ la montaro [[Ĵuraso (montaro)|Ĵuraso]] kaj en la regiono [[Burgonjo-Franĉkonteo]] ({{lang-fr|Bourgogne-Franche-Comté}}. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] ''[[arondismento Lons-le-Saunier|Lons-le-Saunier]]'' kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Konataj lokanoj == * Emmanuel Jobez, filo de Claude Jobez, politikisto * Sadi Carnot, [[kolonelo]] de [[infanterio]], filo de [[Sadi Carnot]], prezidinto de Francio * Lucien Daloz (1930-2012), [[episkopo]] de [[Langres]] kaj poste [[ĉefepiskopo]] de [[Besançon]] <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Jura]] == Eksteraj ligiloj == <!--* {{Oficiala retejo}} ({{fr}})--> * [https://www.jura.fr/communes-du-jura/syam/ informa paĝeto en la departementa retejo]{{404|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ({{fr}}) <!-- [[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|300ra|{{centre|teksto}}]] --> {{Mapo franca komunumo}} {{Projektoj}} {{Departemento Jura}} {{Ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Jura]] 0txwl0srhqprfwzrn0lg6ou9vrg1wub Lageto Mar Chiquita (Kordobo) 0 473429 9431952 5427810 2026-07-18T00:02:56Z Xqbot 13076 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Lago Mar Chiquita]] 9431952 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Lago Mar Chiquita]] sstvbc8et70kji0b3kbzpkzvttuot69 Mar Chiquita 0 473430 9431953 5427811 2026-07-18T00:03:01Z Xqbot 13076 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Lago Mar Chiquita]] 9431953 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Lago Mar Chiquita]] sstvbc8et70kji0b3kbzpkzvttuot69 Mar Chiquita (Kordobo) 0 473479 9431954 5428379 2026-07-18T00:03:06Z Xqbot 13076 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Lago Mar Chiquita]] 9431954 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Lago Mar Chiquita]] sstvbc8et70kji0b3kbzpkzvttuot69 Subpremado 0 482660 9431646 8578630 2026-07-17T14:30:59Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431646 wikitext text/x-wiki '''Subpremado''' estas la agado kaj efiko de '''subpremadi''' (nome haltigi, bremsi, malardigi aŭ moderi). Ĝi estas uzata ĉefe laŭ du diversaj signifoj: nome ĉe politikaj kaj sociaj kuntekstoj unuflanke, kaj aliflanke pri [[psikoanalizo]] (kaj etende el tio, ĉio rilata al la [[sekseco]]). En ambaŭ kazoj ĉiam estas intenco eviti [[konduto]]n, aŭ [[puno|puni]] post la faro; dume malaj konceptoj estas [[libero]] kaj [[tolero]]. Ambaŭkaze la subpremado fariĝas el ia tipo de medio de [[povo]], ĉu publika ĉu intima. == Eksteraj ligiloj == * [http://hispanianova.rediris.es/6/dossier/6d022.pdf Eduardo González Calleja, ''Sobre el concepto de represión'', 2006, Hispania Nova] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180128071827/http://hispanianova.rediris.es/6/dossier/6d022.pdf |date=2018-01-28 }} {{projektoj|q=Subpremado}} [[Kategorio:Psikoanalizo]] [[Kategorio:Politiko]] 303m4jmly1bx5b3lznm1y376iiul4wv Historio de ateismo 0 483839 9431712 9394974 2026-07-17T16:21:49Z Sj1mor 12103 9431712 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Hw-marx.jpg|eta|dekstre|200px|[[Karlo Markso]]]] [[Dosiero:Nietzsche.jpg|eta|dekstre|200px|[[Nietzsche]], en 1882]] Kvankam la plej frue trovita uzokutimo de la esprimo ''ateismo'' estas el [[Francio]] de la [[16-a jarcento]],<ref name=mw-online>{{citation | url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/atheism | title=Merriam-Webster Online:Atheism | quote=First Known Use: 1546 | accessdate=2013-11-21}}</ref> ideoj kiuj estus rekonitaj hodiaŭ kiel ateismaj estas dokumentitaj de la [[Vedoj|veda periodo]] kaj de la [[grek-romia antikvo]]. == Ĝenerala socia sinteno == Eble povas esti malfacile por ni nuntempe kompreni kiom multe la rifuzo de la ekzisto de Dio estis ne nur maloftega afero, sed fakte ankaŭ timiga afero por niaj prapatroj antaŭ kelkaj cent jaroj. Eble bona ekzemplo estus ke por ili, ateistoj estis tiuj, kiuj por ni estas [[Pedofilio|pedofiloj]]: ne nur abomenindaj homoj, sed profunde nekompreneblaj. Kiel entute povas esti rifuzita la ekzisto de Dio? Kiel ni povas nei la evidentaĵon, la necesan por ke la vivo, kiel ni scias, tute eblas? Kaj kiel oni povas vivi normalan, por ne diri indan, vivon sen Dio? La ateisto minacis ne nur la [[kredo]]n, sed la tutan kulturan kadron de la [[civilizo]]. La vekita teruro ne devenis de timo pri la estonteco de religio, sed de timo pri la moralaj normoj, pri la [[socia ordo]] mem. De generacioj al generacioj ateismo provokis monstraĵojn en la homoj tra la mondaj civilizoj. Kiel do la nuntempaj homoj alvenis al kono kaj realaĵo, ke ateismo estas perceptata kiel legitima pozicio, kaj laŭ la opinio de sufiĉe multaj homoj ankaŭ kiel la sola realisma, racia kaj estiminda pozicio? === La scienco liberigis nin === Por ekspliki la akcepton kaj normaligon de ateismo estus facile eltiri la konatan argumenton pri la [[scienca revolucio]] kaj ĝiaj malkovroj. Estus facile klarigi, ke post kiam evidentiĝis, ke la [[tero]] rondiris ĉirkaŭ la [[suno]] kaj ne situas en la centro de la [[universo]], post kiam ni trovis pruvojn, ke la [[Aĝo de la Tero|mondo havas miliardojn da jaroj]] kaj ne 5 000 jarojn, kiel la sankta biblio instruas, post [[Biblia kritiko|malkovro ke la biblio estas kunmetita de diversaj dokumentoj]] kaj ne verkita de Dio aŭ de sia [[profeto]], kaj fine post kiam la homoj rimarkis, ke la homo estis kreita per [[Homa evoluo|evolua procezo]] kaj ne kreita de Dio kiel perfektaĵo kaj kompletaĵo - ke finfine estis tutciviliza procezo de "seniluziiĝo", fine el kiu religio estis forlasita. Sed laŭ ĉi tiu rakonto, la [[klerismo]] efektive markas la procezon de maturiĝo de la homaro, ĝia liberigo de la katenoj de [[mitologio]] kaj infanaj fabeloj kaj ĝian transformon en inteligentecon. Supozeble, en sia konata artikolo "Kio estas Klerismo?" [[Immanuel Kant|Kant]] vokis homojn: "Aŭdacu scii!", tiuj kiuj respondis al la defio kaj vere kuraĝis scii. Ili amasigis sciojn, kaj ĉi tiuj scioj siavice elprenis ilin el la "stato de nematureco" (laŭ la vortoj de Kant), el kiun ili deorigine alportis al si, kaj igas ilin laikaj. La plej spertaj el ili kompreneble fariĝis ateistoj. Tiu ĉi rakonto, kiu estas nenio alia ol la mito pri la revelacio de la Klerismo ("Ni estis sklavigitaj ĝis scienco liberigis nin per forta [[Racio|racieco]] kaj [[empirio]]"), ne povas plene klarigi la sekularigan procezon, nek kial la nocio de la neceso de Dio por subteni inteligentan kaj moralan vivon disiĝas. Fakte, la pozicio, ke scio nuligas kredon, estas malprofunda eĉ laŭ la supozoj de ĝia antaŭiruloj, ĉar tiuj, kiuj prezentas tiun supozon, estos la unuaj, kiuj agnoskas, ke homoj kapablas kredi je ia sensencaĵo, negrave kion ili scias aŭ ne. Se novaj informaj detaloj interrompus niajn malnovajn kredojn, ni ofte ŝanĝus mondkonceptojn. Ankaŭ ne helpos se ni supozas, ke nur konfirmita kaj kvalifikita scio ŝanĝos niajn sintenojn al la mondo, ĉar tia scio estas ofertita al la homaro multfoje. La mondbildigoj de la [[Aristotelismo|aristotelaj]], [[Kabalo|kabalistaj]] aŭ [[Budhismo|budhanaj]] mondoj montris "oficialan" scion pri la tuta mondo, sed ne necesas diri, ke ne ĉiu homo, kiu renkontis ĉi tiujn, estis konvinkita kaj adoptita. Io pli estas bezonata por ŝanĝi niajn fiksajn supozojn rilate al realo, bona kialo necesas por disiĝi de malnovaj supozoj kaj adopti novajn supozojn, kaj ĉi tiu kialo ne povas veni de la novaj supozoj mem. === Por ateismo necesas pli ol scio === La fundamentoj de la klerismo kuŝas en la neo de la aŭtoritato de tradicio kaj en la povigo de la homo ĝis la punkto iĝanta la supera aŭtoritato en ĉiu afero. Eĉ antaŭ ol turnante al aliaj temaj kadroj, la memkomprenebla respekto al la Eklezio estis pli kaj pli defiita, kaj la eneca subigo de okcidentanoj al tradicio estis subfosita per nove akiritaj scioj kaj sciigoj. Fine de la [[4-a jarcento]], [[Aŭgusteno de Hipono|Aŭgusteno]], unu el la [[Patroj de la Eklezio|Ekleziaj Patroj]], deklaris, ke "sen la aŭtoritato de la [[Katolika Eklezio]], mi ne kredus la [[Evangelio]]n." Dum komence de la [[18-a jarcento]] la deisto Matthew Tindel jam diris, ke "racio estis donita al homoj por doni al ili scion pri la volo de Dio", kaj ke nenio pli necesas. Certe ĉi tiuj du gravaj pensuloj kredis ke la ekzisto de Dio estas evidenta kaj memkomprenebla, kaj neniu el ili sonĝis esti ateisto. Sed ĉiu el ili formis sian religian mondon pro lojaleco al malsama aŭtoritata fonto. Por Aŭgusteno tradicio ne nur donas formon kaj enhavon al kredo, sed donas al ĝi validecon. Por Tindel ne nur la komentistoj de la tradicio estas malkonsiderindaj, sed la tradicio mem estas malkonsiderinda. Laŭ li la volo de Dio estas determinita nur de racio, kiu estas konsiderata denaska kaj universala. Prefero de racio venas antaŭ perdo de kredo. krediganta kadro, kiu fondis religion sur racio kaj ektiris la kleran eliton en Eŭropo kaj Nordameriko en la 18-a jarcento - malligis sin de tradicio kaj eklezia aŭtoritato, sed ne de kredo je Dio. "Mi kredas! Mi kredas je vi, Dio [[Ĉiopova]]!" Kriis [[Voltaire]], la ĉampiono de la Franca Klerismo, sed certigis aldoni: "Koncerne la sinjoron la filon kaj la sinjorinon lian patrinon, tiu estas alia historio." Kiam racio fariĝas aŭtoritata fonto, tradicio povas esti defiita, kaj post kiam racio estis adoptita kiel aŭtoritata fonto, la ekzisto de Dio ankaŭ povas esti defiita. Sed gravas kompreni: ĉi tiu aldona paŝo ne estas "natura" movo, alia paŝo sur la vojo, sur kiu iras ĉiuj dikredemuloj al racieco. Finfine, por deistoj kiel Tindel aŭ Voltaire, la racio certe montris la ekziston de Dio. "Estas tute klare al mia menso, ke ekzistas inteligenta, supera, eterna kaj sindeviga ento al la realo," Voltaire regis. "Ne temas pri kredo, sed pri racio." simpla, ĉu ne? Por transiri de certeco pri la ekzisto de Dio al [[herezo]] en ĝia ekzisto, ni bezonas alian paŝon, en kiu racio direktiĝas al Dio. La demando estas, kio instigas racion nei la ekziston de Dio? La respondo al ĉi tiu demando estas ne sur la fakta nivelo, sed sur la normiga. === Racio estas la bildigo de dio === La transiro de tradicia kristanismo al diismo ankaŭ devenis de morala alvoko: La malakcepto de kredo je [[miraklo]]j aŭ [[Dia revelacio|diaj revelacioj]] estis por la deistoj afero celanta konservi homan [[digno]]n. Tindel, angla deisto, estis unu el la plej influaj pensuloj de la 18-a jarcento. En sia libro de [[1730]], "''Christianity as Old as the Creation''" (Kristanismo tiel malnova kiel la Kreado), kiu ricevis la statuso de diisma skribaĵo, li staras sur la universalaj principoj de religio kaj klarigas kiel "vera" kristanismo estas tute racia. Laŭ Tindel, la [[intelekto]] de la homo "laŭesence, eĉ se ne laŭmezure, estas la saĝo de Dio. Efektive, nia saĝo faras nin la ''bildo de Dio''" (laŭvorte de la [[Kreismo|homa krea rakonto]] ĉe [[genezo]]). La homo estas inteligenta estaĵo, ĉar li estis kreita laŭ la bildo de Dio. Alie, kiel li eĉ povus pensi? Sed ĝuste pro tio, malobservo de racio konsistigas malobservon de homa digno: "Sen antaŭa enketo, kredo ... estus neracia kaj malracia, tiel malbonigante homan dignon kaj koruptante la bildon de Dio." Laŭ Tindel, aliĝo al saĝo estas aliĝo al la bildo de Dio, kaj la devio de ĝi estas ĝia korupteco. La malakcepto de [[superstiĉo]]j (en mirakloj, en la naskiĝo de la virgulino, ktp.) Estas do la konservado de la bildo de Dio, kaj do ankaŭ la <u>[[adorado]]</u> al Dio. Jen jes, se antaŭe la homo estis fidela al la bildo de Dio, en kiu ne estante pekulo aŭ obeante Dion, por Tindel la fideleco al la bildo de Dio fariĝas malakceptante superstiĉojn, kiuj por li inkluzivas tion, kio iam estis konsiderata sanktaj [[dogmo]]j de kredo. La libro de Tindel estigis vastan disputon en Eŭropo, kaj pli ol cent eseoj estis verkitaj por provi malkonfirmi liajn asertojn. Kompreneble, la eklezio, kiu mem estis konsiderita de Tindel kiel la koruptado de la racia religio, kontraŭstaris ĝin. Tamen konsiderante sia tuta batalo kun la [[Monoteismo|monoteisma]] tradicio, Tindel eĉ ne momenton neis, ke Dio ekzistas. Prefere, li kredis, ke sen li ni ne estus inteligentaj estaĵoj. === Timemulaj deistoj === Kiel Tindel celis konservi homan dignon, tiel la unuaj eŭropaj pensuloj, kiuj eksplicite predikis ateismon, kredis, ke kredo devas esti malakceptita ne nur ĉar ĝi estas malĝusta, sed ĉar ĝi konsistigas malobservon de homa digno. Jen [[Paul Henri Thiry d'Holbach|Paul-Henri Thiry d'HOLBACH]], unu el la plej elstaraj figuroj de la franca klerismo. D'Holbach dediĉis sian vivon al la [[Antiklerikalismo|lukto kontraŭ kredo]] kaj la disvastiĝo de ateisma penso. D'Holbach malestimis la deistoj kaj pensis, ke ili estas timemuloj. Por li ĉi tiuj iris nur duonvoje, kaj ne alportis la uzon de racio kiel kriterio por ekzameni religion ĝis la fino de liaj evidentaj konkludoj. Kvankam ili sanktigas la racion, ili ne forlasis la lastan superstiĉon, la fonton de ĉiuj superstiĉoj: la kredo je la [[ekzisto de Dio]]. En la lastaj linioj de lia grava libro "La sistemo de la naturo", D'Holbach alvokas "ensorbigi kuraĝon en la inteligenta estaĵo, verŝi energion en siajn sistemojn, por ke li finfine sentu sian propran dignon." D'Holbach celas glori la racion kaj defendi ĝian dignon malakceptante ĉion kontraŭan al ĝi. Tiel li celas konservi nian dignon kiel homoj. Li diras, ke ateismo baziĝas sur [[naturo]] kaj racio, ne malpli kaj ne pli. Ĝi havas sencon. Oni nur devas rigardi la [[fakto]]jn. Bedaŭrinde, ĉi tiu limigita kondiĉo sufiĉas por malebligi ke plej multaj homoj fariĝu ateistoj, ĉar ili ne havas la kuraĝon rigardi la faktojn. Male al Tindel, por D'Holbach la homa digno devenas ne de la protekto de la bildo de Dio en li, sed de la malakcepto de la ekzisto de la bildo de Dio kaj de Dio mem. Homa digno devenas de la propra aliĝo al lia saĝo, de la decido ne subiĝi al konsolaj [[iluzio]]j kaj de la mobilizado de la kuraĝo bezonata por fari tion. La saĝo de homo montras al li la veron, kaj li estas fidela al ĝi kaj ne estas tentata de konsolaj kredoj. Nur subteni la veron donas respekton al homo. === Kiam dio fariĝas minaco === Kio kaŭzas la ekstran paŝon de D'Holbach preter la deista pozicio? Estus tre facile akcepti sian propran version: la deistoj, malgraŭ ilia edukado, estas nesufiĉe kuraĝaj, dum li kaj ateistoj kiel li ne timas alfronti la [[kalumnio]]n de la socio (kaj siatempe, eĉ la realan danĝeron por iliaj bonfarto) kaj de la korŝira disiĝo de la elpensaĵoj, al kiuj ili alkutimiĝis. Sed ĉi tiu respondo, kiu estas tre populara ĝis hodiaŭ, maltrafos gravan elementon en la movado de kredemo al nekredemo, elemento kiu ankaŭ konsistigas profundan dimension en la disvolviĝo de la sekulariga procezo. Jen la etika fundamento. Nia rilato kun racio estas la kerno de ĉi tiu rakonto. En la komenco de modernaj tempoj la homa racio ĉesas esti perceptata kiel spegulbildo de la ekzistanta mondo / dia ordo (la logos, la leĝoj de Dio, la saĝo de Dio), kaj fariĝas privata, procedura afero, pensmaniero. [[Descartes]] estas pionira pensulo tiurilate. Por li kaj liaj posteuloj, esti inteligenta signifas pensi laŭ iuj normoj, kaj ne konduti laŭ la racieco eneca, ŝajne, en la universo. Simple dirite, racio transcendas ekskluzive por esti metita en la internecon de la individuo. Sed same kiel ĉe Tindel, en ĉi tiu punkto la racio ankoraŭ estas ligita kaj dependanta de Dio: ĉar por Descartes kaj aliaj racio estas la bildo de Dio en la homo. Nur dum la [[18-a jarcento]] la racio iom post iom disiĝis de la diaĵo, iĝante nur homa taŭgeco. Racio ŝanĝiĝas kune kun la pliiĝo de [[individuismo]], kaj fariĝas homa kapablo. Jen la signifa rekompenco: la percepto de homo pri si mem kiel apartigita de sia ĉirkaŭaĵo kaj kiel sendependa kondukas al la pretendo de [[aŭtonomeco]] mem en morala ŝarĝo. Racio estas ne nur efika ilo, sed valoro. La kapablo pensi sola, precize, klare kaj senpartie estas nun bona mezuro, ĝi estas virto, kiun oni devas konservi kaj nutri. Nia intelekta aŭtonomeco fariĝas ideala. Simple dirite: aŭtonoma pensado nun estas morala ago. En sia libro "Sources of the Self" (fontoj de si), la [[Kanado|kanada]] filozofo Charles Taylor klarigas, ke la sekva kritika stadio venas, kiam la ligo kun la diaĵo fariĝis de necesa kondiĉo por [[moralo]] - al malhelpo al ĝi. Ĉi tio okazas, kiam dependeco de dieco, aŭ eĉ ĝia ekzisto mem kiel pli alta aŭtoritato, minacas la aŭtonomion kaj kapablon de homo atingi moralan decidon. Ne nur la interna ordono gravas, sed estas malpermesita akcepti realecon, en kiu la interna ordono povas esti rifuzita de ekstera aŭtoritato. Pripensu: se aŭtonomio estas kondiĉo de moralo kaj estas valoro en si mem, ĉio, kio subfosas ĝin, estas morala maljusteco kaj eĉ subfosas la bazon de moralo. Jen la ĝusta punkto, en kiu Dio fariĝas, de la [[necesa kondiĉo]] de ĉiu morala sistemo - la plej granda danĝero por [[Morala konscienco|moralo]]. "[[Materiismo|Materialismo]] tia, kia ĝi aperas en la [[18-a jarcento]], ne estas scienca aŭ [[Metafiziko|metafizika]] ekzemplo, sed morala imperativo," skribis [[Ernst Cassirer|Ernest Cassirer]]. La individuo kreita de la klerismo vidas sin kiel morala subjekto nur kondiĉe ke liaj decidoj estu aŭtonomaj kaj liberaj. Li ne volas akcepti moralan aŭtoritaton, kiu minacas lian aŭtonomecon, aŭ superas ĝin. Lia problemo kun supera aŭtoritato estas ne nur tio, ke ĝi vundos lian fieron. La problemo estas, ke ĝi damaĝos lian moralecon, lian kapablon esti morala. La homo tiel atingis, de la plej altaj motivoj, staton, en kiu por li ne nur eblas, sed morale necesas rifuzi la ekziston de Dio. === La etoso de ateismo === Se laŭ Tindel, nia [[memfido]] dependas de la malakcepto de [[superstiĉo]]j, kiuj malestimas nian intelekton (kiu estas la bildo de Dio), laŭ d'Holbach, memestimo ne plu estas derivaĵo de Dia donaco. Prefere, homa digno estas konservita ''neante'' ĉiun kredon je dia donaco, ke li ne riverencas al la tentoj de kredoj, al la komforto de la iluzio de religio. d'Holbach prezentas modernan koncepton pri memestimo, kiu devenas de la homo mem kaj mezuras laŭ homaj kriterioj. La honoro de homo ne estas donita al li de Dio kaj ne dependas de obeo al la ordonoj de Dio. La digno de homo dependas ĝuste de konservado de sia sendependeco (mensa, praktika) kaj fideleco al ĝiaj principoj. Homo ne estas kopio de Dio, kaj tute ne estas dia aŭ spirita. Tamen li povas konservi sian memfidon agante konforme al la ordonoj de moralo kaj racio - kiuj devenas de li, de lia homeco kaj humanismo. Sendube, la kreskanta simpatio, komenciĝante en la 18-a jarcento, por la mondkoncepto reprezentita ĉi tie de d'Holbach ŝuldas multon al la [[scienca revolucio]], al la pruvita kapablo de la [[scienca metodo]] klarigi la naturon kaj sur ĉi tiuj klarigoj bazigi teknologiajn inventoj; kaj al kreado de sciofako kiu estas sendependa de ajna religio, dogmo aŭ kredo. Tamen ĉi tiuj evoluoj mem, kvankam ili ebligis, ne devigis d'Holbach (aŭ iu ajn alia) nei la ekziston de Dio, nek supozi, ke nia fonto de racio estas natura kaj ne dia. d'Holbach esti devigita fari tion kaŭze de la [[Moralo laika|morala ordo]], kiun li formulis. Tiu morala ordo baziĝis sur kopiado de la fonto de homa moralo kaj digno de lojaleco al Dio, al lojaleco al si mem. d'Holbach malakceptas la ekziston de Dio ne ĉar li havas pruvojn, ke li ne ekzistas, sed ĉar por li la kredo je la ekzisto de Dio estas malobservo de homa digno. Kredo al Dio, aŭ al iu ajn religia dogmo, signifas rezigni pri esenca dimensio de tio, kio igas nin homaj, en tio, kio donas al ni memrespekton kaj permesas al ni fari moralajn decidojn. Laŭ d'Holbach, kaj pli kaj pli da intelektula elito de la 18-a jarcento, homoj kredantaj rezignas pri sia inteligenteco kaj libera elekto. Pli ol iu ajn specifa scienca malkovro, ĝuste ĉi tiu pozicio plej funde subfosis religian kredon. == Ekzemplaro de civilizoj, religioj kaj reĝimoj == === Frua hindia religio === Ateismaj skoloj estas trovitaj en frua hinda penso kaj ekzistis de la tempoj de la historia veda religio.<ref>{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/?id=B90uj14NHjMC&pg=PA64|titolo=India, that is, sidd|alirdato=2011-04-09|familia nomo=Pandian|jaro=1996|eldoninto=Allied Publishers|ISBN=978-81-7023-561-3|paĝo=64}} </ref> Inter la ses ortodoksaj skoloj de hindua filozofio, [[Samĥja]], nome la plej malnova filozofia pensoskolo, ne akceptas dion, kaj ankaŭ la frua Mimamsa malaprobis la nocion de dio.<ref>{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/?id=PoaMFmS1_lEC&pg=PA258|titolo=A history of Indian philosophy, Volume 1|alirdato=2011-04-09|familia nomo=Dasgupta|persona nomo=Surendranath|jaro=1992|eldoninto=Motilal Banarsidass Publ.|ISBN=978-81-208-0412-8|paĝo=258}} </ref> La ĝisfunde materialisma kaj kontraŭ-teista filozofia skolo Cārvāka (ankaŭ nomita Nastika aŭ Lokaiata) kiu originis de Hindio ĉirkaŭ la 6-a jarcento a.K. estas verŝajne la plej eksplicite ateisma skolo de filozofio en [[Hindio]], simila al la greka [[Cirenaiko|cirenajka]] skolo. Tiu branĉo de hinda filozofio estas klasifikita tiel heterodoksa pro sia malakcepto de la aŭtoritato de Vedoj kaj tial ne estas konsiderita parto da la ses ortodoksaj skoloj de [[hinduismo]], sed ĝi estas rimarkinda kiel signoj de materialisma movado ene de hinduismo.<ref>Sarvepalli Radhakrishnan and Charles A. Moore. ''A Sourcebook in Indian Philosophy''. ([[Princeton University Press]]: 1957, Twelfth Princeton Paperback printing 1989) pp. 227–249. ISBN 0-691-01958-4. </ref> Chatterjee kaj Datta klarigas ke nia kompreno de Cārvāka filozofio estas fragmenta, surbaze plejparte de kritiko da la ideoj fare de aliaj skoloj, kaj ke ĝi ne estas vivanta tradicio: "Kvankam [[Materiismo|materialismo]] en iu formo aŭ aliaj ĉiam ĉeestis en Hindio, kaj fojaj referencoj estas trovitaj en la [[Vedoj]], la Budhista literaturo, la [[Epopeo]]j, same kiel en la pli postaj filozofiaj verkoj ni ne trovas ajnan sisteman laboron pri materialismo, nek ajnan fakorganizitan skolon de anoj kiujn la aliaj filozofiaj skoloj posedas. Sed preskaŭ ĉiu laboro de la aliaj skolstatoj, por refuto, la materialismaj vidoj. Nia scio pri hinda materialismo estas ĉefe bazita sur tiuj."<ref>Satischandra Chatterjee and Dhirendramohan Datta. ''An Introduction to Indian Philosophy''. Eighth Reprint Edition. ([[University of Calcutta]]: 1984). p. 55. </ref> Aliaj hindaj filozofioj ĝenerale rigarditaj kiel ateismaj inkludas la klasikan Samĥjan kaj Purvan [[Mimamsa]]n. La malakcepto de dio kiel persona kreinto ankaŭ vidiĝas en [[ĝajnismo]] kaj [[budhismo]] en [[Hindio]].<ref name="Joshi">{{cite journal |last=Joshi |first=L.R. |year=1966 |title=A New Interpretation of Indian Atheism |journal=Philosophy East and West |volume=16 |issue=3/4 |pages=189–206|doi=10.2307/1397540 |ref=harv |jstor=1397540}} </ref> === Grek-romia antikvo === [[Dosiero:Socrates Louvre.jpg|eta|upright|En la verko de [[Platono]] nome ''[[Apologio de Sokrato (Platono)|Apologio]]'', [[Sokrato]] (en la bildo) estis akuzita de Meleto kiel [[nekredanto]] en dioj.]] Okcidenta ateismo havas siajn radikojn en [[Antaŭsokrataj filozofoj|antaŭ-sokrata]] [[Greka filozofio]], sed ne aperis kiel klara [[Mondkoncepto|mondokoncepto]] ĝis la fino de la [[klerismo]]. La greka filozofo Diagoro de la [[5-a jarcento a.K.|5-a jarcento a.K]]. estas konata kiel la "unua ateisto",<ref>Friedrich Solmsen (1942). ''[http://books.google.com/books?vid=0blEqYn0npw5h4r_qPHc_fk&id=rLASAAAAIAAJ&pgis=1 Plato's Theology]''. [[Cornell University Press]]. p 25. </ref> kaj estas tiele citita kiel tia fare de [[Cicerono]] en lia ''De Natura Deorum''.<ref name="CIC">''...&nbsp;nullos esse omnino Diagoras et Theodorus Cyrenaicus&nbsp;...'' Cicero, Marcus Tullius: ''De natura deorum.'' eldono de Richard D. McKirahan. Thomas Library, [[Bryn Mawr College]], 1997, paĝo 3. ISBN 0-929524-89-6 </ref> [[Atomismo|Atomistoj]] kiaj ekzemple [[Demokrito]] provis klarigi la mondon laŭ sole materialisma maniero, sen referenco al la spirita aŭ mistera. Kritio rigardis religion kiel homan inventon uzitan por timigi homojn en sekvado de morala ordo kaj ankaŭ [[Prodiko el Keos|Prodiko]] ŝajne havas evidentigitajn ateismajn deklarojn en sia laboro. [[Filodemo]] raportas, ke Prodiko kredis, ke "la dioj de popolkredo nek ekzistas nek ilin oni konas, sed ke la prahomo, [pro admiro, diigis] la fruktojn de la tero kaj praktike ĉion kio kontribuis al lia ekzisto". [[Protagoro de Abdero|Protagoro]] foje estis prenita kiel ateisto sed prefere apogis agnostikajn opiniojn, komentante, ke "Koncerne la diojn mi estas nekapabla malkovri ĉu aŭ ne ili ekzistas, aŭ kiel ili enestas en formo; ĉar ekzistas multaj malhelpoj al scio, la obskureco de la subjekto kaj la mallongeco de homa vivo."<ref>{{Cite book|last=Bremmer|first=Jan|chapter=Atheism in Antiquity|postscript=,}} in {{harvnb|Martin|2006|pp=12–13}}</ref> Ankaŭ la grekaj filozofoj Teodoro Cirenajko<ref name=CIC/><ref>Diogenes Laërtius, The Lives and Opinions of Eminent Philosophers, ii </ref> kaj [[Stratono de Lampsako]]<ref>Cicero, ''Lucullus'', 121. in Reale, G., ''A History of Ancient Philosophy''. SUNY Press. (1985). </ref> de la 3-a jarcento a. K. ne kredis ke dioj ekzistas. [[Sokrato]] (ĉ. 471-399 a.K.) estis asociita en la atena publika menso kun la tendencoj en antaŭ-sokrata filozofio direkte al naturalisma enketo kaj la malaprobo de diaj klarigoj por fenomenoj. Kvankam tia interpreto misprezentas lian penson laŭ kiu li estis portretita en tia maniero en la komedia teatraĵo Nuboj de [[Aristofano]], li estis pli poste akuzita pro malpieco kaj kiel koruptanto de idojn. Ĉe lia proceso Sokrato estis anoncita kiel impete nei ke li estas ateisto kaj nuntempaj fakuloj disponas nur el malmulte da kialo por pridubi tiun aserton.<ref>{{Cite book|last=Bremmer|first=Jan|chapter=Atheism in Antiquity|postscript=,}} en {{harvnb|Martin|2006|pp=14–19}}</ref><ref> {{Cite book |first1=Thomas C. |last1=Brickhouse |last2=Smith |first2=Nicholas D. |title=Routledge Philosophy Guidebook to Plato and the Trial of Socrates |year=2004 |publisher=Routledge |isbn=0-415-15681-5 |page=112}} Partikulare, li asertas, ke la opinio, ke li estas kompleta ateisto kontraŭdiras la alian parton de la akuzo, nome ke li enmetis "novajn diaĵojn".</ref> [[Euhemero]] (ĉ. 330-260 a.K.) publikigis sian opinion ke la dioj estas nur la diigitaj regantoj, konkerintoj kaj fondintoj de la pasinteco, kaj ke iliaj sektoj kaj religioj estis en esenco la daŭrigo de malaperitaj regnoj kaj pli frue politikaj strukturoj.<ref>Fragmentoj de la verko de Euhemero laŭ la latina traduko de Ennio estis konservita en [[Patroj de la Eklezio|Patristikaj]] verkoj (ekz. de [[Laktancio]] kaj de [[Eŭsebio de Cezareo]]), kiuj baziĝas sur pli fruaj fragmentoj de [[Diodoro Sicila|Diodoro]] 5,41–46 & 6.1. Atestoj, ĉefe en la kunteksto de polemika kritikaro, troviĝas ekz. en [[Kalimako]], ''Himno al Zeŭso'' 8. </ref> Kvankam ne strikte ateisto, Euhemero poste estos kritikata ĉar "disvastigis ateismon trans la tuta loĝata tero per detruado de la dioj".<ref>[[Plutarĥo]], ''Moralia—Isis kaj Osiris'' [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Plutarch/Moralia/Isis_and_Osiris*/B.html#23 23] </ref> Gravas en historio de ateismo ankaŭ [[Epikuro]] (ĉ. 300 a.K.). Baze super ideoj de Demokrito kaj de Atomistoj, li apogis materialisman filozofion laŭ kiu la universo estis regita per la leĝoj de ŝanco sen la bezono de dia interveno. Kvankam li deklaris ke diaĵoj ekzistas, li kredis ke ili estis neinteresitaj en homa ekzisto. La celo de la Epikuristoj devis ekhavi trankvilon kaj unu gravan manieron fari tion estis per eksponado de timo al dia kolerego kiel neracie. La Epikuristoj ankaŭ neis la ekziston de postvivo kaj la bezonon timi dian punon post morto.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://plato.stanford.edu/entries/epicurus/|titolo=Epicurus (Stanford Encyclopedia of Philosophy)|alirdato=2013-11-10|verko=Plato.stanford.edu}}</ref> La romia filozofo [[Seksto Empiriko]] eltenis ke oni devu prokrasti juĝon pri praktike ĉiuj kredoj - formo de skeptiko konata kiel [[Pironismo]] — ke nenio estas esence malbona, kaj ke [[ataraksio]] ("mens-paco" aŭ "trankvilo") estas atingebla retenante onian juĝon. Lia relative granda kvanto de postvivado de verkoj havis daŭrantan influon sur pli postaj filozofoj.<ref name="gordonstein">Stein, Gordon (Ed.) (1980). "[http://www.positiveatheism.org/india/s1990c25.htm The History of Freethought and Atheism] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070930024429/http://www.positiveatheism.org/india/s1990c25.htm |date=2007-09-30 }}". ''An Anthology of Atheism and Rationalism''. New York: Prometheus. Retrieved 2007-APR-03.</ref> La signifo de "ateisto" ŝanĝis laŭlonge de la klasika antikveco. La unuaj kristanoj estis konsideritaj ateistoj fare de nekristanoj pro ties malkredo je paganaj dioj.<ref name="cathencyc-atheism">[[s:Catholic Encyclopedia (1913)/Atheism|Atheism]]" en ''Catholic Encyclopedia'' de 1913</ref> Dum la [[Romia Imperio]], kristanoj estis ekzekutitaj pro sia malakcepto de la [[Romia religio|romiaj dioj]] ĝenerale kaj de la adorado al imperiestro partikulare. Kiam kristaneco iĝis la ŝtata religio de Romo sub [[Teodosio]] en 381, [[herezo]] iĝis punebla ofendo.<ref>Maycock, A. L. kaj Ronald Knox (2003). ''[http://books.google.com/books?id=DmL8CljbqDwC Inquisition from Its Establishment to the Great Schism: An Introductory Study]{{404|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}''. ISBN 0-7661-7290-2.</ref> === Mezepoko al Renesanco === Dum la [[Alta Mezepoko]], la [[islama mondo]] trapasis oran epokon. Kun la rilataj progresoj en scienco kaj filozofio, arabaj kaj persaj landoj produktis elstarajn raciistojn kaj ateistojn, kiaj Muhammad al Warraq (7-a jarcento), Ibn al-Rawandi (827-911), Al-Razi (854-925) kaj [[Al-Maari]] (973-1058). Al-Maari verkis kaj instruis ke religio mem estas "fablo inventita fare de la antikvuloj" <ref name="Nicholson318">Reynold Alleyne Nicholson, 1962, ''A Literary History of the Arabs'', paĝo 318. Routledge</ref> kaj ke homoj estis "de du specoj: tiuj kun cerboj, sed neniu religio, kaj tiuj kun religio, sed neniu cerbo." <ref>[http://www.sdsmt.edu/student-orgs/tfs/reading/freethought/islam.html Freethought Traditions in the Islamic World] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120214102422/http://www.sdsmt.edu/student-orgs/tfs/reading/freethought/islam.html |date=2012-02-14 }} de Fred Whitehead; citita ankaŭ en Cyril Glasse, (2001), ''The New Encyclopedia of Islam'', p. 278. Rowman Altamira.</ref> Malgraŭ esti relative produktivaj verkistoj, preskaŭ neniu el ilia skribo pluvivas al la moderna tago, la plej granda parto de kio malgrande restas estante konservita tra citaĵoj kaj eltiraĵoj en pli postaj verkoj fare de islamaj apologiistoj provantaj refuti ilin. <ref>''Al-Zandaqa Wal Zanadiqa'', de Mohammad Abd-El Hamid Al-Hamad, unua eldono 1999, Dar Al-Taliaa Al-Jadida, Sirio (araba)</ref> Aliaj akademiuloj de la elstara Ora epoko estis asociitaj kun raciista penso kaj ateismo, kvankam la aktuala intelekta atmosfero en la islama mondo, kaj la malabunda indico kiu pluvivas de la epoko, faras tiun punkton disputiga hodiaŭ. En Eŭropo, la subteno de ateismaj vidoj estis malofta dum la komenca kaj plena Mezepoko; [[metafiziko]] kaj [[teologio]] estis la dominaj interesoj apartenantaj al religio.<ref name="Zdybicka 2005 4">{{harvnb|Zdybicka|2005|p=4}} </ref> Ekzistis, aliflanke, movadoj ene de tiu periodo kiu antaŭenigis heterodoksajn konceptojn de la kristana dio, inkluzive de malsamaj vidoj de la naturo, transcendeco, kaj sciigeblo de dio. Individuoj kaj grupoj kiaj ekzemple [[Skoto Eriugena]], Davido de Dinant, Amalriko de Bena, kaj la Fratoj de la [[Libera Spirito]] konservis kristanajn vidpunktojn kun [[Panteismo|panteistaj]] tendencoj. [[Nikolao el Kuzo]] subtenis formon de [[fideismo]] kiun li nomigis daĝan nesaĝon ("erudicia nescio"), asertante ke dio estas preter homa kategoriado, kaj tiel nia kono de li estas limigita por konjekti. [[Vilhelmo el Okam]] inspiris kontraŭ-metafizikajn tendencojn per sia [[Nominalismo|nominalista]] limigo da homa scio al eksterordinaraj objektoj, kaj asertis ke la dia [[esenco]] ne povis esti intuicie aŭ racie ekkaptita per homa intelekto. Sekvantoj de Okam, kiaj ekzemple John el Mirecourt kaj Nikolao de Autrecourt antaŭenigis tiun vidon. La rezulta disiĝo inter kredo kaj racio poste influis radikalajn kaj reformemajn teologojn kiaj ekzemple [[John Wyclif]], [[Jan Hus]], kaj [[Marteno Lutero]].<ref name="Zdybicka 2005 4"/> La [[Renesanco]] faris multon por vastigi la amplekson da liberpensado kaj skeptika enketado. Individuoj kiaj ekzemple [[Leonardo da Vinci]] serĉis eksperimentadon kiel rimedo de klarigo, kaj kontraŭbatalis argumentojn de religiema aŭtoritato. Aliaj kritikistoj de religio kaj de la eklezio dum tiu tempo estis [[Makiavelo]], Bonaventure des Périers, kaj [[François Rabelais]].<ref name="gordonstein"/> === Moderna epoko === Historiisto Geoffrey Blainey skribis ke la [[Reformacio]] pavimis la vojon por ateistoj atakante la aŭtoritaton de la [[Romkatolika Eklezio]], kiu en victurno "kviete inspiris aliajn pensulojn por ataki la aŭtoritaton de la novaj protestantaj eklezioj".<ref>Geoffrey Blainey; A Short History of Christianity; Viking; 2011; p.388</ref> [[Diismo]] akiris influon en [[Francio]], [[Prusio]], kaj [[Anglio]]. La nederlanda filozofo [[Baruch Spinoza]] estis "verŝajne la unua konata "duon-ateisto" kiu sciigis sin en kristana tero en la moderna epoko", laŭ Blainey. Spinoza kredis ke naturaj leĝoj klarigas la funkciadon de la universo. En 1661 li publikigis sian ''Mallongan Disertaĵon pri Dio''.<ref>Geoffrey Blainey; A Short History of Christianity; Viking; 2011; p.343</ref> Kritiko de kristanismo iĝis ĉiam pli ofta en la 17-a kaj [[18-a jarcento]]j, precipe en Francio kaj Anglio, kie ŝajne estis religia malbonfarto, laŭ nuntempaj fontoj. Kelkaj protestantaj pensuloj, kiaj ekzemple [[Thomas Hobbes]], apogis materiistan filozofion kaj skeptikon rilate al supernaturaj okazoj, dum la jud-nederlanda filozofo Spinoza malaprobis [[Dia providenco|dian providencon]] en favoro de [[Panenteismo|panenteista]] naturalismo. Ekde la fino de la 17-a jarcento, diismo estis malkaŝe apogita fare de intelektuloj kiaj ekzemple [[John Toland]] kiu elpensis la esprimon "panteisto".<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=pantheism|titolo=Online Etymology Dictionary|alirdato=2013-11-26}}</ref> La unua konata eksplicita ateisto estis la germana kritikisto de la religio Matthias Knutzen en siaj tri verkoj de 1674.<ref>Winfried Schröder, en: Matthias Knutzen: Schriften und Materialien (2010), p. 8. Vidu ankaŭ Rebecca Moore, ''The Heritage of Western Humanism, Scepticism and Freethought'' (2011), kiu nomigis Knutzen "the first open advocate of a modern atheist perspective" (la unua malferma defendanto de la moderna ateisma vidpunkto) [http://reason.sdsu.edu/germany.html online here] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120330182416/http://reason.sdsu.edu/germany.html |date=2012-03-30 }}</ref> Li estis sekvita fare de du aliaj eksplicitaj ateistaj verkistoj, la pola eks-jezuita filozofo [[Kazimierz Łyszczyński]] kaj en la 1720-aj jaroj la franca pastro [[Jean Meslier]].<ref>{{cite web |url=http://nova.wpunj.edu/newpolitics/issue40/Onfray40.htm |title=Michel Onfray on Jean Meslier |publisher=[[William Paterson University]] |accessdate=2011-11-04 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2014-06-10 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20120112154508/http://nova.wpunj.edu/newpolitics/issue40/Onfray40.htm |arkivdato=2012-01-12 }}</ref> En la fluo de la 18-a jarcento, aliaj malkaŝe ateismaj pensuloj sekvis, kiaj ekzemple Baron d'Holbach, Jacques-André Naigeon, kaj aliaj francaj materialistoj. <ref name=Holbach-SoN>{{Citaĵo el libro|url=http://fulltextarchive.com/page/The-System-of-Nature-Vol-21/|titolo=The System of Nature|alirdato=2011-04-07|familia nomo=d'Holbach|persona nomo=P. H. T.|aŭtoroligilo=Baron d'Holbach|jaro=1770|volumo=2}}</ref> [[John Locke]] male, kvankam rekomendanto de toleremo, instigis aŭtoritatojn por maltoleri ateismon, kredante ke la neo da la ekzisto de dio subfosus la socian ordon kaj kondukus al kaoso.<ref>Jeremy Waldron; ''God, Locke, and Equality: Christian Foundations in Locke's Political Thought''; Cambridge, UK; 2002; p.217</ref> La filozofo [[David Hume]] evoluigis skeptikan sciteorion blokitan en empirio, kaj la filozofio de Immanuel Kant forte pridubis la eblecon de metafizika scio mem. Ambaŭ filozofoj subfosis la metafizikan bazon de [[natura teologio]] kaj kritikis klasikajn argumentojn por la ekzisto de dio. Tamen, ili ne estis ateistoj mem. [[Dosiero:Ludwig Andreas Feuerbach.jpg|eta|maldekstra|upright|''The Essence of Christianity'' de [[Ludwig Feuerbach]] (1841) multe influus filozofojn kiaj ekzemple [[Engels]], [[Marx]], [[David Strauss]], [[Nietzsche]], kaj [[Max Stirner]]. Li konsideris dion kiel homa invento kaj religiajn agadojn dezir-plenumadaj. Pro tio li estas konsiderita la fonda patro de moderna [[antropologio de religio]].]] Dum la [[Teroro (franca revolucio)|Teruro de 1792-93]], la kristana kalendaro de Francio estis aboliciita, monaĥejoj, monaĥinejoj kaj ekleziaj proprietoj estis kaptitaj kaj monaĥoj kaj monaĥinoj forpelitaj. Historiaj preĝejoj estis malmuntitaj.<ref>Geoffrey Blainey; A Short History of Christianity; Viking; 2011; pp.&nbsp;397–8</ref> Blainey notas ke, kvankam [[Voltaire]] estas ĝenerale konsiderita kiel forte kontribuinta al ateisma pensado dum la Revolucio, li ankaŭ konsideris, ke timo al dio estis malinstiginta plian malordon, kaj diris "Se dio ne ekzistus, estus necese inventi lin."<ref>Geoffrey Blainey; A Short History of Christianity; Viking; 2011; pp.&nbsp;390–391</ref> En ''[[Pensoj pri la Revolucio en Francio]]'', (1790), la filozofo [[Edmund Burke]] kondamnis ateismon, kaj verkis pri "literatura paciencludo" kiu estis "antaŭ kelkaj jaroj forminta ion kiel regula plano por la detruo de la kristana religio. Tiu objekto kiun ili traktis kun grado de fervoro kiu ĝis nun estis malkovrita nur en la perantoj de iu sistemo de pieco ... Tiuj ateismaj patroj havas bigotecon propran ... ". Sed, Burke asertis, "la homo estas per sia konstitucio religia besto" kaj "ateismo estas kontraŭ, ne nur nia kialo, sed ankaŭ niaj instinktoj; kaj ... ĝi ne povas regi longe".<ref>[http://ebooks.adelaide.edu.au/b/burke/edmund/reflections-on-the-revolution-in-france/ Pensoj pri la Revolucio en Francio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131203033011/http://ebooks.adelaide.edu.au/b/burke/edmund/reflections-on-the-revolution-in-france/ |date=2013-12-03 }}; (1790) de [[Edmund Burke]]</ref> La [[Franca Revolucio]] portis ateismon kaj [[Antiklerikalismo|kontraŭklerikalan]] diismon ekster la salonoj kaj en la {{N|publika sfero}}. La Barono d'Holbach estis elstara figuro en la franca [[Klerismo]] kiu estas plej konata pro sia ateismo kaj pro siaj volumenaj skribaĵoj kontraŭ religio, la plej fama el ili ''Système de la nature'' (1770) sed ankaŭ ''Le Christianisme dévoilé'' (1766). Grava celo de la franca revolucio estis restrukturado kaj subigo da la pastraro kun respekto al la ŝtato tra la Civila Konstitucio de la pastraro. Provoj plenumi ĝin kaŭzis kontraŭklerikalan perforton kaj la elpelon de multaj pastraro el Francio. La kaosaj politikaj okazaĵoj en revoluciema Parizo poste rajtigis la pli radikalajn [[jakobeno]]jn enpoviĝi en 1793, konduke al la Teroro. La jakobenoj estis deistoj kaj lanĉis la [[Kulto al la Supera Estaĵo|Kulton de la Supera Estaĵo]] kiel nova franca ŝtata religio. Kelkaj ateistoj ĉirkaŭ [[Jacques René Hébert]] anstataŭe serĉis establi la [[Kulto al la racio|Kulton de Racio]], nome formo de ateisma pseŭdo-religio kun diino personiganta racion. Ambaŭ movadoj klopodis kontribui al provoj perforte senkristanigi Francion. La Kulto de Racio finiĝis post tri jaroj kiam ĝiaj estroj, inkluzive de Jacques René Hébert, estis gilotinitaj fare de la jakobenoj. La kontraŭklerikalaj persekutoj finiĝis kun la Termidora Reago. La napoleona epoko instituciigis la sekularigadon de franca socio, kaj eksportis la revolucion al norda Italio, en la espero de kreado de cedemaj respublikoj. En la 19-a jarcento, ateistoj kontribuis al politika kaj socia revolucioj, faciliganta la renversiĝojn de [[1848]], la [[Risorgimento]]-n en Italio, kaj la kreskon de internacia socialista movado. En la dua duono de la jarcento, ateismo alvenis al pinto sub la influo de [[raciismo|raciistaj]] kaj [[Liberpensuloj|liberpensulaj]] filozofoj. Multaj elstaraj germanaj filozofoj de tiu epoko neis la ekziston de diaĵoj kaj estis kritikaj kontraŭ religio, kiaj [[Ludwig Andreas Feuerbach|Ludwig Feuerbach]], [[Arthur Schopenhauer]], [[Max Stirner]], [[Karl Marx]], kaj [[Friedrich Nietzsche]].<ref>{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/?id=BKz2FcDrFy0C&pg=PA1&dq=nietzsche+schopenhauer+marx+feuerbach|titolo=Subjectivity and Irreligion: Atheism and Agnosticism in Kant, Schopenhauer, and Nietzsche|alirdato=2011-04-09|familia nomo=Ray|persona nomo=Matthew Alun|jaro=2003|eldoninto=Ashgate Publishing, Ltd.|ISBN=978-0-7546-3456-0}} </ref> La [[Usona ŝtato|Ŝtata]] [[Konstitucio]] de [[Tenesio]] en [[Usono]] tiutempe agnoskis konsciencan liberecon, tamen malpermesas la nomumon de publika funkciulo "persono, kiu neas la ekziston de Dio aŭ estontan rekompencon kaj punon." Do volante akcepti iun ajn kredon, sed ne la mankon de ia kredo. Eĉ [[Abraham Lincoln]] povus aserti, ke se ne estus la Biblio kaj la Nova Testamento, "ni ne scius distingi inter inda kaj obscena." Do se ne ekzistas kredo, estas kaoso. === Ekde 1900 === Ateismo en la [[20-a jarcento]], precipe en la formo de praktika ateismo, avancis en multaj socioj. Ateisma penso trovis agnoskon en multaj aliaj, pli larĝaj filozofioj, kaj ekzemple [[ekzistadismo]], [[objektivismo]], sekulara humanismo, [[nihilismo]], [[anarkiismo]], logika [[pozitivismo]], [[marksismo]], [[feminismo]],<ref name=feminism>{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/?id=tAeFipOVx4MC&pg=PA233&lpg=PA233&dq=%22Feminism+and+Atheism%22&q=%22Feminism%20and%20Atheism%22|titolo=The Cambridge Companion to Atheism|alirdato=2011-04-09|familia nomo=Overall|persona nomo=Christine|jaro=2006|ĉapitro=Feminism and Atheism|ISBN=978-1-139-82739-3}} in {{harvnb|Martin|2006|pp=233–246}} </ref> kaj la ĝenerala scienca kaj raciisma movado. Krome, ŝtata ateismo aperis en Orienta Eŭropo kaj Azio dum tiu periodo, partikularle en la [[Sovetunio]] sub [[Vladimir Lenin]] kaj [[Josif Stalin]], kaj en [[Ĉinio]] sub [[Mao Zedong]]. Ateistaj kaj kontraŭ-religiaj politikoj en Sovetunio inkludis nombrajn leĝojn, senleĝigon de religia instruado en lernejoj, kaj la apero de asocio Ligo de Aktivaj Ateistoj.<ref>Richard Pipes; ''Russia under the Bolshevik Regime''; The Harvill Press; 1994; pp. 339–340</ref><ref name="Viking p.494">Geoffrey Blainey; ''A Short History of Christianity''; Viking; 2011; p. 494</ref> [[Dosiero:Bezbozhnik u stanka 22-1929.jpg|eta|maldekstra|upright|Kovrilo de 1929 de sovetunia gazeto ''Bezbozhnik'', montrante la diojn de unudiismaj religioj premitaj de la simbolo de la Jarkvina Plano.]] Blainey skribis ke dum la dudeka jarcento, ateistoj en okcidentaj socioj iĝis pli aktivaj kaj eĉ batalemaj, kvankam ili ofte "dependis esence de argumentoj utiligitaj fare de multaj radikalaj kristanoj ekde minimume la dekoka jarcento". Ili malaprobis la ideon de intervenista dio, kaj diris ke kristanismo antaŭenigis militon kaj perforton, kvankam "la plej senkompataj gvidantoj en la [[Dua Mondmilito]] estis ateistoj kaj sekularistoj kiuj estis intense malamikaj kaj al judismo kaj al kristanismo" kaj "Poste masivaj abomenaĵoj estis faritaj en la Oriento fare de tiuj entuziasmaj ateistoj, [[Pol Pot]] kaj Mao Zedong ". Kelkaj sciencistoj dume anoncis ke dum la mondo iĝas pli klera, religio estos anstataŭita.<ref>Geoffrey Blainey; ''A Short History of Christianity''; Viking; 2011; p.543</ref> Logika pozitivismo kaj [[sciencismo]] pavimis la vojon por novpozitivismo, [[analiza filozofio]], [[strukturismo]], kaj [[Naturalismo (filozofio)|naturalismo]]. Novpozitivismo kaj analiza filozofio forĵetis klasikan raciismon kaj metafizikon en favoro de strikta empirio kaj epistemologia [[nominalismo]]. Propagandistoj kiaj ekzemple [[Bertrand Russell]] emfaze malaprobis dikredon. En sia junula verkaro, [[Ludwig Wittgenstein]] provis apartigi metafizikan kaj supernaturan lingvon disde racia diskurso. [[A. J. Ayer]] asertis la malverigeblon kaj sensignifecon de religiaj deklaroj, citante sian aliĝon al la empiriaj sciencoj. Rilate la aplikata strukturismo de [[Lévi-Strauss]], li ligis religian lingvon al la homa subkonscio en neado de sia transcenda signifo. J. N. Findlay kaj J. J. C. Smart argumentis ke la ekzisto de dio ne estas logike necesa. Naturistoj kaj materiismaj monistoj kiaj ekzemple [[John Dewey]] konsideris la naturan mondon kiel la bazo de ĉio, neante la ekziston de dio aŭ senmorteco.<ref>{{harvnb|Zdybicka|2005|p=16}}</ref> ==== Faŝismo kaj naziismo ==== La centra figuro en itala [[Faŝismo]] estis la ateisto [[Benito Mussolini]]. En sia frua kariero, Mussolini faris perfortajn deklarojn kontraŭ la [[katolika eklezio]], kaj la unua faŝisma programo, skribita en [[1919]], postulis la sekularigadon de eklezia proprieto en Italio. Pragmatisto, Mussolini poste moderigis sian sintenon, kaj jam enpoviĝinta, permesis la instruadon de religio en lernejoj kaj venis al interkonsentoj kun la papo. Tamen, la papo kondamnis la paganan kultadon fare de faŝismo "de la Ŝtato" kaj "de la revolucio kiu kaptas la idon de la eklezio kaj de Jezuo Kristo, kaj kiu enstampas en sia propra junularo malamon, perforton kaj malrespekton." En serĉado de potenco, la admiranto de Mussolini kaj aliancano [[Adolf Hitler]], por tempo profitis el timo inter germanaj kristanoj ele batalema komunista ateismo, malgraŭ sia propra opozicio al kristanismo. Jam en la povo lia registaro serĉis devigi religiemajn grupojn en la servo de la ŝtato, kaj moviĝis por redukti la influon de kristanismo sur socio. Tio estis kontraŭe al iniciatoj fare de Hitler dum lia ascendo al potenco. Hitler mem ĝenerale volis prokrasti malferman konflikton kun la eklezioj ĝis post "venko" en la milito, kvankam lia privata kontraŭreligia retoriko apogis similaĵojn de Bormann kaj Goebbels por daŭrigi ilian subpremon. La registaro instigis partiajn funkciulojn por prirezigni sian religion, kaj persekutis religiemajn grupojn - inkluzive de judoj, kristanoj kaj [[Atestantoj de Jehovo]]. Bormann konfirmis, ke [[Naziismo]] estas sekulara, sciencema kaj kontraŭreligia en perspektivo. En la Nazia Imperio, pastroj estis observitaj deproksime kaj ofte kondamnitaj, arestitaj kaj senditaj al [[koncentrejo]]j. Antaŭ 1939 ĉiuj katolikaj lernejoj en la [[Tria Regno]] estis transformitaj al publikaj instalaĵoj. Hitler finfine intencis ekstermi kristanismon de Germanio. Kelkaj gvidaj nazioj rekomendis [[mistikismo]]n, kiun Hitler ankaŭ malaprobis. Li "verŝis malestimon" sur Rosenberg kaj [[Himmler]] por volado reestabli paganan mitologion kaj ritojn, kaj sur [[Hess]] por frekventado de [[astrologio]]. Antaŭ 1939, 95% de germanoj daŭre nomis sin protestantaj aŭ katolikaj, dum 3.5% estis "deistoj" (''gotglaŭbig'') kaj 1.5% ateistoj. Evans skribis ke la plej granda parto en tiuj lastaj kategorioj estis "fervoraj nazioj kiuj postlasis sian eklezion laŭ peto de la partio, kiu provis ekde la mezo de la 1930-aj jaroj redukti la influon de kristanismo en socio". La granda plimulto de ordinaraj membroj de la NSDAP tamen daŭre registriĝis kiel kristanoj. ==Referencoj== {{Referencoj}} ==Literaturo== * Armstrong, K. (1999). ''A History of God.'' London: Vintage. ISBN 0-09-927367-5 * Berman, D. (1990). ''A History of Atheism in Britain: from Hobbes to Russell.'' London: Routledge. ISBN 0-415-04727-7 * Buckley, M. J. (1987). ''At the origins of modern atheism.'' New Haven, CT: [[Yale University Press]]. * Drachmann, A. B. (1922). ''Atheism in Pagan Antiquity.'' Chicago: Ares Publishers, 1977 ("an unchanged reprint of the 1922 edition"). ISBN 0-89005-201-8 * McGrath, A. (2005). ''The Twilight of Atheism: The Rise and Fall of Disbelief in the Modern World.'' ISBN 0-385-50062-9 * Thrower, James (1971). ''A Short History of Western Atheism''. London: Pemberton. ISBN 1-57392-756-2 == Vidu ankaŭ == {{Vikicitaro}} * [[Agnostikismo]] * [[Apostateco]] * [[Diismo]] * [[Empiriismo]] * [[Liberpensuloj]] * [[Naturalismo]] * [[Panteismo]] * [[Raciismo]] * [[Listo de ateistoj]] * [[Movado Brights]] * [[Nevidebla Rozkolora Unukornulo]] * [[Fluganta Spagetmonstro]] [[Kategorio:Ateismo]] [[Kategorio:Filozofio]] mpdgtrt08bisvv3h7rfd7hn63m5a08e Supera Konsilio pri Aŭdvido (Francio) 0 493363 9431822 9390701 2026-07-17T19:47:14Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431822 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo | nomo = Conseil supérieur de l'audiovisuel | eonomo = Supera Konsilio pri Aŭdvido | emblemo = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | bildo = {{#invoke:Wikidata|claim|P154}} | bilda grandeco = | tipo = [[sendependa Administra Aŭtoritato]] | fondodato = {{dato|17|januaro|1989}} | sidejo = {{flago|Francio}} [[Tour Mirabeau]], 39/43 quai André Citroën, [[Parizo]] | lingvoj = | buĝeto = {{unuo|39.07|milionoj da €}} (2010)<ref>[http://www.csa.fr/var/ezflow_site/storage/csa/rapport2010/rapport/conseil.htm#7 Jara raporto 2010 - sekcio "Evoluo de kreditoj konsentitaj al CSA en la komencaj financleĝoj"], sur la interretejo "csa.fr"</ref> | dungitaro = | estro_tipo = Prezidanto | estro= [[Olivier Schrameck]] | estro1_tipo = membroj | estro1= Naŭ | retejo = [http://www.csa.fr csa.fr] | latitudo = 48.846667 | longitudo = 2.279167 | regiono-ISO = FR | situo sur mapo = Parizo }} La '''Supera Konsilio pri Aŭdvido''' (franclingve "Conseil supérieur de l'audiovisuel" aŭ "CSA") estas aŭtoritato por la regulado de [[aŭdvido]] (nur [[Listo de televidkanaloj laŭ lingvoj#Franca|televido]] kaj [[radio (komunikilo)|radio]]) en [[Francio]]. De la {{dato|23|januaro|2013}}, ĝi estas prezidata de [[Olivier Schrameck]]. == Organizado kaj respondecoj == === Originoj kaj statuto === La Supera Konsilio pri Aŭdvido estis kreita per leĝo de la {{dato|17|januaro|1989}}<ref group="L">[http://legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000000321869 Leĝo n° 89-25 de la 17-a de januaro 1989 modifanta la leĝon n° 86-1067 de la 30-a de septembro 1986 pri komunika libereco], [[Journal officiel de la République française|JORF]] n° 15 de la 18-a de januaro 1989, p. 728–733, [[Système NOR|NOR]] MCĈ8800132L.</ref> modifanta la leĝon n° 86-1067 de la 30-a de septembro 1986 pri komunika libereco. ĝi anstataŭas la [[Nacia Komisiono pri Komunikado kaj Liberecoj (Francio)|Nacia Komisiono pri Komunikado kaj Liberecoj (CNCL)]] (1986-1989), kiu mem anstataŭis la [[Supra Aŭtoritato pri Aŭdvida Komunikado (Francio)|Supra Aŭtoritato pri Aŭdvida Komunikado]] (1982-1986). Ĝia celo estas zorgi pri la bona apliko de la leĝo de 1986 pri la libereco de [[komunikado]]. === Komisioj === [[Dosiero:Moins10.svg|50ra|Piktogramo pri malpermeso al la junuloj malpli ol 10-jaraj]][[Dosiero:Moins12.svg|50ra|Piktogramo pri malpermeso al la junuloj malpli ol 12-jaraj]][[Dosiero:Moins16.svg|50ra|Piktogramo pri malpermeso al la junuloj malpli ol 16-jaraj]][[Dosiero:Moins18.svg|50ra|Piktogramo pri malpermeso al la junuloj malpli ol 18-jaraj]] <small>Piktogramoj uzataj por indiki la konsilitan aĝlimon.</small> La respondecoj de CSA estas : * kontroli obeon al la leĝoj de la eldonantoj kaj dissendantoj de aŭdvidaj programoj riceveblaj de la [[Francio|francia]] grundo aŭ de satelito respondeca por Francio ; * kontroli la senpartiecon de la publikaj televidkanaloj ; * doni la permesojn pri dissendo al la televidkanaloj kaj radioj kaj al la distribuantoj de servbukedoj (satelitaj bukedoj, ADSL, ktp.) ; * doni opinion pri leĝprojektoj rilataj al aŭdvido ; * disdoni la frekvencojn por aŭdvida uzo ; * certigi obeon al la politika plureco kaj al honesteco de la informado, do kontroli obeon al la paroltempaj kvotoj de la registaro kaj de opozicio same kiel al paroltempo de la prezidanto de la Respubliko por informado<ref>[http://www.lemonde.fr/web/article/0,1-0@2-823448,36-962379,0.html « Vu sur le Web »]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, gazeto ''[[Le Monde]]'', la 3-an de oktobro 2007.</ref> ; * defendi la [[franca lingvo|francan lingvon]] zorgante, laŭ apliko de la francaj leĝoj, pri obeo al la devigoj por la franca lingvo registritaj en la kontrakto kun la naciaj programkompanioj kaj la konvencioj aneksitaj al la decidoj pri permeso de privataj dissendantoj<ref>[http://www.csa.fr/Television/Le-suivi-des-programmes/Le-respect-de-la-langue-francaise « La obeo al la franca lingvo »] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140625060311/http://csa.fr/Television/Le-suivi-des-programmes/Le-respect-de-la-langue-francaise |date=2014-06-25 }}, sur la interretejo de CSA</ref> ; * organizi la oficialajn radiotelevidajn balotajn kampanjojn ; * certigi la obeon al la kvotoj de francaj kanzonoj fare de la radioj, kaj al tiuj de dissendo kaj produktado de francaj kaj eŭropaj aŭdvidaj kaj kinaj verkoj fare de la televidkanaloj (kultura diverseco) ; * certigi la protekton de la juna publiko ; * kontribui al la agoj favore al la socia kunligiĝo kaj al la lukto kontraŭ diskriminacioj en la aŭdvida sektoro… * ... kaj zorgi, ke la produktantoj de radiaj kaj televidaj servoj, programu konforme al la diverseco de la franca socio (leĝo n° 2006-396 de la 31-a de marto 2006 pri egaleco de ŝancoj). === Konsisto === Ĝi konsistas el naŭ konsilianoj. Kvankam ili estas nomumitaj per dekreto de la prezidanto de la Respubliko : * nur tri el ili estas elektitaj de li ; * tri aliaj estas elektitaj de la prezidanto de la Nacia Asembleo ; * la tri lastaj de la [[Prezidanto de la Senato (Francio)|prezidanto de la Senato]]. Triono de la konsilio renoviĝas post ĉiuj du jaroj kaj konsilianoj ne estas renomumeblaj. [[Patrice Gélinet]] estas ekde 2011 konsiliano komisiita pri obeo al la [[franca lingvo]] fare de la amaskomunikiloj<ref>[http://www.lefigaro.fr/medias/2011/01/21/04002-20110121ARTFIG00442-le-csa-accueille-trois-nouveaŭ-membres.php « CSA akceptas tri novajn membrojn »]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, gazeto ''Le Figaro'', la 21-an de januaro 2011</ref>. === Statuto de membroj === La prezidanto kaj la aliaj konsilianoj de CSA estas nomumitaj por ses jaroj. La konsilianoj estas submetitaj al rezerdevo kaj ne povas kumuli sian oficon kun alia privata aŭ publika posteno kaj havi interezzojn en la amasinformila sektoro. La prezidanto de CSA ricevas salajron de {{unuo|100500|€}} jare<ref>[http://Arrêté%20du%201er%20février%202013%20-%20Article%201 http://www.legifrance.gouv.fr/affichTexteArticle.do;jsessionid=28036DC99062B22CF54211175C99DC9F.tpdjo08v_1?idArticle=JORFARTI000027016635&cidTexte=JORFTEXT000027016632&dateTexte=29990101&categorieLien=id]{{404|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> kaj ĉiu el la ok aliaj konsilianoj gajnas {{unuo|8000|€}} monate<ref>http://www.lapublicite.fr/publicite-audiovisuelle/le-conseil-superieur-de-laudiovisuel-csa.html{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> pagita dum sep jaroj ĉar ili ne rajtas labori en la amasinforma sektoro dum unu jaro post la fino de sia mandato. == Prezidantoj de CSA == * [[Jacques Boutet]] : {{dato|30|januaro|1989}} - {{dato|22|januaro|1995}} * [[Hervé Bourges]] : {{dato|23|januaro|1995}} - {{dato|16|januaro|2001}} * [[Dominique Baudis]] : {{dato|17|januaro|2001}} - {{dato|23|januaro|2007}} * [[Michel Boyon]] : {{dato|24|januaro|2007}} - {{dato|22|januaro|2013}} * [[Olivier Schrameck]] : {{dato|23|januaro|2013}} - == Membroj == La Supera Konsilio pri Aŭdvido konsistas el naŭ membroj ŝanĝeblaj laŭ triono en ĉiuj du jaroj en januaro<ref>[http://www./conseil/composition/college_conseillers.php « Konsisto de CSA »] sur la interretejo "csa.fr", alirdato la 25-an de januaro 2009.</ref>. Je la dato de sia nomumo por ses jaroj ne renomumebla, konsiliano devas esti malpli ol 65-jara, tiu ofico estas nekumulebla kun elekta mandato, posteno kaj profesia laboro. {| class="wikitable sortable centre" ! scope=col | Nomo ! scope=col | Komenco de<br />mandato ! scope=col | Fino de<br />mandat ! scope=col | Nomumita de ! scope=col | Statuto ! scope=col | De januaro<br />2009 ! scope=col | Dekreto ! scope=col | Demisio, anstataŭanto |- | Roger Burnel | align="center" | 1989 | align="center" | 1993 | prezidanto de la Respubliko | align="center" | membro | align="center" | eksa |<ref group="L" name="Décret 1989">[http://legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000000700905 Dekreto de la 24-a de januaro 1989 pri nomumo de la prezidanto kaj membroj de la Supera Konsilio pri Aŭdvido], [[Journal officiel de la République française|JORF]] n° 21 de la 25-a de januaro 1989, p. 1098, [[Système NOR|NOR]] HRŬ8910045D.</ref> | |- {{fono bgcolor|rozkolora hela}} | [[Jacques Boutet]] | align="center" | 1989 | align="center" | 1995 | prezidanto de la Respubliko | align="center" | prezidanto | align="center" | eksa | <ref group="L" name="Décret 1989" /> | |- | [[Geneviève Guicheney]] | align="center" | 1989 | align="center" | 1997 | prezidanto de la Respubliko | align="center" | membro | align="center" | eksa | <ref group="L" name="Décret 1989" /> | |- | [[Francis Balle]] | align="center" | 1989 | align="center" | 1993 | prezidanto de la Senato | align="center" | membro | align="center" | eksa | <ref group="L" name="Décret 1989" /> | |- | [[Daisy de Galard]] | align="center" | 1989 | align="center" | 1995 | prezidanto de la Senato | align="center" | membro | align="center" | eksa | <ref group="L" name="Décret 1989" /> | |- | [[Roland Faure]] | align="center" | 1989 | align="center" | 1997 | prezidanto de la Senato | align="center" | membro | align="center" | eksa | <ref group="L" name="Décret 1989" /> | |- | [[Igor Barrère]] | align="center" | 1989 | align="center" | 1993* | prezidanto de la Nacia Asembleo | align="center" | membro | align="center" | eksa | <ref group="L" name="Décret 1989" /> | La 12-an de aprilo 1991, Monique Dagnaud<ref group="L">[http://legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000000160219 Dekreto de la 16-a de aprilo 1991 pri nomumo de iu membro de la Supera Konsilio pri Aŭdvido], [[Journal officiel de la République française|JORF]] n° 91 de la 17-a de aprilo 1991, p. 5040, [[Système NOR|NOR]] PRMZ9105042D.</ref> |- | Bertrand Labrusse | align="center" | 1989 | align="center" | 1995* | prezidanto de la Nacia Asembleo | align="center" | membro | align="center" | eksa | <ref group="L" name="Décret 1989" /> | La 11-an de decembro 1991, André Gauron<ref group="L">[http://legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000000537720 Décret du 18 décembre 1991 pri nomumo al la Supera Konsilio pri Aŭdvido], [[Journal officiel de la République française|JORF]] n° 296 de la 20-a de decembro 1991, p. 16593, [[Système NOR|NOR]] PRMZ9105080D.</ref> |- | Monique Augé-Lafon | align="center" | 1989 | align="center" | 1997 | prezidanto de la Nacia Asembleo | align="center" | membro | align="center" | eksa | <ref group="L" name="Décret 1989" /> | |- | [[Georges-François Hirsch]] | align="center" | 1993 | align="center" | 1999* | prezidanto de la Respubliko | align="center" | membro | align="center" | eksa | <ref group="L" name="Décret 1993">[http://legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000000176917 Dekreto de la 23-a de januaro 1993 pri nomumo al la Supera Konsilio pri Aŭdvido], [[Journal officiel de la République française|JORF]] n° 20 de la 24-a de januaro 1993, p. 1264, [[Système NOR|NOR]] CSAX9300042D.</ref> | 1996, François Bonnemain<ref group="L">[http://legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000000376992 Dekreto de la 7-a de junio 1996 pri nomumo al la Supera Konsilio pri Aŭdvido], [[Journal officiel de la République française|JORF]] n° 132 de la 8-a de junio 1996, p. 8456, [[Système NOR|NOR]] PREX9601542D.</ref> |- | Philippe-Olivier Rousseau | align="center" | 1993 | align="center" | 1999* | prezidanto de la Senato | align="center" | membro | align="center" | eksa | <ref group="L" name="Décret 1993" /> | 1998, Jean-Claude Larue<ref group="L">[http://legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000000755789 Dekreto de la 21-a de julio 1998 pri nomumo al la Supera Konsilio pri Aŭdvido], [[Journal officiel de la République française|JORF]] n° 167 de la 22-a de julio 1998, p. 11206, [[Système NOR|NOR]] HRŬ9803085D.</ref> |- | Monique Dagnaud | align="center" | 1993 | align="center" | 1999 | prezidanto de la Nacia Asembleo | align="center" | membro | align="center" | eksa | <ref group="L" name="Décret 1993" /> | |- {{fono bgcolor|rozkolora hela}} | [[Hervé Bourges]] | align="center" | 1995 | align="center" | 2001 | prezidanto de la Respubliko | align="center" | prezidanto | align="center" | eksa | <ref group="L" name="Décret 1995">[http://legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000000550627 Dekreto de la 23-a de januaro 1995 pri nomumo de la prezidanto kaj membroj de la Supera Konsilio pri Aŭdvido], [[Journal officiel de la République française|JORF]] n° 20 de la 24-a de januaro 1995, p. 1248, [[Système NOR|NOR]] HRŬ9500596D.</ref> | |- | [[Jean-Marie Cotteret]] | align="center" | 1995 | align="center" | 2001 | prezidanto de la Senato | align="center" | membro | align="center" | eksa | <ref group="L" name="Décret 1995" /> | |- | [[Philippe Labarde]] | align="center" | 1995 | align="center" | 2001 | prezidanto de la Nacia Asembleo | align="center" | membro | align="center" | eksa | <ref group="L" name="Décret 1995" /> | |- | Hélène Fatou | align="center" | 1997 | align="center" | 2003 | prezidanto de la Respubliko | align="center" | membro | align="center" | eksa | <ref group="L" name="Décret 1997">[http://legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000000380313 Dekreto de la 22-a de januaro 1997 pri nomumo al la Supera Konsilio pri Aŭdvido], [[Journal officiel de la République française|JORF]] n° 20 de la 24-a de januaro 1997, p. 1223, [[Système NOR|NOR]] HRŬ9701887D.</ref> | |- | [[Janine Langlois-Glandier]] | align="center" | 1997 | align="center" | 2003* | prezidanto de la Senato | align="center" | membro | align="center" | eksa | <ref group="L" name="Décret 1997" /> | 2002, Élisabeth Flüry-Hérard<ref group="L">[http://legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000000586421 Dekreto de la 5-a de aprilo 2002 pri nomumo al la Supera Konsilio pri Aŭdvido], [[Journal officiel de la République française|JORF]] n° 81 de la 6-a de aprilo 2002, p. 6079, teksto n° 1, [[Système NOR|NOR]] HRŬ0205487D.</ref> |- | [[Pierre Wiehn]] | align="center" | 1997 | align="center" | 2003 | prezidanto de la Nacia Asembleo | align="center" | membro | align="center" | eksa | <ref group="L" name="Décret 1997" /> | |- | [[Véronique Cayla]] | align="center" | 1999 | align="center" | 2005* | prezidanto de la Respubliko | align="center" | membro | align="center" | eksa | <ref group="L" name="Décret 1999">[http://legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000000208491 Dekreto de la 20-a de januaro 1999 pri nomumo al la Supera Konsilio pri Aŭdvido], [[Journal officiel de la République française|JORF]] n° 17 de la 21-a de januaro 1999, p. 109, [[Système NOR|NOR]] HRŬ9903396D.</ref> | 2001, Yvon Le Bars<ref group="L" name="Décret 2001" /> |- | [[Jacqueline de Guillenchmidt]] | align="center" | 1999 | align="center" | 2005* | prezidanto de la Senato | align="center" | membro | align="center" | eksa | <ref group="L" name="Décret 1999" /> | 2004, Marie-Laure Denis<ref group="L">[http://legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000000599498 Dekreto de la 13-a de marto 2004 pri nomumo al la Supera Konsilio pri Aŭdvido], [[Journal officiel de la République française|JORF]] n° 63 de la 14-a de marto 2004, p. 4997, teksto n° 1, [[Système NOR|NOR]] HRŬ0407193D.</ref> |- | Joseph Daniel | align="center" | 1999 | align="center" | 2005 | prezidanto de la Nacia Asembleo | align="center" | membro | align="center" | eksa | <ref group="L" name="Décret 1999" /> | |- {{fono bgcolor|rozkolora hela}} | [[Dominique Baudis]] | align="center" | 2001 | align="center" | 2007 | prezidanto de la Respubliko | align="center" | prezidanto | align="center" | eksa | <ref group="L" name="Décret 2001">[http://legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000000221336 Dekreto de la 17-a de januaro 2001 pri nomumo de la prezidanto kaj membroj de la Supera Konsilio pri Aŭdvido], [[Journal officiel de la République française|JORF]] n° 15 de la 18-a de januaro 2001, p. 928, [[Système NOR|NOR]] HRŬ0104634D.</ref> | |- | Philippe Levrier | align="center" | 2001 | align="center" | 2007 | prezidanto de la Senato | align="center" | membro | align="center" | eksa | <ref group="L" name="Décret 2001" /> | |- | [[Francis Beck]] | align="center" | 2001 | align="center" | 2007 | prezidanto de la Nacia Asembleo | align="center" | membro | align="center" | eksa | <ref group="L" name="Décret 2001" /> | |- | Agnès Vincent-Deray | align="center" | 2003 | align="center" | 2009 | prezidanto de la Respubliko | align="center" | membro | align="center" | eksa | <ref group="L" name="Décret 2003">[http://legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000000601479 Dekreto de la 23-a de januaro 2003 pri nomumo al la Supera Konsilio pri Aŭdvido], [[Journal officiel de la République française|JORF]] n° 21 de la 25-a de januaro 2003, p. 1514, teksto n° 1, [[système NOR|NOR]] HRŬ0306285D.</ref> | |- | Élisabeth Flüry-Hérard | align="center" | 2003 | align="center" | 2009 | prezidanto de la Senato | align="center" | membro | align="center" | eksa | <ref group="L" name="Décret 2003" /> | |- | [[Christian Dutoit]] | align="center" | 2003 | align="center" | 2009 | prezidanto de la Nacia Asembleo | align="center" | membro | align="center" | eksa | <ref group="L" name="Décret 2003" /> | |- | Michèle Reiser | align="center" | 2005 | align="center" | 2011 | prezidanto de la Respubliko | align="center" | membro | align="center" | eksa | <ref group="L" name="Décret 2005">[http://legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000000444408 Dekreto de la 21-a de januaro 2005 pri nomumo al la Supera Konsilio pri Aŭdvido], [[Journal officiel de la République française|JORF]] n° 18 de la 22-a de januaro 2005, p. 1177, teksto n° 1, [[Système NOR|NOR]] HRŬ0508059D.</ref> | |- | Marie-Laure Denis | align="center" | 2005 | align="center" | 2011 | prezidanto de la Senato | align="center" | membro | align="center" | eksa | <ref group="L" name="Décret 2005" /> | |- | [[Sylvie Genevoix]] | align="center" | 2005 | align="center" | 2011 | prezidanto de la Nacia Asembleo | align="center" | membro | align="center" | eksa | <ref group="L" name="Décret 2005" /> | |- {{fono bgcolor|rozkolora hela}} | [[Michel Boyon]] | align="center" | 2007 | align="center" | 2013 | prezidanto de la Respubliko | align="center" | prezidanto | align="center" | eksa | <ref group="L" name="Décret 2007">[http://legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000000427814 Dekreto de la 24-a de januaro 2007 pri nomumo de la prezidanto kaj membroj de la Supera Konsilio pri Aŭdvido], [[Journal officiel de la République française|JORF]] n° 21 de la 25-a de januaro 2007, p. 1425, teksto n° 1, [[Système NOR|NOR]] HRŬ0709955D.</ref> | |- | [[Alain Méar]] | align="center" | 2007 | align="center" | 2013 | prezidanto de la Senato | align="center" | membro | align="center" | eksa | <ref group="L" name="Décret 2007" /> | |- | [[Rachid Arhab]] | align="center" | 2007 | align="center" | 2013 | prezidanto de la Nacia Asembleo | align="center" | membro | align="center" | eksa | <ref group="L" name="Décret 2007" /> | |- | [[Françoise Laborde]] | align="center" | 2009 | align="center" | 2015 | prezidanto de la Respubliko | align="center" | membro | align="center" | nuna | <ref group="L" name="Décret 2009">[http://legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000020147434 Dekreto de la 24-a de januaro 2009 pri nomumo al la Supera Konsilio pri Aŭdvido], [[Journal officiel de la République française|JORF]] n° 21 de la 25-a de januaro 2009, p. 1526, teksto n° 1, [[Système NOR|NOR]] HRŬ0900199D.</ref> | |- | [[Christine Kelly]] | align="center" | 2009 | align="center" | 2015 | prezidanto de la Senato | align="center" | membro | align="center" | nuna | <ref group="L" name="Décret 2009" /> | |- | [[Emmanuel Gabla]] | align="center" | 2009 | align="center" | 2015 | prezidanto de la Nacia Asembleo | align="center" | membro | align="center" | nuna | <ref group="L" name="Décret 2009" /> | |- | [[Francine Mariani-Ducray]] | align="center" | 2011 | align="center" | 2017 | prezidanto de la Respubliko | align="center" | membro | align="center" | nuna | <ref group="L" name="Décret 2011">[http://legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000023487657 Dekreeto de la 24-a de januaro 2011 pri nomumo al la Supera Konsilio pri Aŭdvido], [[Journal officiel de la République française|JORF]] n° 23 de la 28-a de januaro 2011, p. 1680, teksto n° 1, [[Système NOR|NOR]] HRŬ1102093D.</ref> |- | [[Nicolas About]] | align="center" | 2011 | align="center" | 2017 | prezidanto de la Senato | align="center" | membro | align="center" | nuna | <ref group="L" name="Décret 2011" /> | |- | [[Patrice Gélinet]] | align="center" | 2011 | align="center" | 2017 | prezidanto de la Nacia Asembleo | align="center" | membro | align="center" | nuna | <ref group="L" name="Décret 2011" /> | |- {{fono bgcolor|rozkolora hela}} | [[Olivier Schrameck]] | align="center" | 2013 | align="center" | 2019 | prezidanto de la Respubliko | align="center" | prezidanto | align="center" | nuna | <ref group="L" name="Décret 2013">[http://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000026973460&dateTexte=&categorieLien=id Dekreto de la 23-a de januaro 2013 pri nomumo de la prezidanto kaj membroj de la Supera Konsilio pri Aŭdvido], [[Journal officiel de la République française|JORF]] n° 20 de la 24-a de januaro 2011, p. 1536, teksto n° 1, [[Système NOR|NOR]] HRŬ1301126D.</ref> | |- | [[Memona Hintermann-Afféjee|Memona Hintermann]] | align="center" | 2013 | align="center" | 2019 | prezidanto de la Senato | align="center" | membro | align="center" | nuna | <ref group="L" name="Décret 2013" /> | |- | [[Sylvie Pierre-Brossolette]] | align="center" | 2013 | align="center" | 2019 | prezidanto de la Nacia Asembleo | align="center" | membro | align="center" | nuna | <ref group="L" name="Décret 2013" /> | |- |- class="sortbottom" | colspan="8" | <small style="font-style: italic;"> * Hele rozkoloraj linioj indikas prezidantojn de CSA. * Steloj indikas membrojn, kiuj demisiis antaŭ la fino de sia mandato (la antaŭa jaro estas tiu de la teoria fino de la mandato ; la dato de la demisio kaj la nomo de la anstataŭanto por la resto de la mandato esta sindikitaj en la responda kolumno).</small> |} == Notoj kaj referencoj == === Notoj === {{Referencoj|group=N}} === Referencoj === {{Referencoj |2}} * Sur [[Légifrance]] : {{Referencoj |2|group=L}} == Vidu ankaŭ == * [[Televido en Francio]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo|https://www.csa.fr/}} <!--{{Palette|Conseil supérieur de l'audiovisuel français|Autorité administrative indépendante en France}}--> {{Portalo|televido|franca juro}} [[Kategorio:Sendependaj administraj aŭtoritatoj en Francio]] [[Kategorio:Aŭdvido]] [[Kategorio:Supera Konsilio pri Aŭdvido (Francio)|*]] [[Kategorio:Organizaĵoj ligitaj al gazetaro kaj amaskomunikiloj en Francio]] [[Kategorio:Radio en Francio]] [[Kategorio:Televido en Francio]] [[Kategorio:Juro pri komunikado]] [[Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1989]] lceplxxwmxexlutjzwjtxyhsumw1fc2 Supra Baziliko de Sankta Francisko en Asizo 0 496050 9431725 9298752 2026-07-17T16:42:03Z Sj1mor 12103 9431725 wikitext text/x-wiki {{Informkesto konstruaĵo |regiono-ISO = IT |tersituo = |zomo = 12 }} [[Dosiero:Assisis Basilica superiore.jpg|eta|Interno de la Supra Baziliko de Sankta Francisko el Asizo.]] La '''Supra Baziliko de Sankta Francisko el Asizo''' estas la preĝejo konstruita sur tiu Malsupra, kun kiu formas la unikaĵon de la [[Baziliko Sankta Francisko el Asizo|Baziliko de Sankta Francisko]] en [[Asizo]], [[Italio]]. == Historio == La baziliko estis iniciatita en [[1228]] de papo [[Gregorio la 9-a]] kaj finita en ([[1253]]) dum la papeco de [[Inocento la 4-a]] per la laboristaro de la plej alte taksitaj arkitektoj, decoraciistoj kaj pentristoj de la epoko. La loko de la konstruo estis nomata ''monteto de la infero'' (eble pro la fakto de la ekzekutoj) kie, laŭ rakontoj de kompanuloj de Francisko, la sanktulo deziris esti entombigita: ĝuste pro tiu esprimita deziro la montento de la infero fariĝis ''monteto de la paradizo''. Bonfaranto de Asizo ĝin donacis al la papo por ke en ĝi oni leviĝu la du bazilikoj. La supra baziliko, kiu gravis pro la disvastiĝo de la [[itala gotiko|gotiko en Italio]], estis elpensita por fariĝi loko de pilgrimoj kaj de popola devoteco. Alia celo estis ligita al la ĝenerala celaro de la Eklezio kaj papeco, kiuj jam vidis en la [[franciskanoj]], post la komenca nefidemo, la aliancanojn por plisolidigi la ligojn kun la plej humilaj sociaj tavoloj kun la Eklezio. La papoj prodigis grandajn ekonomiajn rimedojn kaj persone okupiĝis pri la laboroj, tiom ke la baziliko fariĝis speco de papa ''apostolpalaca kapelo'', kiu ne hazarde memorigas la [[Sainte-Chapelle]] de [[Parizo]], kie ĉeestas du samdimensiaj preĝejoj surmetitaj. La strukturo sufiĉe simpla en la unua projekto, baldaŭ estis modifita laŭ formoj pli majestaj inspiriĝantaj al la lombarda romanika arkitekturo, kun novaj gotikaj sugestioj ligitaj al la establoj starigitaj de la [[cistercia ordeno]]. == Arkitekturo == === Ekstero === La ekstero, kie superregas la relativa romanika simpleco kun kelkaj gotikaj elementoj kiaj la pintarka portalo kaj [[apogarko]]j, malsamas ol la interno, kie superregas la helbrila polikromio kaj la sveltaj gotikaj formoj. La navo dividita en kvar spanoj kun [[transepto]] kaj [[absido]], estas ŝirmata per [[krucoripa volbo|krucoripaj volboj]]. Strikta balkona koridoro kuras tutronde de la altaj muroj. La alta preĝejo ricevas lumon tra grandaj gotikaj fenestregoj kurantaj laŭlonge de la tuta alta nava kaj absida zono, al kiu aldoniĝas la lumo eniranta el la [[rozvitralo]] de la fasado. Tiu lasta havas formon de pura simpleco, horizonte tridividita inter tri kornicoj kun [[konzolo]]j kaj kronata per triangula [[timpano (arkitekturo)|timpano]]. La portalo estas ĝemela kaj la rozvitralo duobla kaj dekoraciita per “comostilaj” marketraĵoj inter la reliefoj de la simboloj de la [[Evangeliisto]]j. Maldekstre de la fasado oni vidas la plilongigon de la “loĝio de la Benoj”, projektita de arkitekto [[Valentino Martelli]] en [[1607]]. === Interno === La interno estas karakterizita per unusola kvarspana navo, kun neregulaj trispana sacerdotejo kaj plurflanka absido. Subtenas la [[Krucoripa volbo|krucoripajn volbojn]] polistilaj pilastroj, starigitaj per kolonetoj sur kiuj apogiĝas la [[ripvolbo]]j. Duonalte la muroj konkaviĝas lasante spacon por koridoro kiu trakuras la tutan navon kaj supreniras la zonon de la rozvitralo kaj transiras, tra la sacerdotejo, sub trilobaj arketoj. La spaco de la preĝejo estas vasta kaj svelta, kun eksterordinara kuniĝo inter la muraj strukturoj kaj la dekoracia alporto. La fenestregoj de la spanoj, la rozvitralo kaj la vitraĵoj de la transepto garantias fortan iluminadon, kvazaŭ en la norda gotiko, kiu kontrastas kun la duonlumo de la Malsupra Baziliko. == La ciklo de la freskoj == La internaj preĝejaj muroj estis komplete freskigitaj laŭ preciza ikonografia organika plano, ligita al la korespondo inter la ilustraĵoj de la [[Malnova Testamento|Malnova kaj Nova Testamentoj]] kaj de la [[Agoj de la Apostoloj]] kun la ilustraĵoj de la [[Historioj de Sankta Francisko]], tiel ke eblis kodigi la figuron laŭ la interpreto donita de sankta [[Bonaventura]]. === Sacerdotejo === [[Dosiero:Schema affreschi presbiterio basilica superiore di assisi.png|eta|altdekstre=2.3|Itallingva skemo de la freskoj de la sacerdotejo]] ==== Cimabue kaj lia ateliero ==== [[Dosiero:Cimabue, crocifissione del transetto sinistro.jpg|eta|altdekstre=1.4|La krucigo de la maldekstra transepto.]] La unuaj freskoj en la baziliko estis realigitaj de la plej estimata majstro tiam pentranta en [[Italio]], [[Cimabue]], kiu tie laboris eble ekde [[1277]] kun sia atelieranaro. Temas pri scenoj kiuj estis la precipa monumento de la antaŭgiotta pentraĵaro en Italio, hodiaŭ malbone konserviĝintaj (kiuj tamen tiaj estis jam epoke de [[Vasari]] – 16-a jarcento). La scenoj legeblaj estas kadritaj per ringoj dekoraciitaj per geometriaj motivoj, anĝelaj kapetoj, grapoletoj kaj aliaj ornamaĵoj kaj homaj figuroj de altyaĝuloj. En la centra spano aperas la kvar Evangeliistoj, dum en aliaj spanoj videblas nur stelitaj ĉieloj. La ''“ilustraĵoj de Maria”'' ornamas la absidon. La sceno plej interesa estas tiu de la ''Krucumo'' en la maldekstra transepto, kie la nombraj figuroj kun siaj korŝiraj gestoj igas konverĝaj la liniojn de forto al Krucumito, ĉirkaŭ kiuj svarmas anĝeloj.<ref>Inter la pentraĵoj de la Cimabuea ciklo troviĝas freskoj kun gotikaj aspektoj admirataj de la majstro, sed ne liaj aŭ de lia butiko. Eble ĉe li aŭ samtempe kun li laboris norda eksterulo, kies nomon ankoraŭ oni ne malkovris.</ref> La scenoj kadriĝas en zonoj dekoraciitaj per geometriaj motivoj, grapoletoj, foliaro kaj, foje, anĝelaj kapetoj, infanetoj, maskegoj kaj altaĝuloj. Tiaj motivoj propragiĝas ankaŭ sur la ripvolboj kaj, ĝenerale, ili konserviĝas pli bone ol la precipaj scenoj. La centra spano estas dekoraciita per la ''volbo de la kvar evangeliistoj'', dum la aliaj havas simplan stelitaj xilitoj. En la mura ĉielo la scenoj sinsekvas, el la absido, kie ornamas la ''ilustraĵoj pri Maria'': <ol> <li value=1>''Anonco al [[Sankta Joakimo]] kaj lia ofero'' maldekstra lunego apud la fenestrego) * ''Madonointer du anĝeloj'' (galerio sub la maldekstra lunego, butiko de Cimabue) <li value=2>''[[Naskiĝo kaj edziĝo de la Virgulino]]'' (dekstra lunego apud la vitraĵo) * ''Madono kun la Infano, leganta Virgulino, Sanktulo kiu skulptas lignaĵon'' (galerio sub la dekstra lunego, butiko de Cimabue) <li value=3>''[[Forpaso de la Virgulino]]'' <li>''[[Dormitio Virginis (Cimabue)|Dormitio Virginis]]'' <li> Du klipeoj kun ''porsanktulaj bustoj'' ĉe la flankoj de la papa katedro centre de la absido, jam identigitaj kun la papoj [[Gregorio la 9-a]] (butiko de Cimabue) kaj [[Inocento la 4-a]] (butiko de Cimabue) <li>''[[Ĉielenpreno de Maria]]'', de Cimabue. </ol> '''En la maldekstra transepto troviĝas la unua de la grandaj ''Krucumoj'' kaj la ''Ilustraĵoj pri la [[Apokalipso de Johano]]'': <ol> <li value=8>''[[Krucumo|Krucumo de la maldekstra transepto]]'' <li>''[[Kristo en gloro]]'' (lunego) <li>''[[Vizio pri la trono kaj la libro de la sep sigeloj]]'' <li>''Vizio pri la anĝeloj de la kvar anguloj de la tero'' <li>''[[Apokalipsa Kristo]]'' <li>''[[Kapitulaco de Babilono]]'' <li>''[[Sankta Johano kaj la anĝelo]]'' <li>''[[Sankta Mikaelo kaj la drako (Cimabue)|Mikaelo kaj la drako]]'' (lunego) <li>''Plenfiguraj anĝeloj'' (ĉe la flankoj de la kvarforo de la lunego ĉekape de la transepto, tre damaĝitaj. </ol> '''En la dekstra transepto alia ''Krucumo'' kaj la ''ilustraĵoj de la sanktuloj Petro kaj Paŭlo'': <ol> <li value=17>''Krucumo de la dekstra transepto'' <li>''Transfiguriĝo (atribuata al la [[Transalpa Majstro]]) <li>''[[Sankta Petro sanigas kriptulon]]'' <li>''[[Sankta Petro sanigas malsanulojn kaj liberigas demonhavantoj]]n'' <li>''Sankta Luko surgenuita antaŭ trono'' (atribuata al la [[Transalpa Majstro]]) <li>''[[Falo de Simono Mago]]'' <li>''[[Krucumo de Sankta Petro (Cimabue)|Krucumo de Santa Petro]]'' <li>''[[Senkapigo de sankta Paŭlo]]'' <li>''Plenfiguraj anĝeloj'' (ĉeflanke de kvarforo de la lunego ĉekape de la transepto. </ol> La scenoj estas dividitaj per strioj kun vegetalaj elementoj en kiuj estas enkadritaj bustoj de anĝeloj; la bazo de la tuta transepto, kie ne koverta de la ĥorejo, montras zonon kun rondaĵoj kaj aliajn geometriajn motivojn, kiuj simulas teksan tapeton. La sceno plej interesa estas tiu de la ''Krucumo'' en la maldekstra transepto, kie nombraj figuroj kun siaj korŝiraj gestoj igas konverĝaj la liniojn de forto en la direkto de la Krucifikso, ĉirkaŭ kiu svarmas sinsekvo de anĝeloj. La drameco de la preskaŭ kortuŝa reprezentado estas konsiderata la alvenpunkton de la franciskana medita rezonado pri la Kruco pri la temo de la Kruco dramatike aspektigata. === La transalpa majstro kaj la roma sekvulo === Pli aŭ malpli samtempe kun Cimabue laboris ĉekape de la norda transepto majstro pli evidente gotika. Eble franca aŭ angla, pro tiu difinita [[Transalpa Majstro]]. Liaj pentraĵoj estas koncentrita en zonetoj de la muro flanke de la fenestro kaj konsistas el ''du profetoj'' [[Jesaja]] kaj [[Davido]], en la du lunegoj kun la [[Transfiguriĝo]] kaj [[Sankta Luko]] surgenuita antaŭ trono, en la maldekstra loĝieto kun bustoj de anĝeloj en klipeoj kaj grandaj figuroj de profetoj kaj anĝeloj plenfiguraj malantaŭ kolonetoj, kaj aliaĵoj. La apartaĵoj de tiuj freskoj konsistas el la gusto eminente gotika, en epoko en kiu en Italio apenaŭ ekaperis gotikaj signoj en arkitekturo. La ekscesa gotika profilo de la pintoj desegnitaj super la arketoj de la triloboj de la loĝieto estas el si mem evidenta adhero al la gotika kulturo, same kiel la linieco de la figuroj, la volumoj finiĝantaj en pletigitaj planoj, la brila kolorio (kun superrego de la intensaj ruĝoj kaj lazuroj). Malsama el la bizanca-klasikiĝanta gusto estas krome la konstanta diferenciĝo de la fiziognomiko de la personoj, aŭ la dialogo kiu la pentrarto starigas kun la realaj arkitektecaj elementoj. Cimabue mem akceptis konscie elementojn de tiu nova pentrarto kaj ilin efektivigis precipe en la motivoj de la dekoraciaj zonoj kun certa desegna eleganto. === Navo === [[Dosiero:Schema affreschi navata e volte basilica superiore di assisi.png|eta|Itallingva skemo de freskoj en la navo kaj volboj de la Supra Baziliko.]] La ikonografia programo de la precipa navo estis formulita de [[Matteo d'Acquasparta]], generalo de la franciskana ordeno en la jaroj [[1287]] kaj [[1289]]: la ''ilustraĵoj de la Malnova kaj Nova Testamentoj'' estis dispoziciitaj en alta zono, apude de la fenestroj, dum la malalta zono, pli libera kaj pli proksima al la fidelularo, devis liveri spacon al la grandaj ''ilustraĵoj pri Sankta Francisko''. La scenaj sinsekvoj legiĝas, en la sama muro, antaŭe de dekstra flanko kaj poste de la maldekstra. La pli alta scenaro montras la ''ilustraĵojn de la du bibliaj Testamentoj'', du scenoj por spano; multaj scenoj estas difektitaj, ankaŭ pro la tertremo de [[1997]]. En la dekstra muro ornamas: <ol> <li value=28>''[[Disigo de la lumo el la mallumo]]'', de ([[Jacopo Torriti]]) <li>''[[Kreiĝo de Adamo]]'' tre damaĝata; de [[Jacopo Torriti]]) <li>''[[Kreiĝo de Eva]]'', de la ([[Majstro de la Kulturo]]) <li>''[[Prapeko]]'', tre damaĝata; de [[Jacopo Turriti]] <li>''Forigo de la Paradizo'' (Majstro roma) <li>Luneto nelegebla, eble ''Laboro de la pragepatroj'' <li>Luneto nelegebla, eble la ''Ofero de Kaino kaj Habelo'' <li>''[[Mortigo de Habelo]]'' nur fragmentoj, de la [[Majstro de Isaako]]) </ol> Scenoj en la interna zono: <ol> <li value=36>''Konstruo de la arkeo'' ([[Jacopo Torriti]]) <li>''[[Tutmonda diluvo]]'' (nur fragmente, atribuata al [[Jacopo Torriti]]) <li>''[[Ofero de Isaako]]'' ([[Jacopo Torriti]]) <li>''Abrahamo vizitata de la anĝeloj'' (restas nur la anĝeloj, verko de [[Jacopo Torriti]]) <li>''[[Beno de Isaako al Jakobo]]'', de ([[Majstro de Isacco]]) <li>''[[Esav retropuŝita de Isaako]]'' ([[Majstro de Isaako]]) <li>''[[Jozefo mallevita en la puton]]'' (damaĝata, atribuita al [[Majstro de Isaako]]) <li>''Malkovro de la pokalo en la sako de [[Benjamen]]'' (damaĝata, [[Majstro de la de Isaako]]) </ol> Sur la maldekstra muro, en la pli alta zono: <ol> <li value=44>''Anunciacio'' (tre damaĝata, de [[Jacopo Torriti]]) <li>''Vizito de Maria'' ([[Jacopo Torriti]]) <li>''[[Naskiĝo de Jesuo]]'' ([[Majstro de la Kulturo]]) <li>''Adorado de la Magoj'' (nur fragmentoj, ([[Majstro de la Kulturo]]) <li>''Prezentado al la Templo'' <li>''Fuĝo al Egiptio'' (preskaŭ perdita) <li>''[[Disputo de Jesuo kun la doktoroj]]'', eble de la juna [[Giotto]] <li>''[[Bapto de Kristo (Asizo)|Bapto de Kristo]]'' (juna [[Giotto]] aŭ [[Pietro Cavallini]]). </ol> En la suba zono: <ol> <li value=52>''[[Edziĝo en Kana Galilea (Asizo)|Edziĝo en Kana Galilea]]'' ([[Jakopo Torriti]]) <li>''Resurektigo de Lazaro'' ([[Jacopo Torriti]]) <li>''[[Kapto de Kristo (Asizo)|Kapto de Kristo]]'' ([[Majstro de la Kapto]]) <li>''[[Kristo priridata (Asizo)|Kristo priridata]]'', difektita, eble de [[roma majstro]] <li>''[[Kristo ascendanta al la Kalvario]]'' <li>''[[Krucumo de Jesuo]]'' <li>''[[Dekrucigo (Asizo)|Dekrucigo]]'' (juna [[Giotto]]) <li>''[[Resurekto (Asizo)|Resurekto]]'' (juna [[Giotto]]) </ol> Sur la kontraŭfasado fine: <ol> <li>''[[Pentekosto]]'' (juna [[Giotto]]) <li>''[[Sankta Petro (Asizo)|Sankta Petro]]'' (juna Giotto) <li>''[[Sankta Paŭlo]]'' (juna [[Giotto]]) <li>''[[Madono kun la Ridanta Infano (Asizo)|Madono kun la Ridanta Infano]]'' (juna Giotto) </ol> [[Dosiero:Jacopo torriti, costruzione dell'arca, basilica superiore di San francesco.jpg|eta|altdekstre=1.3|Jacopo Torriti, ''Konstruo de la Arkeo''.]] Post la kompletigo de la transepto oni komencis pentri la navon per la ''ilustraĵoj pri la Nova Testamento'' kiuj videblas en la zono pli alta apud la fenestroj, nome la lunegoj. La plej alta zono de la norda flanko komenciĝas per la ''ilustraĵoj pri la kreo'', ekde la ''kreio de la mondo'' ĝis la ''mortigo de Habelo''. Per la ''ilustraĵoj pri Noa'' komenciĝas la ciklo de la ''nova homaro'', akompanata de la epizodoj ligitaj al la patriarkoj [[Abrahamo]], [[Jakobo]] kaj [[Jozefo (filo de Jakobo)|Jozefo.]] Por tiu entrepreno estis ŝarĝitaj romaj pentristoj inter kiuj elstaris [[Jacopo Torriti]], aktiva ene de lasta kvaro de la [[3-a jarcento]], kaj [[Filippo Rusuti]]. Turriti, helpita, dekoraciis la altan parton de la spano (tiu plie proksima al la altaro) kaj la volbon de la dua, post kio li estis revokita al Romo por estri aliajn papajn konstruejojn. La ''roma'' stilo montras heredaĵon pli inklinan al klasikuloj kaj al prakristanuloj, kun solanaj figuroj, pompeca kaj tre rafinita. En la ''volbo de la propetantoj'', Torriti enŝovis la tradician motivon de anĝeloj subtenantaj klipeojn kiuj entenas figurojn de la Virgulino, de la Elaĉetinto kaj de sankta Francisko. === Malnova kaj Nova Testamentoj === La novtestamentaj ilustraĵaj freskoj de la suda flanko, sur la alta zono, prezentas la ''Vivon de Kristo'' (ekde la anunciacio ĝis la edziĝo de Kana Galilea dum, sur kontraŭfasado brilas la Ĉieliro kaj Pentekosto. Ĉiam sur kontraŭfasado okupas spacon la medaljonoj kun la [[Madono kun la Ridanta Infano]] kaj anĝeloj, kaj plue, en la alta zono, [[Sankta Petro]]'' kaj [[Paŭlo de Tarso|Sankta Paŭlo]], ĉiuj atribuataj al la juna [[Giotto]] (aŭ ĉiukaze, al la responsulo pri la ''franciskanaj ilustraĵoj'' ) en epoko tute proksima al la dekoracio de la malalta zono per la eventoj de la vivo de Sankta Francisko. La kvara spano (grave damaĝita de la tertremo de [[1997]]) montras la ''volbon de la [[Doktoroj de la Eklezio]]'', unuopa sidanta kun apude skribisto: [[Sankta Hieronimo]], [[Sankta Aŭgusteno de Hipono|Sankta Aŭgusteno]], papo [[Gregorio la 1-a]] kaj Sankta [[Ambrozio de Milano]]. ==== La pentraj ilustraĵoj pri Sankta Francisko ==== La grandaj scenoj de la ''[[Historioj de Sankta Francisko]]'' plenigas la tutan centran navan zonon. Pro tio, kaj pro aliaj motivoj tiom elstariĝis la Baziliko ke la papo [[Nikolao la 4-a]]. unua franciskana papo kiu prodiĝis monon por la baziliko, per [[buleo]] de [[1288]] dekretis ke la baziliko estu konstituita ''papa kapelo'', kaj, krome, ke ĉiuj oferoj donacitaj al la baziliko estu elspezitaj por la bazilika establo. ===== Listo de la prifranciskaj scenoj ===== [[Dosiero:Giotto - Legend of St Francis - -01- - Homage of a Simple Man.jpg|eta|''Omaĝo de la simpleca homo.'']] [[Dosiero:Giotto - Legend of St Francis - -13- - Institution of the Crib at Greccio.jpg|eta|La ''Kripo de Greccio'']] La unuaj sep epizodoj prezentas la itineron de la konvertiĝo de la sanktulo ĝis la aprobo de la franciskana regulo. La centra grupo, konsiderata evidente la precipa, pentre priskribas la tutan disvolviĝon de la Ordeno de Sankta Francisko, ĝis lia morto. La lastaj sep estas la funebroj kaj la kanonizo de la sanktulo, inkluzive de la postmortaj mirakloj. En la unua grupo Francisko estas sen la Ordeno, en la dua li estas kun la Ordeno, en la tria estas la Ordeno kiu daŭrigas la atingojn de Francisko. <ol> <li value=65> ''[[Omaĝo de la simpleca homo]]'' (''Legendo majora'', I,1) – Ne de Giotto [http://www.ueci.it/eldonoj/verkoj/LegendoMajora.pdf] <li> ''[[Francisko donacas la mantelon al malriĉulo]]'' (''Legendo majora'', I,2). (La koloro blanka de la ĉevalo kaj de la kolonoj fariĝis nigra pro la oksidado kaŭzita de la humido) <li> ''[[Sonĝo pri la armiloj]]'' (''Legendo majora'', I,3) <li> ''[[Preĝo en Sankta Damiano]]'' (''Legendo majora'', II,1) <li> ''[[Francisko rezignas pri la teraj bonaĵoj]]'' (''Legendo majora'', II,1). La personoj estas dividitaj en du grupoj tre difinitaj, reprezentantaj la pasinton kaj la estonton de Francisko: la junulo estas pentrita kun la manoj levitaj al la mano de Dio kiu aperas en alto <li> ''[[Sonĝo de Inocento la 3-a]]'' (''Legendo majora'', III,10). Dum la sonĝo la papo vidas la humilan Franciskon kiu subtenas la bazilikon de [[Laterano]] <li> ''[[Inocento la 3-a konfirmas la franciskanan regulon]]'' (''Legendo majora'', III,10) <li> ''[[Apero de Francisko sur fajra ĉaro]]'' (''Legendo majora'', IV,4) <li> ''[[Vizio pri la tronoj]]'' (''Legendo majora'', VI,6) <li> ''[[Forigo de la diabloj el Areco]]'' (''Legendo majora, VI,9) <li> ''[[Francisko antaŭ la Sultano]]'' (''Legendo majora'', IX,8). Francisko estas submetita al la pruvo de la fajro. Antaŭ li la altvaloraj juveloj donacitaj al li far la sultano, kiujn, tamen, la fratulo rifuzas <li> ''[[Francisko ekstazas]]'' (''Legendo majora'', X,4) <li> ''[[Kripo de Greccio]]'' (''Legendo majora'', X,7). Tiu kripo reproduktas medion de la Malsupra Baziliko en Asizo spite de ĝia origino en Greccio <li>''[[Prediko al la birdoj]]'' (''Legendo majora'', XII,3) <li> ''[[Morto de la kavaliro de Celano]]'' (''Legendo majora'', XI,4) <li> ''Prediko antaŭ papo [[Honorio la 3-a]]'' (''Legendo majora'', XII,7) <li> ''[[Sankta Francisko aperas dum la kapitolo de Arles]]'' (''Legendo majora'', IV,10) <li> ''[[Sankta Francisko ricevas la stigmatojn (Asizo)|Francisko ricevas la stigmatojn]]'' (''Legendo majora'', XIII,3) <li> ''[[Forpaso de Sankta Francisko]]'' (''Legendo majora'', XIV,6) <li> ''[[Vizioj de frato Aŭgusteno kaj de la episkopo de Asizo]]'' (''Legendo majora'', XIV,6) <li> ''[[Girolamo ekzamenas la stigmatojn]]'' (''Legendo majora'', XV,4) <li> ''[[Saluto de Klara kaj de ties kompanulinoj al Francisko]]'' (''Legendo majora'', XV,5) <li> ''[[Sanktproklamo de Sankta Francisko]]'' (julio 1228, [[papa buleo]] ''Mira circa nos'') <li> ''Francisko aperas al papo [[Gregorio la 9-a]] ''(''Legendo majora'', Mir. II,1) <li> ''[[Saniĝo de la viro de Ilerda]]'' (''Legendo majora'', Mir. I,5) – Eble ne de Giotto, sed de la [[Majstro de Sankta Cecilia]] <li> ''[[Konfeso de resurektigita virino]]'' (''Legendo majora'', Mir. II,1) – Eble ne de Giotto, se de la [[Majstro de Sankta Cecilia]]. </ol> == Vitraĵoj == [[Dosiero:Maestro di San Francesco, ss francesco e antonio, S. Antonio predica al Capitolo di Arles quando appare S. Francesco.jpg|eta|altdekstre|maldekstra|Majstro de sankta Francisko, “sankta Antonio predikas en la Kapitolo de Arles kiam aperas sankta Francisko”.]] La malmultaj vitraĵoj restantaj el antaŭaj preĝejoj atestas ke grisajle pentritaj vitraĵoj ekzistis en Italio jam ekde du jarcentoj. Tiuj de la Baziliko de Sankta Francisko konfirmas la praktikon de tiu arto.<ref>[http://www.icvbc.cnr.it/bivi/schede/Umbria/Assisi/1sanfrancesco_sup.htm]{{404|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Slipo pri la vitraĵo en Asizo.</ref>. La vitraĵo de la kvartrua fenestro en la maldekstra transepto datiĝas ĉe la fino de la tria jarcento (ilustraĵoj el la Genezo, kaj sanktulinoj). La tri biforoj malantaŭ la altaro montras, de maldekstre, la ''“Konkordancojn inter la Malnova kaj Nova Testamentoj”'', la Vivon de Jesuo, kaj la ilustraĵojn de la [[Pasiono (kristanismo)|“Pasiono”]], ĉiuj de la tieldirita [[Majstro de Sankta Francisko]] kaj dateblaj ĉe la fino de la tria jarcento. La vitraĵo de la kvartrua fenestro de la dekstra transekto montras la “Aperojn de Anĝeloj kaj de Kristo”, atribuatajn al la sama nekonata [[Majstro de Sankta Francisko]] aŭ al ties kunlaborantoj. En la dekstra nava muro oni renkontas ''sanktan Franciskon, sanktan [[Antonio (sankta)|Antonion]] kaj ilustraĵojn pri ilia vivo'' sur kartonoj eble de la nekonata ''Majstro de Sankta Francisko'' aŭ eble de roma majstro. Sekvas, en la dua parto la ''apostoloj Bartolomeo kaj Mateo kaj ilustraĵoj pri ilia vivo” de la nekonata “Majstro de sankta Francisko”, en la tria estas pentritaj ''Sanktaj Johano kaj Tomaso'', kaj en la kvara aliaj figuroj de apostoloj, ĉiuj atribuataj al francaj vetristoj Maldekstre, male, oni renkontas: la ''Elaĉetinton, la Virgulinon kaj la gloradon de sankta Francisko'', ''profetojn kaj sanktulojn (atribuatajn al la Majstro de sankta Francisko). == Alia preĝeja ilaro == [[Dosiero:004 Upper Basilica in Assisi.jpg|eta|Katedro kaj ĥorejo.]] La ''katedro'' kun “comastilaj” dekoracioj estis realigita en la 13-a jarcento kunmuntante jam uzatajn diversajn elementojn. La ĉefaltaro, konsekrita de papo [[Inocento la 4-a]], prezentiĝas kun spegulaĵoj marmoraj kaj “comastilaj” dekoracioj La ''ligna ĥorejo de la sacerdotejo'' estas gotika-renesanca verko, entajla kaj intarsia, realigita de [[Domenico Indivini]] en la jaroj 1491-1501, helpata de lia frato Nikolao kaj de la fratoj Acciccaferro kaj de [[Johano el Perjakopo]]. Ĝi estas formita per 102 sidfakoj en kiuj brilas artaj intarsiitaj bustoj per gravaj personoj de la [[Franciskanoj|franciskana ordeno]] inkluzive de papo [[Siksto la 4-a]]. Maldekstre de la enira portalo, ''sanktakvujo'' reiras al la fino de de [[3-a jarcento]]. Apude de la lasta pilastro, maldekstre, estas la ''marmora pupitro'' subtenata de spiraltorditaj kolonetoj kaj figuraj de sanktuloj ene de tabernaklaj niĉoj.<ref>El tiu pupitro predikos [[Sankta Bernardino el Sieno]] kaj [[Sankta Johano el Kapestrano]].</ref> == Tubprovizita orgeno == En la baziliko oni instalis [[tubprovizita orgeno|tubprovizitan orgenon]] '<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.mascioni-organs.com/databnuovi/1053.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2014-09-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20071212065945/http://www.mascioni-organs.com/databnuovi/1053.pdf |arkivdato=2007-12-12 }}</ref>, konstruitan en [[1982]]. Ĝi havas tri klavintrumenojn, ĉiu de 61 klavoj, kaj [[klavarpedalo]]n de 32: kun elektra sontransmisio. La tuboj estas lokigitaj malantaŭ la ĥorejaj sidfakoj dum la konzolo kuŝas en la transepto. == Notoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Bruno Zanardi, ''Giotto e Pietro Cavallini. La questione di Assisi e il cantiere medievale della pittura a fresco'', Skira, Collana Arte Antica - Biblioteca d'Arte, 2002, ISBN 8884910560. * Pierluigi De Vecchi ed Elda Cerchiari, ''I tempi dell'arte'', volume 1, Bompiani, Milano 1999. * Eugenio Battisti, ''Cimabue'', Milano, Istituto Editoriale Italiano, 1963. * Enio Sindona, ''Cimabue e il momento figurativo pregiottesco'', Rizzoli Editore, Milano, 1975. sen ISBN * AA.VV., ''Umbria'' ("Guida rossa"), Touring Club editore, Milano 1999. ISBN 88-365-1337-9 == Vidu ankaŭ == * [[Giotto]] {{Projektoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.icvbc.cnr.it/bivi/regioni/umbria/assisi.htm] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101211205638/http://www.icvbc.cnr.it/bivi/regioni/umbria/assisi.htm |date=2010-12-11 }} Vitraĵoj de la baziliko de Sankta Francusko en Asizo.] [[Kategorio:Franciskanoj]] [[Kategorio:Asizo]] [[Kategorio:Orgenoj en Eŭropo]] j3k2pnn89rwh73qw42c8mlxd7s6qc4u Suda blunaĝila tinuso 0 496753 9431691 8467649 2026-07-17T15:46:02Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431691 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Thmac u0.gif|eta|dekstra|altdekstre=0.9|dekstre|''Thunnus maccoyii''.]] La '''Suda blunaĝila tinuso''', ''Thunnus maccoyii'', estas [[tinuso]] de la [[familio (biologio)|familio]] [[Skombredoj]] troviĝanta en malfermaj akvoj de [[suda hemisfero]] el ĉiuj tutmondaj oceanoj ĉefe inter 30°S kaj 50°S, al preskaŭ 60°S. Ili estas ĝis 2.5 m longaj kaj pezas ĝis 260&nbsp;kg, pro kio ĝi estas inter la plej grandaj [[ostaj fiŝoj]]. La '''Suda blunaĝila tinuso''', kial aliaj pelagaj tinusaj specioj, estas parto de grupo de ostaj fiŝoj, kiuj povas elteni ilian korpan temperaturon ĝis 10 gradoj super la media temperaturo. Tiu avantaĝo permesas al ili elteni altan metabolan rezulton por predado kaj migrado al grandaj distancoj. La '''Suda blunaĝila tinuso''' estas oportunema manĝanto, kiu predas ampleksan varion de fiŝoj, [[krustulo]]j, [[cefalopodo]]j, [[salpedoj]], kaj de aliaj marbestoj. == Literaturo == * {{FishBase_species| genus = Thunnus | species = maccoyii | month = Marto | year = 2006}} * Tony Ayling & Geoffrey Cox, ''Collins Guide to the Sea Fishes of New Zealand'', (William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1982) ISBN 0-00-216987-8 * Clover, Charles. 2004. ''The End of the Line: How overfishing is changing the world and what we eat''. Ebury Press, London. ISBN 978-0-09-189780-2 * [http://www.economist.com/background/displaystory.cfm?story_id=12502783 Bye bye bluefin: Managed to death] The Economist. 30 October 2008. Retrieved 6 February 2009. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.marine.csiro.au/LeafletsFolder/31sbt/31sbt.html Southern Bluefin Tuna at CSIRO]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080430034552/http://www.marine.csiro.au/LeafletsFolder/31sbt/31sbt.html |date=2008-04-30 }} * [http://marinebio.org/species.asp?id=238 Southern Bluefin Tuna at MarineBio.org] * [http://www.ccsbt.org/ Official homepage of the Commission for the Conservation of Southern Bluefin Tuna] [[Kategorio:Skombredoj]] i1xhfz4l8jchi1txf1nhafsrnjx59tv Annie Le Houérou 0 505131 9431856 8922421 2026-07-17T20:24:31Z Sj1mor 12103 9431856 wikitext text/x-wiki {{Ĝermo|Côtes-d'Armor|franca politikisto}} {{Informkesto politikisto | charte = | nom = Annie Le Houérou | dosiero = | priskribo = | ofico = [[Nacia Asembleo (Francio)|Deputitino]] de la [[4-a deputita distrikto de Côtes-d'Armor|4-a distrikto de Côtes-d'Armor]] | de = {{dato|20|junio|2012}} | ĝis = | baloto1 = | réélection1 = | prezidento = | ĉefministro = | registaro = | parlamenta periodo 1 = {{Parlamenta periodo de la [[Kvina Respubliko de Francio|Kvina Respubliko]]|XIV}} | coalition 1 = | groupe parlementaire 1 = | antaŭulo = [[Marie-Renée Oget]] | sekvanto = | ofico2 = [[Urbestro (Francio)|Urbestrino]] de [[Guingamp]] | de2 = {{dato|14|marto|2008}} | ĝis2 = {{dato|4|aprilo|2014}} | venanta post2 = [[Noël Le Graët]] | sekvanto2 = Philippe Le Goff | nom de naissance = | dato de naskiĝo = {{Dato|31|marto|1960}} | loko de naskiĝo = [[Plougonver]] ([[Côtes-d'Armor|Côtes-du-Nord]]) | dato de morto = | loko de morto = | nature du morto = | sépulture = | nacieco = [[Franca nacieco|franca]] | partio = [[Socialista Partio (Francio)|Socialista Partio]] | père = | mère = | fratrie = | edzo/ino = | infanoj = | entourage = | alma mater = | profesio = | religio = | sidejo = | signature = | emblème = | listo = }} '''Annie Le Houérou''', naskiĝinta la {{daton|31|marto|1960}} en [[Plougonver]] ([[Côtes-d'Armor|Côtes-du-Nord]]), estas [[Francio|franca]] [[Politikisto|politikistino]] , membro de la [[Socialista Partio (Francio)|Socialista Partio]] kaj deputitino de Côtes-d'Armor ekde 2012. == Biografio == Annie Le Houérou studis [[aplikitaj fremdaj lingvoj|aplikitajn fremdajn lingvojn]], poste [[publika juro|publikan juron]] en la [[universitato de Rennes]] de 1979 ĝis 1984. Diplomita de la [[Regiona Instituto pri Administrado]], ŝi komencis labori en 1988 en la [[Ministerio pri agrikulturo (Francio)|ministerio pri agrikulturo]] ĝis [[Parizo]] antaŭ ol estri, ekde 1993, la laboratorion pri evoluigo kaj analizoj de la departemento Côtes-d'Armor en la zoopoluso de [[Ploufragan]]. === Politika kariero === Elektita en la Municipa Konsilio de [[Guingamp]] en marto 2001 sur la listo de [[Noël Le Graët]], ŝi kuniĝis al la [[Socialista Partio (Francio)|Socialista Partio]] en 2005 kaj estis elektita [[Departementa konsiliano (Francio)|departementa konsilianino]] de la [[kantono Guingamp]] en decembro samjare per parta baloto. Ŝi estis, inter aliaj, prezidantino de la [[Komunumaro Guingamp]] inter 2002 kaj 2008. En marto 2008, ŝi estis reelektita en la Municipa Konsilio de Guingamp kies urbestro ŝi fariĝis. Samdate, ŝi estis reelektita en la [[Departementa Konsilio de Côtes-d'Armor]], kies vic-prezidantino ŝi fariĝis, komisiita pri infanaro kaj familio<ref>[http://annielehouerou.fr/vos-elus/la-deputee/ Biografio] {{Webarchiv|url=http://archive.wikiwix.com/cache/20151207130405/http://annielehouerou.fr/vos-elus/la-deputee/ |date=2015-12-07 }} en ŝia interretejo</ref>. Por konformiĝi kun la leĝo de nekumulo de mandatoj, ŝi rezignis tiam pri la mandato de departementa konsilianino. Ŝi estis elektita deputitino okaze de la [[francaj deputitaj balotoj de 2012|deputitaj balotoj de 2012]] en la [[4-a deputita distrikto de Côtes-d'Armor]] kun 68,52 % de la voĉoj fronte al Valérie Garcia, kandidatino de [[Unuiĝo por Popola Movado (Francio)|UMP]]<ref>[http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/LG2012/022/02204.html Rezultoj sciigitaj de la ministerio pri enlandaj aferoj]</ref>. En marto 2014, okaze de la municipaj balotoj en Guingamp, ŝi rekandidatis sur la listo kondukita de Philippe Le Goff kiu, la 4-an de aprilo, sukcedis ŝin kiel urbestro. Ŝi restis simpla municipa konsilianino. == Mandatoj kaj oficoj == * De 2001 : Municipa konsilianino de [[Guingamp]] ([[Côtes-d'Armor]]). * 2002 - 2008 : Prezidantino de [[komunumaro Guingamp]]. * 2008 - 2014 : [[urbestro|Urbestrino]] de Guingamp. * 2005 - 2012 : Departementa konsilianino des Côtes-d'Armor. * 2008 - 2012 : Vicprezidantino de la Departementa Konsilio, komisiita pri infanaro kaj familio. * De la {{dato|20|junio|2012}} : Deputitino de Côtes-d'Armor. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == === Vidu ankaŭ === * [[Guingamp]] * [[Komunumaro Guingamp]] * [[Listo de deputitoj de Côtes-d'Armor]] * [[4-a deputita distrikto de Côtes-d'Armor]] * [[Listo de la deputitoj de la 14-a parlamenta periodo de la kvina Franca Respubliko laŭ distrikto|Deputitoj de la 14-a parlamenta periodo laŭ distrikto]] * [[Alfabeta listo de la deputitoj de la 14-a parlamenta periodo de la kvina Franca Respubliko]] === Eksteraj ligiloj === * [http://www.assemblee-nationale.fr/14/tribun/fiches_id/605888.asp Ŝia slipo en la interretejo de la Nacia Asembleo] * [http://annielehouerou.bzh Interretejo de Annie Le Houérou] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180327194441/http://annielehouerou.bzh/ |date=2018-03-27 }} {{DEFAŬLTORDIGO:Le Houerou, Annie}} [[Kategorio:Deputitoj de la 14-a parlamenta periodo de la kvina Franca Respubliko]] [[Kategorio:Deputitoj de Côtes-d'Armor]] [[Kategorio:Francaj politikistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1960]] 2g6yki7fbwwg74xqgjvfzmd5wdzvezf Altlernejo Eötvös József 0 509451 9432019 9141665 2026-07-18T06:11:54Z Crosstor 3176 /* Elektitaj instruistoj */ 9432019 wikitext text/x-wiki {{Informkesto universitato |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |bildopriskribo= |emblemo= {{#invoke:Wikidata|claim|P154}} |moto = Sperto, praktiko<br> kaj dumvivaj rilatoj |lando = Hungario |situo = |establita = |speco = |gvidanto = |nombro de studentoj={{formatnum:}} |nombro de kunlaborantoj={{formatnum:}} |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = HU |situo sur mapo2=Baja |zomo = 13 |retejo = |tipo1 = reliefo }} '''[[Altlernejo]] [[József Eötvös|Eötvös József]]''' [otvoŝ joĵef], (origine [[hungare]] ''Eötvös József Főiskola''), mallonge EJF estas kuntirita altlernejo en [[Baja]]. == Historio == József Eötvös fondis [[instituto]]n pri [[instruisto]]j en [[1870]], kie okazis edukado por instruistoj en mezlerneja nivelo. En [[1959]] tio ŝanĝiĝis al altlerneja nivelo. En [[1962]] oni fondis ankaŭ novan hidrologian altlernejon, kiu en [[1970]] estis kuntirita al [[Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto]], en [[1979]] al altlernejo de [[Pécs]]. En [[1966]] ambaŭ altlernejoj estis kuntiritaj. Apartenaĵoj de la altlernejo estas 2 [[kolegio]]j, [[biblioteko]], baz[[lernejo]], pedagogia instituto. Menciindas, ke oni instruas [[studento]]jn (estontajn infanĝardenistojn kaj instruistojn) ne nur [[hungare]], sed ankaŭ [[serbe]], [[kroate]], [[germane]], [[cigane]] por zorgi pri la [[minoritato]]j. == Elektitaj instruistoj == * [[István Abonyi (maŝininĝeniero)]] * [[Samu Bartsch]] * [[László Gulyás (historiisto)]] * [[Károly Perényi (agronomo)]] * [[Adolf Weinträger]] == Elektitaj studentoj == * [[Ferenc Bárdos]] == Fontoj == * [http://www.ejf.hu/ oficiala paĝo] [[Kategorio:Altlernejoj en Hungario]] [[Kategorio:Baja]] 8zqy5uj8o4ni8wvw5fcgzf3ley48cj5 Nacia Biblioteko de Aŭstralio 0 509868 9431759 9431284 2026-07-17T17:08:30Z Arbarulo 135469 9431759 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = AU-ACT |Mapo en angulo=Aŭstralia Ĉefurba Teritorio |situo sur mapo=Centra Kanbero |zomo=13 |notoj= 7.72 milionoj (2018/19) |estro = Marie-Louise Ayres }} La '''Nacia biblioteko de Aŭstralio''' ({{lang-en|''National Library of Australia''}}) estas la [[Nacia biblioteko|nacia]] kaj plej granda biblioteko de [[Aŭstralio]], respondeca sub la kondiĉoj de la ''National Library Act'' (Nacia Biblioteko-Leĝo) por "konservado kaj evoluigado de nacia kolekto de biblioteka materialo, inkluzive de ampleksa kolekto de biblioteka materialo rilatiganta al Aŭstralio kaj la aŭstralia popolo." <ref>[http://www.austlii.edu.au/au/legis/cth/consol_act/ca1968133/s201.html leĝo de 1968 artikolo 201]</ref> En 2012-2013, la nacibiblioteka kolekto konsistis el 6,496,772 eroj, kaj el pliaj 15,506 metroj da manuskripta materialo.<ref name="autogenerated1">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.nla.gov.au/collections/statistics|titolo=Collection statistics &#124; National Library of Australia|alirdato=2013-11-12|eldoninto=Nla.gov.au|arkivurl=https://web.archive.org/web/20190331122812/https://www.nla.gov.au/collections/statistics|arkivdato=2019-03-31}}</ref> Ĝi situantas en [[Kanbero]], [[Aŭstralio]], ĉe [[Lago Burley Griffin]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.nla.gov.au/ National Library of Australia]| [http://bookshop.nla.gov.au/discount-books/home.do NLA Library Shop] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140713170914/http://bookshop.nla.gov.au/discount-books/home.do |date=2014-07-13 }} * [http://www.nla.gov.au/library/bookplate.html NLA Bookplate restaurant] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110225083858/http://www.nla.gov.au/library/bookplate.html |date=2011-02-25 }} * [http://www.nla.gov.au/history/ Our Nation's Album: The Library's first 100 years 1901–2001] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110605123855/http://www.nla.gov.au/history/ |date=2011-06-05 }} * [http://scaletext.law.gov.au/html/pasteact/1/761/top.htm National Library Act 1960] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20040603110656/http://scaletext.law.gov.au/html/pasteact/1/761/top.htm |date=2004-06-03 }} and [http://www.nla.gov.au/history-of-the-library History] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210701043938/https://www.nla.gov.au/history-of-the-library |date=2021-07-01 }} * [http://www.nla.gov.au/libraries/ Australian Libraries Gateway] * [http://www.nla.gov.au/ilrs/ Australian Interlibrary Resource Sharing Directory] * [http://era.nla.gov.au/ Electronic Resources Australia (ERA)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130812043604/http://era.nla.gov.au/ |date=2013-08-12 }} * [http://www.nla.gov.au/policy-and-planning/preservation-policy NLA Preservation Policy ] * [http://trove.nla.gov.au/ Trove] * [http://nla.gov.au/nla.party-593564 National Library of Australia] National Library of Australia, ''Trove, People and Organisation'' record for National Library of Australia * [http://nla.gov.au/nla.party-630998 Commonwealth National Library (Australia)] National Library of Australia, ''Trove, People and Organisation'' record for Commonwealth National Library (Australia) * [http://nla.gov.au/nla.party-622365 Commonwealth Parliament Library (Australia)] National Library of Australia, ''Trove, People and Organisation'' record for Commonwealth Parliament Library (Australia) <br/> {| align = center |[[Dosiero:National Library of Australia viewed across Lake Burley Griffin from Commonwealth Park.jpg|eta|centra|245ra|{{centre|La Nacia Biblioteko de Aŭstralio vidita el [[Lago Burley Griffin]], [[Kanbero]]}}]] |[[Dosiero:View of Lake Burley Griffin with some landmarks of Canberra.jpg||eta|centra|290ra|{{centre|[[Lago Burley Griffin]] kun la ponto ''Commonwealth Avenue'', la biblioteko maldekstre}}]] |} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Bibliotekoj en Aŭstralio]] [[Kategorio:Naciaj bibliotekoj|australio]] [[Kategorio:Muzeoj en Aŭstralio]] [[Kategorio:Kanbero]] h6mv9pkgtlf4eaejk5y6pz7v5pon4o5 Placo Sintagma 0 512259 9431945 5611716 2026-07-18T00:02:21Z Xqbot 13076 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Placo de la Konstitucio]] 9431945 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Placo de la Konstitucio]] brvrr1b34el1bdoqgr3jrt9ffour6xt Edzard Schaper 0 524985 9431812 9206979 2026-07-17T19:10:47Z Tirolischleioans 254019 9431812 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Ernst-Edzard Hellmuth SCHAPER''' (naskiĝinta la [[30-a de septembro]] [[1908]] en [[Ostrovo]], mortinta la [[29-a de januaro]] [[1984]] en [[Berno]]) estis [[germanio|germana]] verkisto kaj tradukisto. Li apartenis al la movado de [[Revivigo katolika (literaturo)|Renouveau catholique]]]]. == Vivo == Schaper frekventis unue en [[Głogów]] lernejon, ekde 1920 en [[Hanovro]] la Humboldt-gimnazion kiel ankaŭ la muzikkonservatorion. En 1925 li iris al [[Herford]], poste kiel helpreĝisoro kaj aktoro al [[Stuttgart]]. Post la publikigo de la unuaj romanoj (''Der letzte Gast'', 1927; ''Die Bekenntnisse des Försters Patrik Doyle'', 1928) li ricevis la stipendipremion de la Schiller-fondaĵo kaj setlis en 1928 sur la [[danio|dana]] insulo [[Christiansø]] (18 km for de [[Bornholm]]). En 1930 li sekvis al la edzino en ties patrujon en la direkto de de [[Talino]], kie li laboris kiel liberprofesia verkisto en la sama ĝardendomo, kie estis vivinta lia idolo [[Paul Fleming]]. La someron li pasigis ofte en [[Haapsalu]] kaj [[Paldiski]]. En Talino estiĝis la tre ŝatata rakonto ''Die Insel Tütarsaar'' (1934), kiu kune kun la romano ''Die sterbende Kirche'' (1935) estis majstroverko de Schaper. En tiu ĉi vivofazo, kiun li poste taksis la plej feliĉa de ĉiuj, Schaper flegis kontaktojn kun la [[estonio|estonaj]] verkistoj [[Gustav Suits]] kaj [[Friedebert Tuglas]] kiel ankaŭ kun la urbarkivestro [[Paul Johansen]]. En 1938 li estis eksmembrigita el la [[Regna Literatura Ĉambro]]. Schaper rifuzis partopreni la devigan transloĝigon de la germanlingvaj [[baltoj]] en 1939 kaj estis en 1940 unu el la lastaj okcidentaj homoj kiuj propraokule travivis la okupon de la baltaj ŝtatoj fare de la [[Ruĝa Armeo]]. Tiam li laboris por la [[usona]] novaĵagentejo ''United Press'' kaj fuĝis en la lasta momento al [[Finnlando]]. Ties ŝtatano li estis ekde 1944. Samjare li fuĝis en [[Svedlando]]n kie li laboris kiel tradukisto i.a. ĉe la helporganizo de [[Birger Forell]] por militkaptitoj. En la somero de 1947 li transloĝiĝis en [[Svislando]]n kaj dediĉis sin, helpate de [[Max Wehrli]] kaj [[Carl Helbling]], denove al la verkado. En 1950 trovis li novan hejmecon en la [[Kantono Valezo]]. Post 1976 li vivis tute retiriĝinte en Berno. Li konvertiĝis en 1951 al [[katolikismo]] kaj konsideris sin mem poste en ekumenisma senco kiel la "lastan ortodoksan luteranon". En multaj alvokoj, paroladoj kaj eseoj li strebis ekde 1949 scivolemigi la okcidenteŭropanojn pri la sorto de [[Baltio]]. == Karaktero verkara == La vera patrujo spirita por Schaper estis la eŭropa nordoriento, transira zono kun multaj translimaj spertoj, tipaj ankaŭ por multaj personoj de lia verkaro. Ankaŭ aliloke liaj herooj - ofte sacerdotoj kaj oficiroj estantaj reprezentantoj de kontraŭaj vidpunktoj - konfrontigitis al radikalaj demandoj pri senco kaj kiao de la homa ekzistado. Landlimoj, fuĝo, arestitado en kontreta kiel ankaŭ en religia sencoj (kp. [[Stefan Andres]]) iĝis la ĉefaj temoj. Renkontoj kun la spirito de la [[Ortodoksa Eklezio]] ankoraŭ pliprofundigis la tuton. La ŝatado de la ĉe renomitaj eldonejoj publikigita verkaro interrompitis je la fino de la 1960-a jaroj kiam Schaper haltigis skribadon. 15 jarojn post lia morto la ŝatado revenis, inspirite de diversaj esploradiniciativoj el Estonio kaj Svislando. Oni substrekas nun la ampleksegan terminon de "kulpo" ĉe Schaper ene de konfesia-historia sencopostulo kaj -trovo. Ekster tio la "sekularigo" de diversaj interpretadeseoj de Schaper - kiujn oni iam komprenis nur religie - trovigis al oni novajn aspektojn: ekzemple la "parolado pri la nepriparoleblo" en la ofta motivo de la ĉelo kiel ekzistada vivospaco, loko de vera libereco, arkeo kiu nur post ŝippereo iĝas funkcianta arkeo. La motivo de la landlimo interpretatas kiel onia sperto de limoj dumvivaj ĝenerale. Tiel Schaper aperas kiel pensanto de [[Ekzistadismo]] en mondo perteknike fremdigita; eble temas pri unu el la plej malkonata verkisto de la Moderno en [[Germanlingvio]]. Schaper mem tradukis i.a. el la lingvoj finna, sveda, norvega, dana. == Honoroj == * Dr. h. c. (Fribourg 1961) * Fontane-Preis d. Stadt Berlin (1953) * Ostdt. Schr.-tumspreis d. Künstlergilde Esslingen (1958) * Ostdt. Schr.tumspreis (1962); Charles-Veillon-Preis (1962); Goldene Medaille d. Humboldt-Ges. (1967) * Gottfried-Keller-Preis (1967) * Goldenes Ehrenzeichen d. Estn. Nat.fonds (Stockholm 1968) * Konrad-Adenauer-Preis d. Dtld.stiftung (1969) * Ehrenbürger d. Stadt Brig (1961) * Gr. BVK (1978); Simon-Dach-Medaille d. Albertinum (Göttingen 1978) * Mitgl. d. Schweizer. PEN-Zentrums u. d. Dt. Ak. f. Sprache u. Dichtung == Aliaj verkoj == * Die Arche, d. Schiffbruch erlitt, 1935 * Das Leben Jesu neu erzählt, 1936 * Der Henker, 1940 * Der letzte Advent, 1949 * Die Freiheit d. Gefangenen, 1950 * Untergang u. Verwandlung, Betrachtungen u. Reden, 1952 * Der Gouverneur, 1954 * Bürger in Zeit u. Ewigkeit, 1956 * Paul Fleming, Kein Landsmann sang mir gleich, 1959 * Der vierte Kg., 1961 * Die Gesch. e. Bären, d. Oskar hieß, 1962 * Sperlingsschlacht, 1972 * Degenhall, 1975 * Die Reise unter d. Abendstern, 1976; * Geschichten aus vielen Leben, Sämtl. Erzz., 1977 * Die Freiheit des Gefangenen, Die Macht der Ohnmächtigen (1950/51) * Am Abend d. Zeit, 1983; Grenzlinien, Ein Lesebuch, hg. v. M. Wörther, 1987 == Eksteraj ligiloj == * [http://www.deutsche-biographie.de/pnd118754076.html Biografio ĉe NDB] * {{DNB-Portal|118754076}} * Esplorcentro ĉe la Universitato de Fribourg: http://fns.unifr.ch/edzard-schaper{{404|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D12249.php Pri li en historia leksikono svisa] * [http://kulturportal-west-ost.eu/biographien/schaper-edzard-2 Artikolo pri eosteŭropa kulturportalo, kun foto de li] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|schaper, edzard}} [[Kategorio:Germanaj verkistoj]] [[Kategorio:Ekzistadismo]] m9fsymjtu5c2ti1h59f49gp2liahc0c 9431813 9431812 2026-07-17T19:11:01Z Tirolischleioans 254019 9431813 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Ernst-Edzard Hellmuth SCHAPER''' (naskiĝinta la [[30-a de septembro]] [[1908]] en [[Ostrovo]], mortinta la [[29-a de januaro]] [[1984]] en [[Berno]]) estis [[germanio|germana]] verkisto kaj tradukisto. Li apartenis al la movado de [[Revivigo katolika (literaturo)|Renouveau catholique]]. == Vivo == Schaper frekventis unue en [[Głogów]] lernejon, ekde 1920 en [[Hanovro]] la Humboldt-gimnazion kiel ankaŭ la muzikkonservatorion. En 1925 li iris al [[Herford]], poste kiel helpreĝisoro kaj aktoro al [[Stuttgart]]. Post la publikigo de la unuaj romanoj (''Der letzte Gast'', 1927; ''Die Bekenntnisse des Försters Patrik Doyle'', 1928) li ricevis la stipendipremion de la Schiller-fondaĵo kaj setlis en 1928 sur la [[danio|dana]] insulo [[Christiansø]] (18 km for de [[Bornholm]]). En 1930 li sekvis al la edzino en ties patrujon en la direkto de de [[Talino]], kie li laboris kiel liberprofesia verkisto en la sama ĝardendomo, kie estis vivinta lia idolo [[Paul Fleming]]. La someron li pasigis ofte en [[Haapsalu]] kaj [[Paldiski]]. En Talino estiĝis la tre ŝatata rakonto ''Die Insel Tütarsaar'' (1934), kiu kune kun la romano ''Die sterbende Kirche'' (1935) estis majstroverko de Schaper. En tiu ĉi vivofazo, kiun li poste taksis la plej feliĉa de ĉiuj, Schaper flegis kontaktojn kun la [[estonio|estonaj]] verkistoj [[Gustav Suits]] kaj [[Friedebert Tuglas]] kiel ankaŭ kun la urbarkivestro [[Paul Johansen]]. En 1938 li estis eksmembrigita el la [[Regna Literatura Ĉambro]]. Schaper rifuzis partopreni la devigan transloĝigon de la germanlingvaj [[baltoj]] en 1939 kaj estis en 1940 unu el la lastaj okcidentaj homoj kiuj propraokule travivis la okupon de la baltaj ŝtatoj fare de la [[Ruĝa Armeo]]. Tiam li laboris por la [[usona]] novaĵagentejo ''United Press'' kaj fuĝis en la lasta momento al [[Finnlando]]. Ties ŝtatano li estis ekde 1944. Samjare li fuĝis en [[Svedlando]]n kie li laboris kiel tradukisto i.a. ĉe la helporganizo de [[Birger Forell]] por militkaptitoj. En la somero de 1947 li transloĝiĝis en [[Svislando]]n kaj dediĉis sin, helpate de [[Max Wehrli]] kaj [[Carl Helbling]], denove al la verkado. En 1950 trovis li novan hejmecon en la [[Kantono Valezo]]. Post 1976 li vivis tute retiriĝinte en Berno. Li konvertiĝis en 1951 al [[katolikismo]] kaj konsideris sin mem poste en ekumenisma senco kiel la "lastan ortodoksan luteranon". En multaj alvokoj, paroladoj kaj eseoj li strebis ekde 1949 scivolemigi la okcidenteŭropanojn pri la sorto de [[Baltio]]. == Karaktero verkara == La vera patrujo spirita por Schaper estis la eŭropa nordoriento, transira zono kun multaj translimaj spertoj, tipaj ankaŭ por multaj personoj de lia verkaro. Ankaŭ aliloke liaj herooj - ofte sacerdotoj kaj oficiroj estantaj reprezentantoj de kontraŭaj vidpunktoj - konfrontigitis al radikalaj demandoj pri senco kaj kiao de la homa ekzistado. Landlimoj, fuĝo, arestitado en kontreta kiel ankaŭ en religia sencoj (kp. [[Stefan Andres]]) iĝis la ĉefaj temoj. Renkontoj kun la spirito de la [[Ortodoksa Eklezio]] ankoraŭ pliprofundigis la tuton. La ŝatado de la ĉe renomitaj eldonejoj publikigita verkaro interrompitis je la fino de la 1960-a jaroj kiam Schaper haltigis skribadon. 15 jarojn post lia morto la ŝatado revenis, inspirite de diversaj esploradiniciativoj el Estonio kaj Svislando. Oni substrekas nun la ampleksegan terminon de "kulpo" ĉe Schaper ene de konfesia-historia sencopostulo kaj -trovo. Ekster tio la "sekularigo" de diversaj interpretadeseoj de Schaper - kiujn oni iam komprenis nur religie - trovigis al oni novajn aspektojn: ekzemple la "parolado pri la nepriparoleblo" en la ofta motivo de la ĉelo kiel ekzistada vivospaco, loko de vera libereco, arkeo kiu nur post ŝippereo iĝas funkcianta arkeo. La motivo de la landlimo interpretatas kiel onia sperto de limoj dumvivaj ĝenerale. Tiel Schaper aperas kiel pensanto de [[Ekzistadismo]] en mondo perteknike fremdigita; eble temas pri unu el la plej malkonata verkisto de la Moderno en [[Germanlingvio]]. Schaper mem tradukis i.a. el la lingvoj finna, sveda, norvega, dana. == Honoroj == * Dr. h. c. (Fribourg 1961) * Fontane-Preis d. Stadt Berlin (1953) * Ostdt. Schr.-tumspreis d. Künstlergilde Esslingen (1958) * Ostdt. Schr.tumspreis (1962); Charles-Veillon-Preis (1962); Goldene Medaille d. Humboldt-Ges. (1967) * Gottfried-Keller-Preis (1967) * Goldenes Ehrenzeichen d. Estn. Nat.fonds (Stockholm 1968) * Konrad-Adenauer-Preis d. Dtld.stiftung (1969) * Ehrenbürger d. Stadt Brig (1961) * Gr. BVK (1978); Simon-Dach-Medaille d. Albertinum (Göttingen 1978) * Mitgl. d. Schweizer. PEN-Zentrums u. d. Dt. Ak. f. Sprache u. Dichtung == Aliaj verkoj == * Die Arche, d. Schiffbruch erlitt, 1935 * Das Leben Jesu neu erzählt, 1936 * Der Henker, 1940 * Der letzte Advent, 1949 * Die Freiheit d. Gefangenen, 1950 * Untergang u. Verwandlung, Betrachtungen u. Reden, 1952 * Der Gouverneur, 1954 * Bürger in Zeit u. Ewigkeit, 1956 * Paul Fleming, Kein Landsmann sang mir gleich, 1959 * Der vierte Kg., 1961 * Die Gesch. e. Bären, d. Oskar hieß, 1962 * Sperlingsschlacht, 1972 * Degenhall, 1975 * Die Reise unter d. Abendstern, 1976; * Geschichten aus vielen Leben, Sämtl. Erzz., 1977 * Die Freiheit des Gefangenen, Die Macht der Ohnmächtigen (1950/51) * Am Abend d. Zeit, 1983; Grenzlinien, Ein Lesebuch, hg. v. M. Wörther, 1987 == Eksteraj ligiloj == * [http://www.deutsche-biographie.de/pnd118754076.html Biografio ĉe NDB] * {{DNB-Portal|118754076}} * Esplorcentro ĉe la Universitato de Fribourg: http://fns.unifr.ch/edzard-schaper{{404|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D12249.php Pri li en historia leksikono svisa] * [http://kulturportal-west-ost.eu/biographien/schaper-edzard-2 Artikolo pri eosteŭropa kulturportalo, kun foto de li] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|schaper, edzard}} [[Kategorio:Germanaj verkistoj]] [[Kategorio:Ekzistadismo]] 6wjv7icckou15vy1y6d0jqs4mqvvjj1 Sándor Lumniczer 0 526149 9431968 8928788 2026-07-18T03:18:04Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431968 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''[[Aleksandro|Sándor]] Lumniczer''' [ŝAndor lumnicer], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Lumniczer Sándor''' estis [[Hungario|hungara]] [[kuracisto]], [[kirurgo]], [[profesoro]], [[membro]] de [[senato]]. [[Dosiero:Lumniczer Sándor Morelli.jpg|eta|<center>Sándor Lumniczer]] Sándor Lumniczer [http://mult-kor.hu/cikk.php?id=13064] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160304200755/http://mult-kor.hu/cikk.php?id=13064 |date=2016-03-04 }} naskiĝis la {{daton|29|marto}} [[1821]] en [[Kapuvár]]. Li mortis la {{daton|30|januaro}} [[1892]] en [[Budapeŝto]]. == Biografio == Sándor Lumniczer frekventis mez[[lernejo]]jn en [[Sopron]] kaj [[Bratislavo|Pozsony]], poste li akiris kuracistan [[diplomo]]n en [[Universitato de Budapeŝto|Reĝa Universitato de Pest]] en [[1844]]. Dum lernado li helpis al [[János Balassa]]. Inter [[1845]] kaj [[1847]] li plulernis en [[Vieno]], kie li akiris fakdiplomojn pri akuŝo kaj kirurgio. Li studvojaĝis al kirurgiaj klinikoj de [[Berlino]], [[Parizo]], [[Londono]], [[Zuriko]], [[Heidelberg]], [[Göttingen]], [[Erlangen]]. Li partoprenis en [[Hungara revolucio de 1848]], post la falo li estis trudsoldato de [[Habsburga Imperio]]. En [[1851]] li iĝis kuracisto en [[MÁV|Hungaraj Ŝtatfervojoj]], post 4 jaroj li havis kirurgian [[posteno]]n en [[Malsanulejo Rókus]], kie li ricevis la rangon ĉefkuracisto en [[1861]]. En [[1868]] li estis nomumita privata profesoro, en [[1880]] ordinara profesoro en [[Universitato de Budapeŝto]]. En [[1881]] li partoprenis en fondo de Hungara [[Ruĝa Kruco]]. En [[1885]] li iĝis membro de la senato. == Elektitaj disĉiploj == * [[Jonathán Pál Haberern]] == Elektitaj publikaĵoj == * ''Jelentés a Pest városi sz. Rókus közkórház II. sebészeti osztályának 1868. évi működéséről'' (1870) * ''Sebészeti tapasztalatok a bp.-i sz. Rókus Kórház II. sebészi osztályán 1875–76-ban'' (1878) * ''Orvos-sebészi értekezés a képlő sebészetről'' (1884) == Memorigiloj == * [[premio]] Lumniczer fondita en [[2004]] * kirurgia ilo nomata Lumniczer * [[strato]], malsanulejo kaj [[apoteko]] en sia naskiĝurbo == Fontoj == * [http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/index.html hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero L, poste serĉu la nomon)] * [http://www.semmelweis.museum.hu/muzeum/kiallitasok/gyogyitas/index18.html hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090224091545/http://www.semmelweis.museum.hu/muzeum/kiallitasok/gyogyitas/index18.html |date=2009-02-24 }} * [http://www.tankonyvtar.hu/hu/tartalom/tkt/magyar-orvoseletrajzi/ch03s16.html hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Lumniczer, Sandor}} [[Kategorio:Hungaraj kuracistoj]] [[Kategorio:Hungaraj kirurgoj]] [[Kategorio:Hungaraj profesoroj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] mhonxh7bha3bq7zw4fv8w1c5gh7043k Profesoroj de Scienca Universitato de Szeged 0 528574 9432020 9431249 2026-07-18T06:13:04Z Crosstor 3176 /* G */ 9432020 wikitext text/x-wiki Jen listo de elektitaj instruistoj en [[Scienca Universitato de Szeged]] (nature la listo etendiĝas al pli fruaj nomoj de la universitato ekde la fondo kaj ankaŭ al la aliĝintaj altlernejoj): *{{EnhavTabelo|alf=L}} == A == * [[Dezső Ágai]], [[advokato]] * [[György Ágoston (instruisto)]] * [[Antal Almási]], [[juĝisto]] * [[István Altorjay]], [[kirurgo]] * [[Ádám Anderle]], [[historiisto]] * [[Enikő Anderléné Sajti]], historiisto * [[György Antalffy]], [[juristo]] * [[István Apáthy]], [[zoologo]] * [[Ákos Bertalan Apatóczky]], ĉinologo * [[Lajos Armentano]], [[hematologio|hematologo]] == B == {{Div col|cols = 2}} * [[Mária B. Szendrei]], matematikisto * [[László Babiczky]], reĝisoro * [[Zoltán Badó]], kirurgo * [[Géza Bakonyi]], bibliotekisto * [[Ferenc Bakos]], vortaristo * [[Tibor Bakos]], instruisto * [[Péter Elemér Balás]], juristo * [[Mihály Balázs (literaturhistoriisto)]] * [[Péter Balázs (historiisto)]] * [[József Baló]], [[anatomio|anatomo]] * [[Ernő Balogh (onkologo)]] * [[Kálmán Balogh (geologo)]] * [[Tibor Balogh (filozofo)]] * [[Dénes Bara]], patologo * [[Károly Barakonyi]], [[inĝeniero]] * [[Róza Baranyai]], ekonomo * [[Erzsébet Baranyai]], psikologo * [[Zoltán Baranyai]], diplomato * [[Sándor Bárdi]], [[operkantisto]] * [[István Bárdosi]], juristo * [[István Bartók]], patologo * [[Lajos Bartucz]], [[antropologo]] * [[Imre Bata]], literaturhistoriisto * [[Gyula Belényi]], historiisto * [[Tibor Bellon]], muzeestro * [[László Benkő (instruisto)]] * [[László Berek]], radiologo * [[György Berencsi (bakteriologo)]] * [[Ferenc Berencz]], fizikisto * [[Péter Beretzk]], kuracisto, ornitologo * [[Gábor Bernáth]], kemiisto * [[Sándor Bezdán]], historiisto * [[Géza Birkás]], literaturhistoriisto * [[Zoltán Bíró]], politikisto * [[László Blazovich]], historiisto * [[Kriszta Bódis]], reĝisoro * [[Cecil Pál Bognár]], benediktano * [[János Bodnár]], kemiisto * [[Géza Bodolay]], reĝisoro * [[Endre Bojtár]], tradukisto * [[János Bóka]], [[ministro]] * [[Zsolt Boldogkői]], [[biologo]] * [[Enikő Bollobás]], literaturhistoriisto * [[Lajos Bólya]], juristo * [[György Bónis]], [[juristo]] * [[Gábor Boros (filozofihistoriisto)]] * [[Mihály Boros]], anestezisto * [[Ödön Both]], jurhistoriisto * [[Katalin Botos]], [[ekonomikisto]] * [[István Bugyi]], kirurgo * [[Károly Burger]], ginekologo * [[László Buza]], juristo {{Div col end}} == C == * [[Jenő Cholnoky]], [[geografo]] * [[Győző Concha]], [[politikisto]] * [[Béla Csákány (matematikisto)]] * [[András Csáki]], [[gitaristo]] * [[József Császár]], kemiisto * [[Bálint Csatári]], geografo * [[Dániel Csatári]], historiisto * [[Dezső Csejtei]], [[filozofo]] * [[Ervin Cséka]], juĝisto * [[István Csekey]], juristo * [[János Csengery]], [[filozofo]] * [[János Csirik]], matematikisto * [[Károly Csúri]], [[germanisto]] * [[Ottó Czúcz]], juristo == D == * [[László Dobszay (kuracisto)]] * [[József Dombi]], fizikisto * [[Ágnes Dukkon]], literaturhistoriisto * [[Lajos Duró]], psikologo == E == * [[Kálmán Eperjessy]], [[publikigisto]] * [[János Erdélyi (mineralogo)]] * [[Zoltán Ésik]], matematikisto * [[Zoltán E. Szabó]], instruisto == F == * [[Andrea Farsang]], agrogeologo * [[Erzsébet Fazekas]], historiisto * [[Tamás Fazekas]], kuracisto * [[György Fekete (kuracisto)]] * [[Lipót Fejér]], [[matematikisto]] * [[Pál Fejes]], kemiisto * [[Imre Ferenczi (etnografo)]] * [[István Ferincz]], [[filologio|filologo]] * [[Ferenc Finkey]], juristo * [[Csaba Földes]], [[germanisto]] * [[István Fried]], literaturhistoriisto * [[Márta Fülöp]], psikologo * [[László Füzi]], kritikisto == G == * [[Róbert Gábriel]], [[biologo]] * [[László Gálffy]], historiisto * [[László Gallé (biologo)]] * [[Tibor Gánti]], [[biokemiisto]] * [[László Garai]], psikologo * [[István Gedai]], arkeologo * [[György Geréb]], psikologo * [[Jenő Gergely (psikologo)]] * [[Ferenc Gilde]], kemiisto * [[Zoltán Gombocz]], [[filologo]] * [[János Gömöri]], arkeologo * [[Márta Görög]], ministro * [[Pál Greguss (botanikisto)]] * [[Ferenc Grezsa (kritikisto)]] * [[László Guczi]], kemiisto * [[László Gulyás (historiisto)]] * [[Sándor Gulyás (plantanatomo)]] * [[Csilla Gyémánt]], teatrohistoriisto * [[Sándor Gyimesi]], arkivisto * [[Tibor Gyimóthy]], [[komputikisto]] * [[István Györffy (botanikisto)]] * [[Ferenc Győri]], geografo == H == {{Div col|cols = 2}} * [[Alfréd Haar]], matematikisto * [[Lajos Hackl]], kemiisto * [[Aladár Halász]], advokato * [[Előd Halász]], filologo * [[József Halasy-Nagy]], filozofo * [[Miklós Halmos]], kemiisto * [[Imre Hamar]], [[ĉinologo]] * [[András Hegedűs]], juristo * [[László Heka]], juristo * [[Ágnes Heller]], filozofo * [[János Hemmert]], pentristo * [[Aurél Hencz]], bibliotekisto * [[István Egyed Hermann]], monaĥo * [[Ferenc Hézső]], pentristo * [[Alfréd Hille]], piloto, meteologo * [[József Híres]], kemiisto * [[Endre Hőgyes]], [[farmaciisto]] * [[Judit Hohmann]], farmaciisto * [[Ferenc Horusitzky]], geologo * [[Barna Horváth]], juristo * [[Imre Horváth (biologo)]] * [[István Károly Horváth]], klasikisto * [[János Horváth (fizikisto)]] * [[János Horváth (mikrobiologo)]] * [[József Horváth (kemiisto)]] * [[Zoltán Horváth (budhisto)]] * [[András Huhn]], matematikisto * [[Péter Huhn]], kemiisto * [[István Huszák]], [[neŭrologo]] {{Div col end}} == I == * [[József Imre]], kirurgo * [[József Imre (1851)]], kuracisto * [[Sándor Imre (pedagogo)]] * [[Béla Issekutz]], farmaciisto * [[Imre Izsák]], [[astronomo]] == J == * [[Gyula Jáki]], kirurgo * [[László Jakucs]], [[speleologo]] * [[László Jankovich (prosektoro)]] == K == {{Div col|cols = 2}} * [[László Kalmár]], matematikisto * [[Dezső Kalocsai]], marksisto * [[Béla Kanyó]], kuracisto * [[Zoltán Kanyó]], [[germanisto]] * [[Ede Kapuy]], fizikisto * [[István Karády]], kuracisto * [[Judit Karafiáth]], literaturisto * [[Sándor Károly (lingvisto)]] * [[László Karsai]], historiisto * [[Péter Katona]], [[marksisto|marksisto]] * [[Ármin Kecskeméti]], [[rabeno]] * [[Tamás Keczer]], instruisto * [[Zoltán Kelemen (literaturisto)]] * [[Lajos Kemény]], kuracisto * [[Erzsébet Keményné Gyimes]], psikologo * [[István Kenesei]], lingvisto * [[Béla Kerékjártó]], matematikisto * [[István Ketskeméty]], fizikisto * [[Ferenc Kevei]], [[mikrobiologo]] * [[A. Sándor Kiss]], kemiisto * [[Albert Kiss (juristo)]] * [[Árpád Kiss (kemiisto, 1889)]] * [[Ferenc Kiss (literaturhistoriisto)]] * [[Sándor Klein]], psikologo * [[Éva Kocziszky]], literaturisto * [[Károly Kogutowicz]], [[geografo]] * [[Zoltán Kolláth]], astronomo * [[Sándor Kolosváry]], juristo * [[Miklós Koltay]], kuracisto * [[György Koppány (meteologo)]] * [[Éva Korenchy]], lingvisto * [[Mihály Korom (historiisto)]] * [[Emil Korpás]], geografo * [[Ignác Kosutány]], juristo * [[Ferenc Kószó]], kemiisto * [[Ilona Kovács (literaturisto)]] * [[István Kosztándi]], violonisto * [[Lajos Kovács (geologo)]] * [[Zoltán Kovács (geografo)]] * [[Zoltán Ambrus Kovács]], [[psikiatro]] * [[Zoltán Kőváry]], psikologo * [[Attila Krajcsi]], psikologo * [[Jenő Kramár]], kuracisto * [[Endre Krolopp]], moluskisto * [[Pál Kubinyi]], ginekologo * [[Ferenc Kukán]], kuracisto * [[Zsuzsanna Kulcsár (historiisto)]] {{Div col end}} == L == * [[Sándor Láng]], geografo * [[Imre Lengyel]], ekonomikisto * [[István Lipka]], matematikisto * [[Pál Lipták (antropologo)]] * [[Alpár Losoncz]], altlerneja instruisto * [[László Lovász]], matematikisto * [[Adolf Lukáts]], juristo * [[Gábor Lusztig]], patologo * [[Tibor Lutter]], literaturhistoriisto == M == * [[Pál Maday]], lokhistoriisto * [[Zoltán Majó]], ekonomo * [[László Makra]], klimatologo * [[Elemér Mályusz]], [[historiisto]] * [[Sándor Márki]], historiisto * [[Péter Márki-Zay]], urbestro * [[Károly Marót]], filozofo * [[János Martonyi (politikisto)]] * [[István Martzy]], ginekologo * [[Béla Matkovics]], biologo * [[Judit Méray]], kuracisto * [[Gusztáv Merényi]], kuracisto * [[Artúr Meszlény]], juristo * [[Iván Meznerics]], [[bankisto]] * [[Tibor Mikola]], lingvisto * [[Emil Minker]], farmakologo * [[Dezső Miskolczy]], neŭrologo * [[László Móczár]], entomologo * [[Gyula Molnár (klarnetisto)]] * [[István Monok]], bibliotekisto * [[Gyula Moór]], juristo * [[József Morvay]], farmaciisto == N == * [[Ernő Nagy]], juristo * [[Csongor István Nagy]], juristo == O == * [[Ferenc Obál (pli juna)]], neŭrobiologo * [[Ilona Oláhné Béládi]], [[virologo]] * [[Jenő Ormos]], patologo * [[László Orosz (biologo)]] == P == * [[Péter Paczolay]], juristo * [[István Pálinkó]], kemiisto * [[András Patyi]], juĝisto * [[György Péczely]], meteologo * [[József Perbíró]], juristo * [[László Péter (bibliotekisto)]] * [[Ferenc Pintér (fizikisto)]] * [[Ödön Polner]], juristo * [[Éva Pócs]], etnografo * [[Ferenc Poór]], kuracisto * [[Béla Purjesz]], kuracisto, rektoro * [[Ildikó Puskás]], hindologo == R == * [[Mihály Racsmány]], psikologo * [[Tibor Radó]], matematikisto * [[Tamás Rávnay]], dermatologo * [[László Rédei]], matematikisto * [[Frigyes Riesz]], matematikisto * [[Gusztáv Rigler]], kuracisto * [[István Rusznyák]], kuracisto * [[József Ruszoly]], jurhistoriisto == S == {{Div col|cols = 2}} * [[István Sándor (etnografo)]] * [[Klára Sándor]], turkologo * [[Szabolcs Sándor]], dirigento * [[István Schneller]], pedagogo * [[István Simon (biofizikisto)]] * [[Bódog Somló]], juristo * [[Rita Sonkodi]], pentristo * [[Károly Streitman]], pediatro * [[Balázs Sudár]], turkologo * [[László Szilasi]], literaturisto * [[Tamás Sulyok]], konstitucia juĝisto * [[Pál Sümegi]], geologo * [[Éva Zsuzsanna Szabó]], psikologo * [[Gábor Szabó (inĝeniero)]] * [[György Szabó (kuracisto)]] * [[József Szabó (kuracisto)]] * [[Pál Zoltán Szabó]], geografo * [[Anna Mária Szász]], literaturhistoriisto * [[Gábor Szász]], matematikisto * [[Gyöngyi Szathmáry]], skulptisto * [[Katalin Szegvári]], [[raportisto]] * [[István Székely (juristo)]] * [[Sándor Székely (partilaboristo)]] * [[Ferenc Szekeres]], grafikisto * [[Gusztáv Szelényi]], [[entomologo]] * [[Klára Széles]], literaturisto * [[Ágnes Szendrei]], matematikisto * '''[[Albert Szent-Györgyi]]''', [[biokemiisto]], Nobel-premiito * [[Csaba Ferenc Szigeti]], kritikisto * [[Lajos Sándor Szigeti]], kritikisto * [[János Szilárd]], kuracisto * [[Lajos Szilassi]], matematikisto * [[Jenő Szilbereky]], juĝisto * [[Endre Szkárosi]], poeto * [[Béla Szőkefalvi-Nagy]], matematikisto * [[Ágnes Szokolszky]], psikologo * [[Ildikó Szondi]], statistikisto * [[Ferenc Szontágh]], kuracisto * [[György Endre Szőnyi]], kulturhistoriisto * [[István Szórády]], kuracisto * [[László Szörényi (kritikisto)]] {{Div col end}} == T == * [[József Takáts (kritikisto)]] * [[László Tápay-Szabó]], ĵurnalisto * [[Mária Temesi]], operkantisto * [[Béla Tettamanti (pedagogo)]] * [[Ágota Tóth]], kemiisto * [[Károly Tóth (dekano)]] * [[Károly Tóth (juristo)]] * [[László Tóth (historiisto)]] * [[László Trócsányi]], juristo * [[Sándor Kornél Tury]], juristo == U == * [[Jenő Újfalusi Németh]], [[filologio|filologo]] == V == * [[György Mihály Vajda]], literaturhistoriisto * [[Zsuzsanna Vajda]], psikologo * [[Imre Várady (literaturhistoriisto)]] * [[Ilona Varga (historiisto)]] * [[József Veczkó]], psikologo * [[Tibor Venkei]], kuracisto * [[Dezső Veszprémy]], kuracisto * [[Irén Vincze]], kemiisto * [[László Vinkler]], pentristo * [[Lívia Vizsolyi]], fagotisto == W == * [[Richárd Wagner (geografo)]] * [[István Winkler]], psikologo * [[Gyula Wojtilla]], hindologo == Z == * [[László Z. Karvalics]], informadikisto * [[András Zakar (psikologo)]] == Fontoj == La listo estas elekto el datenoj de la [[biografio]]j en Vikipedio. [[Kategorio:Scienca Universitato de Szeged]] [[Kategorio:Listoj]] 80d06ldazr0kmluayaonp1ghco15vj3 Listo de famuloj naskiĝintaj en Hódmezővásárhely 0 530285 9432013 9417751 2026-07-18T06:05:40Z Crosstor 3176 /* G */ 9432013 wikitext text/x-wiki Jen listo de famuloj, kiuj naskiĝis en [[Hódmezővásárhely]]: {{EnhavTabelo|alf=L}} == A == * [[agronomo]] [[Lajos Ábrahám]] * [[János Angyal (instruisto)]] * [[Imre Antal (pianisto)]] == B == * [[episkopo]] [[Bertalan Sándor Badalik]] * [[kuracisto]] [[György Bakay]] * [[Lajos Bakay (kirurgo)]] * [[advokato]] [[Ármin Balassa]] * [[János Bálint (flutisto)]] * [[biokemiisto]] [[Ilona Banga]] * [[skulptisto]] [[László Bánvölgyi]] * luktisto [[István Baranya]] * [[István Barta (pentristo)]] * [[aktoro]] [[Emma Bessenyei]] * historiisto [[Sándor Bezdán]] * [[kemiisto]] [[Rezső Bognár]] == C == * hobojisto [[Emília Csánky]] == E == * [[fotisto]] [[János Eifert]] * instruisto [[Ákos Endrei]] * instruisto [[Péter Erdélyi]] * [[fasonisto]] [[Gyula Ernyey]] == F == * [[kemiisto]] [[László Fári]] * [[aktoro]] [[Violetta Ferrari]] * [[József Fodor (pentristo)]] * biologo [[József Frank]] == G == * aktoro [[Katalin Gombos]] * [[Ferenc Grezsa (psikiatro)]] * [[ĝenerala kuracisto]] [[István Grezsa]] * [[László Gulyás (historiisto)]] * [[historiisto]] [[Gábor Gyáni]] * [[fizikisto]] [[József Gyulai]] * [[skermisto]] [[József Gyuricza]] == H == * [[instruisto]] [[Imre Hajnal]] * filmisto, pentristo [[Dezső Ákos Hamza]] * [[lingvisto]] [[János Harmatta]] * [[Adolf Havas (instruisto)]] * [[pianisto]] [[Endre Hegedűs]] * [[Sándor Héjja (agronomo)]] * [[juristo]] [[Mihály Herczegh]] * pentristo [[Ferenc Hézső]] * [[Imre Horváth (biologo)]] == I == * [[operkantisto]] [[Róbert Ilosfalvy]] * kuracisto [[József Imre (1851)]] * kuracisto [[József Imre (1884)]] * [[Sándor Imre (pedagogo)]] * [[inĝeniero]] [[Tamás Insperger]] * [[notario]] [[Dezső Irányi]] == J == * [[Katalin Juhász]], [[skermisto]] == K == * [[Béla Kádár (agronomo)]] * skulptisto [[Ede Kallós]] * skulptisto [[István Kamotsay]] * operkantisto [[Ernő Kenéz]] * [[Éva Kis (geografo)]] * juristo [[Károly Kmety]] * operkantisto [[Krisztina Kónya]] * [[Ferenc Kovács (politikisto)]] * [[pentristo]] [[István Kurucz D.]] == L == * aktoro [[Borbála Labancz]] * [[bankisto]] [[Csaba Lantos]] * [[skulptisto]] [[Györgyi Lantos]] * [[ministro]] [[János Lázár (ministro)|János Lázár]] * aktoro [[Margit Lontay]] * aktoro [[Ödön Lubinszky]] == M == * urbestro [[Péter Márki-Zay]] == N == * operkantisto [[Margit Nagy]] == O == * patologo [[Jenő Ormos]] * [[Gábor Osváth (koreologo)]] == P == * [[György Pálffy (aktoro)]] * [[meteologo]] [[György Péczely]] * aktoro [[Gerda Pikali]] == R == * [[matematikisto]] [[András Rapcsák (matematikisto)|András Rapcsák]] == S == * [[Pál Sándor (politikisto)]] * aktoro [[Samu Szabó]] * [[György Székely (arkeologo)]] * aktoro [[József Szerdahelyi]] * aktoro [[Eszter Szilágyi Szabó]] == T == * [[Ferenc Takács (ministro)]] * pentristo [[János Tornyai]] == V == * operkantisto [[Endre Várhelyi]] * dekoraciisto [[Emil Vata]] * instruisto [[Béla Vekerdi]] * sciencohistoriisto [[László Vekerdi]] * aktoro [[Margit Vetró]] * [[László Vörös (kartografo)]] == W == * radiologo [[Ármin Weisz]] * fizikisto [[Ferenc Wittmann]] == Fontoj == La listo enhavas tiujn nomojn, pri kiuj jam artikolo kreiĝis. [[Kategorio:Listoj de homoj|famuloj naskiĝintaj en Hódmezővásárhely]] [[Kategorio:Hódmezővásárhely| ]] 5xr6ofi1f8j7xigxxfrqblee5bivot1 Purismo (arto) 0 531656 9432084 8826571 2026-07-18T08:49:09Z Sj1mor 12103 9432084 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Purismo''' ([[Latina lingvo|latine]] ''purus'' = pura, neta) signifas en [[estetiko]] pezocentro sur la klara, preciza, regula kaj neta. Purismaj tendencoj ofte sekvis post ondoj de [[manierismo]] kaj [[eklektikismo]], kiuj ekzemple liveras superbordiĝon de la ornameco. Malvastasence [[purismo]] estas tendenco en [[arto]] kaj [[arĥitekturo]] de la 20-a jarcento. Ĝin kreis [[Amédée Ozenfant]] kaj [[Le Corbusier|Charles-Edouard Jeanneret (Le Corbusier)]] en 1918 per la manifesto ''Après le cubisme'' (Post la [[kubismo]]). La puristoj alstrebis simplan funkciemajn pentran kaj konstruan manierojn, en kiu unuiĝu estetiko kaj maŝina mondo. Ili volis uzi sur racia fundamento simplajn geometriajn formojn kun maŝineca precizeco. Ili estimis la [[ora proporcio|Oran Proporcion]] kiel ideala proporcio kaj rifuzis nure dekorajn elementojn. Similaĵojn kun la purismo havas la [[minimumismo]]. {{Projektoj}} [[Kategorio:Artaj movadoj]] [[Kategorio:Arkitekturaj stiloj]] 533lm1gbgkumf41tmll31cx2thywb3s Milvoki-Kantono 0 532177 9431947 5735399 2026-07-18T00:02:31Z Xqbot 13076 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Kantono Milwaukee]] 9431947 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Kantono Milwaukee]] 8gfckfp5gjavyt5jxbvn00saqil51xo Jeremy Corbyn 0 533730 9431981 9303059 2026-07-18T04:54:42Z Moldur 2507 9431981 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto | kesteroj = {{Informkestero sinsekvo | titolo = Partiestro de [[Brita Laborista Partio]] | dosiero = Labour Party Wordmark.svg | periodo = sep. [[2015]] – apr. [[2020]] | antaŭ = | post = [[Keir Starmer]] }} }} '''Jeremy Bernard CORBYN''' (naskiĝis la {{daton|26|Majo|1949}}) estas [[Unuiĝinta Reĝlando|brita]] [[Socialismo|socialisto]] kaj politikisto por la [[Brita Laborista Partio]], estanta sur la maldekstra flanko de sia partio. Li iĝas partiĉefo kaj [[gvidanto de opozicio]] la {{daton|12|septembro|2015}}. Li estas parlamentano por Islington North ekde 1983, reelektinte sep fojojn. Antaŭ tio li laboris por [[sindikato]]j. Corbyn identis sin kiel demokratan socialiston kaj proponas la re[[naciigo]]n de utilprogramoj kaj [[fervojo]]j, la remalfermon de karbaj [[minejo]]j, unuflankan [[Nuklea senarmiĝo|nuklean senarmiĝon]], politikon kontraŭ la evito de impostoj, QE-on kaj opozicion al la fiska aŭstereco. Corbyn anoncis sian kandidatecon la {{daton|6|Julio|2015}}. Li unue estis nur konsiderata kiel la franĝa kandidato, sed li poste fariĝis la ĉefa kandidato laŭ opini-sondadoj kaj li gajnis la subtenon de la plejmulto de sindikatoj filiaj al la Brita Laborista Partio kaj ankaŭ tri nefiliaj sindikatoj. La {{daton|12|Septembro|2015}} li gajnis la elekton por partiestro kun 59,5% de unuaj voĉdonoj. == Frua vivo == Corbyn naskiĝis en Chippenham en [[Wiltshire]] kaj estis kreskigita en Kington St Michael. Li estas la pli juna frato de veterprognozisto Pierre Corbyn kaj la filo de David Corbyn, [[Elektra inĝenierarto|elektra inĝeniero]] kaj spertulo de [[rektifilo]]j, kaj Naomi Corbyn, instruisto de [[matematiko]]. Liaj gepatroj estis packampanistoj kiuj renkontas dum la [[Hispana Enlanda Milito]]. Kiam Jeremy Corbyn aĝis sep, sia familio transloĝiĝis al [[Shropshire]] ĉe Pave Lane, kie David Corbyn aĉetis la Yew Tree Guesthouse kaj refasonis ĝin al sepdormoĉambra senjora domo. Li frekventis la [[Public school (Unuiĝinta Reĝlando)|sendependan]] Castle House Preparatory School kaj Adams' Grammar School, ambaŭ [[internulejo]] kaj taga lernejo, en Newport, Shropshire. Dum Corbyn ankoraŭ frekventis lernejon, li aktiviĝis en la Wrekin Constituency Young Socialists, sia loka Labour Party kaj la League Against Cruel Sports. Li gajnis du ''A-levels'', antaŭ ol li forlasis lernejon aĝanta 18. Post forlasi lernejon, li laboris du jarojn por Voluntary Service Overseas en [[Jamajko]]. Sekvonte li gungiĝis kiel plentempa organizisto ĉe la National Union of Public Employees, sekvita per mallonga periodo de studo ĉe North London Polytechnic, kiu li forlasis sen atingi gradon. Corbyn pli poste laboris kiel oficisto por la National Union of Tailors and Garment Workers, iĝis ano de distrikta aŭtoritato de saneco kaj elektiĝis en 1974 al Haringey Council, reprezentanta la kvartalo Harringay ĝis 1983. Li laboris por la sensukcesa kampanjo de [[Tony Benn]] en 1981 por fariĝi vicĉefo de Laborista Partio kaj estis elektita kiel sekretario de Laborista grupo de Islington Borough. == Parlamentano == Corbyn selektiĝis en 1982 kiel la Laborista kandidato por sia loka seĝo de Islington North. Li estis elektata dum la 1983 ĝenerala balotado en tiu funkcio kaj tuj membriĝis la Socialist Campaign Group, distinganta lin kiel unu da plej maldekstra parlamentanoj de Laborista Partio, kaj ĉeestis la London Regional Select Committee de 1983 ĝis 1987. Li komenciĝis skribi rubrikon en la Morning Star mallonge post sia elektiĝo, kiun li faras ĝis hodiaŭ. Li poste estis membro de Social Security Select Committee de 1992 ĝis 1997, la London Regional Select Committee por dua fojo de 2009 ĝis 2010 kaj Justice Select Committee de 2010 ĝis 2015. Corbyn reelektiĝis membro de parlamento por Islington North sep fojon, la plej laste en 2015, kiam li gajnis 60,24% de voĉdonoj kaj plejmulto de 21194 balotoj. Inter 1997 kaj 2010, dum la plej lastatempa Laborista registaro, Corbyn estis la plej ribelema de ĉiuj Laboristaj parlamentanoj, ofte defianta triobla ''whips''. Nur en la parlamento de 2005–2010 li defiis la ''whip'' 238 fojojn, ĉirkaŭ 25% de ĉiuj voĉdonoj. En Oktobro 2001 Corbyn estis elektata al la direktanta komitato de la Stop the War Coalition (''haltu la militon-koalicio''), kiu formiĝis oponi la [[Milito en Afganio (2001-2021)|afganan militon]] poste tiujare. Li feroce oponis la [[iraka milito]] en 2003 kaj parolis ĉe dekoj de kontraŭ-militaj kunvenoj en Britujo kaj transmare. Li asistis organizi la Februara kontraŭ-milita protesto kio estis kredita esti la plej granda politika protesto en brita historio. Li elektiĝis estro de la koalicio sukcesante Andrew Murray en Septembro 2011. En 2006 Corbyn estis unu da dek du Laboristaj parlamentanoj subteni la vokon de [[Partio de Kimrujo]] kaj la [[Skota Nacia Partio]] por enketo en la iraka milito. Li forte oponas [[Armilo de amasa detruo|armilojn de amasa detruo]] kaj estis longtempa subtenilo de Campaign for Nuclear Disarmament, membrita la organizacio en 1966 dum li estis lernulo kaj estanta unu da tri viĉestroj. Corbyn kritiĝis por inviti Gerry Adams kaj aliaj membroj de [[Sinn Féin]] al la parlamento en 1984 semajnojn post la bombatako en [[Brighton]] per la IRA, kiu mortigis kvin homojn. Corbyn membras nombron de sindicataj grupoj en la parlamento. Li estas sponsorata per kelkaj sindikatoj, inkluzive de Unison, la National Union of Rail, Maritime and Transport Workers kaj Unite the Union. Li estas devoliginta kontraŭ-faŝisto, parolinta ĉe la grandega kombinata kunveno de Unite Against Fascism kaj Trades Union Congress kontraŭ la British National Party en Decembro 2001, kaj li estis la ĉefa parolanto ĉe la jara konferenco de Unite Against Fascism en 2007. Corbyn estas estro de la All-Party Parliamentary Group (APPG) sur la [[Ĉagosoj]], estro de la APPG sur [[Meksiko]], vicestro de la APPG sur [[Latin-Ameriko]] kaj vicestro de la APPG sur homaj rajtoj. Li estas pledinta kaj pledanta por la rajtoj de la fortece forigitaj [[Ĉagosanoj]] por reiri al la [[Brita Hindoceana Teritorio]] kaj estas agitisto por solidareco kun Venezuelo (kun la socialisma venezuela registaro). Li ankaŭ estas membro de la sekvaj APPG-oj: Bolivio, Britio–Palestino, fromaĝo, biciklado, [[dalito]]j, Grandaj Lagoj, la International Parliamentary Union kaj vojaĝantleĝa reformo. === Elspezpostuloj === Dum la brita skandala pri parlamentanaj elspezpostuloj, publikiĝis ke Corbyn postulis la malplej nombro de elspezpostuloj elde ĉiuj parlamentanoj. En 2010 li postulis la plej malgranda sumo de ĉiuj parlamentanoj. En intervjuo per ''The Islington Gazette'' li diris: "Mi estas ŝparema parlamentano. Mi pensas ke ni devus postuli kion ni bezonas por daŭri niajn oficejojn kaj pagi niajn stabojn sed estu singarda ĉar ĝi evidente estas publika mono. Jara lupago por la [elektodistrikta] oficejo [en] Durham Road, Finsbury Park estas ĉirkaŭ £12,000 ĝis £14,000." Li luprenas sian elektrodistriktan oficejon ĉe la ''Ethical Property Company''. === Agitismo === Corbyn koniĝis en la 1980-aj jaroj por sia laboro pro la Guildford Four kaj la Birmingham Six, kiuj finfine troviĝis esti malĝuste konviktitaj por kulpo de serio de bombatakoj en Anglujo dum la mezaj 1970-aj jaroj. La [[IRA]] plenumis tiujn atakojn kiuj mortigis 28 homoj. Corbyn ankaŭ subtenis la kampanjo por renversi la konviktaĵoj de Jawad Botmeh kaj Samar Alami por la bombado en 1994 de ambasadejo en Londono. Botmeh kaj Alami estis konfesinta la posadon de eksplodaĵoj kaj pafiloj sed negis, ke ili estis por uzo en Britio. La konviktaĵoj estis subtenitaj par la Court of Appeal en 2001 kaj per la [[Eŭropa Kortumo por Homaj Rajtoj]] en 2007. En 2013 Corbyn subtenas la enoficigo de Botmeh kiel gubernatoro ĉe London Metropolitan University. Corbyn estis konata kampanjisto kontraŭ [[apartismo]] en Sud-Afriko kaj laboris por la National Executive de la kontraŭ-apartisma movado. Li arestiĝis en 1984 por protesti ekster South Africa House. == Estreco de Laborista Partio == === Estrelekto === Sekvonte la malvenko de la Laborista en la 2015 ĝenerala elekto la 7-an de majo, Ed Miliband rezignis kiel ĉefo de la Laborista Partio, rezultas al estrelekto. La 2-an de Junio, oni raportis en diversaj kominikilfontoj ke Corbyn estis konsideranta stari kiel kandidato, senrevigita per la manko de left-flanka voĉo. La sekvontan tagon Corbyn konfirmis al sia loka revuo, The Islington Tribune, ke li estis staronta en la elektado kun "klara kontraŭ-aŭstereca politikaro". Corbyn aligis: "Ĉi tiu decido respondas al superŝutanta voko per membroj de la Laborista Partio kiuj volas vidi pli larĝa gamo de kandidatoj kaj funda debato pri la estonteco de la partio. Mi staris por doni al membroj de la Laborista Partio voĉo en ĉi tiu debato." La aliaj kandidatoj estis Shadow Home Secretary [[Yvette Cooper]], Shadow Health Secretary [[Andy Burnham]] kaj Shadow Minister for Care and Older People [[Liz Kendall]]. La {{dato|12|Septembro|2015}} Corbyn elektiĝis estro de la Laborista Partio en superŝutanta venko. Ricevinta 59.5% de voĉdonoj kiel unua prefero, li gajnis dum la unua raŭndo. === Gvidanto de opozicio === Kiam li fariĝis partiesto de Laborista Partio la {{daton|12|Septembro|2015}}, Corbyn ankaŭ fariĝis gvidanto de opozicio. Li estas deklarinta ke li volas have isme diversan teamon en la Laborista estreco. Li anoncis sian ''shadow cabinet'' la {{daton|14|Septembro|2015}}. == Politikaj opinioj == === Impostado kaj ekonomio === Corbyn estas kampanjinta kontraŭ projektoj de privataj financ-initiatoj (PFI) kaj subtenas la enirado de ekzista minimumo kaj pli alta tarifo de enspezimposto por la "plej riĉaj en la socio". Corbyn estas pledanto por reatingi monperdojn de leĝa kaj kontraŭleĝa impostevito, per investi miliardon da pundoj en HMRC (la brita fisko). Richard Murphy, unu da ekonomikaj konsilistoj de Corbyn, diris ke "elspezi ĝis tri cent milliono pundon je [HMRC-a] stabo povus rezulti en ekstran ok miliardo pundon." Corbyn ankaŭ planis malaltigi la impostsenŝarĝiĝon de naŭdek tri miliardo kion firmoj ricevas laŭ Kevin Farnsworth, supera docento de York University. xi tiu nombro konsistas de iaj senŝarĝiĝoj, inkluzive de fervojaj kaj energiaj subvencioj, senŝarĝiĝo por investado kaj registara provizo el la privata sektoro. Li estas priskribinta jar-post-jaraj korporaciaj impostomalplialtigoj por firmoj kun profitoj pli ol £300000 per nuntempaj registaroj kiel "race to the bottom". En 1990, Corbyn partoprenis en la movado de impostrezistado kontraŭ la ''Community Charge'' aŭ ''poll tax'', por kio li alfrontis enprizonigon. Corbyn proponas kreigi la Bank of England monon por investi en ''housing'' kaj publika transporto, priskribita per Corbyn kiel "popola ''quantitative easing''". Ĉi tiu celus ŝanĝi la Unuiĝinta Reĝlando al alt-lerteca, alt-teknologia ekonomio kaj konstrui pli socialsubtenaj domoj por malaltigi longtempaj kostaj de sociala sekureco por lupagoj de loĝejoj. Por atingi tion, la bankon aĉetus obligaciojn por ŝtate posedada "Nacia Banko de Investado". === Sociala subteno === En 2013, Corbyn kunsubskribis leteron kio estis publikigita en la revuo ''[[The Guardian]]'' kio montris sian subtenon por la People's Assembly Against Austerity.<ref>{{cite web |url= http://www.theguardian.com/business/2013/feb/05/people-assembly-against-austerity |title=Letters: People's Assembly Against Austerity |work=The Guardian |date=5-a de Februaro 2013 |accessdate=la 15-an de Septembro 2015}}</ref> Li ankaŭ estas fama subtenanto de la March for Homes.<ref>{{Cite web|url=http://marchforhomes.org/sponsors/|title=Sponsors|work=marchforhomes.org|accessdate=la 15-an de Septembro 2015|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2015-09-15|arkivurl=https://web.archive.org/web/20150906051016/http://marchforhomes.org/sponsors/|arkivdato=2015-09-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150906051016/http://marchforhomes.org/sponsors/|archivedate=2015-09-06}} {{Citaĵo el la reto |url=http://marchforhomes.org/sponsors/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2015-09-15 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20150906051016/http://marchforhomes.org/sponsors/ |arkivdato=2015-09-06 }}</ref> Li estis une da dek ses subskribantoj de [[malferma letero]] al tiama estro de Laborista [[Ed Miliband]] en januaro 2015, vokanta por la Laborista Partio devoligi sin al oponi pli aŭstereco, repreni fervojaj firmaoj je publika proprieto kaj fortigi aranĝojn por kolektiva negociado. Dum la dua debato pri la Welfare Reform and Work Bill en Julio 2015, Corbyn oponis la leĝproponon kun 47 aliaj Laboristaj parlamentantoj, priskribanta ĝin kiel "putrita kaj maldefendebla", dum la aliaj tri kandidatoj por estreco detenis sin. Aŭguston 2015 li elpetigis al Iain Duncan Smith por rezigni kiel ŝtatsekretario por laboro kaj pensioj post kiam aperas ke miloj da labormaltaŭgaj personoj mortis post aprobiĝi taŭga por labori per taksoj de kapableco por labore (''Work Capability Assessments'') inter 2011 kaj 2014. === Saneco === Corbyn estas dirinta ke la NHS devus "funkcii tute publike kaj esti publice klarigebla" kaj estas subtenanta de la NHS Reinstatement Bill 2015. Corbyn oponas la privatan financ-initiaton, argumentanta ke la NHS perfortiĝus repagi "ses fojoj la originan investado en ĝi". Li diris sur Twitter en 2010 ke li kredis ke [[homeopatio]] povus funkcii por iuj kaj subskribis parlamenta mocion enirigita per la konservatisma parlamentano David Tredinnick elpetiganta la registaron por konsideri la travivaĵojn de aliaj landoj kiel Hindio, kio subtenas homeopatian kuracadon, kiam la registaro formulos saneca poliko. === Edukado === Corbyn antaŭvidas la establado de "nacia edukada servo", kun simila skemo al tio de Nacia Saneca Servo (angla lingvo: ''National Health Service'', mallonge ''NHS''). Li pledas por reigi ŝtate pagataj akademiolernejoj kaj liberaj lernejoj al loka aŭtoritato kaj finigi la karitata statuso de internulejoj. Corbyn feroce kampanjis kontraŭ instruaj gaĝoj en Anglio kaj subtenas plialtigon de korporacia imposto por kasi publikajn servojn kiel senkosta altlerneja edukado. Li ankaŭ porparolas la restaŭron de konservo-monasignaĵoj, kiuj aboliĝis per la Konservatisma registaro en 2015. Corbyn pledas por nacie organizata staĝoj por art-bazata alta edukado. === GLAT-rajtoj === Konsiderata frua pioniro de GLAT-egaleco, Corbyn pledas por tiaj celoj kiel la Lesbians and Gays Support the Miners (LGSM), civilaj partnerecoj kaj abolicio de la kontraŭ-geja Section 28 leĝparto. Corbyn subtenas GLAT-rajtoj "ne-ŝanceliĝante", estinta la sola Laborista parlamentano kiu voĉdonas pro Liberaldemokrata amendo por malpermesi diskriminacion bazatan sur seksemo en 1998, antaŭ la enirigo de la Equality Act 2006. Corbyn balotis pro la Marriage (Same Sex Couples) Act 2013, kiu fine leĝigis samsekseman nupton en Anglio kaj Kimrio. Li ankaŭ avertis "ekonomiaj kaj diplomatiaj konsekvencoj" al tiuj landoj kiuj ne subtenas GLAT-rajtojn. Li subtenis enpostenigi Michael Cashman kiel la Laborista internacia sendito por GLAT-rajtoj. === Ŝtata organizo, malcentrigo kaj naciismo === Corbyn persone preferas ke Britio fariĝus [[respubliko]]n, sed ne provos forigi la [[monarkio]]n, pro la populareco de reĝa familio. En 1991, li subtenis la leĝproponon "''the Commonwealth of Britain''" de Tony Benn. Tio petis la ŝanĝigon de Unuiĝinta Reĝlando ideale en "demokratia, federacia kaj sekulara ''Commonwealth of Britain''", kun elektata prezidanto, malcentrigo (angle: ''devolution''), aboligo de la House of Lords (en nuna, ne-elektata formo) kaj egaleco de reprezentado laŭ sekso en parlamento. Corbyn estas longtempa subtenanto de Unuiĝita [[Irlando]] kaj disputige invitis prezidanton de la partio Sinn Féin Gerry Adams al [[Londono]] en 1984. Dua renkonto en 1996 nuliĝis sekvonte premo el la Laborista Partio. Corbyn respondis dirante "dialogo kun ĉiuj partoprenantoj restas esenca se la pacfaradprocedo devus daŭri". Li forte kritikiĝis per Laboristaj kaj Konservatismaj parlamentanoj por havi renkontojn kun estintaj membroj de la IRA en la ''Palace of Westminster'' por diskuti temojn kiel statojn en Nord-Irlandaj prizonoj kaj la [[batalhalto]]n de IRA. Corbyn voĉdonis kontraŭ la ''Anglo-Irish Agreement'', dirante ke ĝi fortigis la bordo inter Nord-Irlando kaj la [[Respubliko de Irlando]] kaj li oponis ĝin ĉar li deziris vidi unuiĝintan Irlandon. En intervjuo sur ''BBC Radio Ulster'' en Aŭgusto 2015, Corbyn akcentis sia oponado kontraŭ "ĉiu bombado" kaj bonvenigis la batalhalto kaj pacfaradprocedon, kvinkam li ne ekspresis direkte opinion aparte pri la agoj de la IRA. Kiam li estis demandita per la ĵurnalo ''Herald'' el Glasgow ĉu li priskribus sin kiel Britan Uniiston, Corbyn respondis: "Ne, mi priskribus min kiel socialiston. Mi preferus ke la Unuiĝinta Reĝlando restos kune, jes, sed mi agnoskas la rajton de homoj por elekti la decidon pri iliaj propraj aŭtonomio kaj sendependeco". Li ankaŭ kritikis la decidon de la Skota Laborista Partio por kunlabori kun Skotaj Konservatistoj en la ''Better Together'' kampanjo kaj diris ke li ne estis age partopreninta en la kampanjo de la 2014 plebiscito pri la ebla sendependeco de Skotlando. Corbyn ankaŭ ekspremis sian konvinkon ke ekonomia malegaleco ekzistas tra la Unuiĝinta Reĝlando kaj ke Laboristo devus unuigi homojn bazata sur "radiaala ekonomia strategio". === Eksterlanda politiko === Corbyn kontraŭas militeman eksterlandan politikon, preferante pli diplomatian politikon. Li kredas ke recenta okcidenta partoprenado en multaj militoj kreis malpli sekuran mondon. Corbyn okupas sin delonge pri diversaj eksterlandaj aferoj socialismaj. Li partoprenas en diversaj grupoj de "socialisma solidareco", kiel por [[Kubo]] kaj [[Venezuelo]]. Tamen li ankaŭ estas estinta kritika pri politikaj aferoj en tiuj landoj. Laŭ Stephen Bush li fundas siajn eksterlandajn opiniojn malpli sur britaj interesoj ol sur la interesoj de malriĉaj landoj. Li ankaŭ longtempe agis por la [[Ĉagosanoj]], kiuj vivis sur la [[Ĉagosoj]] dum jarcentoj sed estis forprenataj al alia loko pro usonaj militaj interesoj. ==== Militoj ==== Jeremy Corbyn oponis la [[Iraka Milito|Irakan Militon]] elde 2003. Li estis estro de la ''Stop the War Coalition'' ("Haltu-la-Milito-Koalicio"). Li kontraŭas la bombardadon de [[Daiŝo]] en [[Sirio]]. Laŭ li tio pliigas la hazardon de atakoj en Britio. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Corbyn, Jeremy}} [[Kategorio:Britaj politikistoj]] [[Kategorio:Britaj socialistoj]] [[Kategorio:Britaj feministoj]] [[Kategorio:GLAT-aktivuloj]] 1f0kwouiz9e3brtj2abh6effv35rylo Suprematismo 0 537093 9432081 8468261 2026-07-18T08:47:19Z Sj1mor 12103 9432081 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:Black Square.jpg|eta|Ekzemplo de suprematisma arto. Nigra kvadrato sur blanka grundo, Malevič (1915)]] La '''suprematismo''' estas rusa [[arta movado]] kreita de la [[pentristo]] [[Kazimir Severinoviĉ Maleviĉ|Kazimir Malevič]] ĉirkaŭ la jaro [[1913]] kaj unue priskribita teorie en manifesto de la jaro [[1915]] (skribita de Malevič kune kun la [[poeto]] [[Vladimir Majakovskij|Majakovskij]]), kaj sekve en la [[eseo]] de la jaro [[1920]] kun la titolo ''La suprematismo, aŭ la mondo de ne reprezentaĵo''. La suprematismo estis publike prezentita unuafoje en [[Sankta Peterburgo]] en la jaro 1915, okaze de la ekspozicio: ''Dua ekspozicio futurista de pentraĵoj 0,10 (nulo-dek)''. Malevič asertis, ke la moderna arto devas liberiĝi de praktikaj kaj estetikaj celoj. Li asertis ankaŭ, ke ĝis tiam la pentroarto estis nur estetika prezentaĵo de la realo. Sed kontraŭe al tio la celo de la artisto devus esti la serĉado de vojo, kiu kondukas la arton al ĝia esenco. La vorto suprematismo devenas de la penso de la aŭtoro. Laŭ Malevič senobjekteco estas la plej alta, la supra formo de esprimo. Fakte laŭ li, figura pentraĵo prezentas nur iun objekton aŭ vivaĵon, dum suprematisma verko estas prezentado de senobjekta sensacio. La suprematismo restas ligita precipe al sia iniciatinto, kvankam ĝi influis ankaŭ la verkojn de [[Vladimir Tatlin|Tatlin]], [[Miĥail Larionov|Larionov]] kaj [[Ivan Puni]]. == Kelkaj verkoj == * ''Nigra kvadrato sur blanka grundo'' - Malevič (1915, Leningrado, Mus. Statale Russo) * ''Blanka kvadrato sur blanka grundo'' - Malevič (1919, New York, Mus. of Art) * ''Angla viro en Moskvo'' - Malevič (1913-14, Amsterdam, Stedelijk Museum) * ''Suprematisma komponaĵo, ruĝa kvadrato kaj nigra kvadrato'' - Malevič (1914-1915, New York, MOMA ) == Vidu ankaŭ == * [[Abstraktismo]] == Bibliografio == * Mario De Micheli, ''Le Avanguardie Artistiche del Novecento'', Milano, 7 ed. 1978. {{Projektoj}} [[Kategorio:Artaj movadoj]] [[Kategorio:Ismoj]] [[Kategorio:Avangardismo]] eu9m1usubgz5ezqfx7bl0097qb0prhn Grafika novelo 0 541726 9431816 9406028 2026-07-17T19:36:54Z Sj1mor 12103 9431816 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:GRAPHIC_NOVEL_DISPLAY_(back_of_back_display)_(5571698323).jpg|eta|Prezento de buntaĵo]] [[Dosiero:René Goscinny.jpg|eta|René Goscinny en 1971 kun siaj Asteriksoj]] '''Grafika novelo''' aŭ '''Grafika romano''' estas [[libro]] formita el enhavo de [[bildstrio]]j. Kvankam la vortoj "[[novelo]]" aŭ "[[romano]]" normale aludas al mallongaj aŭ longaj fikciaj verkoj, la termino "grafika novelo" estas aplikita larĝe kaj inkludas fikcion, nefikcion, kaj antologian verkaron. Ĝi distingas el la termino "[[Bildliteraturo|bildstria libro]]", kiu estas uzata por bildstriaj periodaĵoj. La plej frua konata uzo de la anglalingva termino "graphic novel" okazis en 1964. Ĝi estis popularigita ĉefe en la komunumo de ŝatantoj de [[bildliteraturo]] post la publikigo de la verko de [[Will Eisner]] nome ''[[A Contract with God]]'' (1978) kaj iĝis familiara al la publiko en la fino de la 1980-aj jaroj post la komerca sukceso de la verkoj de [[Frank Miller]] nome ''The Dark Knight Returns'' (1986), de [[Alan Moore]] kaj Dave Gibbons ''Watchmen'' (seriigita en 1986 kaj 1987, kolektita en 1987), kaj la unua volumo de la fama verko de [[Art Spiegelman]] nome ''[[Maus]]'' (seriigita el 1980 al 1991, kolektita en 1991). La usona asocio ''Book Industry Study Group'' inkludas "graphic novel" kiel kategorio en [[librovendejo]]j,<ref>{{Cite web | url= https://www.bisg.org/bisac-subject-headings-list-comics-and-graphic-novels | title= BISAC Subject Headings List, Comics and Graphic Novels | publisher= Book Industry Study Group | accessdate= 9a de Julio, 2015 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20150414104950/https://www.bisg.org/bisac-subject-headings-list-comics-and-graphic-novels | archivedate= 14a de Aprilo, 2015 | deadurl= no | titolo= Arkivita kopio | alirdato= 2015-12-07 | arkivurl= https://web.archive.org/web/20150414104950/https://www.bisg.org/bisac-subject-headings-list-comics-and-graphic-novels | arkivdato= 2015-04-14 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150414104950/https://www.bisg.org/bisac-subject-headings-list-comics-and-graphic-novels |date=2015-04-14 }} {{Citaĵo el la reto |url=https://www.bisg.org/bisac-subject-headings-list-comics-and-graphic-novels |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2015-12-07 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20150414104950/https://www.bisg.org/bisac-subject-headings-list-comics-and-graphic-novels |arkivdato=2015-04-14 }}</ref> kaj same okazas en plej gravaj librovendejoj de urboj tutmonde. En Eŭropo ĉefaj grafikaj noveloj estas de famaj aŭtoroj kiaj [[Milo Manara]], [[René Goscinny]], [[Hergé]], [[Hugo Pratt]], [[Albert Uderzo]] ktp. == Notoj == {{Referencoj|colwidth=20em}} == Referencoj == * Arnold, Andrew D. [http://www.time.com/time/columnist/arnold/article/0,9565,542579,00.html "The Graphic Novel Silver Anniversary"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100811202153/http://www.time.com/time/columnist/arnold/article/0,9565,542579,00.html |date=2010-08-11 }}, ''[[Time (gazeto)|Time]]'', 14a de Novembro, 2003 * Tychinski, Stan. [https://web.archive.org/web/20080603041720/http://www.graphicnovels.brodart.com/history.htm Brodart.com: "A Brief History of the Graphic Novel"] (n.d., 2004) * Couch, Chris. [http://www.imageandnarrative.be/narratology/chriscouch.htm "The Publication and Formats of Comics, Graphic Novels, and Tankobon"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20051015025242/http://www.imageandnarrative.be/narratology/chriscouch.htm |date=2005-10-15 }}, ''Image & Narrative'' #1 (Dec. 2000) == Bibliografio == * ''Graphic Novels: Everything You Need to Know'' de Paul Gravett * ''Understanding Comics: The Invisible Art'' de Scott McCloud * ''The Victorian Age: Comic Strips and Books 1646-1900 Origins of Early American Comic Strips Before The Yellow Kid, Overstreet Comic Book Price Guide #38 2008 pages 330-366'' de Robert Lee Beerbohm, Doug Wheeler, Richard Samuel West kaj Richard D. Olson, PhD * Weiner, Stephen & Couch, Chris. ''Faster than a speeding bullet: the rise of the graphic novel'', NBM, 2004, ISBN 978-1-56163-368-5 * [http://www.bestgraphicnovels.co BestGraphicNovels.co] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200817202909/https://www.bestgraphicnovels.co/ |date=2020-08-17 }} Graphic novel review site featuring primarily DC and Marvel comic books * ''The Graphic Novel: An Introduction'' de Jan Baetens kaj Hugo Frey * ''The System of Comics'' de Thierry Groensteen == Eksteraj ligiloj == * [http://www.comics-db.com/ The Big Comic Book DataBase] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200630034320/https://comics-db.com/ |date=2020-06-30 }} * [http://library.columbia.edu/subject-guides/graphic_novels.html "Welcome to Columbia University's Graphic Novels Page"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140101124016/http://library.columbia.edu/subject-guides/graphic_novels.html |date=2014-01-01 }}, [[Columbia University]] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Bildliteratura terminologio]] od4djlt8hrevngb33p3tmy4upcefdhw Studentoj de Scienca Universitato de Szeged 0 543113 9432016 9427712 2026-07-18T06:08:43Z Crosstor 3176 /* G */ 9432016 wikitext text/x-wiki Jen listo de elektitaj studentoj en [[Scienca Universitato de Szeged]] (ankaŭ la integrita altlernejo): *{{EnhavTabelo|alf=L}} == A == * [[Károly Abaffy]], [[kemiisto]] * [[László Abaffy]], [[ĵurnalisto]] * [[Attila Ábrahám]], [[kajakisto]] * [[János Abrudbányay]], [[instruisto]] * [[János Ács]], [[reĝisoro]] * [[Csaba Adorjáni]], psikologo * [[Dezső Ágai]], [[advokato]] * [[Pál Agócsy]], [[muzeologo]] * [[György Ágoston (instruisto)]] * [[Ádám Anderle]], [[historiisto]] * [[Enikő Anderléné Sajti]], historiisto * [[Sándor András (poeto)]] * [[György Antalffy]], [[juristo]] * [[András Aradszki]], [[politikisto]] * [[István Arató (komponisto)]] * [[Lajos Armentano]], [[hematologio|hematologo]] * [[Károly Árpás]], instruisto == B == {{Div col|cols = 2}} * [[Mária B. Szendrei]], matematikisto * [[László Bachát]], lingvisto * [[Gyula Bácskai]], kemiisto * [[Mihály Bácskai]], [[instruisto]] * [[Zoltán Badó]], kirurgo * [[Zoltán Bagó]], politikisto * [[István Baka]], poeto * [[Lajos Bakacsi]], [[pentristo]] * [[György Bakondi]], generalo * [[Géza Bakonyi]], bibliotekisto * [[György Balázs (lokhistoriisto)]] * [[Mihály Balázs (literaturhistoriisto)]] * [[Péter Balázs (historiisto)]] * [[Lajos Balcza]], pedagogo * [[Sándor Bálint (etnografo)]] * [[Hugó Ballya]], remisto * [[József Balogh (patologo)]] * [[Tibor Balogh (filozofo)]] * [[Imre Bánkúti]], [[historiisto]] * [[Dénes Bara]], patologo * [[Pál Bárdos]], [[dramaturgo]] * [[István Bárdosi]], juristo * [[István Barta (historiisto)]] * [[György Bártfai]], ginekologo * [[István Bartók]], patologo * [[Péter Tamás Bauer]], ekonomo * '''[[Zoltán Bay]],''' [[fizikisto]] * [[Zoltán Beck (etnografo)]] * [[Gyula Belényi]], historiisto * [[László Benedek (biokemiisto)]] * [[László Benkő (instruisto)]] * [[Sándor Benkő]], [[hematologio|hematologo]] * [[Károly Berczeli Anzelm]], verkisto * [[Tamás Bereczkei]], psikologo * [[László Berek]], radiologo * [[Ferenc Berencz]], fizikisto * [[György Berend]], juristo * [[László Berza]], bibliotekisto * [[Sándor Bezdán]], historiisto * [[István Bibó]], [[politikisto]] * [[Ferenc Bíró (literaturhistoriisto)]] * [[László Blazovich]], historiisto * [[Rebeka Bobanj]], operkantisto * [[Lajos Bódis]], ginekologo * [[Zalán Bognár]], historiisto * [[Zsolt Bohács]], advokato * [[Béla Bojta]], advokato * [[János Bóka]], [[ministro]] * [[Gábor Bonyhai]], literaturhistoriisto * [[László Böőr]], arkivisto * [[Pál Bor]], [[pedagogo]] * [[Zsolt Bor]], fizikisto * [[Andor Borbély (kartografo)]] * [[Sándor Mihály Bordás]], toksologo * [[Zsolt Borkai]], gimnastikisto * [[Béla Boros (kuracisto)]] * [[Mihály Boros]], anestezisto * [[Béla Böszörményi-Nagy]], pianisto * [[Ödön Both]], jurhistoriisto * [[László Botka (politikisto)]] * [[László Bozó (reĝisoro)]] * [[Koloman Brenner]], [[germanisto]] * [[Kálmán Buday (historiisto)]] * [[József Büki]] * [[Ferenc Bukovszky]] {{Div col end}} == C == {{Div col|cols = 2}} * [[Béla Jenő Cholnoky]], algologo * [[Béla Csákány (matematikisto)]] * [[András Csapó]], filmisto * [[Gábor Csapó]], akvopilkisto * [[Géza Csapó]], kajakisto * [[Miklós Csapody]], politikisto * [[József Császár]], kemiisto * [[Bálint Csatári]], geografo * [[Dezső Csejtei]], [[filozofo]] * [[Zoltán Csepregi]], [[teologo]] * [[Zoltán Csemniczky]], [[skulptisto]] * [[Krisztián Cser]], [[operkantisto]] * [[János Cserni]], juĝisto * [[László Csíky (kuracisto)]] * [[János Csirik]], matematikisto * [[Andor Csizmadia]], juristo * [[János Csorba]], advokato * [[Tibor Csörgő]], ornitologo * [[Károly Csúri]], [[germanisto]] * [[Lóránt Czigány]], bibliotekisto * [[Ottó Czúcz]], juristo * [[Judit Czunyiné Bertalan]], [[subministro]] {{Div col end}} == D == * [[Jázmin Dammak]], beleckonkursanto * [[Sarolta Deczki]], instruisto * [[Dezső Debreczeni]], piedbatboksisto * [[Mária Anna Deli]], [[esploristo]] * [[György Dénes (speleologo)]] * [[Károly Dietz]], policestro * [[András Diószegi]], redaktoro * [[Eszter Dobozi]], [[instruisto]] * [[József Dombi]], fizikisto * [[Mátyás Domokos]], kritikisto * [[Győző Duró]], [[dramaturgo]] * [[Lajos Duró]], psikologo == E == * [[Tibor Egri Kiss]], kuracisto * [[Péter Erdélyi]], instruisto * [[Zoltán Ésik]], matematikisto * [[Zoltán E. Szabó]], instruisto == F == * [[Géza Fábri]], instruisto * [[Pál Farkas]], skulptisto * [[Andrea Farsang]], agrogeologo * [[István Fáry]], [[matematikisto]] * [[Sándor Fazekas]], [[ministro]] * [[Edit Fél]], [[muzeologo]] * [[István Ferincz]], [[filologio|filologo]] * [[Sándor Fontos]], pentristo * [[József Frank]], biologo * [[Ferenc Friedler]], kemiisto * [[Veronika Fűz]], [[skulptisto]] * [[László Füzi]], kritikisto == G == {{Div col|cols = 2}} * [[István G. Vass]], [[arkivisto]] * [[Róbert Gábriel]], [[biologo]] * [[László Gálffy]], historiisto * [[László Gallé (biologo)]] * [[Sándor Gallus]], arkeologo * [[László Galuska]], internisto * [[István Levente Garai]], kuracisto * [[Gábor Gárdián]], [[violonĉelisto]] * [[László Gáspárdy]], prokuroro * [[Ágnes Geréb]], akuŝisto * [[György Geréb]], psikologo * [[Ágnes Gereben]], literaturhistoriisto * [[Ferenc Gerlei]], patologo * [[Ferenc Gilde]], kemiisto * [[Júlia Goldman]], instruisto * [[Márta Görög]], ministro * [[Pál Greguss (fizikisto)]] * [[Ferenc Grezsa (kritikisto)]] * [[Ferenc Grezsa (psikiatro)]] * [[István Grezsa]], kuracisto * [[Géza Grünwald]], matematikisto * [[László Guczi]], kemiisto * [[József Gulrich]], naĝisto * [[László Gulyás (historiisto)]] * [[Sándor Gulyás (plantanatomo)]] * [[Mihály Gurmai]], metalurgo * [[Csilla Gyémánt]], teatrohistoriisto * [[László Gyimesi (politikisto)]] * [[Tibor Gyimóthy]], [[komputikisto]] * [[Lajos Györffy]], instruisto * [[János Györgyey]], [[botanikisto]] * [[Ferenc Győri]], geografo * [[István Győri]], matematikisto * [[Sándor Gyüdi]], dirigento * [[József Gyurácz]], ornitologo {{Div col end}} == H == {{Div col|cols = 2}} * [[Lajos Hackl]], kemiisto * [[Imre Hajdú]], radiologo * [[Miklós Halmos]], kemiisto * [[Artúr Hámori]], kuracisto * [[Erika Hancz]], turkologo * [[Lajos Hanzó (historiisto)]] * [[János Háy]], poeto * [[János Hemmert]], pentristo * [[Aurél Hencz]], bibliotekisto * [[István Herczeg (advokato)]] * [[Ede Hertelendi]], fizikisto * [[István Hetesi]], instruisto * [[József Híres]], kemiisto * [[Judit Hohmann]], farmaciisto * [[Sándor Holly]], kemiisto * [[Tibor Hortobágyi]], algologo * [[Rezső Horvai]], fizikisto * [[Imre Horváth (biologo)]] * [[János Horváth (fizikisto)]] * [[János Horváth (mikrobiologo)]] * [[József Horváth (kemiisto)]] * [[Sándor Domonkos Horváth]], bibliotekisto * [[András Huhn]], matematikisto * [[Péter Huhn]], kemiisto * [[Dániel Hunya]], [[jezuito]] {{Div col end}} == I == * [[Lajos Illés (redaktoro)]] * [[Balázs Imreh]], matematikisto == J == * [[Béla Odiló Jakab]], ornitologo * [[József Jankovics]], literaturisto * [[Károly Jeges]], instruisto * [[Károly Jenei]], arkivisto * [[Márton Joób]], kanuisto * [[Gyula Juhász]], [[poeto]] * [[Katalin Juhász]], [[skermisto]] * [[Tibor Juhász]], fizikisto == K == {{Div col|cols = 2}} * [[Géza István Kaáli Nagy]], ginekologo * [[Béla Kálmánfi]], pedagogo * [[Zoltán Kanyó]], [[germanisto]] * [[Sándor Károly (lingvisto)]] * [[Gábor Karsai]], budhisto * [[Miklós Kásler]], onkologo * [[Mária Kávai]], kemiisto * [[András Keczer]], teatrestro * [[Tamás Keczer]], instruisto * [[Ferenc Kedves]], fizikisto * [[László Kelemen (advokato)]] * [[László Kelemen (altlerneja instruisto)]] * [[Zoltán Kelemen (literaturisto)]] * [[Lajos Kemény]], kuracisto * [[Erzsébet Keményné Gyimes]], psikologo * [[Ernő Kenéz]], operkantisto * [[Sándor Képíró]], [[ĝendarmo]] * [[János Kerényi]], [[parlamentano]] * [[István Ketskeméty]], fizikisto * [[Ferenc Kevei]], [[mikrobiologo]] * [[A. Sándor Kiss]], kemiisto * [[Gergely Kiss]], akvopilkisto * [[István Kiss (algologo)]] * [[István Kiss (kemiisto)]] * [[Sándor Koczkás]], altlerneja instruisto * [[Mátyás Koltai]], kuracisto * [[Sámuel Komoly]], neŭrologo * [[Csaba Koncz]], biologo * [[Krisztina Kónya]], operkantisto * [[László Kordos]], paleontologo * [[József Korek]], arkeologo * [[Péter Kőszeghy (literaturisto)]] * [[Ferenc Kószó]], kemiisto * [[Gergely Kovács (politikisto)]] * [[Péter Kovács (juĝisto)]] * [[Zoltán Kőváry]], psikologo * [[András Krámli]], kemiisto * [[Zoltán Kulcsár]], informatikisto * [[Miklós Kun (psikiatro)]] {{Div col end}} == L == * [[Dezső Laky]], [[statistikisto]] * [[Erika Lázár]], ginekologo * [[János Lázár (ministro)]] * [[Ferenc Lebó]], skulptisto * [[András Lengyel (muzeologo)]] * [[Imre Lengyel]], ekonomikisto * [[Magda Ligeti]], neŭrologo * [[Mária Littomeritzky]], apotekisto * [[Béla Lovas]], parazitologo * [[Irén Lovász]], popolkantisto * [[István Lukács]], literaturhistoriisto * [[Gábor Lusztig]], patologo == M == * [[Zoltán Majó]], ekonomo * [[Lajos Makai]], fizikisto * [[László Makra]], klimatologo * [[Gábor Margittai]], redaktoro * [[Miklós Marián]], muzeologo * [[Péter Márki-Zay]], urbestro * [[Anita Márton]], [[atleto]] * [[Béla Martos]], matematikisto * [[István Martzy]], ginekologo * [[Béla Matkovics]], biologo * [[Kálmán Méhes]], geologo * [[Tibor F. Mérei]], neŭrologo * [[Katalin Merétey]], imunologo * [[Emil Minker]], farmakologo * [[Gyula Molnár (klarnetisto)]] * [[Tamás Molnár (akvopilkisto)]] * [[István Monok]], bibliotekisto * [[József Morvay]], farmaciisto * [[István Muzslay]], monaĥo == N == * [[László Nagy (teatrestro)]] * [[Töhötöm Sándor Nagy]], framasono * [[Zoltán Zsolt Nagy]], okulkuracisto * [[Katalin Nagyné Szegvári]], juĝisto * [[Tivadar Nemecskay]], [[obstetrikisto]] * [[Katalin Németh S.]], bibliotekisto * [[Enikő Németh T.]], lingvisto * [[Zoltán Nógrádi]], urbestro == O == * [[Ferenc Obál (pli juna)]], neŭrobiologo * [[Kornél Ocskay]], operkantisto * [[Attila Oláh (kirurgo)]] * [[Ilona Oláhné Béládi]] * [[Jenő Ormos]], onkologo * [[Gábor Orosz]], psikologo * [[Gyula Ortutay]], ministro * [[Dániel Ötvös]], kemiisto == P == * [[Máté Pálhegyi]], [[flutisto]] * [[István Pálinkó]], kemiisto * [[Gertrúd Palotay]], muzeologo * [[Sándor Papp (politikisto)]] * [[Márta Pataki]], bibliotekisto * [[András Patyi]], juĝisto * [[Rezső Pauncz]], kemiisto * [[Imre Pávó]], instruisto * [[György Péczely]], meteologo * [[László Péter (bibliotekisto)]] * [[Éva Petrőczi]], poeto * [[Ferenc Pintér (fizikisto)]] * [[János Piroska]], pentristo kaj urbestro * [[Jenő Pócza]], fizikisto == R == * [[Imre Rábai]], matematikisto * [[Miklós Radnóti]], poeto * [[Tibor Radó]], matematikisto * [[Misa Ragány]], muzikalkantisto * [[Tamás Raj]], rabeno * [[László Réczi]], advokato * [[Béla Reitzer]], [[sociologo]] * [[Kató Rényi]], matematikisto * [[Béla Rigó]], publikigisto * [[Dávid Rózsa]], bibliotekisto * [[Zsuzsa Rózsa]], farmaciisto * [[József Ruszoly]], jurhistoriisto == S == {{Div col|cols = 2}} * [[Györgyi Sáfrán]], bibliotekisto * [[Magda Salacz]], arthistoriisto * [[Klára Sándor]], turkologo * [[György Sárosi]], futbalisto * [[Fruzsina Skrabski]], ĵurnalisto * [[Lajos Somlai]], pentristo * [[György Somogyi]], pentristo * [[Rita Sonkodi]], pentristo * [[János Steinmetz]], akvopilkisto * [[Valéria Stenszky]], farmaciisto * [[Jolán Stiller]], akvobiologo * [[Károly Streitman]], pediatro * [[Tamás Sulyok]], konstitucia juĝisto * [[József Sümeghy]], geologo * [[János Surányi (matematikisto)]] * [[Erika Szabó (politikisto)]] * [[János Szabó (agrikultura ministro)]] * [[Tünde Szabó (naĝisto)]] * [[Tamás Szalai]], astronomo * [[József Szathmáry]], [[pentristo]] * [[Gábor Szász]], matematikisto * [[Zoltán Szegedi]], pentristo * [[Sándor Székely (partilaboristo)]] * [[Ferenc Szekeres]], grafikisto * [[Klára Széles]], literaturisto * [[Mihály Szemes]], reĝisoro * [[Ágnes Szendrei]], matematikisto * [[Júlia Szepes]], [[biologo]] * [[Antal Szerb]], [[verkisto]] * [[Csaba Ferenc Szigeti]], kritikisto * [[Lajos Sándor Szigeti]], kritikisto * [[János Szilárd]], kuracisto * [[László Szilasi]], literaturisto * [[Lajos Szilassi]], matematikisto * [[Jenő Szilbereky]], juĝisto * [[Béla Szőke (arkeologo)]] * [[Ildikó Szondi]], statistikisto * [[György Endre Szőnyi]], kulturhistoriisto * [[István Szórády]], kuracisto {{Div col end}} == T == * [[Győző Takács]], ceramikisto * [[József Takáts (kritikisto)]] * [[Tamás Tarnóczy]], fizikisto * [[Éva Tauszk]], kuracisto * [[Gáspár Téri]], dancisto * [[Lajos Timár]], botanikisto * [[László Tiszlavicz]], patologo * [[Noémi Tiszlavicz]], ginekologo * [[István Tömörkény]], verkisto * [[András Torma]], juristo * [[József Torma (diplomato)]] * [[Ágota Tóth]], kemiisto * [[Csaba Tóth]], kuracisto * [[József Tóth (geografo)]] * [[Károly Tóth (dekano)]] * [[Mónika Tóth]], violonisto * [[Péter Tuzson-Berczeli]], pentristo == U == * [[Gábor Uherkovich]], [[limnologo]] * [[Jenő Újfalusi Németh]], [[filologio|filologo]] * [[István Ujhelyi]], politikisto * [[László Upor]], dramaturgo == V == * [[Jenő Vácz]], jezuito * [[Ferenc Vándor]], kuracisto * [[László Várady (apotekisto)]] * [[György Varsányi]], kemiisto * [[Tibor Venkei]], kuracisto * [[Gábor Veres (skulptisto)]] * [[Aladár Vidacs]], geologo * [[Irén Vincze]], kemiisto * [[István Vitányi]], politikisto == W == * [[Richárd Wagner (geografo)]] * [[Adolf Weinträger]], pentristo == Z == * [[András Zakar (psikologo)]] * [[Endre Zétényi]], astronomo * [[Gábor Zombor]], kuracisto * [[László Zombori]], pentristo * [[István Zsignár]], pentristo == Fontoj == La listo estas elekto el datenoj de la [[biografio]]j en Vikipedio. [[Kategorio:Scienca Universitato de Szeged]] [[Kategorio:Listoj]] 9328jc9j83ootmgukgfrajy8r504x4g Subita inundo 0 548696 9431633 8467375 2026-07-17T14:14:11Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431633 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Driving through flash flood.jpg|eta|Ŝoforante laŭ ŝoseo suferanta pro '''subita inundo'''.]] '''Subita inundo''' aŭ '''tuja inundo''' estas rapida [[inundo]] okazinta sur [[Geomorfologio|geomorfe]] malaltaj areoj: sekaj riverujoj, [[rivero]]j, sekaj [[lago]]j kaj [[depresio|basenoj]]. Ĝi povas esti kaŭzata de forta [[pluvo]] asociata kun fortaj [[ŝtormo]]j, [[uragano]]j, aŭ [[neĝo]]-fandado el glacio aŭ neĝo fluanta super glacitavoloj de neĝokampoj. Subitaj inundoj povas okazi post la falo de natura [[glacio|glacia]] aŭ [[rubo|ruba]] [[digo]], aŭ de homa strukturo kia homfarita [[akvobaraĵo]], kiel okazis antaŭ la inundoj de Johnstown de 1889. Subitaj inundoj distingiĝas el normalaj inundoj pere de temposkalo de malpli ol ses horoj.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.srh.noaa.gov/mrx/hydro/flooddef.php|titolo=Definitions of flood and flash flood|alirdato=2008-08-19|eldoninto=National Weather Service}}</ref> La portempa disponeblo de akvo estas ofte uzata de plantoj kun rapida ĝermado kaj mallonga kreskociklo, kaj de speciala adaptita animala vivo. == Notoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * {{cite journal |quotes= |last= Schmittner |first= Karl-Erich |author2=Pierre Giresse |date=August 1996 |title= Modelling and application of the geomorphic and environmental controls on flash flood flow |journal= Geomorphology |volume= 16 |issue= 4 |pages= 337–47 |doi= 10.1016/0169-555X(96)00002-5 |accessdate= 2008-07-17 |bibcode = 1996Geomo..16..337S }} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{YouTube|eQIEgn-j4H4|Scottish Flash Flood}} Public clip of the Fochabers flood in Moray September 9 * [http://www.floodrisk.net Decision tree to choose an uncertainty method for hydrological and hydraulic modelling] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130601205453/http://floodrisk.net/ |date=2013-06-01 }}, choosing an uncertainty analysis for flood modelling. * [http://www.rankinstudio.com/flashfloods Great footage of flash floods] in the arid midwest heading down dry washes after heavy rain. * [http://floodsafety.com/media/maps/texas/index.htm Map] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230412144803/http://floodsafety.com/media/maps/texas/index.htm |date=2023-04-12 }} of central Texas flash flood alley. * [http://www.apfm.info/projects/pilot/europe/Pilot_Guidance_on_Flash_Flood_Mgmt_Eastern_Europe.pdf Workshop Proceedings Flash Flood Management] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160202065143/http://www.apfm.info/projects/pilot/europe/Pilot_Guidance_on_Flash_Flood_Mgmt_Eastern_Europe.pdf |date=2016-02-02 }} * [http://www.nws.noaa.gov/iao/iao_FFW.php Workshop Proceedings Flash Flood Forecasting] * [http://www.hrc-lab.org/ Hydrologic Research Center] [[Kategorio:Inundo]] r1tfy5022bzx4jprgm8e20fvtgositn Ekstera politiko de Azerbajĝano 0 552064 9431729 9370824 2026-07-17T16:47:52Z Arbarulo 135469 9431729 wikitext text/x-wiki {{Nesufiĉaj fontoj|temo = |dato = julio 2026}} [[Dosiero:Diplomatic missions of Azerbaijan.png|eta|250px|Landoj kun diplomatiaj misioj de Azerbajĝano.]] [[Dosiero:Diplomatic missions in Azerbaijan.png|eta|250px|Landoj kun diplomatiaj misioj en Azerbajĝano.]] [[Dosiero:NK-Map.PNG|eta|250px|La mapo de la regiono. Oranĝkolora parto estas regata de ''Respubliko Montara Karabaĥo'']] La '''ekstera politiko de Azerbajĝano''' estas la duflankaj rilatoj de [[Azerbajĝano]] kun aliaj [[ŝtato]]j kaj [[Internacia organizaĵo|internaciaj organizaĵoj]]. La efemera [[Azerbajĝana Demokratia Respubliko]] sukcesis establi [[diplomatiaj rilatoj|diplomatiajn rilatojn]] kun ses landoj kaj ricevis diplomatiajn reprezentantojn el [[Germanio]] kaj [[Finnlando]]<ref>CountryStudies.us http://countrystudies.us/azerbaijan/36.htm</ref>. La procezo de [[Internacia agnosko|internacia agnoskado]] de la [[sendependeco]] de Azerbajĝano disde [[Sovetunio]] daŭris ĉirkaŭ unu jaron. La lasta lando kiu agnoskis ĝin estis [[Barejno]], la [[6-an de novembro]] [[1996]]<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.mfa.gov.az/eng/foreign_policy/bilat.shtml |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-02-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20070504074309/http://www.mfa.gov.az/eng/foreign_policy/bilat.shtml |arkivdato=2007-05-04 }}</ref>. La egalrajtaj diplomatiaj rilatoj, inkluzive de la reciprokaj interŝanĝoj de [[Diplomatia misio|diplomatiaj misioj]], establiĝis unuafoje kun [[Turkio]], [[Argentino]], [[Usono]], [[Irano]] kaj [[Israelo]]<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://baku.mfa.gov.il/mfm/Data/113213.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2011-07-21 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110721141347/http://baku.mfa.gov.il/mfm/Data/113213.pdf |arkivdato=2011-07-21 }}</ref>. Nuntempe Azerbajĝano havas diplomatiajn rilatojn kun 158 ŝtatoj kaj ĝi apartenas al 38 [[Internacia organizaĵo|internaciaj organizaĵoj]]<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.fco.gov.uk/servlet/Front?pagename=OpenMarket%2FXcelerate%2FShowPage&c=Page&cid=1007029394365&a=KCountryProfile&aid=1019233781986 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2003-07-31 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20030731063022/http://www.fco.gov.uk/servlet/Front?pagename=OpenMarket%2FXcelerate%2FShowPage&c=Page&cid=1007029394365&a=KCountryProfile&aid=1019233781986 |arkivdato=2003-07-31 }}</ref>. Ĝi estas observanto en la [[Movado de Nealiancitaj Landoj]] kaj la [[Monda Organizaĵo pri Komerco]] kaj ĝi estas korespondanto de la [[Internacia Telekomunika Unio]]. Ekzistas ĉ. 12 centroj por la etnaj [[Malplimulto|malplimultoj]] ene de Azerbajĝano, inkluzive de la germana societo [[Karelhaus]], la [[slavoj|slava kulturcentro]], la [[judoj|juda kulturcentro]] kaj aliaj. La [[9-an de majo]] [[2006]] Azerbajĝano estis elektita membro de la ĵus kreita [[Konsilio pri Homaj Rajtoj de Unuiĝintaj Nacioj]]. La prioritatoj de la ekstera politiko de Azerbajĝano estas: unue, la reestablado de la nacia teritorio, la forigado de la negativaj sekvoj de la [[Milito en Montara Karabaĥo|perdo]] de [[Montara Karabaĥo]] kaj aliaj sep regionoj de Azerbajĝano<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.turkishweekly.net/comments.php?id=2886 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-02-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160303202450/http://www.turkishweekly.net/comments.php?id=2886 |arkivdato=2016-03-03 }}</ref>, la evoluo de la politiko pri bonaj rilatoj kaj reciprokaj avantaĝoj kun najbaraj landoj, la promociado de la sekureco kaj stabileco en la regiono, la [[eŭropa integriĝo]] en la sekureco kaj la strukturoj de kunordigado kaj la plifortigo de la ekonomio, projektoj pri transportado inter aliaj. La registaro de la lando, fine de [[2007]], deklaris ke la longigado de la disputo pri la memproklamita sendependeco de [[Montara Karabaĥo]] kaj la teritoria okupado de [[Armenio]] en sep azeraj regionoj povas estigi novan militon se oni daŭre ne trovas solvon al la situacio. La registaro troviĝas en procezo por pligrandigi la militan buĝeton, danke al la enspezoj pro [[nafto]] kaj [[gaso]]. Krome, la ekonomiaj punoj flanke de [[Turkio]] okcidente kaj de Azerbajĝano mem oriente, kuniĝis por konsiderinde malfortigi la ekonomion de Armenio, plialtigante la prezojn de bazaj produktoj kaj forte malpliigante la enspezojn de la armena ŝtato. Azerbajĝano estas aktiva membro de la internaciaj koalicioj kontraŭ internacia terorismo. La lando kontribuas al la stabileco en [[Kosovo]], [[Afganio]] kaj [[Irako]]. Azerbajĝano estas aktiva membro de programo [[Asocio por la Paco]] de [[NATO]]. Ĝi havas bonajn rilatojn kun la [[Eŭropa Unio]] kaj ĝi povus iam peti la aliĝon al ĉi tiu komunumo. == Notoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.mfa.gov.az/ Ministerio pri eksteraj rilatoj de Azerbajĝano] ({{az}}) ({{en}}) [[Kategorio:Ekstera politiko de Azerbajĝano| ]] [[Kategorio:Ekstera politiko laŭ landoj|Azerbajĝano]] sjl9es7f9dqh5gdu0ktnfa1dhadckne 9431731 9431729 2026-07-17T16:48:42Z Arbarulo 135469 9431731 wikitext text/x-wiki {{Nesufiĉaj fontoj|temo = |dato = julio 2026}} [[Dosiero:Diplomatic missions of Azerbaijan.png|eta|250px|Landoj kun diplomatiaj misioj de Azerbajĝano.]] [[Dosiero:Diplomatic missions in Azerbaijan.png|eta|250px|Landoj kun diplomatiaj misioj en Azerbajĝano.]] [[Dosiero:NK-Map.PNG|eta|250px|La mapo de la regiono. La oranĝkolora parto estas regata de la [[Respubliko Montara Karabaĥo]].]] La '''ekstera politiko de Azerbajĝano''' estas la duflankaj rilatoj de [[Azerbajĝano]] kun aliaj [[ŝtato]]j kaj [[Internacia organizaĵo|internaciaj organizaĵoj]]. La efemera [[Azerbajĝana Demokratia Respubliko]] sukcesis establi [[diplomatiaj rilatoj|diplomatiajn rilatojn]] kun ses landoj kaj ricevis diplomatiajn reprezentantojn el [[Germanio]] kaj [[Finnlando]]<ref>CountryStudies.us http://countrystudies.us/azerbaijan/36.htm</ref>. La procezo de [[Internacia agnosko|internacia agnoskado]] de la [[sendependeco]] de Azerbajĝano disde [[Sovetunio]] daŭris ĉirkaŭ unu jaron. La lasta lando kiu agnoskis ĝin estis [[Barejno]], la [[6-an de novembro]] [[1996]]<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.mfa.gov.az/eng/foreign_policy/bilat.shtml |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-02-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20070504074309/http://www.mfa.gov.az/eng/foreign_policy/bilat.shtml |arkivdato=2007-05-04 }}</ref>. La egalrajtaj diplomatiaj rilatoj, inkluzive de la reciprokaj interŝanĝoj de [[Diplomatia misio|diplomatiaj misioj]], establiĝis unuafoje kun [[Turkio]], [[Argentino]], [[Usono]], [[Irano]] kaj [[Israelo]]<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://baku.mfa.gov.il/mfm/Data/113213.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2011-07-21 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110721141347/http://baku.mfa.gov.il/mfm/Data/113213.pdf |arkivdato=2011-07-21 }}</ref>. Nuntempe Azerbajĝano havas diplomatiajn rilatojn kun 158 ŝtatoj kaj ĝi apartenas al 38 [[Internacia organizaĵo|internaciaj organizaĵoj]]<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.fco.gov.uk/servlet/Front?pagename=OpenMarket%2FXcelerate%2FShowPage&c=Page&cid=1007029394365&a=KCountryProfile&aid=1019233781986 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2003-07-31 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20030731063022/http://www.fco.gov.uk/servlet/Front?pagename=OpenMarket%2FXcelerate%2FShowPage&c=Page&cid=1007029394365&a=KCountryProfile&aid=1019233781986 |arkivdato=2003-07-31 }}</ref>. Ĝi estas observanto en la [[Movado de Nealiancitaj Landoj]] kaj la [[Monda Organizaĵo pri Komerco]] kaj ĝi estas korespondanto de la [[Internacia Telekomunika Unio]]. Ekzistas ĉ. 12 centroj por la etnaj [[Malplimulto|malplimultoj]] ene de Azerbajĝano, inkluzive de la germana societo [[Karelhaus]], la [[slavoj|slava kulturcentro]], la [[judoj|juda kulturcentro]] kaj aliaj. La [[9-an de majo]] [[2006]] Azerbajĝano estis elektita membro de la ĵus kreita [[Konsilio pri Homaj Rajtoj de Unuiĝintaj Nacioj]]. La prioritatoj de la ekstera politiko de Azerbajĝano estas: unue, la reestablado de la nacia teritorio, la forigado de la negativaj sekvoj de la [[Milito en Montara Karabaĥo|perdo]] de [[Montara Karabaĥo]] kaj aliaj sep regionoj de Azerbajĝano<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.turkishweekly.net/comments.php?id=2886 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-02-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160303202450/http://www.turkishweekly.net/comments.php?id=2886 |arkivdato=2016-03-03 }}</ref>, la evoluo de la politiko pri bonaj rilatoj kaj reciprokaj avantaĝoj kun najbaraj landoj, la promociado de la sekureco kaj stabileco en la regiono, la [[eŭropa integriĝo]] en la sekureco kaj la strukturoj de kunordigado kaj la plifortigo de la ekonomio, projektoj pri transportado inter aliaj. La registaro de la lando, fine de [[2007]], deklaris ke la longigado de la disputo pri la memproklamita sendependeco de [[Montara Karabaĥo]] kaj la teritoria okupado de [[Armenio]] en sep azeraj regionoj povas estigi novan militon se oni daŭre ne trovas solvon al la situacio. La registaro troviĝas en procezo por pligrandigi la militan buĝeton, danke al la enspezoj pro [[nafto]] kaj [[gaso]]. Krome, la ekonomiaj punoj flanke de [[Turkio]] okcidente kaj de Azerbajĝano mem oriente, kuniĝis por konsiderinde malfortigi la ekonomion de Armenio, plialtigante la prezojn de bazaj produktoj kaj forte malpliigante la enspezojn de la armena ŝtato. Azerbajĝano estas aktiva membro de la internaciaj koalicioj kontraŭ internacia terorismo. La lando kontribuas al la stabileco en [[Kosovo]], [[Afganio]] kaj [[Irako]]. Azerbajĝano estas aktiva membro de programo [[Asocio por la Paco]] de [[NATO]]. Ĝi havas bonajn rilatojn kun la [[Eŭropa Unio]] kaj ĝi povus iam peti la aliĝon al ĉi tiu komunumo. == Notoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.mfa.gov.az/ Ministerio pri eksteraj rilatoj de Azerbajĝano] ({{az}}) ({{en}}) [[Kategorio:Ekstera politiko de Azerbajĝano| ]] [[Kategorio:Ekstera politiko laŭ landoj|Azerbajĝano]] m0x2h21tcxmgf9v0h2pzk1rrw3oppcp Tago de la Lingva Movado 0 557422 9432148 9296497 2026-07-18T11:09:11Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9432148 wikitext text/x-wiki {{Informkesto festo |nomo de festo = Tago de la Lingva Movado<br />ভাষা আন্দোলন দিবস |speco = nacia |dosiero = Shaheed minar Roehl.jpg |priskribo = La monumento [[Ŝahid Minar|Ŝahid-Minar]] memorfestas tiujn, kiuj mortis dum la tumultoj de la 21-a februaro 1952. |oficiala nomo = {{lang-bn|ভাষা আন্দোলন দিবস}} (''Bhasha Andolôn Dibôs'') |alia nomo = {{lang-bn|ভাষা শহীদ দিবস}} (''Bhasha Shôhid Dibôs'') |festata = [[bangalo]]j kaj bengala-parolantoj en Barato kaj dise en la mondo |komenco = |fino = |dato = |jaro2007 = |solenoj = |kutimoj = Flaglevado, [[parado]]j, kantado de patriotaj kantoj, la ''[[Amar Bhaier Rokte Rangano]]'', paroladoj de la [[Prezidanto de Bangladeŝo|Prezidanto]] kaj de la [[Ĉefministro de Bangladeŝo|Ĉefministro]], distraj kaj kulturaj programoj. |koneksas kun = [[Internacia Tago de la Gepatra Lingvo]] }} La '''Tago de la Lingva Movado''' ({{lang-bn|ভাষা আন্দোলন দিবস}} ''Bhasha Andolôn Dibôs''), ankaŭ nomata '''Tago de la Ŝtata Lingvo''' aŭ '''Tago de la Lingvomartiroj''' ({{Lang-bn|শহীদ দিবস}}: ''Shôhid Dibôs''), estas nacia ferio de [[Bangladeŝo]] okazanta ĉiujare la 21-an de februaro. Ĝi omaĝas la [[movado por bengala lingvo|movadon por bengala lingvo]] kaj ties martirojn kaj la severe subpremitajn protestojn por rekoni la [[Bengala lingvo|bengala]]n kiel nacia lingvo de Bangladeŝo. Dum la tago, oni aranĝas seminariojn diskutantajn kaj antaŭenigantajn la bengalan kiel la [[Oficiala lingvo|ŝtata lingvo]] de Bangladeŝo. Kvin personoj oferis siajn vivojn por la [[Bengala lingvo|bangla lingvo]] kaj estis oficiale agnoskitaj kiel "Lingvaj martiroj": Rafiq Uddin Ahmed, Abul Barkat, Abdul Jabbar, Abdus Salam kaj Shafiur Rahman. Ili ĉiuj ricevis la premion "''Ekushey Padak''", la dua plej alta civila premio en Bangladeŝo en la jaro 2000. [[UNESKO]] elektis la 21-an de februaro kiel [[Internacian Tago de la Gepatra Lingvo|Internacia Tago de la Gepatra Lingvo]] por protekti lingvan diversecon kaj inkluzivecon kaj antaŭenigi «plurlingvan edukadon bazitan sur la gepatra lingvo aŭ la unua lingvo».<ref name=maternelle>{{citaĵo el la reto|url=https://www.un.org/fr/observances/mother-language-day| titolo=Journée internationale de la langue maternelle 21 février | eldoninto= Unuiĝintaj Nacioj |alirdato=2023-08-17|lingvo=en|lingvo2=ar|lingvo3=zh|lingvo4=fr|lingvo5=es|lingvo6=ru}}</ref> == Historio == === Antaŭfaktoj === {{Vidu ankaŭ|Movado por bengala lingvo}} [[Dosiero:Dispartigo de Barato 1947.svg|altdekstre=1.4|eta|La posedaĵoj de Britio en la [[hinda subkontinento]] sendependiĝis en 1947 kaj 1948, tiel iĝantaj kvar novaj sendependaj ŝtatoj: [[Dominio de Barato|Barato]], [[Birmo]], [[Cejlono]] kaj [[Dominio Pakistano|Pakistano]] (inkluzive de [[Orienta Bengalo]], nomata ekde 1971 [[Bangladeŝo]]).]] Post la [[dispartigo de Hindio]] en 1947, la loĝantoj de ĵus-formita [[Dominio Pakistano]] estis 69 milionoj entute, el kiuj 44 milionoj troviĝis en la orienta disigita parto nome [[Orienta Bengalo]].<ref name="Banglapedia">{{Cite book|last=Al Helal |first=Bashir |year=2012 |chapter=Language Movement |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Language_Movement |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307033428/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Language_Movement |archive-date=7-a de marto 2016 | language=en}}</ref> Spite al tio, la personaro el la okcidenta parto de la dominio de Pakistano superregis la registaron, la civilajn servojn kaj la armeon.<ref name=JSToldenburg>{{Cite journal | last = Oldenburg | first = Philip |date=August 1985 | title = 'A Place Insufficiently Imagined': Language, Belief, and the Pakistan Crisis of 1971 | journal = The Journal of Asian Studies | volume = 44 | issue = 4 | pages = 711–733 | issn = 0021-9118 | doi = 10.2307/2056443 | jstor=2056443| s2cid = 145152852 | doi-access = free| language=en}}</ref> En 1947, grava rezolucio ĉe nacia edukada pintokunveno en [[Karaĉio]] rekomendis la [[urdua]]n kiel la sola ŝtata lingvo kaj la uzon de nur tiu lingvo en la amaskomunikilaro kaj en lernejoj.<ref>{{Cite news | newspaper =Morning News | date =7 December 1947 }}</ref><ref>{{Cite news | newspaper =[[The Azad]] (a daily newspaper) | language = bn| publisher =Abul Kalam Shamsuddin, Dhaka | date =11 December 1948 }}</ref> Kontraŭstaro kaj protestoj tuj ekestiĝis. Studantoj de [[Dako]] manifestis sub la gvido de Abul Kashem, la sekretario de bengala islama kultura organizaĵo [[Tamaddun Majlish]]. Dum renkontiĝo, oni decidis, ke la bengala estu oficiala lingvo de la Dominio de Pakistano flanke de la urdua kaj ke ĝi estu lingvo de edukado en Orienta Bengalo.<ref name="umarharv1">{{Cite book |last=Umar |first=Badruddin |year=1979 |script-title=bn:পূর্ব বাংলার ভাষা আন্দোলন ও তাতকালীন রজনীতি |title=Purbo-Banglar Bhasha Andolon O Totkalin Rajniti |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.265835/page/n53/mode/1up |location=Dhaka |publisher=Agamee Prakashani |language=bn |page=35 }}</ref> Tamen, la [[Pakistana Publika Serva Komisiono]] forigis la bengalan el la listo de aprobitaj temoj, kaj ankaŭ el la monbiletoj kaj la poŝtmarkoj. La centra ministro pri edukado [[Fazlur Rahman (politikisto)|Fazlur Rahman]] starigis vastajn preparojn por igi la urduan la solan ŝtatan lingvon de la Dominio de Pakistano.<ref>{{cite book |last=Al Helal |first=Bashir |author-link=Bashir Al Helal |date=2003 |title=Bhasa Andolaner Itihas |trans-title=History of the Language Movement |language=bn |location=Dhaka |publisher=[[Agamee Prakashani]] |pages=227–228 |isbn=984-401-523-5}}</ref> Publikaj tumultoj disvastiĝis kaj multenombraj bengalaj studantoj renkontiĝis ĉe la [[Universitato de Dako]] la 8-an de decembro 1947 por formale postuli, ke la bengala iĝu oficiala lingvo. Por antaŭenigi sian proteston, bengalaj studantoj okazigis procesiojn kaj amaskunvenojn en Dako. La lingva movado instigis homojn de Orienta Bengalo (poste, Orienta Pakistano) starigi apartan nacian identecon, dise el la cetero de Pakistano (poste, [[Okcidenta Pakistano]]).<ref>{{Cite news|url=https://www.daily-sun.com/post/293072/University-of-Dhaka-Language-Movement-and-Birth-of-a-Nation-|title=University of Dhaka, Language Movement and Birth of a Nation|work=Daily Sun|language=en|access-date=20 January 2020|archive-date=21 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210221195049/https://www.daily-sun.com/post/293072/University-of-Dhaka-Language-Movement-and-Birth-of-a-Nation-|url-status=live}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210221195049/https://www.daily-sun.com/post/293072/University-of-Dhaka-Language-Movement-and-Birth-of-a-Nation- |date=2021-02-21 }}</ref> === Protesto === [[Dosiero:1952_Bengali_Language_movement.jpg|eta|250x250ra|Procesia marŝo la 21-an de februaro 1952 en [[Dako]]]] Je la naŭa matene de la 21-an de februaro 1952, studantoj ekkolektiĝis ĉe la sidejoj de la Universitato de Dako spite al la Sekcio 144 (kontraŭleĝa asembleo) el la [[Punkodo de Pakistano|punkodo]]. La universitata vic-kanceliero kaj aliaj oficialuloj ĉeestis dum armitaj policiistoj ĉirkaŭigis la universitatejon. Je la 11:15, studantoj kolektiĝis ĉe la universitata pordego kaj provis rompi la polican linion. Policiistoj pafis obusojn de [[larmiga gaso]] ale al la pordego por averti la studantojn.<ref name="Banglapedia"/> Aro de studantoj kuris al la [[Kuracista Kolegio de Dako kaj Hospitalo|Kuracista Kolegio de Dako]] dum aliaj moviĝis ale al la universitataj sidejoj sekvataj de policiistoj. La vic-kanceliero mendis al la polico halti pafadon kaj ordonis, ke la studantoj lasu la areon. Tamen, la policistoj arestis plurajn studantojn pro malobservo de Sekcio 144 dum ili provis foriri. Kolerigitaj pro la arestoj, studantoj renkontiĝis ĉirkaŭ la [[Orienta Bengala Leĝdona Asembleo]] kaj blokis la vojon de la leĝdonantoj, demandante ilin, ke ili diskutu la problemon ĉe la asembleo. Kiam grupo de studantoj provis enrompi en la konstruaĵon, policiistoj ekpafadis kaj mortigis nombron de studantoj, inkluzive de [[Abdus Salam (lingva martiro)|Abdus Salam]], [[Rafiq Uddin Ahmed]], [[Abul Barkat]] kaj [[Abdul Jabbar (aktivulo)|Abdul Jabbar]].<ref name="Banglapedia"/><ref>{{Citaĵo el novaĵo|titolo=Dhaka Medical College Hostel Prangone Chatro Shomabesher Upor Policer Guliborshon. Bishwabidyalayer Tinjon Chatroshoho Char Bekti Nihoto O Shotero Bekti Ahoto|dato=1952-02-21|lingvo=bn|verkaĵo=The Azad}}</ref> Kiam la sciigo pri la mortigoj disvastiĝis, malordo erupciis trans la urbo. Butikoj, oficejoj kaj publika transportado fermiĝis kaj ekis ĝenerala striko.<ref name=UStudies>{{Cite book |editor = James Heitzman |editor2=Robert Worden |url = http://countrystudies.us/bangladesh/ |title = Bangladesh: A Country Study |access-date = 16 June 2007 |chapter = Pakistan Period (1947–71) |chapter-url = http://countrystudies.us/bangladesh/14.htm |publisher = Government Printing Office, Country Studies US |year = 1989 |isbn = 0-16-017720-0 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110622211513/http://countrystudies.us/bangladesh/21.htm |archive-date = 22 June 2011 |language=en }}</ref> Ĉe la asembleo, ses leĝdonantoj inkluzive de [[Manoranjan Dhar]], Boshontokumar Das, Shamsuddin Ahmed kaj Dhirendranath Datta petis, ke ĉefministro [[Nurul Amin]] vizitu vunditajn studantojn en malsanulejo kaj ke la asembleo paŭziĝu kiel signo de funebro.<ref name=bashir377393>{{cite book |last=Al Helal |first=Bashir |author-link=Bashir Al Helal |date=2003 |title=Bhasa Andolaner Itihas |trans-title=History of the Language Movement |language=bn |location=Dhaka |publisher=[[Agamee Prakashani]] |pages=377–393 |isbn=984-401-523-5}}</ref> Ĉi tiun moviĝon subtenis kelkaj el la fiskaj benkaj membroj inkluzive de Maulana Abdur Rashid Tarkabagish, Shorfuddin Ahmed, Shamsuddin Ahmed Khondokar kaj Mosihuddin Ahmed.<ref name="bashir377393" /> Tamen, Nurul Amin malakceptis la petojn.<ref name="Banglapedia" /><ref name="bashir377393" /> == Efikoj == === Konstitucia reformo === La 7-an de majo 1954, la konsistucifara asembleo decidis, kun la subteno de la [[Islama Ligo]], ke la bengala ricevu oficialan statuson. La bengala rekoniĝis kiel la dua oficiala lingvo de Pakistano la 29-an de februaro 1956, kaj artikolo 214(1) de la [[Konstitucio de Pakistano]] ŝanĝiĝis por garantii, ke «La ŝtata lingvo de Pakistano estos la urdua kaj bengala». Tamen, la militista registaro formita de [[Ajub Ĥan|Ayub Khan]] klopodis restarigi la urduan kiel la solan nacian lingvon. La 6-an de januaro 1959, la militisma reĝimo eldonis oficialan komunikaĵon kie ĝi subtenis la konstitucian decidon de 1956 por la du ŝtataj lingvoj.<ref name="lambert">{{Cite journal |last = Lambert |first = Richard D. |title = Factors in Bengali Regionalism in Pakistan |journal = Far Eastern Survey |volume = 28 |issue = 4 |date=April 1959 |issn = 0362-8949 | pages =49–58 |doi = 10.2307/3024111|jstor = 3024111 | language=en }}</ref> === Sendependiĝo de Bangladeŝo === {{Vidu ankaŭ|Bangladeŝa Liberigo-Milito}} Kvankam la demando pri oficialaj lingvoj solviĝis en 1956, la militisma reĝimo de Ayub Khan daŭre antaŭenigis la interesojn de Okcidenta Pakistano kontraŭ Orienta Pakistano. Malgraŭ formanta la plimulton de la nacia loĝantaro, la loĝantaro de Orienta Pakistana estis daŭre sub-reprezentata en la civilaj kaj militistaj servoj kaj ricevis malplimulton de ŝtata financado kaj de alia registara helpo. Tio ĉi okazis plejparte pro manko de [[Demokratio|reprezenta registaro]] en la novnaskita ŝtato. Ĉefe pro regionaj ekonomiaj malekvilibroj, sekciaj dividoj kreskis kaj tiel ankaŭ la subteno por la bengala etna naciista Ligo Awami, kiu alvokis la [[Sespunkta Movado|sespunktan movadon]] por pli granda provinca memstareco. Unu postulo estis, ke Orienta Pakistano estu nomata Bangladeŝo (t.e. «Lando de bengaloj»); tio poste kondukis al la [[Bangladeŝa Liberiga Milito]].<ref name="JSToldenburg" /> Post la formado de loka registaro farde la [[Unueca Fronta (Orienta Pakistano)|Unuiĝinta Fronto]] en aprilo 1954, la datreveno de 21 februaro deklariĝis ferio.<ref name=Islam>{{Citaĵo el libro|titolo=Essays on Ekushey: The Language Movement 1952|familia nomo=Islam|persona nomo=Syed Manzoorul|aŭtoroligilo=Syed Manzoorul Islam|jaro=1994|loko=Dhaka|eldoninto=[[Bangla Academy]]|ISBN=984-07-2968-3|lingvo=bn}}</ref> == UNESKO kaj la internacia rekono == {{Vidu ankaŭ|Internacia Tago de la Gepatra Lingvo}} Novembre 1999 la Ĝenerala Konferenco de [[Unesko|UNESKO]] proklamis, ke la 21-a de februaro estu [[Internacia Tago de la Gepatra Lingvo]], sekvante proponon de Bangladeŝo.<ref>{{citaĵo el la reto|url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000117961.page=38| titolo=Draft report of Commission II| eldoninto=Unesko| alirdato=2023-08-17|lingvo=en|lingvo2=ar|lingvo3=zh|lingvo4=fr|lingvo5=es|lingvo6=ru}}</ref> La Ĝenerala Asembleo de UN bonvenigis la proklamon de la tago en sia rezolucio de 2002.<ref>{{citaĵo el la reto|url=https://undocs.org/Home/Mobile?FinalSymbol=A%2FRES%2F56%2F262&Language=E&DeviceType=Desktop&LangRequested=False| eldoninto=Unuiĝintaj Nacioj| titolo= A/RES/56/262 | alirdato=2023-08-17|lingvo=en|lingvo2=ar|lingvo3=zh|lingvo4=fr|lingvo5=es|lingvo6=ru}}</ref> La 16-an de majo 2007 la Ĝenerala Asembleo de la Unuiĝintaj Nacioj en sia rezolucio A/RES/61/266 postulis al Membro-Ŝtatojn «antaŭenigi la konservadon kaj protekton de ĉiuj lingvoj uzataj de popoloj de la mondo».<ref name=maternelle /> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Internacia Tago de la Gepatra Lingvo]] == Eksteraj ligiloj == * {{citaĵo el la reto|url=http://www.virtualbangladesh.com/history/ekushe.html| arkivurl=https://web.archive.org/web/20070928040051/http://www.virtualbangladesh.com/history/ekushe.html| arkivdato= 2007-09-28| titolo=Virtual Bangladesh : History : Ekushe February | persona nomo=Mohammad | familia nomo=Bari | dato=1998| lingvo=en}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Bangladeŝa Liberiga milito]] [[Kategorio:Festoj en Bangladeŝo]] [[Kategorio:Lingvaj martiroj]] tlzd7tf0zk5z09maw5mdmyggc65i7og Pietato (tipo de artaĵo) 0 559255 9431859 8406704 2026-07-17T20:27:56Z Sj1mor 12103 9431859 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:Michelangelo's_Pieta_5450_cropncleaned_edit.jpg|eta|dekstre|288x288px|La plej fama pietato, skulptita de Mikelanĝelo en 1499]] '''Pietato''' (el la [[itala]] ''Pietà'', kun la signifo "[[pietato]]" kaj "[[kompato]]", laŭ la latina ''domina nostra de pietate'') estas tipo de artaĵo, plejofte [[skulptaĵo]], montranta la [[Maria (patrino de Jesuo)|Virgulino]]n kun la korpo de [[Jesuo]] ĵus mortinta. La [[Pietato|plej fama skulptaĵo]] de tiu ĉi tipo estis farita de [[Mikelanĝelo]] en [[1499]] kaj estas nun en la [[Baziliko Sankta Petro]] en [[Vatikano]]. == Historio == En la [[14-a jarcento]] naskiĝis en la [[germana|germanlingvaj]] landoj de Centra [[Eŭropo]] la tradicio fari statuetojn [[ligno|lignajn]], [[gipso|gipsajn]] aŭ [[terakoto|terakotajn]] pri la Virgulino kun la korpo de Jesuo mortinta. Oni nomis tiujn artaĵojn ''Vesperbilder''. <gallery> Dosiero:Regensburg, Vesperbild aus dem Domkreuzgang, Diözesanmuseum St. Ulrich, Stein, um 1350.jpg|Pietato en [[Regensburg]], ĉirkaŭ [[1350]] Dosiero:Vesperbild Koeln um 1360 GNM Nuernberg-1.jpg|Pietato en [[Kolonjo]], ĉirkaŭ [[1360]] Dosiero:Vesperbild, salisburgo, 1390 ca.JPG|Pietato en [[Salzburg|Salcburgo]], ĉirkaŭ [[1390]] Dosiero:Museo_diocesano_di_klagenfurt,_pietà,_1420_circa,_da_st._michael_am_zollfeld.JPG|Pietato en [[Klagenfurt]], ĉirkaŭ [[1420]] Dosiero:Steinach_Vesperbild.jpg|Mezepoka pietato en [[Steinach (Ortenau)|Steinach]], [[Baden-Virtembergo]] Dosiero:Vesperbild Schwaben um 1500.jpg|Pietato en [[Ŝvaboj|Ŝvabio]], ĉirkaŭ [[1500]] </gallery> En la [[15-a jarcento|posta jarcento]], la kutimo atingis la najbarajn landojn. Ekzemple, jam en la komenco de tiu jarcento simila skulptaĵo estis farita en [[Pergola]], en la Centra Italio. Mikelanĝelo skulptis plurajn "Pietatojn" dum sia vivo. La unua estas ankaŭ la plej fama. Li enkondukis en tiun tipon de skulptaĵoj la uzon de [[marmoro]] kaj pli da variemo en la pozicio de la korpo de Jesuo. Baldaŭ ankaŭ pentraĵoj pri la sama temo iĝis oftaj. Pentraĵoj kutime enhavas plurajn homojn, ne nur la Virgulinon kaj Jesuon. Jam en [[1490]] [[Pietro Perugino]] pentris Pietaton kaj en [[1495]] ''Compianto sul Cristo Morto'' (Kunplorado pri la mortinta Kristo). [[Andrea del Sarto]], [[Ticiano]] kaj aliaj pentris Pietatojn en la [[16-a jarcento]]. Pluaj Pietatoj estis pentritaj dum la postaj jarcentoj (eĉ de [[Vincent van Gogh|Van Gogh]]). <gallery> Dosiero:Kraków_Pietà_of_Tubądzin.jpg|Pietato, Tubądzin, Pollando, ĉirkaŭ 1450 Dosiero:Van-der-Weyden-Pieta.jpg|Pietato, [[Rogier van der Weyden]], ĉirkaŭ 1450 Dosiero:Enguerrand Quarton, La Pietà de Villeneuve-lès-Avignon (c. 1455).jpg|Pietato, Villeneuve-lès-Avignon, Francio, ĉirkaŭ 1455 Dosiero:Pietro_Perugino_cat19.jpg|''Pietà con i Santi Giovanni Evangelista, Maria Maddalena, Nicodemo e Giuseppe d’Arimatea'', [[Pietro Perugino|Perugino]], 1490 Dosiero:Pietro_Perugino_cat40.jpg|''Compianto sul Cristo Morto'' (Kunplorado pri la Mortinta Kristo), Perugino, 1495 Dosiero:Andrea_del_Sarto_-_Pietà_with_Saints_-_WGA0395.jpg|''Pietà di Luco'', [[Andrea del Sarto]], 1523-24 Dosiero:Luis de Morales - Pietà.jpg|''La Piedad'', [[Luis de Morales]], 1560 Accademia - Pietà by Titian.jpg|maldekstre|''La Pietà'', [[Ticiano]], 1575-1576 Dosiero:El Greco Pietà.jpg|Pietato, [[El Greco]], ĉirkaŭ 1575 Dosiero:José de Ribera 058.jpg|Pietato, [[José de Ribera]], 1637 Dosiero:Eugène Delacroix - Pietà - WGA06213.jpg|''Pietà'', [[Eugène Delacroix]], ĉirkaŭ 1850 Dosiero:Vincent Willem van Gogh 083.jpg|Pietato laŭ Delacroix, [[Vincent van Gogh]], 1889 </gallery> <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} [[Kategorio:Kristana arto]] [[Kategorio:Jesuo en arto]] [[Kategorio:Maria en arto]] 2tr3ymbnjlpj2j0d8yrkb2mydob45n9 Studentoj de Universitato de Pécs 0 562909 9432018 9431419 2026-07-18T06:10:59Z Crosstor 3176 /* G */ 9432018 wikitext text/x-wiki Jen listo de elektitaj studentoj en [[Universitato de Pécs]] (nature la listo etendiĝas al pli fruaj nomoj de la universitato ekde la fondo kaj al la aliĝintaj altlernejoj): *{{EnhavTabelo|alf=L}} == A == * [[Oszkár Abay Nemes]] * [[János Ábrahám (juristo)]] * [[Norbert Ács]] * [[Antal Ádám (konstitucia juĝisto)]] * [[László Agócsy]] * [[István Andik]] * [[Miklós Orbán Arató]] * [[Sándor Ausch]] == B == {{Div col|cols = 2}} * [[András Babics]] * [[Béla Bacher]] * [[Bálint Bachmann]] * [[László Bagossy]] * [[Zelka Baktay]] * [[Miklós Balassa]] * [[Borisz Balla]] * [[Endre Bán (ginekologo)]] * [[Mihály Barabás (radiologo)]] * [[István Bárány]] * [[Imre Barta]] * [[Miklós Bauer]] * [[Zoltán Beck]] * [[Árpád Bellyei]] * [[Imre Bencze (advokato)]] * [[Ferenc Benedek (juristo)]] * [[László Benkő (juristo)]] * [[László Bernát Bérczi]] * [[Botond Berde]] * [[Richárd Bodor]] * [[Béla Bohus]] * [[Antal Bókay]] * [[Judit Bonyár]] * [[Béla Boros (kuracisto)]] * [[Zoltán Boross (ekonomikisto)]] * [[Angelo Brelich]] * [[Mario Brelich]] * [[Pál Bródy]] {{Div col end}} == C == * [[Balázs Csákabonyi]] * [[István Csapody (kuracisto)]] * [[Judit Czunyiné Bertalan]] == D == * [[Ágnes Dékány]] * [[Ágnes Deli]] * [[György Dénes (speleologo)]] * [[László Dobszay (kuracisto)]] * [[László Domokos]] * [[Lajos Dorkota]] * [[Margit Dubovitz]] == E == * [[István Énekes (koreografo)]] * [[Péter Engert]] * [[Gyula Erdődy]] == F == * [[Károly Lajos Fábri]] * [[László Farádi]] * [[Endre Fejér]] * [[Sándor Ferkó]] * [[Renée Fonó]] * [[Géza Forgó]] * [[József Frankl]] * [[Miklós Füzes]] == G == * [[György Gábor (kardiologo)]] * [[László Pál Galuska]], dramisto * [[István Gellér B.]], skulptisto * [[László Geréb (tradukisto)]] * [[Árpád Gógl]], ministro * [[György Gonda (politikisto)]] * [[József Gödöny]], [[kriminologo]] * [[László Göncz]], historiisto * [[Frigyes Götz]], urologo * [[László Götz]], kuracisto * [[Ödön Gróf]], naĝisto * [[Pál Gróf]], kuracisto * [[László Gulyás (historiisto)]] * [[István György (politikisto)]] * [[József Gyurácz]], ornitologo * [[Ferenc Gyurcsány]] ministrestro == H == * [[József Hajas]] * [[Helga Hajdu]] * [[László Hantos]] * [[Ottó Heinek]] * [[Zsuzsanna Helyes]] * [[Viktória Herencsár]] * [[Imre Holl]] * [[Béla Honti]] * [[Tamás Hoffmann (urbestro)]] * [[Mihály Hompola]] * [[György Honti]] * [[Péter Hoppál]] * [[Zoltán Horn]] * [[Diána Horváth-Márjánovics]] * [[Júlia Terézia Horváth]] * [[Károly Horváth (aktoro)]] * [[Lajos Huszty]] == I == * [[György Illei]] == J == * [[Tibor Jármy]] * [[Richárd Juha]] == K == {{Div col|cols = 2}} * [[Erzsébet Kálmán]] * [[László Kálnoky]] * [[Erzsébet Kardos]] * [[Miklós Kárpáti]] * [[Attila Katus]] * [[László Kelemen (advokato)]] * [[Miklós Kellermayer]] * [[Gábor Keményffy]] * [[Miklós Kengyel]] * [[László Lóránt Keresztes]] * [[Sándor Keresztes (politikisto)]] * [[Károly Kett]] * [[Iván Kétyi]] * [[Balázs Kézdi]] * [[Miklós Zsolt Kis]] * [[György Kiss (juristo)]] * [[Gyula Kiss (haŭtkuracisto)]] * [[László Kiss (konstitucia juĝisto)]] * [[Sándor Károly Klempa]] * [[László Levente Kocsis]] * [[István Kolber]] * [[Ferenc Köles]] * [[Emil Kolozsvári Grandpierre]] * [[János Kolta]] * [[Zsófia Konkoly]] * [[Gusztáv Kovács]] * [[István Kovács (operkantisto)]] * [[Tamás Kovács (prokuroro)]] * [[Zoltán Kőváry]] * [[Tamás Gergely Kucsera]] * [[István Kulcsár (psikiatro)]] * [[Csaba Kutnyánszky]] {{Div col end}} == L == * [[Antal Lábady]] * [[Tamás Lábady]] * [[Tamás Ladányi]] * [[Pál Lajkó]] * [[László Lajos]] * [[Tamás Lajos (kameraisto)]] * [[Mónika Lamperth]] * [[László Lénárd]] * [[Imre Littmann]] * [[Béla Locsmándi]] * [[Viktória Lőrincz]] == M == * [[Zoltán Mága]] * [[Jenő Manninger]] * [[Ágnes Marsai]] * [[Krisztina Máté]] * [[László Matkó]] * [[Márta Mátrai]] * [[Tamás Mellár]] * [[Endre Mester]] * [[László Mester]] * [[György Mészáros]] * [[Zoltán Mericske]] * [[András Mohácsi]] * [[Viktória Monostory]] * [[Cecília Müller]] == N == * [[Sándor N. Szabó]] * [[Csaba Nagy (politikisto)]] * [[András Nemény]] * [[Gergely Nógrádi]] * [[Krisztián Nyáry]] == P == * [[Péter P. Müller]] * [[Béla Palasovszky]] * [[Norbert Pap]] * [[Máté Pálhegyi]] * [[József Palotás (skulptisto)]] * [[Zoltán Palotás]] * [[István Pelle]] * [[József Perbíró]] * [[Péter Petrusz]] * [[Zsolt Pozsgai]] * [[Sándor Puder]] * [[Jenő Putnoky]] == R == * [[Jenő Rácz (kuracisto)]] * [[János Rechnitzer]] * [[Dóra Reglődi]] * [[Miklós Réthelyi]] * [[György Révész (kuracisto)]] * [[Zoltán Rihmer]] * [[Dávid Rózsa]] == S == * [[Béla Sarlós]] * [[János Schuster]] * [[Attila Simon (historiisto)]] * [[Tamás Soltra E.]] * [[László Solymosi (neŭrologo)]] * [[László Sólyom]] * [[Tamás Sors]] * [[András Stark (psikiatro)]] * [[Tamás Suchman]] * [[Ferenc Sütő]] * [[Attila Szabó (kanuisto)]] * [[Zoltán Szabó (ministro)]] * [[László Szakács (politikisto)]] * [[Ágnes Szakály]] * [[Miklós Szedő]] * [[Zsófia Szilágyi]] * [[Katalin Szili]] * [[Dávid Szolláth]] * [[Mihály Szotáczky]] * [[László Szunyogh]] == T == * [[Mihály Takaró]] * [[Eszter Takáts]] * [[Gergely Tapolczai]] * [[Tamás Tényi]] * [[József Tihanyi (instruisto)]] * [[Mátyás Trixler]] * [[András Ernő Tóth]] * [[Magdolna Tóth (ceramikisto)]] == V == * [[Attila Varga (ekonomikisto)]] * [[Csaba Varga (juristo)]] * [[Ilona Varga (ĵurnalisto)]] * [[Imre Vas]] * [[István Vermes]] * [[Gábor Világosi]] * [[Antal Visegrády]] * [[György Vókó]] == W == * [[János Wagner (zoologo)]] * [[György Wéber (kirurgo)]] * [[János Weiss]] * [[Zoltán Wilhelm]] == Fontoj == * La listo estas elekto el datenoj de la [[biografio]]j en Vikipedio. [[Kategorio:Listoj]] [[Kategorio:Universitato de Pécs| ]] r0a5bdkdsky1dy47sig8y2844btaucf Esperanto en Danio (revuo) 0 564310 9432117 8999760 2026-07-18T09:20:25Z ThomasPusch 1869 9432117 wikitext text/x-wiki {{Unua|kat=ne}} {{kursiva titolo}} {{Informkesto gazeto | Nomo = Esperanto en Danio | Bildo = Esperanto-en-danio 2016-05.jpg | Titolo = Kovrilpaĝo de ''Esperanto en Danio'', majo 2016 | Speco = membro-organa revuo | Ĝenro = | Formato = A5 tutkolora | Periodeco = 4–5 foje jare | Establodato = [[1993]] | Ĉesigita publikado = | Lando = {{DNK}} | Urbo = [[Kastrup]] | Posedanto = [[Dana Esperanto-Asocio]] | Publikigisto = DDFO | Politiko = | Stabo = | Eldonkvanto = | Redaktisto = | Ĉefredaktisto = | Kunredaktisto = | Etataj aŭtoroj = | Adreso = | Retejo = [http://esperanto.dk/pa-esperanto/informado/esperanto-en-danio En la retejo Esperanto.dk] | Lingvo = [[Esperanto]] | Prezo = (por la membroj) | ISSN = 0909-6124 }} '''''Esperanto en Danio''''' estas [[Esperanto|Esperantlingva]] revuo de la [[Dana Esperanto-Asocio]] (DEA). De 1982 ĝis 1994 la revuo nomiĝis “Internaj informoj”, de 1972 ĝis 1981 ĝi nomiĝis “Eĥo”, kaj ekde 1994 havas la nunan nomon. Laŭ la stato de 2020 ĝia redaktoro estis [[Jens S. Larsen]]. La revuo ekde 1972 kutime aperis kvarfoje jare, en februaro, majo, aŭgusto kaj novembro, krom en 2009, 2010 kaj 2011, kiam la ritmo estis plialtigita al kvin jaraj eldonoj (januaro, aprilo, junio, septembro kaj novembro, en 2009 plus unu speciala eldono paralele al la kutima en septembro). == Enhavo == Celante la membrojn, la gazeto precipe prezentas informojn pri la funkciado de DEA: jarraportoj, informado pri Esperanto, libroservo, raportoj de la kluboj en [[Reĝlando Danio]], anoncoj de renkontiĝoj. == Pasintaj numeroj rete == En aŭgusto 2020 lastfoje arkiviĝis [https://web.archive.org/web/20200810043047/https://esperanto.dk/esperanto/esperanto-en-danio listo en la asocia retejo pri pasintaj numeroj de aŭgusto 2003 ĝis novembro 2018] en la usona [[interreta arkivo]]. Ĉar tamen la ligiloj al la unuopaj PDF-dosieroj kutime ne sukcese arkiviĝis, tiu listo servas nur por dokumentigi ke entute estis eldonoj. Tamen per detektiva laboro ankoraŭ eblus spuri iujn unuopajn arkivigojn. Ekzemple * [https://web.archive.org/web/20160819134901/http://www.esperanto.dk/pdf/EeD%202013-2_28p.pdf revuo «Esperanto en Danio» 2013 2, majo-julio] aŭ * [https://web.archive.org/web/20161207030838/http://www.esperanto.dk/pdf/EeD%202013-3_28p.pdf revuo «Esperanto en Danio» 2013 3, aŭgusto-oktobro]. == Eksteraj ligiloj == * {{Youtube|video=LhJvwdBNEP4|nomo=“Esperanto-gazetoj tra la tuta mondo: Norda Eŭropo„}} {{Ĝermo|Esperanto-gazeto}} [[Kategorio:Esperanto-gazetoj]] [[Kategorio:Dana Esperanto-Asocio]] 2h1e8yhgt0xk2apohgh52mso1ompl22 Árpád Rátkai 0 569652 9432162 9169028 2026-07-18T11:35:46Z Tyroncs 106615 Estis 1990 anstataŭ 1989 9432162 wikitext text/x-wiki {{Unua|kat=ne}} {{informkesto homo |dato de naskiĝo = [[1939]] <!-- tiu jaro indikiĝas en vikidatumoj, sed sen indiko la malkonkreta dato "1939-?-?" misformiĝus al "1938-11-30" --> }} '''Árpád Rátkai''' (naskiĝis la [[11-an de septembro]] [[1939]], en [[Szeged]] —)<ref>Provizanto de datumoj: Hungaria Esperanto-Asocio, Aliro: 22.07.2023.</ref> estas [[Hungario|hungara]] [[esperantisto]], esploristo kaj verkisto. Li studis la epokon de fruaj esperantistoj (komencaj jardekoj de la 20-a jarcento) kun emfazo al hungaraj intelektuloj,<ref>Árpád Rátkai, "La beletra rondo de la revuo ''Nyugat'' kaj la Internacia Lingvo", [[Beletra Almanako]] ([[BA8|8]]), [[Novjorko]], Mondial, junio 2010, paĝoj 63-95.</ref> [[Ido]]-konflikto kaj ĝis la [[Dua Mondmilito]]).<ref>Ido en Hungario, [http://www.lingviko.net/db/16_Ratkai.htm] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160311104205/http://www.lingviko.net/db/16_Ratkai.htm|date=2016-03-11}} Alirita la 4an de Oktobro 2016.</ref> Li verkas kaj en [[hungara]] kaj en [[Esperanto]]. ==Vivo== Diplomo pri mezlerneja instruisto de [[geografio]] kaj [[biologio]] 1957-1962. Estis eduk-instruisto en kolegio, instruis en elementa lernejo, gimnazio, parti-lernejo (Katedro Historio de Laborista Movado), altlernejo JGYTF (Katedro Geografio), universitato ELTE, Budapest (Katedro Ĝenerala kaj Aplikata Lingvistiko, ELTE), ĉefkonsilisto pri minoritataj aferoj en la urbestra oficejo de Szeged, minoritat-politika analizisto de la Fondaĵo Bibó István kaj minoritat-politika konsilisto de aliaj organizaĵoj. Studoj pri esperantologio-interlingvistiko (60), geografio (20), minoritat-politiko (36) politik-historio, satiroj, artikoloj en enciklopedioj ktp. E-isto ekde 1957, ŝtata supera lingvoekzameno 1973. Organizanto de Internaciaj Pedagogaj Esperanto-Seminarioj en 1968 k 1969. Lekciisto pri movadhistorio en la Esperanto-fako kaj int. postdiplomaj kursoj de la univ. ELTE, ekzamenisto de la landa Lingvoekzamena Komitato (1986-2002), poste ekzamenisto de la Lingvoekzamena Centro Origo (2002-2005). E-on instruis 1964-2005. Membro de Universala Esperanto-Asocio ekde 1968, de Hungara (ekde 1991 Hungaria) Esperanto-Asocio ekde 1964, ĝia dumviva membro ekde 1987, sekretario (1966-1969), poste prezidanto (okdekaj jaroj) de Csongrád-departamenta Komitato. Landa Komitatano (1968-1991), membro de la landa prezidio, (1974-1994), vicprezidanto (1987-1992) kaj prezidanto (1992-1994), delegito de la landa asembleo (2002-2008). [[Esperantologio|Esperantologiaj]]/[[Interlingvistiko|interlingvistikaj]] studoj: plejparte movadhistoriaj, krome pedagogiaj (precipe pri denaskismo) kaj teoriaj (precipe pri internacia lingvouzo). Esperant-rilataj artikoloj en enciklopedioj: Magyar életrajzi lexikon 1978-1991, Cambridge enciklopédia, Magyar nagylexikon, Magyar katolikus lexikon, Pedagógiai lexikon, ktp. Emerita ekde 2000. ===Familio=== Edzino:Erzsébet Rátkai, infanoj: Zsuzsanna (1968), Zoltán (1979), Katalin (1981) ==Ĉefverkoj== ===Esperantologio, interlingvistiko=== * Informfalsantoj kontraŭ Lazar Markoviĉ Zamenhof. = Beletra Almanako nr. 22. New York, 2015. feb. p. 57-64. * Adathamisítók Lazar Markovics Zamenhof ellen 2014:02-22 * Literaci skupieni wokól wȩgierski czasopisma „Nyugat” a jȩzyk miȩdzynarodowy. = Porównania / Comparasions / Сравнения. vol. 9. Poznań, 2011. p. 280-291. – Czasopismo poświecone zagadnieniom komparatystyki literackiej oraz studiom interdysciplinarnym. / A Journal on comparative literature and interdisciplinary studies. / Журнал. посвяённый проблемам литературной компаративистики и еждисциплинарным исследованиям. – Przełożyl z esperanta na język polski Zbigniew Kornicki. * La beletra rondo de la revuo Nyugat kaj la Internacia Lingvo. Ignotus, Babits, Ady, Kosztolányi, Karinthy, Juhász kaj Esperanto. = Beletra Almanako. (New York, NY) Nr. 8. Junio 2010. p. 63-95. – Samloke p. 48-49. aperis teksto de Frigyes Karinthy: Parolado en la 10a kongreso de Internaqcia PEN-Klubo, kiun el la franca tradukis István Ertl. – Hungara varianto de la eseo: nr. 52. de tiu ĉi listo. * Langlet és a hálátlan Budapest. = Népszabadság. 2010-01-19. p.13. * Pont az eszperantó? = Népszabadság. 2009-09-25. * Frigyes Karinthy la esperantisto. = Abunda fonto. Memorlibro omaĝe al Prof. István Szerdahelyi. Red. Ilona Koutny. Poznań: ProDruk & Steleto, 2009. p. 340-347. * Lazar Markoviĉ Zamenhof kaj la Zamenhof-falsaĵaro. = Esperantologio. 2009. Nr. 4. p. 61-92. * A Nyugat köre és a nemzetközi nyelv. Ignotus, Babits, Ady, Kosztolányi, Karinthy, Juhász és az eszperantó. = Polísz. nr. 121. 2009. február.p. 70-91. – La esperantlingva varianto de la artikolo sub la nr. 57. * Eszperantáliák Magyarországon és néhány határon túli településen. Utolsó módosítás: 2006-06-30. * Ido en Hungario. = Progreso (Amsterdam – ISSN 0048-5489). Nr. 327. 2003. jan-apr. 16-47 (Ido-traduko de la studo sub nr. 49.) * Ido en Hungario. = Studoj pri interlingvistiko / Studien zur Interlinguistik. Festlibro omaĝe al la 60-jariĝo de Detlev Blanke. Red. Sabine Fiedler / Liu Haitao. Dobrichovice-Praha: Kava-Pech, 2001. 736p. ISBN 80 85853 53 1. Kun resumoj en la angla kaj germana/Esperanto. 217-243 – (Zusammenfassung: Ido in Ungarn. 217 – Abstract: Ido in Hungary. 217) * A nemzetközi nyelvi mozgalom kezdete és nyelv(tervezet)váltása Magyarországon. = A nyelv mint szellemi és gazdasági tőke. VII. Magyar Alkalmazott Nyelvészeti Konferencia. Szombathely, 1998. április 16-18. Vol. 3. Szerk. Blaskó Mária, Kohn János. Szombathely: Magyar Alkalmazott Nyelvészek és Nyelvtanárok Egyesülete, 1999. 283-288 (Komenco kaj lingvo(projekto)ŝanĝo de la internacialingva movado en Hungario) * Eszperantó vonatkozású szócikkek a kurrens magyar lexikonokban. = Debrecena Bulteno. nr. 112. majo 1999. 18-26 (Esperant-rilataj artikoloj en la nuntempe uzataj hungaraj enciklopedioj) * Tezoj pri la lingvoplanado kaj pri la Internacia Lingvo. = Memorlibro. Kolekto de la prelegoj dum la solena internacia konferenco organizita okaze de la tridekjariĝo de la universitata fako Esperantologio. Budapeŝto, 17/18-04-1997. Emlékkötet. Az eszperantológia egyetemi szak harminc éves fennállása alkalmából rendezett nemzetközi ünnepi konferencia előadásainak gyűjteményes kiadása. Szerk. Gecső Tamás és Varga-Haszonits Zsuzsa. Budapest, ELTE, 1998. ISBN 963 7647 66 X. 332-338 * La internacilingva movado en Hungario ĝis la apero de Esperanto. = Memorlibro. Kolekto de la prelegoj dum la solena internacia konferenco organizita okaze de la tridekjariĝo de la universitata fako Esperantologio. Budapeŝto, 17/18-04-1997. Emlékkötet. Az eszperantológia egyetemi szak harminc éves fennállása alkalmából rendezett nemzetközi ünnepi konferencia előadásainak gyűjteményes kiadása. Szerk. Gecső Tamás és Varga-Haszonits Zsuzsa. Budapest, ELTE, 1998. ISBN 963 7647 66 X. 462-491 * Lingvoplanado en Hungario. = Memorlibro. Kolekto de la prelegoj dum la solena internacia konferenco organizita okaze de la tridekjariĝo de la universitata fako Esperantologio. Budapeŝto, 17/18-04-1997. Emlékkötet. Az eszperantológia egyetemi szak harminc éves fennállása alkalmából rendezett nemzetközi ünnepi konferencia előadásainak gyűjteményes kiadása. Szerk. Gecső Tamás és Varga-Haszonits Zsuzsa. Budapest, ELTE, 1998. ISBN 963 7647 66 X. 442-461 * A nemzetközi nyelvi mozgalom magyarországi története. [1879-1989. Kronológia]. = Szerdahelyi István, Koutny Ilona: Magyar-eszperantó szótár. Magyarországi Eszperantó Szövetség, 199?. – CD-lemez. – 41584 bájt (Hungaria historio de la internacilingva movado. [1879-1989. Kronologio] CD. 41584 bytes) * Nodoj de nia historio: Simbolo: La stelo kaj la flago. = Esperanto. nr. 1059. 87(1994):5(maj). * Nodoj de nia historio: Himno. = Esperanto. nr. 1058. 87(1994):4(apr). * Origino de socia doktrino. [Comenius pri esenco de internacia lingvo.] = Esperanto. nr. 1054. 86(1993):12(dec). * Severe konfidence! [Sekreta dokumento el 1960 pri transformo de HEK al Hungara Esperanto-Asocio] = Esperanto. nr. 1050. 86(1993):7-8(jul-aug). * Landaro de iluzioj. = Esperanto. nr. 1050. 86(1993):7-8(jul-aug). * La plej fama Zamenhof-strato. = Esperanto. nr. 1049. 86(1993):6(jun). 107. – (Kun Zofia Banet-Fornalowa) * Nomoj de Lazar Markoviĉ Zamenhof. = Eventoj. 1992. nr.20. 1 * Gravaj rondciferaj jubileoj de HEA. = Hungara Fervojista Mondo. 35(1992):3. 46-48 * György Ferencz = Hungara Fervojista Mondo. 34(1991):2.20 * A Magyar Eszperantó Szövetség és a nemzetközi nyelvi mozgalom Magyarországon. Budapest: Magyar Eszperantó Szövetség, 1991. 48 p. ISBN 963 571 422 X , (Hungara Esperanto-Asocio kaj la internacilingva movado en Hungario) * Kiuj kaj kiom da lingvoj denaskaj? = Internacia Pedagogia Revuo. 1991. nr. 4. p. 8-10 * HEA en ŝanĝiĝanta socio. = Hungara Informilo. 1991:11. 128-129 * Simboliko de la Internacia Lingvo. = Eventoj. nr. 8. 1992. jun. 1 – Represo sen la ilustraĵoj: Eventoj. nr. 226. 2002. mar. 2 * Kio nova en Orienta Eŭropo? = Esperanto. nr.1014. 83(1990):6(jun). 119-121 * Nia asocio en majo 1990. = Budapeŝta Informilo. Nr.238. 21.j. 1990-04-15. 5 * HEA kaj la politikaj ŝanĝoj en Hungario. = Budapeŝta Informilo. Nr.237. 21.j. 1990-04-01. 1-2 * Kiu estas kiu? La distingitoj pro esperantista agado en Hungario. [162 biografioj] Budapest: Hungara Esperanto-Asocio, 1989. 55 p. [eldonaĵo por interna disvastigo] * Sovetia Esperanto-panoramo. = Budapeŝta Informilo. Nr.227-228. 20.j. 1989.sep-okt. 8-9 * Longa marŝo de la movado en Orienta Eŭropo. = Hungara Vivo. 1990. nr. 3-4. 86-89 * Emlékezés Röszler Jánosra. = Csongrád Megyei Hírlap. Megyei kiad. 1986-11-22. 5 (Biografio de János Röszler je la datreveno de lia 80-a naskiĝtago) * Deklaritaj celoj de la hungaria Esperanto-movado. = Strategiaj demandoj de la Esperanto-komunumo. La 1-a internacia simpozio, Varsovio, 1984-04-24/28. Red. Czesław Biedulski. Varsovio, 1985. 84-92 * Ĉapitroj el la historio de la internacilingva movado. = Hungara Vivo. (en felietonoj:) 1982. n-roj 1-6. 10-11, 56-57, 88-89, 134-135, 172-173, 212-213. 1983. n-roj 1-4. 14-15, 56-57, 94-95, 136-137. 1984. nr. 1. 16-17 – La titoloj sinsekve: La teorio kaj la teoriulo / La pramovado / La iniciatoro kaj la iniciato / La movado lingvigas la lingvoplanon / Naskiĝo de du tendencoj / Naskiĝo de la laborista esperantista movado / Inter rifoj de milito kaj paco / Sennaciismo senmaske / Ido-movado – ĉu nia malamiko? / Sovetaj radikoj / Esperantistoj kontraŭ la faŝismo * A Csongrád megyei munkáseszperantisták nemzetközi kapcsolatai a húszas és harmincas években. = MSZMP Csongrád Megyei Bizottsága Oktatási Igazgatóságának Évkönyve. Szeged, 1983. 137-151 = (kivonat:) Csongrád Megyei Hírlap. 1983-07-26/29. (La internaciaj kontaktoj de la laboristaj esperantistoj de Csongrád departamento en la dudekaj kaj tridekaj jaroj) * Sistemo de transnacia lingvouzo. = Miscellanea interlinguistica. Red. Szerdahelyi István. Tankönyvkiadó, 1980. 197-204 * Fruaj socialismaj konceptoj pri la lingva futuro de la homaro. = Miscellanea interlinguistica. Red. Szerdahelyi István. Tankönyvkiadó, 1980. 107-121 * Verda estas nia plago. = Hungara Vivo. nr. 91. 1980. nr.3. 88 = http://www.angelfire.com/ny2/ts/ratkai.html#plago * Emlékezés Kovács Istvánra. = Délmagyarország. 1979-09-01. 5. = Csongrád Megyei Hírlap. 1979-09-01. p.3 (Biografio de István Kovács je la 75-a datreveno de lia naskiĝo) * Problemoj de movadhistoriaj esploroj. = La Internacia Lingvo. Sciencaj aspektoj. Red. Detlev Blanke. Berlin: Kulturligo de GDR, 1979. 16-22 * Klasika sistemo de la internacia lingvouzo. = La Internacia Lingvo. Sciencaj aspektoj. Red. Detlev Blanke. Berlin: Kulturligo de GDR, 1979. 3-16 * La internacilingva movado kiel kreinto de la Internacia Lingvo. = Socipolitikaj aspektoj de la Esperanto-movado. Red. Detlev Blanke. Budapest, 1978. 166-181. - (2. eld. 1986). * Socialismaj teorioj kaj la Internacia Laborista Asocio pri la Universala Lingvo. = Socipolitikaj aspektoj de la Esperanto-movado. Red. Detlev Blanke. Budapest, 1978. 13-30. - (2. eld. 1986.) * Starto de nia movado: 1879. = Paco. Budapest: Mondpaca Esperantista Movado, 1978. 20-21 * La esperantisto Aurél Ŝtromfeld. = Kongresa Libro de la 27-a Hungarlanda Esperanto-Kongreso, Bp., 1978, 17–22. * Stromfeld Aurél és az eszperantó mozgalom. = A Politikai Főiskola Közleményei. 23. sz. 1978. 2.sz. 103-109 (Aurél Stromfeld kaj la Eseranto-movado) * A makói munkáseszperantista mozgalom története. Makó: József Attila Múzeum, 1977. 20p. (A Makói József Attila Múzeum Füzetei. 21.) (Historio de la laborista esperantista movado en Makó) * Periodoj de nia movadhistorio ĝis la nuntempaj alternativoj. = Paco. Hungara eld. 1975. 13 * A munkáseszperantista mozgalom Hódmezővásárhelyen és Medgyesi János tevékenysége. = Vásárhelyi Tanulmányok. 4. Hódmezővásárhely, 1974[1975]. 79-97 – Klny. (La laborista esperantista movado en Hódmezővásárhely kaj agado de János Medgyesi) * Marx, la Internacia Laborist-Asocio kaj la lingva problemo. = Paco. Berlin: Mondpaca Esperantista Movado, 1973. 33-35 * A szegedi munkáseszperantista mozgalom létrejötte és megerősödése. 1914-1925. = MSZMP Csongrád megyei Bizottság Oktatási Igazgatóságának Évkönyve. Szeged, 1973. 47-65 – Klny. - Ismertette Péter László. Somogyi-könyvtári Műhely. 1974:2. 197-198 (Estiĝo kaj fortiĝo de la laborista esperantista movado en Szeged. 1914-1925) * Medgyesi János. = Csongrád megye forradalmi harcosainak életrajzi gyűjteménye. Szeged: Magyar Szocialista Munkáspárt Csongrád megyei Bizottsága, 1973. 65 * A nemzetközi nyelv, a nemzetközi munkáseszperantista mozgalom előzményei és kialakulása. = MSZMP Csongrád megyei Bizottság Oktatási Igazgatóságának Évkönyve. Szeged, 1972. 51-69 – Klny. (Antaŭhistorio kaj disvolviĝo de la Internacia Lingvo kaj internacia laborista esperantista movado) ==Distingiloj== * Pro Esperanto Emlékérem - 1994 ==Ano== * Hungaria Esperanto-Asocio (dunviva membro) - 1965 * Universala Esperanto-Asocio - 1968-2010 ==Referencoj== {{referencoj}} [[Kategorio:Hungaraj esperantistoj]] [[Kategorio:Hungaraj verkistoj]] 0g2s7xbincn5xyrykav706dno4dc8yd 9432163 9432162 2026-07-18T11:36:24Z Tyroncs 106615 9432163 wikitext text/x-wiki {{Unua|kat=ne}} {{informkesto homo |dato de naskiĝo = [[1939]] <!-- tiu jaro indikiĝas en vikidatumoj, sed sen indiko la malkonkreta dato "1939-?-?" misformiĝus al "1938-11-30" --> }} '''Árpád Rátkai''' (naskiĝis la [[11-an de septembro]] [[1939]], en [[Szeged]] —)<ref>Provizanto de datumoj: Hungaria Esperanto-Asocio, Aliro: 22.07.2023.</ref> estas [[Hungario|hungara]] [[esperantisto]], esploristo kaj verkisto. Li studis la epokon de fruaj esperantistoj (komencaj jardekoj de la 20-a jarcento) kun emfazo al hungaraj intelektuloj,<ref>Árpád Rátkai, "La beletra rondo de la revuo ''Nyugat'' kaj la Internacia Lingvo", [[Beletra Almanako]] ([[BA8|8]]), [[Novjorko]], Mondial, junio 2010, paĝoj 63-95.</ref> [[Ido]]-konflikto kaj ĝis la [[Dua Mondmilito]]).<ref>Ido en Hungario, [http://www.lingviko.net/db/16_Ratkai.htm] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160311104205/http://www.lingviko.net/db/16_Ratkai.htm|date=2016-03-11}} Alirita la 4an de Oktobro 2016.</ref> Li verkas kaj en [[hungara]] kaj en [[Esperanto]]. ==Vivo== Diplomo pri mezlerneja instruisto de [[geografio]] kaj [[biologio]] 1957-1962. Estis eduk-instruisto en kolegio, instruis en elementa lernejo, gimnazio, parti-lernejo (Katedro Historio de Laborista Movado), altlernejo JGYTF (Katedro Geografio), universitato ELTE, Budapest (Katedro Ĝenerala kaj Aplikata Lingvistiko, ELTE), ĉefkonsilisto pri minoritataj aferoj en la urbestra oficejo de Szeged, minoritat-politika analizisto de la Fondaĵo Bibó István kaj minoritat-politika konsilisto de aliaj organizaĵoj. Studoj pri esperantologio-interlingvistiko (60), geografio (20), minoritat-politiko (36) politik-historio, satiroj, artikoloj en enciklopedioj ktp. E-isto ekde 1957, ŝtata supera lingvoekzameno 1973. Organizanto de Internaciaj Pedagogaj Esperanto-Seminarioj en 1968 k 1969. Lekciisto pri movadhistorio en la Esperanto-fako kaj int. postdiplomaj kursoj de la univ. ELTE, ekzamenisto de la landa Lingvoekzamena Komitato (1986-2002), poste ekzamenisto de la Lingvoekzamena Centro Origo (2002-2005). E-on instruis 1964-2005. Membro de Universala Esperanto-Asocio ekde 1968, de Hungara (ekde 1991 Hungaria) Esperanto-Asocio ekde 1964, ĝia dumviva membro ekde 1987, sekretario (1966-1969), poste prezidanto (okdekaj jaroj) de Csongrád-departamenta Komitato. Landa Komitatano (1968-1991), membro de la landa prezidio, (1974-1994), vicprezidanto (1987-1992) kaj prezidanto (1992-1994), delegito de la landa asembleo (2002-2008). [[Esperantologio|Esperantologiaj]]/[[Interlingvistiko|interlingvistikaj]] studoj: plejparte movadhistoriaj, krome pedagogiaj (precipe pri denaskismo) kaj teoriaj (precipe pri internacia lingvouzo). Esperant-rilataj artikoloj en enciklopedioj: Magyar életrajzi lexikon 1978-1991, Cambridge enciklopédia, Magyar nagylexikon, Magyar katolikus lexikon, Pedagógiai lexikon, ktp. Emerita ekde 2000. ===Familio=== Edzino:Erzsébet Rátkai, infanoj: Zsuzsanna (1968), Zoltán (1979), Katalin (1981) ==Ĉefverkoj== ===Esperantologio, interlingvistiko=== * Informfalsantoj kontraŭ Lazar Markoviĉ Zamenhof. = Beletra Almanako nr. 22. New York, 2015. feb. p. 57-64. * Adathamisítók Lazar Markovics Zamenhof ellen 2014:02-22 * Literaci skupieni wokól wȩgierski czasopisma „Nyugat” a jȩzyk miȩdzynarodowy. = Porównania / Comparasions / Сравнения. vol. 9. Poznań, 2011. p. 280-291. – Czasopismo poświecone zagadnieniom komparatystyki literackiej oraz studiom interdysciplinarnym. / A Journal on comparative literature and interdisciplinary studies. / Журнал. посвяённый проблемам литературной компаративистики и еждисциплинарным исследованиям. – Przełożyl z esperanta na język polski Zbigniew Kornicki. * La beletra rondo de la revuo Nyugat kaj la Internacia Lingvo. Ignotus, Babits, Ady, Kosztolányi, Karinthy, Juhász kaj Esperanto. = Beletra Almanako. (New York, NY) Nr. 8. Junio 2010. p. 63-95. – Samloke p. 48-49. aperis teksto de Frigyes Karinthy: Parolado en la 10a kongreso de Internaqcia PEN-Klubo, kiun el la franca tradukis István Ertl. – Hungara varianto de la eseo: nr. 52. de tiu ĉi listo. * Langlet és a hálátlan Budapest. = Népszabadság. 2010-01-19. p.13. * Pont az eszperantó? = Népszabadság. 2009-09-25. * Frigyes Karinthy la esperantisto. = Abunda fonto. Memorlibro omaĝe al Prof. István Szerdahelyi. Red. Ilona Koutny. Poznań: ProDruk & Steleto, 2009. p. 340-347. * Lazar Markoviĉ Zamenhof kaj la Zamenhof-falsaĵaro. = Esperantologio. 2009. Nr. 4. p. 61-92. * A Nyugat köre és a nemzetközi nyelv. Ignotus, Babits, Ady, Kosztolányi, Karinthy, Juhász és az eszperantó. = Polísz. nr. 121. 2009. február.p. 70-91. – La esperantlingva varianto de la artikolo sub la nr. 57. * Eszperantáliák Magyarországon és néhány határon túli településen. Utolsó módosítás: 2006-06-30. * Ido en Hungario. = Progreso (Amsterdam – ISSN 0048-5489). Nr. 327. 2003. jan-apr. 16-47 (Ido-traduko de la studo sub nr. 49.) * Ido en Hungario. = Studoj pri interlingvistiko / Studien zur Interlinguistik. Festlibro omaĝe al la 60-jariĝo de Detlev Blanke. Red. Sabine Fiedler / Liu Haitao. Dobrichovice-Praha: Kava-Pech, 2001. 736p. ISBN 80 85853 53 1. Kun resumoj en la angla kaj germana/Esperanto. 217-243 – (Zusammenfassung: Ido in Ungarn. 217 – Abstract: Ido in Hungary. 217) * A nemzetközi nyelvi mozgalom kezdete és nyelv(tervezet)váltása Magyarországon. = A nyelv mint szellemi és gazdasági tőke. VII. Magyar Alkalmazott Nyelvészeti Konferencia. Szombathely, 1998. április 16-18. Vol. 3. Szerk. Blaskó Mária, Kohn János. Szombathely: Magyar Alkalmazott Nyelvészek és Nyelvtanárok Egyesülete, 1999. 283-288 (Komenco kaj lingvo(projekto)ŝanĝo de la internacialingva movado en Hungario) * Eszperantó vonatkozású szócikkek a kurrens magyar lexikonokban. = Debrecena Bulteno. nr. 112. majo 1999. 18-26 (Esperant-rilataj artikoloj en la nuntempe uzataj hungaraj enciklopedioj) * Tezoj pri la lingvoplanado kaj pri la Internacia Lingvo. = Memorlibro. Kolekto de la prelegoj dum la solena internacia konferenco organizita okaze de la tridekjariĝo de la universitata fako Esperantologio. Budapeŝto, 17/18-04-1997. Emlékkötet. Az eszperantológia egyetemi szak harminc éves fennállása alkalmából rendezett nemzetközi ünnepi konferencia előadásainak gyűjteményes kiadása. Szerk. Gecső Tamás és Varga-Haszonits Zsuzsa. Budapest, ELTE, 1998. ISBN 963 7647 66 X. 332-338 * La internacilingva movado en Hungario ĝis la apero de Esperanto. = Memorlibro. Kolekto de la prelegoj dum la solena internacia konferenco organizita okaze de la tridekjariĝo de la universitata fako Esperantologio. Budapeŝto, 17/18-04-1997. Emlékkötet. Az eszperantológia egyetemi szak harminc éves fennállása alkalmából rendezett nemzetközi ünnepi konferencia előadásainak gyűjteményes kiadása. Szerk. Gecső Tamás és Varga-Haszonits Zsuzsa. Budapest, ELTE, 1998. ISBN 963 7647 66 X. 462-491 * Lingvoplanado en Hungario. = Memorlibro. Kolekto de la prelegoj dum la solena internacia konferenco organizita okaze de la tridekjariĝo de la universitata fako Esperantologio. Budapeŝto, 17/18-04-1997. Emlékkötet. Az eszperantológia egyetemi szak harminc éves fennállása alkalmából rendezett nemzetközi ünnepi konferencia előadásainak gyűjteményes kiadása. Szerk. Gecső Tamás és Varga-Haszonits Zsuzsa. Budapest, ELTE, 1998. ISBN 963 7647 66 X. 442-461 * A nemzetközi nyelvi mozgalom magyarországi története. [1879-1989. Kronológia]. = Szerdahelyi István, Koutny Ilona: Magyar-eszperantó szótár. Magyarországi Eszperantó Szövetség, 199?. – CD-lemez. – 41584 bájt (Hungaria historio de la internacilingva movado. [1879-1989. Kronologio] CD. 41584 bytes) * Nodoj de nia historio: Simbolo: La stelo kaj la flago. = Esperanto. nr. 1059. 87(1994):5(maj). * Nodoj de nia historio: Himno. = Esperanto. nr. 1058. 87(1994):4(apr). * Origino de socia doktrino. [Comenius pri esenco de internacia lingvo.] = Esperanto. nr. 1054. 86(1993):12(dec). * Severe konfidence! [Sekreta dokumento el 1960 pri transformo de HEK al Hungara Esperanto-Asocio] = Esperanto. nr. 1050. 86(1993):7-8(jul-aug). * Landaro de iluzioj. = Esperanto. nr. 1050. 86(1993):7-8(jul-aug). * La plej fama Zamenhof-strato. = Esperanto. nr. 1049. 86(1993):6(jun). 107. – (Kun Zofia Banet-Fornalowa) * Nomoj de Lazar Markoviĉ Zamenhof. = Eventoj. 1992. nr.20. 1 * Gravaj rondciferaj jubileoj de HEA. = Hungara Fervojista Mondo. 35(1992):3. 46-48 * György Ferencz = Hungara Fervojista Mondo. 34(1991):2.20 * A Magyar Eszperantó Szövetség és a nemzetközi nyelvi mozgalom Magyarországon. Budapest: Magyar Eszperantó Szövetség, 1991. 48 p. ISBN 963 571 422 X , (Hungara Esperanto-Asocio kaj la internacilingva movado en Hungario) * Kiuj kaj kiom da lingvoj denaskaj? = Internacia Pedagogia Revuo. 1991. nr. 4. p. 8-10 * HEA en ŝanĝiĝanta socio. = Hungara Informilo. 1991:11. 128-129 * Simboliko de la Internacia Lingvo. = Eventoj. nr. 8. 1992. jun. 1 – Represo sen la ilustraĵoj: Eventoj. nr. 226. 2002. mar. 2 * Kio nova en Orienta Eŭropo? = Esperanto. nr.1014. 83(1990):6(jun). 119-121 * Nia asocio en majo 1990. = Budapeŝta Informilo. Nr.238. 21.j. 1990-04-15. 5 * HEA kaj la politikaj ŝanĝoj en Hungario. = Budapeŝta Informilo. Nr.237. 21.j. 1990-04-01. 1-2 * Kiu estas kiu? La distingitoj pro esperantista agado en Hungario. [162 biografioj] Budapest: Hungara Esperanto-Asocio, 1989. 55 p. [eldonaĵo por interna disvastigo] * Sovetia Esperanto-panoramo. = Budapeŝta Informilo. Nr.227-228. 20.j. 1989.sep-okt. 8-9 * Longa marŝo de la movado en Orienta Eŭropo. = Hungara Vivo. 1990. nr. 3-4. 86-89 https://tempa.bitarkivo.org/gazetoj/HungaraVivo/HungaraVivo_1990_3-4.pdf * Emlékezés Röszler Jánosra. = Csongrád Megyei Hírlap. Megyei kiad. 1986-11-22. 5 (Biografio de János Röszler je la datreveno de lia 80-a naskiĝtago) * Deklaritaj celoj de la hungaria Esperanto-movado. = Strategiaj demandoj de la Esperanto-komunumo. La 1-a internacia simpozio, Varsovio, 1984-04-24/28. Red. Czesław Biedulski. Varsovio, 1985. 84-92 * Ĉapitroj el la historio de la internacilingva movado. = Hungara Vivo. (en felietonoj:) 1982. n-roj 1-6. 10-11, 56-57, 88-89, 134-135, 172-173, 212-213. 1983. n-roj 1-4. 14-15, 56-57, 94-95, 136-137. 1984. nr. 1. 16-17 – La titoloj sinsekve: La teorio kaj la teoriulo / La pramovado / La iniciatoro kaj la iniciato / La movado lingvigas la lingvoplanon / Naskiĝo de du tendencoj / Naskiĝo de la laborista esperantista movado / Inter rifoj de milito kaj paco / Sennaciismo senmaske / Ido-movado – ĉu nia malamiko? / Sovetaj radikoj / Esperantistoj kontraŭ la faŝismo * A Csongrád megyei munkáseszperantisták nemzetközi kapcsolatai a húszas és harmincas években. = MSZMP Csongrád Megyei Bizottsága Oktatási Igazgatóságának Évkönyve. Szeged, 1983. 137-151 = (kivonat:) Csongrád Megyei Hírlap. 1983-07-26/29. (La internaciaj kontaktoj de la laboristaj esperantistoj de Csongrád departamento en la dudekaj kaj tridekaj jaroj) * Sistemo de transnacia lingvouzo. = Miscellanea interlinguistica. Red. Szerdahelyi István. Tankönyvkiadó, 1980. 197-204 * Fruaj socialismaj konceptoj pri la lingva futuro de la homaro. = Miscellanea interlinguistica. Red. Szerdahelyi István. Tankönyvkiadó, 1980. 107-121 * Verda estas nia plago. = Hungara Vivo. nr. 91. 1980. nr.3. 88 = http://www.angelfire.com/ny2/ts/ratkai.html#plago * Emlékezés Kovács Istvánra. = Délmagyarország. 1979-09-01. 5. = Csongrád Megyei Hírlap. 1979-09-01. p.3 (Biografio de István Kovács je la 75-a datreveno de lia naskiĝo) * Problemoj de movadhistoriaj esploroj. = La Internacia Lingvo. Sciencaj aspektoj. Red. Detlev Blanke. Berlin: Kulturligo de GDR, 1979. 16-22 * Klasika sistemo de la internacia lingvouzo. = La Internacia Lingvo. Sciencaj aspektoj. Red. Detlev Blanke. Berlin: Kulturligo de GDR, 1979. 3-16 * La internacilingva movado kiel kreinto de la Internacia Lingvo. = Socipolitikaj aspektoj de la Esperanto-movado. Red. Detlev Blanke. Budapest, 1978. 166-181. - (2. eld. 1986). * Socialismaj teorioj kaj la Internacia Laborista Asocio pri la Universala Lingvo. = Socipolitikaj aspektoj de la Esperanto-movado. Red. Detlev Blanke. Budapest, 1978. 13-30. - (2. eld. 1986.) * Starto de nia movado: 1879. = Paco. Budapest: Mondpaca Esperantista Movado, 1978. 20-21 * La esperantisto Aurél Ŝtromfeld. = Kongresa Libro de la 27-a Hungarlanda Esperanto-Kongreso, Bp., 1978, 17–22. * Stromfeld Aurél és az eszperantó mozgalom. = A Politikai Főiskola Közleményei. 23. sz. 1978. 2.sz. 103-109 (Aurél Stromfeld kaj la Eseranto-movado) * A makói munkáseszperantista mozgalom története. Makó: József Attila Múzeum, 1977. 20p. (A Makói József Attila Múzeum Füzetei. 21.) (Historio de la laborista esperantista movado en Makó) * Periodoj de nia movadhistorio ĝis la nuntempaj alternativoj. = Paco. Hungara eld. 1975. 13 * A munkáseszperantista mozgalom Hódmezővásárhelyen és Medgyesi János tevékenysége. = Vásárhelyi Tanulmányok. 4. Hódmezővásárhely, 1974[1975]. 79-97 – Klny. (La laborista esperantista movado en Hódmezővásárhely kaj agado de János Medgyesi) * Marx, la Internacia Laborist-Asocio kaj la lingva problemo. = Paco. Berlin: Mondpaca Esperantista Movado, 1973. 33-35 * A szegedi munkáseszperantista mozgalom létrejötte és megerősödése. 1914-1925. = MSZMP Csongrád megyei Bizottság Oktatási Igazgatóságának Évkönyve. Szeged, 1973. 47-65 – Klny. - Ismertette Péter László. Somogyi-könyvtári Műhely. 1974:2. 197-198 (Estiĝo kaj fortiĝo de la laborista esperantista movado en Szeged. 1914-1925) * Medgyesi János. = Csongrád megye forradalmi harcosainak életrajzi gyűjteménye. Szeged: Magyar Szocialista Munkáspárt Csongrád megyei Bizottsága, 1973. 65 * A nemzetközi nyelv, a nemzetközi munkáseszperantista mozgalom előzményei és kialakulása. = MSZMP Csongrád megyei Bizottság Oktatási Igazgatóságának Évkönyve. Szeged, 1972. 51-69 – Klny. (Antaŭhistorio kaj disvolviĝo de la Internacia Lingvo kaj internacia laborista esperantista movado) ==Distingiloj== * Pro Esperanto Emlékérem - 1994 ==Ano== * Hungaria Esperanto-Asocio (dunviva membro) - 1965 * Universala Esperanto-Asocio - 1968-2010 ==Referencoj== {{referencoj}} [[Kategorio:Hungaraj esperantistoj]] [[Kategorio:Hungaraj verkistoj]] 482w67rexq1uawqyamltnfgh6w7bl9t Ed Miliband 0 576273 9432048 7903976 2026-07-18T07:35:39Z Kratago 260465 9432048 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto}} '''Edward Samuel "Ed" MILIBAND''', (naskiĝis la 24-an de Decembro 1969) estas brita [[politikisto]] de la [[Brita Laborista Partio]]. Li estis partiestro de la 25-a de Septembro 2010 ĝis la 8-a de Majo 2015, kiam li rezignis post la malvenko de sia partio en la balotado de 2015. Dum sia gvidanteco li denove faris [[Socia malegaleco|egalecon]] kaj personan liberecon gravajn celojn por la Laborista Partio. Miliband fariĝis parlamentano en 2005. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Miliband, Ed}} [[Kategorio:Britaj politikistoj]] [[Kategorio:Anglaj ateistoj]] [[Kategorio:Britaj feministoj]] [[Kategorio:Britaj judoj]] [[Kategorio:Britaj socialistoj]] [[Kategorio:Londonanoj]] 6m9ddp4v9sm3po21c0mzqn1alg4t5qj Enrique Breccia 0 578726 9431827 8516352 2026-07-17T19:49:56Z Sj1mor 12103 9431827 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Enrique BRECCIA''' [BREĉja] ([[Bonaero]], [[26-a de oktobro]] de [[1945]]) estas [[Argentino|argentina]] bildisto kaj [[bildliteraturisto]], filo de [[Alberto Breccia]], kun kiu li kunlaboris ĉefe komence de sia kariero. Li estas agnoslita tutmonde en la etoso de la [[bildliteraturo]] pro verkoj kiaj ''Alvar Mayor'', ''El Sueñero'' kaj pli ĵuse pro ilustraĵoj por la [[grafika romano]] ''[[Lovecraft]]'' publikigita de DC Comics. Profesie, li komencis sian karieron fine de la 1960-aj jaroj ilustrante argentinajn romanojn por la eldonejo ''Difusión''. En [[1972]] li ekkunlaboris per ilustraĵoj por la gazeto ''Billiken'' kaj por la libroj de la kolekto ''Billiken''. En tiu epoko li ankaŭ laboris por la itala gazeto ''Linus''. Jam per propraj scenaroj li realigis verkojn de milita temaro. Li faris la unuan parton de trilogio pri [[Lope de Aguirre]] kun scenaro de Felipe Hernández Cava, kiun poste finfinigos Federico del Barrio kaj Ricardo Castells. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.tebeosfera.com/Documento/Recorte/Comiqueando/Breccia.htm Pri Enrique Breccia en Comiqueando] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Breccia, Enrique}} [[Kategorio:Argentinaj artistoj]] [[Kategorio:Argentinaj verkistoj]] [[Kategorio:Bildliteraturo]] [[Kategorio:Italdevenaj argentinanoj]] [[Kategorio:Verkistoj de bildstrioj]] jd75ikqqop877n16u9z15dh4fndpajs TRT Internacia Infana Festivalo 0 582308 9432111 8950353 2026-07-18T09:00:04Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9432111 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:23_April_2011_festival.jpg|eta|275x275ra|{{centre|infana festivalo la 23-an de aprilo 2011}} ]] '''TRT Internacia Infana Festivalo''' estas [[festivalo]] kiu okazas ĉiujare la 23-an de aprilo en [[Turkio]]<ref>Ne konfuzi kun [http://www.intflc.org/ IFLC] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190320225011/http://www.intflc.org/ |date=2019-03-20 }}, [[IFLC Internacia Festivalo de Lingvo kaj Kulturo|Internacia Festivalo de Lingvo kaj Kulturo]].</ref>. Tiu festivalo estas renkontiĝo de infanoj el la tuta mondo en la aĝo inter 8 kaj 14 jaroj, por kune danci kaj kanti sub la devizo "Amo, Amikeco kaj Paco". La festivalo estas organizata fare de [[Türkiye Radyo Televizyon Kurumu|la Turka Radio kaj Televido]]<ref>(turka) [https://web.archive.org/web/20100428025859/http://www.trt.net.tr/23Nisan/tarihce.aspx 23 Nisan Uluslararası Çocuk Şenliği Tarihçesi"] (historio de la TRT internacia infana festivalo) ,trt.net.tr.</ref>. La tuta programo estas libera kaj neĉifrita elsendite satelite tra la dissendilo TRT Çocuk (TRT infana ĉeno) kaj aliaj TRT kanaloj riceveblaj en pluraj landoj tutmonde<ref name=":0">(germana) [https://web.archive.org/web/20170707071446/http://www.trt23nisan.com/de/geschichte-uber-die-festlichkeit Geschichte über die Festlichkeit] (historio de la festeco), de 2017, arkivigita laŭ la stato de julio 2017.</ref>. == Historio == [[Dosiero:Children'sDay07.JPG|eta|275x275ra|{{centre|[[Nord-Makedonio|Makedona]] [[popola danco]] dum la Infana Tago 2014 en Beykoz, [[Istanbulo|Istanbul]]}}]] La Festivalo unuafoje okazis en Turkio la 23-an de aprilo 1920 sub influo de la filozofio de [[Mustafa Kemal Atatürk]], fondinto de la Respubliko Turkio, kiu volis ke la turkaj infanoj preparu modernan Turkion. Ĉar [[UNESKO]] proklamis la jaron [[1979]] kiel la Internacia Jaro de la Infano, la direktoro de infanaj programoj de TRT Televido Tekin Özertem kaj lia asistanto Canan Arısoy evoluigis la projekton internacie celante ĉiujn infanoj en la mondo. Sur aprobo de la projekto fare de pintaj mastrumantoj de la TRT Kompanio, preparoj por la organizo povis komenci. De 1979 ĝis 2000 la festivalo estis organizita en la ĉefurbo [[Ankaro]], sed en la sekvaj jaroj, la festivalo ankaŭ okazis en pluraj aliaj turkaj grandurboj kiel [[Izmir]], Istanbulo kaj [[Antalya]].   Ekde 1979 la festivalo internaciiĝis kun la partopreno de 5 landoj en tiu jaro kaj nuntempe jam kun partopreno de mezume 50 landoj. Entute jam la festivalo jam kunvenigis 30000 infanojn kaj 5000 grupgvidantojn el 150 landoj <ref name=":0" /><ref>(turka) [https://web.archive.org/web/20080603144926/http://www.trt.net.tr/23nisan/hdevam.aspx?haberid=126 23 Nisan Uluslararası Çocuk Şenliğine İlişkin İstatistiki Bilgiler"] (statistikoj pri la TRT internacia infana festivalo), trt.net.tr.</ref>. La Festivalo celas kontribui al kreo de mondo kie infanoj povas vivi pace por evoluigi sentojn de frateco, amo kaj amikeco. == Programo == La programo kovras kutime la periodon inter la 16-a ĝis la 26-a aprilo. La invititaj grupoj konsistas ek plimalpli 20 infanoj kaj 6 gvidantoj. Je la 15-a de aprilo, gastoj alvenas en la urbo kie la festo okazos. TRT nomumas gvidanton por ĉiu grupo kaj la gvidantoj zorgas por la kunordigo kun la grupo de gvidantoj. Tra [[bazlernejo]]j en la festivala urbo, ĉiu grupo estas akceptita de familioj de iliaj turkaj samaĝuloj kiu kontribuas al reciproka amikeco.   La festa semajno mem komencas kun ''Festa Parado'' dum kiu gastoj portas siajn tradiciajn kostumojn, ludas kaj dancas sur ilia tradicia [[muziko]] en la ĉefstrato de la urbo. En la sekvaj tagoj, gastlandoj prezentas subĉielajn spektaklojn en grandaj parkoj kaj brakumas kun la turka popolo.   La 22-an de aprilo, ĉiuj infanoj reekzercas ilian artan prezenton antaŭ la granda parada festo je la 23-a de aprilo kiu daŭras preskaŭ kvar horojn kaj estas videbla per rekta elsendo sur la turka [[televido]]. Ĉiuj grupoj portas sian nacian kostumon kaj prezentas tri-minutan prezenton akompanata de ilia tradicia muziko.  La artan prezenton finiĝas kun la infanoj kiuj transdonas la salutojn ke ili alportis el sia hejmlando, kaj kun dancoj mano-en-mano por esprimi sentojn de paco kaj amikeco. La 24-an kaj la 25-an de aprilo la festivalo atingas sian pinton kun piknikoj kaj ekskursoj. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} Oficiala retejo de la [http://www.trt23nisan.com/de/ TRT internacia infana festivalo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170224223615/http://www.trt23nisan.com/de/ |date=2017-02-24 }} == Notoj kaj referencoj == {{referencoj}} [[Kategorio:Turka televido]] [[Kategorio:Infanaj festivaloj]] honfb0hqz51pk9tcnn82gx9712p8bll Sándor Szőnyi G. 0 585944 9431990 7655558 2026-07-18T05:07:55Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431990 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = Sándor Szőnyi G. |dosiero = |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = Szőnyi G. Sándor |dato de naskiĝo = {{naskiĝtago|1928|12|29}} |loko de naskiĝo = {{Flago|Hungario}} [[Rákospalota (iama urbo)]] ([[Hungario]]) |dato de morto = {{mortotago|2012|03|09}} |loko de morto = {{Flago|Hungario}} [[Csobánka]] (Hungario) }} '''[[Aleksandro|Sándor]] Szőnyi G.''' [ŝAndor sOnji gE], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Szőnyi G. Sándor''' estis [[Hungario|hungara]] [[reĝisoro]], [[dramaturgo]]. Sándor Szőnyi G. [http://www.imdb.com/name/nm0844493/] naskiĝis la {{daton|29|decembro|1928}} en [[Rákospalota (iama urbo)]], li mortis la {{daton|09|marto|2012}} en [[Csobánka]]. == Biografio == Sándor Szőnyi G. akiris [[diplomo]]n en [[Universitato de Dramo kaj Filmo (Budapeŝto)|Teatra kaj Filma Altlernejo]] en [[1956]]. Post siaj studoj li aliĝis al ĵus formiĝanta [[Hungara Televizio]], kie li estis dramaturgo. Post 2 jaroj li havis jam la [[statuso]]n reĝisoro. Inter [[1981]] kaj [[1983]] li estis arta gvidanto de [[Teatro de Kecskemét]]. Li laboris aŭ en la televizio, aŭ en pluraj teatroj ([[Teatro Vörösmarty (Székesfehérvár)]] (1972), [[Teatro Hevesi Sándor]] (1987–1988), [[Teatro Petőfi (Veszprém)]] (1990), [[Teatro Jókai (Békéscsaba)]] (1992, 1996, 1998)). Li ricevis 7 [[premio]]jn inter 1964-2009. Li eksedziĝis de [[Szilvia Sunyovszky]]. == Elektitaj teatraj reĝisoraĵoj == * [[József Katona]]: ''Bánk bán'' (1982) * [[Mór Jókai]]: ''Filoj de l' ŝtonkora homo'' (1990) == Elektitaj kinfilmaj reĝisoraĵoj == * ‘‘Ráktérítő’‘ (1969) * ‘‘Kinek a törvénye?’‘ (1978) * ‘‘Csak semmi pánik’‘ (1982) == Elektitaj televidfilmaj reĝisoraĵoj == * ‘‘Pirostövű nád’‘ (1965) * [[Bonan vesperon somero, bonan vesperon amo]] (1971) * ‘‘Az a szép fényes nap’‘ (1980) * ‘‘Egy forradalom hétköznapjai’‘ (1993) * ‘‘Estére mindig leszáll a köd’‘ (2007) == Fontoj == * [http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz24/562.html hungarlingva biografio] * [http://port.hu/adatlap/szemely/szonyi-g-sandor/person-1510] * [http://www.tvmt.hu/tvmt_old/sz.g.s.eletrajz.htm] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131020213102/http://www.tvmt.hu/tvmt_old/sz.g.s.eletrajz.htm |date=2013-10-20 }} {{Vivtempo|Szonyi G. Sandor}} [[Kategorio:Hungaraj reĝisoroj]] [[Kategorio:Hungaraj dramaturgoj]] 1gvqmf2ky07dvtzhzhf0hcy9qad4h3b Taarof 0 586855 9432116 8471713 2026-07-18T09:14:15Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9432116 wikitext text/x-wiki La '''taarof''' (en [[Persa lingvo|la persa]] {{Lang|fa|تعارف}}) estas kompleksa sistemo de neskribitaj ĝentileco-reguloj en la kulturo de [[Irano]], kiuj regas la rilatojn inter homoj. Temas pri kodoj rilataj al agoj kaj [[Signo (semiotiko)|esprimoj]] faritaj en taŭga maniero por ajna okazo, vera rito kiu kovras multajn aspektojn de la ĉiutaga vivo.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.farhangshenasi.ir/persian/node/89 |titolo=فرهنگ شناسی(Scias la kulturo) |alirdato=2017-05-31 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130820111545/http://www.farhangshenasi.ir/persian/node/89 |arkivdato=2013-08-20 }}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.yallaitalia.it/2013/04/ogni-paese-ha-le-sue-buone-maniere-larte-del-taarof/ |titolo=la arto de taarof |alirdato=2017-05-31 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140304133246/http://www.yallaitalia.it/2013/04/ogni-paese-ha-le-sue-buone-maniere-larte-del-taarof/ |arkivdato=2014-03-04 }}</ref><ref>[http://betterthanenglish.com/taarof-persian/ Taarof (Persa)]</ref> Fari ''ta'arof'' en kontakto kun gastoj signifas dediĉi ĉiun eblan atenton al ili kaj [[Ofertado|proponi al ili]] ĉion, kion vi povas proponi. Tio okazas ĉe [[Manĝo|la tablo]], samkiel en aliaj okazoj, foje ankaŭ proponante valorajn [[varo]]jn, de kiuj vi vere ne deziras senigi vin. La ''ta'arof'' havas altan simbolan valoron. Aliflanke la gasto scias ke li rifuzu iun ajn proponon almenaŭ tri fojojn, ĝis li ne plu povas cedi al la sincera insistado de sia interparolanto.<ref>[http://www.iranvisitor.com/iran-culture/taarof Irana Kulturo Taarof]</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.opendemocracy.net/arts/article_2117.jsp |titolo=Taarof en Malferma Demokratio |alirdato=2017-05-31 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160306204936/https://www.opendemocracy.net/arts/article_2117.jsp |arkivdato=2016-03-06 }}</ref> La sama okazas en [[Vendejo|butikoj]], en [[bazaro]] kaj surstrate, kiam komercistoj kaj [[Taksio|taksiistoj]], ĉe la momento de pago ŝajnigas ne akceptemi la monon. Tio ĉi ne estas vera rifuzo, sed '''ta'arof''', al kiu vi devas respondi per insistado.<ref>[http://iranian.com/Nejat/2005/July/Taarof/index.html La Taarof Projekto]</ref> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} R. Sahragard, ''[http://www.paaljapan.org/resources/proceedings/PAAL8/pdf/pdf034.pdf A cultural script analysis of a politness feature in Persian] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160807162709/http://paaljapan.org/resources/proceedings/PAAL8/pdf/pdf034.pdf |date=2016-08-07 }}'' (kultura skribo-analizo de ĝentileca karakterizo en la persa) (angla) [https://www.youtube.com/watch?v=u5oX2n1-diA video] kun klarigoj pri taarof (angla) [https://www.youtube.com/watch?v=Ku8_1ykpI1E video] kun tre konkretaj konsiloj (angla) [https://www.youtube.com/watch?v=HZdzf3HiTLU Prelego pri taarof] dum plurlingvula kunveno == Bibliografio == Wierzbicka A,, ''[http://www.shadowsgovernment.com/shadows-library/Understanding%20Cultures%20Through%20Their%20Key%20Words.pdf Understanding cultures through their keywords] (kompreni kulturojn tra iliaj ŝlosilvortoj)'', Oxford University Press, 1997. Sofia A. Koutlaki, ''[https://www.researchgate.net/publication/230613096_Two_sides_of_the_same_coin_how_the_notion_of_'face'_is_encoded_in_Persian_communication Two sides of the same coin: how the notion of ‘face’ is encoded in Persian communication], Research Gate,'' januaro 2009. == Vidu ankaŭ == [[Interkultura edukado]] [[Interkultura komunikado]] == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}}Tiu ĉi artikolo estas bazita sur la ekzistanta artikolo en la itala. [[Kategorio:Kulturo de Irano]] [[Kategorio:Antropologio]] [[Kategorio:Interkulturismo]] aa8j5lwmbb2np63xxti21lejzm2a44y Esperanto-Kolektaĵo Fajszi 0 587077 9431948 6167627 2026-07-18T00:02:36Z Xqbot 13076 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Kolektaĵo de Karlo Fajszi]] 9431948 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Kolektaĵo de Karlo Fajszi]] n5aumjedgudh63ahlxw82sozr7dwtsu Panagis Kalkos 0 587133 9431745 8396683 2026-07-17T16:57:22Z Sj1mor 12103 9431745 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Δημαρχείο Αθηνών 9734.jpg|eta|maldekstre|[[Urbodomo]] de Ateno de Panagis Kalkos ĉe la Placo Kotzia.]]{{Informkesto homo}} '''Panagis KALKOS''' (en [[greka]]: Παναγής Κάλκος, 1818–1875) estis unu el la unuaj [[Grekio|grekaj]] [[arkitekto]]j de la moderna ŝtato [[Grekio]]. Edukita en [[Munkeno]], li estis reprezentanto de strikta [[novklasikismo|novklasikisma]] stilo en [[arkitekturo]]. Li konstruis kelkajn el la plej karakteraj novklasikismaj konstruaĵoj, kaj publikaj kaj privataj, de [[Ateno]], multaj el kiuj ankoraŭ survivas nuntempe.[[Dosiero:Archäologisches Nationalmuseum Athen.jpg|eta|250px|dekstre|La [[Nacia Arkeologia Muzeo de Ateno]] estis farita de aro da arkitektoj inter kiuj la ĉefa Panagis Kalkos.]] == Bibliografio == * Vogiatzi, Ι. Markassioti Ν., Chorianopoulou, Μ., Athens: The City, the People, the Events, Historical and Ethnological Society of Greece, Athens 2014. * Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν Ελευθερουδάκη [Eleftheroudakis Enciklopedia Leksikono], vol. 7, p. 109, Ateno 1929. * Kokkou, A., Η Μέριμνα για τις Αρχαιότητες στην Ελλάδα και τα Πρώτα Μουσεία [Zorgo de antikvaĵoj en Grekio kaj la unuaj muzeoj], Ateno 1977. * Mallouchou-Tufano, F., Η Αναστήλωση των Αρχαίων Μνημείων στη Νεώτερη Ελλάδα (1834-1939) [La Anastilozo de antikvaj monumentoj en moderna Grekio (1834-1939)], Βιβλιοθήκη της εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας [Biblioteko de la Arkeologia Societo de Ateno] no. 176, Ateno 1998. * Biris, Κ. Η., Αι Αθήναι από του 19ου εις τον 20όν Αιώνα [Ateno el la 19a al la 20a jarcento], Ateno 1995 2. * Biris, M., Kardamitsi-Adami, M., Νεοκλασική αρχιτεκτονική στην Ελλάδα [[[Novklasika arkitekturo]] en Grekio], Ateno 2001. * Biris M.G., Νεοελληνική Αρχιτεκτονική 1875-1925 [Neohelena Arkitekturo 1875-1925], Ateno 2003 2. * Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό (λήμμα Μάνου Μπίρη) [Universala Biografia Leksikono (pri Manos Biris), vol. 4, p. 218, Ekdotike Athinon, Ateno 1985. * Papyros – Larousse – Britannica, Athens 2007, vol. 26, p. 656. {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo}} [[Kategorio:Grekaj arkitektoj]] j9cf501d3fgl2ipd8k2orn6qzfyiox2 9431747 9431745 2026-07-17T16:58:28Z Sj1mor 12103 9431747 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Δημαρχείο Αθηνών 9734.jpg|eta|maldekstre|[[Urbodomo]] de Ateno de Panagis Kalkos ĉe la Placo Kotzia.]]{{Informkesto homo}} '''Panagis KALKOS''' (en [[greka]]: Παναγής Κάλκος, 1818–1875) estis unu el la unuaj [[Grekio|grekaj]] [[arkitekto]]j de la moderna ŝtato [[Grekio]]. Edukita en [[Munkeno]], li estis reprezentanto de strikta [[novklasikismo|novklasikisma]] stilo en [[arkitekturo]]. Li konstruis kelkajn el la plej karakteraj novklasikismaj konstruaĵoj, kaj publikaj kaj privataj, de [[Ateno]], multaj el kiuj ankoraŭ survivas nuntempe.[[Dosiero:Archäologisches Nationalmuseum Athen.jpg|eta|250px|dekstre|La [[Nacia Arkeologia Muzeo de Ateno]] estis farita de aro da arkitektoj inter kiuj la ĉefa Panagis Kalkos.]] == Bibliografio == * Vogiatzi, Ι. Markassioti Ν., Chorianopoulou, Μ., Athens: The City, the People, the Events, Historical and Ethnological Society of Greece, Athens 2014. * Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν Ελευθερουδάκη [Eleftheroudakis Enciklopedia Leksikono], vol. 7, p. 109, Ateno 1929. * Kokkou, A., Η Μέριμνα για τις Αρχαιότητες στην Ελλάδα και τα Πρώτα Μουσεία [Zorgo de antikvaĵoj en Grekio kaj la unuaj muzeoj], Ateno 1977. * Mallouchou-Tufano, F., Η Αναστήλωση των Αρχαίων Μνημείων στη Νεώτερη Ελλάδα (1834-1939) [La Anastilozo de antikvaj monumentoj en moderna Grekio (1834-1939)], Βιβλιοθήκη της εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας [Biblioteko de la Arkeologia Societo de Ateno] no. 176, Ateno 1998. * Biris, Κ. Η., Αι Αθήναι από του 19ου εις τον 20όν Αιώνα [Ateno el la 19a al la 20a jarcento], Ateno 1995 2. * Biris, M., Kardamitsi-Adami, M., Νεοκλασική αρχιτεκτονική στην Ελλάδα ([[Novklasika arkitekturo]] en Grekio), Ateno 2001. * Biris M.G., Νεοελληνική Αρχιτεκτονική 1875-1925 [Neohelena Arkitekturo 1875-1925], Ateno 2003 2. * Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό (λήμμα Μάνου Μπίρη) [Universala Biografia Leksikono (pri Manos Biris), vol. 4, p. 218, Ekdotike Athinon, Ateno 1985. * Papyros – Larousse – Britannica, Athens 2007, vol. 26, p. 656. {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo}} [[Kategorio:Grekaj arkitektoj]] syr4cjfw2xupihy2wobhlj4yxecdxy9 Sintagma 0 587135 9431946 6168260 2026-07-18T00:02:26Z Xqbot 13076 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Placo de la Konstitucio]] 9431946 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Placo de la Konstitucio]] brvrr1b34el1bdoqgr3jrt9ffour6xt Historio de Bildliteraturo 0 601737 9431824 8700163 2026-07-17T19:48:40Z Sj1mor 12103 9431824 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Trajan's Column reliefs.jpg|eta|dekstra|Sinsekvaj bildoj en la [[Trajana Kolono]].]] '''Bildliteraturo''' estas [[arto]] kiu disvolviĝis laŭlonge de la [[19-a jarcento]], populariĝis dum la [[20-a jarcento]] kaj iel transformiĝis kaj eĉ dekadencis (almenaŭ ekde komerca kaj ekonomia vidpunkto kaj laŭ la malpli forta influo en la popola kulturo) dum la [[21-a jarcento]] pro la konkurenco de multegaj ebloj en la informadika erao: videoj, fotoj, grafikaj komputilprogramoj, komputilludoj ktp. Lastatempe junuloj kaj infanoj estas pli allogataj de multaj aliaj propraj allogaĵoj kiuj iel anstataŭas la iaman universalecon de bildstrioj: muziko, murpentraĵoj, surstrataj sportoj ktp. == Historio == [[Dosiero:Bayeux_Tapestry_scene55_William_Hastings_battlefield.jpg|eta|Parto de la tapiŝo de Bayeux]] La eŭropaj, usonaj kaj japanaj bildliteraturaj tradicioj sekvis diferencajn vojojn. Eŭropanoj komencis sian tradicion ĉe la svisa [[Rodolphe Töpffer]] kaj liaj bildostrioj de la [[1830-aj jaroj]], dum usonanoj vidis la originon de sia tradicio en la bildostrioj de [[Richard F. Outcault]] de la [[1890-aj jaroj]] nome ''[[The Yellow Kid]]'' (flavulo), kvankam multaj usonanoj agnoskas la antaŭaĵon de Töpffer. Japana bildliteraturo havis longan prahistorion de [[satiro|satiraj]] bildostrioj konduke al la epoko de la [[Dua Mondmilito]]. ''[[Mangao]]'', la japana termino por bildliteraturo kaj bildostrio, estis la unua popularigita de la artisto [[Hokusai]] komence de la 19-a jarcento. Postmilite la moderna japana bildliteraturo ekfloris, kiam [[Osamu Tezuka]] produktis fekundan laboron. Ĉirkaŭ la fino de la [[20-a jarcento]], tiuj tri tradicioj konverĝis en tendenco al librolongaj bildostrioj: nome ''comics'' en Eŭropo, ''[[tankōbon]]'' en japana tradukebla kiel "sendepende aperinta libro" en Japanio, kaj ''graphic novel'' ([[grafika novelo]]) en la angla-parolantaj landoj. For el tiuj rektaj genealogioj, teoriistoj kaj historiistoj de bildliteraturaj artoj vidis antaŭaĵojn de bildliteraturo ĉe la murpentraĵoj de la [[Groto Lascaux]] en Francio (kelkaj el kiuj aperas kiel kronologiaj sekvencoj de bildoj), ĉe egiptaj [[hieroglifoj]], ĉe la [[Trajana Kolono]] en Romo, ĉe la Normana [[Tapiŝo de Bayeux]] de la 11-a jarcento, ĉe la lignaĵo de la jaro 1370 nome ''bois Protat'', la latina de la 15-a jarcento ''Ars moriendi'' kaj la blokolibroj, la verko de [[Mikelanĝelo]] nome ''La Fina Juĝo'' ĉe la [[Siksta Kapelo]], kaj la sekvencaj gravuraĵoj de [[William Hogarth]] en la 17-a jarcento, inter aliaj. [[Dosiero:Mafalda-3-castillan-cover.jpg|eta|Kovrilo de bildliteratura libro de Mafalda.]] En la unua duono de la 20-a jarcento jam la ĉefe porknaba literaturo atingis popularan disvastigon en [[Usono]] kaj la junulaj herooj havis fortan influon en la popola kulturo. Iom poste aperis en kelkaj landoj diversaj tipoj de bildliteraturo specife por junulinoj. Same diversameniere iam kaj ie aperis bildliteraturo por plenkreskuloj, tre ofte kun enhavo neakceptebla por geknaboj. En la fino de la 20-a jarcento tre specifa tipo de bildliteraturo, nome [[Mangao]], etendiĝis el [[Japanio]] al ĉiuj landoj en la mondo. [[Dosiero:Manga_colored.svg|eta|Mangao.]] == Bildliteraturo en Esperanto == Jam delonge oni eldonis tradukojn de famaj komiksaj libroj en [[Esperanto]]. Plej ofte temas pri libroj de famaj roluloj aŭ desegnistoj kiuj estis tradukitaj al la internacia lingvo kiel pruvo de utileco de Esperanto, por plezuro de la ŝatantoj de bildliteraturo kaj foje kadre de la propra klododo internaciigi la verkojn kiel en la okazo de [[Tinĉjo]] kaj [[Asteriks]], kiuj same estis tradukitaj al multegaj lingvoj tutmondaj. == Eksteraj ligiloj pri Esperanta Bildliteraturo == * [http://leonido.free.fr/ Kisa cha Mzee Meko] Tanzania bildstrio kun esperanto-traduko * [http://komiksoj.wordpress.com/ komiksoj blogo] komiksoj tradukitaj el la germana * [http://skanesperanto.blogspot.com/ Skanesperanto] montras bildojn de unu el la plej longdaŭraj komiksistoj en Esperantujo: la kataluna Arnau * [http://gogo-la-testudo.blogspot.com/ Gogo] Gogo, testudo kreita en 1987 de Martin Weichert * [http://horacioesperante.blogspot.com/ Horacio] Horacio, laktukmanĝanta ideto de "Tyranosaurus rex" * [http://fsu.ch/frogley/eo/ Fropjo] Fropjo, freneza rano * [http://esperantokajcecilia.wordpress.com/ Cecilia] Cecilia, mediumino 7-jaraĝa, kiu kapablas vidi kaj paroli kun spiritoj * [http://tamakajghama.blogspot.com/ Tama kaj Ghama] la amuz-okazoj de Tama kaj Ghama * [http://edpris.blogspot.com/ Pris kaj Ed] la amrilato inter Pris kaj Ed * [http://mangaesperanto.uniaomaker.com.br/ Manga Esperanto]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Projekto kiu intencas traduki mangaojn al Esperanto * [http://bildetejo.net/ bildetejo.net] Kolektado de bildstrioj kaj humurbildoj en Esperanto laŭ [[Krea Komunaĵo]] permesiloj * [http://www.pecorElettriche.it/esperanto/RoMEo/ Projekto RoMEo] estas projekto kiu okupiĝas pri esperantigado de italaj komiksoj. * {{Citaĵo el la reto | url = http://www.liberafolio.org/2014/bildstrio-pri-denaskuloj-aperis-en-la-angla | titolo = Bildstrio pri denaskuloj aperis en la angla | titolo-aldono = | alirdato = 2014-12-06 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2014-11-07 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Libera Folio]] | paĝoj = | lingvo = eo | arkivurl = https://web.archive.org/web/20141207053728/http://www.liberafolio.org/2014/bildstrio-pri-denaskuloj-aperis-en-la-angla | arkivdato = 2014-12-07 | citaĵo = }} * [http://www.littlelevers.com/Angxeloj Anĝeloj kaj eksterteruloj] Usona bildstrio pri plifortikulinoj kaj la mondo atakata per kosmuloj. == Bibliografio == * Childs, Peter; Storry, Michael (2013). Encyclopedia of Contemporary British Culture. Routledge. p. 532. ISBN 978-1-134-75555-4. * Duncan, Randy; Smith, Matthew J (2009). The Power of Comics. Continuum International Publishing Group. ISBN 978-0-8264-2936-0. * Eisner, Will (1985). Comics and Sequential Art. Poorhouse Press. ISBN 978-0-9614728-0-1. * Eisner, Will (1995). Graphic Storytelling. Poorhouse Press. ISBN 978-0-9614728-3-2. * Gordon, Ian (2002). Comic Strips and Consumer Culture. Smithsonian. ISBN 978-1-58834-031-3. * Harvey, R. C. (2001). "Comedy at the Juncture of Word and Image". In Varnum, Robin; Gibbons, Christina T. The Language of Comics: Word and Image. University Press of Mississippi. pp. 75–96. ISBN 1-57806-414-7. {{Projektoj}} [[Kategorio:Bildliteraturo]] [[Kategorio:Kultura historio|Bildliteraturo]] ni87u99aba9181m3yhjt8tpwuwdw8pz Guido Crepax 0 602450 9431823 9422563 2026-07-17T19:48:13Z Sj1mor 12103 9431823 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Guido CREPAS''' (15a de Julio [[1933]] en [[Milano]] – 31a de Julio 2003 en Milano),<ref> "Guido Crepax – Short Biography". Arkivita el la originalo en 2011-12-10 [https://web.archive.org/web/20111210063447/http://www.designboom.com/portrait/crepax_bio.html] Alirita la 29an de Januaro 2018.</ref> pli bone konata laŭ sia plumnome '''Guido Crepax''', estis [[Italio|itala]] [[bildliteraturisto]]. Li estis fama ĉefe pro sia rolulo Valentina, kreita en 1965 kaj tre reprezenta de la spirito de 1960-aj jaroj. La serio de Valentina de libroj kaj strioj rimarkindas pro la prilaborita desegnaro fare de Crepax, kaj pro la psikedelaj, revemaj historioj, ĝenerale inkludante fortan dozon de [[erotismo]]. Oni faris filmon bazitan sur lia verko nome ''Baba Yaga'', kie aperas la rolulon Valentina, nome en 1973. == Verkoj == === Libroj de Valentina === [[Dosiero:Guido Crepax grave Milan 2015.jpg|eta|dekstre|Tombo de Crepax ĉe la Cimitero Monumentale di [[Milano]].]] * ''Valentina'' (1968), Milano Libri * ''Valentina speciale'' (1969), Milano Libri * ''Valentina con gli stivali'' (1970), Milano Libri * ''Baba Yaga'' (1971), Milano Libri * ''Ciao Valentina!'' (1972), Milano Libri * ''Valentina nella stufa'' (1973), Milano Libri * ''Diario di Valentina'' (1975), Milano Libri * ''A proposito di Valentina'' (1975), Quadragono Libri, eldonita de Francesco Casetti * ''Valentina in giallo'' (1976), Milano Libri * ''Valentina assassina'' (1977), Milano Libri * ''Ritratto di Valentina'' (1979), Milano Libri * ''Riflesso di Valentina (1979), Arnoldo Mondadori * ''Lanterna Magica'' (1979), Edizioni d'arte Angolare * ''Valentina pirata'' (1980), Milano Libri, kolore * ''Valentina sola'' (1981), Milano Libri, kolore * ''Valentina, storia di una storia'' (1982), Olympia Press * ''Per amore di Valentina'' (1983), Milano Libri * ''Io Valentina, la vita e le opere'' (1985), Milano Libri * ''Nessuno'' (1990), Milano Libri * ''Valentina e le altre'' (1991), Mondadori, kun Oscar * ''Valentina, la gazza ladra'' (1992), eldonejo [[Rizzoli]]-Milano Libri * ''Valentina a Venezia'' (1992) * ''E Valentina va...'' (1994), eldonejo [[Rizzoli]]-Milano Libri * ''Valentina'' (1995), Fiction inc. Tokyo * ''Al diavolo, Valentina'' (1996) * ''In arte... Valentina'' (2001), Lizard Edizioni * ''Valentina'' (2003), Panini Comics === Aliaj heroinoj === * ''La casa matta'' (Bianca, 1969), Edip * ''Anita, una storia possibile'' (1972), Persona/Ennio Ciscato Editore * ''Histoire d'O'' (1975), Franco Maria Ricci Editore, laŭ la [[romano]] de [[Pauline Réage]] * ''Emmanuelle'' (1978), Olympia Press, el la romano de [[Emmanuelle Arsan]] * ''Justine'' (1979), Olympia Press, el la romano ''[[La nouvelle Justine]]'' de [[Markizo de Sad|de Sade]] * ''Hello, Anita!'' (1980), L'isola trovata, kolore * ''Belinda 1 & 2'' (1983), Editori del Grifo * ''I viaggi di Bianca'' (1984), Milano Libri, inspirita de la verko de [[Jonathan Swift]] nome ''[[Gulliver's Travels]]'' * ''Venere in pelliccia'' (1984), Olympia Press, inspirita de rakonto de [[Leopold von Sacher-Masoch]]. * ''Bianca 2. Odesseda'' (1987), Editori del Grifo * ''Emmanuelle l'antivergine'' (1990), eldonejo [[Rizzoli]] * ''Eroine alla fine: Salomé'' (2000), Lizard Edizioni * ''Crepax 60|70'' (Belinda, kaj Valentina 2003), Fiction inc. Tokyo === Aliaj verkoj === * ''L'astronave pirata'' (1968), Rizzoli * ''Il dottor Jekill'' (1972), Persona/Ennio Ciscato Editore * ''Circuito interno'' (1977), Edizioni Tempo Medico * ''Casanova'' (1977), Franco Maria Ricci Editore * ''L'uomo di Pskov'' (1977), CEPIM (Sergio Bonelli Editore), kolore * ''L'uomo di Harlem'' (1979), CEPIM (Sergio Bonelli Editore) * ''La calata di Macsimiliano XXXVI'' (1984), Editori del Grifo * ''Conte Dracula'' (1987), Rizzoli-Milano Libri, el la romano ''[[Dracula]]'' de [[Bram Stoker]] * ''Dr.Jekyll e Mr.Hide'' (1987), Rizzoli-Milano Libri, el la romano de [[Robert Louis Stevenson]] * ''Giro di vite'' (1989), Olympia Press, el la romano ''The Turn of the Screw'' de [[Henry James]] * ''Nessuno'' (1990), Milano Libri * ''Le clinicommedie'' (1990), Editiemme * ''Il processo di Franz Kafka'' (1999), Piemme, el la romano ''Der Process'' de [[Franz Kafka]] * ''Justine'' kaj ''The Story of O'' (2000), [[grafika novelo]] de la verkoj de la [[Markizo de Sade]] kaj [[Anne Desclos]] respektive * ''Frankenstein'' (2002), Grifo Edizioni, el la romano de [[Mary Shelley]] == Notoj == {{Referencoj}} == Referencoj == * [http://www.lfb.it/fff/fumetto/aut/c/crepax_bib.htm Crepax publications] – Fondazione Fossati itale * [http://www.bedetheque.com/auteur-865-BD-Crepax-Guido.html Guido Crepax albums] – Bedetheque itale == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://lambiek.net/artists/c/crepax.htm Guido Crepax, biografio] ĉe Lambiek Comiclopedia * [https://web.archive.org/web/20070927020007/http://www.museonazionaledelfumetto.it/page.php?page=576&langId=1 Guido Crepax, biografio] ĉe Museo Nazionale del Fumetto itale * [http://www.storyofo.info/itscrepax.html Crepax, ''Story of O''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180207105750/http://www.storyofo.info/itscrepax.html |date=2018-02-07 }} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Italaj bildliteraturistoj]] [[Kategorio:Personoj de Milano]] t1usn5xv31stp5m0havxm9ojgqlub5z Sándor László Veress 0 613598 9431969 9391180 2026-07-18T03:22:40Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431969 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = Sándor László Veress |dosiero = |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = }} '''[[Aleksandro|Sándor]] [[Ladislao|László]] Veress''' [ŝAndor lAslO vereŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Veress Sándor László''' estas [[Hungario|hungara]] [[pentristo]], altlerneja [[instruisto]], membro de Hungara Arta Akademio (2004). Sándor László Veress [https://artportal.hu/lexikon-muvesz/veress-sandor-laszlo-1794/]{{404|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} naskiĝis la {{daton|12|julio|1934}} en [[Heves (urbo)]]. == Biografio == Veress akiris [[diplomo]]n en [[Hungara Belarta Universitato|Belarta Altlernejo de Budapeŝto]] en [[1962]]. Liaj plej gravaj instruistoj estis [[János Kmetty]] kaj [[Endre Domanovszky]]. Inter 1964-1967 li ricevis [[stipendio]]n. Inter [[1969]] kaj [[1997]] li instruis en la menciita altlernejo. Li ricevis diversajn [[premio]]jn inter 1966-2018. Liaj kompozicioj prenas dinamikon de la [[movo]]. == El solaj ekspozicioj == * [[Arthalo Budapeŝto]] (1976) * Budapeŝto (1991, 1999, 2009) * [[Szolnok]] (1998) == El kolektivaj ekspozicioj == * Budapeŝto (1966, 1995, 2004, 2009) * [[Parizo]] (1968) * [[Szeged]] (1986-1996) * [[Bruselo]] (1989) == Elektitaj pentraĵoj == * Viharos táj, (1974) * Balatoni táj, (1980?) * Nyári zivatar Gárdony felett (1981) * Fák szélben * Sukorói kőbánya == Elektitaj disĉiploj == * [[Gáspár Stekovics]] * [[Tamás Szikora]] * [[Gábor Véssey]] == Fontoj == * [http://www.kormendigaleria.hu/muvesz/veress_sandor_laszlo.html hungarlingva biografio kun foto kaj bildoj] * [http://www.mma-tv.hu/mma-tv/-/person/1315103/Veress+S%C3%A1ndor+L%C3%A1szl%C3%B3;jsessionid=83C481DCF073CFCFC199A546F0B63F9C hungarlingva biografio kun fotoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180616180429/http://www.mma-tv.hu/mma-tv/-/person/1315103/Veress+S%C3%A1ndor+L%C3%A1szl%C3%B3;jsessionid=83C481DCF073CFCFC199A546F0B63F9C |date=2018-06-16 }} * [https://budapestaukcio.hu/veress-sandor-laszlo/festo hungarlingva biografio kun bildoj]{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{bibliotekoj}} {{Vivtempo|Veress Sandor Lászlo}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] jpgwtvg7ujg2pmvinqx89wzr1kofe2h Dekadencismo 0 618021 9432092 9256748 2026-07-18T08:50:05Z Sj1mor 12103 9432092 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:Jove decadent.jpg|eta|upright|250px|''Dekadenca virino'', de [[Ramón Casas]], 1899.]] La '''Dekadenca Movado''' aŭ '''Dekadencismo''' estis [[Arta movado|arta]] kaj [[literatura movado|literatura]] movado de la fino de la 19-a jarcento, centrita en [[Okcidenta Eŭropo]], kiu sekvis estetikan ideologion de troigo kaj artefariteco. La verkaro de la pentristo [[Félicien Rops]] kaj la romano de [[Joris-Karl Huysmans]] nome ''À rebours'' (1884) estas konsiderataj ĉefaj ekzemploj de la dekadencisma movado. Ĝi unue floris en [[Francio]] kaj poste disvastiĝis tra Eŭropo kaj al Usono.<ref>Dictionary of Critical Theory - Oxford Reference, pp. 113-114</ref> La movado estis karakterizita de mem-malplaĉo, malforteco al la mondo, ĝenerala [[skeptikismo]], klinemo al [[malvirto]], uzado de kruda humoro kaj kredo en la supereco de la homa [[kreivo]] super la logiko kaj la natura mondo.<ref name=":5">{{Citaĵo el libro|titolo=Symbolist Landscapes: The Place of Painting in the Poetry and Criticism of Mallarmé and His Circle|familia nomo=Kearns|persona nomo=James|jaro=1989|eldoninto=MHRA|ISBN=094762323X|paĝoj=15}}</ref><ref name=":1">{{Cite book|title=Against the Grain|last=Huysmans|first=Joris-Karl|publisher=Lieber & Lewis|year=1922|isbn=|location=|pages=|quote=|via=Project Gutenberg}}</ref> == Gravuloj == {{Projektoj|ReVo=dekade.0ismo}} * [[Simbolismo (literatura skolo)]] * [[Thomas de Quincey]] * [[Oscar Wilde]] == Notoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Arto de la 19-a jarcento]] [[Kategorio:Artaj movadoj]] [[Kategorio:Literaturo de la 19-a jarcento]] [[Kategorio:Literaturo laŭ skoloj]] [[Kategorio:Moderna arto]] [[Kategorio:Simbolismo]] ttc2qc18an4a1p0g6rogtedwo7xp6fj Mazamet 0 618086 9431740 7300690 2026-07-17T16:56:04Z Arbarulo 135469 9431740 wikitext text/x-wiki {{Sen fontoj|temo = |dato = julio 2026}} {{Aliaj signifoj|Mazamet (stacidomo)}} {{Informkesto urbo|regiono-ISO=FR-81|situo sur mapo2=Francio}} '''Mazamet''' estas [[Francio|franca]] [[komunumo (Francio)|komunumo]] en la departemento [[Tarn]], meze de la [[Okcitanio (franca regiono)|okcitana regiono]]. La urbo havis en la industria produktado de [[lano]] la ĉefan ekonomian okupon, dum pli ol 150 jaroj. {{Mapo franca komunumo}} == Vidu ankaŭ == * [[Komunumoj de Tarn]] * [[Mazamet (stacidomo)]] {{Ĝermo|Francio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Mazamet| ]] [[Kategorio:Komunumoj de Tarn]] i78y6sm5qqvz2691158wdvaj2l6xtpc Karl Emil Franzos 0 622533 9431594 8722077 2026-07-17T12:23:03Z Tirolischleioans 254019 /* Fonto */ 9431594 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} [[Dosiero:K E Franzos-Mutter Erde fec.jpg|eta|Tombo de la granda aŭstra verkisto Karl Emil Franzos en Berlino]] '''Karl Emil FRANZOS''' (naskiĝinta la {{daton|25|10|1848}} en [[Ĉortkiv]], [[Ternopila provinco]] - tiam [[Aŭstrio-Hungario]] -, mortinta la {{daton|28|1|1904}} en [[Berlino]]) estis [[aŭstrio-Hungario|aŭstra]] verkisto. == Vivo == La filo de juda distrikta ĉefkuracisto pasigis la infanajn jarojn en Ĉortkiv kiu aperas en la romanoj sub la nomo ''Barnow''. Post la frua morto de la patro li ekfrekventis la germanlingvan gimnazion en [[Ĉernivco]] kaj studis inter 1867 kaj 1872 jursciencon en [[Vieno]] kaj [[Graz]]. Li neniam finis la studojn. Inter 1872 kaj 1876 li vojaĝis tra tuta Meza Eŭropo, Ruslando, Turkio, [[Malgranda Azio]] kaj [[Egipto]] kaj ekloĝis en 1877 en Vieno. Tie li redaktis inter 1882 kaj 1885 la gazeton "Neue Illustrierte Zeitung". Poste li translokiĝis al Berlino kie li eldonis la de li mem en 1886 fonditan gazeton "Deutsche Dichtung"; ĝi aperis du fojojn por monato. == Verkista rolo == Franzos enkondukis sin je la skribistan surscenejon per la noveloj »Halbasien. Kulturbilder aus Galizien, der Bukowina, Südrußland und Rumänien« (Leipzig 1876) kiuj brile komponas la buntajn impresojn de la junuleco je granda kultura bildo. Ili estis tradukitaj en multajn eŭropajn lingvojn. Aperis kontinuigonte: »Vom Don zur Donau. Neue Kulturbilder aus Halbasien« (Leipzig 1878) kaj »Aus der großen Ebene« (Stuttgart 1888). Krome li verkis: »Die Juden von Barnow«, noveloj (Stuttgart 1877); »Junge Liebe«, du historiojn (Vroclavo 1878); »Stille Geschichten« (Dresdeno 1880); la rakonton: »Moschko von Parma« (Vroclavo 1880) kaj la romanon »Ein Kampf ums Recht« (Vroclavo 1881); »Mein Franz«, versnovelo (Leipzig 1883); »Der Präsident« (Berlino 1884); »Die Reise nach dem Schicksal« (Stuttgart 1885); »Tragische Novellen« (Stuttgart 1886); »Der Schatten« (Stuttgart 1888); »Judith Trachtenberg«, romano (Vroclavo 1890); »Der Gott des alten Doktors« (Berlino 1892); »Der Wahrheitsucher«, romano (Jena 1894); »Ungeschickte Leute« (Jena 1894); »Der kleine Martin« (Berlino 1896); »Leib Weihnachtskuchen und sein Kind« (Berlino 1896); »Allerlei Geister« (Berlino 1897); »Mann und Weib« (Berlino 1899) kaj »Deutsche Fahrten«, Wanderbilder (1-a serio: ''Aus Anhalt und Thüringen'', Berlino 1903) - verkojn kiuj plejparte brilis per perfekta stilo kaj intrigo fascina. Franzos ankaŭ eldonis verkojn de [[Georg Büchner]] (»Georg Büchners sämtliche Werke und handschriftlichen Nachlaß«, Frankfurto 1879), »Deutsches Dichterbuch aus Österreich« (Leipzig 1883) kaj »Die Suggestion und die Dichtung«, ekspertizoj, Berlino 1892). Menciindas krome la eldono de »Geschichte des Erstlingswerks« (Leipzig 1894) kun raportoj de pluraj tiutempaj verkistoj. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{DNB-Portal|118702599}} * [http://dichterwiki.lib.byu.edu/index.php/Franzos,_Karl_Emil,_1848-1904 Franzos-manuskriptoj en arkivoj kaj bibliotekoj] * [http://www.erfurt-web.de/Karl_Emil_Franzos Karl Emil Franzos kaj Erfurto] * [https://www.owep.de/artikel/68/czernowitzer-judentum-mythos-am-rande-europas Markus Winkler: ''Czernowitzer Judentum: ein Mythos am Rande Europas?''] * [http://teren.in.ua/wp-content/uploads/2017/05/859674596.jpg Foto de monumento por Franzos en la naskiĝurbo ukraina] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181003181906/http://teren.in.ua/wp-content/uploads/2017/05/859674596.jpg |date=2018-10-03 }} * [http://gutenberg.spiegel.de/autor/karl-emil-franzos-178 Verkoj surrete] == Fonto == [http://www.zeno.org/nid/2000663060X "Franzos" ĉe: ''Meyers Großes Konversations-Lexikon,'' vol 7. Leipzig 1907, p. 4 {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Franzos, Karl Emil}} [[Kategorio:Aŭstraj verkistoj]] [[Kategorio:Germanlingvaj verkistoj]] [[Kategorio:Aŭstraj eldonistoj]] [[Kategorio:Ukrainaj judoj]] [[Kategorio:Judaj verkistoj]] [[Kategorio:Sefardoj]] [[kategorio:Naskiĝintoj en 1848]] [[kategorio:Mortintoj en 1904]] 2c3r67hckg1dsatg78o7luxium3yypw 9431595 9431594 2026-07-17T12:23:26Z Tirolischleioans 254019 /* Fonto */ 9431595 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} [[Dosiero:K E Franzos-Mutter Erde fec.jpg|eta|Tombo de la granda aŭstra verkisto Karl Emil Franzos en Berlino]] '''Karl Emil FRANZOS''' (naskiĝinta la {{daton|25|10|1848}} en [[Ĉortkiv]], [[Ternopila provinco]] - tiam [[Aŭstrio-Hungario]] -, mortinta la {{daton|28|1|1904}} en [[Berlino]]) estis [[aŭstrio-Hungario|aŭstra]] verkisto. == Vivo == La filo de juda distrikta ĉefkuracisto pasigis la infanajn jarojn en Ĉortkiv kiu aperas en la romanoj sub la nomo ''Barnow''. Post la frua morto de la patro li ekfrekventis la germanlingvan gimnazion en [[Ĉernivco]] kaj studis inter 1867 kaj 1872 jursciencon en [[Vieno]] kaj [[Graz]]. Li neniam finis la studojn. Inter 1872 kaj 1876 li vojaĝis tra tuta Meza Eŭropo, Ruslando, Turkio, [[Malgranda Azio]] kaj [[Egipto]] kaj ekloĝis en 1877 en Vieno. Tie li redaktis inter 1882 kaj 1885 la gazeton "Neue Illustrierte Zeitung". Poste li translokiĝis al Berlino kie li eldonis la de li mem en 1886 fonditan gazeton "Deutsche Dichtung"; ĝi aperis du fojojn por monato. == Verkista rolo == Franzos enkondukis sin je la skribistan surscenejon per la noveloj »Halbasien. Kulturbilder aus Galizien, der Bukowina, Südrußland und Rumänien« (Leipzig 1876) kiuj brile komponas la buntajn impresojn de la junuleco je granda kultura bildo. Ili estis tradukitaj en multajn eŭropajn lingvojn. Aperis kontinuigonte: »Vom Don zur Donau. Neue Kulturbilder aus Halbasien« (Leipzig 1878) kaj »Aus der großen Ebene« (Stuttgart 1888). Krome li verkis: »Die Juden von Barnow«, noveloj (Stuttgart 1877); »Junge Liebe«, du historiojn (Vroclavo 1878); »Stille Geschichten« (Dresdeno 1880); la rakonton: »Moschko von Parma« (Vroclavo 1880) kaj la romanon »Ein Kampf ums Recht« (Vroclavo 1881); »Mein Franz«, versnovelo (Leipzig 1883); »Der Präsident« (Berlino 1884); »Die Reise nach dem Schicksal« (Stuttgart 1885); »Tragische Novellen« (Stuttgart 1886); »Der Schatten« (Stuttgart 1888); »Judith Trachtenberg«, romano (Vroclavo 1890); »Der Gott des alten Doktors« (Berlino 1892); »Der Wahrheitsucher«, romano (Jena 1894); »Ungeschickte Leute« (Jena 1894); »Der kleine Martin« (Berlino 1896); »Leib Weihnachtskuchen und sein Kind« (Berlino 1896); »Allerlei Geister« (Berlino 1897); »Mann und Weib« (Berlino 1899) kaj »Deutsche Fahrten«, Wanderbilder (1-a serio: ''Aus Anhalt und Thüringen'', Berlino 1903) - verkojn kiuj plejparte brilis per perfekta stilo kaj intrigo fascina. Franzos ankaŭ eldonis verkojn de [[Georg Büchner]] (»Georg Büchners sämtliche Werke und handschriftlichen Nachlaß«, Frankfurto 1879), »Deutsches Dichterbuch aus Österreich« (Leipzig 1883) kaj »Die Suggestion und die Dichtung«, ekspertizoj, Berlino 1892). Menciindas krome la eldono de »Geschichte des Erstlingswerks« (Leipzig 1894) kun raportoj de pluraj tiutempaj verkistoj. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{DNB-Portal|118702599}} * [http://dichterwiki.lib.byu.edu/index.php/Franzos,_Karl_Emil,_1848-1904 Franzos-manuskriptoj en arkivoj kaj bibliotekoj] * [http://www.erfurt-web.de/Karl_Emil_Franzos Karl Emil Franzos kaj Erfurto] * [https://www.owep.de/artikel/68/czernowitzer-judentum-mythos-am-rande-europas Markus Winkler: ''Czernowitzer Judentum: ein Mythos am Rande Europas?''] * [http://teren.in.ua/wp-content/uploads/2017/05/859674596.jpg Foto de monumento por Franzos en la naskiĝurbo ukraina] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181003181906/http://teren.in.ua/wp-content/uploads/2017/05/859674596.jpg |date=2018-10-03 }} * [http://gutenberg.spiegel.de/autor/karl-emil-franzos-178 Verkoj surrete] == Fonto == [http://www.zeno.org/nid/2000663060X "Franzos"] - ĉe: ''Meyers Großes Konversations-Lexikon,'' volumo 7, Leipzig 1907, p. 4 {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Franzos, Karl Emil}} [[Kategorio:Aŭstraj verkistoj]] [[Kategorio:Germanlingvaj verkistoj]] [[Kategorio:Aŭstraj eldonistoj]] [[Kategorio:Ukrainaj judoj]] [[Kategorio:Judaj verkistoj]] [[Kategorio:Sefardoj]] [[kategorio:Naskiĝintoj en 1848]] [[kategorio:Mortintoj en 1904]] 6lvf8795o2w1h0c9njxvegz89hjk2t1 9431598 9431595 2026-07-17T12:24:49Z Tirolischleioans 254019 /* Vivo */ 9431598 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} [[Dosiero:K E Franzos-Mutter Erde fec.jpg|eta|Tombo de la granda aŭstra verkisto Karl Emil Franzos en Berlino]] '''Karl Emil FRANZOS''' (naskiĝinta la {{daton|25|10|1848}} en [[Ĉortkiv]], [[Ternopila provinco]] - tiam [[Aŭstrio-Hungario]] -, mortinta la {{daton|28|1|1904}} en [[Berlino]]) estis [[aŭstrio-Hungario|aŭstra]] verkisto. == Vivo == La filo de juda distrikta ĉefkuracisto pasigis la infanajn jarojn en Ĉortkiv kiu aperas en la romanoj sub la nomo ''Barnow''. Post la frua morto de la patro li ekfrekventis la germanlingvan gimnazion en [[Ĉernivco]]<ref>La rumanan lingvon instruis lin [[Aron Pumnul]].</ref> kaj studis inter 1867 kaj 1872 jursciencon en [[Vieno]] kaj [[Graz]]. Li neniam finis la studojn. Inter 1872 kaj 1876 li vojaĝis tra tuta Meza Eŭropo, Ruslando, Turkio, [[Malgranda Azio]] kaj [[Egipto]] kaj ekloĝis en 1877 en Vieno. Tie li redaktis inter 1882 kaj 1885 la gazeton "Neue Illustrierte Zeitung". Poste li translokiĝis al Berlino kie li eldonis la de li mem en 1886 fonditan gazeton "Deutsche Dichtung"; ĝi aperis du fojojn por monato. == Verkista rolo == Franzos enkondukis sin je la skribistan surscenejon per la noveloj »Halbasien. Kulturbilder aus Galizien, der Bukowina, Südrußland und Rumänien« (Leipzig 1876) kiuj brile komponas la buntajn impresojn de la junuleco je granda kultura bildo. Ili estis tradukitaj en multajn eŭropajn lingvojn. Aperis kontinuigonte: »Vom Don zur Donau. Neue Kulturbilder aus Halbasien« (Leipzig 1878) kaj »Aus der großen Ebene« (Stuttgart 1888). Krome li verkis: »Die Juden von Barnow«, noveloj (Stuttgart 1877); »Junge Liebe«, du historiojn (Vroclavo 1878); »Stille Geschichten« (Dresdeno 1880); la rakonton: »Moschko von Parma« (Vroclavo 1880) kaj la romanon »Ein Kampf ums Recht« (Vroclavo 1881); »Mein Franz«, versnovelo (Leipzig 1883); »Der Präsident« (Berlino 1884); »Die Reise nach dem Schicksal« (Stuttgart 1885); »Tragische Novellen« (Stuttgart 1886); »Der Schatten« (Stuttgart 1888); »Judith Trachtenberg«, romano (Vroclavo 1890); »Der Gott des alten Doktors« (Berlino 1892); »Der Wahrheitsucher«, romano (Jena 1894); »Ungeschickte Leute« (Jena 1894); »Der kleine Martin« (Berlino 1896); »Leib Weihnachtskuchen und sein Kind« (Berlino 1896); »Allerlei Geister« (Berlino 1897); »Mann und Weib« (Berlino 1899) kaj »Deutsche Fahrten«, Wanderbilder (1-a serio: ''Aus Anhalt und Thüringen'', Berlino 1903) - verkojn kiuj plejparte brilis per perfekta stilo kaj intrigo fascina. Franzos ankaŭ eldonis verkojn de [[Georg Büchner]] (»Georg Büchners sämtliche Werke und handschriftlichen Nachlaß«, Frankfurto 1879), »Deutsches Dichterbuch aus Österreich« (Leipzig 1883) kaj »Die Suggestion und die Dichtung«, ekspertizoj, Berlino 1892). Menciindas krome la eldono de »Geschichte des Erstlingswerks« (Leipzig 1894) kun raportoj de pluraj tiutempaj verkistoj. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{DNB-Portal|118702599}} * [http://dichterwiki.lib.byu.edu/index.php/Franzos,_Karl_Emil,_1848-1904 Franzos-manuskriptoj en arkivoj kaj bibliotekoj] * [http://www.erfurt-web.de/Karl_Emil_Franzos Karl Emil Franzos kaj Erfurto] * [https://www.owep.de/artikel/68/czernowitzer-judentum-mythos-am-rande-europas Markus Winkler: ''Czernowitzer Judentum: ein Mythos am Rande Europas?''] * [http://teren.in.ua/wp-content/uploads/2017/05/859674596.jpg Foto de monumento por Franzos en la naskiĝurbo ukraina] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181003181906/http://teren.in.ua/wp-content/uploads/2017/05/859674596.jpg |date=2018-10-03 }} * [http://gutenberg.spiegel.de/autor/karl-emil-franzos-178 Verkoj surrete] == Fonto == [http://www.zeno.org/nid/2000663060X "Franzos"] - ĉe: ''Meyers Großes Konversations-Lexikon,'' volumo 7, Leipzig 1907, p. 4 {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Franzos, Karl Emil}} [[Kategorio:Aŭstraj verkistoj]] [[Kategorio:Germanlingvaj verkistoj]] [[Kategorio:Aŭstraj eldonistoj]] [[Kategorio:Ukrainaj judoj]] [[Kategorio:Judaj verkistoj]] [[Kategorio:Sefardoj]] [[kategorio:Naskiĝintoj en 1848]] [[kategorio:Mortintoj en 1904]] qvrsiyoism2oglqrx4z3pm2fksbm4nz 9431599 9431598 2026-07-17T12:25:33Z Tirolischleioans 254019 9431599 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} [[Dosiero:K E Franzos-Mutter Erde fec.jpg|eta|Tombo de la granda aŭstra verkisto Karl Emil Franzos en Berlino]] '''Karl Emil FRANZOS''' (naskiĝinta la {{daton|25|10|1848}} en [[Ĉortkiv]], [[Ternopila provinco]] - tiam [[Aŭstrio-Hungario]] -, mortinta la {{daton|28|1|1904}} en [[Berlino]]) estis [[aŭstrio-Hungario|aŭstra]] verkisto. == Vivo == La filo de juda distrikta ĉefkuracisto pasigis la infanajn jarojn en Ĉortkiv kiu aperas en la romanoj sub la nomo ''Barnow''. Post la frua morto de la patro li ekfrekventis la germanlingvan gimnazion en [[Ĉernivco]]<ref>La rumanan lingvon instruis lin [[Aron Pumnul]].</ref> kaj studis inter 1867 kaj 1872 jursciencon en [[Vieno]] kaj [[Graz]]. Li neniam finis la studojn. Inter 1872 kaj 1876 li vojaĝis tra tuta Meza Eŭropo, Ruslando, Turkio, [[Malgranda Azio]] kaj [[Egipto]] kaj ekloĝis en 1877 en Vieno. Tie li redaktis inter 1882 kaj 1885 la gazeton "Neue Illustrierte Zeitung". Poste li translokiĝis al Berlino kie li eldonis la de li mem en 1886 fonditan gazeton "Deutsche Dichtung"; ĝi aperis du fojojn por monato. == Verkista rolo == Franzos enkondukis sin je la skribistan surscenejon per la noveloj »Halbasien. Kulturbilder aus Galizien, der Bukowina, Südrußland und Rumänien« (Leipzig 1876) kiuj brile komponas la buntajn impresojn de la junuleco je granda kultura bildo. Ili estis tradukitaj en multajn eŭropajn lingvojn. Aperis kontinuigonte: »Vom Don zur Donau. Neue Kulturbilder aus Halbasien« (Leipzig 1878) kaj »Aus der großen Ebene« (Stuttgart 1888). Krome li verkis: »Die Juden von Barnow«, noveloj (Stuttgart 1877); »Junge Liebe«, du historiojn (Vroclavo 1878); »Stille Geschichten« (Dresdeno 1880); la rakonton: »Moschko von Parma« (Vroclavo 1880) kaj la romanon »Ein Kampf ums Recht« (Vroclavo 1881); »Mein Franz«, versnovelo (Leipzig 1883); »Der Präsident« (Berlino 1884); »Die Reise nach dem Schicksal« (Stuttgart 1885); »Tragische Novellen« (Stuttgart 1886); »Der Schatten« (Stuttgart 1888); »Judith Trachtenberg«, romano (Vroclavo 1890); »Der Gott des alten Doktors« (Berlino 1892); »Der Wahrheitsucher«, romano (Jena 1894); »Ungeschickte Leute« (Jena 1894); »Der kleine Martin« (Berlino 1896); »Leib Weihnachtskuchen und sein Kind« (Berlino 1896); »Allerlei Geister« (Berlino 1897); »Mann und Weib« (Berlino 1899) kaj »Deutsche Fahrten«, Wanderbilder (1-a serio: ''Aus Anhalt und Thüringen'', Berlino 1903) - verkojn kiuj plejparte brilis per perfekta stilo kaj intrigo fascina. Franzos ankaŭ eldonis verkojn de [[Georg Büchner]] (»Georg Büchners sämtliche Werke und handschriftlichen Nachlaß«, Frankfurto 1879), »Deutsches Dichterbuch aus Österreich« (Leipzig 1883) kaj »Die Suggestion und die Dichtung«, ekspertizoj, Berlino 1892). Menciindas krome la eldono de »Geschichte des Erstlingswerks« (Leipzig 1894) kun raportoj de pluraj tiutempaj verkistoj. == Fonto == [http://www.zeno.org/nid/2000663060X "Franzos"] - ĉe: ''Meyers Großes Konversations-Lexikon,'' volumo 7, Leipzig 1907, p. 4 == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{DNB-Portal|118702599}} * [http://dichterwiki.lib.byu.edu/index.php/Franzos,_Karl_Emil,_1848-1904 Franzos-manuskriptoj en arkivoj kaj bibliotekoj] * [http://www.erfurt-web.de/Karl_Emil_Franzos Karl Emil Franzos kaj Erfurto] * [https://www.owep.de/artikel/68/czernowitzer-judentum-mythos-am-rande-europas Markus Winkler: ''Czernowitzer Judentum: ein Mythos am Rande Europas?''] * [http://teren.in.ua/wp-content/uploads/2017/05/859674596.jpg Foto de monumento por Franzos en la naskiĝurbo ukraina] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181003181906/http://teren.in.ua/wp-content/uploads/2017/05/859674596.jpg |date=2018-10-03 }} * [http://gutenberg.spiegel.de/autor/karl-emil-franzos-178 Verkoj surrete] ==Notoj== {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Franzos, Karl Emil}} [[Kategorio:Aŭstraj verkistoj]] [[Kategorio:Germanlingvaj verkistoj]] [[Kategorio:Aŭstraj eldonistoj]] [[Kategorio:Ukrainaj judoj]] [[Kategorio:Judaj verkistoj]] [[Kategorio:Sefardoj]] [[kategorio:Naskiĝintoj en 1848]] [[kategorio:Mortintoj en 1904]] 1lp3zoogbx3j27f8mpopwg2cuavuapd Eĥolokigo 0 622965 9431626 8036091 2026-07-17T13:49:01Z DidCORN 34571 ĝeneraligo de la termino 9431626 wikitext text/x-wiki {{Alinomi|Eĥololokalizo|kial=Eĥolokigo estas ne necesa [[neologismo]] kiam jam ekzistas en [[PIV]] la terminon [[Eĥolokalizo]].}} '''Eĥolokalizo'''<ref>Eĥolokalizi en [[PIV]] [https://vortaro.net/#e%C4%A5olokalizi_kd]</ref> estas teĥniko, kiu implicas elsendi [[sono]]jn kaj aŭskulti ilian [[eĥo]]n por lokalizi kaj malpligrade,identigi elementojn en medio. La principo de eĥolokalizo estas la bazo de [[sonaro|sonara]] teĥnologio. Eĥolokalizo estas uzata de iuj mamuloj, precipe [[vesperto]]j, sed ankaŭ de iuj [[cetacoj]] kaj malgrandaj mamuloj, kaj kelkaj birdoj ([[gvaĉaro]]j). == Besta eĥolokalizo == [[Dosiero:Animal echolocation.svg|eta|dekstra|200ra|Priskribo de ultrasonaj signaloj elsenditaj de [[vesperto]], kaj la [[eĥo]] el apuda objekto.]] '''Besta eĥolokalizilo''', nomita ankaŭ '''biosonaro''', estas la biologia [[sonaro]] uzita de kelkaj tipoj animaloj. Eĥolokigaj [[animalo]]j elsendas alvokojn el la medio kaj aŭskultas la [[eĥo]]jn de tiuj alvokoj kiuj revenas el variaj objektoj apud ili. Ili uzas tiujn eĥojn por lokigi kaj identigi la objektojn. Eĥolokigo estas uzata por navigado kaj por manĝado (aŭ ĉasado) en variaj medioj. Eĥolokigaj animaloj estas kelkaj [[mamuloj]] kaj malmultaj [[birdoj]]; ĉefe mikrokiropteraj [[vesperto]]j kaj [[odontocetoj]] ([[dentobalenoj]] kaj [[delfenoj]]), sed ankaŭ en pli simpla formo en aliaj grupoj kiaj [[soriko]]j, unu genro de megakiropteraj vespertoj (''Rousettus'') kaj du kavernoloĝantaj birdogrupoj, nome la tiel nomitaj [[apusetoj]] de la genro ''[[Aerodramus]]'' (iam nomita ''Collocalia'') kaj la nerilata [[Oleobirdo]], ''Steatornis caripensis''.<ref> Holland, R. A.; Waters, D. A.; Rayner, J. M. V. (2004). "Echolocation signal structure in the Megachiropteran bat Rousettus aegyptiacus Geoffroy 1810". Journal of Experimental Biology. 207 (25): 4361–4369. doi:10.1242/Jeb.01288. PMID 15557022. </ref> == referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Delfenoj]] * [[Melono (baleno)]] * [[Vespertoj]] == Notoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Anderson, J.A. (1995) An Introduction to Neural Networks. MIT Press. * Au, W.W.L. (1993). The Sonar of Dolphins. New York: Springer-Verlag. Provides a variety of findings on signal strength, directionality, discrimination, biology and more. * Pack, A.A.; Herman, L.M. (1995). "Sensory integration in the bottlenosed dolphin: Immediate recognition of complex shapes across the senses of echolocation and vision". Journal of the Acoustical Society of America. 98 (2): 722–733. Bibcode:1995ASAJ...98..722P. doi:10.1121/1.413566. PMID 7642811. * Carew, T. (2001). Behavioral Neurobiology. Sinauer Associates, Inc., USA. * Fenton, M.B. 1995. Natural History and Biosonar Signals. In: Hearing in Bats. Popper, A.N. and Fay, R.R. (eds.). Springer Verlag. New York. pp. 37–86. * Grinnell, A.D. (1995). Hearing in Bats: An Overview. In: Hearing in Bats. Popper, A.N. and Fay, R.R. (eds.). Springer Verlag. New York. pp. 1–36. * Hiryu, S.; et al. (2007). "Echo-intensity compensation in echolocating bats (Pipistrellus abramus) during flight measured by a telemetry microphone". J. Acoust. Soc. Am. 121 (3): 1749. Bibcode:2007ASAJ..121.1749H. doi:10.1121/1.2431337. * Hopkins, C. (2007). Echolocation II. BioNB 424 Neuroethology Powerpoint presentation. Cornell University, Ithaca NY. * Jones, G.; Teeling, E.C. (2006). "The evolution of echolocation in bats". Trends in Ecology and Evolution. 21 (3): 149–156. doi:10.1016/j.tree.2006.01.001. * Ketten. D.R. (1992) The Marine Mammal Ear: Specializations for aquatic audition and echolocation. In: The Evolutionary Biology of Hearing, D. Webster, R. Fay, and A. Popper (eds.), Springer-Verlag, pp. 717–750. * Ketten, D.R. (2000) Cetacean Ears. In: Hearing by Whales and Dolphins. W. Au, R. Fay, and A. Popper (eds.), SHAR Series for Auditory Research, Springer-Verlag, pp. 43–108. * Moss, C.; Sinha, S. (2003). "Neurobiology of Echolocation in Bats". Current Opinion in Neurobiology. 13 (6): 751–758. doi:10.1016/j.conb.2003.10.016. * Neuweiler, G (2003). "Evolutionary aspects of bat echolocation". J. Comp. Physiol. A. 189: 245–256. * Pollak, G.; et al. (1977). "Echo-detecting characteristics of neurons in inferior colliculus of unanesthetized bats". Science. 196 (4290): 675–678. Bibcode:1977Sci...196..675P. doi:10.1126/science.857318. * Reynolds J.E. III & Rommel S.A. (1999), Biology of Marine Mammals, Smithsonian Institution Press. * Schnitzler, H.U.; Flieger, E. (1983). "Detection of oscillating target movements by echolocation in the Greater Horseshoe bat". J. Comp. Physiol. 153 (3): 385–391. doi:10.1007/bf00612592. * Schuller, G.; Pollack, G. (1979). "Disproportionate frequency representation in the inferior colliculus of Doppler-compensating greater horseshoe bats: Evidence of an acoustic fovea". Journal of Comparative Physiology A. 132 (1): 47–54. doi:10.1007/bf00617731. * Simmons, J.A.; Stein, R.A. (1980). "Acoustic Imaging in bat sonar: echolocation signals and the evolution of echolocation". J. Comp. Physiol. A. 135 (1): 61–84. doi:10.1007/bf00660182.*Speakman, J.; Racey, P. (April 1991). "No cost of echolocation for bats in flight". Nature. 350 (6317): 421–423. Bibcode:1991Natur.350..421S. doi:10.1038/350421a0. PMID 2011191. * Suga, N.; Niwa, H.; Taniguchi, I.; Margoliash, D. (1987). "The personalized auditory cortex of the mustached bat: adaptation for echolocation". Journal of Neurophysiology. 58: 643–654. * Suga, N.; O'Neill, W.E. (1979). "Neural axis representing target range in the auditory cortex of the mustache bat". Science. 206 (4416): 351–353. Bibcode:1979Sci...206..351S. doi:10.1126/science.482944. * Suga, N; Simmons, J.A.; Jen, P.H. (1975). "Peripheral specialization for fine analysis of doppler-shifted echoes in the auditory system of the "CF-FM" bat Pteronotus parnellii". Journal of Experimental Biology. 63: 161–192. * Wilson, W. & C. Moss (2004) in Echolocation in Bats and Dolphins, J. Thomas, C. Moss, eds. pp. 22-. * Zupanc, G.K.H. 2004. Behavioral Neurobiology: An Integrative Approach. Oxford University Press: Oxford, UK. {{Projektoj}} [[Kategorio:Etologio]] [[Kategorio:Percepto]] [[Kategorio:Sonaro]] [[Kategorio:Besta komunikado]] thb4igabwgslqjkujgjlkj0muiz5g2e 9431630 9431626 2026-07-17T13:54:46Z DidCORN 34571 Vidu ankaŭ 9431630 wikitext text/x-wiki {{Alinomi|Eĥololokalizo|kial=Eĥolokigo estas ne necesa [[neologismo]] kiam jam ekzistas en [[PIV]] la terminon [[Eĥolokalizo]].}} '''Eĥolokalizo'''<ref>Eĥolokalizi en [[PIV]] [https://vortaro.net/#e%C4%A5olokalizi_kd]</ref> estas teĥniko, kiu implicas elsendi [[sono]]jn kaj aŭskulti ilian [[eĥo]]n por lokalizi kaj malpligrade,identigi elementojn en medio. La principo de eĥolokalizo estas la bazo de [[sonaro|sonara]] teĥnologio. Eĥolokalizo estas uzata de iuj mamuloj, precipe [[vesperto]]j, sed ankaŭ de iuj [[cetacoj]] kaj malgrandaj mamuloj, kaj kelkaj birdoj ([[gvaĉaro]]j). == Besta eĥolokalizo == [[Dosiero:Animal echolocation.svg|eta|dekstra|200ra|Priskribo de ultrasonaj signaloj elsenditaj de [[vesperto]], kaj la [[eĥo]] el apuda objekto.]] '''Besta eĥolokalizilo''', nomita ankaŭ '''biosonaro''', estas la biologia [[sonaro]] uzita de kelkaj tipoj animaloj. Eĥolokigaj [[animalo]]j elsendas alvokojn el la medio kaj aŭskultas la [[eĥo]]jn de tiuj alvokoj kiuj revenas el variaj objektoj apud ili. Ili uzas tiujn eĥojn por lokigi kaj identigi la objektojn. Eĥolokigo estas uzata por navigado kaj por manĝado (aŭ ĉasado) en variaj medioj. Eĥolokalizaj animaloj estas kelkaj [[mamuloj]] kaj malmultaj [[birdoj]]; ĉefe mikrokiropteraj [[vesperto]]j kaj [[odontocetoj]] ([[dentobalenoj]] kaj [[delfenoj]]), sed ankaŭ en pli simpla formo en aliaj grupoj kiaj [[soriko]]j, unu genro de megakiropteraj vespertoj (''Rousettus'') kaj du kavernoloĝantaj birdogrupoj, nome la tiel nomitaj [[apusetoj]] de la genro ''[[Aerodramus]]'' (iam nomita ''Collocalia'') kaj la nerilata [[Oleobirdo]], ''Steatornis caripensis''.<ref> Holland, R. A.; Waters, D. A.; Rayner, J. M. V. (2004). "Echolocation signal structure in the Megachiropteran bat Rousettus aegyptiacus Geoffroy 1810". Journal of Experimental Biology. 207 (25): 4361–4369. doi:10.1242/Jeb.01288. PMID 15557022. </ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Delfenoj]] * [[Gvaĉaro]]j * [[Melono (baleno)]] * [[Vespertoj]] == Bibliografio == * Anderson, J.A. (1995) An Introduction to Neural Networks. MIT Press. * Au, W.W.L. (1993). The Sonar of Dolphins. New York: Springer-Verlag. Provides a variety of findings on signal strength, directionality, discrimination, biology and more. * Pack, A.A.; Herman, L.M. (1995). "Sensory integration in the bottlenosed dolphin: Immediate recognition of complex shapes across the senses of echolocation and vision". Journal of the Acoustical Society of America. 98 (2): 722–733. Bibcode:1995ASAJ...98..722P. doi:10.1121/1.413566. PMID 7642811. * Carew, T. (2001). Behavioral Neurobiology. Sinauer Associates, Inc., USA. * Fenton, M.B. 1995. Natural History and Biosonar Signals. In: Hearing in Bats. Popper, A.N. and Fay, R.R. (eds.). Springer Verlag. New York. pp. 37–86. * Grinnell, A.D. (1995). Hearing in Bats: An Overview. In: Hearing in Bats. Popper, A.N. and Fay, R.R. (eds.). Springer Verlag. New York. pp. 1–36. * Hiryu, S.; et al. (2007). "Echo-intensity compensation in echolocating bats (Pipistrellus abramus) during flight measured by a telemetry microphone". J. Acoust. Soc. Am. 121 (3): 1749. Bibcode:2007ASAJ..121.1749H. doi:10.1121/1.2431337. * Hopkins, C. (2007). Echolocation II. BioNB 424 Neuroethology Powerpoint presentation. Cornell University, Ithaca NY. * Jones, G.; Teeling, E.C. (2006). "The evolution of echolocation in bats". Trends in Ecology and Evolution. 21 (3): 149–156. doi:10.1016/j.tree.2006.01.001. * Ketten. D.R. (1992) The Marine Mammal Ear: Specializations for aquatic audition and echolocation. In: The Evolutionary Biology of Hearing, D. Webster, R. Fay, and A. Popper (eds.), Springer-Verlag, pp. 717–750. * Ketten, D.R. (2000) Cetacean Ears. In: Hearing by Whales and Dolphins. W. Au, R. Fay, and A. Popper (eds.), SHAR Series for Auditory Research, Springer-Verlag, pp. 43–108. * Moss, C.; Sinha, S. (2003). "Neurobiology of Echolocation in Bats". Current Opinion in Neurobiology. 13 (6): 751–758. doi:10.1016/j.conb.2003.10.016. * Neuweiler, G (2003). "Evolutionary aspects of bat echolocation". J. Comp. Physiol. A. 189: 245–256. * Pollak, G.; et al. (1977). "Echo-detecting characteristics of neurons in inferior colliculus of unanesthetized bats". Science. 196 (4290): 675–678. Bibcode:1977Sci...196..675P. doi:10.1126/science.857318. * Reynolds J.E. III & Rommel S.A. (1999), Biology of Marine Mammals, Smithsonian Institution Press. * Schnitzler, H.U.; Flieger, E. (1983). "Detection of oscillating target movements by echolocation in the Greater Horseshoe bat". J. Comp. Physiol. 153 (3): 385–391. doi:10.1007/bf00612592. * Schuller, G.; Pollack, G. (1979). "Disproportionate frequency representation in the inferior colliculus of Doppler-compensating greater horseshoe bats: Evidence of an acoustic fovea". Journal of Comparative Physiology A. 132 (1): 47–54. doi:10.1007/bf00617731. * Simmons, J.A.; Stein, R.A. (1980). "Acoustic Imaging in bat sonar: echolocation signals and the evolution of echolocation". J. Comp. Physiol. A. 135 (1): 61–84. doi:10.1007/bf00660182.*Speakman, J.; Racey, P. (April 1991). "No cost of echolocation for bats in flight". Nature. 350 (6317): 421–423. Bibcode:1991Natur.350..421S. doi:10.1038/350421a0. PMID 2011191. * Suga, N.; Niwa, H.; Taniguchi, I.; Margoliash, D. (1987). "The personalized auditory cortex of the mustached bat: adaptation for echolocation". Journal of Neurophysiology. 58: 643–654. * Suga, N.; O'Neill, W.E. (1979). "Neural axis representing target range in the auditory cortex of the mustache bat". Science. 206 (4416): 351–353. Bibcode:1979Sci...206..351S. doi:10.1126/science.482944. * Suga, N; Simmons, J.A.; Jen, P.H. (1975). "Peripheral specialization for fine analysis of doppler-shifted echoes in the auditory system of the "CF-FM" bat Pteronotus parnellii". Journal of Experimental Biology. 63: 161–192. * Wilson, W. & C. Moss (2004) in Echolocation in Bats and Dolphins, J. Thomas, C. Moss, eds. pp. 22-. * Zupanc, G.K.H. 2004. Behavioral Neurobiology: An Integrative Approach. Oxford University Press: Oxford, UK. {{Projektoj}} [[Kategorio:Etologio]] [[Kategorio:Percepto]] [[Kategorio:Sonaro]] [[Kategorio:Besta komunikado]] no8nko5rksvtw5fhd9irps5udavu38a 9431750 9431630 2026-07-17T17:00:19Z DidCORN 34571 9431750 wikitext text/x-wiki {{Alinomi|Eĥolokalizo|kial=Eĥolokigo estas ne necesa [[neologismo]] kiam jam ekzistas en [[PIV]] la terminon [[Eĥolokalizo]].}} '''Eĥolokalizo'''<ref>Eĥolokalizi en [[PIV]] [https://vortaro.net/#e%C4%A5olokalizi_kd]</ref> estas teĥniko, kiu implicas elsendi [[sono]]jn kaj aŭskulti ilian [[eĥo]]n por lokalizi kaj malpligrade,identigi elementojn en medio. La principo de eĥolokalizo estas la bazo de [[sonaro|sonara]] teĥnologio. Eĥolokalizo estas uzata de iuj mamuloj, precipe [[vesperto]]j, sed ankaŭ de iuj [[cetacoj]] kaj malgrandaj mamuloj, kaj kelkaj birdoj ([[gvaĉaro]]j). == Besta eĥolokalizo == [[Dosiero:Animal echolocation.svg|eta|dekstra|200ra|Priskribo de ultrasonaj signaloj elsenditaj de [[vesperto]], kaj la [[eĥo]] el apuda objekto.]] '''Besta eĥolokalizilo''', nomita ankaŭ '''biosonaro''', estas la biologia [[sonaro]] uzita de kelkaj tipoj animaloj. Eĥolokalizaj [[animalo]]j elsendas alvokojn el la medio kaj aŭskultas la [[eĥo]]jn de tiuj alvokoj, kiuj revenas el variaj objektoj apud ili. Ili uzas tiujn eĥojn por lokigi kaj identigi la objektojn. Eĥolokalizo estas uzata por navigado kaj por manĝado (aŭ ĉasado) en variaj medioj. Eĥolokalizaj animaloj estas kelkaj [[mamuloj]] kaj malmultaj [[birdoj]]; ĉefe mikrokiropteraj [[vesperto]]j kaj [[odontocetoj]] ([[dentobalenoj]] kaj [[delfenoj]]), sed ankaŭ en pli simpla formo en aliaj grupoj kiaj [[soriko]]j, unu genro de megakiropteraj vespertoj (''Rousettus'') kaj du kavernoloĝantaj birdogrupoj, nome la tiel nomitaj [[apusetoj]] de la genro ''[[Aerodramus]]'' (iam nomita ''Collocalia'') kaj la nerilata [[Oleobirdo]], ''Steatornis caripensis''.<ref> Holland, R. A.; Waters, D. A.; Rayner, J. M. V. (2004). "Echolocation signal structure in the Megachiropteran bat Rousettus aegyptiacus Geoffroy 1810". Journal of Experimental Biology. 207 (25): 4361–4369. doi:10.1242/Jeb.01288. PMID 15557022. </ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Delfenoj]] * [[Gvaĉaro]]j * [[Melono (baleno)]] * [[Vespertoj]] == Bibliografio == * Anderson, J.A. (1995) An Introduction to Neural Networks. MIT Press. * Au, W.W.L. (1993). The Sonar of Dolphins. New York: Springer-Verlag. Provides a variety of findings on signal strength, directionality, discrimination, biology and more. * Pack, A.A.; Herman, L.M. (1995). "Sensory integration in the bottlenosed dolphin: Immediate recognition of complex shapes across the senses of echolocation and vision". Journal of the Acoustical Society of America. 98 (2): 722–733. Bibcode:1995ASAJ...98..722P. doi:10.1121/1.413566. PMID 7642811. * Carew, T. (2001). Behavioral Neurobiology. Sinauer Associates, Inc., USA. * Fenton, M.B. 1995. Natural History and Biosonar Signals. In: Hearing in Bats. Popper, A.N. and Fay, R.R. (eds.). Springer Verlag. New York. pp. 37–86. * Grinnell, A.D. (1995). Hearing in Bats: An Overview. In: Hearing in Bats. Popper, A.N. and Fay, R.R. (eds.). Springer Verlag. New York. pp. 1–36. * Hiryu, S.; et al. (2007). "Echo-intensity compensation in echolocating bats (Pipistrellus abramus) during flight measured by a telemetry microphone". J. Acoust. Soc. Am. 121 (3): 1749. Bibcode:2007ASAJ..121.1749H. doi:10.1121/1.2431337. * Hopkins, C. (2007). Echolocation II. BioNB 424 Neuroethology Powerpoint presentation. Cornell University, Ithaca NY. * Jones, G.; Teeling, E.C. (2006). "The evolution of echolocation in bats". Trends in Ecology and Evolution. 21 (3): 149–156. doi:10.1016/j.tree.2006.01.001. * Ketten. D.R. (1992) The Marine Mammal Ear: Specializations for aquatic audition and echolocation. In: The Evolutionary Biology of Hearing, D. Webster, R. Fay, and A. Popper (eds.), Springer-Verlag, pp. 717–750. * Ketten, D.R. (2000) Cetacean Ears. In: Hearing by Whales and Dolphins. W. Au, R. Fay, and A. Popper (eds.), SHAR Series for Auditory Research, Springer-Verlag, pp. 43–108. * Moss, C.; Sinha, S. (2003). "Neurobiology of Echolocation in Bats". Current Opinion in Neurobiology. 13 (6): 751–758. doi:10.1016/j.conb.2003.10.016. * Neuweiler, G (2003). "Evolutionary aspects of bat echolocation". J. Comp. Physiol. A. 189: 245–256. * Pollak, G.; et al. (1977). "Echo-detecting characteristics of neurons in inferior colliculus of unanesthetized bats". Science. 196 (4290): 675–678. Bibcode:1977Sci...196..675P. doi:10.1126/science.857318. * Reynolds J.E. III & Rommel S.A. (1999), Biology of Marine Mammals, Smithsonian Institution Press. * Schnitzler, H.U.; Flieger, E. (1983). "Detection of oscillating target movements by echolocation in the Greater Horseshoe bat". J. Comp. Physiol. 153 (3): 385–391. doi:10.1007/bf00612592. * Schuller, G.; Pollack, G. (1979). "Disproportionate frequency representation in the inferior colliculus of Doppler-compensating greater horseshoe bats: Evidence of an acoustic fovea". Journal of Comparative Physiology A. 132 (1): 47–54. doi:10.1007/bf00617731. * Simmons, J.A.; Stein, R.A. (1980). "Acoustic Imaging in bat sonar: echolocation signals and the evolution of echolocation". J. Comp. Physiol. A. 135 (1): 61–84. doi:10.1007/bf00660182.*Speakman, J.; Racey, P. (April 1991). "No cost of echolocation for bats in flight". Nature. 350 (6317): 421–423. Bibcode:1991Natur.350..421S. doi:10.1038/350421a0. PMID 2011191. * Suga, N.; Niwa, H.; Taniguchi, I.; Margoliash, D. (1987). "The personalized auditory cortex of the mustached bat: adaptation for echolocation". Journal of Neurophysiology. 58: 643–654. * Suga, N.; O'Neill, W.E. (1979). "Neural axis representing target range in the auditory cortex of the mustache bat". Science. 206 (4416): 351–353. Bibcode:1979Sci...206..351S. doi:10.1126/science.482944. * Suga, N; Simmons, J.A.; Jen, P.H. (1975). "Peripheral specialization for fine analysis of doppler-shifted echoes in the auditory system of the "CF-FM" bat Pteronotus parnellii". Journal of Experimental Biology. 63: 161–192. * Wilson, W. & C. Moss (2004) in Echolocation in Bats and Dolphins, J. Thomas, C. Moss, eds. pp. 22-. * Zupanc, G.K.H. 2004. Behavioral Neurobiology: An Integrative Approach. Oxford University Press: Oxford, UK. {{Projektoj}} [[Kategorio:Etologio]] [[Kategorio:Percepto]] [[Kategorio:Sonaro]] [[Kategorio:Besta komunikado]] dhgr4hhf57dpxjv596hpmdlc8b813o4 Diskuto:Krakeno (Breco) 1 628547 9432062 8355447 2026-07-18T08:16:31Z Sj1mor 12103 /* Breco */ nova sekcio 9432062 wikitext text/x-wiki '''krakeno''' estas laŭ PIV ''seka, salita biskvito, ĝenerale 8— forma''. Brecoj estas nek 8-formaj, nek salitaj biskvitoj. La fakto, ke la du bakaĵoj iomete similas, estas nesufiĉa por fari el ili unu aĵon. Cetere, la Akademia Vortaro ja klarigas la vorton '''krakeno''' per la germana Bretzel, tamen ankaŭ per la angla cracknel kaj la franca craquelin, kiuj tute ne estas brecoj. Krakeno estas bakaĵo malmola. --[[Uzanto:Wierzbowski|Wierzbowski]] ([[Uzanto-Diskuto:Wierzbowski|diskuto]]) 08:35, 2 jan. 2019 (UTC) == Vikidatumo == Ankaŭ kringle (Q2098139) [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 13:38, 24 sep. 2023 (UTC) == Breco == Se [[breco]] estas alidirektilo (jes ja), do kial meti ĝin en la nomo de la artikolo? Konsideru alinomi sen la [[parentezo]] kaj ĝia enhavo, do simple [[Krakeno]]. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 08:16, 18 jul. 2026 (UTC) 7t6z37vme4ftfuujryytdnxh7xnlc2q Hiperrealismo 0 633196 9432089 9221253 2026-07-18T08:49:43Z Sj1mor 12103 9432089 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:La hora del te.jpg|eta|dekstra|300ra|''La hora del té'' (Tehoro), oleo sur tolo, 90x140cm, 2015, Magda Torres Gurza. De malproksime tiu verko aspektas foto; de proksime aŭ pligrandiginte oni vidas en la reflekto vere pentritajn bildojn.]] La '''hiperrealismo''' estas [[ĝenro]] de [[pentrarto]] kaj [[skulptarto]] kiu estas simila al la [[fotografio]]. La hiperrealismo estas konsiderata avanco de la fotarta [[realismo]] pro la uzataj rimedoj.<ref> Bredekamp, Horst, Hyperrealism - One Step Beyond. Tate Museum, Publishers, UK. 2006. p. 1 </ref> La termino aplikiĝas al arta movado kaj stilo sendependema kiu aperis en Usono kaj Eŭropo fine de la 1960-aj kaj komence de la 1970-aj jaroj.<ref> [http://www.sculptclub.com/2014/03/fragments-born-of-water-earth-and-fire-beyond-hyperrealism/ «Fragments Born of Water, Earth and Fire—Beyond Hyperrealism».] 19a de marto 2014. Konsultita la 25an de februaro 2019. </ref><ref>Phillips, Renee (Majo 2018). [https://manhattanarts.com/carole-feuerman-leading-hyperrealist/ «Carole A. Feuerman ~ Leading Hyperrealist».]{{404|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Konsultita la 25an de februaro 2019.</ref><ref> Bredekamp, Horst, Stafford, Barbara Maria (1a de januaro 2006). [https://www.tate.org.uk/context-comment/articles/one-step-beyond «Hyperrealism».] Hyperrealism - One step beyond. Konsultita la 25an de februaro 2019.</ref> La ĉefa celo estas reprezenti la realon tiom detale kaj realisme ke la verko aspektu kvazaŭ la reprezentita aĵo mem. La rigardanto devas supozi, ke temas pri foto anstataŭ pentraĵo aŭ realaĵo anstataŭ skulptaĵo. Kvankam tio baziĝas sur la principoj de [[realismo]], temas pri superigo de la simplaj realismaj stiloj kaj ĝenroj, ĉefe de la fino de la 19a jarcento. La termino ''hiperrealismo'' estas aplikebla al la [[skulptarto]] kaj [[bildliteraturo]] (Luis García, Alex Ross, ktp). == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Hiperrealismo| ]] [[Kategorio:Fotorealismo| ]] [[Kategorio:Stiloj]] [[Kategorio:Pentrado]] [[Kategorio:Artaj movadoj]] [[Kategorio:Nuntempa arto]] [[Kategorio:Moderna arto]] [[Kategorio:Arto de la 20-a jarcento]] [[Kategorio:Arto de la 21-a jarcento]] [[Kategorio:Ismoj]] trz2xcy0477okzoqztbo7xjhpb8nf02 Optika arto 0 633319 9432094 8393422 2026-07-18T08:50:27Z Sj1mor 12103 9432094 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Hungary pecs - vasarely0.jpg|eta|[[Optika iluzio]] de la hungara artisto [[Victor Vasarely]] en [[Pécs]].]] [[Dosiero:Soto Sphere.jpg|eta|alt=Daytime photo of sky, mountains, vegetation, a billboard, and, in the center of the image, poles with an orange circle in the center|Jesús Soto, Karakaso.]] '''Optika arto''' aŭ ''op art'' (mallongigo de la angla esprimo ''optical art'', laŭvorte 'optika arto'), estas stilo de [[Vidaj artoj|vida arto]], ĉefe [[pentrarto]], kiu faras uzadon de [[Optika iluzio|Optikaj iluzioj]].<ref> Artspeak, Robert Atkins, ISBN 978-1-55859-127-1 </ref> Kutime oni uzas en kritiko kaj [[historio de arto]] en multaj lingvoj la nomo en angla, nome ''op art'', kvankam oftas ankaŭ referencoj al ''optika arto''. La verkoj ''op art'' estas abstraktaj, kaj multaj el la plej konataj estis kreitaj en blanka kaj nigra koloroj. Ĝenerale, ili okazigas en la rigardanto la impreson de [[movo]], de la ekzisto de kaŝitaj bildoj, de modeloj de briloj kaj vibrado, aŭ de ŝvelo kaj misformado. En la verkoj de optika arto la rigardanto partoprenas aktive movante sin por kapti la optikan efekton komplete, kaj pro tio videblas kombinoj aŭ ripetoj de formoj, figuroj aŭ modeloj; oni uzas ankaŭ simplajn geometriajn figurojn kiel ortanguloj, kvadratoj, trianguloj aŭ cirkloj. Post la [[Dua Mondmilito]] aperis nova generacio de artistoj emaj al [[abstrakta arto]]. Ili okupiĝis ne nur por komuniki per siaj verkoj senton, sed ili ankaŭ postulis el la rigardanto aktivan partoprenon. En tiu epoko la arta centro jam estis definitive ne Parizo sed [[Novjorko]]. == Notoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Frank Popper, Origins and Development of Kinetic Art, New York Graphic Society/Studio Vista, 1968 * Frank Popper, From Technological to Virtual Art, Leonardo Books, MIT Press, 2007 {{Projektoj}} [[Kategorio:Pentrado]] [[Kategorio:Skulptado]] [[Kategorio:Artaj movadoj]] [[Kategorio:Abstrakta arto]] [[Kategorio:Optiko]] h9iekqtmqbjrujvfjnkp3rinkm002ae Cerba fetiĉo 0 642286 9431817 9430965 2026-07-17T19:38:33Z Sj1mor 12103 /* Vidu ankaŭ */ Pri Amo (Stendhal) 9431817 wikitext text/x-wiki {{unua}} {{Informkesto Esperanto-libro | titolo = Cerba fetiĉo | aŭtoro = Kinga Korska | eldonjaro = 2018 | eldonurbo = | eldoninto = Hipersomnia Publishing House | paĝoj = 189 | isbn = 978-83-948429-5-6 | bildo = }} '''Cerba fetiĉo''' estas [[komikso]] (grafika romano<ref name="eo">{{citaĵo el la reto |url=https://kingakorska.com/product/cerba-fetico/ |titolo=Cerba fetiĉo (Esperanto) |alirdato=2026-07-16 |verko=La retpaĝo de Kinga Korska}} ({{eo}})</ref>) de la pola grafikistino kaj aŭtorino [[Kinga Korska]]<ref>bibliografiaj informoj en vikidatumaro [[d:Q63823264]]</ref><ref>[https://kingakorska.com propra retejo ''kingakorska.com''] ({{en}}, dua, pola versio ne funkcias en somero 2025, same ne en 2026</ref> eldonita en 2018. Ĝi estas tradukita en Esperanton de [[Przemysław Wierzbowski]], [[Antonio Valén]], [[Nicola Ruggiero]] kaj [[Suso Moinhos]]. La ĉefa temo de la libro estas rilatoj inter viroj kaj virinoj kaj emocioj en homaj paroj. En la [[psikologia romano]] la aŭtorino rekomendas kiel ripari kaj bone vivteni la rilatojn<ref name="eo"/>. En 2016 la libro estis eldonita en la pola (sub la titolo ''Fetysz mózgu''<ref>{{pl}} {{citaĵo el la reto |url=https://korska.pl/produkt/fetysz-mozgu/ |titolo=Powieść graficzna „Fetysz Mózgu” |alirdato=2019-05-14 |formato= |verko=La retpaĝo de Kinga Korska |arkivurl=https://web.archive.org/web/20190514081938/https://korska.pl/produkt/fetysz-mozgu/ |arkivdato=2019-05-14 }}</ref>) kaj en la angla (''Brain Fetish''<ref>{{en}} {{citaĵo el la reto |url= https://www.goodreads.com/pl/book/show/30532162-brain-fetish|titolo=Brain Fetish by Kinga Korska |alirdato=2019-05-14 |formato= |verko=Goodreads}}</ref>). == Vidu ankaŭ == * [[Ars Amatoria]] * [[La arto de amo]] * [[Pri Amo (Stendhal)]] == Referencoj == {{referencoj}} ==Eksteraj ligiloj == * [https://katalogo.uea.org/katalogo.php?inf=3343 La libro en la katalogo de UEA] * [https://egalecen.org/2019/02/18/cerba-fetico/ Recenzo ĉe egalecen.org] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190505043300/https://egalecen.org/2019/02/18/cerba-fetico/ |date=2019-05-05 }} [[Kategorio:Plenkreskulaj bildstrioj]] [[Kategorio:Psikologiaj romanoj]] [[Kategorio:Polaj bildstrioj]] [[Kategorio:Bildliteraturo en Esperanto]] [[Kategorio:Feminismo]] 9kk2waex5zud5m0wb0qzbsrrfmivh4l 9431829 9431817 2026-07-17T19:50:12Z Sj1mor 12103 9431829 wikitext text/x-wiki {{unua}} {{Informkesto Esperanto-libro | titolo = Cerba fetiĉo | aŭtoro = Kinga Korska | eldonjaro = 2018 | eldonurbo = | eldoninto = Hipersomnia Publishing House | paĝoj = 189 | isbn = 978-83-948429-5-6 | bildo = }} '''Cerba fetiĉo''' estas [[komikso]] ([[grafika romano]] <ref name="eo">{{citaĵo el la reto |url=https://kingakorska.com/product/cerba-fetico/ |titolo=Cerba fetiĉo (Esperanto) |alirdato=2026-07-16 |verko=La retpaĝo de Kinga Korska}} ({{eo}})</ref>) de la pola grafikistino kaj aŭtorino [[Kinga Korska]]<ref>bibliografiaj informoj en vikidatumaro [[d:Q63823264]]</ref><ref>[https://kingakorska.com propra retejo ''kingakorska.com''] ({{en}}, dua, pola versio ne funkcias en somero 2025, same ne en 2026</ref> eldonita en 2018. Ĝi estas tradukita en Esperanton de [[Przemysław Wierzbowski]], [[Antonio Valén]], [[Nicola Ruggiero]] kaj [[Suso Moinhos]]. La ĉefa temo de la libro estas rilatoj inter viroj kaj virinoj kaj emocioj en homaj paroj. En la [[psikologia romano]] la aŭtorino rekomendas kiel ripari kaj bone vivteni la rilatojn<ref name="eo"/>. En 2016 la libro estis eldonita en la pola (sub la titolo ''Fetysz mózgu''<ref>{{pl}} {{citaĵo el la reto |url=https://korska.pl/produkt/fetysz-mozgu/ |titolo=Powieść graficzna „Fetysz Mózgu” |alirdato=2019-05-14 |formato= |verko=La retpaĝo de Kinga Korska |arkivurl=https://web.archive.org/web/20190514081938/https://korska.pl/produkt/fetysz-mozgu/ |arkivdato=2019-05-14 }}</ref>) kaj en la angla (''Brain Fetish''<ref>{{en}} {{citaĵo el la reto |url= https://www.goodreads.com/pl/book/show/30532162-brain-fetish|titolo=Brain Fetish by Kinga Korska |alirdato=2019-05-14 |formato= |verko=Goodreads}}</ref>). == Vidu ankaŭ == * [[Ars Amatoria]] * [[La arto de amo]] * [[Pri Amo (Stendhal)]] == Referencoj == {{referencoj}} ==Eksteraj ligiloj == * [https://katalogo.uea.org/katalogo.php?inf=3343 La libro en la katalogo de UEA] * [https://egalecen.org/2019/02/18/cerba-fetico/ Recenzo ĉe egalecen.org] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190505043300/https://egalecen.org/2019/02/18/cerba-fetico/ |date=2019-05-05 }} [[Kategorio:Plenkreskulaj bildstrioj]] [[Kategorio:Psikologiaj romanoj]] [[Kategorio:Polaj bildstrioj]] [[Kategorio:Bildliteraturo en Esperanto]] [[Kategorio:Feminismo]] rkoh5cquzd9s99ynjn3gnabuy8sr4bp Viena skolo de fantazia realismo 0 653349 9432099 9137300 2026-07-18T08:51:35Z Sj1mor 12103 9432099 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Buchengasse 14.jpg|eta|Mozaiko ''Pflanzen und Gestirne'' (1958) de Wolfgang Hutter]] [[Dosiero:Leherb Mosaik 1.jpg|eta|Leherb, mozaiko]] [[Dosiero:Arik Brauer, Vienna 2009 a.jpg|eta|''Elginat Egos'', Arik Brauer]] La '''Viena skolo de fantazia realismo''' (germane: ''Wiener Schule des Phantastischen Realismus'') estas termino inventita en la 1950-aj jaroj fare de [[Johann Muschik]] por tendencaro en la [[aŭstrio|aŭstra]] arto kiu proksimas al [[surrealismo]]. == Priskribo == La pentradmaniero estas nek abstraktiganta nek abstrakta kaj orientiĝas pri la teknika perfekto de la [[malnovaj majstroj]]. La motivoj estas fantaziaj-malrealaj kreitaĵoj, kelkfoje kun ŝokigaj kaj apokalipsaj enhavoj kaj orientiĝo pri manierismo. Ekde la unua komuna ekspozicio en la viena galerio ''Belvedere'' en 1959, kiun sekvis baldaŭ aliaj elmontradoj eĉ eksterlande, la Viena skolo de fantazia realismo atingis internacian akcepton. Specialan efikon ĝia arto gajnis per presitaj [[grafiko]]j en sufiĉe granda eldonkvanto kaj per la agado de multe da disĉiploj kaj imitantoj. == Historio == Fondinto taksiĝas la pentristo, verkisto kaj akademiano (ĉe la [[Akademio de Belartoj de Vieno]]) [[Albert Paris Gütersloh]]. Publika propagandisto estis ankaŭ la surrealisma pentristo Edgar Jené, kiu peris surrealismaĵojn en la Vieno de la tempo post la [[Dua mondmilito]] (1945–1950). Esenca motivo por la de Johann Muschik elpensita nomo de ''fantazia realismo'' estis unue la de [[stalinismo|stalinismaj]] kulturuloj ŝatitan terminon pri realismo ja preni dum samtempa evito de politike patruje malpli bone valorigita termino de [[surrealismo]]. Aliaj kritikistoj taksis la popularan vienan pentristan skolon en komparo kun la disde la okcidentaj ŝtatoj dum la [[Malvarma milito]] preferita [[abstrakta ekspresionismo]] tro malmoda kaj jam devancita. == Gravuloj == Inter la plej gravaj reprezentantoj de tiu ĉi skolo nombriĝas [[Arik Brauer]], [[Ernst Fuchs]], Rudolf Hausner, Anton Lehmden, Helmut Leherb kaj la filo de Gütersloh, Wolfgang Hutter, en la dua generacio Kurt Regschek, Herbert Benedikt,<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.kunstfreunde-blog.de/ausstellung/pure-phantasie-50-phantastischer-realismus-der-wiener-schule/ |titolo=Prie dum ekspozicio en la viena Belvedere-galerio |alirdato=2019-08-07 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20111125034200/http://www.kunstfreunde-blog.de/ausstellung/pure-phantasie-50-phantastischer-realismus-der-wiener-schule/ |arkivdato=2011-11-25 }}</ref> Franz Luby, Richard Matouschek<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.quittenbaum.de/standardseiten/ueber-uns/sammler-themen/richard-matouschek.html |titolo=Informopaĝoj porkolekistaj prie |alirdato=2019-08-07 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20151120020137/http://www.quittenbaum.de/standardseiten/ueber-uns/sammler-themen/richard-matouschek.html |arkivdato=2015-11-20 }}</ref> kaj Peter Proksch. == Literaturo == * Muschik, Johann (1974) ''Die Wiener Schule des Phantastischen Realismus.'', Gütersloh: Bertelsmann ISBN 3-570-06123-X. * Boeckl, Smola, Borchhardt-Birbaumer, Bugs, Gratzer, Schoeller (2008) ''Phantastischer Realismus'', Wien: Belvedere ISBN 978-3-901508-44-8. == Eksteraj ligiloj == * [https://austria-forum.org/af/AEIOU/Wiener_Schule_des_Phantastischen_Realismus Prie ĉe austria-forum.org] * [https://austria-forum.org/af/Bilder_und_Videos/Historische_Bilder_IMAGNO/Wiener_Schule_des_Phantastischen_Realismus Historiaj bildoj prie] * [http://lexikon.meyers.de/meyers/Wiener_Schule_des_phantastischen_Realismus Prie en leksikono] * [https://www.youtube.com/watch?v=olAPTghg5hM Video jutuba prie] == Notoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Moderna arto]] [[Kategorio:Arto en Aŭstrio]] [[Kategorio:Kulturo en Vieno]] [[Kategorio:Pentrado]] [[Kategorio:Artaj movadoj]] [[Kategorio:Aperis en 1946]] 348ustakz21ui58inwlgo6vwfr10oru Subtera fabriko Rabštejn 0 680555 9431652 9293037 2026-07-17T14:38:01Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431652 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | konstruaĵo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Subtera fabriko Rabštejn | devena_nomo = | alia_nomo = | kategorio = subtera fabriko <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Subtera fabriko Rabštejn | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Rabštejn Underground Factory 01.jpg | dosiero_priskribo = Subtera fabriko Rabštejn, enirejo en Werk B <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Regiono Ústí nad Labem | distrikto = Distrikto Děčín | municipo = Česká Kamenice | municipo1 = Janská | histregiono = Bohemio | histregiono1 = Sudetio | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | rivero = | montaro = Elba Grejsmontaro | konstruaĵo = | konstruaĵo_tipo = <!-- *** Situo *** --> | situo = Subtera fabriko Rabštejn | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 50 | lat_m = 48 | lat_s = 15 | lat_NS = N | long_d = 14 | long_m = 21 | long_s = 23 | long_EW = E <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = | areo_rondumo = | areo_tipo = Katastro | areo_noto = <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = | establita_tipo = Unua skribmencio | dato = | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = | libera_tipo = | libera1 = | libera1_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://www.podzemirabstejn.cz www.podzemirabstejn.cz] | commons = Rabštejn Underground Factory | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Subtera fabriko Rabštejn''' estas sistemo de subteraj spacoj profundigitaj en [[grejso|grejsaj]] rokoj en ĉirkaŭaĵo de [[Česká Kamenice]] kaj [[Janská]], kiuj estis komune kun ĉirkaŭaj supraĵaj objektoj dum la [[Dua Mondmilito]] uzataj fare de [[Nazia Germanio]] por milita aviadila produktado. == Historio == [[Dosiero:Rabštejn Underground Factory 05.jpg|eta|dekstra|Nefinita koridoro en Werk&nbsp;C]] Surbaze de [[Adolf Hitler|Hitler]] proklamo el la [[3-a de decembro]] [[1941]] estis fare de [[Nazia Germanio]] en oktobro de [[1942]] konfiskita komplekso de tekstilaj fabrikoj de Preidl en Česká Kamenice, en&nbsp;Janská kaj en valo Rabštejn inter tiuj ĉi municipoj. Ili estis transdonitaj al kompanio ''Weser Flugzeugbau GmbH (ankaŭ Weserflug GmbH)'', kiu havis sidejon en [[Bremeno]] kaj en licenco fabrikis aviadilojn de tipo Junkers (precipe de kapantaŭa [[bombaviadilo]] [[Junkers Ju 87|Ju 87 Stuka]]), [[Messerschmitt]] kaj [[Focke-Wulf]]. Sekve de centrigitaj tendencoj en la germana armilindustrio post neniigaj flugatakoj kontraŭ siaj uzinoj ĝi transportis parton de la fabrikado en spacon de Rabštejn. Devene la trafikado sekurigis nur metalprilaboradan produktadon, iom post iom translokiĝis ĉi tien ankaŭ pluaj produkt-ekipaĵoj kaj oni disvastigis produktobjektojn. Pli poste oni ĉi tie fabrikis tuurnigajn elementojn por aviadilaj motoroj, drakoj de aviadiloj, aŭtomataj fusiloj kaj kanonoj (aviadila kanono MK 103 kaj MK 108 de kalibro 30 mm), partojn de [[helikoptero]] [[Focke-Achgelis Fa 223]] kaj aviadilaj [[raketo]]j. En aprilo de [[1944]] geologia instituto en&nbsp;[[Liberec]] faris la unuan esploron de la roka masivo en spaco Rabštejn – Jánská. Por profundigo de subteraj spacoj, kiu portis kaŝnomon ''Zechstein'', estis laborigitaj malliberigitoj el [[koncentrejo Flossenbürg]]. La unuaj laborfortoj estis transŝovitaj en aŭgusto de 1944, kiam estis fondita filio [[Rabštejn (koncentrejo)|koncentrejo en Rabštejn]]. Ekde aŭgusto de 1944 ĝis aprilo de 1945 la malliberigitoj el la koncentrejo forhakis proksimume 17&nbsp;500 [[kuba metro|m<sup>3</sup>]] de subteraj spacoj, planita estis subtera produktĉambrega spaco kun areo ĝis 82&nbsp;000 m<sup>3</sup>. En la spaco de eksaj kotonfabriko Janská – elirejo oni konstruis 3 apartigitaj uzinoj kunigitaj per ŝoseo kaj pli poste ankaŭ mallarĝtraka kampa fervojo (Werk A, Werk B, Werk C), produktaj ĉambregoj Werk J, L kaj G estis konstruataj pli proksime de Česká Kamenice. Pluaj objektoj markataj kiel Werk D kaj M estis en [[Horní Kamenice (Česká Kamenice)|Horní Kamenice]], deponejoj P kaj O poste en&nbsp;[[Srbská Kamenice]]. Subtera objekto Werk H estis lokigita en&nbsp;Janská. La kompanio iom post iom okupis ĝis preskaŭ 6000 laboristoj (militkaptitoj, totale laborigitoj kaj malliberigitoj), kiuj estis enloĝigitaj en laborejoj en ĉirkaŭaĵo de Česká Kamenice. En pli vasta ĉirkaŭaĵo poste por la produktado de Weser Flugzeugbau GmbH ligis pluaj malpli grandaj uzinoj.<ref>Petr Joza: [http://www.cs-magazin.com/knihovna/Joza%20Rabstejnske%20udoli.pdf Rabštejnské údolí. Historio de industria produktado kaj koncentrejoj en Rabštejn ĉe Česká Kamenice] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200215073841/http://www.cs-magazin.com/knihovna/Joza%2520Rabstejnske%2520udoli.pdf |date=2020-02-15 }}.</ref> [[Dosiero:Rabštejn Underground Factory 09.jpg|eta|dekstra|Finita tunelo en Werk&nbsp;B]] == Post la Dua Mondmilito == En la uzinoj oni plene laboris ĝis la [[7-a de majo]] [[1945]]. Post liberigo de la nazia Germanio la objektoj estis en nacia administrado. En la jaro [[1952]] la objektoj estis transdonitaj al armea administracio kaj estis ĉi tie establita dumtempa Ĉefa deponejo de pionirara municio. Estis uzata precipe Werk A, en kiu oni masonigis neuzatajn galeriojn kaj reguligis plankojn. En la subterejo estis deponataj provizojn de movmaterialoj ĝis volumeno 8&nbsp;000&nbsp;000 [[litro]]j. Post la jaro [[1968]] la objekto estis dividita al parto uzata de [[Ĉeĥoslovaka popola armeo]] kaj al parto uzata de [[Soveta armeo]]. Post foriro de la armeo parton de la objektoj luigis civitana asociiĝo Rabštejn, kiu ĉi tie sekurigas vizitojn por publiko. ==Vidu ankaŭ== * [[Meza grupo de soldataroj]] == Ligiloj == === Rilataj artikoloj === * [[Rabštejn (koncentrejo)]] * [[Subtera fabriko Richard]] === Referencoj === {{Referencoj}} === Eksteraj ligiloj === * {{Commonscat linio|Rabštejn Underground Factory}} * http://www.podzemirabstejn.cz * [http://www.cztour.cz/rabstejn/ Stránky občanského sdružení Rabštejn] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200215073842/http://www.cztour.cz/rabstejn/ |date=2020-02-15 }} * [http://www.severnicechy.info/cz/rabstejn Severní Čechy.info]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.moskyt.net/podzemni-tovarna-rabstejn moskyt.net] [[Kategorio:Ĉeĥoslovakio en la Dua Mondmilito]] [[Kategorio:Subteraj fabrikoj en Ĉeĥio|Rabštejn]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en Česká Kamenice]] [[Kategorio:Janská]] [[Kategorio:Subteraj konstruaĵoj en Regiono Ústí nad Labem]] jkn7stlcygppa8f5ni992lfqnggv9mg T-Butila jodoacetato 0 685311 9432074 9052218 2026-07-18T08:35:37Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9432074 wikitext text/x-wiki {{Minusklo}} {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=8% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="blue"><big><big>'''t-Butila jodoacetato'''</font></big></big></span> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:T-Butyl iodoacetate 2D.png|200ra|t-butila jodoacetato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la t-Butila jodoacetato''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:T-Butyl iodoacetate 3D.png|200ra|t-butila jodoacetato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia kemia strukturo de la t-Butila jodoacetato''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * t-Butila estero de la jodoacetata acido |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|6|H|11|IO|2'''}}</big></center></big> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://tools.wmflabs.org/magnustools/cas.php?language=it&cas=49827-15-8 49827-15-8] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.71504.html 71504] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/11021060 11021060] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||senkolora likvaĵo |- |[[Molmaso]]||242,055 g·mol<sup>-1</sup> |- |[[Denseco]]|| 1,614g cm<sup>−3</sup><ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://cymitquimica.com/products/10-324991/49827-15-8/tert-butyl-2-iodoacetate/ |titolo=Cymit quimica.com |alirdato=2020-03-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200327213947/https://cymitquimica.com/products/10-324991/49827-15-8/tert-butyl-2-iodoacetate/ |arkivdato=2020-03-27 }}</ref> |- |[[Fandpunkto]]||0°C |- |[[Bolpunkto]]||206,4°C<ref>[https://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_US_CB01011308.aspx Chemical Book]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.506}} |- |[[Ekflama temperaturo]]||78,6 °C<ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/49827-15-8_845678.html Chemsrc]</ref> |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Riskoj]]||[[Listo da R-Deklaroj#R34|R34]] |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#SS26|SS26]] [[Listo da S-Deklaroj#S36/37/39|S36/37/39]] [[Listo da S-Deklaroj#S36/39|S36/39]] [[Listo da S-Deklaroj#R45|S45]] |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|Xi}} |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}}</center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|301|315|318|335}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|264|280|310|301+310|303+361+353|305+351+338|405}} |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25 °C kaj 100 kPa)</small></center> |} '''t-Butila jodoacetato''' aŭ '''C<sub>6</sub>H<sub>11</sub>IO<sub>2</sub>''' estas organika kombinaĵo apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj kaj rezultanta el interagado de la [[jodoacetata acido]] kaj [[t-Butanolo|t-butila alkoholo]] en ĉeesto de sulfata acido. La jodoacetatoj ordinare estas lumsensivaj substancoj kun larmigaj kaj iritaj proprecoj. t-Butila jodoacetato estas blanka solidaĵo solvebla en akvo, etanolo kaj nepolaraj organikaj solvantoj. t-Butila jodoacetato estas kemia reakciaĵo uzata en organikaj sintezoj. == Sintezoj == {{Div col|cols = 2}} === Sintezo 1 === * Preparado per interagado de [[jodoacetata acido]] kaj [[terc-butanolo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Iodoacetic acid 3D.png|50ra|jodoacetata acido]]+[[Dosiero:Tert-Butanol_molecule_ball_from_xtal.png|50ra|t-butila alkoholo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:T-Butyl iodoacetate 3D.png|70ra|t-butila jodoacetato]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|30ra|akvo]] |} </center> === Sintezo 2 === * Preparado ekde la ''jodoacetata anhidrido'' kaj [[terc-butanolo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Iodoacetyl chloride 3D.png|50ra|jodoacetila klorido]]+[[Dosiero:Tert-Butanol_molecule_ball_from_xtal.png|50ra|t-butila alkoholo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:T-Butyl iodoacetate 3D.png|70ra|t-butila jodoacetato]]+[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|40ra|klorida acido]] |} </center> === Sintezo 3 === * Preparado per traktado de [[jodoacetata acido]] kaj ''t-Butila jodido'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Iodoacetic acid 3D.png|50ra|jodoacetata acido]]+[[Dosiero:T-butyl iodide 3D.png|50ra|t-butila jodido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:T-Butyl iodoacetate 3D.png|70ra|t-butila jodoacetato]]+[[Dosiero:Hydrogen-iodide-3D-vdW.svg|40ra|jodida acido]] |} </center> === Sintezo 4 === * Preparado inter ''natria jodoacetato'' kaj ''t-Butila jodido'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Sodium iodoacetate3D.png|50ra|natria jodoacetato]]+[[Dosiero:T-butyl iodide 3D.png|50ra|t-butila jodido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:T-Butyl iodoacetate 3D.png|70ra|t-butila jodoacetato]]+[[Dosiero:Sodium iodide 3D.png|50ra|natria jodido]] |} </center> === Sintezo 5 === * Preparado per interagado de [[propila jodoacetato]] kaj [[t-Butila formiato]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Propyl iodoacetate 3D.png|50ra|propila jodoacetato]]+[[Dosiero:Tert-Butyl formate3D.png|50ra|terc-butila formiato]]<math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:T-Butyl iodoacetate 3D.png|70ra|t-butila jodoacetato]]+[[Dosiero:Propyl formate 3D.png|70ra|propila formiato]] |} </center> === Sintezo 6 === * Preparado per acida transesterigo inter [[jodoacetata acido]] kaj ''t-Butila benzoato'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Iodoacetic acid 3D.png|50ra|jodoacetata acido]]+[[Dosiero:T-butyl benzoate3D.png|70ra|t-butila benzoato]]<math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:T-Butyl iodoacetate 3D.png|70ra|t-butila jodoacetato]]+[[Dosiero:Benzoic acid 3D 2.png|50ra|benzoata acido]] |} </center> === Sintezo 7 === * Preparado per alkohola transesterigo inter [[alila jodoacetato]] kaj [[terc-butanolo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Allyl iodoacetate 3D.png|70ra|alila jodoacetato]]+[[Dosiero:Tert-Butanol_molecule_ball_from_xtal.png|50ra|t-butila alkoholo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:T-Butyl iodoacetate 3D.png|70ra|t-butila jodoacetato]]+[[Dosiero:Allyl alcohol 3D.png|50ra|alila alkoholo]] |} {{Div col end}} == Reakcioj == {{Div col|cols = 2}} === Reakcio 1 === * Hidrolizo de la ''t-butila jodoacetato'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:T-Butyl iodoacetate 3D.png|70ra|t-butila jodoacetato]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|30ra|akvo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Iodoacetic acid 3D.png|50ra|jodoacetata acido]]+[[Dosiero:Tert-Butanol_molecule_ball_from_xtal.png|50ra|t-butila alkoholo]] |} </center> === Reakcio 2 === * Sapigo de la ''t-butila jodoacetato'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:T-Butyl iodoacetate 3D.png|70ra|t-butila jodoacetato]]+[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|natria hidroksido|90ra]]<math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Sodium iodoacetate3D.png|50ra|natria jodoacetato]]+[[Dosiero:Tert-Butanol_molecule_ball_from_xtal.png|50ra|t-butila alkoholo]] |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado per acida transesterigo inter ''t-Butila jodoacetato'' kaj [[formiata acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:T-Butyl iodoacetate 3D.png|70ra|t-butila jodoacetato]]+[[Dosiero:Formic acid 3D.png|40ra|formiata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Iodoacetic acid 3D.png|70ra|jodoacetata acido]]+[[Dosiero:Tert-Butyl formate3D.png|40ra|terc-butila formiato]] |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado per alkohola transesterigo inter ''t-Butila jodoacetato'' kaj [[metanolo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:T-Butyl iodoacetate 3D.png|50ra|t-butila jodoacetato]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|40ra|metanolo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl_iodoacetate_3D.png|70ra|metila jodoacetato]]+[[Dosiero:Tert-Butanol_molecule_ball_from_xtal.png|50ra|t-butila alkoholo]] |} </center> === Reakcio 5 === * Transesterigo inter ''t-Butila jodoacetato'' kaj [[benzila acetato]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:T-Butyl iodoacetate 3D.png|50ra|t-butila jodoacetato]]+[[Dosiero:Benzyl acetate 3D.png|70ra|benzila acetato]]<math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Benzyl iodoacetate 3D.png|70ra|benzila jodoacetato]]+[[Dosiero:Tert-Butyl_acetate_3D_ball.png|50ra|t-Butila acetato]] |} </center> === Reakcio 6 === * Reakcio kun [[Amoniako|NH<sub>3</sub>]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:T-Butyl iodoacetate 3D.png|70ra|t-butila jodoacetato]]+[[Dosiero:Ammonia 3D.png|40ra|amoniako]]<math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Iodoacetamide 3D.png|50ra|jodoacetamido]]+[[Dosiero:Tert-Butanol_molecule_ball_from_xtal.png|50ra|t-butila alkoholo]] |} </center> === Reakcio 7 === * Reakcio kun [[klorida acido|HCl]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:T-Butyl iodoacetate 3D.png|70ra|t-butila jodoacetato]]+[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|40ra|klorida acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Iodoacetic acid 3D.png|50ra|jodoacetata acido]]+[[Dosiero:T-butyl iodide 3D.png|50ra|t-butila jodido]] |} </center> {{Div col end}} == Literaturo == * [https://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=49827-15-8&l=&exact=dict&f=plist&mark=&submit.x=0&submit.y=0 Chemnet] * [https://books.google.com.br/books?id=ejQXBQAAQBAJ&pg=PA424&dq=t-butyl+iodoacetate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwj4gMCqy7voAhWdGbkGHUFEAkwQ6AEIKDAA#v=onepage&q=t-butyl%20iodoacetate&f=false Current Trends in Organic Synthesis: Proceedings of the Fourth International ...] * [https://books.google.com.br/books?id=wxf9BAAAQBAJ&pg=PA152&dq=t-butyl+iodoacetate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwj4gMCqy7voAhWdGbkGHUFEAkwQ6AEIMDAB#v=onepage&q=t-butyl%20iodoacetate&f=false Progress in Heterocyclic Chemistry: A Critical Review of the 1994 Literature ...] * [https://books.google.com.br/books?id=DFd9AAAAMAAJ&q=t-butyl+iodoacetate&dq=t-butyl+iodoacetate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwj4gMCqy7voAhWdGbkGHUFEAkwQ6AEIRzAE Studies on the Total Synthesis of Steroids Via Androsta-8,14-diene Derivatives] * [https://books.google.com.br/books?id=4kHNBQAAQBAJ&pg=PA302&dq=t-butyl+iodoacetate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwj4gMCqy7voAhWdGbkGHUFEAkwQ6AEITjAF#v=onepage&q=iodoacetate&f=false Chemical Modification of Biological Polymers] * [https://books.google.com.br/books?id=uWMyBwAAQBAJ&pg=PA263&dq=t-butyl+iodoacetate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwj4gMCqy7voAhWdGbkGHUFEAkwQ6AEIZTAI#v=onepage&q=iodoacetate&f=false Progress of Lens Biochemistry Research] * [https://books.google.com.br/books?id=i91XAAAAYAAJ&q=t-butyl+iodoacetate&dq=t-butyl+iodoacetate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjG3biczLvoAhWZDrkGHfbODiI4ChDoAQhLMAU Encyclopedia of Reagents for Organic Synthesis] * [https://books.google.com.br/books?id=JMeB5VkkcOIC&pg=PA767&dq=t-butyl+iodoacetate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjG3biczLvoAhWZDrkGHfbODiI4ChDoAQhaMAc#v=onepage&q=iodoacetate&f=false Pyridine and Its Derivatives] == Vidu ankaŭ == * [[Jodoacetata acido]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Jodoacetatoj]] [[Kategorio:Esteroj]] {{Prikemiaj temoj}} {{Unua}} n07eps8rj39a9udvxnx7wbrabgbhui5 Sulaiman Addonia 0 700990 9431795 8876879 2026-07-17T17:41:46Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431795 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Sulaiman S.M.Y. Addonia''' ([[Tigraja lingvo|Tigraja]]: ሱላእማን ኣድዶንኣ) estas verkisto el [[Eritreo]] kiu naskiĝis al [[Eritreo|eritrea]] patrino kaj [[Etiopio|etiopia]] patro. Li pasigis sian fruan vivon en tendaro por [[Rifuĝinto|rifuĝintoj]] en [[Sudano]], sekve de la eritrea milito por sendependeco en 1975<ref>Cain, Sian (2018-11-21). "''[https://www.theguardian.com/books/2018/nov/21/murder-migration-mother-love-novelist-sulaiman-addonia Murder, migration and mother love: the making of the novelist Sulaiman Addonia]''". ''The Guardian''. ISSN 0261-3077. </ref>. Kiam li estis 10-jaraĝa li kune kun sia frato migris al [[Ĝido]] ([[Sauda Arabio]]) kie ili danke al tiea intelektulo malkovris kiom liberiga povas esti literaturo<ref name=":0">(en) Sian Cain, ''[https://www.theguardian.com/books/2018/nov/21/murder-migration-mother-love-novelist-sulaiman-addonia Murder, migration and mother love: the making of the novelist Sulaiman Addonia]'', [[The Guardian]], la 21-an de aŭgusto 2018, alirite la 11-an de septembro 2020</ref>. Kiam li estis 15-jaraĝa (1990) li kune kun sia frato petis [[Azilo|azilon]] en [[Londono]] kaj studis [[Ekonomiko|ekonomikon]] ĉe la [[University College London]] (universitato en Londono)<ref name=":0" /><ref>[https://web.archive.org/web/20080517094234/http://www.thebookseller.com/in-depth/trade-profiles/57811-note-perfect.html The Bookseller]</ref>. Poste li edziĝis kun [[Belgoj|belgino]] kaj iris loĝi en [[Bruselo]]<ref>(en) Sneha Vakharia, ''[http://www.catchnews.com/culture-news/you-never-really-stop-being-a-refugee-the-incredible-story-of-sulaiman-addonia-1453646850.html You never really stop being a refugee: Sulaiman Addonia]'', Catchnews, la 14-an de februaro 2017</ref>, kie li kreis akademion de krea verkado por [[Rifuĝinto|rifuĝintoj]] kaj [[Azilo|azilpetantoj]]<ref>(en) [https://www.theindigopress.com/sulaiman-addonia Sulaiman Addonia], IndigoPress</ref>. == Verkaro == ''The Consequences of Love'' (''La konsekvencoj de Amo)'' estis la unua [[romano]] de Addonia. Ĝi estis eldonita en 2009 (eldonejo ''Random House'') kaj estis tradukita en 20 lingvojn<ref>(en) Isobel Dixon, [http://blakefriedmann.co.uk/sulaiman-addonia/ Sulaiman Addonia]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Temas pri amrakonto kiu okazis en [[Ĝido]], [[Saud-Arabio|Sauda Arabio]]. Ĉar viroj en Sauda Arabio ne rajtas en publikaj lokoj renkonti virinojn al kiuj ili ne edziĝis aŭ estas parencaj, virinoj foje lasas fali folieton por komenci rilaton kun viroj al kiuj ili surstrate sentas sin allogataj. Iutage tio okazis al Naser, 20-jaraĝa rifuĝinto el Eritreo. Virino en plena [[Burko (islamo)|burko]] ĵetas tian folieton dirantan al li ke ŝi sentas sin allogata al li. Ŝi identigas sin mem kun paro de rozkoloraj ŝuoj, kaj la du komencas leteran enamiĝon, esperante renkonti unu la alian persone. Ili vivas en timo ĉar la religia polico povus ekscii pri ilia kontraŭleĝa enamiĝo. La libro estas parte aŭtobiografia kaj donas fascinan enrigardon en la saudan kulturon kaj vivon kiun li priskribas kiel hipokritan<ref>(en) ''[https://www.themodernnovel.org/africa/other-africa/eritrea/addonia/love/ Sulaiman Addonia: The Consequences of Love]'', The Modern Novel</ref>. Lia dua romano, ''Silence is my Mother Tongue (Silento estas mia'' ''denaska lingvo)''<ref>La lingvo de nia tempo, [[Literatura Foiro]], n-ro 307, paĝoj 278-279</ref> (eldonejo ''Indigo Press'', 2018), estis en 2019 en la longa listo por la [[premio Orwell]] por politika fikcio.<ref>"''[https://www.orwellfoundation.com/political-fiction/silence-is-my-mother-tongue/ 2019 Political Fiction Book Prize Long List: Silence is My Mother Tongue]''", The Orwell Prize.</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Rifuĝinto]] * [[Rifuĝintaj infanoj]] == Eksteraj ligiloj == * (angla) [http://www.facebook.com/pages/Sulaiman-Addonia/49522697323 Facebook-paĝo de la aŭtoro] * (angla) [http://www.youtube.com/watch?v=xZQL2KUiSZA Intervjuo] - YouTube * (angla) [https://www.aljazeera.com/indepth/opinion/2015/10/refugees-hope-present-europe-151026132014653.html Por rifuĝintoj, espero ĉiam ĉeestas en Eŭropo] (artikolo de Addonia por [[Al-Ĝazira|Al-Jazeera]]) === Recenzoj === * [http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/books/fiction/article4356633.ece]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110616025950/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/books/fiction/article4356633.ece |date=2011-06-16 }} - [[Times]] Online * [http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-consequences-of-love-by-sulaiman-addonia-910448.html] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130525043237/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-consequences-of-love-by-sulaiman-addonia-910448.html |date=2013-05-25 }} - [[The Independent|The Independant]] * [http://www.marieclaire.co.uk/reviews/books/265948/the-consequence-of-love-by-sulaiman-addonia.html]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - Marie Claire * [http://www.thisislondon.co.uk/standard-home/article-23647567-details/Consequences+of+Love+by+Sulaiman+Addonia/article.do]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - [[Evening Standard]] {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Addonia, Sulaiman}} [[Kategorio:Vivantaj homoj]] [[Kategorio:Afrikdevenaj britoj]] [[Kategorio:Eritreaj verkistoj]] [[Kategorio:Britaj verkistoj]] spanbzggwh8hvndffwds381n8dxr9mx Elektronika arto 0 708020 9432091 8148204 2026-07-18T08:49:57Z Sj1mor 12103 9432091 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Elektronika arto''' estas [[arto|arta]] formo, kiu uzas [[elektronika muziko|elektronikajn]] rimedojn aŭ, pli larĝe, rilatas al [[teknologio]] aŭ [[elektroniko|elektronikaj]] rimedoj. Ĝi kovras [[komputila arto|informarton]], multmedian arton, videoarton, [[cifereca arto|ciferecan arton]], [[interaga arto|interagan arton]], [[interreta arto|interretan arton]]. Ĝi estas konsiderata kiel disa parto de [[konceptarto]] kaj sistema arto. == Vidu ankaŭ == * [[Elektronika muziko]] {{Projektoj}} {{Ĝermo|arto}} [[Kategorio:Artaj movadoj]] [[Kategorio:Cifereca arto]] [[Kategorio:Komputila arto]] [[Kategorio:Nuntempa arto]] apuo6euzohc239yqluyxc9kowy3qhmi Burgo Liebenstein 0 721826 9431992 9391237 2026-07-18T05:08:54Z Tirolischleioans 254019 /* Literaturo */ 9431992 wikitext text/x-wiki {{Informkesto kastelo|Regiono-ISO=DE-TH|Situo sur mapo2=Germanio|Zomo=17}} '''Burgo Liebenstein''' ({{lang-de|Burg Liebenstein}}) estas ruino de [[spronburgo]] je alteco de 385 metroj supre de la [[turingio|turingia]] vilaĝo [[Liebenstein]] en [[Germanujo]]. Ĝi troviĝas je la krutaĵo norda de la valo de [[gera (rivero)|Wilde Gera]]. == Historio == La burgo verŝajne ĉ. 1270 konstruigitis fare de la senjoroj de [[Käfernburg (Arnstadt)|Kevernburg]]. La unuaj posedantoj estis la ministeriaj senjoroj de Liebenstein antaŭ ol la burgo venis en la jaro 1369-a en la manojn de la [[ludovikidoj]]. Ĉiuokaze estis estinta ties la unua mencio en 1228. Seninterrompe inter 1434 kaj 1820 la senjoroj de [[witzleben (Turingio)|Witzleben]] tie posedantis kiuj igis de ĝi meze de la 16-a jarcento loĝadkastelon. En 1610 aldonitis antaŭa kastelo. La lasta enfeŭdigitulo estis ekde 1820 grafo von Salisch. Inter 1830 kaj 1859 buroojn siajn havis surloke justiculoj el la tribunaloj Elgersburg/Liebenstein. Post vendo en 1867 la aferoj kadukiĝis malrapide servante kiel ŝtonrompejo al la vilaĝanoj. Tiam ankaŭ la flankaj ejoj malaperis. La unuaj sekuriglaboroj startis en 1955 kiam oni ankaŭ starigis liberaeran scenejon. La kuireja sekcio ekde 1976 savitis kaj ekde 1998 fundamentaj riparadoj okazis. == Ensemblo == Temas pri komplekso tre simila al [[Kastelo Ehrenburg]] kaj [[Burgo Ehrenstein (Turingio)|Burgo Ehrenstein]] konsistante el rektangula loĝada palaca ero kaj turo. La tuton ĉirkaŭas muraro ringa. Aldonite estas ĉe la okcidenta flanko kelkaj etaj alkonstruitaĵoj malpost kiuj estas defendokorto el la 14-a/15-a jc kun kroma ronda turo. En niaj tagoj konserviĝas ja ne malmultaj partoj kiuj libere alireblas. == Literaturo == * Thomas Bienert: ''Mittelalterliche Burgen in Thüringen. 430 Burgen, Burgruinen und Burgstätten'', Wartberg-Verlag, Gudensberg-Gleichen 2000, p. 128–129, ISBN 3-86134-631-1 * [[Michael Köhler]]: ''Thüringer Burgen und befestigte vor- und frühgeschichtliche Wohnplätze'', Jenzig-Verlag Köhler, Jena 2001, p. 173–174, ISBN 3-910141-43-9 * Stephanie Eißing: ''Thüringen'' (= Handbuch der deutschen Kunstdenkmäler). Dua eldono, Deutscher Kunstverlag, München 2003, ISBN 3-422-03095-6 == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.burgverein-liebenstein.de/ Hejmpaĝo de la amikara societo porruina] [[Kategorio:Kasteloj en Distrikto Ilm|Liebenstein]] [[Kategorio:Burgoruinoj en Germanio|Liebenstein]] 3rxyxqh0zc4prwtvrdmg1snkdkqzdvu 9431994 9431992 2026-07-18T05:09:31Z Tirolischleioans 254019 /* Ensemblo */ 9431994 wikitext text/x-wiki {{Informkesto kastelo|Regiono-ISO=DE-TH|Situo sur mapo2=Germanio|Zomo=17}} '''Burgo Liebenstein''' ({{lang-de|Burg Liebenstein}}) estas ruino de [[spronburgo]] je alteco de 385 metroj supre de la [[turingio|turingia]] vilaĝo [[Liebenstein]] en [[Germanujo]]. Ĝi troviĝas je la krutaĵo norda de la valo de [[gera (rivero)|Wilde Gera]]. == Historio == La burgo verŝajne ĉ. 1270 konstruigitis fare de la senjoroj de [[Käfernburg (Arnstadt)|Kevernburg]]. La unuaj posedantoj estis la ministeriaj senjoroj de Liebenstein antaŭ ol la burgo venis en la jaro 1369-a en la manojn de la [[ludovikidoj]]. Ĉiuokaze estis estinta ties la unua mencio en 1228. Seninterrompe inter 1434 kaj 1820 la senjoroj de [[witzleben (Turingio)|Witzleben]] tie posedantis kiuj igis de ĝi meze de la 16-a jarcento loĝadkastelon. En 1610 aldonitis antaŭa kastelo. La lasta enfeŭdigitulo estis ekde 1820 grafo von Salisch. Inter 1830 kaj 1859 buroojn siajn havis surloke justiculoj el la tribunaloj Elgersburg/Liebenstein. Post vendo en 1867 la aferoj kadukiĝis malrapide servante kiel ŝtonrompejo al la vilaĝanoj. Tiam ankaŭ la flankaj ejoj malaperis. La unuaj sekuriglaboroj startis en 1955 kiam oni ankaŭ starigis liberaeran scenejon. La kuireja sekcio ekde 1976 savitis kaj ekde 1998 fundamentaj riparadoj okazis. == Ensemblo == Temas pri komplekso tre simila al [[Kastelo Ehrenburg]] kaj [[Burgo Ehrenstein (Turingio)|Burgo Ehrenstein]] konsistante el rektangula loĝada palaca ero kaj turo. La tuton ĉirkaŭas muraro ringa. Aldonite estas ĉe la okcidenta flanko kelkaj etaj alkonstruitaĵoj malpost kiuj estas defendokorto el la 14-a/15-a jc. kun kroma ronda turo. En niaj tagoj konserviĝas ja ne malmultaj partoj kiuj libere alireblas. == Literaturo == * Thomas Bienert: ''Mittelalterliche Burgen in Thüringen. 430 Burgen, Burgruinen und Burgstätten'', Wartberg-Verlag, Gudensberg-Gleichen 2000, p. 128–129, ISBN 3-86134-631-1 * [[Michael Köhler]]: ''Thüringer Burgen und befestigte vor- und frühgeschichtliche Wohnplätze'', Jenzig-Verlag Köhler, Jena 2001, p. 173–174, ISBN 3-910141-43-9 * Stephanie Eißing: ''Thüringen'' (= Handbuch der deutschen Kunstdenkmäler). Dua eldono, Deutscher Kunstverlag, München 2003, ISBN 3-422-03095-6 == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.burgverein-liebenstein.de/ Hejmpaĝo de la amikara societo porruina] [[Kategorio:Kasteloj en Distrikto Ilm|Liebenstein]] [[Kategorio:Burgoruinoj en Germanio|Liebenstein]] bekxovbha68bctx1cfz12e0ozz6cas6 Arc-et-Senans 0 726032 9431710 8672573 2026-07-17T16:21:17Z Alifono 114488 /* Vidu ankaŭ */ 9431710 wikitext text/x-wiki {{Aliaj signifoj|Arc-et-Senans (stacidomo)}} {{Informkesto urbo|regiono-ISO=FR-25|situo sur mapo2=Francio}} '''Arc-et-Senans''' [aʁkesnɑ̃] estas [[Francio|franca]] {{Senapartligilo|komunumo (Francio)}} situanta en [[Departementoj de Francio|departemento]] {{Senapartligilo|Doubs (departemento)}}, la kultura kaj historia [[Regionoj de Francio|regiono]] [[Franĉkonteo|Franche-Comté]] kaj la administra regiono [[Burgonjo-Franĉkonteo]]. La urbo estas parto de la arondismento [[Besançon]]. Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas ''Arc-et-Senanais''. En Arc-et-Senans troviĝas la Reĝa Salfabriko de Arc-et-Senans, kiu estas enlistigita en la [[Monda heredaĵo de Unesko|Monda Heredaĵo de UNESKO]]. De la fino de la [[18-a jarcento]] ĝis la fino de la [[19-a jarcento]], oni ĉi tie ekstraktis [[Salo|salon]] el sala akvo el la subtero. La fervoja stacio Arc-et-Senans situas en la municipo. [[Dosiero:25021-Arc-et-Senans-Sols.png|centra|eta|500x500ra|Arc-et-Senans kun la ĉefa infrastrukturo kaj najbaraj municipoj.]] == Vidu ankaŭ == * [[Komunumoj de Doubs]] * [[Arc-et-Senans (stacidomo)]] * [[Claude Nicolas Ledoux]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}}{{Oficiala retejo|http://www.arc-et-senans.com/}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Arc-et-Senans| ]] [[Kategorio:Komunumoj de Doubs]] ae4ytdq7cfb37k04t8nss0svoh28kos Stebkovrilo 0 729795 9432070 8563709 2026-07-18T08:25:45Z Sj1mor 12103 9432070 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:Indian-Summer.JPG|eta| "Hinda Somero", peplomo aŭ trastebita litkovrilo de Bernadette Mayr]] '''Stebkovrilo''' ([[Angla lingvo|angle]] ''{{Lang|en|quilt}}'', [[Germana lingvo|germane]]: ''Steppdecke'') estas multflanke uzebla kaj dekorita [[Litkovrilo|litkovrilo,]] kiu povas servi kiel litotuko, se kiu ekzemple taŭgas ankaŭ [[Gobelino|kiel tapiŝo.]] Stebkovriloj estis origine uzataj kiel alternativoj al [[Dormosako|dormosakoj]] en la subĉiela kaj [[Tendumo|tenduma]] kampoj, kutime kun aparta sekcio por la piedoj. La tuko konsistas el almenaŭ du, kutime tri tavoloj. La unua kaj supra tavolo, ankaŭ nomata flikaĵo, estas la videbla flanko, la meza tavolo estas varmiga tavolo el lano, kotono, silko aŭ sintezaj fibroj. La dorso aŭ la malsupra flanko kutime konsistas el strio de ŝtofo. Ĉi tiuj tri tavoloj estas dekoracie dekoracie kunigitaj permane aŭ per kudromaŝino. Ĉi tiu procezo nomiĝas ''stebado'' . == Vidu ankaŭ == [[Flikaĵo]] [[Peplomo]][[Dosiero:PatchworkKissen.jpg|eta| Flikitaĵa (en: patchwork) stebkovrilo kiel kuseno.]] [[Pecokudraĵo]] (flikaĵaro?) == Referencoj == {{Projektoj}} [[Kategorio:Mebloj]] 0zgxchfkww85zldwr5agb2jcfj5ilfm 9432071 9432070 2026-07-18T08:26:29Z Sj1mor 12103 9432071 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Indian-Summer.JPG|eta| "Hinda Somero", peplomo aŭ trastebita litkovrilo de Bernadette Mayr]] [[Dosiero:PatchworkKissen.jpg|eta| Flikitaĵa (en: patchwork) stebkovrilo kiel kuseno.]] '''Stebkovrilo''' ([[Angla lingvo|angle]] ''{{Lang|en|quilt}}'', [[Germana lingvo|germane]]: ''Steppdecke'') estas multflanke uzebla kaj dekorita [[Litkovrilo|litkovrilo,]] kiu povas servi kiel litotuko, se kiu ekzemple taŭgas ankaŭ [[Gobelino|kiel tapiŝo.]] Stebkovriloj estis origine uzataj kiel alternativoj al [[Dormosako|dormosakoj]] en la subĉiela kaj [[Tendumo|tenduma]] kampoj, kutime kun aparta sekcio por la piedoj. La tuko konsistas el almenaŭ du, kutime tri tavoloj. La unua kaj supra tavolo, ankaŭ nomata flikaĵo, estas la videbla flanko, la meza tavolo estas varmiga tavolo el lano, kotono, silko aŭ sintezaj fibroj. La dorso aŭ la malsupra flanko kutime konsistas el strio de ŝtofo. Ĉi tiuj tri tavoloj estas dekoracie dekoracie kunigitaj permane aŭ per kudromaŝino. Ĉi tiu procezo nomiĝas ''stebado'' . == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}} * [[Flikaĵo]] * [[Peplomo]] * [[Pecokudraĵo]] (flikaĵaro?) [[Kategorio:Mebloj]] 67qy9fy89rtb7jym28zbqos2mf1lqrk William Prout 0 738373 9431711 9351822 2026-07-17T16:21:37Z Sj1mor 12103 9431711 wikitext text/x-wiki {{Informkesto sciencisto}} '''William PROUT''' (1785-1850) estis angla multflanka fizikisto, fiziologa kuracisto kaj kemiisto, kiu faris gravajn esplorojn en la kampoj de la medicino, fiziologio, meteorologio kaj kemio. Li studis la procezojn de digesto, spiradon kaj formadon de la sango, la urinan sistemon, la urinon kaj la urinajn ŝtonojn, li identigis la ĉeeston de [[klorida acido]] (1823) en la gastra suko kaj proponis la teorion, ke la atomaj pezoj de la elementoj estas la entjeran multoblon de la maso de la hidrogeno (hipotezo de Prout). Prout estis la unua, kiu rekonis la organikan difektigon de la histoj. En 1827 li proponis klasadon de la nutraĵoj en sakarinaj (karbonhidratoj), oleaj (grasoj) kaj albuminaj (proteinoj). En la 11-a de decembro 1823, en la "Reĝa Kolegio de Kuracistoj" li prezentis sian verkon: "Pri la naturo de acidaj kaj salaj materioj kutime trovataj en la stomakoj de la bestoj"<ref>On the nature of Acid and Saline Matters Usually Existing in the Stomachs of Animals.</ref> == Biografio == [[Dosiero:Prout_William_calculi.jpg|eta|maldekstre|300ra|<center>Malsamaj specioj de urinaj kalkuloj observitaj de William Prout.</center>]] Prout naskiĝis en Horton, Gloucestershire en 1785 kaj edukita ĉe 17 jaroj de kleriko, sekvita de la Akademio Redland en Bristol kaj la [[Universitato de Edinburgo]], kie li diplomiĝis en 1811 pri medicino. Lia profesia vivo estis kiel praktikanta kuracisto en Londono, sed li ankaŭ okupiĝis pri kemia esplorado. Li estis aktiva laboristo pri biologia kemio kaj faris multajn analizojn pri la sekrecioj de vivantaj organismoj, kiujn li kredis produktiĝi pri la disrompiĝo de la korpaj ŝtofoj. En 1823, li malkovris, ke la stomakaj sukoj enhavas kloridan acidon, kiu povas esti apartigita de gastra suko per distilado. En 1827, mi proponis la klasifikon de la substancoj en la manĝaĵoj en sukerojn kaj amelojn, oleajn korpojn kaj albumenon, kiuj poste estus konataj kiel karbonhidratoj, grasoj kaj proteinoj. Prout estas pli bone memorata tamen pro siaj esploroj pri fiziko-kemio. En 1815, surbaze de la tiutempaj disponeblaj atomaj pezoj, li anonime hipotezis, ke la atoma pezo de ĉiu elemento estas entjera multoblo de la hidrogeno, sugestante, ke la hidrogena atomo estas la sola vere fundamenta partiklo (kiun li nomis protilo), kaj ke la atomoj de la aliaj elementoj konsistas el grupiĝoj de diversaj nombroj da hidrogenaj atomoj. Kvankam la hipotezo de Prout ne estis konfirmita per postaj pli precizaj mezuroj de atompezoj, ĝi estis vidpunkto sufiĉe fundamenta por la kompreno pri la strukturo de la atomo, ke en 1920, [[Ernest Rutherford]] elektis la nomon de la ĵus malkovrita protono por, inter aliaj kialoj, doni meriton al Prout. Prout kontribuis por la plibonigo de la [[barometro]], kaj la Reĝa Societo de Londono adoptis lian projekton kiel nacian normon. Li estis elektita ano de la “Reĝa Societo de Londono” en 1819. Li faris la Goulstonian Prelegon por la “Reĝa Kolegio de Kuracistoj” en 1831 pri la apliko de la kemio al la medicino. Prout verkis la okan Traktaĵon de Bridgewater, “Kemio, Meteorologio kaj la Funkcio de la Digesto”, konsideritan rilate al la [[natura teologio]]. Ĝuste en ĉi tiu verko li kreis la esprimon "konvekcio" por priskribi specon de energitransigo. En 1814, Prout edziĝis kun Agnes Adam, filino de Alexander Adam, de Edinburgo, Skotlando, kaj kune ili havis ses infanojn. Prout mortis en Londono en 1850 kaj estis entombigita en la Tombejo Kensal Green. La "Prout" estas unuo de nuklea ligo-energio, kaj estas 1/12 la ligo-energio de la deŭterono, aŭ 185,5 keV. Ĝi ricevis la nomon de William Prout. "Proutons" estis unu el la unuaj kandidatoj por la nomo de tio, kio nun nomiĝas protonoj. == Verkaro == {{Div col|cols = 3}} * Dissertatio medica inauguralis de febribus intermittentibus, [[1811]] * Observations on the Nature of Some of the Proximate Principles of the Urine, [[1817]] * [https://www.google.com.br/books/edition/An_Inquiry_Into_the_Nature_and_Treatment/qM9EAAAAcAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=inauthor:%22William+Prout%22&printsec=frontcover An Inquiry Into the Nature and Treatment of Gravel, Calculus, and Other Diseases Connected with a Deranged Operation of the Urinary Organs], [[1821]] * [https://www.google.com.br/books/edition/Trait%C3%A9_de_la_gravelle_du_calcul_v%C3%A9sica/dxQwh_0uwUIC?hl=en&gbpv=1&dq=inauthor:%22William+Prout%22&printsec=frontcover Traité de la gravelle, du calcul vésical,et des autres maladies...], [[1822]] * [https://www.google.com.br/books/edition/Untersuchung_%C3%BCber_das_Wesen_und_die_Beh/90VbAAAAcAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=inauthor:%22William+Prout%22&printsec=frontcover Untersuchung über das Wesen und die Behandlung des Harngrieses, Harnsteins und anderer Krankheiten (etc.)], [[1823]] * Some Experiments on the Changes which Take Place in the Fixed Principles of the Egg During Incubation, [[1823]] * [https://www.google.com.br/books/edition/An_Inquiry_Into_the_Nature_and_Treatment/Z8jzkGWkdRIC?hl=en&gbpv=1&dq=inauthor:%22William+Prout%22&printsec=frontcover An Inquiry Into the Nature and Treatment of Diabetes, Calculus, and Other Affections of the Urinary Organs], [[1825]] * Physiological Dissertations, Alexander Philip Wilson Philip, [[1831]] * [https://www.google.com.br/books/edition/Chemistry_Meteorology_and_the_Function_o/0FoOAAAAQAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=inauthor:%22William+Prout%22&printsec=frontcover Chemistry, Meteorology, and the Function of Digestion], [[1834]] * [https://www.google.com.br/books/edition/On_the_Nature_and_Treatment_of_the_Stoma/VkJHAQAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=inauthor:%22William+Prout%22&printsec=frontcover On the Nature and Treatment of the Stomach and Renal Diseases], [[1843]] * Prout's Hypothesis, [[1932]] * Determination of Atmospheric Sulphur Dioxide Concentrations in the Vicinity of an Intense Source, [[1981]] {{Div col end}} == Literaturo == * [https://www.google.com.br/books/edition/The_Renaissance_of_Science/8PuwBAAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=%22William+Prout%22+born&pg=PA554&printsec=frontcover The Renaissance of Science] * [https://www.google.com.br/books/edition/Acid_Related_Diseases/Gk1iSM2PA4oC?hl=en&gbpv=1&dq=%22William+Prout%22+born&pg=PA11&printsec=frontcover Acid Related Diseases] * [https://www.google.com.br/books/edition/Exercise_Physiology/s2i2BQAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=%22William+Prout%22+born&pg=PA9&printsec=frontcover Exercise Physiology: For Health and Sports Performance] * [https://academic.oup.com/clinchem/article/49/4/699/5641940 Oxford Academic] * [https://web.lemoyne.edu/~giunta/proutbio.html Le Moyne College] * [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12651838/ PubMed] * [https://www.cambridge.org/core/services/aop-cambridge-core/content/view/FE7B6E39183C69D914681D5F9A771B76/S0025727300030386a.pdf/div-class-title-the-life-and-work-of-william-prout-div.pdf Cambridge University] * [https://www.google.com.br/books/edition/The_Edinburgh_Medical_and_Surgical_Journ/QhVPAAAAcAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=William+Prout+born&pg=PA126&printsec=frontcover The Edinburgh Medical and Surgical Journal ...], [[1851]] * [https://www.google.com.br/books/edition/Men_of_Science_Men_of_God/_Q8CEAAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=%22William+Prout%22+born&pg=PT38&printsec=frontcover Men of Science, Men of God: Great Scientists Who Believed the Bible] == Vidu ankaŭ == {{Div col|cols = 3}} * [[Heinrich Magnus]] (1802-1870) * [[Edward Smith]] (1819-1874) * [[Claude Bernard]] (1813-1878) * [[Adolf Fick]] (1829-1901) * [[Heinrich Gustav Magnus]] (1802-1870) * [[John Scott Haldane]] (1860-1936) * [[Christian Bohr]] (1855-1911) * [[Nathan Zuntz]] (1847-1920) {{Div col end}} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Anglaj fizikistoj]] 00qr266u4xe1sp26mmpsk7izum6xwhl Wessel Gansfort 0 739940 9431586 8577472 2026-07-17T12:08:15Z Sj1mor 12103 9431586 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo |nomo = <span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="yellow"><big><big>'''Wesselvs Gansfortivs<br />(1419-1489)'''</font></big></big></span> |dosiero =Farrago Rervm Theologicarvm Vberrima (1522).jpeg |priskribo ="Farrago Rervm Theologicarvm Vberrima" verko eldonita en (1522) far Johann Wessel Harmensz Gansfort. |dato de naskiĝo =[[1419]] |loko de naskiĝo = [[Groningo (urbo)|Groningo]], [[Nederlando]] |dato de morto =[[4-a de oktobro]] [[1489]] |loko de morto = [[Groningo (urbo)|Groningo]], [[Nederlando]] | alma_mater =[[Universitato de Hajdelbergo]]<br />'''Regna Universitato de Groningen'''<br />[[Universitato de Kolonjo]] }} '''Johann Wessel Gansfort (1419-1489)''' estis nederlanda teologo, reformisto, humanisto, hebreisto, helenisto kaj latinisto. Gansfort estas konata kiel unu el la reformistoj antaŭ la reformacio. Li protestis kontraŭ perceptita paganigo de la papofico, superstiĉaj kaj magiaj uzoj de la sakramentoj, la aŭtoritato de eklezia tradicio, kaj la eklezia emo al posta skolastika teologio meti pli grandan streĉon, en ia praviga doktrino, sur la instrumenteco de la homa volo anstataŭ la laboro de Kristo por homa savo. == Biografio == [[Dosiero:Portret van Johan Wessel Gansfoort, RP-P-OB-46.675.jpg|eta|maldekstre|260ra|<center>Gravuraĵo de Wessel Gansfoort (1654).</center>]] Post komenca edukado en la loka latina lernejo de Sankta-Marteno, li studis en la urba lernejo de [[Zwolle]], kiu estis intime ligita al la "Fratoj de la Komuna Vivo" en kies domo, vivis la juna studento. Li disvolvis proksimajn ligojn kun la monaĥejo Monto Sankta Agneso ne malproksime de Zwolle, kaj iĝis intima amiko de [[Tomaso de Kempis]]. Lia 16-a-jarcenta biografo de Gansfort, [[Albert Hardenberg]], kiu konis la faman Goswinus van Halen (1468-1530), skribas, ke Wessel forlasis Zwolle rekte al Kolonjo, eble fine de 1449. En Kolonjo li restis en la "Bursa Laurentiana"<ref>Bursa Laurentina estas nomo de baza lernejo en Kolonjo menciita en 1422 kiel sukcedaĵo de la "Bursa Fiorentissima".</ref>, kie li baldaŭ fariĝis instruisto. Li akiris la gradon "magister artium" (Magistro pri Arto) en 1452, kaj memoras kun granda dankemo, ke ĝuste tie li unue studis [[Platono]]n. Li lernis la grekan de monaĥoj kiuj estis elpelitaj el Grekio, kaj la hebrean de iuj judoj. Li estis precipe interesita pri la spirita teologio de Ruperto de Deutz (1075-1129), kaj li traserĉis lokajn benediktinajn bibliotekojn por laboroj ligitaj al lia sindediĉo. == Verkaro == {{Div col|cols = 3}} * De oratione et modo orandi, [[1445]]<ref>[https://www.google.com.br/books/edition/A_Catalogue_of_Fathers_of_the_Church_and/Wj0AAAAAYAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=De+oratione+et+modo+orandi&pg=PA49&printsec=frontcover A Catalogue of Fathers of the Church and Ecclesiastical Writers to the Fifteenth Century]</ref> * [https://www.google.com.br/books/edition/De_causis_incarnationis_De_magnitudine_e/8MJiAAAAcAAJ?hl=pt-BR&gbpv=1&dq=De+causis+incarnationis&pg=PP36&printsec=frontcover De causis incarnationis], [[1521]] * [https://www.google.com.br/books/edition/Farrago_Rervm_Theologicarvm_Vberrima/l51UAAAAcAAJ?hl=pt-BR&gbpv=1&dq=inauthor:%22Johannes+Gansfort%22&printsec=frontcover Farrago rerum theologicarum uberrima], [[1522]] * De sacramento eucharistiae, [[1527]] * [https://www.google.com.br/books/edition/Da%C3%9F_die_underthanen_beyder_geystlichen/MNkth1pASYIC?hl=pt-BR&gbpv=1&dq=inauthor:%22Johannes+Gansfort%22&printsec=frontcover Daß die underthanen beyder, geystlichen und weltlichen oberkeyten], [[1530]] * De motus cordis causa, [[1596]] * Opera, quae inveniri potuerunt omnia, [[1614]] * Opuscula Theologica Johannis Wesseli Phrysii, [[1617]] * De dignitate et potestate ecclesiastica,</ref name=reformer> [[Jena]], [[1674]] * Catalogus librorum theologicorum, cum appendice medicorum, [[1698]] * [https://www.google.com.br/books/edition/Georgii_Heinrici_Goetzii_Commentationem/dqxFAAAAcAAJ?hl=pt-BR&gbpv=1&dq=inauthor:%22Johannes+Gansfort%22&printsec=frontcover Commentationem Historico-Theologicam], Georg Heinrich Götze, [[1719]] * [https://www.google.com.br/books/edition/Malachias_enucleatus/MUtHAAAAcAAJ?hl=pt-BR&gbpv=1&dq=inauthor:%22Johannes+Gansfort%22&printsec=frontcover Malachias enucleatus], [[1719]] * [https://www.google.com.br/books/edition/Dissertationes_sacrae_Leidenses_ad_selec/NPJMAAAAcAAJ?hl=pt-BR&gbpv=1&dq=inauthor:%22Johannes+Gansfort%22&printsec=frontcover Dissertationes sacrae Leidenses], [[1721]] * [https://www.google.com.br/books/edition/Dissertationes_academicae_ad_selceta_qua/RD5BAAAAcAAJ?hl=pt-BR&gbpv=1&dq=inauthor:%22Johannes+Gansfort%22&printsec=frontcover Dissertationes academicae ad selceta quaedam loca v. et n. Testamenti], [[1734]] {{Div col end}} == Literaturo == * [https://persondata.toolforge.org/p/Johann_Wessel Personensuche] * [http://www.worldcat.org/identities/lccn-n93026352/ WorldCat Identities] * [https://data.cerl.org/thesaurus/cnp01259847?lang=nl CERL Thesaurus] * [https://www.google.com.br/books/edition/Reformers_Before_the_Reformation_The_Bre/Us9CAAAAIAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=Tractatus+de+dignitate+et+potestate+ecclesiastica&pg=PA603&printsec=frontcover Reformers Before the Reformation] * [https://www.google.com.br/books/edition/The_Modern_Devotion/3uM3AAAAIAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=Tractatus+de+dignitate+et+potestate+ecclesiastica&pg=PA481&printsec=frontcover The Modern Devotion] * [https://www.google.com.br/books/edition/Wessel_Gansfort_1419_1489_and_Northern_H/24vwo_ql7zUC?hl=en&gbpv=0 Wessel Gansfort (1419-1489) and Northern Humanism] * [http://mateo.uni-mannheim.de/camenaref/adam/adam1/s037.html Melchior Adam] * [https://www.deutsche-biographie.de/pnd118941232.html#adbcontent Deutsche Biographie] * [https://www.encyclopedia.com/religion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/gansfort-johannes-wessel Encyclopedia.com] * [https://www.newadvent.org/cathen/15590a.htm New Advent] == Vidu ankaŭ == {{Div col|cols = 3}} * [[Platono]] (429 a. K. - 347 a. K.) * Ruperto de Deutz (1075-1129) * Johann von Wesel (1425-1481) * [[Rudolf Agricola (humanisto)|Rudolf Agricola]] (1443-1485) * Nicolaus Baumann (1450-1526) * Goswinus van Halen (1468-1530) * Jacob Canter (1469-1529) * Johannes Block (1470-1545) * [[Marteno Lutero]] (1483-1546) * [[Valentin Krautwald]] (1490-1545) * [[Sebastian Franck]] (1499-1542) * [[Albert Hardenberg]] (1510-1574) * Regnerus Praedinius (1510-1559) * Georg Heinrich Götze (1667-1728) * Johannes Wessel (1671-1745) * Carl Christian Ullmann (1796-1865) {{Div col end}} == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Gansfort, Wessel}} [[Kategorio:Mortintoj la 4-an de oktobro]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1419]] [[Kategorio:Mortintoj en 1489]] [[Kategorio:Nederlandaj teologoj]] [[Kategorio:Nederlandaj humanistoj]] [[Kategorio:Nederlandaj reformistoj]] [[Kategorio:Nederlandaj helenistoj]] [[Kategorio:Nederlandaj hebreistoj]] [[Kategorio:Nederlandaj latinistoj]] [[Kategorio:Regna Universitato de Groningen]] [[Kategorio:Universitato de Hajdelbergo]] [[Kategorio:Universitato de Kolonjo]] 2iifhb0zqwitdhm0eyb2yugsrspix28 Sep Montopintoj 0 741546 9431958 9431518 2026-07-18T00:12:29Z Pettend 214084 /* Vidu ankaŭ */ Aldonis artikolojn 9431958 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Seven summit map-fr.svg|eta|400ra|dekstre|Mapo de la Sep Montopintoj, inkluzive de variaĵoj kiuj povas esti aŭ ne esti inkluditaj depende de la uzita difino (vidu sube)]] La «'''Sep Montopintoj'''» estas esprimo kiu estas uzata por la aro de la plej altaj montopintoj de ĉiu el la «sep [[kontinento]]j» (ses plus [[Nordameriko]]), sed kun variaj interpretoj de kiuj ili estas laŭ la kontinenta difino uzata. La unua montogrimpisto kiu sukcesis atingi la pintojn de tiuj [[monto]]j (laŭ la Listo Kosciuszko) estis la usonano Richard Bass, de 1983 ĝis 1985. En preskaŭ tuta Ameriko, escepte en Usono, la listo kaj defio atingenda estas tiu de la Ses Montopintoj, ĉar oni konsideras la monton [[Akonkagvo]]n kiel la plej alta de la amerika kontinento, kalkulante nur po unu plejan montopinton por ĉiu kontinento. La unua grimpisto kiu sukcesis atingi tion estis la kanadano Pat Morrow, de 1981 ĝis 1986. Atingi la montopintojn de ĉiuj el la sepopo estas konsiderata unu de la plej gravaj defioj en [[montogrimpado]]. La sep montopintoj estas [[Ĉomolungmo]] (8848 m, Azio), [[Akonkagvo]] (6962 m) kaj [[Monto McKinley|McKinley]] (6198 m, Ameriko), [[Kilimanĝaro]] (5893 m, Afriko), [[Elbruso]] (5642 m) aŭ [[Blanka Monto]] (4810 m, Eŭropo), [[Monto Vinson]] (4892 m, Antarkto) kaj [[Puncak Jaya]] (4884 m) aŭ [[Monto Kosciuszko]] (2228 m, Oceanio). == La sep alternativaj montopintoj == En ĉiu el la kontinentoj, la dua plej alta monto estas determinita kiel alternativa pinto: * Aŭstralio kaj [[Nov-Gvineo]] - [[:en:Puncak_Mandala|Puncak Mandala]] kaj [[:en:Puncak_Trikora|Puncak Trikora]] 4.730 metroj, kaj se ni rilatas nur al Aŭstralio - [[:en:Mount_Townsend|Townsend]] 2.209 metroj * Eŭropo - [[Elbruso]] 5.642 metroj * Nordameriko - [[Monto Logan]] 5.959 metroj * Sudameriko - [[Ojos del Salado]] 6.893 metroj * Antarkto - [[:en:Mount_Tyree|Monto Tyree]] 4.852 metroj * Azio - [[K2]] 8.611 metroj * Afriko - [[Monto Kenja]] 5.199 metroj Ĉi tiu defio estas konsiderata pli malfacila ol la Sep Pintoj ĉefe pro la fakto ke montgrimpi K2 estas teknike multe pli malfacila ol Everest, Monto Kenjo estas pli malfacila ol Kilimanĝaro kaj Monto Logan estas pli malfacile grimpi ol [[Monto McKinley]]. == Bildaro == <gallery mode=packed heights="200"> Dosiero:Everest North Face toward Base Camp Tibet Luca Galuzzi 2006 edit 1.jpg|Norda flanko de Everest aŭ Ĉomolungmo Dosiero:Aconcagua from base.jpg|Akonkagvo vidata el la bazo de ''Puente Del Inca'' Dosiero:ALASKA (7778017952).jpg|Monto McKinley vide de la nordo Dosiero:Mt. Kilimanjaro 12.2006.jpg|Vido de Kibo, ĉefa pinto de Kilimanĝaro Dosiero:Elbrus North 195.jpg|Elbruz vidita el nordo Dosiero:Mount Vinson from NW at Vinson Plateau by Christian Stangl (flickr).jpg|Masivo Vinson Dosiero:Puncakjaya.jpg|Vido de la montopinto de Puncak Jaya </gallery> == Vidu ankaŭ == * [[Sep Vulkanaj Montopintoj]] * [[Sep Duaj Montopintoj]] * [[Sep Triaj Montopintoj]] * [[Tri polusoj defio]] * [[Listo de la montoj pli altaj ol 8000 m]] * [[Montogrimpado]] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Montogrimpado]] jkya0holb0davhlx3vl6z16ayripx2k Medlice 0 744034 9431732 8678629 2026-07-17T16:51:17Z Arbarulo 135469 9431732 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|Medlice (apartigilo)}} {{Geokesto | municipo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Medlice | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-de|Medlitz}} | kategorio = municipo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Medlice | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Medlice, náves (2016-09-28; 03).jpg | dosiero_priskribo = Vilaĝplaco <!-- *** Simboloj *** --> | flago = Medlice flag.jpg | blazono = Medlice CoA.jpg <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Sudmoravia regiono | distrikto = Distrikto Znojmo | municipo = Znojmo | municipo_tipo = Administra municipo | histregiono = Moravio | histregiono1 = | histregiono1_noto = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto = | limo = | limo_noto = | rivero = | rivero_tipo = | memorindaĵo = | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵoj | ŝoseo = | montaro = Jeviŝovica montetaro | orogenezo = | orogenezo_tipo = <!-- *** Situo *** --> | situo = Medlice | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 358 | lat_d = 49 | lat_m = 00 | lat_s = 11 | lat_NS = N | long_d = 16 | long_m = 07 | long_s = 17 | long_EW = E <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 6.92 | areo_rondumo = 2 | areo_tipo = Katastro | areo_noto = Medlice <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro_dato = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1348 | establita_tipo = Unua skribmencio | dato = | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 671 40 | areo_kodo = | areo_kodo_tipo = | kodo = CZ064 | kodo_tipo = [[NUTS|NUTS 3]] | kodo1 = CZ0647 | kodo1_tipo = [[NUTS|NUTS 4]] | kodo2 = CZ0647 594423 | kodo2_tipo = [[NUTS|NUTS 5]] <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = 1 | libera_tipo = Katastraj teritorioj | libera1 = 1 | libera1_tipo = Partoj de municipo | libera2 = 1 | libera2_tipo = Bazaj setlejunuoj <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://www.medlice.cz www.medlice.cz] | commons = Medlice | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Medlice''' ({{lang-de|Medlitz}}) estas municipo en [[Ĉeĥio]], en [[Sudmoravia regiono]], en [[distrikto Znojmo]]. Vivas tie {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} ({{WikidataLoĝantaroDato}}). {{Najbaraj municipoj}} == Historio == La unua skriba mencio pri la vilaĝo venas de la jaro [[1348]]. ==Loĝantaro== {{Grafikaĵo de nombro de loĝantoj|tabelo=sub|rompi=6}} == Memorindaĵoj == * Kapelo de sanktaj Cirilo kaj Metodo == Pluaj fotoj == <gallery> Medlice, náves (2016-09-28; 06).jpg|Medlice Medlice, náves (2016-09-28; 05).jpg|Medlice </gallery> {{Municipoj de Sudmoravia regiono|Distrikto Znojmo}} [[Kategorio:Municipoj en distrikto Znojmo]] [[Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Znojmo]] [[Kategorio:Setlejoj en Jeviŝovica montetaro]] 9b33s2qzx2mo27uhehw3bthqlb0yku0 Naftali Hertz Najemanoviĉ 0 748996 9431606 9390245 2026-07-17T12:32:15Z Moldur 2507 9431606 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Naftali Hertz Jehuda HaKohen NAJEMANOVIĈ''' (ankaŭ literumita '''Nimanovich''' kaj '''Nimanowitz'''; hebree en la jida ortografio, kiu estis uzata en la epoko: '''ניימאנאוויץ;''' jida: '''ניימאַנאָוויטש;''' la [[12-a de februaro]] [[1843]], [[Józefów (distrikto Biłgorajski)|Józefów]], [[Lublina provinco|Lublina distrikto]], [[kongresa Pollando]] - la [[10-a de marto|10-a de Marto]] [[1898]], [[Varsovio]], [[Kongresa Pollando]], [[Rusia Imperio]]), ankaŭ konata per la [[Pseŭdonimo|plumnomo]] '''"''HaNec''"''' (signifanta '''La [[akcipitro]]''' en la hebrea), estis pola judo, [[Hebrea lingvo|hebrelingva]] [[verkisto]], [[Felietono|felietonisto]], aŭtoro de [[Lernolibro|lernolibroj]] kaj [[tradukisto]]. Li tradukis la [[Unua Libro|Unuan Libron]] de [[L. L. Zamenhof]] en la hebrean en [[1888]], kaj en la [[Jida lingvo|jidan]] en [[1889]]. == Vivo == Naftali Hertz Jehuda estis filo de Jicĥak Ze'ev HaKohen Najemanovic. Li estis edukita en la urbo [[Zawichost]] sub la inspektado de lia avo, Herŝka Najemanovic, unu el la [[Haskala]] en [[Zamość]]. Li studis [[Gemarao]]n, la hebrean kaj lingvojn, en preparo por studoj ĉe la Rabena Seminario en Breslau, sed lia patrinflanka avo, David Davidson, kiu estis [[Ĥaredoj|tre devota]], ne permesis tion, kaj li restis ĉe la [[Ĥasidismo]] dum pluraj pliaj jaroj, ĝis sia geedziĝo. En la aĝo de 18 jaroj li translokiĝis al la urbo [[Lublin]] kaj okupiĝis pri komerco, ĉefe de libroj. Samtempe li komencis verki - plurajn artikolojn kaj en la [[Pola lingvo|pollingva]] juda gazeto ''Izraelita'' kaj en lokaj gazetoj en la jida. Post kiam lia vendoprofesio iris pli malfacile, li translokiĝis al [[Varsovio]] en [[1886]] por partopreni en verkado de artikoloj en la hebrea gazetaro, sub sia ĵurnalista nomo ''Hanec'' (la akcipitro). Baldaŭ liaj felietonoj gajnis lojalan legantaron kaj ricevis sukceson. Najemanovic daŭre komercis librojn, eldonis kelkajn lernolibrojn, kaj publikigis plurajn rakontojn. Loĝanta en Varsovio, verŝajne li renkontis L. L. Zamenhof persone kaj intertraktis pri la traduka laboro. Li estis instrumenta en laboro por la starigo de filio de hebrea eduka reto "Klara Lingvo" fondita de [[Eliezer Ben-Jehuda]] en Pollando. == Verkado == En siaj felietonoj, ''HaNec'' adoptis stilon iom floran kaj malpezan, kiu estis plenplena de diritaĵoj el la judaj sanktaj libroj, kaj estis ankaŭ karakterizita per dialogoj en la stilo de la [[Talmudo]]. La felietonoj, apartenanta al gazeta [[ĝenro]] tre populara de la periodo, malpeze pritraktis ĉiutagajn aferojn, kiuj koncernis la judojn en Varsovio, kaj estis reprezentitaj en sukcesa kunfandiĝo inter klerula stilo, kaj klaŭnado mola kaj senpika, kun speciala modesta graco. Tamen, la kontribuo de Najemanovic al skriba malpeza kaj populara ĵurnalisto en la hebrea, en medio en kiu la lingvo parolita en la periodo estis la [[Jida lingvo|jida]], restas historie valora. Krom la felietonoj, ''HaNec'' publikigis sufiĉe multajn librojn, kelkajn en la jida kaj kelkaj en la hebrea, inkluzive de fabeloj, [[Traduko|hebreajn tradukojn]] de aliaj rakontoj, diversajn literaturajn kolektojn kiujn li redaktis kaj librojn por [[Memlernanto|memlernado]] de la [[Rusa lingvo|rusa]], la [[Pola lingvo|pola]] kaj la [[Hebrea lingvo|hebrea]]. === Lingvaj lernolibroj === * '''Instruisto de la sankta lingvo: Por lerni la lingvon de la Sanktaj Skriboj''' ... Redaktata fare de Gramatikistoj ... Sub la redakcio de Najemanovic (HaNec) et Company, Booklets A-Ked, Varsovio: Kelter, 1890. (aperis en pluraj aliaj eldonoj, [http://rosetta.nli.org.il/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE25781761 La libro] estas havebla en la kolekto de la [[Nacia Biblioteko de Israelo|Israela Nacia Biblioteko)]] * Naftali Hertz Najemanovic (HaNec), '''La hejma instruisto pri la rusa : Elementa libro por memlernado de la rusa''' ({{lang-yi|'''דער הויזלעהרער רוססיש עלעמענטאַרבוך צום זעלבסט ערלערנען רוססיש'''|t=''Der hojzlehrer russiŝ : Elementarbuĥ cum zelbst erlernen russiŝ''}}), Varsovio: Alapin eldonejo, 1902. (Kroma presado: Varsovio, Levin Epstein presejo, 1904) ([[Rusa lingvo|rusa]] memlernada libro) * Najemanovic (HaNec), '''La hejma instruisto: La germana por memlernado ...''', Varsovio: Alpin Press, 1902-1912. (Libro por memlernado de la [[Germana lingvo|germana]] ) * Najemanovic (HaNec), '''La hejma instruisto: La pola por memlernado ĝisfunde la pola lingvo''' ..., Varsovio: [Hamul], 1904. [[Pola lingvo|(Pola]] memlernada libro) === Tradukaĵoj === * La hebrea: [[L. L. Zamenhof|D-ro Esperanto]] [ד"ר עספּעראַנטאָ Ludwig Zamenhof], '''Unu lingvo por ni ĉiuj : Enkonduko kaj Kompleta Lingvo-Instruisto''' ; Tradukita en la hebrean de HaNec, Varsovio, eldonejo Meir Yechiel Halter, 1888. * La jida: {{lang-yi|דאקטאר עספּעראַנטאָ, '''דיא וועלטשפּראַכע עספּעראַנטאָ''': ... יעדער פֿערשטענדיגער מענש קען זיא ערלערנען אין אייניגע טעג אונד ... פֿערשטענדיגען מיט דער גאֲנצער וועלט; אומגעאַרבייטעט פֿיר דעם יודישען פֿאָלק פֿאָן הנץ, ורשה: מ' לעווינסקי, תרמ"ט|t=''Doktor Esperanto, '''Die veltŝpraĥe Esperanto''': ... Jeder ferŝtendiger menŝ ken zie erlernen in ejnige teg und ... ferŝtendigen mit der gancer velt; umgearbejtet fir dem judiŝen folk fan HaNec, Varŝe: M. Levinski''}} (1889) . (kaj vidu la Varsovian eldonon de 1911 en la kolekto de la Nacia Biblioteko) . Traduko de la jida: D-ro Esperanto, '''La Mondlingvo Esperanto''' : ... Ĉiu prudenta homo povas lerni ĝin en kelkaj tagoj kaj ... kompreniĝi kun la tuta mondo; eldonita por la juda popolo de HaNec, Varsovio: M. Lewinsky, 1889. (Vidu [http://rosetta.nli.org.il/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE49556630 Varsovian eldonon 1911] en la kolekto de la [[Nacia Biblioteko de Israelo|Nacia Biblioteko)]] === Citaĵo === {{citaĵo | originala teksto = ''Ŝojn in 1888 hot Naftali-Herc Najmoviĉ arojsgegebn in Varŝe Zamenhofs erŝtn Esperanto-buĥ ojf jidiŝ. S'iz ĉikave, az in farglajĥ mit Zamenhofn alejn ŝrajbt der mĥbr in an umgelumpertn dajĉmeriŝn stil. Josef Breslers Esperanto-gramatik, vos iz derŝinen in 1909, lajdt funem zelbikn ĥasrun. Es bakumt ziĥ, az der fater fun der internacionaler ŝpraĥ iz geven a beserer jidiŝist, vi a tejl fun zajne jidiŝ-ŝpraĥike naĥfolger.'' | teksto = Jam en 1888 Naftali-Herc Najmoviĉ eldonis en Varsovio la unuan Esperanto-libron de Zamenhof en la jida. Estas kurioze, ke kompare kun Zamenhof mem la aŭtoro skribas en maleleganta germaneca stilo. La Esperanto-gramatiko de Josef Bresler, kiu aperis en 1909, suferas la saman difekton. Okazas tiel, ke la patro de la internacia lingvo estis pli bona jidologo, ol parto de liaj jidlingvaj sekvantoj. | aŭtoro = [[Joel Matvejev]] <ref>''Jidiŝ un Esperanto'', vd. sube</ref>}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://www.gazetaeao.ru/160-2/ ''Jidiŝ un Esperanto - a 160-joriker roman''], "[[Jido]] kaj Esperanto - 160-jara romano". Artikolo de Joel Matvejev en la jida lingvo pri la ligoj inter la jida kaj Esperanto por la 160-a datreveno de Zamenhofo. Aperis 2020-02-05 en [[Birobiĝana Stelo]]. {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Najemanoviĉ, Naftali Hertz}} [[Kategorio:Polaj judoj]] [[Kategorio:Polaj ĵurnalistoj]] [[Kategorio:Hebrelingvaj verkistoj]] [[Kategorio:Jidlingvaj verkistoj]] dlmf27ygxrj6w80g6u48wqd6tj6etlc 9431748 9431606 2026-07-17T17:00:17Z Moldur 2507 9431748 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Naftali Hertz Jehuda HaKohen NAJEMANOVIĈ''' (ankaŭ literumita '''Nimanovich''' kaj '''Nimanowitz'''; hebree en la jida ortografio, kiu estis uzata en la epoko: '''ניימאנאוויץ;''' jida: '''ניימאַנאָוויטש;''' la [[12-a de februaro]] [[1843]], [[Józefów (distrikto Biłgorajski)|Józefów]], [[Lublina provinco|Lublina distrikto]], [[kongresa Pollando]] - la [[10-a de marto|10-a de Marto]] [[1898]], [[Varsovio]], [[Kongresa Pollando]], [[Rusia Imperio]]), ankaŭ konata per la [[Pseŭdonimo|plumnomo]] '''"''HaNec''"''' (signifanta '''La [[akcipitro]]''' en la hebrea), estis pola judo, [[Hebrea lingvo|hebrelingva]] [[verkisto]], [[Felietono|felietonisto]], aŭtoro de [[Lernolibro|lernolibroj]] kaj [[tradukisto]]. Li tradukis la [[Unua Libro|Unuan Libron]] de [[L. L. Zamenhof]] en la hebrean en [[1888]], kaj en la [[Jida lingvo|jidan]] en [[1889]]. == Vivo == Naftali Hertz Jehuda estis filo de Jicĥak Ze'ev HaKohen Najemanovic. Li estis edukita en la urbo [[Zawichost]] sub la inspektado de lia avo, Herŝka Najemanovic, unu el la [[Haskala]] en [[Zamość]]. Li studis [[Gemarao]]n, la hebrean kaj lingvojn, en preparo por studoj ĉe la Rabena Seminario en Breslau, sed lia patrinflanka avo, David Davidson, kiu estis [[Ĥaredoj|tre devota]], ne permesis tion, kaj li restis ĉe la [[Ĥasidismo]] dum pluraj pliaj jaroj, ĝis sia geedziĝo. En la aĝo de 18 jaroj li translokiĝis al la urbo [[Lublin]] kaj okupiĝis pri komerco, ĉefe de libroj. Samtempe li komencis verki - plurajn artikolojn kaj en la [[Pola lingvo|pollingva]] juda gazeto ''Izraelita'' kaj en lokaj gazetoj en la jida. Post kiam lia vendoprofesio iris pli malfacile, li translokiĝis al [[Varsovio]] en [[1886]] por partopreni en verkado de artikoloj en la hebrea gazetaro, sub sia ĵurnalista nomo ''Hanec'' (la akcipitro). Baldaŭ liaj felietonoj gajnis lojalan legantaron kaj ricevis sukceson. Najemanovic daŭre komercis librojn, eldonis kelkajn lernolibrojn, kaj publikigis plurajn rakontojn. Loĝanta en Varsovio, verŝajne li renkontis L. L. Zamenhof persone kaj intertraktis pri la traduka laboro. Li estis instrumenta en laboro por la starigo de filio de hebrea eduka reto "Klara Lingvo" fondita de [[Eliezer Ben-Jehuda]] en Pollando. == Verkado == En siaj felietonoj, ''HaNec'' adoptis stilon iom floran kaj malpezan, kiu estis plenplena de diritaĵoj el la judaj sanktaj libroj, kaj estis ankaŭ karakterizita per dialogoj en la stilo de la [[Talmudo]]. La felietonoj, apartenanta al gazeta [[ĝenro]] tre populara de la periodo, malpeze pritraktis ĉiutagajn aferojn, kiuj koncernis la judojn en Varsovio, kaj estis reprezentitaj en sukcesa kunfandiĝo inter klerula stilo, kaj klaŭnado mola kaj senpika, kun speciala modesta graco. Tamen, la kontribuo de Najemanovic al skriba malpeza kaj populara ĵurnalisto en la hebrea, en medio en kiu la lingvo parolita en la periodo estis la [[Jida lingvo|jida]], restas historie valora. Krom la felietonoj, ''HaNec'' publikigis sufiĉe multajn librojn, kelkajn en la jida kaj kelkaj en la hebrea, inkluzive de fabeloj, [[Traduko|hebreajn tradukojn]] de aliaj rakontoj, diversajn literaturajn kolektojn kiujn li redaktis kaj librojn por [[Memlernanto|memlernado]] de la [[Rusa lingvo|rusa]], la [[Pola lingvo|pola]] kaj la [[Hebrea lingvo|hebrea]]. === Lingvaj lernolibroj === * '''Instruisto de la sankta lingvo: Por lerni la lingvon de la Sanktaj Skriboj''' ... Redaktata fare de Gramatikistoj ... Sub la redakcio de Najemanovic (HaNec) et Company, Booklets A-Ked, Varsovio: Kelter, 1890. (aperis en pluraj aliaj eldonoj, [http://rosetta.nli.org.il/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE25781761 La libro] estas havebla en la kolekto de la [[Nacia Biblioteko de Israelo|Israela Nacia Biblioteko)]] * Naftali Hertz Najemanovic (HaNec), '''La hejma instruisto pri la rusa : Elementa libro por memlernado de la rusa''' ({{lang-yi|'''דער הויזלעהרער רוססיש עלעמענטאַרבוך צום זעלבסט ערלערנען רוססיש'''|t=''Der hojzlehrer russiŝ : Elementarbuĥ cum zelbst erlernen russiŝ''}}), Varsovio: Alapin eldonejo, 1902. (Kroma presado: Varsovio, Levin Epstein presejo, 1904) ([[Rusa lingvo|rusa]] memlernada libro) * Najemanovic (HaNec), '''La hejma instruisto: La germana por memlernado ...''', Varsovio: Alpin Press, 1902-1912. (Libro por memlernado de la [[Germana lingvo|germana]] ) * Najemanovic (HaNec), '''La hejma instruisto: La pola por memlernado ĝisfunde la pola lingvo''' ..., Varsovio: [Hamul], 1904. [[Pola lingvo|(Pola]] memlernada libro) === Tradukaĵoj === * La hebrea: [[L. L. Zamenhof|D-ro Esperanto]] [ד"ר עספּעראַנטאָ Ludwig Zamenhof], '''Unu lingvo por ni ĉiuj : Enkonduko kaj Kompleta Lingvo-Instruisto''' ; Tradukita en la hebrean de HaNec, Varsovio, eldonejo Meir Yechiel Halter, 1888. * La jida: {{lang-yi|דאקטאר עספּעראַנטאָ, '''דיא וועלטשפּראַכע עספּעראַנטאָ''': ... יעדער פֿערשטענדיגער מענש קען זיא ערלערנען אין אייניגע טעג אונד ... פֿערשטענדיגען מיט דער גאֲנצער וועלט; אומגעאַרבייטעט פֿיר דעם יודישען פֿאָלק פֿאָן הנץ, ורשה: מ' לעווינסקי, תרמ"ט|t=''Doktor Esperanto, '''Die veltŝpraĥe Esperanto''': ... Jeder ferŝtendiger menŝ ken zie erlernen in ejnige teg und ... ferŝtendigen mit der gancer velt; umgearbejtet fir dem judiŝen folk fan HaNec, Varŝe: M. Levinski''}} (1889) . (kaj vidu la Varsovian eldonon de 1911 en la kolekto de la Nacia Biblioteko) . Traduko de la jida: D-ro Esperanto, '''La Mondlingvo Esperanto''' : ... Ĉiu prudenta homo povas lerni ĝin en kelkaj tagoj kaj ... kompreniĝi kun la tuta mondo; eldonita por la juda popolo de HaNec, Varsovio: M. Lewinsky, 1889. (Vidu [http://rosetta.nli.org.il/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE49556630 Varsovian eldonon 1911] en la kolekto de la [[Nacia Biblioteko de Israelo|Nacia Biblioteko)]] === Citaĵo === {{citaĵo | originala teksto = ''Ŝojn in 1888 hot Naftali-Herc Najmoviĉ arojsgegebn in Varŝe Zamenhofs erŝtn Esperanto-buĥ ojf jidiŝ. S'iz ĉikave, az in farglajĥ mit Zamenhofn alejn ŝrajbt der mĥbr in an umgelumpertn dajĉmeriŝn stil. Josef Breslers Esperanto-gramatik, vos iz derŝinen in 1909, lajdt funem zelbikn ĥasrun. Es bakumt ziĥ, az der fater fun der internacionaler ŝpraĥ iz geven a beserer jidiŝist, vi a tejl fun zajne jidiŝ-ŝpraĥike naĥfolger.'' | teksto = Jam en 1888 Naftali-Herc Najmoviĉ eldonis en Varsovio la unuan Esperanto-libron de Zamenhof en la jida. Estas kurioze, ke kompare kun Zamenhof mem la aŭtoro skribas en maleleganta germaneca stilo. La Esperanto-gramatiko de Joseph Bresler, kiu aperis en 1909, suferas la saman difekton. Okazas tiel, ke la patro de la internacia lingvo estis pli bona jidologo, ol parto de liaj jidlingvaj sekvantoj. | aŭtoro = [[Joel Matvejev]] <ref>''Jidiŝ un Esperanto'', vd. sube</ref>}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://www.gazetaeao.ru/160-2/ ''Jidiŝ un Esperanto - a 160-joriker roman''], "[[Jido]] kaj Esperanto - 160-jara romano". Artikolo de Joel Matvejev en la jida lingvo pri la ligoj inter la jida kaj Esperanto por la 160-a datreveno de Zamenhofo. Aperis 2020-02-05 en [[Birobiĝana Stelo]]. {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Najemanoviĉ, Naftali Hertz}} [[Kategorio:Polaj judoj]] [[Kategorio:Polaj ĵurnalistoj]] [[Kategorio:Hebrelingvaj verkistoj]] [[Kategorio:Jidlingvaj verkistoj]] qo95538oeazhbhpdhuye2zyn5qmhi48 Kubo-Futurismo 0 758670 9432098 9325933 2026-07-18T08:51:12Z Sj1mor 12103 9432098 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:The Knife Grinder Principle of Glittering by Kazimir Malevich.jpeg|eta|''La Akrigisto'' de [[Kazimir Severinoviĉ Maleviĉ|Kazimir Maleviĉ]] (1912 aŭ 1913)]] '''Kubo-Futurismo''' ({{Lang-fr|Cubo-futurisme}}) estas esprimo kiu indikas la originalecon de interpretado fare de rusaj artistoj inter 1910 kaj 1915, precipe tiuj de "[[Fanto de Karoo]]" ({{Lang-ru|Бубновый валет, "Knave of Diamonds"}}), de geometria [[Paul Cézanne|Cézanne]]-ismo, analiza kaj sinteza [[Kubismo]] kaj [[Futurismo]], kiu kondukis al [[Abstraktismo]] kaj {{Senapartligilo|Konstruktivismo (arto)}}. Giovanni Lista montris ke la esprimo "Kubo-Futurismo" estis fakte kreita en Francio dum salono de la [[Ora Sekcio]] en 1912. Ĝi estis uzita fare de parizaj kritikistoj, precipe por indiki la laboron de la artistoj de la "[[Grupo de Puteaux]]" aŭ la kreadon de la baleto ''Parade'' de [[Pablo Picasso|Picasso]], [[Erik Satie|Satie]] kaj [[Jean Cocteau|Cocteau]]. Poste [[Aleksandra Ekster]], kiu kunpartigis la studion de la itala futuristo Ardengo Soffici en Parizo, lanĉis la esprimon en Rusio. Rusa kubo-futurismo estas reprezentita per pluraj verkoj de Ljubov Popova, precipe ''Portreto'' en 1914. Ĉi tiu movado kondukis siajn ideojn al arĥitekturo per sia laboro pri movado kaj plastika dinamiko (plano, linio kaj teksturo). == Bibliografio == * Giovanni Lista, « Futurisme et Cubo-futurisme » in ''Les Cahiers du Musée national d'art moderne'', N°&nbsp;5, septembro 1980, Parizo, paĝoj 456-495. * Giovanni Lista, « La Poétique du cubo-futurisme chez Fernand Léger » in ''Fernand Léger'', Musée d’Art Moderne, {{dato|3|marto|1990}}-{{dato|17|junio|1990}}, Villeneuve d’Ascq. * Giovanni Lista (éditeur), ''Ligeia, dossiers sur l’art : cubo-futurisme'', N°&nbsp;21-22-23-24, oktobro 1997-junio 1998, Parizo. * Giovanni Lista, ''Le Futurisme : création et avant-garde'', éd. L’Amateur, Parizo, 2001 {{ISBN|978-2859173227}} * Agnès Sola, ''Le Futurisme russe'', Parizo : Presses universitaires de France, 1989 * Serge Fauchereau (1939-), ''Avant-gardes du XXe siècle, arts et littérature, 1905-1930'', Parizo, Flammarion, 2016, {{ISBN|978-2-0813-9041-6}} (paĝoj 364-411) == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}} * [[Kubismo]] * [[Futurismo]] * [[Konstruktivismo (arto)]] == Tradukfonto == {{Trad|fr|Cubo-futurisme|181459907}} [[Kategorio:Rusa avangardo]] [[Kategorio:Artaj movadoj]] bqbl68g0a4hk02rnfse6ch4czxg7e4e Alois Schmaus 0 767003 9431613 9430421 2026-07-17T12:37:42Z Tirolischleioans 254019 /* Vivo */ 9431613 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} [[Dosiero:Alois Schmaus, Nemački u 100 lekcija (Deutsch in 100 Übungseinheiten).jpg|eta|Lernolibro de la germana lingvo por serboj kiu ĝuis plurajn eldonojn: ''Nemački u 100 lekcija'']] '''Alois SCHMAUS''' (naskiĝinta la {{daton|28|10|1901}} en [[neualbenreuth|Neualbenreuth-Maiersreuth]], mortinta la {{daton|27|7|1970}} en [[Munkeno]]) estis [[germanio|germana]] slavisto kaj balkanologo. == Vivo == Post trapaso de la maturiĝekzameno en Metten apud [[Deggendorf]] li studis ĝeneralen kaj hindeŭropan lingvikojn kaj filologiojn slavan, [[latinida lingvaro|latinidan]] kaj anglan en [[Prago]] kaj [[Munkeno]]. Doktoriĝo eblis en 1923 ĉe [[Erich Berneker]] en Munkeno post defendo de la disertaĵo ''Die Entwicklung der konjunktionalen Hypotaxe im Čechischen''. Inter 1923 kaj 1928 li pluesploris ĉe la [[Universitato de Belgrado]] slavistikajn temojn, krome [[balkaniko|balkanikaĵojn]] kaj orientalistikaĵojn. Inter 1928 kaj 1940 Schmaus deĵoris kiel lektoro de germana lingvo samloke. Inter 1939 kaj 1944 li estis ĉe la Germana kulturinstituto/Germana scienca instituto en Belgrado kies direktoro li iĝis en aŭgusto 1941 post la invado de [[Wehrmacht]] en [[Jugoslavujo]]. Krome li gastprofesoris altlerneje ĝis la fermiĝo universitata en la 1944-a jaro. Habilitiĝo faritis en 1948 ĉe la [[Universitato de Munkeno]] kie li iĝis privata docento kaj en 1951 eksterorda, en 1957 finfine orda profesoro pri slavistiko kaj balkanaj studoj. En 1963 li deklaritis orda membro de la Bavaria akademio pri sciencoj.<ref>[http://www.badw.de/de/akademie/mitglieder/historisch/mitglied/index.html?per-id=2760 membrolistoj]</ref> == Graveco == Schmaus aparte famiĝis per verkado de ŝatataj lernolibroj por la germana kaj la serba/serbokroata lingvoj: ''Deutsch für Jugoslawen'' (''Nemački u 100 lekcija'', 1954, 1971) respektive ''Serbokroatisch für Deutsche'' (Lehrbuch der serbischen Sprache, 1944; Lehrbuch der serbokroatischen Sprache, 1961). Krom universitate li engaĝiĝis fakgazetare kiel kuneldonisto de "Welt der Slaven", "Zeitschrift für Balkanologie"<ref>Kune kun Franz Dölger kaj [[Günter Reichenkron]], de 1962.</ref> kaj "Slavistischen Beiträge". Schmaus skribis multajn eseojn pri lingvoj, popolkulturo kaj spirita historio de la sudaj slavoj. Tre interesiĝis li pri la verkistoj [[Dositej Obradović]] kaj [[Petar Petrović Njegoš]], kies verkon ''Gorski Vijenac'' li eldonis en 1963. Kromaj fokusoj kuĝis pri malnovserba literaturo, sudsalvaj popolaj epopeoj kaj turkaj luvortoj en la [[serbokroata lingvo]]. Multaj liaj kontribuaĵoj estis originlingve en la serbokroata. En 1971/79 aperis en Munkeno en kvar volumoj antologio de liaj faklaboraĵoj pri slavistiko kaj balkanologio, ''Gesammelte slavistische und balkanologische Abhandlungen''. En Munkeno fonditis de [[Peter Rehder]] fondaĵo kiu nomiĝas ''Alois-Schmaus-Stiftung''. == Literaturo == * A. S.: ''Lehrbuch der serbischen Sprache.'' Reihe: Schriften des Deutschen Wissenschaftlichen Instituts DWI Belgrad, Band 5. Südost-Verlag, Belgrado 1944 * M. Mojašević: ''Schmaus, Alois''. Ĉe: [[Miroslav Krleža]] (red.): Enciklopedija Jugoslavije. Band 7, R–Srbija. JLZ, Zagreb 1968, p. 173. * H. Birnbaum: ''Schmaus, Alois''. In: Mathias Bernath, Karl Nehring (eld.): ''Biographisches Lexikon zur Geschichte Südosteuropas''. [http://books.google.com/books?id=lJI5TFUumYIC Band IV, R–Z.]{{404|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (Südosteuropäische Arbeiten; 75, 4). Oldenbourg, München 1981, p. 92–93. * [[Frank-Rutger Hausmann]]: ''"Auch im Krieg schweigen die Musen nicht": die Deutschen Wissenschaftlichen Institute im Zweiten Weltkrieg'', Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 2001, ISBN 3-525-35357-X. == Eksteraj ligiloj == * {{DNB-Portal|118759485}} * [http://opac.regesta-imperii.de/lang_de/suche.php?qs=Alois+Schmaus&ts=&ps=&tags=&sprache=&objektart=alle&pagesize=20&sortierung=d&ejahr= Verkoj de Schmaus] ĉe ''Regesta Imperii'' * [https://www.zeitschrift-fuer-balkanologie.de/index.php/zfb/article/download/410/384. recenzo de la libro de F.R. Hausmann fare de Helmut W. Schaller] kun ĝeneralaj taksoj de germanaj kulturinstitutoj en la balkana regiono ĝis 1944 == Notoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Schmaus, Alois}} [[Kategorio:Balkanologio]] [[Kategorio:Slavistoj]] [[Kategorio:Germanaj profesoroj]] [[Kategorio:Germanaj filologoj]] [[Kategorio:Munkeno]] 56vych43o2atfszso17n8au0hqqgpdv Rock Dog 0 769677 9431830 9358991 2026-07-17T19:50:25Z Sj1mor 12103 9431830 wikitext text/x-wiki {{Informkesto filmoj|esperantatitolo=Rock Dog|bildo=Rock Dog Poster.jpg}} '''''Rock Dog''''' ([[Simpligita ĉina skribo|simpligita ĉina]]: 摇滚藏獒; [[Tradicia ĉina skribo|tradicia ĉina]]: 搖滾藏獒; [[pinjino]]: ''Yáogǔn Zàng'áo'') estas [[Ĉinio|ĉin]]-[[Usono|usona]] [[Komputila grafiko|komputila]] [[animacia filmo]] eldonita en la jaro 2016 produktita de [[Mandoo Pictures]] kaj distribuita de [[Summit Premiere]]. La filmo estas bazita sur ''Tibetan Rock Dog'', [[grafika romano]] de [[Zheng Jun]]. En 2021 la daŭrigo ''[[Rock Dog 2: Rock Around the Park]]'' aperis. == Ĉefrolantoj == === Angla versio === * [[Luke Wilson]] kiel Bodi * [[Eddie Izzard]] kiel Angus Scattergood * [[J. K. Simmons]] kiel Khampa * [[Lewis Black]] kiel Linnux * [[Kenan Thompson]] kiel Riff * [[Mae Whitman]] kiel Darma * [[Jorge Garcia]] kiel Germur * [[Matt Dillon]] kiel Trey * [[Sam Elliott]] kiel Fleetwood Yak === Ĉina versio === * [[Guo Qilin]] (郭麒麟; ''Guō Qílín'') kiel Bodi (波弟; ''Bōdì'') * [[Guo Degang]] (郭德纲; ''Guō Dégāng'') kiel Khampa (康巴; ''Kāngbā'') * Lu Zhixing (路知行; ''Lù Zhīxíng'') kiel Angus Scattergood (安歌士; ''Āngēshì'') * Yu Qian (于谦; ''Yúqiān'') kiel Linnux (林一色; ''Lín yīsè'') * Sun Yue (孙越; ''Sūn Yuè'') kiel Riff (不服; ''Bùfú'') * Maomao Tou (毛毛頭; ''Máomao Tóu'') kiel Darma (狸花; ''Lí huā'') * Shao Bing (烧饼; ''Shāo Bǐng'') kiel Germur (哥们儿; ''Gēmen er'') * [[Zheng Jun]] (郑钧; ''Zhèng Jūn'') kiel Trey (锤子; ''Chuízi'') * [[Feng Xiaogang]] (冯小刚; ''Féng Xiǎogāng'') kiel Fleetwood Yak (吴福利; ''Wú fúlì'') == Kantoj de la filmo == * ''No Surprises –'' Radiohead<ref name=":0">{{Citaĵo el la reto|url=https://br.nacaodamusica.com/posts/trilha-sonora-4-musicas-do-filme-rock-dog-no-faro-do-sucesso/|titolo=Trilha Sonora: 4 músicas do filme "Rock Dog: No Faro do Sucesso"|alirdato=5-a de majo 2022|lingvo=pt}}</ref> * ''Learn to Fly –'' Foo Fighters<ref name=":0" /> * ''Dreams –'' Beck<ref name=":0" /> * ''VII Babies –'' TOPS<ref name=":0" /> * ''Glorious'' ''–'' Adam Friedman<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.soundtrack.net/movie/rock-dog/|titolo=Soundtrack.net|alirdato=5-a de majo 2022|lingvo=en}}</ref> == Titolo de la filmo tra la mondo == === Samaj nomoj per alfabetoj/lingvoj === * [[Latina alfabeto|Latina]]: ''Rock Dog'' * [[Cirilaj alfabetoj|Cirila]]: ''Рок Дог'' * [[Araba alfabeto|Araba]]: ''روك دوج'' ([[Araba lingvo|araba]]), ''راک داگ'' ([[Persa lingvo|persa]]), ''راک ڈاگ'' ([[urduo]]), ''راک ډاګ'' ([[Paŝtuna lingvo|paŝtuna]]), ''ڕۆک دۆگ'' ([[Kurda lingvaro|kurda]] ([[Sorana lingvo|sorana]])) * [[Nagario]]: ''रॉक डॉग'' ([[barato]]), ''रक डग'' ([[Nepala lingvo|nepala]]) * [[Bengala lingvo|Bengala]]: ''রক ডগ'' * [[Tamila lingvo|Tamila]]: ''ராக் டாக்'' * [[Malajala lingvo|Malajala]]: ''റോക്ക് ഡോഗ്'' * [[Telugua lingvo|Telugua]]: ''రాక్ డాగ్'' * [[Kanara lingvo|Kanara]]: ''ರಾಕ್ ಡಾಗ್'' * [[Guĝarata lingvo|Guĝarata]]: ''રોક ડોગ'' * [[Panĝaba lingvo|Panĝaba]]: ''ਰੌਕ ਡਾਗ'' * [[Odia lingvo|Odia]]: ''ରକ୍ ଡଗ'' * [[Sinhala lingvo|Sinhala]]: ''රොක් ඩෝග්'' * [[Maldiva lingvo|Maldiva]]: ރޮކް ޑޯގް * [[Japana lingvo|Japana]]: ロック・ドッグ * [[Birma lingvo|Birma]]: ''ရော့ခ်ဒေါ့'' * [[Kartvela lingvo|Kartvela]]: ''როკ დოგი'' * [[Azerbajĝana lingvo|Azerbajĝana]]: ''Rok Doq'' * [[Armena lingvo|Armena]]: ''Ռոք Դոգ'' * [[Geeza lingvo|Geeza]]: ሮክ ዶግ === Malsamaj nomoj === * [[Albana lingvo|Albana]]: ''Qeni Rokstar'' * [[Ĉeĥa lingvo|Ĉeĥa]]: ''Pes ro(c)ku'' * [[Hungara lingvo|Hungara]]: ''Rock csont'' * [[Serba lingvo|Serba]]: ''Вау Вау Звезда'' * [[Slovaka lingvo|Slovaka]]: ''Bodi: Psia Superstar'' * [[Kroata lingvo|Kroata]]: ''Vau Vau zvijezda'' * [[Greka lingvo|Greka]]: ''Μπάντι, ο Ροκ Σταρ'' * [[Turka lingvo|Turka]]: ''Süper Yetenek'' * [[Hebrea lingvo|Hebrea]]: ''כלב מי שמנגן'' * [[Latva lingvo|Latva]]: ''Rokzvaigzne'' * [[Litova lingvo|Litova]]: ''Svajoklis Budis'' * [[Makedona lingvo|Makedona]]: ''Ав ав ѕвезда'' * [[Korea lingvo|Korea]]: ''드림 쏭'' * [[Taja]]: ''คุณหมาขาร๊อค'' * [[Uzbeka lingvo|Uzbeka]]: ''Musiqachi it'' * [[Vjetnama lingvo|Vjetnama]]: ''Bodi – chú chó mê nhạc Rock'' == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} {{Portalo|Filmo}} * {{Official website|http://www.rockdogmovie.com/}} * {{IMDb title|2822672}} * {{Metacritic titolo|rock-dog}} * {{Rotten Tomatoes titolo|rock_dog}} * {{Box Office Mojo titolo|rockdog}} * [https://www.bcdb.com/bcdb/cartoon.cgi?film=167569 Rock Dog]{{404|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ĉe [[The Big Cartoon DataBase]] * {{Amg titolo|663300}} * {{TCMDb titolo|2116642}} * [http://app2.atmovies.com.tw/film/fren42822672 Rock Dog] ĉe @movies ({{zh}}) * [http://movie.mtime.com/116204/ Rock Dog] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211226232858/http://movie.mtime.com/116204/ |date=2021-12-26 }} ĉe Mtime ({{zh}}) * [https://movie.douban.com/subject/25749813/ Rock Dog] ĉe [[Douban]] ({{zh}}) {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Anglalingvaj filmoj]] [[Kategorio:Usonaj animaciaj filmoj]] [[Kategorio:Ĉinaj animaciaj filmoj]] [[Kategorio:Filmoj aperintaj en 2016]] [[Kategorio:Usonaj komediaj filmoj]] [[Kategorio:Usonaj muzikaj filmoj]] [[Kategorio:Fikciaj hundoj]] [[Kategorio:Fikciaj katoj]] [[Kategorio:Fikciaj lupoj]] [[Kategorio:Fikciaj leopardoj]] kai2zyfatt47a9a1fvzbeh9hqxgcrgx Maria Cattarina Calegari 0 769807 9431756 9431558 2026-07-17T17:06:01Z Arbarulo 135469 Nepermesita kopiaĵo, kiu ĉiuokaze estas en la malĝusta artikolo 9431756 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Cornelia Calegari''' ['''Maria Cattarina''' (ankaŭ konata kiel '''Maria Caterina''')] (1644 – post 1675), estis [[Italoj|itala]] komponisto, kantisto, [[orgenisto]] kaj [[monaĥino]].<ref>Thompson, Oscar, Nicholas Slonimsky, Robert Sabin, and Bruce Bohle, eds. ''The International Cyclopedia of Music and Musicians''. 11th ed. New York: Dodd, Mead & Company, 1985. {{ISBN|0-396-08412-5}} </ref> Ŝi estis adorata por ŝiaj kantadaj talentoj en ŝia hejma urbo kaj fariĝis eldonita komponisto en 1659, ĉe la aĝo de 15, kun la ellumigo de ŝia libro de [[Moteto|motetoj]], ''Motetti à voce sola''.<ref>Sadie, Stanley and John Tyrrell, eds.''The New Grove Dictionary of Music and Musicians''. 2nd ed. Vol. 4 New York: Grove, 2001. {{ISBN|1-56159-239-0}}</ref> La kariero de Cornelia Calegari komenciĝis en la ora epoko de virinoj muzikistoj kaj komponistoj en italaj monaĥejoj kaj ŝi fariĝis unu el la plej famaj. Ŝi verkis kompleksajn muzikajn komponaĵojn, produktante multoblajn [[Meso (muziko)|mesojn]] por ses voĉoj kun instrumenta akompano kaj aliaj verkoj. Sed en 1663 la [[Katolika Eklezio]] silentigis ĉi tiun muzikan epokon ordenante ne produkti aŭ prezenti muzikon. Ĉiuj fizikaj manifestiĝoj de la muziko de Calegari malaperis, lasante nur skribajn raportojn pri ŝia ekzisto. == Vivo == Cornelia naskiĝis ĉe [[Bergamo]]. La 19-an de aprilo 1661, ŝi prenis siajn [[Religia voto|finajn votojn]] kiel monaĥino ĉe la [[Benediktanoj|Benediktana]] Monaĥinejo de Santa Margherita en [[Milano]], prenanta la religia nomo de Maria Cattarina.<ref>Sadie, Julie Anne and Rhian Samuel, eds. ''The Norton/Grove Dictionary of Women Composers''. New York: W.W. Norton & Company, 1995. {{ISBN|0-393-03487-9}}</ref> Ŝia kariero komencis en ora aĝo de virinaj muzikistoj kaj komponistoj en la itala [[Konvento|monaĥinejoj]] kaj ŝi fariĝis unu el la plej fama, tiranta amasojn da aŭskultantoj de proksime kaj malproksime.<ref>Drinker, Sophie Hutchinson. ''Music and Women: The Story of Women in Their Relation to Music''. New York: Coward-McCann, 1975. {{ISBN|0-89201-011-8}}</ref> Ĉi tiuj prezentaĵoj rikoltis ŝin la titolo, ''La Divina Euterpe'', en referenco al [[Eŭterpo]] la [[Muzoj|muzo]].<ref>Cohen, Aaron I. ''International Encyclopedia of Women Composers''. 2nd ed. Vol. 1 New York: Books & Music, 1987. {{ISBN|0-9617485-0-8}}</ref> Calegari verkis kompleksajn muzikajn komponaĵojn, produktanta multoblajn [[Meso (muziko)|mesojn]] por ses voĉoj kun [[Akompano (muziko)|instrumenta akompano]], [[Madrigalo (muziko)|madrigaloj]], [[Kanzono|canzonettas]], [[Vespro|vespers]] kaj alia [[religia muziko]].<ref>Elson, Arthur. ''Woman’s Work in Music''. Portland, ME: Longwood Press, 1976. {{ISBN|0-89341-013-6}} </ref><ref>Bowers, Jane and Judith Tick, eds. ''Women Making Music: The Western Art Tradition, 1150–1950''. Urbana: University of Illinois Press, 1985. {{ISBN|0-252-01204-6}}</ref> Cetere, ŝi estis konata por la eblo de ŝia muziko transporti grandan [[Emocio|emocion]] samtempe kiam plejparto de muziko estis senigita de tia esprimo.<ref>Elson</ref> En 1663, Ĉefepiskopo Alfonso Litta kaj la [[katolika eklezio]] silentigis ĉi tiun muzikan epokon kun ordoj ne produkti aŭ prezenti muzikon por almenaŭ tri jaroj post malagrablaĵoj pri muziko kaj [[Moralo|moraleco]] ekestiĝis en la regiono.<ref>Bowers</ref> Oni kredas ke ĉi tiuj ordoj, en kombinaĵo kun nekonsento kun la monaĥinejo pri la spirita [[doto]] de Calegari, estas gravaj faktoroj okupita en la malapero de ĉiuj fizikaj manifestadoj de ŝia muziko lasanta nur verkita priskriboj de ilia ekzisto.<ref>Sadie, Julie Anne</ref> == Kelkaj konataj verkoj == === Voĉa === :* ''Madrigali ŝuldata voci'' :* ''Madrigali e canzonette voce sola'' === Religia === :* ''Messe sei voci trompo instrumenti'' :* ''Motetti à voce sola'' :* ''Vespers'' {{Virinoj en muziko|71}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Esther Elizabeth Velkiers]] * [[Leonora Baroni]] * [[Amalia Catharina]] * [[Cornelia Calegari]] * [[Michielina della Pietà]] * [[Marie-Anne-Catherine Quinault]] * [[Sinjorino Philarmonica]] == Eksteraj ligiloj == * https://web.archive.org/web/20101114143811/http://www.intreccifemminili.com/Eng/Calegari_E.html * http://www.dolmetsch.com/cdefsc.htm {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Calegari, Maria Cattarina}} [[Kategorio:Sen indiko de mortodato]] [[Kategorio:Italaj barokaj komponistoj]] 48qthiontcpg7t6c7sws9fidcju82p1 9431757 9431756 2026-07-17T17:06:35Z Arbarulo 135469 9431757 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Cornelia Calegari''' ['''Maria Cattarina''' (ankaŭ konata kiel '''Maria Caterina''')] (1644 – post 1675), estis [[Italoj|itala]] komponisto, kantisto, [[orgenisto]] kaj [[monaĥino]].<ref>Thompson, Oscar, Nicholas Slonimsky, Robert Sabin, and Bruce Bohle, eds. ''The International Cyclopedia of Music and Musicians''. 11th ed. New York: Dodd, Mead & Company, 1985. {{ISBN|0-396-08412-5}} </ref> Ŝi estis adorata por ŝiaj kantadaj talentoj en ŝia hejma urbo kaj fariĝis eldonita komponisto en 1659, ĉe la aĝo de 15, kun la ellumigo de ŝia libro de [[Moteto|motetoj]], ''Motetti à voce sola''.<ref>Sadie, Stanley and John Tyrrell, eds.''The New Grove Dictionary of Music and Musicians''. 2nd ed. Vol. 4 New York: Grove, 2001. {{ISBN|1-56159-239-0}}</ref> La kariero de Cornelia Calegari komenciĝis en la ora epoko de virinoj muzikistoj kaj komponistoj en italaj monaĥejoj kaj ŝi fariĝis unu el la plej famaj. Ŝi verkis kompleksajn muzikajn komponaĵojn, produktante multoblajn [[Meso (muziko)|mesojn]] por ses voĉoj kun instrumenta akompano kaj aliaj verkoj. Sed en 1663 la [[Katolika Eklezio]] silentigis ĉi tiun muzikan epokon ordenante ne produkti aŭ prezenti muzikon. Ĉiuj fizikaj manifestiĝoj de la muziko de Calegari malaperis, lasante nur skribajn raportojn pri ŝia ekzisto. == Vivo == Cornelia naskiĝis ĉe [[Bergamo]]. La 19-an de aprilo 1661, ŝi prenis siajn [[Religia voto|finajn votojn]] kiel monaĥino ĉe la [[Benediktanoj|Benediktana]] Monaĥinejo de Santa Margherita en [[Milano]], prenanta la religia nomo de Maria Cattarina.<ref>Sadie, Julie Anne and Rhian Samuel, eds. ''The Norton/Grove Dictionary of Women Composers''. New York: W.W. Norton & Company, 1995. {{ISBN|0-393-03487-9}}</ref> Ŝia kariero komencis en ora aĝo de virinaj muzikistoj kaj komponistoj en la itala [[Konvento|monaĥinejoj]] kaj ŝi fariĝis unu el la plej fama, tiranta amasojn da aŭskultantoj de proksime kaj malproksime.<ref>Drinker, Sophie Hutchinson. ''Music and Women: The Story of Women in Their Relation to Music''. New York: Coward-McCann, 1975. {{ISBN|0-89201-011-8}}</ref> Ĉi tiuj prezentaĵoj rikoltis ŝin la titolo, ''La Divina Euterpe'', en referenco al [[Eŭterpo]] la [[Muzoj|muzo]].<ref>Cohen, Aaron I. ''International Encyclopedia of Women Composers''. 2nd ed. Vol. 1 New York: Books & Music, 1987. {{ISBN|0-9617485-0-8}}</ref> Calegari verkis kompleksajn muzikajn komponaĵojn, produktanta multoblajn [[Meso (muziko)|mesojn]] por ses voĉoj kun [[Akompano (muziko)|instrumenta akompano]], [[Madrigalo (muziko)|madrigaloj]], [[Kanzono|canzonettas]], [[Vespro|vespers]] kaj alia [[religia muziko]].<ref>Elson, Arthur. ''Woman’s Work in Music''. Portland, ME: Longwood Press, 1976. {{ISBN|0-89341-013-6}} </ref><ref>Bowers, Jane and Judith Tick, eds. ''Women Making Music: The Western Art Tradition, 1150–1950''. Urbana: University of Illinois Press, 1985. {{ISBN|0-252-01204-6}}</ref> Cetere, ŝi estis konata por la eblo de ŝia muziko transporti grandan [[Emocio|emocion]] samtempe kiam plejparto de muziko estis senigita de tia esprimo.<ref>Elson</ref> En 1663, Ĉefepiskopo Alfonso Litta kaj la [[katolika eklezio]] silentigis ĉi tiun muzikan epokon kun ordoj ne produkti aŭ prezenti muzikon por almenaŭ tri jaroj post malagrablaĵoj pri muziko kaj [[Moralo|moraleco]] ekestiĝis en la regiono.<ref>Bowers</ref> Oni kredas ke ĉi tiuj ordoj, en kombinaĵo kun nekonsento kun la monaĥinejo pri la spirita [[doto]] de Calegari, estas gravaj faktoroj okupita en la malapero de ĉiuj fizikaj manifestadoj de ŝia muziko lasanta nur verkita priskriboj de ilia ekzisto.<ref>Sadie, Julie Anne</ref> == Kelkaj konataj verkoj == === Voĉa === :* ''Madrigali ŝuldata voci'' :* ''Madrigali e canzonette voce sola'' === Religia === :* ''Messe sei voci trompo instrumenti'' :* ''Motetti à voce sola'' :* ''Vespers'' == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Esther Elizabeth Velkiers]] * [[Leonora Baroni]] * [[Amalia Catharina]] * [[Cornelia Calegari]] * [[Michielina della Pietà]] * [[Marie-Anne-Catherine Quinault]] * [[Sinjorino Philarmonica]] == Eksteraj ligiloj == * https://web.archive.org/web/20101114143811/http://www.intreccifemminili.com/Eng/Calegari_E.html * http://www.dolmetsch.com/cdefsc.htm {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Calegari, Maria Cattarina}} [[Kategorio:Sen indiko de mortodato]] [[Kategorio:Italaj barokaj komponistoj]] 74qo1ixi4wahiw81ass8u2trxfrqpcv Sándor Mihályfy 0 776268 9431972 7657085 2026-07-18T03:37:59Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431972 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = Sándor Mihályfy |dosiero = |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = }} '''[[Aleksandro|Sándor]] Mihályfy''' [ŝAndor mihAjfi], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Mihályfy Sándor''' estis [[Hungario|hungara]] [[reĝisoro]], [[scenaristo]]. Lia [[frato]] estis [[László Mihályfy]]. Sándor Mihályfy<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM65141;jsessionid=FCAE2897279E04BBA75BE4C3AE7B2C84</ref><ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/display/manifestation/PIM65141/67f48fa2-0e30-4020-a752-57f05e5ccc8a/solr/0/24/0/1/authorOrder/ASC</ref> naskiĝis la {{daton|21|januaro|1937}} en [[Miskolc]], li mortis la {{daton|1|januaro|2007}} en [[Budapeŝto]]. == Biografio == Sándor Mihályfy frekventis armean lernejon ĝis [[hungara revolucio de 1956]], poste li estis simpla laboristo. Inter 1963–2003 li estis [[helporeĝisoro]] en [[Hungara Televizio]], sed ekde [[1973]] li estis levita al reĝisora statuso. Intertempe en 1975 li akiris reĝisoran [[diplomo]]n en [[Universitato de Dramo kaj Filmo (Budapeŝto)|Altlernejo pri Teatro kaj Filmo]]. Lia ĉefinstruisto estis [[Félix Máriássy]]. Li pensiuliĝis en [[2003]]. Li ricevis kelkajn [[premio]]jn inter 1985-1990. == Liaj kinaj filmaj reĝisoraĵoj (elekto) == * ''Gyerekrablás a Palánk utcában'' (1985) == Liaj televidaj filmaj reĝisoraĵoj (elekto) == * ''Ketten a tavon'' (1977) * ''Indul a bakterház'' (1980) * ''Kés van nálam'' (1988) * ''Devictus Vincit'' (1994) - ankaŭ scenaristo * ''A titkos háború'' (2002) == Liaj scenarlibroj (elekto) == * ''Önfelszámolás'' (1977) * ''Csak a testvérem'' (1986) - ankaŭ reĝisoro == Liaj filmoj kiel helporeĝisoro == * ''A tetovált nő'' (1971) * ''Asszonyok mesélik'' (1971) == Liaj filma produktaĵo == * ''Csendkút'' (2007) == Fontoj == * [https://www.mafab.hu/people/sandor-mihalyfy-150431.html hungarlingva biografio kun foto] * [http://www.tvmt.hu/Mih%C3%A1lyfy%20S%C3%A1ndor.htm hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20221001134207/http://www.tvmt.hu/Mih%C3%A1lyfy%20S%C3%A1ndor.htm |date=2022-10-01 }} * [https://port.hu/adatlap/szemely/mihalyfy-sandor/person-1090 filmoj] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Mihalyfy Sandor}} [[Kategorio:Hungaraj reĝisoroj]] [[Kategorio:Hungaraj scenaristoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] {{Portalstrio|Biografio|Filmo}} e9tqzaav78q62ijxur64dk0w2brxxvj Sud-Afriko en la Vintra Olimpiko 1994 0 780881 9431675 9345262 2026-07-17T15:04:52Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431675 wikitext text/x-wiki {{Informkesto olimpika nacia teamo |Olimpiko = Vintra Olimpiko 1994 |Urbo = Lillehammer |Ŝtato = Sud-Afriko |Flagtenanto = Alexander Heath (alpa skiado) |Sportistoj= 2 |Disciplinoj = 2 |Rango = |Oro = 0 |Arĝento = 0 |Bronzo = 0 }} La unua apero de sudafrika teamo en vintra olimpiko estis 34 jarojn antaŭe, en la [[Vintra Olimpiko 1960]] - kunordigis la ''South African Olympic and Commonwealth Association'', nacia olimpika komitato agnoskita ĝis la jaro 1962, funkcianta laŭ la ŝtataj leĝoj de rasa [[apartismo]] principe nur por [[blankulo|blankulaj]] sportistoj, kaj antaŭulo de la nuna [[Sud-Afrika Sporta Konfederacio kaj Olimpika Komitato]] fondita en 1991. Pro la malpermeso de 1962 partopreni pluajn olimpikojn, krom se la nacia olimpika komitato tute traorganizus sin kaj ne farus ajnan diferencon, el kiu etno venus unuopa sportisto, la sekva fojo ke sudafrikaj sportistoj partoprenos olimpikon estos nur en la [[Sud-Afriko en la Somera Olimpiko 1992|Somera Olimpiko 1992]] en [[Barcelono]] kaj sekve la simbola, nur du-persona teamo en la [[Vintra Olimpiko 1994]] en [[Lillehammer]]. == Eksteraj ligiloj == * [https://www.teamsa.co.za oficiala retejo de la nuna, post-apartisma komitato] ({{angle}}) * [https://www.gettyimages.dk/detail/news-photo/alpine-skier-alexander-heath-of-south-africa-carries-his-news-photo/970944 foto de la teamo en la malferma ceremonio, kun flagoportanto ''Alexander Heath'']{{404|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} en la retejo ''gettyimages'' ({{en}}) * [https://www.gettyimages.dk/detail/news-photo/alexander-heath-of-south-africa-in-the-mens-downhill-during-news-photo/72461281 foto de ''Alexander Heath'' en konkurso de alpa skiado en la olimpiko] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220715212959/https://www.gettyimages.dk/detail/news-photo/alexander-heath-of-south-africa-in-the-mens-downhill-during-news-photo/72461281 |date=2022-07-15 }} en la retejo ''gettyimages'' ({{en}}) <!-- == Notoj == {{Referencoj}} Ĉu eblus trovi plian taŭgan bildon? --> [[Dosiero:Flag of South Africa (1994 Winter Olympics).svg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|la teamo de la nova nacia vintra olimpika teamo en sia unua olimpiko simboliĝis per la jena flago}}]] {{Projektoj}} {{Sudafrika olimpika teamo}} {{Landoj en la Vintra Olimpiko 1994}} {{Ĝermo|sporto}} [[Kategorio:Landoj en la Vintra Olimpiko 1994]] [[Kategorio:Sud-Afriko en Vintraj Olimpikoj]] [[Kategorio:1994 en Sud-Afriko|Vintra Olimpiko]] teu9q5vemw507rwtu918w90rvxhmnvq Sándor Kocsis (kameraisto) 0 781495 9431966 8469923 2026-07-18T02:45:29Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431966 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = Sándor Kocsis |dosiero = Kocsis Sándor fortepan 137107.jpg |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = Sándor Kocsis |naskonomo = }} '''[[Aleksandro|Sándor]] [[Kocsis (familia nomo)|Kocsis]]''' [ŝAndor koĉiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Kocsis Sándor''' estis [[Hungario|hungara]] [[kameraisto]]. [[Dosiero:Az MTV forgatásán Várszegi Károly és Kocsis Sándor operatőrök. Fortepan 56245.jpg|eta|{{centre|Kocsis Sándor kaj [[Károly Várszegi]]}}]] Sándor Kocsis<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/display/manifestation/PIM61304/a7750f6c-4873-45d5-99f6-63480b728a9d/solr/0/24/18/22/authorOrder/ASC</ref><ref>https://www.imdb.com/name/nm1444708/</ref> naskiĝis la {{daton|12|septembro|1932}} en [[Makó]], li mortis la {{daton|16|decembro|2005}} en [[Budapeŝto]]. == Biografio == Sándor Kocsis maturiĝis en [[gimnazio]] en sia naskiĝurbo en [[1951]], poste li akiris kameraistan [[diplomo]]n en [[Universitato de Dramo kaj Filmo (Budapeŝto)|Altlernejo pri Teatro kaj Filmo]] en [[1957]]. Liaj plej gravaj instruistoj estis [[György Illés]] kaj [[Márton Keleti]]. Li studis 2 jarojn (1953–1955) ankaŭ en la [[Tutrusia Ŝtata Instituto de Kinematografio]]. Post la diplomo li estis fondinta membro de la [[Hungara Televizio]], kie li restis ĝis la emeritiĝo en [[1995]], tamen ankaŭ poste li partoprenis en la filmadoj. Li ricevis [[premio]]jn inter 1963-2000. == Lia kina filmo kiel kameraisto == * ''Sellő a pecsétgyűrűn I-II'' (1967) == Liaj televidaj filmoj kiel kameraisto (elekto) == * ''Idegen utcában'' (1958) * ''Nadrág és szerelem'' (1966) * ''Zenés TV színház'' (serio, 16 epizodoj, 1970-1989) * ''Egy óra múlva itt vagyok'' (serio, 7 epizodoj, 1973) * ''Pétervári vendégség 1870'' (1985) == Fontoj == * [https://web.archive.org/web/20171215111703/http://www.babiczky.hu/a-magyar-televiziozas-tortenete-1957-2007/arcelek/1143-Kocsis-S%C3%A1ndor hungarlingva biografio] * [http://www.tvmt.hu/Kocsis%20S%C3%A1ndor.htm hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la -a paĝo)]{{404|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://port.hu/adatlap/szemely/kocsis-sandor/person-16695 filmoj] * [https://www.mafab.hu/people/sandor-kocsis-605732.html filmoj] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Kocsis Sandor}} [[Kategorio:Hungaraj kameraistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] {{Portalstrio|Biografio|Filmo}} mwjqjnjp8p30m0dax2xm0fkw4czb02g Allogo 0 789345 9431819 8897942 2026-07-17T19:43:34Z Sj1mor 12103 VA Pri Amo (Stendhal) 9431819 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:Tenorio 1922.jpg|eta|250px|Fortunio Bonanova kaj Inocencia Alcubierre en sceno de la filmo ''[[Don Juan Tenorio]]'', de Ricardo de Baños (1922). Tiu estas klasika sceno de allogo fare de la tipa [[rolulo]] [[Don Juan (literaturo)|Don Juan]] tiuokaze en la verko [[Don Juan Tenorio]] de [[José Zorrilla]].]] Laŭ [[PIV]], '''allogo''' estas altirforto de tio, kio allogas, nome penas altiri al si per karesa voko, per prezento de io bongusta, agrabla kaj simile, prezentas tian intereson, plaĉon, ke oni ĝin deziras.<ref>En [[PIV]] [https://vortaro.net/#Allogo_kd NPIV] Alirita la 23an de Aŭgusto 2022.</ref> Allogo estas la faro, kiu konsistas en indukto kaj persvado iun cele modifi ĝian [[opinio]]n farante ĝin adopti determinitan [[konduto]]n aŭ agadmanieron.<ref>[https://www.bbc.com/mundo/noticias-49607348 «Cómo puedes aprender el arte de la seducción (y por qué importa más allá del amor)».] En BBC.</ref>​ Alivorte, ĝi estas altiri aŭ konkeri personon uzante la necesajn rimedojn por tio, tio lasta estas kutime reference ĉefe al [[seksumado]]. La termino povas havi pozitivan aŭ negativan konotacion, depende ĉu oni konsideras pli aŭ malpli kvanto de [[trompo]] inkludia en la agado allogi. == Historio == Inter famaj allogistoj de la historio figuras [[Lilit]], [[Kleopatro]], [[Giacomo Casanova]] kaj la fikcia [[don Juan]], kiu aperas en multnombraj verkoj. Ankaŭ aliaj roluloj elstaraj en aliaj fakoj, kiel en [[politiko]], [[arto]], [[literaturo]], [[kino]] kaj negocoj estis aparte grandaj allogistoj, inter iuj oni agnoskas figurojn kiel la pentristo [[Pablo Picasso]], la verkistoj [[Lord Byron]], [[George Bernard Shaw]] kaj Frank Harris, la aktoro [[Rodolfo Valentino]], la reĝoj [[Francisko la 1-a (Francio)|Francisko la 1-a de Francio]], [[Karlo la 2-a (Anglio)|Karolo la 2-a de Anglio]], [[Karolo la 1-a (Hispanio)|Karolo la 1-a de Hispanio]], [[Eduardo la 7-a|Eduardo la 7-a de Britio]] ktp. Kiel specifaj strategioj allogi (speciale seksallogi) menciindas kiel pioniro la latina verkisto [[Ovidio]], kiu publikigis en la jaro 8 n.e. sian ''[[Ars Amatoria]]'' (Amarto), en kiu li proponis konsiliojn pri kiel realigi amkonkerojn. Poste, atingis grandan popularecon verkoj kiel ''Histoire de ma vie'' de Giacomo Casanova (Historio de mia vivo, 1821) kaj ''Forførerens Dagbog'' (Taglibro de deloganto, 1844), de [[Søren Kierkegaard]]. En la tereno de la fikcio, roluloj kiel la vicgrafo de Valmont, de la franclingva leterromano de la 18-a jarcento ''Les Liaisons dangereuses'' (La danĝeraj rilatoj) de [[Pierre Choderlos de Laclos]], famas pro sia allogema konduto. [[Dosiero:Ulysses And The Sirens by Léon Belly.jpg|maldekstra|eta|[[Odiseo]] ligita al la masto de sia ŝipo, dum la maristoj ŝtopis siajn orelojn, por venki la allogon de la sirenoj. Pentraĵo de Leon Belly ''La sirenoj'' (Muzeo de la Hotelo Sandelin, [[Saint-Omer]], Francio).]] Seksallogo estas populara motivo kaj en historio kaj en fikcio, kaj kiel averto pri la sociaj konsekvencoj engaĝiĝi en tia konduto aŭ fali kiel viktimo, kaj kiel laŭdo de pova lerteco.<ref>Harmsel, H. T. (1961). ''The Villain-Hero in Pamela and Pride and Prejudice''. College English. pp. 23(2), 104–108.</ref> En la [[Biblio]], [[Eva]] proponas la malpermesitan frukton al [[Adamo]]. Eva siavice estis parole allogita de la serpento, konsiderita la [[diablo]]; poste, la ĉapitro 7a de Proverboj avertas kontraŭ allogo. [[Sireno (mitologio)|Sirenoj]] en la [[greka mitologio]] allogis maristojn al morto sorĉe kantante por ili ĝis [[vrako]]; [[Kleopatro]] allogis kaj [[Julio Cezaro|Cezaron]] kaj [[Marko Antonio|Markantonion]]; [[Dionizo]] estis la greka dio de seksallogo kaj vino. Famaj viraj allogistoj iĝis sinonimaj kun la seksallogo, game el [[Genĵi monogatari|Genĵi]] ĝis [[James Bond]]. En bibliaj tempoj, ĉar needziniĝintaj virinoj kiuj estis perdintaj sian [[virgeco]]n estis perdinta ankaŭ multon de sia valoro por planoj al [[geedzeco]], la [[Malnova Testamento]] en [[Eliro]] specifas, ke la seksallogisto devas edziĝi al sia viktimo aŭ pagi al ŝia patro por kompensi lin pro la perdo de la geedzeca prezo. La Libro de [[Juĝistoj]] ankaŭ en la Malnova Testamento rakontas, ke Delila allogis [[Ŝimŝono]]n kiu estis ricevinta grandan forton el Dio, sed finfine perdis ĝin kiam ŝi fortondis al li lian hararon dum lia dormo.<ref>{{Cite web|url=https://www.biblegateway.com/passage/?search=Judges+16&version=ESV|title=Judges 16 – English Standard Version|website=Bible Gateway|access-date=24a de Aprilo 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170718055221/https://www.biblegateway.com/passage/?search=Judges+16&version=ESV|archive-date=18a de Julio 2017}}</ref> [[Dosiero:Delila schert Simson die Haare.jpg|dekstre|eta|upright|''Delila fortondinta la hararon de [[Ŝimŝono]]'', ĉ. 1460.]] ==Referencoj== {{Referencoj}} ==Literaturo== * Contada, C. (2014). ''Armas de seducción masiva''. Madrid. España: Mandala Ediciones (2014). * Fisher, H. (1992). ''Anatomy of Love: The Natural History of Monogamy, Adultery and Divorce''. New York: Norton. * Luna, M. (2006). ''Sex code. La biblia de la seducción''. Madrid España. ISBN 978-8436814484 * Mystery (2007). ''The Mystery Method: How to Get Beautiful Women Into Bed''. St. Martins Press. (2007). ISBN 978-0312360115 * Nicholas, Margaret (1990). ''Los amantes más grandes del mundo''. Diana. ISBN 968-890-055-9. * Ross, M. (2013). ''El mapa de la autoestima''. 2013. Dunken. ISBN 978-9870267737 * Yela García, C., ''El amor desde la psicología social: ni tan libres ni tan racionales''. Madrid. Pirámide (2000). ISBN 978-8436814484 {{Projektoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Pri Amo (Stendhal)]] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Emocioj]] [[Kategorio:Seksallogo]] [[Kategorio:Homa seksumado]] cfplr3cz8t3hshij7sqmyefn6ue53n5 Sveda lingvo en Finnlando 0 809523 9431919 9423459 2026-07-17T21:45:12Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431919 wikitext text/x-wiki La '''[[sveda lingvo]] en Finnlando''' estas unu el la du oficialaj lingvoj tie - la alia estas la [[finna lingvo|finna]]. Ambaŭ lingvoj estas naciaj lingvoj laŭ la finnlanda konstitucio. La svedan parolas kiel gepatra lingvo nuntempe nur proksimume 5 % el la finnlandanoj kaj granda parto el tiu minoritato estas praktike dulingva (parolas kiel gepatra lingvo ankaŭ la finnan), sed por politikaj kaj historiaj kialoj ankaŭ la sveda havas tian pozicion. La sveda havas vere fortan rolon en la historio de la lando. Nuntempe la sveda estas deviga en la plej multaj lernejoj en Finnlando, kaj pri tio devo oni disputis multe. La [[Sveda Popola Partio de Finnlando]] estas preskaŭ ĉiam en la registaro. Ĝi havas multe da lingvopolitika forto. La ŝtato, kaj tiuj finnlandaj komunumoj kiuj estas oficiale dulingvaj, devas servi al siaj civitanoj en ambaŭ lingvoj, kvankam eĉ en la ĉiuj tiaj komunumoj ne multe loĝas svedlingvanoj – ekzemple en [[Vantaa]] nur 2–3 %. Ankaŭ ekzemple la cxiuj kuracistoj en tiuj komunumoj devas kapabli servi en la ambaŭ lingvoj. En tiuj municipoj la strataj signoj devas esti dulingvaj (finna kaj sveda). En la tuta lando en la ĉiuj produktaj pakoj devas esti tekstoen la ambaŭ lingvoj, sed nuntempe la svedlingva rubriko estas ofte ofte pli malgranda ol la finnlingva. El la televidaj programoj de [[Yleisradio]] (ŝtata radia kaj televida entrepreno) estas svedlingvaj multe pli granda relativa parto ol estas la relativa parto de la denaskaj svedlingvuloj el la loĝantaro. Escepto de tiu dulingveco estas la aŭtonoma regiono [[Alando]], kiu estas unulingve sveda. Multaj ŝtataj kaj universitataj postenoj postulas la konon de ambaŭ lingvoj. La pozicio de la sveda peris multajn disputojn en la historio de Finnlando. La svedlingvanoj de [[Uusimaa]] kaj kontinenta parto de [[Origina Finnlando]] estas precipe lingva malplimulto (svedparolantaj finnoj), sed la svedlingvanoj de la nuna provinco [[Ostrobotnio]] kaj insularo de Origina Finnlando kaj speciale Alando estas klare ankaŭ aliel diversaj ol la finnparolantoj. Tio, ke do eta minoritata lingvo, kiu ne estas internacie grava (uzata aliloke en la mondo preskaŭ nur en unu najbara lando), havas do fortan rolon (speciale la deviga lerneja instruo kaj la postuloj por ke ricevi laboron) peras fortajn, grandparte emociajn opiniojn kaj postulojn por kaj kontraŭ. Iuj, ekzemple la partio [[Veraj finnoj]], volus igi la svedan nur normala maplimulta lingvo, sed la Sveda Popola Partio de Finnlando postulas fortigon de la pozicio de la sveda. Nuntempe, alimaniere ol antaŭe, la argumentoj por kaj kontraŭ estas precipe ideologiaj. Politikistoj, kiuj ideologie diskutis pri la afero, estas ekzemple la malapogantoj [[Timo Soini]], [[Laura Huhtasaari]] kaj [[Sampo Terho]] kaj la apogantoj [[Björn Månsson]] kaj [[Anna-Maja Henriksson]]. Jam en la 1990-aj jaroj, finnaj gazetoj prenis pozicion kaj por kaj kontraŭ la deviga sveda lingvo, inkluzive de pedagogiaj kialoj. Plu en la 2010-aj jaroj la devon je pedagogiaj kialoj apogis almenau [[Mikaela Nylander]]. == Diferencoj inter la finnlanda sveda kaj svedlanda sveda == Klasike oni diras, ke la svedia sveda kaj la finnlanda sveda estas kiel la brita angla kaj la usona angla. Pri vere granda parto tio certe estas tute realisme dirita. La gramatiko estas preskaŭ sama, same kiel en la kazo de la brita kaj usona angla. En la vortaro estas inter la svedia kaj finnlanda sveda iomete pli diversecoj ol inter la brita kaj usona angla. En la prononco la diverseco estas klare pli granda ol en la skribaĵo, sed ĉar la diverseco estas precipe en la intonacio, ĝi ne multe malhelpas la komprenon inter la du lingvaj variantoj - same kiel en la kazo de la brita kaj usona angla. Tamen en la finnlanda sveda mankas aspiro de k, p kaj t. En vere multaj kazoj ekzistas anstataŭ tia longa k, p aux t, kiuj estas tipaj al la finna - tia eco estas fremda al la svedia sveda, sed normale ĝi ne malhelpas la komprenon. La diferencoj inter la finnlanda kaj svedia sveda peris kaj la influo de la finna kaj tio, ke ne aranĝis ĉiuj samaj ŝangxoj kiel en la svedia sveda. En la finnlanda sveda mankas tonaleco - normale la sveda estas iomete tonala lingvo kaj ekzemple la vortoj ''anden'' (anaso) kaj ''anden'' (spirito) diferencas kun si aliaj laŭ la melodio, sed en la finnlanda sveda ne estas tiu diferenco. Esceptoj estas iuj vere arkaiaj finn-svedaj dialektoj en kamparo de la svedparolanta Ostrobotnio - ili povas esti malfacilaj kompreni por la svedoj kaj eĉ por la aliaj [[svedlingvaj finnlandanoj]]. Ekzemple en la dialekto de [[Närpes]] ekzistas tri gramatikaj genusoj kiel en la germana. Tian dialekton uzas ekzemple [[Ida Asplund]] en iuj el siaj kantoj. La alanda sveda estas kompromiso inter la finnlanda sveda kaj la svedia sveda. Ekzistas vario ene en la alanda sveda: komunan kun la finnlanda sveda havas orienta alanda sveda pli ol okcidenta alanda sveda. En Svedio oni iam humure uzas pri la finnlanda sveda la vorton ''muminspråk'' (muminlingvo). Tiu esprimo iĝis, kiam en Svedio televide aperis serio pri [[mumintroloj]], kie la svedlingvaj voĉaktoroj estis finnlandanoj kaj tial parolis finnlandan svedan. La svedaj rigardantoj komprenis la grandan plejon el la parolado de Mumin-figuroj sed miris pri ilia stranga prononco. En norda Svedio la sveda en finnpleja areo kiel [[Haaparanta]] kaj [[Komunumo Övertorneå]] havas iom da samajn trajtojn kiel la finnlanda sveda. == Historio == La sveda estis la sola oficiala lingvo kiam Finnlando estis parto de Svedio. [[Rusio]] atakis Finnlandon en 1808 kaj igis ĝin aŭtonomia grandprinclando en 1812 kaj decidis, ke la antaŭaj leĝoj estis konservita, ankaŭ la pozicion de lingvoj difinataj leĝoj. Tial la sveda estis la nura oficiala lingvo. Ekzistis grandega lingvopolitika konflikto, demando pri la oficiala lingvo. La regado de Rusio rekomendis, ke la oficialaj lingvoj de la grandprinclando estu la finna kaj la rusa. La svekomanoj volis konservi la nuran oficialan lingvan pozicion de la sveda, sed la fennomanoj apogis ŝanĝigi la oficialan lingvon al la finna. En 1892 oni difinis ke la finna kaj la sveda estis oficialaj lingvoj la ambaŭ. Je la sendependiĝo de Finnlando en [[1917]], la sveda ankoraŭ havis fortan rolon en ŝtataj kaj universitataj strukturoj. La unua prezidanto (en la pozicio 1919 - 1925) [[Kaarlo Juho Ståhlberg]] apogis la finnan kiel nura oficiala lingvo. En la konstitucio en 1919 kaj la finna kaj la sveda estis difinata oficialaj. La lerni la svedan ne tamen estis deviga por ĉiuj pre la lerneja reformo 1972 - 1981. Dum la epoko de la sveda regado estis svedparolantoj el la finnlandanoj eble kvinono kaj en 1900 la sveda malplimulto konsistigis 13 % de la finna populacio, sed post ondoj de finna naciismo, finnlingva forta movo al eksaj svedlingvaj areoj, miksaj geedzecoj kaj elmigrado dum la 2-a mondmilito, ilia proporcio falis al 5,1 % hodiaŭ.<ref>[https://sprachmittler.eu/2010/08/schwierige-lage-des-schwedischen-in-finnland/ Radim Sochorek: ''Schwierige Lage des Schwedischen in Finnland'' (germane: "Malfacila situacio de la sveda en Finnlando")] en la retejo ''sprachmittler.eu'' aŭguste 2010 {{de}}</ref> Ankaŭ la absoluta nombro longe malkreskis. Post kiam Finnlando perdis siajn teritoriojn al Sovetunio dum la Dua Mondmilito, la agrikultura loĝantaro ricevis novajn loĝejojn en la restanta areo de Finnlando. Laŭ insisto de J. K. Paasikivi, oni kondiĉis, ke ĉi tiu asigno ne povus ŝanĝi la lingvajn rilatojn de la municipoj je pli ol 2%. Ĉar tre malmultaj svedlingvaj agrikulturistoj loĝis en la ceditaj areoj, la decido, kiun Paasikivi trudis, rezultigis, ke la svedlingvaj municipoj apenaŭ devis partopreni en la setlado de tiuj homoj. Paasikivi pravigis la regulon per la konservado de bonaj rilatoj kun Svedio kaj ankaŭ defendis ĝin per tio en letero, kiun li sendis al Urho Kekkonen. Pri la svedlingvanoj ekzistas en Finnlando stereotipioj pri "sinjorpopolo", riĉa grupo, kiu regas kaj difinas sin pli bona ol la aliaj. Tia stereotipiaro estas troigita kaj parte malaktualigita. Nuntempe la riĉeca diverseco inter la du lingvogrupoj ne estas plu ega almenaŭ sude. Tamen la Sveda Popola Partio havas escepte fortan pozicion en la finnlanda politiko. La sveda lingvo estis dum longa tempo la ĉefa lingvo de supera edukado en Finnlando. Dum la sveda regado, sekundara kaj supera edukado estis establita nur en la sveda. Dum ili fariĝis pli kleraj, multaj finnlingvaj familioj kaj kelkaj familioj de rusa origino, kiuj translokiĝis al Finnlando, fariĝis svedlingvaj. Ankaŭ la plej multaj finnlandaj judoj estis svedlingvanoj. La unuaj finnlingvaj doktoraj disertaĵoj estis akceptitaj en la 1860-aj jaroj, sed nur en 1921 la finna lingvo estis adoptita kiel la instrulingvo ĉe la Universitato de Helsinko kune kun la sveda kaj iĝis la ĉefa instrulingvo en la universitato en 1937. Ekzistas termo ''kielirauha'' (lingvotrankvilo) pri la situacio, kiu iĝis, kiam la finna, la granda pleja lingvo, ricevis ankaŭ en la administro sed la sveda konservis fortan pozicion kiel grava dua lingvo en tio. La lingva paco finis, kiam fine de la 1960-aj jaroj komencis nova lingva konflikto, kiun peras la deviga lerneja instruo de la sveda. == Deviga instruo de la sveda == La sveda estas nuntempe deviga fako en Finnlando en la jaroj 6 - 9 de la bazlernejo, en la ĉiuj mezlernejoj kaj en la ĉiuj faklernejoj, universitatoj kaj fakaltlernejoj en la ĉiuj kampoj kaj en la polica lernejo kaj parte armee. Ĉu oni devus forigi la porfinnlingvanan devon lerni la svedan el lernejoj estis tra jardekoj unu el la plej malfacilaj demandoj en la politiko de Finnlando. Kontraŭe al populara kredo, deviga sveda edukado ne estas difinita en la finna konstitucio, sed ekzistas tiom da ordinaraj leĝoj, kiuj postulus amendon por abolicii devigan edukadon, ke estas neverŝajne, ke ĝi estos aboliciita en la proksima venonteco. La devon oni apogas kaj malapogas nuntempe precipe ideologie: iuj admiras pri gxi sed aliaj spertas mensan angoron kaj senton de nacia humiligo. Antaŭe la devon oni apogis kaj malapogis ankaŭ pedagogie. En la finnlanda publiko la devigeco de la lerneja sveda estas afero, pri kiu diskuto fortigas kaj poste plejparte silentas en cikloj proksimume 15 - 20 jaroj. Diskuto pri gxi estis forta en la unua duono de la 1970-aj jaroj, en la unua duono de la 1990-aj jaroj kaj en la dua duono de la 2000-aj jaroj kaj en la unua duono de la 2010-aj jaroj. En la lastaj jaroj, la tabuo ĉirkaŭ rezisto kontraŭ deviga sveda lingvo kreskis. Ofte oni apogas la devon dirante, ke Finnlando estas dulingva lando. Aliflanke oni povas kritiki tian argumenton je tio, ke Finnlando estis dulingva jam pre la absoluta devo lerni la svedan kaj je tio, ke ankoraux ekzistas ankaux tiaj dulingvaj landoj, kie ne ekzistas samtipa devo por la lingva plejo lerni la alian oficialan lingvon, sed kiel konstitucie dulingva lando Finnlando estas escepta tiel, ke unu el la du lingvaj grupoj estas relative do malgranda. Iuj kiel [[Mikaela Nylander]] taksas, ke praktike la deviga sveda estas necesa por tio, ke la finnlandan oficialan dulingvismon oni povas konservi. En la lastaj jardekoj, du forte lingvo- kaj etnonaciismaj partioj forte subtenis la sintenojn pri deviga instruado de la sveda lingvo: la Sveda Popola Partio de Finnlando kiel defendanta partio kaj la Veraj Finnoj kiel la kontraŭa partio. La Finna Sveda Popola Partio estas subtenata de la asocio [[Finlandssvensk samling]] kaj la Finna Partio de la [[Ligo de Finneco]]. La unumenciita Partio ankaŭ ricevas fortan subtenon de la Asocio de la instruistoj de la sveda en Finnlando. Pre granda lerneja reformo de Finnlando en la 1970-aj jaroj la bazlernejoj en la lando estis normale sesjaraj popollernejoj (''kansakoulu'', ''folkskola''). Ili estis ses- aŭ sepjaraj, sed tiuj, kiuj iris al la lernejo ''oppikoulu''/''läroverk'' estis en popollernejo normale nur kvar aŭ kvin jaroj. ''Oppikoulu'' konsistis el kvinjara (por knabinoj eble sesjara) ''keskikoulu''/''mellanskola'' kaj trijara ''lukio''/''gymnasium''. En la lastaj tempoj de tiu sistemo (pararela lerneja sistemo) ekzistis krom ''kansakoulu'' kaj ''oppikoulu'' dujara civitana lernejo, kiu estis deviga por tiuj, kiuj ne iris al ''oppikoulu''/''läroverk''. En tiu sistemo la porfinnlingvana devo lerni la svedan lerneje ne estis absoluta (en la finnlingvaj lernejoj ''kansakoulu'' kaj ''kansalaiskoulu'' oni ne normale instruis lingvojn krom la finna), sed en ''oppikoulu'' la sveda estis deviga por la finnlingvanoj kaj en ''keskikoulu'' kaj en ''lukio''. En ''keskikoulu'' oni devis lerni ankaŭ unu alia ol enlanda lingvo. Tiu alia lingvo estis normale la germana krom ekde fino de la 1950-aj jaroj normale la angla. En ''lukio'' oni devis daŭrigi lerni la lingvojn, kiujn oni lernis en ''keskikoulu'' kaj lerni unu alian lingvon, kiu en la lastaj tempoj de tiu lerneja sistemo estis plej ofte la germana. La instruo de la sveda ĉe la lernejo "oppikoulu" estis altkvalita - la plimulto de nunaj emeritiĝ-aĝaj finnoj (naskitaj antaŭ proksimume la jaro 1958) ne lernis la svedan lingvon, sed tiuj, kiuj ja lernis ĝin, lernis ĝin bone - en la paralera lerneja sistemo la instruo de la sveda estis altkvalita. En la 1960-aj jaroj oni multe planis reformon, kie la lernejoj ''kansakoulu'', ''kansalaiskoulu'' kaj ''keskikoulu'' unuiĝu kiel nauxjara ''peruskoulu''/''grundskola'' kaj ''lukio'' iĝu aparta trijara lernejo, al kiu parto el la finnlandaj junuloj iru el ''peruskoulu''. La ĉiuj lernejreformaj komitatoj apogis, ke en la finnlingva lernejo ''peruskoulu'' la angla estu deviga fako kaj en la tri lastaj jaroj ekzistu libervola instruo de la sveda kaj eventuale ankaŭ libervola instruo en iuj aliaj lingvoj kiel la germana kaj la franca. Sed laŭ la planoj de tiuj komitatoj lingvoscio de la sveda estu tamen postulo por ke iri al ''lukio''. Do tiuj planoj estis tiel problemaj, ke la lernantoj de ''peruskoulu'' devus jarojn pre la fino de la ''peruskoulu'' decidi, ĉu ili provos iri al ''lukio''. "Kvankam lernejaj fakuloj argumentis por unusola fremda lingvo, la angla, la parlamento voĉdonis kun 137 kontraŭ 24 voĉoj ke ĉiu lernejano studu apud sia gepatra lingvo devige du lingvojn, unu fremdan kaj kiel la alian la "enlandan lingvon", t.e. la svedan. Multaj finnlingvaj politikistoj motivigis la decidon per la dulingveco de la lando, egaleco kaj la nordia kunlaboro. La plej grava argumento estis la [[Nordia Konsilantaro|nordia kunlaboro]]. La sveda lingvo pruvis ke Finnlando apartenis al la nordiaj landoj, do al la Okcidento, kio dum la [[Malvarma Milito]] multe gravis. La logiko de la Malvarma Milito tiel diktis la lingvopolitikan direkton."<ref name="undervisningshistoria">[https://undervisningshistoria.se/svenska-som-obligatoriskt-amne-i-finland/ Janne Väistö: "La sveda kiel deviga lernfako en Finnlando"], 4-a de novembro 2017 en retejo ''undervisningshistoria.se'' pri historio de edukado {{sv}}</ref>. Speciale [[Johannes Virolainen]] uzis tiajn argumentojn. Pre tio li el [[J. K. Paasikivi]] adoptis la argumenton ''lännen turva'' (sekuro de okcidento), la penson, laŭ kiu por la sveda kaj ĝiaj parolantoj oni devas en Finnlando agi vere bone, por ke Svedio havu motivon helpi Finnlandon kontraŭ Rusio (Sovetunio). Dum preskaŭ dudek jaroj estis trankvile, preskaŭ neniuj disputoj aŭdiĝis publike pri la lingvopolitiko<ref name="undervisningshistoria"/>. Ekde la [[1980-aj jaroj]] aŭdiĝis pli da kritiko kontraŭ la deviga sveda, kaj la finna parlamento en [[1993]] malpliigis la elementlernejan devigan svedan kaj en [[2004]] forigis la svedan kiel deviga fako en la [[abitura ekzameno en Finnlando|abitura ekzameno]]. Marte 2011, okazis manifestacio antaŭ la finna parlamento por fini la devigan svedan instruadon. Aliflanke, estis kontraŭmanifestaciantoj.<ref>https://yle.fi/a/3-5335265</ref> En 2015, la parlamento malakceptis civitanan iniciaton por igi la svedan instruadon laŭvola<ref>https://www.mtvuutiset.fi/artikkeli/eduskunta-hylkasi-kansalaisaloitteen-pakkoruotsi-jatkuu/4846920</ref>. En 2019 la Sveda Popola Partio de Finnlando preskaŭ sukcesis rekonstruigi la mezlernejfinan ekzamenan devigan svedan, sed tio peris do multe koleron en la popolo, ke oni ne kuraĝis realigi la decidon. Lingvonaciisma politikisto [[Anna-Maja Henriksson]] protestis.<ref>https://lansi-uusimaa.fi/uutissuomalainen/4675735</ref> Aliflanke estis decidita, ke la semajnaj lekcionoj de la sveda en la sepa bazlerneja deviga sveda estos pliigata el 2 al tri. Tio realigis en 2024.<ref>https://yle.fi/a/7420063866{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>https://oph.fi/fi/koulutus-ja-tutkinnot/b1-kielten-uudet-opetussuunnitelman-perusteet{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sekvantjare la Sveda Popola Partio postulis, ke oni kreu infangardenan devigan svedan<ref>https://yle.fi/a/74/20141342{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Ekde 1987 al la ĉiuj universitataj ekzamenoj apartenas deviga finekzameno de la sveda, "virkamiesruotsi" (oficista sveda). Poste ĝi estis vastigita al multaj aliaj altlernejoj. Ekde la 1990-aj jaroj ankaŭ en la ĉiuj faklernejoj, komercaj lernejoj, faklernejoj kaj fakaltlernejoj kaj ekde 2007 en la polica lernejo la sveda estas deviga. Armee la sveda estas deviga por tiuj, kiuj ricevos gvidpozicion. Laŭ intervjuoj, kiuj estas farita jam pli ol 35 jarojn, proksimume 65 - 75 % el la finnlanda loĝantaro malapogas la devon. Post forigo de la deviga ekzameno de la sveda en la abitura ekzameno la lingvoscio de la sveda en Finnlando multe malfortigxis - la mezlernejanoj ne lernas la svedan do forte ol antaŭe<ref>https://savonsanomat.fi/paikalliset3053314{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Alia kialo por la malfortiĝo estas, ke en 2016 parto el la bazlerneja deviga sveda estis movita al la 6-a lerneja jaro, por tiuj klasoj estas malfacile trovi instruiston de la sveda kaj tial la bazlernejan devigan svedan instruas nun parte klasinstruistoj, kiuj eble forgesis grandparte sian lingvoscion de la sveda. La bazlernejoj en Finnlando estas normale tiaj, kiuj inkludas nur la klasoj 1–6 aŭ 7–9. Kelkaj municipoj havas vojaĝantan svedan instruiston, kiu instruas la svedan lingvon al la sesaklasanoj de ĉiuj kompletaj lernejoj en la municipo. Instruistoj de la sveda anoncis, ke tiu ŝanĝo en 2016 estis malbona.<ref>https://mtvuutiset.fi/opettajat/ruotsin-taito-heikkeni-kun-opetus-varhennettiin-alkamaan-alakoulussa/8276714{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Multaj studoj restas nekompletaj en finnaj universitatoj ĉar la postulo pri sveda scipovo en universitato estas alta, male al elementlerneje kaj gimnazie. [[Dosiero:Pois pakkoruotsi.svg|eta|dekstra|180ra|{{centre|Logotipo ''Pois pakkoruotsi'' ("For la trudsvedan"), uzata de la [[Ligo de finneco]]. La litero '''[[Å]]''' simbolas la svedan lingvon.}}]] Multaj finnlingvaj civitanoj, ĉefe en la nordaj kaj orientaj regionoj, apenaŭ iam ajn havas bezonon por la sveda lingvo. Kontraŭantoj de la sveda lingvoinstruado nomas ĝin malŝate "trudsveda" (finne ''pakkoruotsi'', svede ''tvångssvenska'') kaj postulas ĝian forigon, inter ili la [[Ligo de finneco]] kaj la politika partio [[Veraj finnoj]]. La malan pozicion reprezentas la [[Sveda Popola Partio]], kiu volas konservi aŭ eĉ plifortigi la statuson de la sveda lingvo. Pri tio ekestis kelkfoje polemikaj kaj emociaj konfliktoj. En lastaj jardekoj la plej gravaj apogantoj de la deviga sveda estis du virinpolitikistoj de la Sveda Popola Partio de Finnlando: [[Anna-Maja Henriksson]] kaj [[Mikaela Nylander]]. Iliaj argumentoj estas grandparte diversaj: Henriksson estas finn-sveda lingvonaciisto, kaj Nylander, kiu estas pri sia identeco finno, timas, ke forigo de la deviga sveda estus danĝera por la svedlingvaj finnlandanoj. La 30-an de novembro 2010 en finna televido programo ''[[Ajankohtainen kakkonen]]'' (en Esperanto proksimume "Aktuala numero du") aranĝis longan diskutan programon ''Pakkoruotsi-ilta'' ("Vespero pri la trudsveda"), kie la plej grava apoganto de la deviga sveda estis politikisto [[Mikaela Nylander]] kaj la plej grava malapoganto ''Heikki Tala'', prezidanto de [[Suomalaisuuden liitto]], la Ligo de finneco. La programo estis unu el la plej spektataj finnaj televidprogramoj de la jaro. La [[Sveda Popola Partio]] de Finnlando radikaliĝis. En la 2010-aj kaj 2020-aj jaroj, la partio postulis, ekzemple, ke la studo de la sveda estu antaŭenigita en la bazlernejo (tio efektive okazis) kaj ke la sveda estu deviga por infanoj jam sub lerneja aĝo kaj estu aranĝitaj aparte multe lingvobanoj. Kroma postulo estis, ke la devo de svedlingvaj funkciuloj bone paroli la finnan estu forigata.<ref>[[Anna-Maja Henriksson]]: [https://sfp.fi/fi/artikkelit/rkp-ja-ruotsalainen-eduskuntaryhma-esittelevat-toimenpideohjelmaa-kaksikielisyyden-vahvistamiseksi-suomessa/ "la Sveda Popola Partio kaj la sveda parlamenta grupo prezentas programon de rimedoj por plifortigi dulingvismon en Finnlando", finne fine de aŭgusto 2022 en la partia retejo]</ref> En la du unuaj jardekoj de la tria jarmilo estis en orienta Finnlando multaj postulis, ke la rusa estu lerneje alternativo de la sveda. Tio estis pravigita, ekzemple, per la fakto, ke butikoj, kies pagantaj klientoj estis rusaj turistoj, ne bezonus dungi rusojn el Rusio kiel klientservajn agentojn. Sed poste la Milito de Ukraino plinegativiĝis pensadon pri la rusa kaj la orienta landlimo de Finnlando estas fermita kaj turismo inter Finnlando kaj Rusio vere multe malpliiĝis kaj tial ne nun en 2026 supozeble estas en Finnlando multe da fervoro lerni la rusan. Sed radikaliĝis ankaŭ la kontraŭuloj de la deviga sveda: en la eŭropa gazetaro aparte eĥis ekzemple informo de septembro 2013, kiam la svedlingva finna radioprezentistino ''Bettina Sågbom'' de nekonatulo ricevis skriban minacon pri murdo, se ŝi ne sukcesos en sian programon inviti parolistojn de la finnaj naciistoj, kiuj per la programo volis laŭte postuli forigon de la deviga sveda.<ref>[https://www.weser-kurier.de/politik/viele-finnen-wollen-kein-schwedisch-mehr-lernen-doc7e4anvyao87tevlimbv artikolo ''Viele Finnen wollen kein Schwedisch mehr lernen - Morddrohung per E-Mail'' (germane: "Multaj finnoj ne plu volas lerni la svedan - mortminaco per retpoŝto"] en la germana gazeto ''Weser-Kurier'', [[Bremeno]], septembre 2013 {{de}}</ref> Ekzistas areaj malsimiloj en la afero. Ekzemple en la nuna provinco [[Ostrobotnio]] (kiu estas multe malpli vasta ol [[Ostrobotnio (historia)|historia Ostrobotnio]] kaj en la Finnlanda insularo la deviga svedinstruo estas en la plej multaj kazoj funkcia kaj kredas normale fortan lingvoscion de la sveda, sed en plejo de la lando ĝi estas simbola afero kaj la lernejaj taskoj ne estas do pezaj kiel en areoj de funkcia deviga sveda. Ĝia celo en siaj simbolaj areoj estas grandparte simboli, ke Finnlando apartenas al la okcidento kaj Nordio kaj estas proksima speciale kun Svedio. En tiaj areoj la plejo el la loĝantaro parolas pli bone la anglan ol la svedan kaj parolas ofte la anglan ankaŭ kun svedaj vizitantoj. Iam oni uzas la vortojn ''pakkosuomi'' kaj ''tvångsfinska'' pri la deviga instruo de la finna por la finnlandaj svedaj denaskaj parolantoj. Tamen, ĝi ne estas tute simila fenomeno en ĉiuj aspektoj. Tio ŝuldiĝas al la diferenco en grandeco de la du lingvogrupoj. Pro tio multaj kredas, ke estas malkonvene rekomendi devigan svedan lingvon tiel, ke svedlingvanoj en Finnlando estas devigitaj lerni la finnan. Klare pli ol duono, en [[Uusimaa]], ekzemple [[Helsinko]] kaj kontinenta parto de [[Origina Finnlando]], ekzemple [[Turku]], eĉ pli ol 85 % el la finnlandaj svedlingvanoj uzas ĉiutage ankaŭ la finnan lingvon. Deviga bazlerneja instruo de la finna por la finnlandaj svedlingvanoj, aliel ol deviga bazlerneja instruo de la sveda por la finnlandaj finnlingvanoj, apartenas al komunaj opinioj de la planantoj de la finnlanda bazlerneja sistemo jam ekde la 1960-aj jaroj. Ankaŭ la finnlanda svedlingvanoj mem ne disputas pri la deviga finna samece kiel la finnlandaj finnlingvanoj pri la deviga sveda. Praktike la instruo de la "alia enlanda lingvo" en la svedlingvaj lernejoj en la Finnlando estas klare pli amplekse ol en la finnlandaj finnlingvaj lernejoj. La svedlingvaj finnlandaj bazlernejanoj komencas la lernon de la finna normale jam en la dua lerneja jaro. Parto el la denaskaj parolantoj de la sveda en Finnlando, speciale en [[Uusimaa]], estas praktike dulingvaj. Por tiuj lernantoj en iuj finnlandaj svedlingvaj lernantoj estas kiel alternativo de la normala porsvedlingvana instruo de la finna ''modersmålsinriktad finska'' (hejmlingvsimila finna), pri mallongigo sia nomo ''mofi'', kiu estas instruo de la finna kiel alia gepatra lingvo. Unu argumento uzata en Svedio por apogi la devigan instruadon de la sveda en Finnlando estas, ke dum longa tempo la sveda funkciis kiel la ĉefa lingvo de la finnlanda administracio kaj alta kulturo, kaj tial ĝia regado fortigas la ligojn de finnoj al sia propra historio. Estas multe da finnoj kiuj parolas la finnan lingvon kaj devenas de svedlingvanoj, kiuj siavice devenas de finlingvanoj. Argumentoj kontraŭ la devo estas ekzemple tio, ke ĝi peras nacian humiligon kaj tio, ke ĝi unuflankigas la lingvoscion en la lando. Ekzistas en Finnlando, alimaniere ol en Svedio, vere malmultaj spertuloj de ekzemple la hispana. Kun lingvoinstruaj argumentoj en la 1960- aj kaj 1970-aj jaroj granda plejo ekzemple el popollernejaj instruistoj malapogis forte la devigan svedan. Ĉefministro [[Mauno Koivisto]] dubis, ke la Sveda Popola Partio miksis lingvopolitikon al pedagogiko. Laŭ profezoro [[Kari Sajavaara]] la motivo de la Sveda Popola Partio estis volo malpliigi tempon kaj energion de finnlingvanoj. Esploroj montras, ke la deviga sveda ne en la plej multaj kazoj eĉ peras bonan lingvoscion de la sveda - kvankam preskaŭ ĉiuj adoltaj finnoj naskiĝintaj post proksimume la jaro 1962 lernis la svedan minimume tri jarojn kaj preskaŭ ĉiuj adoltaj finnoj naskiĝintaj en la 1980-aj jaroj kaj poste, lernis la svedan minimume ses jarojn, ne la plejo el la loĝantaro de Finnlando ankoraŭ en 2026 kapablas bone uzi la svedan. Unu argumento de la kritikantoj estas ankaŭ tio, ke la devo apogas Svedion koste de Finnlando.La devon oni kritikis eĉ en Svedio. Ekzemple laŭ sveda lingvisto [[Lars Melin]] ĝi kreis en Finnlando ne-necesan konflikton. La devo peras ankaŭ koleron kaj eĉ perforton kontraŭ svedlingvaj finnlandanoj. == Vidu ankaŭ == *[[Sveda lingvo#La sveda en Finnlando]] *[[Johannes Virolainen#Virolainen kaj la sveda lingvo]] *[[svekomanio]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [[Kalle Kniivilä]]: [https://www.glasnost.se/2010/la-sveda-lingvo-sankta-bovino-en-finna-politiko/ artikolo "Sveda lingvo – tabuo en la finna politiko" en la retejo glastnost.se] {{eo}} * [https://www.svt.se/nyheter/lokalt/norrbotten/allt-yngre-finska-barn-lar-sig-svenska-i-skolan artikolo "Allt yngre finska barn lär sig svenska i skolan'', "Pli kaj pli junaj finnaj infanoj lernas la svedan en la lernejo"], retejo de la Sveda Televido, 20-an de februaro 2017 {{sv}} * [https://www.suomenuutiset.fi/kansalaisaloitteelle-jarean-tason-taustatukea-pakkoruotsille-ei-ole-jarkiperusteita/ artikolo ''Kansalaisaloitteelle järeän tason taustatukea – “Pakkoruotsille ei ole järki perusteita”'', "Granda nivelo de fona subteno por la Civitana Iniciato - “Por deviga sveda, ne ekzistas raciaj kialoj”"], retejo ''Suomen uutiset'' (Finnaj novaĵoj) {{fi}} * [https://jennifersandstrom.se/hatet-mot-svensktalande-finland Jennifer Sandström: artikolo ''Hatet mot svensktalande i Finland?'', "Ĉu svedlingvanoj en Finnlando malamatas?"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20221208200128/https://jennifersandstrom.se/hatet-mot-svensktalande-finland/ |date=2022-12-08 }}, 7-a de septembro 2016 {{sv}} [[Kategorio:Sveda lingvo]] [[Kategorio:Lingvoj de Finnlando]] [[Kategorio:Lingvopolitiko]] [[Kategorio:politiko de Finnlando]] [[Kategorio:Edukado en Finnlando]] 0281o8hlob017tfqgs6zg507r4rh8hj Tago de la Sendependeco de Pakistano 0 810508 9432150 8471919 2026-07-18T11:09:52Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9432150 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Independence fireworks at Minar-e-Pakistan..jpg|eta|dekstre|230ra|Piroteknikaĵoj ĉe la Tago de la Sendependeco de Pakistano en [[Turo de Pakistano]] en [[Lahoro]].]] La '''Tago de la Sendependeco de Pakistano''' (en [[urdua]], یوم آزادی; Jaum-e Āzādī), celebrita ĉiun 14an de aŭgusto, estas [[nacia tago]] kiu rememoras la tagon en kiu [[Pakistano]] atingis [[sendependeco]]n kaj deklariĝis kiel suverena [[ŝtato]], post la fino de la [[Britia Hindio]], en [[1947]]. La movado de Pakistano, estrita de la [[Tuthindia Islama Ligo|Islama Ligo]], siavice estrita de [[Muhammad Ali Jinnah]], celis la kreadon de islama ŝtato sendependa en la nordorienta regiono de [[Suda Azio]]. La sendependigo estis realigita pere de la Leĝo de Sendependigo de Hindio de 1947, laŭ kiu Britia Hindio [[Dispartigo de Hindio|dividiĝis]] en du novaj landoj —nome la [[Dominio de Barato]] (poste, [[Respubliko Barato]]) kaj la [[Dominio Pakistano]] (poste [[Islama Respubliko Pakistano]]), kiu inkludis la subŝtaton [[Okcidenta Pakistano]] (aktuala Pakistano) kaj [[Orienta Pakistano]] (aktuala [[Bangladeŝo]], kiu poste siavice sendependiĝis). Laŭ la [[islama kalendaro]], la tago de la sendependeco koincidas kun la [[Nokto de la Destino]]. == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Independence Day of Pakistan}} * [https://web.archive.org/web/20111019051657/http://www.state.gov/secretary/rm/2011/08/170528.htm Pakistan's Independence Day, US department of State] * [https://web.archive.org/web/20111017084416/http://www.mofa.gov.pk/consulates/frankfurt/contents.aspx?type=statements&id=4 Flaghisado ĉe la Germania konsulejo] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Historio de Pakistano]] [[Kategorio:Kulturo de Pakistano]] [[Kategorio:Naciaj tagoj]] 99llntxqkn2kgp4ys2d91a6kfxl5vpf Ŝablono:Ĉefministroj de Litovio 10 814158 9432128 9260019 2026-07-18T10:36:01Z Moldur 2507 Ruginienė -> Sinkevičius 9432128 wikitext text/x-wiki {{Navigilo2 |nomo = Ĉefministroj de Litovio | bildo = [[Dosiero:Coat of arms of Lithuania.svg|dekstra|80px|<center>la ŝtata blazono de Litovio]] | titolo = [[Ĉefministro de Litovio|Ĉefministro]]j de [[Litovio]] [[Dosiero:Flago-de-Litovio.svg|20px|<center>la flago de Litovio]] | state = autocollapse | stilo de listoj = text-align:left; background-color:#FAFAFA; color:Black | stilo de paraj = background-color:#f0f0f0; color:Black |grupo1 = 1918–1940 |listo1 = [[Augustinas Voldemaras]] ● [[Mykolas Sleževičius]] ● [[Pranas Dovydaitis]] ● [[Mykolas Sleževičius]] ● [[Ernestas Galvanauskas]] ● [[Kazys Grinius]] ● [[Ernestas Galvanauskas]] ● [[Antanas Tumėnas]] ● [[Vytautas Petrulis]] ● [[Leonas Bistras]] ● [[Mykolas ]] ● [[Augustinas Voldemaras]] ● [[Juozas Tūbelis]] ● [[Vladas Mironas]] ● [[Jonas Černius]] ● [[Antanas Merkys]] |listeromarkilo2 = * |grupo2 = [[Litova SSR]] |listo2 = [[Mečislovas Gedvilas]] ● [[Motiejus Šumauskas]] ● [[Juozas Maniušis]] ● [[Ringaudas Songaila]] ● [[Vytautas Sakalauskas]] |grupo3 = ekde 1990 |listo3 = [[Kazimiera Prunskienė]] ● [[Albertas Šimėnas]] ● [[Gediminas Vagnorius]] ● [[Aleksandras Abišala]] ● [[Bronislovas Lubys]] ● [[Adolfas Šleževičius]] ● [[Laurynas Stankevičius]] ● [[Gediminas Vagnorius]] ● ''[[Irena Degutienė]]'' ● [[Rolandas Paksas]] ● ''[[Irena Degutienė]]'' ● [[Andrius Kubilius]] ● [[Rolandas Paksas]] ● ''Eugenijus Gentvilas'' ● [[Algirdas Brazauskas]] ● ''Zigmantas Balčytis'' ● [[Gediminas Kirkilas]] ● [[Andrius Kubilius]] ● [[Algirdas Butkevičius]] ● [[Saulius Skvernelis]] ● [[Ingrida Šimonytė]] ● [[Gintautas Paluckas]] ● ''Rimantas Šadžius'' ● [[Inga Ruginienė]] ● [[Mindaugas Sinkevičius]] | malsupre = komisiaj oficuloj aperas ''kursive'' }}<noinclude> [[Kategorio:Navigilo:Litovio]] [[Kategorio:Navigilo:Regantlisto|Litovio, Ĉefministroj]] [[Kategorio:Navigilo:Ĉefministroj|Litovio]] [[Kategorio:Ĉefministroj de Litovio|!]] </noinclude> dy1o300dvafrnm3f7vqvqal53dnjiku Sturmio 0 821780 9431623 9292435 2026-07-17T13:37:53Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431623 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo | dosiero = 1 Mark Notgeld 1921 Stadt Marsberg No 005588 Ausschnitt.png | priskribo de dosiero = Sturmio kiel misiisto; banknoto de 1920 de la urbo Marsberg | titolo = germana misiisto kaj sanktulo | ceteraj titoloj = | dato de naskiĝo = ĉ. [[710]] | loko de naskiĝo = | dato de morto = | loko de morto = | alma_mater = | religio = [[romkatolikismo]] | kesteroj = {{Informkestero sinsekvo | titolo = 1-a [[abato]] de [[abatejo de Fulda|Fulda]] | dosiero = Fulda-abt2.PNG | periodo = [[744]]–[[779]] | antaŭ = – ''(neniu)'' | post = Baugulf }} {{Informkestero sanktulo | adorita en = [[romkatolika eklezio]] | titolo = Sanktulo | dato de kanonizo = [[1139]] | kanonizita de = [[Inocento la 2-a]] | tago de festo = {{dato|17|12}} }} }} [[Sanktulo|Sankta]] '''Sturmio''' (naskiĝis ĉ. 710 en [[Bavario]], eble en [[Nandlstadt]]; mortis la {{daton|17|12|779}} en [[Marsberg]]) estis [[germanio|germana]] religiulo kaj misiisto kaj la unua [[abato]] de [[abatejo de Fulda|Fulda]]. Li estas honorata kiel [[sanktulo]] en la [[romkatolika eklezio]]. == Vivo == Originante el nobela familio, li akompanis [[Bonifaco (sanktulo)|Sanktan Bonifacon]], kiu estis kristaniginta la gepatrojn, misivojaĝe al Meza Germanujo. Poste Sturmio studis en la klostro de [[Fritzlar]] kaj ordiniĝis sacerdoto en 733. Tiam li mem ekagadis misiiste samregione. Post trio da jaroj li forlasis Fritzlar por fondi monaĥejon ĉe la [[paganismo|paganoj]]. Komence li havis setlo-planojn por loko apud [[Bad Hersfeld|Hersfeld]] antaŭ ricevi en 744 fare de [[majordomo]] [[Karlomano la 1-a (Aŭstrazio)|Karlomano]] grundon je Ailoha/Eichholz: tie estiĝis la gravega klostro de [[Fulda]]. Bonifaco nomumis lin abato. En 747 li vojaĝis Italujon por viziti la [[benediktanoj]]n laŭ kies regulo li intencis ordigi sian monaĥejon. Post la morto de Bonifaco li ekkverelis kun [[Lullo]] rilate al la rajtoj de la monaĥejo antaŭ la episkopoj: Lullo ja volis ke la episkopoj kontrolu la monaĥojn. Kelkaj monaĥoj, kiuj ne ŝatis lian severecon kaj rigidecon, akuzis Sturmion antaŭ reĝo [[Pipino la pli juna]] pri onidira nerespekto de la majesteco. Sekve Sturmio estis ekziligita por du jaroj (760–762) en [[Jumièges]] ([[Seine-Maritime]]) antaŭ esti reinvestita abate en Fulda. Sekve la reĝo mem deklaris esti responsa por la klostro kaj la episkopoj tiurilate silentu. Sturmio ankaŭ profitis de la protekto de [[Karlo la Granda|Karlomagno]] kaj peris pacon inter Karlomagno kaj la [[duklando Bavario|bavara duko]] [[Tasilo la 3-a (Bavario)|Tasilo la 3-a]] helponte en la kristanigaj kampanjoj kontraŭ la [[saksoj]] en 772 kaj 779. Li mortis dum tia ekskpedicio sur Eres-burgo (apud Marsberg) kaj estis entombigita en Fulda. == Graveco == Sub lia regado la posedaĵoj de la [[Abatejo de Fulda]] pligrandiĝis danke al reĝaj donacoj, la moroj de la monaĥoj pliboniĝis kaj la abateja lernejo bonege evoluis. [[Kanonizo|Kanonizis]] lin papo [[Inocento la 2-a]] en la jaro [[1139]]. Biografiaĵojn pri li oni povas legi en la verko ''Vita Aegil abbatis'' de Brun Candidus. == Literaturo == * ''Pierers Universal-Lexikon'', volumo 17. Altenburg 1863, p.&nbsp;11 ([http://www.zeno.org/nid/20011031603 tie ĉi interrete]) * [https://www.erzbistum-muenchen.de/Page069326.aspx Hl. Sturmius ĉe erzbistum-muenchen.de] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161221230042/https://www.erzbistum-muenchen.de/Page069326.aspx |date=2016-12-21 }} {{Projektoj}} {{Vivtempo}} [[Kategorio:Bavaroj]] [[Kategorio:Germanaj misiistoj]] [[Kategorio:Germanaj sanktuloj]] [[Kategorio:Benediktanaj sanktuloj]] [[Kategorio:Abatoj de Fulda]] 6rr8zeqa40lflu9oqia25f3ass74ksa Santurtzi 0 829488 9431898 9431508 2026-07-17T21:23:56Z Kani 670 9431898 wikitext text/x-wiki {{Aliaj signifoj|Santurtzi (metrostacio)|Santurtzi (stacidomo)}} {{Informkesto urbo|regiono-ISO=ES-BI|situo sur mapo2=Hispanio}} '''Santurtzi''' ({{lang-eu|Santurtzi}}, {{Lang-es|Santurce}}) estas [[municipo]] de [[Biskajo]] ([[Eŭskio]], [[Hispanio]]). Ĝi havis {{Unuo|45749}} loĝantojn en 2022. Ĝiaj loĝantoj nomiĝas ''santurtziar''. Ĝi apartenas al neoficiala komarko [[Granda Bilbao]]. Ĝi estas sur la Maldekstra Bordo de la [[Estuaro de Bilbao]], ĉe la monto Serantes (452 m.s.m.). Limas sude kun Ortuella, oriente kun Portugalete, okcidente kun Abanto kaj Ciérvana kaj norde kun [[Getxo]]. En la tuta lando estas konata populara koplo kiu diras jene: : Desde Santurce a Bilbao : vengo por toda la orilla : con la falda arremangada : luciendo las pantorrillas. (El Santurtzi al Bilbao mi venas marborde, havante falditan jupon montrante la krurojn) Ĝi aludas al fiŝvendistinoj kiuj tradicie venis al la grandurbo vendi fiŝkaptitajn fiŝojn. ==Geografio== La orografio estas tre kruta, kvankam, escepte de la monto Serantes (452 m super marnivelo) –unu de la plej simbolaj topografiaj elementoj–, ĝi ne montras grandajn altaĵojn, el kiuj la plej grvaj estas ĉe la montetoj ĉirkaŭ Serantes mem: Mazo (245 m s.m.) kaj Cuetos (123 kaj 106 m s.m.). La klimato en Santurce estas oceane malseka. La temperaturoj estas mildaj dum la tuta jaro, kun pluvoj plej oftaj en printempo kaj aŭtuno, mildaj vintroj kaj ne tro varmaj someroj. La averaĝa temperaturo en somero estas de 20 °C kaj de 8 °C en vintro. == Vidu ankaŭ == * [[Santurtzi (stacidomo)]] * [[Peñota (stacidomo)]] * [[Santurtzi (metrostacio)]] * [[Kabiezes (metrostacio)]] * [[Funikularo de Mamariga]] <!--== Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{oficiala retejo}} ({{es}}) la retejo https://www.santurtzi.eus/ ne funkcias en julio 2026!! --> [[Kategorio:Municipoj de Biskajo]] [[Kategorio:Santurtzi| ]] qhxp2jmj7dbiopot52rwg65h0pheu62 9431912 9431898 2026-07-17T21:30:21Z Kani 670 /* Geografio */ 9431912 wikitext text/x-wiki {{Aliaj signifoj|Santurtzi (metrostacio)|Santurtzi (stacidomo)}} {{Informkesto urbo|regiono-ISO=ES-BI|situo sur mapo2=Hispanio}} '''Santurtzi''' ({{lang-eu|Santurtzi}}, {{Lang-es|Santurce}}) estas [[municipo]] de [[Biskajo]] ([[Eŭskio]], [[Hispanio]]). Ĝi havis {{Unuo|45749}} loĝantojn en 2022. Ĝiaj loĝantoj nomiĝas ''santurtziar''. Ĝi apartenas al neoficiala komarko [[Granda Bilbao]]. Ĝi estas sur la Maldekstra Bordo de la [[Estuaro de Bilbao]], ĉe la monto Serantes (452 m.s.m.). Limas sude kun Ortuella, oriente kun Portugalete, okcidente kun Abanto kaj Ciérvana kaj norde kun [[Getxo]]. En la tuta lando estas konata populara koplo kiu diras jene: : Desde Santurce a Bilbao : vengo por toda la orilla : con la falda arremangada : luciendo las pantorrillas. (El Santurtzi al Bilbao mi venas marborde, havante falditan jupon montrante la krurojn) Ĝi aludas al fiŝvendistinoj kiuj tradicie venis al la grandurbo vendi fiŝkaptitajn fiŝojn. ==Geografio== La orografio estas tre kruta, kvankam, escepte de la monto Serantes (452 m super marnivelo) –unu de la plej simbolaj topografiaj elementoj–, ĝi ne montras grandajn altaĵojn, el kiuj la plej grvaj estas ĉe la montetoj ĉirkaŭ Serantes mem: Mazo (245 m s.m.) kaj Cuetos (123 kaj 106 m s.m.). La klimato en Santurce estas oceane malseka. La temperaturoj estas mildaj dum la tuta jaro, kun pluvoj plej oftaj en printempo kaj aŭtuno, mildaj vintroj kaj ne tro varmaj someroj. La averaĝa temperaturo en somero estas de 20 °C kaj de 8 °C en vintro. ==Toponimio== Laŭ tradicio la aktuala preĝejo de San Jorge ([[Sankta Georgo]]) en Santurce, estis origine [[monaĥejo]] fondita de anglaj monaĥoj kiuj fuĝis de religiaj konfliktoj, kaj setliĝis tie, en la Valo Somorrostro. Ĉirkaŭ tiu monaĥejo ŝajne disvolviĝis la domaro Santurce. La nomo Santurce aŭ Santurtzi deriviĝis de la latina Sant Georgi ([[Sankta Georgo]]), same kiel samnoma ermitejo kiu ekzistis en Gordejuela (43°09′6″N 3°4′11″O) proksime de Idubaltza (Oquendo). Estas similnomaj loĝlokoj en Arabo: Santurde (Berantevilla); Burgos: Santurde; Kantabrio: Santiurde de Reinosa, Santiurde de Toranzo; La Rioja: Santurde de Rioja kaj Santurdejo. == Vidu ankaŭ == * [[Santurtzi (stacidomo)]] * [[Peñota (stacidomo)]] * [[Santurtzi (metrostacio)]] * [[Kabiezes (metrostacio)]] * [[Funikularo de Mamariga]] <!--== Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{oficiala retejo}} ({{es}}) la retejo https://www.santurtzi.eus/ ne funkcias en julio 2026!! --> [[Kategorio:Municipoj de Biskajo]] [[Kategorio:Santurtzi| ]] o264w5lgjeulevb46iy85u9hljcoev1 9431916 9431912 2026-07-17T21:40:39Z Kani 670 /* Toponimio */ 9431916 wikitext text/x-wiki {{Aliaj signifoj|Santurtzi (metrostacio)|Santurtzi (stacidomo)}} {{Informkesto urbo|regiono-ISO=ES-BI|situo sur mapo2=Hispanio}} '''Santurtzi''' ({{lang-eu|Santurtzi}}, {{Lang-es|Santurce}}) estas [[municipo]] de [[Biskajo]] ([[Eŭskio]], [[Hispanio]]). Ĝi havis {{Unuo|45749}} loĝantojn en 2022. Ĝiaj loĝantoj nomiĝas ''santurtziar''. Ĝi apartenas al neoficiala komarko [[Granda Bilbao]]. Ĝi estas sur la Maldekstra Bordo de la [[Estuaro de Bilbao]], ĉe la monto Serantes (452 m.s.m.). Limas sude kun Ortuella, oriente kun Portugalete, okcidente kun Abanto kaj Ciérvana kaj norde kun [[Getxo]]. En la tuta lando estas konata populara koplo kiu diras jene: : Desde Santurce a Bilbao : vengo por toda la orilla : con la falda arremangada : luciendo las pantorrillas. (El Santurtzi al Bilbao mi venas marborde, havante falditan jupon montrante la krurojn) Ĝi aludas al fiŝvendistinoj kiuj tradicie venis al la grandurbo vendi fiŝkaptitajn fiŝojn. ==Geografio== La orografio estas tre kruta, kvankam, escepte de la monto Serantes (452 m super marnivelo) –unu de la plej simbolaj topografiaj elementoj–, ĝi ne montras grandajn altaĵojn, el kiuj la plej grvaj estas ĉe la montetoj ĉirkaŭ Serantes mem: Mazo (245 m s.m.) kaj Cuetos (123 kaj 106 m s.m.). La klimato en Santurce estas oceane malseka. La temperaturoj estas mildaj dum la tuta jaro, kun pluvoj plej oftaj en printempo kaj aŭtuno, mildaj vintroj kaj ne tro varmaj someroj. La averaĝa temperaturo en somero estas de 20 °C kaj de 8 °C en vintro. ==Toponimio== Laŭ tradicio la aktuala preĝejo de San Jorge ([[Sankta Georgo]]) en Santurce, estis origine [[monaĥejo]] fondita de anglaj monaĥoj kiuj fuĝis de religiaj konfliktoj, kaj setliĝis tie, en la Valo Somorrostro. Ĉirkaŭ tiu monaĥejo ŝajne disvolviĝis la domaro Santurce. La nomo Santurce aŭ Santurtzi deriviĝis de la latina Sant Georgi ([[Sankta Georgo]]), same kiel samnoma ermitejo kiu ekzistis en Gordejuela (43°09′6″N 3°4′11″O) proksime de Idubaltza (Oquendo). Estas similnomaj loĝlokoj en Arabo: Santurde (Berantevilla); Burgos: Santurde; Kantabrio: Santiurde de Reinosa, Santiurde de Toranzo; La Rioja: Santurde de Rioja kaj Santurdejo. ==Loĝantaro== Dum la 20a jarcento paralele al la industria disvolviĝo de la areo, la loĝantaro kreskiĝis el ĉirkaŭ 3 000 loĝantoj en la komenco de la jarcento ĝis preskaŭ 54 000 en 1981, poste stabiliĝis kun tendenco al malkresko. La loka ekonomio iom dependas de la instalaĵoj de la Haveno de Bilbao. Krome, en la municipa teritorio estas la termika centralo de Santurce, propraĵo de Iberdrola, stokejo de butano, ŝipkonstruejoj ktp. Ankoraŭ restas kelkaj [[boato]]j por deproksima [[fiŝkaptado]], antaŭe pli tradicia. La urbestraro estas de eŭskaj naciistoj, kaj nur dufoje de socialistoj. == Vidu ankaŭ == * [[Santurtzi (stacidomo)]] * [[Peñota (stacidomo)]] * [[Santurtzi (metrostacio)]] * [[Kabiezes (metrostacio)]] * [[Funikularo de Mamariga]] <!--== Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{oficiala retejo}} ({{es}}) la retejo https://www.santurtzi.eus/ ne funkcias en julio 2026!! --> [[Kategorio:Municipoj de Biskajo]] [[Kategorio:Santurtzi| ]] ibjq6cjcel82fvx3g1l0eu5xoscwugx 9431917 9431916 2026-07-17T21:42:13Z Kani 670 /* Loĝantaro */ 9431917 wikitext text/x-wiki {{Aliaj signifoj|Santurtzi (metrostacio)|Santurtzi (stacidomo)}} {{Informkesto urbo|regiono-ISO=ES-BI|situo sur mapo2=Hispanio}} '''Santurtzi''' ({{lang-eu|Santurtzi}}, {{Lang-es|Santurce}}) estas [[municipo]] de [[Biskajo]] ([[Eŭskio]], [[Hispanio]]). Ĝi havis {{Unuo|45749}} loĝantojn en 2022. Ĝiaj loĝantoj nomiĝas ''santurtziar''. Ĝi apartenas al neoficiala komarko [[Granda Bilbao]]. Ĝi estas sur la Maldekstra Bordo de la [[Estuaro de Bilbao]], ĉe la monto Serantes (452 m.s.m.). Limas sude kun Ortuella, oriente kun Portugalete, okcidente kun Abanto kaj Ciérvana kaj norde kun [[Getxo]]. En la tuta lando estas konata populara koplo kiu diras jene: : Desde Santurce a Bilbao : vengo por toda la orilla : con la falda arremangada : luciendo las pantorrillas. (El Santurtzi al Bilbao mi venas marborde, havante falditan jupon montrante la krurojn) Ĝi aludas al fiŝvendistinoj kiuj tradicie venis al la grandurbo vendi fiŝkaptitajn fiŝojn. ==Geografio== La orografio estas tre kruta, kvankam, escepte de la monto Serantes (452 m super marnivelo) –unu de la plej simbolaj topografiaj elementoj–, ĝi ne montras grandajn altaĵojn, el kiuj la plej grvaj estas ĉe la montetoj ĉirkaŭ Serantes mem: Mazo (245 m s.m.) kaj Cuetos (123 kaj 106 m s.m.). La klimato en Santurce estas oceane malseka. La temperaturoj estas mildaj dum la tuta jaro, kun pluvoj plej oftaj en printempo kaj aŭtuno, mildaj vintroj kaj ne tro varmaj someroj. La averaĝa temperaturo en somero estas de 20 °C kaj de 8 °C en vintro. ==Toponimio== Laŭ tradicio la aktuala preĝejo de San Jorge ([[Sankta Georgo]]) en Santurce, estis origine [[monaĥejo]] fondita de anglaj monaĥoj kiuj fuĝis de religiaj konfliktoj, kaj setliĝis tie, en la Valo Somorrostro. Ĉirkaŭ tiu monaĥejo ŝajne disvolviĝis la domaro Santurce. La nomo Santurce aŭ Santurtzi deriviĝis de la latina Sant Georgi ([[Sankta Georgo]]), same kiel samnoma ermitejo kiu ekzistis en Gordejuela (43°09′6″N 3°4′11″O) proksime de Idubaltza (Oquendo). Estas similnomaj loĝlokoj en Arabo: Santurde (Berantevilla); Burgos: Santurde; Kantabrio: Santiurde de Reinosa, Santiurde de Toranzo; La Rioja: Santurde de Rioja kaj Santurdejo. ==Loĝantaro== Dum la 20a jarcento paralele al la industria disvolviĝo de la areo, la loĝantaro kreskiĝis el ĉirkaŭ 3 000 loĝantoj en la komenco de la jarcento ĝis preskaŭ 54 000 en 1981, poste stabiliĝis kun tendenco al malkresko. La loka ekonomio iom dependas de la instalaĵoj de la Haveno de Bilbao. Krome, en la municipa teritorio estas la termika centralo de Santurce, propraĵo de Iberdrola, stokejo de butano, ŝipkonstruejoj ktp. Ankoraŭ restas kelkaj [[boato]]j por deproksima [[fiŝkaptado]], antaŭe pli tradicia. La urbestraro estas de eŭskaj naciistoj, kaj nur dufoje de socialistoj. ==Vidindaĵoj== == Vidu ankaŭ == * [[Santurtzi (stacidomo)]] * [[Peñota (stacidomo)]] * [[Santurtzi (metrostacio)]] * [[Kabiezes (metrostacio)]] * [[Funikularo de Mamariga]] <!--== Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{oficiala retejo}} ({{es}}) la retejo https://www.santurtzi.eus/ ne funkcias en julio 2026!! --> [[Kategorio:Municipoj de Biskajo]] [[Kategorio:Santurtzi| ]] 9kf2bpxlygph486borzurm63ow6ius3 Sveda Historia Muzeo 0 854706 9431915 9174882 2026-07-17T21:37:31Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431915 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzeo |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = SE-AB |tersituo=centra Stokholmo/Stokholmo |tipo1 = reliefo |zomo=13 |estro= |vizitantoj= }} [[Dosiero:Statens_Historiska_museum.jpg|eta|273x273ra|La Nacia Muzeo de Historio pri Narvavägen en Stokholmo]] [[Dosiero:Historiska_museet_2.jpg|eta|Skulptaĵoj kaj pordoj de Bror Marklund|272x272ra]] La '''Sveda Historia Muzeo''' ('''SHM''', {{lang-sv|'''Statens historiska museum'''|aŭ='''Historiska museet'''}}), en [[Stokholmo]] estas la sveda nacia historia kaj arkeologia muzeo. La muzeo havas pli ol 20 milionojn da objektoj de prahistoriaj kaj mezepokaj tempoj en [[Svedio]], la plej granda parto de ili kiel esplorobjektoj. La Historia Muzeo estas subigita al la Ŝtata Historia Muzeo- Administracio. La SHM estas la ĉefa historia muzeo de Svedio. Ĝi estas respondeca muzeo, kun ĝenerala respondeco pri arkeologiaj trovaĵoj kaj preĝeja arto. Fondita en 1866 kiel publika institucio, la Sveda Historia Muzeo havas siajn originojn en la kolektoj de arto kaj historiaj objektoj kunvenitaj fare de la sveda monarkio frue en la 16-a jarcento. Havante la statuson de ŝtata agentejo, ĝia celo estas kolekti kaj konservi objektojn de loka kaj regiona historio, kaj certigi ke la scio akirita pri ili estu havebla al publiko per ĝiaj ekspozicioj kaj publikaj okazaĵoj <ref name="doc2">{{cite web|title=Ett historiskt museum och hur det har format Sverige|trans-title=A history museum and how it has shaped Sweden|url=http://www.shmm.se/documents/forskning/etthistorisktmuseum.pdf|website=www.shmm.se|publisher=Statens historiska museer|access-date=4 November 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328111351/http://www.shmm.se/documents/forskning/etthistorisktmuseum.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref>. La ekspozicio de la muzeo kovras la [[Kulturhistorio|kulturhistorion]] de Svedio de la [[Ŝtonepoko]] ĝis la [[16-a jarcento]] (la posta tempoperiodo estas reprezentita en la [[Nordia Muzeo]]). La ĉefkonstruaĵo de la muzeo estis dezajnita en 1935-1940. arkitektoj Bengt Romare kaj Georg Sherman. La muzeo situas ĉe la intersekciĝo Narvavägen / Linnégatan en la distrikto Östermalm de Stokholmo. La SHM estas parto de centra muzea agentejo (''Statens historiska museer'', SHM) ("Naciaj Historiaj Muzeoj"). Aliaj muzeoj sub la egido de ĉi tiu agentejo estas La Reĝaj Armilejoj, La Ekonomika Muzeo, Kastelo Skokloster, Muzeo Hallwyl, La Tumba Papermueleja Muzeo <ref>{{Cite web|title=National Historical Museums {{!}} SHM|url=https://shm.se/en/|access-date=2021-07-07|language=en-GB}}</ref> kaj La Sveda Holokaŭsta Muzeo. == Ekspozicioj == La muzeo havas plurajn permanentajn ekspoziciojn: * La ora ĉambro, dezajnita kiel subtera [[trezorejo]], enhavas la riĉan oran kaj arĝentan kolekton de prahistoriaj tempoj kaj la Mezepoko . * En la ekspozicio pri prahistoriaj tempoj, la vizitanto estas gvidita tra malsamaj tempoperiodoj uzante ok vivrakontojn. * La vikinga ekspozicio ne nur reliefigas la vivon de la [[vikingoj]], sed ankaŭ la bildon de la vikingoj en nacia [[propagando]] de la 19-a kaj 20-a jarcentoj. * La muzeo ankaŭ gastigas unu el la plej ampleksaj ekspozicioj de mezepoka eklezia arto en [[Norda Eŭropo]]. * Ĉi tio inkluzivas ankaŭ la teksaĵĉambron kun mezepokaj teksaĵoj de svedaj preĝejoj La kulminaĵo de la muzeo estas la tiel nomata "Ora Ĉambro" ( ''Guldrummet'' ), kreita de la arkitekto Leif Blomberg, kie estas elmontrita granda kvanto da orjuvelaĵoj. La muzeo ankaŭ enhavas kolekton de artefaktoj reprezentantaj la vikingan periodon. === Provizoraj ekspozicioj === La unua ampleksa ekspozicio en la muzeo malfermis je la 17an de aprilo 1943. Ĝi estis nomita ''Dek mil jaroj en Svedio'' kaj konsistita ekspoziciojn de la Ŝtona Aĝo al la mezepoko.<ref>{{cite book|last1=Svanberg|first1=Fredrik|title=Samlingar och samlande på Historiska museet|trans-title=Collections and collecting at the History Museum|date=2012|publisher=Reĝa Literatura, Historia, kaj Antikvaĵa Akademio de Svedio|location=Stockholm|isbn=978-91-7402-413-5|page=208|url=http://www.vitterhetsakad.se/ckeditor_assets/attachments/91/svanberg.pdf}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160304083859/http://www.vitterhetsakad.se/ckeditor_assets/attachments/91/svanberg.pdf |date=2016-03-04 }}</ref> La muzeo poste ŝanĝis kaj refari la konstantajn ekspoziciojn nombro de tempoj tiel kiel gastigita plurajn novajn specialajn ekspoziciojn reokazintaj ĉiujare. Ĉi tiuj estas ofte rilatitaj al iu temo kiu estas nuntempe sub debato aŭ alie aktuala. Kelkaj de la specialaj ekspozicioj estis la jenaj: * ''Luksaj produktoj kaj unikaj portretoj'', 1997, eksportaĵoj de la [[Romia Imperio]] al [[Skandinavio]].<ref>{{cite web|last1=Alton|first1=Peder|title=Utställning: Lyxprodukter och unika porträtt. Historiska museet visar romarrikets export till Skandinavien|trans-title=Luxury products and unique portraits. The History Museum shows exports from the Roman Empire to Scandinavia|url=http://www.dn.se/arkiv/kultur/utstallning-lyxprodukter-och-unika-portratt-historiska-museet-visar-romarrikets-export|website=www.dn.se|date=11 November 1997|publisher=[[Dagens Nyheter]]|access-date=11 November 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160306022054/http://www.dn.se/arkiv/kultur/utstallning-lyxprodukter-och-unika-portratt-historiska-museet-visar-romarrikets-export|archivedate=2016-03-06}}</ref> * ''Neĝa Blankulo kaj La Frenezo de Vero'', 2004, [[arta instalaĵo]] ke konduko al internacia polemiko.<ref>{{cite web|last1=Kihlström|first1=Staffan|title=Ambassadör förstörde konst|trans-title=Ambassador destroyed art|date=17 January 2004|url=http://www.dn.se/sthlm/ambassador-forstorde-konst/|website=www.dn.se|publisher=[[Dagens Nyheter]]|access-date=12 October 2015}}</ref> * ''Savu Historion!'', 2009, pri kiom [[tutmonda varmiĝo]] kaj [[poluo]] detruas la [[Kultura heredo|kulturan heredaĵon]].<ref>{{cite web|last1=Curman|first1=Sofia|title=Ny utställning om klimathotet mot kulturarvet|trans-title=New exhibition about the threat to cultural heritage posed by global warming|url=http://www.dn.se/kultur-noje/konst-form/ny-utstallning-om-klimathotet-mot-kulturarvet/|date=24 March 2009|website=www.dn.se|publisher=[[Dagens Nyheter]]|access-date=11 November 2015}}</ref> * ''Senlima – tutmonda vojaĝo de eltrovo'', 2011, pri kiom malsamaj kulturoj renkontis kaj influis ĉiun la alian dum historio.<ref>{{cite web|last1=Lundell|first1=Linnéa|title=Gränslöst– en global utställning på Historiska museet|trans-title=Boundless – a global voyage of discovery at the National Historical Museum|url=http://www.diva-portal.org/smash/get/diva2:421050/FULLTEXT01.pdf|website=www.diva-portal.org|publisher=[[Universitato de Upsalo]]|access-date=11 November 2015}}</ref> * ''Tri jarcentoj de amikeco inter Rusio kaj Nederlando'', 2013, kun objektoj pruntitaj de muzeoj, arkivoj kaj bibliotekoj en Rusio kaj Nederlando. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[citaĵo devigita]</sup> * ''Kaŝitaj rakontoj'', 2015, ekspozicio interplektita en la konstantaj ekspozicioj kun notoj kaj rakontoj reliefigantaj [[Sekseco|seksecon]] kaj [[Genra identeco|seksan identecon]] provizante sinsekvan vidon de historio.<ref>{{cite web|last1=Hill|first1=Siri|title=Hur många transmän gömde sig i armén?|trans-title=How many trans men hid in the army?|url=http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=3993&artikel=6222183&playaudio=5405743|website=www.sverigesradio.se|date=30 July 2015|publisher=[[Sveriges Radio]]|access-date=11 November 2015}}</ref> === Interrete alirebla Datumbazo === La muzeo havas ampleksan retan datumbazon. En 2011, informoj pri 480,000 objektoj povus esti aliritaj rete, de kiuj 65,000 havis enskribojn ilustritajn per desegnaĵoj aŭ fotoj. Krome, proksimume 267,300 osttrovaĵoj estis katalogitaj, kun totala pezo de proksimume 111 tunoj. Informoj ankaŭ estas kolektitaj pri 55,900 arkeologiaj lokoj kaj aliaj ejoj en Svedio kie la trovaĵoj estis faritaj. == Galerio == <gallery> Dosiero:Riksäpplet, Statens historiska museum, 2021.jpg|La "nacia pomo", en la muzeoturo Dosiero:Helmet_from_a_7th_century_boat_grave,_Vendel_era_brighter.jpg|alternative=Iron helmet from a 7th-century ship burial|Fera [[kasko]] de 7a-jarcento ŝipa entombigo Dosiero:Nas_church_Sweden.jpg|alternative=Medieval baptismal font from Näs Church|Mezepoka [[baptujo]] de Preĝejo Näs Dosiero:Nasgraveslab1.jpg|alternative=13th century Stone with Runic text from Näs Church, Västergötland, and it translates: "Here lies Torkel, Daglångs, and Stenas youngest son."|13a jarcenta Ŝtono kun Runa teksto de preĝejo Näs, en [[Västergötland]]. Ĝi tradukiĝas: "Ĉi tie restas Torkel, Daglångs kaj la plej juna filo de Stenas." Dosiero:Bildstenen_Volundstenen.jpg|alternative=Prehistoric picture stone showing figures from Norse mythology|Antaŭhistoria [[bildŝtono]] montranta figurojn de [[Nord-ĝermana mitologio|norsa mitologio]] Dosiero:Eriksbergskrin1.jpg|alternative=Wooden reliquary from Eriksberg Church, Västergötland|Ligna [[relikvujo]] de preĝejo Eriksberg, [[Västergötland]] Dosiero:Starrk1.JPG|alternative=Baptismal font from Starrkärr Church, Västergötland|Baptujo de preĝejo Starrkärr, [[Västergötland]] Dosiero:Hedesunda_Church_font_late_13th_century_in_Swedish_History_Museum_Stockholm.jpg|alternative=Hedesunda Church font, late 13th century|Baptujo de Preĝejo Hedesunda, malfrue 13a jarcento Dosiero:Eskilstunakista.JPG|alternative=Eskilstunakista, a late 11th-century stone coffin|Eskilstunakista, malfrua 11a-jarcenta ŝtona [[ĉerko]] Dosiero:Blekingeguldskålen_SHM_330320.jpg|La Blekinge- bovlo farita el bona [[orfolio]], datita inter 1100-900 a.K. c. Dosiero:Golden_necklace_from_Färjestaden,_Sweden.jpg|Kvin-ringa ora [[kolĉeno]] de Färjestadens, [[Öland]] Dosiero:Mönekragen.jpg|Sep-ringa ora kolĉeno de Mönekragen, [[Vestrogotio]] Dosiero:Timboholmsskatt.jpg|La Timboholm Trezoro Dosiero:Elisabethrelikvariet.jpg|La relikvujo de Sankta Elizabeto </gallery> === Elekto de ekspoziciaĵoj === <gallery> Dosiero:AlundaElkStatens_historiska_museum.JPG Dosiero:Slateanimalheadknives4000-2000Bc.JPG Dosiero:SHM3311-1-96893-2017-08-21-Ola_Myrin.jpg Dosiero:Balkåkra_kultföremål.jpg Dosiero:Bronsåldersfigurinen_från_Sankt_Olofs_socken.jpg Dosiero:Comb_bronze_age_sweden.jpg Dosiero:Djupbrunns_I_bracteate.jpg Dosiero:Picture_stone_in_Statens_historiska_museum.jpg Dosiero:G_268_Stenkyrka_Lillbjärs_III.jpg Dosiero:Backvagn.JPG Dosiero:Mosjömadonnan.JPG Dosiero:Friggeråkers_kyrka_Kristusfigur_1200-talet_6465.jpg Dosiero:Spänne_av_guld,_Statens_Historiska_museums_föremålsID_41519.tif Dosiero:Vendel_I_helmet_456058.jpg </gallery> == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Vidu ankaŭ == * [[:en:Gotland_Museum|Muzeo Gotland]] * [[:en:Museum_of_Medieval_Stockholm|Mezepoka Muzeo de Stokholmo]] == Eksteraj ligiloj == * [https://www.flickr.com/photos/historiska/ Kolektoj de la Sveda Historia Muzeo ĉe Flickr] * [http://mis.historiska.se/mis/sok/start.asp La Datumbazo de la Historia Muzeo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190623221309/http://mis.historiska.se/mis/sok/start.asp |date=2019-06-23 }} (alirebla kaj serĉebla) {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Oraĵoj]] [[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]] [[Kategorio:Historiaj muzeoj]] [[Kategorio:Muzeoj en Svedio]] [[Kategorio:Stokholmo]] ge3m40p9zw4k9vrfzpqykmlkwqbklez Diskuto:Bistrița 1 855555 9432103 9431559 2026-07-18T08:54:53Z Crosstor 3176 /* */ Respondo 9432103 wikitext text/x-wiki Mi demandas min ĉu iam ajn povas esti ebleco bluigi ĉiujn ruĝajn ligilojn en la listo de konataj urbanoj. Ekzemple [[Christian Pomarius]] en la 16-a jarcento certe havis interesan biografion, sed mi havis grandan problemon trovi lian tekston en iu ajn alilingva branĉo de vikipedio. Fine mi trovis ĝin, ne en la germana, ne en la rumana, ne en iu granda vikipedio, sed sole kaj ekskluzive en la hungara... Do tekston pri li devos verki denaskaj hungaroj kun bona kono de Esperanto, aŭ iu kiu tre certas ke la fremdlingvaj konoj pri la hungara sufiĉos: ĉu tio iam ajn okazos, konsiderante kiom da aliaj ruĝaj ligiloj estas kreataj?? Bone, multaj tiaj ruĝaj ligiloj deponiĝis al artikoloj jam antaŭ dek, dek du, dek kvin jaroj, kaj nenio okazas - Giorno2 metis la ruĝan ligilon [[Christian Pomarius]] nur en junio 2023, do estas espero atendi jaron, kaj ankaŭ estas espero de Giorno2 eble mem volos fari artikolon, kiam li bluigis iujn aliajn el la multegaj ruĝaj ligiloj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:02, 19 feb. 2024 (UTC) :{{farite}} [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 08:54, 18 jul. 2026 (UTC) == popolkuntivanto == popolkultivanto? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 11:33, 17 jul. 2026 (UTC) a3x9269c80xxtbyqsl19voo8fhfacdp 9432114 9432103 2026-07-18T09:05:25Z Crosstor 3176 /* popolkuntivanto */ Respondo 9432114 wikitext text/x-wiki Mi demandas min ĉu iam ajn povas esti ebleco bluigi ĉiujn ruĝajn ligilojn en la listo de konataj urbanoj. Ekzemple [[Christian Pomarius]] en la 16-a jarcento certe havis interesan biografion, sed mi havis grandan problemon trovi lian tekston en iu ajn alilingva branĉo de vikipedio. Fine mi trovis ĝin, ne en la germana, ne en la rumana, ne en iu granda vikipedio, sed sole kaj ekskluzive en la hungara... Do tekston pri li devos verki denaskaj hungaroj kun bona kono de Esperanto, aŭ iu kiu tre certas ke la fremdlingvaj konoj pri la hungara sufiĉos: ĉu tio iam ajn okazos, konsiderante kiom da aliaj ruĝaj ligiloj estas kreataj?? Bone, multaj tiaj ruĝaj ligiloj deponiĝis al artikoloj jam antaŭ dek, dek du, dek kvin jaroj, kaj nenio okazas - Giorno2 metis la ruĝan ligilon [[Christian Pomarius]] nur en junio 2023, do estas espero atendi jaron, kaj ankaŭ estas espero de Giorno2 eble mem volos fari artikolon, kiam li bluigis iujn aliajn el la multegaj ruĝaj ligiloj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:02, 19 feb. 2024 (UTC) :{{farite}} [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 08:54, 18 jul. 2026 (UTC) == popolkuntivanto == popolkultivanto? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 11:33, 17 jul. 2026 (UTC) :La vorto estas nature ortografia eraro, ankaŭ popolkultivanto estas stranga (tiel hungare kompreneblas), tamen mi simple forigis la vorton. [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 09:05, 18 jul. 2026 (UTC) i2t5obxzc6at4hc4cvvhutaz5r7duc4 Studia Teatro (Vajmaro) 0 859663 9431620 9051522 2026-07-17T13:22:10Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431620 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lernejo |latitudo=50.94911 |longitudo=11.34978 |regiono-ISO=DE-TH |situo sur mapo=Vajmaro |zomo=15 }} '''Studia Teatro''' (germane: ''Studiotheater Belvedere Weimar''; adreso: Schloß Belvedere 14) troviĝante apud [[kastelo Belvedere (Weimar)|Kastelo Belvedere]] en [[Vajmaro]], Germanujo, estas institucio de la [[Liszt-muzikaltlernejo vajmara|Liszt-muzikaltlernejo]]. Oni kromnomas ĝin ''Wagnerhaus'' je honoro de [[Richard Wagner]].<ref>https://www.hfm-weimar.de/besuchen/veranstaltungen/veranstaltungsorte</ref> Estante iom for de la t.n. Kavaliraj domoj ĝi lokas en areo de iama [[menaĝerio]]. [[file:Studiotheater Belvedere Weimar.jpg|thumb|Studia Teatro, Vajmaro]] == Arkitekturo == La ĉefa teatra ejo havas horizontalan projekciajn en Ho-formo. Supre de la portalo de la meza [[avankorpo]] estas granda arka fenestro kaj triangula gablo. La aspekto estas historiisma, kun [[groptegmento]]j. Laŭ la arĥitekto [[Hermann Henselmann]] la ejo estis nomata ''henselmann-aĵo'' fare de [[Hans-Joachim Leithner]].<ref>[[Hans-Joachim Leithner]]: ''Gestaltete Landschaften'' (=WeimarWissen, 2.1.: ''Parkanlagen in Weimar''). Weimar 2021, p. 82 kaj p. 275-276, noto 26</ref> Estis Henselmann unua estro de [[Bauhaus-Universitato Vajmaro]] post 1946 realiganta siafunkcie konceptojn de [[socialisma realismo]].<ref>Art. "Hochschule für Architektur und Bauwesen Weimar". Ĉe: [[Gitta Günther]], [[Wolfram Huschke]], [[Walter Steiner]] (eld.): ''Weimar. Lexikon zur Stadtgeschichte.'' Hermann Böhlaus Nachfolger, Weimar 1998, p. 208</ref> Laŭ ordono de la [[sovetio|sovetia]] administrado SMAD oni starigis tie ĉi novan ejon laŭ planoj de Henselmann. Inter la antaŭulaj domo estis atelieraĵo de 1855 kiu ŝanĝiĝis en la 1920-aj jaroj je gimnastikejo por policanoj.<ref>[[Gert-Dieter Ulferts]] k.a..: ''Schloß Belvedere: Schloß, Park und Sammlung.'' Deutscher Kunstverlag, München/Berlin/Weimar 1998, p. 20 kaj 38</ref> De la antaŭula komplekso verŝajne postrestis nur la portala ero. == Historio teatra == La unua institucio nomiĝis ''Deutsches Theaterinstitut Schloß Belvedere'' (DTI) estante parto de la Liszt-altlernejo. En oktobro 1947 SMAD ordonis ties memstarigon. La de [[Ottofritz Gaillard]], [[Otto Lang]] kaj [[Maxim Vallentin]] fondita aktora sekcio ĉe la muzikaltlernejo iĝu propra instituto por la trejnado kun metoda renovigo laŭ socialismaj doktrinoj. En 1948 rezultiĝis el tio ''Deutsches Theaterinstitut Weimar Schloß Belvedere'' (DTI).<ref>[[Annette Seemann]]: ''Weimar. Eine Kulturgeschichte'', Beck Verlag, München 2012, p. 351. ISBN 978-3-406-63030-9.</ref> Apudis internejo por la trejnotoj. La estontaj aktoroj krom praktika tekniko lernis ankaŭ dogmaĵojn laŭ [[Konstantin Sergejeviĉ Stanislavski|Konstantin Stanislavski]]. Tio ege kontraŭis al ideoj de [[Bertolt Brecht]] efektivigitaj en [[Berlino]] ĉe ''Berliner Ensemble''. En 1953 ĝi kunfandiĝis kun [[leipzig|lepsika]] teatroaltejo kiu de 1967 nomiĝis ''Theaterhochschule Hans Otto''.<ref>Leithner (2021) p. 80 ss.</ref><ref>[https://www.leipzig-lexikon.de/HOCHUNIV/THEATER.HTM "Die Theaterhochschule" ĉe Leipzig-Lexikon]</ref> Lernigis en Vajmaro bonon scenejan prononcadon la klasika filologo [[oskar Werner (filologo)|Oskar Werner]]. Nun Studia Teatro partis denove ĉe Liszt-altlernejo por flegi muzikan teatron.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://www.hfm-weimar.de/institut-fuer-gesang-musiktheater/willkommen/ |titolo=hfm-weimar.de |alirdato=2024-03-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20240317060014/https://www.hfm-weimar.de/institut-fuer-gesang-musiktheater/willkommen/ |arkivdato=2024-03-17 }}</ref> Komencoj tiaj en la propra senco ekis jam en 1886 ĉe tiama orkestra lernejo. Ĉe Studia Teatro estas ankaŭ publikaj okazigoj kun bonvena partopreno de studentoj. == Surscenigoj kaj ensembloj de DTI == La premieroj de la trupo ''Das Junge Ensemble'' komence spekteblis en la malgranda salono de [[Vajmarhalo]]; gastis oni en tuta [[Turingo]] kaj en modernaj [[kulturdomo]]j ekz. de [[Schkopau]] (BUNA) aŭ [[Unterwellenborn]] (Maxhütte). * [[Carlo Goldoni]]: ''Mirandolina'', premiero 14.7.1948, reĝisoris O. Lang * Molière: ''Der eingebildete Kranke'', 27.8.1948, reĝisoris O. Lang * Brodwin (Slatan Dudow): ''Der Feigling'', 3.2.1949, reĝisoris M. Vallentin kaj [[Willy Semmelrogge]] * [[Julius Hay]]: ''Kamerad Mimi'', 5.7.1949, reĝisoris O. Lang * [[Alfred de Musset]]: ''Man spielt nicht mit der Liebe'', 28.10.1949, reĝisoris O. Gaillard * ''Meister Pathelin'', 20.12.1950 == Enscenigitaĵoj de Studia Teatro (elekto) == * ''Der Vetter aus Dingsda'' de [[Eduard Künneke]], 24.10.2014, reĝisorado: Elmar Fulda * ''Global Players'' de [[Giordano Bruno do Nascimento]], 19.10.2018, reĝisorado: Lisa Astrid Mayer * ''Die weiße Rose'' de [[Udo Zimmermann]], oktobro 2018, reĝisorado: Lisa Astrid Mayer * ''The Turn of the Screw'' de [[Benjamin Britten]], 19.10.2016, reĝisorado: Elmar Fulda * ''Zauberflöte'' de [[Wolfgang Amadeus Mozart]], 14.2.2019, reĝisorado: Stephanie Koch * ''[[Die schöne Galathée]]'' de [[Franz von Suppè]], 27.6.2003, reĝisorado: Sonja Trebes * ''Così fan tutte'' de Wolfgang Amadeus Mozart, 2.4.2022, reĝisorado: Michael Dissmeier * ''Lulu'' de [[Alban Berg]], 2.3.2024, reĝisorado: Noam Damm * ''Figaro'' de Johann Strauss/Wolfgang Amadeus Mozart, 26.4.2024, reĝisorado: Andrea Raabe == Literaturo == * [[Otto Ludwig Sckell]]: ''Erinnerungen an Alt-Belvedere.'' ĉ. 1900. * Otto Ludwig Sckell: ''200 Jahre Belvedere. Ein Rückblick auf seine Entwicklung unter besonderer Berücksichtigung seiner Gartenkunst.'' Selbstverlag, Weimar 1928. * [[Reinhard Schau]]: ''Das Weimarer Belvedere. Eine Bildungsstätte zwischen Goethezeit und Gegenwart.'' Böhlau Verlag, Köln/Weimar 2006, ISBN 3-412-31205-3. * Wolfram Huschke: ''Zukunft Musik. Eine Geschichte der Hochschule für Musik Franz Liszt Weimar.'' Böhlau Verlag, Wien/Köln/Weimar 2006. * Christiane Weber: ''Musiktheater in Weimar: von den Anfängen bis 1959'', Verlag René Burkhardt, 2008. == Eksteraj ligiloj == {{Commonscat}} *[https://www.mdr.de/mdr-klassik-radio/klassikthemen/weimar-studiotheater-belvedere-premiere-100.html "Oper Così fan tutte am Studiotheater Belvedere"] - ĉe: MDR, 28.4.2022 == Notoj == <references/> [[Kategorio:Konstruaĵoj en Vajmaro]] [[Kategorio:Teatrejoj]] [[Kategorio:Altlernejoj en Germanio]] [[Kategorio:Kulturo de GDR]] qen6v2dazxwi1wl8126xvdvda8yfhuk Suda Florido 0 870995 9431685 9214495 2026-07-17T15:24:25Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431685 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|regiono |kategorio=Geografia regiono |lando = Usono |regiono = Florido |mapo=South Florida locator map.png |mapo priskribo=Mapo de la teritorio kovrita de la areo de Suda Florido, apartenanta al Florido. |regiono-ISO = US-FL |mapo1 lokumilo = iso |mapligilo = jes |kono = |zomo = 6 |areo_kodo = |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto }} [[Dosiero:South_florida_satellite_image_cut_from_wiki.png|eta|[[United States Geological Survey|Usono Geologia Enketo]] satelita bildo de la Miami metropola areo en aprilo 2007]] '''Suda Florido''' ({{Lang-en|South Florida}}, foje mallongigita SoFlo) estas la plej suda regiono de la [[usona ŝtato]] [[Florido]]. Ĝi estas unu el la tri plej ofte identigitaj regionoj de Florido, la aliaj du estante [[Centra Florido]] kaj [[Norda Florido]]. La regiono inkludas la dense loĝitan miaman metropolan areon, la [[Florida Keys]] kaj aliajn loĝantarcentrojn. Suda Florido estas la plej suda parto de la [[kontinenta Usono]] kaj la nura parto de la kontinenta Usono kun [[tropika klimato]]. == Teritorio == Kiel kun aliaj regionoj, Suda Florido havas neniujn oficialajn limojn aŭ statuson kaj estas difinita alimaniere per malsamaj fontoj. Studo de Floridaj regionoj (2007) de Ari Lamme kaj Raymond K. Oldakowski trovis ke Floridaj loĝantoj prienketitaj difinis Sudan Floridon kiel la plej sudajn areojn de la Florida duoninsulo, tio estas, de Jupitero, Florido, sude. Tiu areo inkludas la miaman metropolan areon (ofte difinitan kiel kantonoj [[Miami-Dade]], Broward, kaj Palm Beach), la Florida Keys, kaj la enlandan regionon konatan kiel la Glades. Kelkaj respondantoj vivantaj en la malproksima nordokcidenta, suda Tampa Bay areo identigis ilian regionon kiel Suda Florido prefere ol Sudokcidenta aŭ Centra  <ref>Lamme & Oldakowsi, p. 329.</ref>. == Demografio de la grandaj urboj == {| class="wikitable sortable" !Urbo !Enloĝantaro je 2020 <ref>{{cite web|url=https://www.bebr.ufl.edu/population/population-data/florida-population-census-summary-2010|title=Florida Population: Census Summary 2020|year=2021|author=Bureau of Economic and Business Research|publisher=University of Florida|access-date=2017-04-18|archive-date=2020-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200927045035/https://www.bebr.ufl.edu/population/population-data/florida-population-census-summary-2010|url-status=dead}}</ref> !Enloĝantaro je 2010 <ref>{{cite web|url=https://www.bebr.ufl.edu/population_page_repo/florida-population-census-summary-2020/|title=Florida Population: Census Summary 2010|year=2011|author=Bureau of Economic and Business Research|publisher=University of Florida}}</ref> |- |[[Miamo|Miamio]] |442,241 |399,457 |- |[[Hialeah]] |223,109 |224,669 |- |[[Fort Lauderdale]] |182,760 |165,521 |- |[[Pembroke Pines]] |171,178 |154,750 |- |- |[[Hollywood (Florido)|Hollywood]] |153,067 |140,768 |- |[[Miramar (Florido)|Miramar]] |134,721 |122,041 |- |[[Coral Springs]] |134,394 |121,096 |- |[[Miami Gardens]] |111,640 |107,167 |- |[[Okcidenta Palm Beach|West Palm Beach]] |117,415 |99,919 |- |[[Pompano Beach]] |112,046 |99,845 |- |[[Davie, Florida|Davie]] |105,691 |91,992 |- |[[Miami Beach]] |82,890 |87,779 |- |[[Plantation, Florida|Plantation]] |91,750 |84,955 |- |[[Sunrise (Florido)|Sunrise]] |97,335 |84,439 |- |[[Boca Raton]] |97,422 |84,392 |- |[[Deerfield Beach]] |86,859 |75,018 |- |[[Boynton Beach]] |80,380 |68,217 |- |[[Lauderhill]] |74,482 |66,887 |- |[[Weston, Florida|Weston]] |68,107 |65,333 |- |[[Delray Beach]] |66,846 |60,522 |- |[[Homestead, Florida|Homestead]] |80,737 |60,512 |- |[[Tamarac, Florida|Tamarac]] |71,897 |60,427 |- |[[North Miami, Florida|North Miami]] |60,191 |58,786 |- |[[Wellington (Florido)|Wellington]] |61,637 |56,508 |- |[[Jupiter (Florido)|Jupiter]] |61,047 |55,156 |- |[[Margate, Florida|Margate]] |58,712 |53,284 |- |[[Coconut Creek, Florida|Coconut Creek]] |57,833 |52,909 |} Notindas ke granda [[plimulto]] de ĉiuj [[Eksterlandano|eksterlandanoj]] vivantaj en Suda Florido venas de [[Latin-Ameriko]]. == Politiko == [[Dosiero:Cape_Florida_Light,_a_lighthouse_on_Cape_Florida_at_the_south_end_of_Key_Biscayne_in_Miami-Dade_County,_Florida_LCCN2011630335.tif|eta|Cape Florida Lighthouse, [[lumturo]] ĉe Cape Florida sur la suda pinto de Key Biscayne en kantono Miami-Dade, Florido. Konstruite en 1825.]] Lamme kaj Oldakowski identigas plurajn demografiajn, politikajn, kaj kulturajn elementojn kiuj karakterizas Sudan Floridon kaj distingas ĝin de aliaj areoj de la ŝtato. Multaj el iliaj diferencoj ŝajnas esti motivitaj de sia proporcie pli alta nivelo de migrado de la nordaj ŝtatoj de Usono kaj de la [[Karibio]] kaj [[Latin-Ameriko]], precipe en la dense loĝita miama areo.  Politike, Suda Florido estas pli liberala ol la cetero de la ŝtato. Dum malpli ol 10% de la homoj en Norda aŭ Centra Florido sentis ke ilia areo estis [[liberala]], pli ol triono de Sudflorianoj priskribis sian regionon kiel tian. ​ 38% karakterizis la areon kiel [[Konservativuloj|konservativulo]]; 26% kiel moderaj.  Ĉi tio rilatas al la demografio de Suda Florido, kaj la trovoj de Lamme kaj Oldakowski paralelas la esploradon de Barney Warf kaj Cynthia Waddell pri la politika geografio de Florido dum la prezidant-elekto en 2000 .  La ekonomio de Suda Florido estas tre simila al tiu de Centra Florido. Kompare kun la pli diversigita ekonomio de Norda Florido, turismo estas senkompare la plej granda industrio de Suda kaj Centra Florido, kun multe pli malgranda sed vigla agrikultura industrio. 18 === Propono de secesio === En 2014, la urbo de Suda Miamo pasigis rezolucion ('''[https://www.documentcloud.org/documents/1337949-res-no-203-14-14297.html No. 203-14-14297] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230406232655/https://www.documentcloud.org/documents/1337949-res-no-203-14-14297.html |date=2023-04-06 }}''') por krei la 51-an ŝtaton ene de Usono sub la nomo Suda Florido. 24% de usonanoj bonvenigus la dividadon <ref>[http://www.lavanguardia.com/internacional/20141207/54421157389/florida-sur-estado-51-estados-unidos.html Florida del Sur, ¿el estado 51 de Estados Unidos?, La Vanguardia (07/12/2014)]</ref>.​ La kialo de ĉi tiu divida projekto estas ke parto de la ŝtato estus inundita de altiĝantaj akvoj pro [[klimata ŝanĝo]] <ref>[http://www.elmundo.es/america/2014/10/28/544ed3a5268e3eb86b8b4575.html ¿Secesión en Florida?, El Mundo (28/10/2014)]</ref><ref>[https://actualidad.rt.com/actualidad/view/144616-separatismo-eeuu-proponen-dividir-florida ¿El estado 51? En EE.UU. proponen dividir Florida, RT (24/10/2014)]</ref>.​ Tamen estus ankaŭ ekonomiaj kialoj <ref>[http://cnnespanol.cnn.com/2014/10/23/comisionados-del-sur-de-miami-proponen-separarse-de-florida/ Comisionados del sur de Miami proponen separarse de Florida, CNN en español (23/10/2014)]</ref>. La norda limo de la nova Ŝtato estus la kantonoj de Brevard, Orange, Polk, Hillsborough kaj Pinellas (proksimume Tampa Bay kaj Orlando). En totalo, la proponita Ŝtato de "Suda Florido" inkludus 24 kantonoj de aktuala Florido. Suda miamaj politikistoj planas sendi la rezolucion al la estraroj de ĉiuj 24 kantonoj por aprobo. Por ke [[Secesio (politiko)|secesio]] estu valida, tamen, la mezuro postulus la aprobon de la tuta ŝtatbalotantaro kaj la aprobon de la [[Usona Kongreso|Kongreso]] <ref>[http://www.orlandosentinel.com/features/gone-viral/os-state-of-south-florida-20141021-post.html Officials want South Florida to break off into its own state (en inglés)]</ref>. Se la secesio okazos, ĝi reprezentus 69% de la nuna ekonomio de Florido (procento pli alta ol 67% de la loĝantaro), kio estus ĉirkaŭ 15,25 miliardoj da dolaroj.  Tiu ĉi teritorio havus kiel ekonomiajn fontojn la spacan industrion de [[Cape Canaveral]], [[Universal Studios]], la [[Walt Disney World|Disney-parkon]] kaj kompreneble [[Turismo|turismon]] (precipe en Miamo). === Loka akĉento === La miama [[akĉento]] estas regiona akĉento de la [[usonangla]] dialekto parolita en Suda Florido, precipe en kantonoj Miami-Dade, Broward, Palm Beach, kaj Monroe. La akĉento estis naskita en centra Miamo, sed disetendiĝis al la resto de Suda Florido en la jardekoj ekde la 1960-aj jaroj <ref>{{cite web|url=http://wlrn.org/post/miami-accents-why-locals-embrace-heavy-l-or-not|title=Miami Accents: Why Locals Embrace That Heavy "L" Or Not|first=Patience|last=Haggin|website=Wlrn.org|access-date=2018-07-10}}</ref><ref>{{cite web|url=http://wlrn.org/post/miami-accents-how-miamah-turned-different-sort-twang|title=Miami Accents: How 'Miamah' Turned Into A Different Sort Of Twang|first=Gabriella|last=Watts|website=Wlrn.org|access-date=2018-07-10}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.miamiherald.com/2013/09/07/3609984/english-in-the-305-has-its-own.html|title=English in the 305 has its own distinct Miami sound - Lifestyle - MiamiHerald.com<!-- Bot generated title -->|website=Miamiherald.com|access-date=2018-07-10|publisher=[[The Miami Herald]]}}</ref>. La miama akĉento estas bazita sur sufiĉe norma usona akĉento, sed kun kelkaj tre similaj ŝanĝoj al mez-atlantikaj dialektoj (precipe New York Area Dialect, Northern New Jersey English, kaj Latin New York English ). Nordamerikaj kaj nordorientaj usonaj dialektoj, la "Miama akcento" estas rhotika; Ĝi ankaŭ enkorpigas ritmon kaj elparolon forte influite de la hispana (kie la ritmo estas sinkronigita kun la silabo) <ref>{{Cite web|url=http://articles.sun-sentinel.com/2004-06-13/news/0406130047_1_cuban-accent-spanish-sound|title='Miami Accent' Takes Speakers By Surprise|work=Articles – Sun-Sentinel.com|date=2004-06-13|access-date=2012-10-08|fechaarchivo=20 de agosto de 2012|urlarchivo=https://web.archive.org/web/20120820020926/http://articles.sun-sentinel.com/2004-06-13/news/0406130047_1_cuban-accent-spanish-sound|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120820020926/http://articles.sun-sentinel.com/2004-06-13/news/0406130047_1_cuban-accent-spanish-sound|archivedate=2012-08-20}}</ref>. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://www.census.gov/population/cen2000/phc-t29/tab01a.pdf Loĝantaroj de metropola kaj mikropola areoj (kaj rangigoj)] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Geografio de Florido]] o3fmrz43n3oq3kymdmpze9azenrekjm Keir Starmer 0 872329 9431767 9366437 2026-07-17T17:17:44Z NateNate60 161496 Ne plu estas la estro de la Laborista Partio 9431767 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto | titolo = brita politikisto | kesteroj = {{Informkestero sinsekvo | titolo = [[Ĉefministro de Unuiĝinta Reĝlando|Ĉefministro de Britio]] | dosiero = Flago-de-Britio.svg | periodo = ekde julio [[2024]] | antaŭ = [[Rishi Sunak]] | post = }}}} '''Keir Rodney STARMER''' (naskiĝis la [[2-a de septembro|2-an de septembro]] [[1962]] en [[Londono]] <ref name=":0">{{cite web|title=Starmer, Rt Hon. Sir Keir, (born 2 Sept. 1962), PC 2017; QC 2002; MP (Lab) Holborn and St Pancras, since 2015|url=https://www.ukwhoswho.com/view/10.1093/ww/9780199540884.001.0001/ww-9780199540884-e-43670|website=Who's Who|year=2007|doi=10.1093/ww/9780199540884.013.U43670|isbn=978-0-19-954088-4|access-date=4 January 2020|archive-date=12 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200712074706/https://www.ukwhoswho.com/view/10.1093/ww/9780199540884.001.0001/ww-9780199540884-e-43670|url-status=live}}</ref>) estas brita [[politikisto]] kaj [[advokato]], kiu estas la [[ĉefministro de Britio]]. Li estas membro de la [[Laborista Partio (Britio)|Laborista Partio]] kaj ĝia estro de la 4-a de aprilo 2020 ĝis la 17-a de julio 2026.  Li tiam estis ''la Gvidanto de His Majesty's Most Loyal Opposition'' en la [[Ĉambro de komunuloj]] de la [[Brita Parlamento]] Li estas membro de la [[Ĉambro de komunuloj]] ekde 2015. Starmer respondecis pri la dosiero [[Brexit]] en la [[ombra registaro]] de [[Jeremy Corbyn]] <ref>{{Cite web|url=http://www2.politicalbetting.com/index.php/archives/2016/10/06/jeremy-corbyn-has-appointed-sir-keir-starmer-as-shadow-brexit-secreretary-and-the-tories-should-be-worried/|title=Jeremy Corbyn has appointed Sir Keir Starmer as Shadow Brexit Secretary and the Tories should be worried|date=la 6an de oktobro 2016|website=politicalbetting.com|access-date=la 7an de decembro 2016|archive-date=la 10an de decembro 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161210171445/http://www2.politicalbetting.com/index.php/archives/2016/10/06/jeremy-corbyn-has-appointed-sir-keir-starmer-as-shadow-brexit-secreretary-and-the-tories-should-be-worried/|url-status=live}}</ref>. Profesie, li estis Direktoro de Public Prosecutions por [[Anglio]] kaj [[Kimrio]], ĉe la Crown Prosecution Service ([[:en:Crown_Prosecution_Service|en]]), de 2008 ĝis 2013 <ref name="Moss">{{cite news|last=Moss|first=Stephen|date=la 21an de septembro 2009|title=Keir Starmer: 'I wouldn't characterise myself as a bleeding heart liberal . . .'|work=[[The Guardian]]|url=https://www.theguardian.com/global/2009/sep/21/keir-starmer-director-public-prosecutions|url-status=live|access-date=|archive-url=https://web.archive.org/web/20190516180531/https://www.theguardian.com/global/2009/sep/21/keir-starmer-director-public-prosecutions|archive-date=la 16an de majo 2019}}</ref>. Post akirado de advokatolicenco, li akceptis taskojn ekskluzive kiel defenda [[advokato]], specialiĝante pri [[homaj rajtoj]] <ref name="guardian-20200327">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/politics/2020/mar/27/keir-starmer-profile-labours-non-aligned-leadership-frontrunner|title=Keir Starmer had no enemies. Can he keep it that way?|last=Stewart|first=Heather|work=The Guardian|date=la 27an de marto 2020|access-date=28 March 2020|archive-date=27 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200327230033/https://www.theguardian.com/politics/2020/mar/27/keir-starmer-profile-labours-non-aligned-leadership-frontrunner|url-status=live}}</ref><ref name="GUAR1">{{Cite news|last1=Bates|first1=Stephen|title=The Guardian profile: Keir Starmer|url=https://www.theguardian.com/world/2008/aug/01/humanrights.law|access-date=10 April 2020|work=The Guardian|date=la 1an de aŭgusto 2008|archive-date=29 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190329112736/https://www.theguardian.com/world/2008/aug/01/humanrights.law|url-status=live}}</ref>. Li estis nomumita Queen's Counsel (QC) en 2002 kaj [[Ordeno de la Bano|Kavaliro Komandanto de la Ordeno de la Bano]] (KCB) en 2014. Li estis ĵurkonfirmita kiel membro de la [[Reĝa Konsilio (Britio)|reĝa konsilio]] la 19an de julio 2017. == Referencoj == {{Referencoj}} <!-- == Eksteraj ligiloj == --> {{Ĉefministroj de Britio}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Starmer, Keir}} [[Kategorio:Britaj politikistoj]] [[Kategorio:Anglaj ateistoj]] [[Kategorio:Anglaj socialistoj]] [[Kategorio:Ĉefministroj de Britio]] [[Kategorio:Nuntempaj naciaj ĉefministroj]] j5fvx3ttjowf5u21lhs4nwn1iqfih1w 9431978 9431767 2026-07-18T04:50:43Z Moldur 2507 9431978 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto | titolo = brita politikisto | kesteroj = {{Informkestero sinsekvo | titolo = [[Ĉefministro de Unuiĝinta Reĝlando|Ĉefministro de Britio]] | dosiero = Flago-de-Britio.svg | periodo = ekde julio [[2024]] | antaŭ = [[Rishi Sunak]] | post = }} {{Informkestero sinsekvo | titolo = Partiestro de [[Brita Laborista Partio]] | dosiero = Labour Party Wordmark.svg | periodo = aprilo [[2020]] – julio [[2026]] | antaŭ = [[Jeremy Corbyn]] | post = [[Andy Burnham]] }} }} '''Keir Rodney STARMER''' (naskiĝis la [[2-a de septembro|2-an de septembro]] [[1962]] en [[Londono]] <ref name=":0">{{cite web|title=Starmer, Rt Hon. Sir Keir, (born 2 Sept. 1962), PC 2017; QC 2002; MP (Lab) Holborn and St Pancras, since 2015|url=https://www.ukwhoswho.com/view/10.1093/ww/9780199540884.001.0001/ww-9780199540884-e-43670|website=Who's Who|year=2007|doi=10.1093/ww/9780199540884.013.U43670|isbn=978-0-19-954088-4|access-date=4 January 2020|archive-date=12 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200712074706/https://www.ukwhoswho.com/view/10.1093/ww/9780199540884.001.0001/ww-9780199540884-e-43670|url-status=live}}</ref>) estas brita [[politikisto]] kaj [[advokato]], kiu estas la [[ĉefministro de Britio]]. Li estas membro de la [[Laborista Partio (Britio)|Laborista Partio]] kaj ĝia estro de la 4-a de aprilo 2020 ĝis la 17-a de julio 2026.  Li tiam estis ''la Gvidanto de His Majesty's Most Loyal Opposition'' en la [[Ĉambro de komunuloj]] de la [[Brita Parlamento]] Li estas membro de la [[Ĉambro de komunuloj]] ekde 2015. Starmer respondecis pri la dosiero [[Brexit]] en la [[ombra registaro]] de [[Jeremy Corbyn]] <ref>{{Cite web|url=http://www2.politicalbetting.com/index.php/archives/2016/10/06/jeremy-corbyn-has-appointed-sir-keir-starmer-as-shadow-brexit-secreretary-and-the-tories-should-be-worried/|title=Jeremy Corbyn has appointed Sir Keir Starmer as Shadow Brexit Secretary and the Tories should be worried|date=la 6an de oktobro 2016|website=politicalbetting.com|access-date=la 7an de decembro 2016|archive-date=la 10an de decembro 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161210171445/http://www2.politicalbetting.com/index.php/archives/2016/10/06/jeremy-corbyn-has-appointed-sir-keir-starmer-as-shadow-brexit-secreretary-and-the-tories-should-be-worried/|url-status=live}}</ref>. Profesie, li estis Direktoro de Public Prosecutions por [[Anglio]] kaj [[Kimrio]], ĉe la Crown Prosecution Service ([[:en:Crown_Prosecution_Service|en]]), de 2008 ĝis 2013 <ref name="Moss">{{cite news|last=Moss|first=Stephen|date=la 21an de septembro 2009|title=Keir Starmer: 'I wouldn't characterise myself as a bleeding heart liberal . . .'|work=[[The Guardian]]|url=https://www.theguardian.com/global/2009/sep/21/keir-starmer-director-public-prosecutions|url-status=live|access-date=|archive-url=https://web.archive.org/web/20190516180531/https://www.theguardian.com/global/2009/sep/21/keir-starmer-director-public-prosecutions|archive-date=la 16an de majo 2019}}</ref>. Post akirado de advokatolicenco, li akceptis taskojn ekskluzive kiel defenda [[advokato]], specialiĝante pri [[homaj rajtoj]] <ref name="guardian-20200327">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/politics/2020/mar/27/keir-starmer-profile-labours-non-aligned-leadership-frontrunner|title=Keir Starmer had no enemies. Can he keep it that way?|last=Stewart|first=Heather|work=The Guardian|date=la 27an de marto 2020|access-date=28 March 2020|archive-date=27 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200327230033/https://www.theguardian.com/politics/2020/mar/27/keir-starmer-profile-labours-non-aligned-leadership-frontrunner|url-status=live}}</ref><ref name="GUAR1">{{Cite news|last1=Bates|first1=Stephen|title=The Guardian profile: Keir Starmer|url=https://www.theguardian.com/world/2008/aug/01/humanrights.law|access-date=10 April 2020|work=The Guardian|date=la 1an de aŭgusto 2008|archive-date=29 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190329112736/https://www.theguardian.com/world/2008/aug/01/humanrights.law|url-status=live}}</ref>. Li estis nomumita Queen's Counsel (QC) en 2002 kaj [[Ordeno de la Bano|Kavaliro Komandanto de la Ordeno de la Bano]] (KCB) en 2014. Li estis ĵurkonfirmita kiel membro de la [[Reĝa Konsilio (Britio)|reĝa konsilio]] la 19an de julio 2017. == Referencoj == {{Referencoj}} <!-- == Eksteraj ligiloj == --> {{Ĉefministroj de Britio}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Starmer, Keir}} [[Kategorio:Britaj politikistoj]] [[Kategorio:Anglaj ateistoj]] [[Kategorio:Anglaj socialistoj]] [[Kategorio:Ĉefministroj de Britio]] [[Kategorio:Nuntempaj naciaj ĉefministroj]] n0s069pcpwbuc0vdhlb463oxatux619 Grand Dictionaire Eo-Fr 0 877995 9431951 8808163 2026-07-18T00:02:51Z Xqbot 13076 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Grand dictionnaire espéranto-français]] 9431951 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Grand dictionnaire espéranto-français]] bgrs5xvtgazh3ong0gtullq6wczgmda Etaj Virinoj 0 881862 9431835 9394075 2026-07-17T19:51:21Z Sj1mor 12103 9431835 wikitext text/x-wiki {{Informkesto libro}}'''''Etaj Virinoj'' '''aŭ''' ''Virinetoj''''' ({{Lang-en|Little Women}}) estas la plej fama verko de [[Louisa May Alcott]] <ref name="longest">{{cite book|last=Longest|first=David|title=Little Women of Orchard House: A Full-length Play|url=https://books.google.com/books?id=alE2cBz3jiIC&q=little+women+setting&pg=PA115|year=1998|publisher=Dramatic Publishing|isbn=0-87129-857-0|page=115}}</ref><ref>{{cite book|title=Sparknotes: literature|url=https://books.google.com/books?id=DlzwgasGc2oC&q=little+women|year=2004|publisher=Spark Educational Publishing|isbn=1-4114-0026-7|page=465}}</ref>. La verko rakontas la historion de familio en [[Concord (Masaĉuseco)|Concord]], urbo apud [[Bostono]] en [[Masaĉuseco]], [[Usono]]. La rakonto okazas dum kaj post la [[Usona Enlanda Milito]]. Ĝiaj heroinoj estas la kvar martaj fratinoj - la plej aĝa Margaret (Meg), kies revo estas eki familion kaj partopreni en alta socio, la ribelema kaj sovaĝa Josephine (Joe), kies revo estas esti sendependa kaj libera verkisto, Elizabeth (Beth) la muzika, obeema kaj afabla koro, kaj la plej juna kaj plej dorlotita Amy, kies revo estas esti [[Pentrarto|pentristino]] kaj vivi luksan vivon <ref name="Cheever">{{cite book|last=Cheever|first=Susan|title=Louisa May Alcott: A Personal Biography|year=2011|publisher=Simon and Schuster|isbn=978-1-4165-6992-3|url=https://books.google.com/books?id=-4PYzxTQVAcC&q=little+women}}</ref>. En la verko mem, la rakontanto nomas ĝin "familia [[dramo]]". La verko povas esti vidita kiel ina inicromano ([[formadromano]]), kaj ofte estas klasifikita kiel [[aŭtobiografia romano]] (aŭ [[Duonaŭtobiografio|duonaŭtobiografia]]), en kiu Alcott bazigis la rolulon de Joe sur si mem <ref name="Reisen2">{{cite book|last=Reisen|first=Harriet|title=Louisa May Alcott: The Woman Behind ''Little Women''|url=https://books.google.com/books?id=csc0gSSxSMIC&q=+little+women+autobiographical|year=2010|publisher=Macmillan|isbn=978-0-312-65887-8}}</ref>. Do verŝajne ĝi estas parte skribita el la infanmemoroj de la aŭtoro: Alcott ankaŭ havis tri fratinojn. La unua parto de la libro iĝis vaste konata kaj iĝis ege sukcesa komerce, kio instigis la verkiston verki daŭrigon, ''Good Wives'' (''Bonaj Edzinoj''), ''kiu'' ankaŭ estis tre populara. Kune, la du partoj de la romano unue estis publikigitaj en 1880. Post ''Virinetoj'', Alcott verkis daŭrigojn pri la vivoj de la heroinoj de ĉi tiu libro: Little Men (''Viretoj'', 1871) kaj Joe's Boys (Knaboj de Joe, 1886). La verko estis tradukita en multajn lingvojn kaj ricevis multajn adaptojn por kino, televido, radio, bildstrioj kaj pli. == Fono == En 1868, Louisa May Alcott estis konsilita fare de Thomas Niles, ŝia eldonisto, verki verkon pri [[Knabino|knabinoj]] kiu alparolus larĝan legantaron. Alcott rezistis komence, preferante publikigi kolekton de noveloj kiujn ŝi verkis. Niles premadis ŝin por verki la verkon pri la knabinoj unue kaj por konvinki ŝin estis helpita fare de ŝia patro, Amos Bronson Alcott, kiu vokis ŝin por fari la saman. En majo 1868, Alcott verkis en ŝia [[taglibro]]: "Niles, la partnero de Roberts, petis al mi verki porknabinan verkon. Mi diris ke mi provos." Alcott metis ŝian romanon en la fikcia Orchard House, kiu portas la nomon de ŝia loĝloko dum verkado de la romano : Orchard House en Concord, Masaĉuseco. Ŝi poste verkis en siaj [[Memuaro|memuaroj]] ke ŝi ne opiniis ke ŝi povis verki sukcesan verkon por knabinoj kaj ne ĝuis verki ĝin. "Mi daŭre konfuziĝas," ŝi skribs en ŝia taglibro, "kvankam mi ne ĝuas ĉi tiajn aferojn." En junio de tiu jaro, Alcott sendis la unuan skeĉon, dekduon da ĉapitroj al Niles, kaj ambaŭ konsentis ke ili estis enuigaj. Sed la nevino de Niles, Lily Elmi, legis ilin kaj diris ke ŝi ĝuis ilin. La kompleta [[manuskripto]] estis montrita al pluraj knabinoj, kiuj konsentis ke ĝi estis "mirinda". Alcott verkis "ke Ili estas la plej bonaj kritikistoj, do mi certe devus esti kontenta." Ŝi verkis "Virinetojn" "je fulmrapideco por la mono," Sed la tuja sukceso de la verko surprizis eĉ ŝin. Laŭ la literaturrecenzisto Sarah Albert, per la termino "virinetoj", Alcott signifis ĝian [[Dickens|dikensan]] signifon ; Ĝi reprezentis la periodon en la vivo de juna virino kie [[infanaĝo]] kaj [[adolesko]] "koincidis" kun juna virineco. Ĉiu el la fratinoj March, la protagonistoj de la intrigo, travivis teruran sperton, kiu memorigas al ŝi kaj al la leganto, ke la "fino de infanaĝo" estis en la pasinteco, kaj ke la "neevitebla virina problemo" estas ĉio, kio restas. Aliaj opinioj indikas, ke la titolo celas emfazi la malsuperecon de virinoj kompare kun viroj, malfacila interpreto pro la publikigo de la verko "Viretoj" de la sama aŭtoro. Alternative, ĉi tiu nomo celas priskribi la vivojn de ordinaraj homoj, "negravaj" en la socia signifo <ref name="Elbert">{{cite book|author=Elbert, Sarah|title=A Hunger for Home: Louisa May Alcott's Place in American Culture|publisher=Rutgers University Press|location=New Brunswick|year=1987|isbn=0-8135-1199-2}}</ref>. Tiu ĉi verko reproduktas, kaj en sia strukturo kaj sia temo, la konatan alegorian romanon ''[[The Pilgrim's Progress]]'' de [[John Bunyan]], kaj tial multaj el la ĉapitrotitoloj estas rektaj aludoj al tiu ĉi verko (Pilgrims' Game; Burdens; Beth finds the Beautiful Palace). La Valo de Humilio de Amy renkontas [[Abadon]]; Samtempe, ĉiu el la March-knabinoj estas destinita karakterizi kaj venki ĉi tiujn difektojn. Tial, ĝi povas esti konsiderita romano de persona kresko aŭ evoluo, same kiel frua pripensado pri seksroloj. En la romano, la knabinoj amikigas najbaron, la junan adoleskanton Laurie, kiu iĝas la plej bona amiko de Joe. Same kiel la pli seriozaj kaj malĝojaj temoj, la verko priskribas la agadojn de la fratinoj kaj ilia amiko, kiel ekzemple kreado de [[gazeto]] kaj havado de [[pikniko]], kaj la frikcio kiun Joe kaj Laurie travivas. Estas ankaŭ proponite, ke la fratinoj, ĉiu laŭ sia maniero, trairu la tutan pilgriman vojon, sur sia vojo al [[plenaĝeco]]. La amuza verko montras la historian kuntekston de la tempo. Historio ĝenerale montras, ke virinoj devus havi la samajn ŝancojn kiel viroj. == Intrigo == La kvar filinoj de Marĉ provas esti feliĉaj en siaj sortoj kaj venki siajn sopirojn al siaj patro kiu estis redaktita en la militon, sed Meg estas kolera pri la sorto kiu prirabis la familion de ĝia riĉaĵo kaj devigas ŝin labori kiel infanistino por dorlotitaj infanoj de iu riĉulo, kiam ŝi volas nur porti luksajn vestaĵojn kaj festeni kiel siaj amikoj. Joe ribelas kontraŭ estado devigita funkcii kiel kunulo al ŝia strikta, handikapita maljuna onklino, rolo kiu iras kontraŭ ŝia liberspirita naturo kiu devias de la idealo de bonknabinaj viktoriaj junulinoj. Beth, embarasita kaj ama hejmknabino, sopiras je pli bona [[piano]] kaj la [[libertempo]] por ludi laŭ ŝia koro anstataŭ helpi kun la [[mastrumado]]. Amy, la plej maljuna, nur volas, ke ĉiuj admiru ŝian [[Belo|belecon]] kaj ŝian desegnan talenton, kaj permesu al ŝi ĝui ĉion, kion ŝia koro deziras, sen limigoj. Tamen, la kvar scias kiel aprezi la aman kaj protektan familian rondon, kaj trovi manierojn amuziĝi kaj pasigi tempon eĉ sen lukso. En ĉi tiun varman estaĵon ili adoptas en sian firmaon la riĉan najbaron, Laurie, la nepon de la terura sinjoro Laŭrenco. Al Laurie mankas nenio materie, sed ŝi sopiras siajn mortintajn gepatrojn kaj la mankon de juna amatino plej multe. Ŝi ribelas kontraŭ sia avo, kiu provas fortranĉi ŝin de [[muziko]], la amo de ŝia vivo, kaj direkti ŝin al [[komerco]]. La ligo inter la du najbaraj domoj profitigas ĉiujn iliajn loĝantojn, precipe kiam la embarasita Beth trovas sian vojon al la bona piano en la Laŭrenca domo kaj al la koro de la soleca maljunulo, kiu sopiras sian nepon kiu mortis en infanaĝo kaj estas konsolita de la korinklino de la muzika knabino el la najbara domo. Krizoj trafas la familion. La patro de la knabinoj, armea pastro dum la Civita milito, malsaniĝas kaj lia edzino vojaĝas al [[Vaŝingtono]] por prizorgi lin. En ŝia foresto, Beth kontraktas duan malsanon de malriĉa enmigrinta familio, kiun ŝi traktis laŭ la instrukcio de sia patrino. Poste, post preskaŭ rezigni pri ŝia vivo, ŝi resaniĝas kaj refortiĝas, sed suferas de kordifekto kiel rezulto de komplikaĵo, kaj tiu difekto alportos ŝian morton en la aĝo de 23. Sinjoro Brock, la tutoro de Laurie, enamiĝas al Meg, kiu sendas sian amon por la protektanto de la koro de Joe, sed kiu timas ajnan ŝanĝon en ilia vivmaniero. Ĉe la insisto de la gepatroj de Meg, John Brook atendas Meg ĝis ŝi fariĝas dudek jaraĝa. Pli poste, la du geedziĝas kaj vivas feliĉe en dometo ne malproksime de la familia hejmo, luktante kun necesaj adaptado kaj maturiĝomalfacilaĵoj, kaj kreskigas Demi-John (Demi) kaj Daisy, iliajn ĝemelajn infanojn. Post malakcepto de la progresoj de Lori, ŝia favorato kiel frato, Joe foriras al [[Novjorko]], por vivi tie en la [[pensiono]] de la amiko de ŝia patrino, por labori kiel edukisto por ŝiaj filinoj kaj por kultivi sian literaturan karieron. En la pensiono, ŝi renkontas Sinjoron Baer, ​​bakalaŭran profesoron pri la germana lingvo, kaj lernas koni kaj aprezi liajn saĝecon, bonkorecon, honestecon kaj dececon, same kiel li lernas koni kaj aprezi la junan kaj ambician verkiston kaj zorge gvidas ŝin for de la facila maniero de publikigo, kiun ŝi komencis sekvi verkante malbonan [[Fikcio|fikcion]] por la rubaĵa gazetaro. Dum tempo, ilia amikeco iĝas [[amo]], sed ambaŭ rifuzas koncedi ĝin. Joe estas revokita hejme por prizorgi la forvelkantan Beth, kaj la ligo estas fortranĉita. Joe prizorgas Beth ĝis ŝi mortas kaj restas hejme kun siaj gepatroj, enŝlimigitaj en [[funebro]] kaj senespera malgajo. Senespera Laurie vojaĝas al [[Eŭropo]] kaj tie ĵetas sin en kirlon de neaktiva vivo, distro kaj sencela malŝparemo, de kiu li estas poste eltirita fare de Amy, kiu turneas Eŭropon kun la familio de ŝia onklino kaj esploras ŝiajn eblecojn vivi pere de pentrado. La du junaj viroj estas devigitaj rekoni la realecon - Laurie ekkomprenas ke li neniam gajnos la amon por Joe ĉar li deziris ŝin kaj provas sian bonŝancon kun Amy, kaj Amy rekonas ke ŝi neniam estos bonega pentristo kaj estas nur modere talenta. Kun la reciproka kompletigo, kiam Laurie venas por konsoli Amy post la morto de Beth, ili trovas unu la alian denove, geedziĝas kaj revenas hejmen. En la ĝojon de la reveno kaj la festado de la [[geedziĝo]] de Laurie kaj Amy, venas sinjoro Biero, kiu venis por diri [[Adiaŭo|adiaŭon]] al Joe antaŭ ol li forlasas Usonon porĉiame. Fakte, li rezignis pri siaj esperoj kaj ni ne kuraĝas proponi al ŝi sian amon pro la aĝodiferenco inter ili kaj pro lia malfortika financa situacio, sed ni ne povas foriri sen vidi ŝin ankoraŭ unu fojon. Li kredas ke Joe geedziĝos kun Laurie kaj intencas foriri en trankvila kaj digna maniero, sen ŝarĝi ŝin per sia nenecesa amo, sed Joe, honesta kaj nesofistika, rivelas al li ŝian malĝojon por lia vojaĝo kaj ŝian amon por li kaj liaj planoj tuj ŝanĝiĝas. Post kiam Joe surprize heredas Plumfield Manor de Onklino March, profesoro Urso kaj Joe starigis [[Lernejo|lernejon]] por kaj orfigitaj kaj riĉaj knaboj kune kaj prizorgas ilin kvazaŭ ili estus siaj propraj infanoj. Amy kaj Laurie (Teddy, en la nomo de Joe) aldonas infaninan filinon al la pli juna generacio de la March-familio, nomita Beth laŭ la fratino kiu forpasis en juna aĝo. Joe kaj S-ro Baer (Friedrich) havas du infanojn, Teddy kaj Rob. == Prilaboraĵoj == === Kino === Krom la silentaj versioj en 1917 kaj 1918, Virinetoj estis adaptitaj por filmo kvin pliajn fojojn: de George Cukor en 1933, Marvin LeRoy en 1949, Gordon Hassler en 1978, Gillian Armstrong en 1994 kaj [[Greta Gerwig]] en 2019. ==== Filmadaptiĝoj ==== * Virinetoj (filmo, 1933) * Virinetoj (filmo, 1949) * Virinetoj (filmo, 1978) * Virinetoj (filmo, 1994) * Virinetoj (animeo-serio, 1981) * Virinetoj (animeo-serio, 1987) ** Virinetoj: Nan and Miss Joe estas daŭrigo al la animeo bazita sur la romano ''Little Men''. * Virinetoj (mini-serio) 2017 * Virinetoj (2019 filmo) * Virinetoj (dramo 2022) === Televido === La BBC produktis kvar televidadaptiĝojn de la verko: unu en 1950, unu en 1958, kaj unu en 1970. En decembro 2017, triparta mini-serie estis elsendo de la BBC, ĉefroligante Emily Watson, Michael Gambon kaj [[Angela Lansbury]]. En 1978, duparta miniserialo, Virinoj, estis elsendo, ĉefroligante Susan Day kiel Joe March. En la 1980-aj jaroj, la verko denove estis adaptita por televido, ĉi-foje en Japanio, en la animea versio. La unua, "Virinoj" estis elsendo en 1981, kaj la dua - "Rakontoj de Virinetoj" estis publikigita en 1987 kaj estis elsendo en Israelo per eduka televido en la fruaj naŭdekaj sub la nomo " Virinoj ". === Muzikalo kaj opero === La muzikalo "Little Women" aperis sur [[Broadway (teatro)|Broadway]] en 2005, kaj tiam iris sur koncertturneon ĉie en Usono. La teatraĵo ankaŭ estis enscenigita en Sidnejo, Aŭstralio, en 2008 La Houston Granda Opero komisiis kaj prezentis la operon "Virinetoj" en 1998, kaj la prezento eĉ estis elsendita en la radio en la NPR- reto en Usono. La opero estis elsendita en televido en 2001, kaj jam estis surscenigita en aliaj operejoj ekde la premiero. === Scenejo === Unuaktaj versioj jam produktita en Usono, UK, Italio, Aŭstralio, Irlando, Singapuro ekde 2010. Marisha Chamberlin ankaŭ kreis plenlongan adaptadon de la teatraĵo. === Videoblogo === Moderna adaptado de la romano, titolita The March Family Letters, estis produktita fare de Cherrydale Productions kaj distribuita fare de Pemberly Digital sur YouTube. La origina kuro komenciĝis la 25-an de decembro 2014. === Radioteatraĵo === La 4-an de septembro 2012, dramigita audioversio estis publikigita, produktita fare de Focus on Family Radio Theatre. === Grafika romano === En 2019, la [[grafika romano]] " Meg, Joe, Beth and Amy " inspirita de la verko estis publikigita. La romano priskribas la vivon de la March-familio en moderna [[Broklino]], kiam la patro de la familio estas [[soldato]] en la [[usona armeo]] servanta eksterlande. La grafika romano respondas al la unua parto de la verko. == Vidu ankaŭ == * [[Rakonto pri plenkreskiĝo]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{gutenberg|no=514|name=Little Women}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Romanoj adaptitaj al teatro]] [[Kategorio:Romanoj adaptitaj al kino]] [[Kategorio:Usonaj libroj]] [[Kategorio:Libroj aperintaj en 1868]] [[Kategorio:Romanoj]] 7j3vfmko4x0s6dyxo6aw18psan1hcap Preĝejo de Sankta Johano la Baptisto (Reid) 0 885117 9431762 9431279 2026-07-17T17:10:15Z Arbarulo 135469 9431762 wikitext text/x-wiki {{Informkesto konstruaĵo |regiono-ISO=AU |tersituo=Centra Kanbero/Kanbero/Aŭstralia Ĉefurba Teritorio/Aŭstralio }} [[Dosiero:Pathway leading to St Johns the Baptist Church Canberra May 2014.jpg|eta|396x396ra]] '''Preĝejo de Sankta Johano la Baptisto, Reid''' estas aŭstralia anglikana preĝejo en la [[Kanbero|Kanbera]] antaŭurbo Reid en la [[Aŭstralia Ĉefurba Teritorio]]. La preĝejo situas ĉe la angulo de Anzac Parade kaj Constitution Avenue, najbara al la Parlamenta Triangulo, kaj estas la plej malnova pluviva publika konstruaĵo ene de la urbo Kanbero kaj la plej malnova preĝejo en la Aŭstralia Ĉefurba Teritorio.<ref name="Wilson">{{cite book |last1=Wilson |first1=Randall |title=Sanctuary in the city : the Anglican Church of St John the Baptist Canberra |date=2012 |publisher=The Anglican Church of St John the Baptist, Canberra |isbn=978-0646574455}}</ref> La [[preĝejo]] [[Johano la Baptisto|Sankta Johano]] estis priskribita kiel "spirita kaj socia centro" kaj "rifuĝo en la grandurbo."<ref name="Wilson" /><ref>{{Cite web |last=Directorate |first=Environment and Planning |date=2022-08-04 |editor-last=Jans |editor-first=Edwina |title=St Johns Church |url=https://www.canberratracks.act.gov.au/heritage-trails/track-2-the-limestone-plains/st-johns-church |access-date=2024-06-12 |website=www.canberratracks.act.gov.au |language=en}}</ref> Preterrigardante [[Lago Burley Griffin|Lagon Burley Griffin]] hodiaŭ, ĝi restis malgranda angla vilaĝ-stila preĝejo eĉ kiam la ĉefurbo de Aŭstralio kreskis ĉirkaŭ ĝi.<ref name="Allbrook" /> Kun la tempo, ĝi iĝis fokuso por la ĝeneralaj guberniestroj, politikistoj, oficistoj kaj armeaj gvidantoj de Aŭstralio,<ref name="Allbrook">{{cite journal |last1=Allbrook |first1=Malcolm |title=History of Canberra's oldest church |journal=Australian National University Reporter |date=2015 |volume=46 |issue=2}}</ref> kaj gastigis reĝecon dum multaj okazoj.<ref>{{cite news |title=Royalty Attends Wedding |url=https://www.youtube.com/watch?v=ppLYo4Z3XBo |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211221/ppLYo4Z3XBo |archive-date=2021-12-21 |url-status=live|access-date=11a de Aprilo 2020 |publisher=British Pathe}}{{cbignore}}</ref><ref name="abc.net.au">{{cite web |title=Queen meets Rush, attends church service |date=22a de Oktobro 2011 |url=https://www.abc.net.au/news/2011-10-23/queen-to-host-luncheon-at-government-house/3595662 |publisher=Australian Broadcasting Corporation |access-date=11a de Aprilo 2020}}</ref> La preĝejo restas aktiva didomo kaj Kanbera orientilo, kvankam ĝi nun estis ĉirkaŭata de oficejoj kaj loĝkonstruaĵoj. La [[Preĝeja sonorilo|sonorilo]]j de la preĝejo Sankta Johano, gisitaj de la sama fandejo kiel la Nacia Kariljono,<ref name="Bells">{{cite web |title=The Bells of St John's |url=https://www.stjohnscanberra.org/the-bells |publisher=St John's Church |access-date=11a de Aprilo 2020 |archive-date=9a de Decembro 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191209131034/https://www.stjohnscanberra.org/the-bells |url-status=dead }}</ref><ref name="National Carillon">{{cite web |title=National Carillon |date=8a de Majo 2017 |url=https://www.nca.gov.au/carillon |publisher=ACT Government|access-date=11a de Aprilo 2020}}</ref> estas aŭdeblaj de Lago Burley Grifo. St John's Care, loka bonfarado, krizhelpo kaj komunuma organizo aligita kun Anglicare,<ref>{{cite web |title=St John's Care |url=https://www.stjohnscare.org.au/ |publisher=St John's Care|access-date=11a de Aprilo 2020}}</ref> estas bazita en la preĝeja policdistrikto, kiel estas la muzika grupo de la paroĥo, la Koruso de Sankta Johano.<ref name="Choir">{{cite web |title=St John's Choir |url=http://www.stjohnschoir.org/ |publisher=St John's Choir |access-date=11a de Aprilo 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240923210744/https://stjohnschoir.org/ |archivedate=2024-09-23 }}</ref> Ĉiujara komunuma [[foiro]] estis okazigita en la preĝejoj ekde la 1930-aj jaroj, kun partopreno de lokaj lernejoj, grupoj kaj artorganizoj.<ref>{{cite web |title=Fair |url=https://www.stjohnscanberra.org/fair |publisher=St John's Church |access-date=11a de Aprilo 2020}}</ref> En marto 2020, la preĝejo festis sian 175-an datrevenon ekde sia konsekro en 1845.<ref name="A Service to Celebrate">{{cite book |title=A Service to Celebrate 175 Years of Christian Worship on the Limestone Plains |date=15a de Marto 2020 |publisher=St John's Anglican Church Canberra}}</ref> == Notoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.stjohnscanberra.org/ Oficiala retejo] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kanbero]] [[Kategorio:Kristanismo en Aŭstralio]] [[Kategorio:Religiaj konstruaĵoj en Aŭstralio]] e5dhoww102bmt6s1flkzjkhbvgetdkp Audrey Niffenegger 0 891337 9431832 9287337 2026-07-17T19:50:49Z Sj1mor 12103 9431832 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Audrey NIFFENEGGER''' {{prononco|ODri NIFenegr|ɔdri ˈnyfenεgər}}, naskiĝis la 13an de junio 1963 en South Haven en [[Miĉigano]], estas [[Romano|romanistino]] de [[sciencfikcio]] kaj [[Usono|usona]] [[Artisto|artistino]]. Ŝia unua romano, «''[[La edzino de l'tempvojaĝanto]]''» (originala titolo: ''The Time Traveler’s Wife'') fariĝis [[furorlibro]] kaj aperis tradukita en Esperanto en 2024. == Biografio == Audrey Niffenegger naskiĝis en 1963 en South Haven, en Miĉigano, antaŭ ol transloĝiĝi du jarojn poste al [[Evanston]], en [[Ilinojso]], kun siaj parencaj kaj siaj du fratinoj. Ŝi pasis la ĉefan parton de sia vivo en [[Ĉikago]] aŭ en la ĉirkaŭaĵo, kaj atingis diplomon de unua ciklo al la Arta Instituto de Ĉikago kie ŝi studis la vidajn artojn. Ŝi atingis poste sian MFA (''Master of Fine Arts'' - [[Magistro]] de [[Belartoj|Belaj Artoj]]) al la [[Nordokcidenta Universitato]]. S-ino Niffenegger estas nuntempe profesorino al la departemento de [[kreiva verkado]] de la Columbia Kolegio de Ĉikago. Ŝi estas la edzino de la desegnisto Eddie Campbell. Kun li, ŝi skribis la {{N|grafika romano}} "Bizarre Romance" por okazigi la ekspozicion ''Comics Unmasked'' al la [[Brita Biblioteko|British Library]]. Sia filozofia sinteno lokas ŝin ie inter [[Agnostikismo|la agnostikismo]] kaj [[Ateismo|la ateismo]]; ŝi atribuas tiun konvinkon al malakordoj de sia katolika edukado. == Verkista agado == La unua romano de Audrey Niffenegger, ''The Time Traveler's Wife'' (en esperanto: ''La edzino de l'tempvojaĝanto''), publikigita en 2003, estis internacia sukceso. Ĉe la komenco, tiu libro devis esti grafika romano, sed la koncepto de la [[Tempovojaĝado|vojaĝo en la tempo]] montriĝis sin aparte malfacila por ilustri. [[The Time Traveler's Wife (filmo)|Kina filmadapto]] estis farita en 2009, sed S-ino Niffenegger, kiu ne partoprenis al la adapto kaj ne vidis la filmon, konsideras ke la roluloj ne respektas vere sian libron. En marto 2009, ŝi publikigis sian duan romanon, historio de literatura fantomo titolita ''Her Fearful Symmetry'' (“Ŝia timinda simetrio”); La historio disvolviĝas en la [[Tombejo Highgate|Tombejo de Highgate]] kie S-ino Niffenegger estis turisma gvidistino dum siaj jaroj de esploradoj. Kvankam tiu romano ne havis komercan sukceson kiel la unua romano, tamen ĝi ricevis tre bonajn kritikojn kaj plifortigis la konatecon de la aùtorino. En 2012, Audrey Niffenegger kunlaboras kun Wayne McGregor en projekto pri [[Baleto|baledo]] de kiu ŝi skribas la historio, ''Raven Girl'' (“Korvoknabino”), publikigita en 2013 kaj ludita al [[Royal Opera House|Reĝa operejo]] de Londono en 2013 kaj 2015. En 2009, ŝi komencis labori pri la romano titolita ''The Chinchilla Girl in Exile'' (“La ekzilita ĉinĉiloknabino”). Komenco de 2024, la libro ne estas ankoraŭ publikigita; Audrey Niffenegger difinas sin mem kiel tre malrapida verkistino. == Verkaro (elekto) == === Romanoj === * ''The Time Traveler's Wife'' (2003) * ''Her Fearful Symmetry'' (2009) * ''Raven Girl'' (2013) === Noveloj === * "Jakob Wywialowski and the Angels" (2004) * "Prudence: The Cautionary Tale of a Picky Eater" en la libro ''Poisonous Plants at Table'' (2006) === Komiksoj === * ''The Night Bookmobile'' (2008) * ''Bizarre Romance'' (kun Eddie Campbell, Abrams, 2018) === Libroj de la artisto === Vidlibroj: * ''The Adventuress'' (1985) * ''The Spinster'' (1986) * ''Aberrant Abecedarium'' (1986) * ''The Murderer'' * ''Spring'' (1994) * ''The Three Incestuous Sisters'' (2005) === Ne-fikcio === * ''Awake in the Dream World: The Art of Audrey Niffenegger'' (2013), kun Susan Fisher Sterling kaj Mark Pascale === Anthologioj === * ''Ghostly: A Collection of Ghost Stories'' ([[Scribner]], 2015). <nowiki>ISBN 9781501111198</nowiki>. Anthologio elektita kaj ilustrita de Audrey Niffenegger. Ŝi ankaŭ verkis la enkondukon. == Tradukoj == La debutromano ''The Time Traveler's Wife (2003)'' ekzistas en almenaŭ 20 lingvoj. === Esperanto === Ĝia traduko al Esperanto aperis en 2024, tradukita de Istvan Ertl, nomiĝas ''[[La edzino de l' tempvojaĝanto]],'' eldonita de la Esperanto-Asocio de Britio, 656 paĝoj, ISBN: 978-0902756793. == Vidu ankaŭ == ''[[La edzino de l' tempvojaĝanto]]'' == Referencoj == {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Niffenegger, Audrey}} [[Kategorio:Usonaj verkistoj]] [[Kategorio:Verkistinoj]] gkfisu4r96d54vujxr5n7qpegkfnyko Nacia Muzeo de Virinaj Artistoj 0 895688 9432055 9428915 2026-07-18T08:00:52Z Sj1mor 12103 9432055 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzeo|regiono-ISO=US-DC|situo sur mapo=Centra Vaŝingtono|zomo=13}} La '''Nacia Muzeo de Virinoj en la Artoj''' ({{Lang-en|National Museum of Women in the Arts}}, akronime '''NMWA''') estas [[muzeo]] en [[Vaŝingtono]] kiu estas unu el la plej grandaj [[Artmuzeo|artmuzeoj]] en [[Usono]] kaj la plej granda en la mondo por kolekti ekskluzive artaĵojn de [[Virino|virinoj]]. == Priskribo == [[Dosiero:National_Museum_of_Women_in_the_Arts_-_5.jpg|maldekstra|eta|Interno de la teretaĝo]] Kiam granda [[ekspozicio]] de artaĵoj kreitaj de virinoj estis montrita unuafoje dum la [[Monda Kolumba Ekspozicio]] en [[1893]], multaj vizitantoj unue sentis la deziron krei domon por virinaj artistoj en la monda historio kun konstanta ekspozicio. Sed nur fine de la 20-a jarcento tiu deziro realiĝis kun la fondiĝo de la "Nacia Muzeo de Virinoj en la Artoj". La ĉefa iniciatinto estis Wilhelmina Cole Holladay , kiu sindoneme rekrutis kelkajn organizaĵojn kaj privatajn individuojn por la projekto. La bazo de la kolekto estis sia propra kolekto, kiun ŝi kunmetis kun sia edzo Wallace F. Holladay ekde la 1960-aj jaroj. En 1981, la nova muzeo estis oficiale integrigita kiel privata, soci-utila institucio. Du jarojn poste, en 1983, impona konstruaĵo estis akirita por la kolekto, kiu antaŭe ne havis propran lokalon. Ĝi estis la antaŭa Framasona Templo de la Grandioza Barako "Distrikto de Columbia" (Vaŝingtono). Post ampleksa laboro sur la konstruaĵo, la muzeo povis malfermi siajn pordojn por la unua fojo en sia propra konstruaĵo en 1987 <ref name=":0">{{Cite web|title=Wilhelmina Holladay|url=https://www.arts.gov/honors/medals/wilhelmina-holladay|access-date=2022-05-02|website=www.arts.gov|language=en}}</ref>. La muzeo nun enhavas imponan kolekton de artaĵoj kiuj kovras la periodon de la [[Renesanco]] ĝis la estanteco kaj montras ke ekzistas ĉiam virinoj laborantaj kiel artistoj. Kiam la muzeo estis malfermita en [[1987]], ĝi prezentis kolekton de pli ol {{Unuo|4500}} [[Pentraĵo|pentraĵoj]], [[Skulptaĵo|skulptaĵoj]], kaj verkoj de [[Dekoracia arto|dekoracia]] kaj [[aplikata arto]]. La muzeo okupas la malnovan Framasonan Templon, konstruaĵon listigitan en la Usona Nacia Registro de Historiaj Lokoj <ref name="Announcement Reopening Date NMWA 2023">{{cite web|last1=Sutton|first1=Ben|title=US National Museum of Women in the Arts to reopen in October following $67.5m renovation|url=https://www.theartnewspaper.com/2023/02/15/national-museum-women-arts-october-reopening-washington-dc|website=The Art Newspaper|access-date=15 February 2023}}</ref>. La fondinto de la muzeo kaj ŝia edzo, Wallace Holladay, komencis kolekti arton en la [[1960-aj jaroj]]. Kolektinte signifan nombron da artaĵoj, ili fine decidis krei muzeon kaj esplorcentron. == Elektitaj artaĵoj == === Verkoj ĝis la fino de la 18-a jarcento === [[Dosiero:17a.NMWA.Ground.NW.WDC.17July2013_(9343136243).jpg|maldekstre|eta|Du pentraĵoj de Lavinia Fontana elmontrita ĉe la NMWA : ''Portreto de Costanza Alidosi'' kaj ''Geedziĝa portreto de bolojna noblino.'']] [[Sofonisba Anguissola]] : Portreto de virino kun ŝia filino; [[Rosalba Carriera]] : Alegorio de Ameriko; [[Lavinia Fontana]] : Portreto de Virino; La Sankta Familio kun la knabo Johano; [[Marguerite Gérard]] : Preludo al koncerto; [[Angelika Kauffmann]] : La familio de la Grafo de Gower; [[Adélaïde Labille-Guiard]] : ''Supozita Portreto de la markizino de Lafayette'' ; [[Judith Leyster]] : La Koncerto ; [[Charlotte Mercier]] : Portreto de Madeleine de la Bgoière de Perchambault; Portreto de Oliver le Gouidic de Troyen; [[Louise Moillon]] : Mortvivo kun citronoj, oranĝoj kaj granatoj; [[Marie-Geneviève Navarre]] : Portreto de Virino; [[Clara Peeters]] : Mortvivo kun fiŝoj kaj kato; [[Rachel Ruysch]] : Floroj en Vazo; floroj en kruĉo; [[Elisabetta Sirani]] : Maria kun la infano; [[Anna Dorothea Therbusch]] : Virino kun vualo; [[Elisabeth-Louise Vigée-Lebrun]] : Portreto de Princino Belozerskij; Portreto de knabeto === Verkoj de la 19-a jarcento === [[Cecilia Beaux]] : Portreto de Ethel Page; [[Rosa Bonheur]] : Ŝafo ĉe la Maro; [[Mary Cassatt]] : La Bano; [[Camille Claudel]] : Juna Knabino kun Pako ''(Plasto)'' ; [[Eva Gonzalès]] : Portreto de Virino en Blanka; [[Berthe Morisot]] : La Birdokaĝo; Lago ĉe la Bois de Boulogne; [[Lilla Cabot Perry]] : Portreto de Elsa Tudor; Sinjorino kun viola bovlo; Sinjorino en vespera robo === Verkoj de la 20-a jarcento === [[Lola Álvarez Bravo]] : ''De Generación en Generación'' ; [[Alice Baber]] : ''Brulanta Limo'' ; [[Sonia Delaunay]] : ''Studo por Portugalio'' ; [[Eulabee Dix]] : ''Portreto de [[Ethel Barrymore]]'' ; ''knabo kun rufa hararo'' ; ''Portreto de Betty Sadler'' ; [[Malvina Hoffmann]] : ''Anna Pavlova'' (plasto); [[Frida Kahlo ]]: ''Memportreto'' , dediĉita al [[Leon Trocki|Leon Trockij]]; [[Ida Kohlmeyer]] : ''ŝoforo'' ; [[Käthe Kollwitz]] : ''Kuŝanta en siaj brakoj'' (plasto); ''La Adiaŭo'' (plasto); [[Elaine de Kooning]] : ''Bakĥo n-ro 3'' ; ''Jardin de Luxembourg VII'' ; [[Lotte Laserstein]] : ''Aŭdaco, lavado'' ; [[Marie Laurencin]] : ''Portreto de juna knabino kun ĉapelo'' ; [[Doris Lee]] : ''Churches in the Sun (Dormeto)'' ; [[Paula Modersohn-Becker]] : ''Estro de edzino de maljuna kamparano'' ; [[Gabriele Münter]] : ''Infano kun pilko'' ; ''La Staffelsee en aŭtuno'' ; ''Matenmanĝo de la Birdoj'' ; [[Anne Truitt]] : ''Somera Driado'' (plasto); [[Suzanne Valadon]] : ''Ina nuda kombante siajn harojn'' ; ''Bukedo en Imperia Vazo'' ; ''La Forĵetita Pupo'' ; ''Knabino sur malalta muro'' ; [[Marguerite Thompson Zorach]] : ''Reklina ina'' nuda == Aktiveco == La unua direktoro de la muzeo estis Anne-Imelda Radice (1983-1989). Nuntempe, la direktoro de la muzeo estas Susan Fisher Sterling, kaj ŝi havas 30 dungitojn sub ŝia kontrolo. La muzeo estas malfermita al vizitantoj lundon-sabate de 10:00 ĝis 17:00, dimanĉe de 12:00 ĝis 17:00. Estas [[kotizo]], $10 por [[Plenkreskulo|plenkreskuloj]], $8 por [[Studento|studentoj]] kaj vizitantoj pli ol 65-jaraĝaj. Senpaga eniro por vizitantoj sub 18-jaraĝo. La unuan dimanĉon de ĉiu monato, eniro estas senpaga por ĉiuj vizitantoj. == Kolekto == <gallery mode="packed" heights="200"> Dosiero:Lavinia_Fontana_-_Ritratto_di_nobildonna_(ca._1580).jpg|''Portreto de Noblino'' (1580), Lavinia Fontana Dosiero:Lady_with_a_Lapdog_(Lavinia_Fontana).jpg|''Virino kun hundo'' ([[1590-aj jaroj]]), Lavinia Fontana Dosiero:Clara_Peeters_-_Still_life_with_fish_and_cat.jpg|''Aĵpentraĵo kun fiŝoj kaj kato'' ([[1620-aj jaroj]]), Clara Peters Dosiero:Judith_Leyster_The_Concert.jpg|''La koncerto'' (1631), [[Judith Leyster]] Dosiero:Still_Life_with_Basket_of_Fruit,_Vase_with_Carnations,_and_Shells_on_a_Table.jpg|[[Aĵpentraĵo|''Aĵpentraĵo'']] ''kun korbo da fruktoj, zazo kun diantoj kaj konkoj sur tablo'' (1652), Giovanna Garzoni Dosiero:Sirani_Virgin_and_Child.jpg|''Virgino kaj Infano''(1663), Elisabetta Sirani Dosiero:Angelica_Kauffman_-_Cumaean_Sibyl_after_Domenichino_(c.1763)FXD.jpg|''Cumaean Sibyl'' (1763), [[Angelika Kauffmann]] Dosiero:Angelica_Kauffman_-_The_Family_of_the_Earl_of_Gower_(1772).jpg|''la familio de Earl Gower'' (1772), Angelika Kaufman Dosiero:Elisabeth_Vigée-Lebrun_-_Portrait_of_a_young_boy_(1817).jpg|''Portreto de juna knabo'' (1817), [[Élisabeth Vigée Le Brun]] Dosiero:After_the_Storm_by_Sarah_Bernhardt.jpg|''Post la ŝtormo'' (1876), [[Sarah Bernhardt]] Dosiero:Eva_Gonzalès_-_Women_in_White.jpg|''La Virino en Blanko'' (1879), Eva Gonzalez Dosiero:The_Cage_by_Berthe_Morisot.jpg|''La kaĝo'' (1885), [[Berthe Morisot]] Dosiero:La_Petite_Modèle.jpg|''La malgranda modelino'' (1915-1920), [[Gwen John]] Dosiero:La_Poupée_abandonnée,_par_Suzanne_Valadon.jpg|''La abandonita pupo'' (1921), [[Suzanne Valadon]] </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.nmwa.org/ Oficiala retejo] * [https://artsandculture.google.com/partner/national-museum-of-women-in-the-arts?hl=en Virtuala travojaĝo de la Nacia Muzeo de Virinoj en la Artoj] provizita de Google Arta & Kulturo {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Virinoj kaj artoj]] [[Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1903]] [[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]] [[Kategorio:Informkesto mapligilo sen OSM-rilata ID sur Vikidatumoj]] [[Kategorio:Muzeoj en Usono]] [[Kategorio:Vaŝingtono]] 1v27j0u8ahp14e5cffeaurzcp07gqk5 Vikipedio:Listo de artikoloj kiuj ekzistas en multaj lingvoj kaj forestas en la esperanta Vikipedio/Aŭtoroj 4 898478 9432067 9428296 2026-07-18T08:22:38Z ListeriaBot 119734 Wikidata list updated [V2] 9432067 wikitext text/x-wiki Aŭtoroj kun pli ol 40 vikipedioj sen artikolo en la esperanta vikipedio:{{Wikidata list|sparql=SELECT ?item ?itemLabel ?sitelinks WITH { SELECT ?item ?sitelinks WHERE { ?item wikibase:sitelinks ?sitelinks. hint:Prior hint:rangeSafe true. FILTER (?sitelinks > 40) ?item wdt:P106 wd:Q36180. # Writers MINUS { ?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q17379835. } # nur en la ĉefa nomspaco MINUS { ?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q4663903. } # sen portaloj MINUS { ?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q39911. } # sen jardekoj MINUS { ?article schema:about ?item. ?article schema:isPartOf <https://eo.wikipedia.org/>. } } } AS %sub WHERE { INCLUDE %sub OPTIONAL { ?item rdfs:label ?itemLabel. FILTER(LANG(?itemLabel) = "eo") } } ORDER BY DESC(?sitelinks) LIMIT 400 |columns=label:nomo (propono),description:priskribo,item:vikidatuma ero,?sitelinks:nombro de ligiloj|thumb=200|links=red|summary=200 plej kunligitaj elementoj}} {| class='wikitable sortable' ! nomo (propono) ! priskribo ! vikidatuma ero ! nombro de ligiloj |- | [[Betty Ford]] | Prezidentedzino de Usono de 1974 ĝis 1977 | [[:d:Q213122|Q213122]] | 72 |- | [[Al-Masudi]] | araba historiisto, geografo kaj vojaĝanto | [[:d:Q168705|Q168705]] | 71 |- | [[Svetlana Savitskaya]] | soveta kaj poste rusa kosmonaŭto kaj politikisto | [[:d:Q152318|Q152318]] | 68 |- | [[Kip S. Thorne]] | usona fizikisto | [[:d:Q323320|Q323320]] | 68 |- | [[Jenny Slate]] | usona aktorino | [[:d:Q744166|Q744166]] | 68 |- | [[Jack LaLanne]] | usona fizikekzerca instruisto (1914–2011) | [[:d:Q1677099|Q1677099]] | 68 |- | [[Anne Baxter]] | usona aktorino | [[:d:Q228906|Q228906]] | 68 |- | [[Theo Walcott]] | angla futbalisto | [[:d:Q29516|Q29516]] | 67 |- | [[Amy Poehler]] | usona aktorino | [[:d:Q230203|Q230203]] | 67 |- | [[Vincent Price]] | usona aktoro | [[:d:Q219640|Q219640]] | 66 |- | [[Tom Waits]] | usona aktoro | [[:d:Q184805|Q184805]] | 66 |- | [[Arthur Ashe]] | usona tenisisto | [[:d:Q53325|Q53325]] | 64 |- | [[Steve Harvey]] | usona aktoro | [[:d:Q2347009|Q2347009]] | 64 |- | [[Candice Bergen]] | usona aktorino | [[:d:Q106942|Q106942]] | 64 |- | [[Wendell Meredith Stanley]] | usona biokemiisto | [[:d:Q105937|Q105937]] | 63 |- | [[Serj Tankian]] | usona muzikisto | [[:d:Q486063|Q486063]] | 63 |- | [[Nicholas Sparks]] | usona verkisto | [[:d:Q219377|Q219377]] | 63 |- | [[Aspasia]] | 5-a jarcento a.K. kunulino de atena ŝtatisto Periklo | [[:d:Q228564|Q228564]] | 63 |- | [[Lindsey Vonn]] | usona alpa skiisto | [[:d:Q10068|Q10068]] | 62 |- | [[Henry Adams]] | usona ĵurnalisto, historiisto, akademiulo, romanisto (1838-1918) | [[:d:Q458390|Q458390]] | 62 |- | [[Zoran Đinđić]] | serba politikisto | [[:d:Q157131|Q157131]] | 62 |- | [[John Muir]] | skot-usona naturalisto (1838–1914) | [[:d:Q379580|Q379580]] | 61 |- | [[Till Lindemann]] | germana kantisto | [[:d:Q154852|Q154852]] | 61 |- | [[Charles Schumer]] | usona politikisto | [[:d:Q380900|Q380900]] | 61 |- | [[Lily Tomlin]] | usona aktorino | [[:d:Q229271|Q229271]] | 61 |- | [[Rajinikanth]] | | [[:d:Q60068|Q60068]] | 61 |- | [[David Rockefeller]] | Usona bankisto kaj miliardulo | [[:d:Q11239|Q11239]] | 60 |- | [[Kösem Sultan]] | validigita sultanino kaj reganto de la Otomana Imperio | [[:d:Q61127|Q61127]] | 60 |- | [[Semjon Boedjonnij]] | soveta marŝalo | [[:d:Q242474|Q242474]] | 60 |- | [[Ayumi Hamasaki]] | japana kantistino kaj aktorino | [[:d:Q188111|Q188111]] | 60 |- | [[Jane Lynch]] | usona aktorino | [[:d:Q228852|Q228852]] | 59 |- | [[Portia de Rossi]] | usona aktorino | [[:d:Q215366|Q215366]] | 59 |- | [[Asa Akira]] | usona pornografia aktorino | [[:d:Q233092|Q233092]] | 58 |- | [[Ĉen Ŝujbjan]] | prezidento de Respubliko Ĉinio (Tajvano) (2000–2008) | [[:d:Q22368|Q22368]] | 58 |- | [[John Belushi]] | usona aktoro | [[:d:Q23858|Q23858]] | 58 |- | [[Herbert C. Brown]] | usona kemiisto | [[:d:Q102406|Q102406]] | 58 |- | [[Wilhelm Grimm]] | germana aŭtoro, filologo, kolektanto de fabeloj kaj legendoj | [[:d:Q6714|Q6714]] | 58 |- | [[Zack Snyder]] | usona filmisto (naskita en 1966) | [[:d:Q139890|Q139890]] | 58 |- | [[Laura Ingalls Wilder]] | usona porinfana verkisto, taglibristo kaj ĵurnalisto (1867-1957) | [[:d:Q237514|Q237514]] | 58 |- | [[Danai Gurira]] | usona aktorino | [[:d:Q636653|Q636653]] | 58 |- | [[Larry the Cable Guy]] | usona aktoro | [[:d:Q331728|Q331728]] | 58 |- | [[Tim Conway]] | usona aktoro | [[:d:Q1304952|Q1304952]] | 58 |- | [[L. Ron Hubbard]] | Usona verkisto; fondinto de Scientologio | [[:d:Q216896|Q216896]] | 58 |- | [[Rupert Everett]] | brita aktoro | [[:d:Q208685|Q208685]] | 58 |- | [[James Wan]] | malajzia-aŭstralia reĝisoro, produktoro, scenaristo kaj verkisto de komiksoj | [[:d:Q108047434|Q108047434]] | 58 |- | [[Khloé Kardashian]] | Usona amaskomunikila personulo, influanto, entreprenisto (naskita en 1984) | [[:d:Q231270|Q231270]] | 58 |- | [[Mamie Eisenhower]] | Unua Damo de Usono de 1953 ĝis 1961 | [[:d:Q233686|Q233686]] | 57 |- | [[James Gosling]] | Kanada komputikisto | [[:d:Q92622|Q92622]] | 57 |- | [[Jonah Hill]] | usona aktoro | [[:d:Q313388|Q313388]] | 57 |- | [[Sarah Ferguson]] | Brita verkisto, bonfara patrono, publika parolanto, filmproduktanto kaj televida personulo | [[:d:Q55720|Q55720]] | 57 |- | [[Oliver Sacks]] | brita neŭrologo kaj verkisto (1933–2015) | [[:d:Q258662|Q258662]] | 57 |- | [[Pierluigi Collina]] | itala internacia futbala arbitraciisto | [[:d:Q485885|Q485885]] | 57 |- | [[Estelle Harris]] | usona aktorino | [[:d:Q272935|Q272935]] | 57 |- | [[Seth Rogen]] | kanada aktoro, komikisto kaj filmisto (naskita en 1982) | [[:d:Q220308|Q220308]] | 57 |- | [[Natalie Cole]] | usona aktorino | [[:d:Q231942|Q231942]] | 57 |- | [[Travis Scott]] | | [[:d:Q13605596|Q13605596]] | 57 |- | [[Avempace]] | araba andaluza polimatoro (ĉ. 1085 – 1138) | [[:d:Q11362|Q11362]] | 56 |- | [[Jackie Gleason]] | usona aktoro | [[:d:Q454200|Q454200]] | 56 |- | [[Ani Lorak]] | ukraina kantisto-kantverkisto, aktorino kaj entreprenisto | [[:d:Q237081|Q237081]] | 56 |- | [[Yusuf al-Qaradawi]] | egipta islama teologo | [[:d:Q64129|Q64129]] | 56 |- | [[Margaret Fuller]] | Usona verkisto kaj virinrajta aktivulo (1810–1850) | [[:d:Q257953|Q257953]] | 56 |- | [[Vajiravudh]] | reĝo de Siamo de 1910 ĝis 1925 | [[:d:Q161389|Q161389]] | 56 |- | [[Roald Hoffmann]] | kemia sciencisto | [[:d:Q273279|Q273279]] | 56 |- | [[Julie Walters]] | brita aktorino | [[:d:Q228747|Q228747]] | 56 |- | [[Nick Vujicic]] | aŭstralia evangeliisto kaj instiga parolanto | [[:d:Q298503|Q298503]] | 56 |- | [[Pete Hegseth]] | usona televida prezentisto kaj registara oficisto (naskita en 1980) | [[:d:Q7172014|Q7172014]] | 56 |- | [[Zach Braff]] | usona aktoro kaj reĝisoro | [[:d:Q139330|Q139330]] | 55 |- | [[Henry Wilson]] | vicprezidanto de Usono de 1873 ĝis 1875 | [[:d:Q313302|Q313302]] | 55 |- | [[Guido van Rossum]] | nederlanda programisto; kreinto de programlingvo Python | [[:d:Q30942|Q30942]] | 55 |- | [[Ida Lupino]] | usona aktorino | [[:d:Q148669|Q148669]] | 55 |- | [[Vladimiro la 2-a de Kievo]] | granda princo de Kievo | [[:d:Q60928|Q60928]] | 55 |- | [[Kevin Smith]] | usona aktoro | [[:d:Q489831|Q489831]] | 55 |- | [[Maurice Leblanc]] | franca verkisto | [[:d:Q314993|Q314993]] | 55 |- | [[Salman la Perso]] | kunulo de Mohamedo la Profeto; unua persa konvertito al Islamo | [[:d:Q557378|Q557378]] | 55 |- | [[Robert J. Shiller]] | usona ekonomikisto | [[:d:Q338151|Q338151]] | 55 |- | [[Jimmy Fallon]] | usona aktoro | [[:d:Q335680|Q335680]] | 55 |- | [[Mary-Louise Parker]] | usona aktorino | [[:d:Q229957|Q229957]] | 55 |- | [[David Spade]] | usona aktoro | [[:d:Q298658|Q298658]] | 55 |- | [[Frédéric Beigbeder]] | franca verkisto kaj literatura kritikisto | [[:d:Q314972|Q314972]] | 55 |- | [[al-Ĵazari]] | mezopotamia matematikisto kaj inventisto | [[:d:Q81627|Q81627]] | 54 |- | [[Virgil Grissom]] | usona astronaŭto (1926–1967) | [[:d:Q110879|Q110879]] | 54 |- | [[Pitirim Sorokin]] | usona sociologo | [[:d:Q319816|Q319816]] | 54 |- | [[Charles W. Fairbanks]] | usona politikisto (1852–1918); Vicprezidanto de Usono de 1905 ĝis 1909 | [[:d:Q270539|Q270539]] | 54 |- | [[Anton Makarenko]] | ukraina kaj sovetia edukisto kaj verkisto | [[:d:Q297448|Q297448]] | 54 |- | [[Zakir Naik]] | Barata islama predikisto | [[:d:Q932829|Q932829]] | 54 |- | [[Karolo, Duko de Orleano]] | Duko de Orleano, franca poeto | [[:d:Q310146|Q310146]] | 54 |- | [[Ulpien]] | frua 3-a-jarcenta romia juristo | [[:d:Q310076|Q310076]] | 54 |- | [[Amal Clooney]] | brita-libana advokato | [[:d:Q16769592|Q16769592]] | 54 |- | [[Emily Ratajkowski]] | usona aktorino | [[:d:Q5372335|Q5372335]] | 54 |- | [[Amalasonte]] | reĝino de la Ostrogotoj (495-535) | [[:d:Q371670|Q371670]] | 53 |- | [[Ethel Merman]] | usona aktorino | [[:d:Q129087|Q129087]] | 53 |- | [[Patton Oswalt]] | usona aktoro | [[:d:Q374065|Q374065]] | 53 |- | [[Victoria Woodhull]] | usona sufrageto, redaktoro (1838-1927) | [[:d:Q260378|Q260378]] | 53 |- | [[Adolf Erik Nordenskiöld]] | sved-Finnlanda geologo kaj esploristo | [[:d:Q156749|Q156749]] | 53 |- | [[Makoto Shinkai]] | japana animea reĝisoro | [[:d:Q335080|Q335080]] | 53 |- | [[George Arliss]] | angla aktoro, aŭtoro, dramisto kaj filmisto (1868–1946) | [[:d:Q182229|Q182229]] | 53 |- | [[Bruce Campbell]] | usona aktoro | [[:d:Q309932|Q309932]] | 53 |- | [[Aaron Sorkin]] | usona aktoro | [[:d:Q299194|Q299194]] | 53 |- | [[George Burns]] | usona aktoro | [[:d:Q344793|Q344793]] | 53 |- | [[Wallace Shawn]] | usona aktoro | [[:d:Q311068|Q311068]] | 53 |- | [[Jason Lee]] | usona aktoro | [[:d:Q4960|Q4960]] | 52 |- | [[Mary Baker Eddy]] | usona teologo, fondinto de Kristana Scienco (1821–1910) | [[:d:Q235069|Q235069]] | 52 |- | [[Emmanuelle Riva]] | franca aktorino | [[:d:Q436996|Q436996]] | 52 |- | [[Władysław Szpilman]] | (1911-2000) pola pianisto, komponisto, holokaŭstotransvivanto | [[:d:Q157176|Q157176]] | 52 |- | [[Michael Mann]] | usona filmreĝisoro, scenaristo kaj produktanto | [[:d:Q270097|Q270097]] | 52 |- | [[Tony Jaa]] | taja aktoro | [[:d:Q298551|Q298551]] | 52 |- | [[Schuyler Colfax]] | usona politikisto | [[:d:Q310852|Q310852]] | 52 |- | [[Gavin McInnes]] | kanada ekstremdekstra komentisto | [[:d:Q5528217|Q5528217]] | 52 |- | [[Todd Phillips]] | usona aktoro | [[:d:Q362824|Q362824]] | 52 |- | [[Colonel Sanders]] | fondinto de KFC | [[:d:Q120450|Q120450]] | 52 |- | [[Suzy Eddie Izzard]] | brita komikisto kaj aktoro (naskita en 1962) | [[:d:Q254022|Q254022]] | 52 |- | [[Charles Fleischer]] | usona aktoro | [[:d:Q658690|Q658690]] | 52 |- | [[Dolley Madison]] | Unua Damo de Usono de 1809 ĝis 1817 | [[:d:Q233638|Q233638]] | 51 |- | [[Eldar Ryazanov]] | soveta kaj rusa filma reĝisoro | [[:d:Q381944|Q381944]] | 51 |- | [[Asima Chatterjee]] | barata kemiisto (1917-2006) | [[:d:Q7450|Q7450]] | 51 |- | [[Kevin James]] | usona aktoro | [[:d:Q44561|Q44561]] | 51 |- | [[Clark Gregg]] | usona aktoro, scenaristo kaj reĝisoro | [[:d:Q113206|Q113206]] | 51 |- | [[Sergej Dovlatov]] | soveta verkisto | [[:d:Q141114|Q141114]] | 51 |- | [[Octavia E. Butler]] | usona sciencfikcia verkisto (1947-2006) | [[:d:Q239739|Q239739]] | 51 |- | [[Domhnall Gleeson]] | irlanda aktoro | [[:d:Q456047|Q456047]] | 51 |- | [[Andy Samberg]] | usona aktoro | [[:d:Q314640|Q314640]] | 51 |- | [[Archibald Primrose]] | brita liberala politikisto kaj Ĉefministro de Britio (1847–1929) | [[:d:Q244620|Q244620]] | 51 |- | [[Robert Burton]] | angla scienculo | [[:d:Q259132|Q259132]] | 51 |- | [[Ilf kaj Petrov]] | sovetia satira paro verkinta en la rusa | [[:d:Q262816|Q262816]] | 51 |- | [[Abraham ben Meir ibn Ezra]] | 12-a-jarcenta sefarda rabeno kaj astrologo | [[:d:Q270670|Q270670]] | 51 |- | [[Ksenija Sobĉak]] | rusia televida kaj radia parolistino, socia kaj polotika aganto | [[:d:Q287099|Q287099]] | 51 |- | [[Rashida Jones]] | usona aktorino | [[:d:Q540608|Q540608]] | 51 |- | [[John Oliver]] | angla prezentisto kaj komikisto | [[:d:Q1701254|Q1701254]] | 51 |- | [[Lisa Edelstein]] | usona aktorino | [[:d:Q229197|Q229197]] | 51 |- | [[Taraji P. Henson]] | usona aktorino | [[:d:Q235511|Q235511]] | 50 |- | [[Natalie Clifford Barney]] | verkisto kaj salonisto (1876-1972) | [[:d:Q34782|Q34782]] | 50 |- | [[Clark Gregg]] | usona ekonomikisto | [[:d:Q157255|Q157255]] | 50 |- | [[Frei Otto]] | germana arkitekto | [[:d:Q64412|Q64412]] | 50 |- | [[Brian Greene]] | usona fizikisto | [[:d:Q60815|Q60815]] | 50 |- | [[Monique Wittig]] | franca verkistino, lesba aktivulino kaj feministo | [[:d:Q263201|Q263201]] | 50 |- | [[Salman Khan]] | usona edukisto (naskita en 1976) | [[:d:Q471472|Q471472]] | 50 |- | [[David Arquette]] | Usona aktoro, reĝisoro kaj profesia luktisto | [[:d:Q294185|Q294185]] | 50 |- | [[Aziz Nesin]] | turka verkisto | [[:d:Q327261|Q327261]] | 50 |- | [[CM Punk]] | usona aktoro | [[:d:Q215447|Q215447]] | 50 |- | [[Petra Mede]] | Sveda komikisto, dancisto kaj televida prezentisto | [[:d:Q3809242|Q3809242]] | 50 |- | [[Fran Drescher]] | usona aktorino | [[:d:Q230632|Q230632]] | 50 |- | [[Huda Ŝaaraŭi]] | egipta feministo kaj naciisto | [[:d:Q2423343|Q2423343]] | 50 |- | [[Louisa Adams]] | Prezidentedzino de Usono de 1825 ĝis 1829 | [[:d:Q233660|Q233660]] | 49 |- | [[Joel McHale]] | usona aktoro kaj komikisto | [[:d:Q311993|Q311993]] | 49 |- | [[Suzanne Vega]] | usona kantisto-kantverkisto | [[:d:Q236112|Q236112]] | 49 |- | [[Christopher Tolkien]] | literatura akademiulo, verkisto kaj redaktisto (1924–2020) | [[:d:Q82032|Q82032]] | 49 |- | [[Cao Pi]] | imperiestro de Ĉinio kaj fondinto de la dinastio Wei | [[:d:Q313333|Q313333]] | 49 |- | [[Dimitrie Cantemir]] | Princo de Moldavio | [[:d:Q159933|Q159933]] | 49 |- | [[Lynn Redgrave]] | usona aktorino | [[:d:Q156552|Q156552]] | 49 |- | [[reĝino Nur de Jordanio]] | kvara edzino de reĝo Husejn la 1-a de Jordanio | [[:d:Q240575|Q240575]] | 49 |- | [[Kritias]] | atena politikisto de antikveco | [[:d:Q294092|Q294092]] | 49 |- | [[Michael Psellos]] | bizanca verkisto kaj filozofo | [[:d:Q294109|Q294109]] | 49 |- | [[Seth Green]] | usona aktoro | [[:d:Q186757|Q186757]] | 49 |- | [[Harold Ramis]] | usona aktoro | [[:d:Q286890|Q286890]] | 49 |- | [[Nikolao la 1-a de Montenegro]] | reĝo de Montenegro | [[:d:Q283255|Q283255]] | 49 |- | [[Pargalı Ibrahim Pasha]] | Grandioza Veziro de la Otomana Imperio | [[:d:Q511943|Q511943]] | 49 |- | [[Valentin Glouchko]] | soveta raketinĝeniero (1908-1989) | [[:d:Q342397|Q342397]] | 49 |- | [[Gerard Way]] | usona kantisto | [[:d:Q204132|Q204132]] | 49 |- | [[Bob Odenkirk]] | usona aktoro | [[:d:Q888178|Q888178]] | 49 |- | [[David Morse]] | usona aktoro | [[:d:Q296370|Q296370]] | 49 |- | [[Johana la 3-a de Navaro]] | reĝino de Navaro | [[:d:Q229286|Q229286]] | 49 |- | [[Oleg Sentsov]] | ukraina filmisto kaj aktivulo (naskita en 1976) | [[:d:Q17128150|Q17128150]] | 49 |- | [[Hassan ibn al-Sabbah]] | fondinto de la ismaila ŝtato Alamut kaj la Imamo de la nizaraj ismailanoj (1081–1124) | [[:d:Q124745907|Q124745907]] | 49 |- | [[Felix Hausdorff]] | germana matematikisto | [[:d:Q75856|Q75856]] | 48 |- | [[Amy Klobuchar]] | usona advokato kaj politikisto (naskita en 1960) | [[:d:Q22237|Q22237]] | 48 |- | [[Marie Stopes]] | brita kontraŭkoncipa aktivulo kaj paleontologo (1880-1958) | [[:d:Q442231|Q442231]] | 48 |- | [[Mihrimah Sultan]] | otomana princino, filino de Sulejmano la Grandioza kaj Hürrem Sultan | [[:d:Q80764|Q80764]] | 48 |- | [[Hiram Bingham]] | usona akademiulo, esploristo, trezorĉasisto kaj politikisto (1875–1956) | [[:d:Q237220|Q237220]] | 48 |- | [[Olivia Munn]] | usona aktorino, komikisto, televida personulo kaj aŭtoro | [[:d:Q236475|Q236475]] | 48 |- | [[Nurbanu Sultan]] | favorato kaj pli posta edzino de la otomana sultano Selim la 2-a | [[:d:Q238091|Q238091]] | 48 |- | [[Hara Takashi]] | Ĉefministro de Japanio de 1918 ĝis 1921 | [[:d:Q315553|Q315553]] | 48 |- | [[Yaqut al-Hamawi]] | araba bibliografo kaj geografiisto (1179–1229) | [[:d:Q316364|Q316364]] | 48 |- | [[Philip Kotler]] | usona merkatiga aŭtoro, konsultisto kaj profesoro | [[:d:Q164170|Q164170]] | 48 |- | [[James Gunn]] | usona aktoro, scenaristo kaj filmisto | [[:d:Q717015|Q717015]] | 48 |- | [[Bhartṛhari]] | hinda lingvisto, poeto kaj verkisto | [[:d:Q335161|Q335161]] | 48 |- | [[Corey Taylor]] | usona kantisto, el la bandoj Slipknot kaj Stone Sour | [[:d:Q295120|Q295120]] | 48 |- | [[Frank Darabont]] | Usona filmreĝisoro, scenaristo kaj produktoro | [[:d:Q295445|Q295445]] | 48 |- | [[Timothy Snyder]] | usona historiisto | [[:d:Q747312|Q747312]] | 48 |- | [[Scott Carpenter]] | usona testpiloto, astronaŭto kaj akvonaŭto (1925–2013) | [[:d:Q335503|Q335503]] | 48 |- | [[Appius Claudius Caecus]] | romia ŝtatisto kaj verkisto | [[:d:Q297783|Q297783]] | 48 |- | [[Vojislav Šešelj]] | serba politikisto (naskita en 1954) | [[:d:Q298063|Q298063]] | 48 |- | [[Olivia Williams]] | brita aktorino | [[:d:Q231163|Q231163]] | 48 |- | [[Elizabeth Gilbert]] | usona verkisto | [[:d:Q231424|Q231424]] | 48 |- | [[Katherine Langford]] | aŭstralia aktoro | [[:d:Q29155310|Q29155310]] | 48 |- | [[Halide Edib Adıvar]] | turka aktivulo, verkisto kaj politikisto | [[:d:Q234289|Q234289]] | 47 |- | [[Isaac Ben-Zvi]] | 2-a Presidento de Israelo | [[:d:Q128894|Q128894]] | 47 |- | [[Vatsyayana]] | Hinda bramina poeto, 5-a jarcento | [[:d:Q380234|Q380234]] | 47 |- | [[Wang Yangming]] | ĉina filozofo (1472–1529) | [[:d:Q378462|Q378462]] | 47 |- | [[Nigel Short]] | angla ŝakludanto kaj verkisto | [[:d:Q313778|Q313778]] | 47 |- | [[Theodosius Dobjansky]] | soveta kaj usona genetikisto kaj evolua biologo (1900-1975) | [[:d:Q246731|Q246731]] | 47 |- | [[Jean Froissart]] | franca verkisto | [[:d:Q315000|Q315000]] | 47 |- | [[Silius Italicus]] | romia poeto kaj politikisto | [[:d:Q316123|Q316123]] | 47 |- | [[John Desmond Bernal]] | brita fizikisto | [[:d:Q168362|Q168362]] | 47 |- | [[Tirtaeo]] | greka lirika poeto | [[:d:Q316094|Q316094]] | 47 |- | [[Hamza ibn ‘Abd al-Muttalib]] | La kunulo kaj onklo de Mohamedo (ĉ. 568–625) | [[:d:Q770033|Q770033]] | 47 |- | [[Ŝams Tabrizi]] | irana sufia mistikulo kaj spiritulo | [[:d:Q796587|Q796587]] | 47 |- | [[Tom Kenny]] | usona aktoro | [[:d:Q299282|Q299282]] | 47 |- | [[George Sanders]] | brita aktoro | [[:d:Q296491|Q296491]] | 47 |- | [[Marcus Manilieo]] | romia poeto | [[:d:Q352684|Q352684]] | 47 |- | [[Niketas Choniates]] | Greka historiisto (1155-1217) | [[:d:Q297340|Q297340]] | 47 |- | [[Robert Englund]] | usona aktoro | [[:d:Q310389|Q310389]] | 47 |- | [[Charles Percy Snow]] | angla romanisto kaj fizika kemiisto (1905–1980) | [[:d:Q333575|Q333575]] | 47 |- | [[Peter Abrahams]] | sudafrika verkisto kaj ĵurnalisto | [[:d:Q217069|Q217069]] | 47 |- | [[Elliott Smith]] | usona muzikisto (1969–2003) | [[:d:Q210428|Q210428]] | 47 |- | [[Hafsa Sultan]] | unua Valida Sultano de la Otomana Imperio de 1520 ĝis 1534 | [[:d:Q2425979|Q2425979]] | 47 |- | [[Kim Yu-na]] | Sudkorea glitkuristo | [[:d:Q229124|Q229124]] | 47 |- | [[Ben Barnes]] | brita aktoro kaj kantisto | [[:d:Q310086|Q310086]] | 47 |- | [[Eduard Suess]] | aŭstra geologo | [[:d:Q156941|Q156941]] | 47 |- | [[Krysten Ritter]] | usona aktorino | [[:d:Q258793|Q258793]] | 47 |- | [[Tobin Bell]] | usona aktoro | [[:d:Q310190|Q310190]] | 47 |- | [[Mike Epps]] | usona aktoro | [[:d:Q311962|Q311962]] | 47 |- | [[Vincent D'Onofrio]] | usona aktoro | [[:d:Q320052|Q320052]] | 47 |- | [[Louis Gossett Jr.]] | usona aktoro | [[:d:Q329719|Q329719]] | 47 |- | [[Ed Sullivan]] | usona televida prezentisto (1901-1974) | [[:d:Q83807|Q83807]] | 46 |- | [[Frederik Pohl]] | usona sciencfikcia verkisto kaj redaktisto (1919–2013) | [[:d:Q312641|Q312641]] | 46 |- | [[Tsangyang Gyatso]] | Sesa Dalai-Lamao de Tibeto | [[:d:Q25251|Q25251]] | 46 |- | [[Nonnos de Panopolis]] | bizanca greka poeto | [[:d:Q312916|Q312916]] | 46 |- | [[Bent Larsen]] | dana ŝaka grandmajstro kaj aŭtoro (1935–2010) | [[:d:Q108807|Q108807]] | 46 |- | [[George Steiner]] | usona verkisto | [[:d:Q453288|Q453288]] | 46 |- | [[Leslie Howard]] | brita aktoro (1893–1943) | [[:d:Q156178|Q156178]] | 46 |- | [[Gaius]] | romia juristo (2-a jarcento p.K.) | [[:d:Q313439|Q313439]] | 46 |- | [[E. L. James]] | brita verkisto | [[:d:Q59896|Q59896]] | 46 |- | [[Afanasij Fet]] | rusa poeto | [[:d:Q314212|Q314212]] | 46 |- | [[Anna Sewell]] | angla romanverkisto | [[:d:Q258741|Q258741]] | 46 |- | [[Nathan Lane]] | usona aktoro | [[:d:Q491264|Q491264]] | 46 |- | [[Alphonse Karr]] | franca kritikisto, ĵurnalisto kaj romanisto (1808-1890) | [[:d:Q186221|Q186221]] | 46 |- | [[Dev Anand]] | Hinda aktoro, produktoro, reĝisoro | [[:d:Q320115|Q320115]] | 46 |- | [[John Cheever]] | usona verkisto | [[:d:Q336151|Q336151]] | 46 |- | [[Crispin Glover]] | usona aktoro | [[:d:Q310060|Q310060]] | 46 |- | [[Katerino de Valois]] | Reĝedzino de Anglio | [[:d:Q229192|Q229192]] | 46 |- | [[Maher Zain]] | R&B-kantisto, kantverkisto kaj muzikproduktanto | [[:d:Q2750368|Q2750368]] | 46 |- | [[Kristin Chenoweth]] | usona aktorino | [[:d:Q231811|Q231811]] | 46 |- | [[Walter Bagehot]] | brita ekonomikisto, ĵurnalisto kaj eseisto (1826-1877) | [[:d:Q369022|Q369022]] | 46 |- | [[Michael Cunningham]] | usona verkisto | [[:d:Q310257|Q310257]] | 46 |- | [[Ray Romano]] | usona aktoro | [[:d:Q220836|Q220836]] | 46 |- | [[Bonnie Hunt]] | usona aktorino | [[:d:Q272952|Q272952]] | 46 |- | [[Andy Kaufman]] | usona aktoro | [[:d:Q299983|Q299983]] | 46 |- | [[Artie Lange]] | usona aktoro | [[:d:Q712452|Q712452]] | 46 |- | [[RZA]] | usona aktoro | [[:d:Q52447|Q52447]] | 46 |- | [[Jeanette Winterson]] | usona verkistino | [[:d:Q233584|Q233584]] | 45 |- | [[Lobsang Gyatso]] | politika kaj religia gvidanto de Tibeto (1617-1682) | [[:d:Q25252|Q25252]] | 45 |- | [[Bret Hart]] | kanada luktisto, verkisto kaj aktoro | [[:d:Q81324|Q81324]] | 45 |- | [[Alan J. Pakula]] | Usona filmreĝisoro, verkisto kaj produktoro (1928–1998) | [[:d:Q51519|Q51519]] | 45 |- | [[Bob Kane]] | usona komiksisto, kun-kreinto de Batman (1915-1998) | [[:d:Q313048|Q313048]] | 45 |- | [[Niĉiren]] | japana bikŝuo; fondinto de budhisma skolo nomita laŭ li | [[:d:Q311478|Q311478]] | 45 |- | [[Henry Thomas Buckle]] | angla historiisto (1821–1862) | [[:d:Q435699|Q435699]] | 45 |- | [[Julianino el Norwich]] | angla teologino; sanktulino laŭ Anglikanismo kaj Luteranismo | [[:d:Q236699|Q236699]] | 45 |- | [[Rose Marie]] | usona aktorino | [[:d:Q94487|Q94487]] | 45 |- | [[Robert Shaw]] | brita aktoro kaj verkisto | [[:d:Q313727|Q313727]] | 45 |- | [[William Carey]] | Angla baptista misiisto kaj ministro (1761-1834) | [[:d:Q312948|Q312948]] | 45 |- | [[Léon Degrelle]] | belga ĵurnalisto, politikisto, SS-soldato, kunlaboranto, fuĝanto | [[:d:Q158844|Q158844]] | 45 |- | [[Janeane Garofalo]] | usona aktorino | [[:d:Q40143|Q40143]] | 45 |- | [[Jane Alexander]] | usona aktorino | [[:d:Q242717|Q242717]] | 45 |- | [[Juba la 2-a]] | reĝo de Numidio | [[:d:Q315670|Q315670]] | 45 |- | [[Frances Burney]] | angla satira romanverkisto, taglibristo, dramisto (1752-1840) | [[:d:Q259530|Q259530]] | 45 |- | [[Leyla Zana]] | kurda aktivulo kaj politikisto | [[:d:Q464689|Q464689]] | 45 |- | [[Baz Luhrmann]] | Aŭstralia verkisto, reĝisoro kaj produktoro | [[:d:Q250545|Q250545]] | 45 |- | [[Marion Zimmer Bradley]] | usona aŭtoro de sciencfikciaj romanoj | [[:d:Q465179|Q465179]] | 45 |- | [[Peter Ackroyd]] | angla aŭtoro | [[:d:Q319169|Q319169]] | 45 |- | [[Songtsen Gampo]] | tibeta imperiestro (604-650) | [[:d:Q320122|Q320122]] | 45 |- | [[Henry Rollins]] | usona aktoro | [[:d:Q318509|Q318509]] | 45 |- | [[Abu al-Faraj al-Isfahani]] | persa poeto | [[:d:Q335599|Q335599]] | 45 |- | [[David Walliams]] | angla aktoro, komikisto kaj verkisto | [[:d:Q359665|Q359665]] | 45 |- | [[Amy Schumer]] | Usona tujkomediisto kaj aktorino | [[:d:Q4749380|Q4749380]] | 45 |- | [[Ama Ata Aidoo]] | Ganaa poetino | [[:d:Q298224|Q298224]] | 45 |- | [[Sokullu Mehmed Paşa]] | ĉefveziro de la Otomana Imperio (1565–1579) | [[:d:Q298419|Q298419]] | 45 |- | [[Twinkle Khanna]] | barata aktorino kaj verkisto | [[:d:Q2556523|Q2556523]] | 45 |- | [[Shane Dawson]] | Usona Interreta personeco (naskita en 1988) | [[:d:Q311078|Q311078]] | 45 |- | [[Jeff Foxworthy]] | Usona komikisto, aktoro, gastiganto kaj verkisto | [[:d:Q2449557|Q2449557]] | 45 |- | [[Philip Sheridan]] | usona generalo | [[:d:Q355452|Q355452]] | 45 |- | [[Tatiana Maslany]] | kanada aktorino | [[:d:Q7688099|Q7688099]] | 45 |- | [[Bill Nye]] | usona scienca edukisto, komikisto, televida prezentisto, aktoro, verkisto, sciencisto kaj iama meĥanika inĝeniero | [[:d:Q2619019|Q2619019]] | 45 |- | [[Molly Ringwald]] | usona aktorino | [[:d:Q231460|Q231460]] | 45 |- | [[Kid Cudi]] | usona aktoro | [[:d:Q299138|Q299138]] | 45 |- | [[Matthew Gray Gubler]] | usona aktoro | [[:d:Q313501|Q313501]] | 45 |- | [[Robert Sheckley]] | usona verkisto | [[:d:Q333246|Q333246]] | 45 |- | [[King Vidor]] | usona reĝisoro (1894-1982) | [[:d:Q51133|Q51133]] | 45 |- | [[David McCallum]] | skota aktoro kaj muzikisto (1933–2023) | [[:d:Q313023|Q313023]] | 44 |- | [[Aboulféda]] | mezepoka araba historiisto kaj geografiisto | [[:d:Q311462|Q311462]] | 44 |- | [[Rebel Wilson]] | aŭstralia aktorino, verkistino kaj produktanto | [[:d:Q442897|Q442897]] | 44 |- | [[Mahasweta Devi]] | barata verkisto | [[:d:Q144391|Q144391]] | 44 |- | [[Randy Pausch]] | usona profesoro pri komputiko, homa-komputila interagado kaj dezajno | [[:d:Q49828|Q49828]] | 44 |- | [[Victoria de Badeno]] | Reĝedzino de Svedio (1907-1930) | [[:d:Q57648|Q57648]] | 44 |- | [[John Wyndham]] | angla sciencfikcia aŭtoro (1903–1969) | [[:d:Q313673|Q313673]] | 44 |- | [[Daniel O'Connell]] | irlanda politika gvidanto (1775–1847) | [[:d:Q314917|Q314917]] | 44 |- | [[Amber Berson]] | usona aktorino | [[:d:Q456862|Q456862]] | 44 |- | [[Pompeius Trogus]] | Galo-romia historiisto kiu prosperis dum la regado de la imperiestro Aŭgusto | [[:d:Q316119|Q316119]] | 44 |- | [[Farah Khan]] | barata filmreĝisoro kaj koreografo | [[:d:Q167636|Q167636]] | 44 |- | [[Vassilij Axionov]] | sovet-usona verkisto | [[:d:Q315185|Q315185]] | 44 |- | [[Karlo de Valois]] | franca princo, frato de reĝo Filipo la 4-a la Bela | [[:d:Q270438|Q270438]] | 44 |- | [[Gajo Valerio Flako]] | romia poeto kaj verkisto | [[:d:Q316090|Q316090]] | 44 |- | [[Richard Armitage]] | angla aktoro | [[:d:Q181806|Q181806]] | 44 |- | [[Ramo la 2-a de Siamo]] | reĝo de Siamo (1809–1824) | [[:d:Q319675|Q319675]] | 44 |- | [[Lucretia Mott]] | usona sufrageto | [[:d:Q267107|Q267107]] | 44 |- | [[Imperiestrino Jitō]] | japana Imperiestrino | [[:d:Q232026|Q232026]] | 44 |- | [[Jewel]] | usona aktorino | [[:d:Q229018|Q229018]] | 44 |- | [[Bernadette Peters]] | usona aktorino | [[:d:Q231391|Q231391]] | 44 |- | [[Cheech Marin]] | usona aktoro | [[:d:Q73007|Q73007]] | 44 |- | [[Anne Tyler]] | usona romanisto | [[:d:Q235615|Q235615]] | 44 |- | [[Haing S. Ngor]] | usona aktoro | [[:d:Q312364|Q312364]] | 44 |- | [[Ryan Coogler]] | | [[:d:Q7383978|Q7383978]] | 44 |- | [[Richard Avenarius]] | germana filozofo | [[:d:Q76516|Q76516]] | 43 |- | [[Sue Grafton]] | usona verkisto | [[:d:Q234865|Q234865]] | 43 |- | [[Prisko]] | 5-a-jarcenta diplomato, historiisto kaj oratoro | [[:d:Q311731|Q311731]] | 43 |- | [[Olaudah Equiano]] | sklavo, liberulo, aboliciisto, maristo kaj anglalingva afrika verkisto | [[:d:Q379887|Q379887]] | 43 |- | [[James Thurber]] | usona verkisto | [[:d:Q124527|Q124527]] | 43 |- | [[Jonathan Nolan]] | brit-usona scenaristo (naskita en 1976) | [[:d:Q372788|Q372788]] | 43 |- | [[Herodiano]] | helena historiisto de Romio de la 2a jarcento p.K. | [[:d:Q313056|Q313056]] | 43 |- | [[Anatoly Fomenko]] | rusia matematikisto | [[:d:Q158465|Q158465]] | 43 |- | [[Klemento de Ohrid]] | mezepoka bulgara erudiculo | [[:d:Q158504|Q158504]] | 43 |- | [[Neil Postman]] | usona verkisto kaj akademiano | [[:d:Q436131|Q436131]] | 43 |- | [[Thibaut la 1-a de Navaro]] | Reĝo de Navaro de 1234 ĝis 1253 | [[:d:Q314562|Q314562]] | 43 |- | [[Robert Benton]] | usona filmisto | [[:d:Q59085|Q59085]] | 43 |- | [[Lawrence M. Krauss]] | teoria fizikisto | [[:d:Q470468|Q470468]] | 43 |- | [[Charles De Coster]] | belga romanisto | [[:d:Q315176|Q315176]] | 43 |- | [[Jean Gaston Darboux]] | franca matematikisto | [[:d:Q164784|Q164784]] | 43 |- | [[Manfredo de Sicilio]] | reĝo de Sicilio de 1258 ĝis 1266 | [[:d:Q164889|Q164889]] | 43 |- | [[Ban Zhao]] | ĉina verkisto kaj politikisto je la antikveco | [[:d:Q177081|Q177081]] | 43 |- | [[Atiŝa]] | bengala budhana sciulo | [[:d:Q320150|Q320150]] | 43 |- | [[Turhan Sultan]] | edzino de sultano Ibrahim la 1-a kaj "reĝinpatrino" (Valida Sultanino) | [[:d:Q621548|Q621548]] | 43 |- | [[Josh Gad]] | usona aktoro | [[:d:Q1190319|Q1190319]] | 43 |- | [[Zalman Ŝazar]] | israela politikisto kaj ŝtatisto | [[:d:Q299100|Q299100]] | 43 |- | [[Howard Stern]] | usona aktoro | [[:d:Q348603|Q348603]] | 43 |- | [[Robin Sharma]] | kanada memhelpa verkisto | [[:d:Q2604952|Q2604952]] | 43 |- | [[James Taylor]] | usona kantisto kaj gitaristo | [[:d:Q310300|Q310300]] | 43 |- | [[Evgeny Kissin]] | | [[:d:Q160154|Q160154]] | 43 |- | [[Dan Simmons]] | usona romanisto | [[:d:Q297538|Q297538]] | 43 |- | [[Michael Rosenbaum]] | usona aktoro | [[:d:Q311613|Q311613]] | 43 |- | [[LeVar Burton]] | usona aktoro | [[:d:Q312570|Q312570]] | 43 |- | [[Charlie Kaufman]] | usona scenaristo | [[:d:Q312751|Q312751]] | 43 |- | [[Harpo Marx]] | usona aktoro | [[:d:Q317237|Q317237]] | 43 |- | [[Burt Young]] | usona aktoro | [[:d:Q329700|Q329700]] | 43 |- | [[Chazz Palminteri]] | usona aktoro | [[:d:Q338812|Q338812]] | 43 |- | [[Henry Winkler]] | usona aktoro | [[:d:Q343983|Q343983]] | 43 |- | [[Rainn Wilson]] | usona aktoro | [[:d:Q349548|Q349548]] | 43 |- | [[Lidia Gueiler Tejada]] | | [[:d:Q466098|Q466098]] | 43 |- | [[John Pilger]] | aŭstralia ĵurnalisto | [[:d:Q471546|Q471546]] | 43 |- | [[Sister Nivedita]] | | [[:d:Q2353846|Q2353846]] | 43 |- | [[Kalki Koechlin]] | | [[:d:Q3192216|Q3192216]] | 43 |- | [[Masih Alinejad]] | | [[:d:Q6783266|Q6783266]] | 43 |- | [[Colleen Hoover]] | | [[:d:Q18348293|Q18348293]] | 43 |- | [[Nino Manfredi]] | itala aktoro | [[:d:Q55456|Q55456]] | 43 |- | [[Genmei]] | tennoino de Japanio | [[:d:Q233224|Q233224]] | 42 |- | [[Kōgyoku]] | japana imperiestrino | [[:d:Q235296|Q235296]] | 42 |- | [[Ziya Gökalp]] | turka verkisto kaj sociologisto | [[:d:Q83275|Q83275]] | 42 |- | [[Gedun Gyatso]] | Dalai-lamao de Tibeto (1476-1542) | [[:d:Q25259|Q25259]] | 42 |- | [[Sayyid Abul Ala Maududi]] | sudazia islama akademiulo, Fondinto de Jamaat-e-Islami (1903–1979) | [[:d:Q369907|Q369907]] | 42 |- | [[Knud Rasmussen]] | dana esploristo kaj antropologo | [[:d:Q312769|Q312769]] | 42 |- | [[Ibn Khordadbeh]] | persa geografo kaj oficisto (mortis 913) | [[:d:Q380004|Q380004]] | 42 |- | [[Fritz Leiber]] | usona verkisto de fantazio, hororo kaj sciencfikcio (1910–1992) | [[:d:Q313185|Q313185]] | 42 |- | [[Ellen Terry]] | angla aktorino (1847–1928) | [[:d:Q241966|Q241966]] | 42 |- | [[Conradin]] | Duko de Ŝvabio, Reĝo de Jerusalemo kaj Reĝo de Sicilio; la lasta reganto de la Ŝtaŭfen-dinastio | [[:d:Q158246|Q158246]] | 42 |- | [[Johann Ludwig Burckhardt]] | svisa esploristo kaj orientalisto | [[:d:Q39691|Q39691]] | 42 |- | [[Frederick Jackson Turner]] | usona historiisto | [[:d:Q548462|Q548462]] | 42 |- | [[Celso]] | greka filozofo de la 2-a jarcento | [[:d:Q315370|Q315370]] | 42 |- | [[Vinayak Damodar Savarkar]] | barata politikisto | [[:d:Q471040|Q471040]] | 42 |- | [[Stephen Leacock]] | kanada ekonomiisto kaj humoristo | [[:d:Q508029|Q508029]] | 42 |- | [[Kim Seong-su]] | sudkorea edukisto, aktivulo, ĵurnalisto, entreprenisto kaj politikisto | [[:d:Q208203|Q208203]] | 42 |- | [[Eileen Chang]] | ĉin-naskita usona eseisto, romanisto kaj scenaristo | [[:d:Q197155|Q197155]] | 42 |- | [[Henry Ward Beecher]] | usona aboliciista pastro | [[:d:Q1607404|Q1607404]] | 42 |- | [[Tadamichi Kuribayashi]] | japana militisto | [[:d:Q297013|Q297013]] | 42 |- | [[Mark Kelly]] | eksa astronaŭto, usona senatano por Arizono ekde 2021 | [[:d:Q357510|Q357510]] | 42 |- | [[George Osborne]] | brita politikisto | [[:d:Q332493|Q332493]] | 42 |- | [[Sirindhorn]] | reĝidino de Tajlando | [[:d:Q1884754|Q1884754]] | 42 |- | [[William S. Gilbert]] | angla dramisto, poeto kaj ilustristo (1836–1911) | [[:d:Q348513|Q348513]] | 42 |- | [[Jajadeva]] | hinda, vaiŝnava, sanskrita poeto (12-a jarcento) | [[:d:Q335015|Q335015]] | 42 |- | [[Horace Mann]] | usona politikisto | [[:d:Q1151173|Q1151173]] | 42 |- | [[John Hughes]] | usona reĝisoro, scenaristo kaj produktanto (1950-2009) | [[:d:Q311263|Q311263]] | 42 |- | [[Albert Brooks]] | usona aktoro | [[:d:Q356303|Q356303]] | 42 |- | [[Georgie Henley]] | brita aktorino | [[:d:Q228875|Q228875]] | 42 |- | [[Anita Brookner]] | angla romanisto kaj arthistoriisto (1928–2016) | [[:d:Q237687|Q237687]] | 42 |- | [[Naomi Wolf]] | usona verkisto | [[:d:Q237875|Q237875]] | 42 |- | [[Carrie Chapman Catt]] | | [[:d:Q270207|Q270207]] | 42 |- | [[Patrick McGoohan]] | usona aktoro (1928–2009) | [[:d:Q298908|Q298908]] | 42 |- | [[Steve Davis]] | | [[:d:Q310450|Q310450]] | 42 |- | [[Simeon Stylites]] | | [[:d:Q310987|Q310987]] | 42 |- | [[Kevin Sorbo]] | usona aktoro | [[:d:Q313655|Q313655]] | 42 |- | [[John Kennedy Toole]] | usona romanisto | [[:d:Q313739|Q313739]] | 42 |- | [[John Fante]] | | [[:d:Q319746|Q319746]] | 42 |- | [[Enoch Powell]] | | [[:d:Q333028|Q333028]] | 42 |- | [[Aleksey Batalov]] | teatra kaj filmaktoro, reĝisoro | [[:d:Q339581|Q339581]] | 42 |- | [[Vincent Gallo]] | usona aktoro | [[:d:Q362353|Q362353]] | 42 |- | [[Teófilo Gutiérrez]] | | [[:d:Q369056|Q369056]] | 42 |- | [[Padma Lakshmi]] | usona aktorino | [[:d:Q464835|Q464835]] | 42 |- | [[Rian Johnson]] | usona reĝisoro kaj scenaristo | [[:d:Q621818|Q621818]] | 42 |- | [[Thomas Jane]] | usona aktoro | [[:d:Q18938|Q18938]] | 42 |- | [[Craig Ferguson]] | usona aktoro | [[:d:Q72867|Q72867]] | 41 |- | [[Laurent Fignon]] | | [[:d:Q13484|Q13484]] | 41 |- | [[D. T. Suzuki]] | japana budhologo (1870–1966) | [[:d:Q44847|Q44847]] | 41 |- | [[Mary Daly]] | | [[:d:Q241392|Q241392]] | 41 |- | [[Lucy Stone]] | | [[:d:Q452281|Q452281]] | 41 |- | [[Zane Grey]] | usona romanisto (1872–1939) | [[:d:Q146763|Q146763]] | 41 |- | [[Princino Heleno de Britio]] | | [[:d:Q160539|Q160539]] | 41 |- | [[Anita Loos]] | usona scenaristo, dramisto, aŭtoro, aktorino kaj televida produktanto (1888-1981) | [[:d:Q272088|Q272088]] | 41 |- | [[Milton Berle]] | usona aktoro | [[:d:Q558933|Q558933]] | 41 |- | [[Imadaddin Nasimi]] | azerbajĝana poeto | [[:d:Q982506|Q982506]] | 41 |- | [[David Mamet]] | usona dramisto, aktoro, produktanto, reĝisoro, scenaristo kaj eseisto | [[:d:Q269927|Q269927]] | 41 |- | [[Paul Scarron]] | franca poeto kaj dramisto | [[:d:Q551725|Q551725]] | 41 |- | [[Antonio Labriola]] | itala filozofo (1843-1904) | [[:d:Q342730|Q342730]] | 41 |- | [[Aelia Eŭdocia]] | edzino de bizanca imperiestro Teodozio la 2-a | [[:d:Q229307|Q229307]] | 41 |} {{Wikidata list end}} g44c7nir8os9isdasbrnhizts6x3rgt Suda bukorvo 0 907530 9431692 9421870 2026-07-17T15:47:06Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431692 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Suda bukorvo |koloro = pink |dosiero = Southern Ground Hornbill (Bucorvus leadbeateri) male (12714625605), crop.jpg |dosiero2= Ground Hornbill, Chobe National Park, Botswana (36427414050).jpg |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= Piediranta masklo |priskribo de dosiero2= Masklo dumfluge |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Bucorvus]]'' |specio = '''Suda bukorvo''' ''B. leadbeateri'' |statuso = VU | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2025 |title=''Bucorvus leadbeateri'' |article-number=e.T22682638A266675349 |doi=10.2305/IUCN.UK.2025-2.RLTS.T22682638A266675349.en}}</ref> |dunomo = ''Bucorvus leadbeateri'' |dunomo aŭtoritato = {{#invoke:Wikidata|claim|P225|qualifier=P405|parameter=link}}, {{#invoke:Wikidata|claim|P225|qualifier=P574}} |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj ={{#invoke:Wikidata|claim|P181}} |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Suda bukorvo''' aŭ '''Suda granda bucero''' - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] el la [[specio (biologio)|klaso]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el du specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''Bucorvus''. La specion unue priskribis la zoologo {{#invoke:Wikidata|claim|P225|qualifier=P405|parameter=link}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P225|qualifier=P574}}. La [[specia epiteto]] estas omaĝo al kolektisto de specimenoj [[Benjamin Leadbeater]]. [[File:Southern Ground Hornbill (Bucorvus leadbeateri) male, Kruger NP (51889201069).jpg|left|thumb|Masklo de Suda bukorvo]] ==Ĝeneralaĵoj== Ĝi estas la plej granda specio de la ordo de [[Buceroformaj birdoj]]. Ĝi troviĝas nur en sudaj regionoj de Afriko, kun teritorioj el [[Kenjo]] ĝis [[Sudafriko]].<ref>{{Cite web|url=http://datazone.birdlife.org/species/factsheet/southern-ground-hornbill-bucorvus-leadbeateri|title=Southern Ground-hornbill (Bucorvus leadbeateri) - BirdLife species factsheet}}</ref> En tiuj regionoj, ili loĝas kaj en arbaroj kaj en savanoj.<ref name=":0">{{Cite journal|last1=Kemp|first1=Alan|last2=Kemp|first2=M.I.|date=1980|title=The biology of the Southern Ground Hornbill Bucorvus leadbeateri (Vigors) (Aves: Bucerotidae).|url=https://journals.co.za/docserver/fulltext/nfi_annalstm/32/4/1038.pdf?expires=1556989380&id=id&accname=guest&checksum=8B986182684B39600DFCBF19B64AAE7E|journal=Annals of the Transvaal Museum|volume=32|page=67}}</ref> La alia specio de la genro ''Bucorvus'' estas la [[Norda bukorvo]], ''B. abyssinicus''. Sudaj bukorvoj estas [[karnovora]]j kaj ĉasas plejparte surgrunde. Ilia manĝaĵo varias de insektoj ĝis malgrandaj vertebruloj.<ref name=":0" /> Iliaj nestoj ofte troviĝas en altaj arbokavaĵoj aŭ aliaj malprofundaj kavaĵoj, kiel ekzemple roktruoj en klifofacoj.<ref>{{Cite journal|last1=Kemp|first1=Alan|last2=Begg|first2=Keith|date=1996|title=Nest sites of the Southern Ground hornbill Bucorvus leadbeateri in the Kruger National Park, South Africa, and conservation implications.|journal=Ostrich|volume=67|pages=9–14|doi=10.1080/00306525.1996.9633773}}</ref> Ĉi tiuj birdoj estas longvivaj specioj, havantaj vivodaŭrojn en la gamo de 50-60 jaroj, kaj ĝis 70 en kaptiteco.<ref name=":0" /> Rilate al siaj longaj vivoj, ili ne atingas seksan maturecon ĝis 4-6 jaroj, kaj komencas reproduktiĝi nur post ĉirkaŭ 10 jaroj.<ref name=":2">{{Cite journal|last1=Coetzee|first1=Hendri|last2=Nell|first2=Werner|last3=van Rensburg|first3=Leon|date=2014|title=An exploration of cultural beliefs and practices across the Southern Ground-Hornbill's range in Africa|journal=Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine|language=en|volume=10|issue=1|page=28|doi=10.1186/1746-4269-10-28|pmid=24670253|pmc=3973005|issn=1746-4269 |doi-access=free }}</ref> Ilia sekso povas esti identigita per la koloro de iliaj gorĝoj: tiu de la masklo estas pure ruĝa kaj tiu de la ino estas tre violblua.<ref name=":0" /> Sudaj bukorvoj estas kulture vaste signifaj kaj gravaj birdoj en suda Afriko. La [[Nacia Parko Kruger]], situanta en Sud-Afriko, klasifikas la sudajn bukorvojn kiel unu el siaj "Grandaj Ses" birdospecioj.<ref>{{Cite web|url=https://www.sanparks.org/groups/birders/knp_big_6.php|title=Kruger National Park's Big 6 Birds|last=Engelbrecht|first=Derek|website=South African National Parks - SANParks - Official Website - Accommodations, Activities, Prices, Reservations}}</ref> Tamen, ilia nombro malkreskas, parte pro persekutado, detruo de vivejo, kulturaj kredoj kaj aliaj faktoroj. Ekde 2018, la [[IUCN]] klasifikas ilin tutmonde kiel "[[Vundebla]]jn", kaj kiel "[[Endanĝerigita]]jn" en Sud-Afriko, [[Lesoto]], [[Namibio]] kaj [[Svazilando]].<ref name=":1">{{cite book|title=The 2015 Eskom Red Data Book of Birds of South Africa, Lesotho and Swaziland|last1=Taylor|first1=M.R.|last2=Kemp|first2=L|publisher=BirdLife South Africa|editor1-last=Taylor|editor1-first=Martin|pages=119–121|chapter=Southern Ground-Hornbill Bucorvus leadbeateri|editor2-last=Peacock|editor2-first=Faansie|editor3-last=Wanless|editor3-first=Ross}}</ref><ref>{{cite book|title=Birds to Watch in Namibia: Red, Rare and Endemic Species|last=Simmons|first=Rob|date=2015|publisher=Ministry of Environment and Tourism and Namibia Nature Foundation date|isbn=978-9-9945-0082-6|editor1-last=Simmons|editor1-first=Rob|pages=38–39|chapter=Southern Ground-Hornbill Bucorvus leadbeateri|editor2-last=Brown|editor3-last=Kemper|editor3-first=Jessica|editor32-first=Christopher}}</ref> ==Aspekto== [[File:Close-Up of Southern Ground Hornbill.jpg|left|thumb|Detalo de Suda bukorvo]] Tio estas granda birdo, kun longo de 90 ĝis 129 cm. Inoj pezas inter 2,2 kaj 4,6 kilogramoj, dum la pli grandaj maskloj pezas inter 3,5 kaj 6,2 kilogramoj. La averaĝa pezo de ok inoj estis 3,34 kg, dum tiu de ok maskloj estis 4,2 kg; tiel ili estas averaĝe ĉirkaŭ 35 % pli pezaj ol iu ajn azia specio de buceredo. <ref name=CRC2>{{cite book |title=CRC Handbook of Avian Body Masses |edition=2nd |editor-first=John B. Jr. |editor-last=Dunning |publisher=CRC Press |year=2008 |isbn=978-1-4200-6444-5}}</ref> La enverguro estas inter 1,2 kaj 1,8 m.<ref>Galama, W., King, C., & Brouwer, K. (2002). ''EAZA hornbill management and husbandry guidelines''. Artis Zoo, The Netherlands: National Foundation for Research in Zoological Gardens.</ref> La flugillongo (mezurita de la karpo ĝis la pinto de la plej longa flugilplumo) estas inter 49,5 kaj 61,8 cm, la vostolongo inter 29 kaj 36 cm, la tarso inter 13 kaj 15,5 cm, kaj la longo de la supra bekobordo inter 16,8 kaj 22,1 cm.<ref>[http://www.ssc-forestry.com/fc04part2/files/biodiversity_monitoring_systems.pdf Biodiversity Monitoring Systems]. (PDF) . Alirita en 2012-08-24.</ref> Stevenson kaj Fanshawe raportas, ke la Norda bukorvo estas averaĝe la pli granda specio (110 cm) kompare kun la suda specio (102 cm), sed publikigitaj maksimumaj pezoj kaj normaj mezuroj indikas, ke la suda specio estas iomete pli granda.<ref name="Stevenson">''Field Guide to the Birds of East Africa: Kenya, Tanzania, Uganda, Rwanda, Burundi'' de Stevenson & Fanshawe. Elsevier Science (2001), {{ISBN|978-0856610790}}</ref><ref>[http://www.twycrosszoo.org/abyssinian-ground-hornbill.aspx Abyssinian Ground Hornbill | Twycross Zoo | World Primate Centre] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120826031303/http://www.twycrosszoo.org/abyssinian-ground-hornbill.aspx |date=2012-08-26 }}. Twycross Zoo. Alirita en 2012-08-24.</ref><ref>[http://www.sandiegozoo.org/animalbytes/t-hornbill.html San Diego Zoo's Animal Bytes: Hornbill]. Sandiegozoo.org. Alirita en 2012-08-24.</ref> Averaĝaj pezoj por la Norda specio ne estas konataj.<ref name=CRC2/> La suda bukorvo estas nigra kun brilruĝaj makuloj de senpluma aspekto sur la vizaĝo kaj gorĝo (flavaj ĉe junaj birdoj) — kaj ĝi estas unu el la specioj kun okulharoj, kiuj laŭsupoze protektas la okulojn kontraŭ polvo dum la serĉado de manĝaĵo en la [[seka sezono]]. La blankaj pintoj de la flugiloj (ĉefaj flugilplumoj), videblaj dumfluge, estas alia distinga eco. La beko estas nigra kaj iomete kurba, kaj havas kaskon, kiu estas pli evoluinta ĉe la maskloj. Inoj de la suda bukorvo estas pli malgrandaj kaj havas violbluan haŭton ĉe la gorĝo. Junuloj ĝis la aktiveco de ses jaroj ne havas la elstaran ruĝan sakon; anstataŭe ili havas pli malbrilan grizan makulon. ==Habitato kaj dieto== [[File:Bucorvus leadbeateri -Philadelphia Zoo -upper body-8a.jpg|left|thumb|Kapo de ino en la [[Filadelfia Bestoĝardeno]]]] Sudaj bukorvoj troveblas de norda [[Namibio]] kaj [[Angolo]] ĝis norda [[Sudafriko]] kaj suda [[Zimbabvo]], kaj ĝis [[Burundo]] kaj [[Kenjo]]. Ili bezonas savanan vivejon kun grandaj arboj por nesti kaj densa sed mallonga herbo por serĉi manĝaĵon.<ref>Krook, K., Bond, W.J., kaj Hockey, P.A.R.; [http://www.ajol.info/index.php/ostrich/article/viewFile/20288/18355 "The effect of grassland shifts on the avifauna of a South African savanna"]; ''Ostrich: Journal of African Ornithology'' 2007, 78 (2) : pp. 271–279</ref> [[File:SouthernGroundHornbillFrog.jpg|thumb|263x263px|Plenkreska ino manĝonta ŝtoniĝintan ranon en la [[Nacia Parko Kruger]].<ref>{{Cite web |last=Gilham |first=Ethan |date=2025-07-14 |title=Southern Ground Hornbill (Bucorvus leadbeateri) |url=https://www.inaturalist.org/observations/297895442 |access-date=2025-11-23 |website=iNaturalist |language=en}}</ref>]] La suda bukorvo estas [[vundebla specio]], ĉefe limigita al naciaj rezervejoj kaj [[naciaj parkoj]]. Ili vivas en grupoj de 5 ĝis 10 individuoj inkluzive de plenkreskuloj kaj junuloj. Ofte, najbaraj grupoj okupiĝas pri aeraj ĉasadoj. Ĉi tiuj birdoj estas [[Pintopredanto|pintopredantoj]] kaj tial ekologie gravaj.<ref>Southern Ground Hornbill Population and Habitat Viability Assessment Workshop, Mabula Private Game Reserve, South Africa, 21a–24a de Aŭgusto 2017</ref> Ili manĝas surgrunde, kie ili manĝas reptiliojn, ranojn, helikojn, insektojn kaj mamulojn ĝis la grandeco de [[leporo]]j.<ref name="roberts">Maclean, Gordon Lindsay. ''Roberts' Birds of South Africa'', 6th Edition; pp. 399–400. {{ISBN|9780620175838}}</ref> Sudaj bukorvoj malofte trinkas.<ref>[https://www.ewt.org.za/portals/0/ewt/species_ground_hornbills.aspx "Bucorvus leadbeateri"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120817124150/https://www.ewt.org.za/portals/0/ewt/species_ground_hornbills.aspx |date=2012-08-17 }}. Ewt.org.za. Alirita en 2012-08-24.</ref> Ilia teritorio estas limigita ĉe sia okcidenta fino pro la manko de arboj en kiuj konstrui nestojn. Grupoj de sudaj bukorvoj estas tre voĉemaj: ili komunikas per ĥoraj vokoj, kiuj kutime aŭdeblas ĝis distanco de 3 kilometroj.<ref name="ground">[http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/463.pdf "Ground Hornbill (Bromvoël)"]. (PDF) . Alirita en 2012-08-24.</ref> Tiuj vokoj ebligas al ĉiu grupo konservi sian teritorion, kiu devas ampleksi ĝis 100 kvadratajn kilometrojn eĉ en la plej bona vivejo.<ref name="ground"/> ==Bildoj== <gallery mode="packed" heights="130" style="font-size:100%; line-height:130%"> Southern Ground Hornbill (Bucorvus leadbeateri) (14013856052).jpg|Manĝanta masklo Southern Ground Hornbill (Bucorvus leadbeateri) male (11451032976).jpg|Kaptante [[skarabo]]jn Bromvoël 2007.JPG|Manĝanta post incendio Bucorvus leadbeateri -Kruger National Park, Mpumalanga, South Africa -juvenile-8.jpg|Junulo kun pala vizaĝa haŭtaĵo Juvenile Southern ground hornbill (Bucorvus leadbeateri), Kruger National Park, South Africa (28588027803).jpg|Kapo de nematurulo Southern Ground Hornbill on Termite Mound.jpg|Ripozanta sur termitejo Southern ground hornbill landing (7913321272).jpg|Kontrastaj unuanrangaj kaj duarangaj flugilplumoj dum surteriĝo Three Southern Ground Hornbills in Flight.jpg|Ekfluganta grupo </gallery> ==Referencoj== {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] pdag5tf02inwxqg5a8qoz8tneq5mzsc Chuck Palahniuk 0 908356 9431833 9197689 2026-07-17T19:51:03Z Sj1mor 12103 9431833 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Chuck PALAHNIUK''' [ ˈt͡ʃʌk ˈpɔːlənɪk ], naskita ''Charles Michael Palahniuk'' (naskita la 21-an de februaro [[1962]] en Pasco, [[Vaŝingtonio]] ), estas usona verkisto kaj [[ĵurnalisto]]. Li estas plej konata pro sia debuta romano'','' ''[[Bataloklubo]]'' (1996), kiu estis adaptita en filmon fare de [[David Fincher]] kun [[Brad Pitt]] kaj [[Edward Norton]] (vidu ankaŭ ''[[Fight Club]]''). La verkado de Palahniuk, simila al tiu de verkistoj kiel ekzemple [[Bret Easton Ellis]], [[Irvine Welsh]], kaj [[Douglas Coupland]], igis lin unu el la plej popularaj romanverkistoj de [[Generacio X]]. Lia specialan skribstilon estras karakterizita, antaŭ ĉio, de nelinia rakontado, marĝenaj herooj serĉantaj ilian lokon en la vivo; [[minimumismo]], la ripeto de certaj linioj tra la romano; [[cinikismo]], kaŭstika [[ironio]] kaj [[nigra humuro]]. Liaj libroj vendis pli ol 3 milionojn da kopioj <ref>{{Cite web|date=2021-09-20|title=Chuck Palahniuk wants more places for edgy fiction. So he's starting a Substack.|url=https://lithub.com/chuck-palahniuk-wants-more-places-for-edgy-fiction-so-hes-starting-a-substack/|access-date=2024-04-11|website=Literary Hub|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Waite|first=Shannon|date=2023-07-11|title=What Is Transgressive Fiction?|url=https://shannonwaiteauthor.medium.com/what-is-transgressive-fiction-14da41ae31b7|access-date=2024-04-11|website=Medium|language=en}}</ref>. == Verkaro == * ''[[Bataloklubo]]'' 1996 * ''[[:en:Survivor_(Palahniuk_novel)|Survivor]]'' (1999) * ''[[:en:Invisible_Monsters|Invisible Monsters]]'' (1999) * ''[[:en:Choke_(novel)|Choke]]'' (2001) * ''[[:en:Lullaby_(Palahniuk_novel)|Lullaby]]'' (2002) * ''[[:en:Diary_(novel)|Diary]]'' (2003) * ''[[:en:Haunted_(Palahniuk_novel)|Haunted]]'' (2005) * ''[[:en:Rant_(novel)|Rant]]'' (2007) * ''[[:en:Snuff_(Palahniuk_novel)|Snuff]]'' (2008) * ''[[:en:Pygmy_(novel)|Pygmy]]'' (2009) * ''[[:en:Tell-All|Tell-All]]'' (2010)<ref>{{cite web|url=http://chuckpalahniuk.net/news/first-details-for-chuck-palahniuks-2010-novel-tell-all|date=March 7, 2009|access-date=March 7, 2009|title=First Details For Chuck Palahniuk's 2010 Novel, "Tell-All"|work=Chuckpalahniuk.net|archive-date=May 10, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090510063837/http://chuckpalahniuk.net/news/first-details-for-chuck-palahniuks-2010-novel-tell-all|url-status=dead}}</ref> * ''[[:en:Damned_(novel)|Damned]]'' (2011)<ref>{{cite web|url=http://chuckpalahniuk.net/books/damned|date=May 2, 2010|access-date=May 2, 2010|title=Chuck's Next Novel Is "Damned"|archive-url=https://web.archive.org/web/20100502135226/http://chuckpalahniuk.net/books/damned|archive-date=May 2, 2010|url-status=dead}}</ref> * ''[[:en:Invisible_Monsters#Invisible_Monsters_Remix|Invisible Monsters Remix]]'' (2012) * ''[[:en:Doomed_(novel)|Doomed]]'' (2013) * ''[[:en:Burnt_Tongues|Burnt Tongues]]'' (2014) (redaktisto) * ''[[:en:Beautiful_You_(novel)|Beautiful You]]'' (2014) * ''[[:en:Make_Something_Up|Make Something Up]]'' (2015) * ''[[:en:Fight_Club_2|Fight Club 2]]'' (2015–16) ([[grafika romano]], kune kun Cameron Stewart) * ''[[:en:Bait_(book)|Bait: Off-Color Stories for You to Color]]'' (2016)<ref>{{cite web|last1=Yandoli|first1=Krystie|title=Here's The First Look at Chuck Palahniuk's Coloring Book For Adults|url=https://www.buzzfeed.com/krystieyandoli/heres-the-first-look-at-chuck-palahniuks-coloring-book|website=Buzzfeed|date=June 14, 2016}}</ref> * ''[[:en:Legacy_(novella)|Legacy: An Off-Color Novella for You to Color]]'' (2017)<ref>{{cite news|url=http://www.latimes.com/books/jacketcopy/la-et-jc-chuck-palahniuk-legacy-20170620-htmlstory.html|title=Chuck Palahniuk wrote 'Fight Club.' His next work of fiction will be a coloring book|last=Schaub|first=Michael|work=Los Angeles Times|access-date=October 30, 2017|issn=0458-3035}}</ref> * ''[[:en:Adjustment_Day|Adjustment Day]]'' (2018)<ref>{{cite web|url=http://chuckpalahniuk.net/news/chuck-returns-to-ww-norton-for-new-novel-adjustment-day|date=October 5, 2017|access-date=October 6, 2017|title=Chuck Returns to WW Norton for New Novel, "Adjustment Day"|archive-date=July 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190713184337/https://chuckpalahniuk.net/news/chuck-returns-to-ww-norton-for-new-novel-adjustment-day|url-status=dead}}</ref> * ''[[:en:Fight_Club_3|Fight Club 3]]'' (2019) (grafika romano kune kun Cameron Stewart)<ref name="THR">{{cite web|work=[[The Hollywood Reporter]]|url=https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/fight-club-3-chuck-palahniuk-explains-new-comic-1180375|title='Fight Club 3' Team on Bringing Tyler Durden to Comics|date=January 29, 2019|author=McMillan, Graeme}}</ref> * ''[[:en:The_Invention_of_Sound|The Invention of Sound]]'' (2020) * ''[[:en:Not_Forever,_But_For_Now|Not Forever, But For Now]]'' (2023) * ''[[:en:Shock_Induction|Shock Induction]]'' (2024) == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo|http://www.chuckpalahniuk.net/}} * {{IMDb nomo|657333}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Palahniuk, Chuck}} [[Kategorio:Kontraŭkonsumistoj]] [[Kategorio:Ukrainaj usonanoj]] [[Kategorio:Poldevenaj usonanoj]] [[Kategorio:Francaj usonanoj]] [[Kategorio:Usonaj verkistoj]] [[Kategorio:Usonaj satiristoj]] [[Kategorio:Vivantaj homoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1962]] 0mubr79t607ob0ccnjl3tvte5gkz17j La Homa centpiedulo 0 910769 9432011 9344119 2026-07-18T06:02:40Z Jlwoodwa 232520 tajperaro 9432011 wikitext text/x-wiki {{Kunigu|The_Human_Centipede_(First_Sequence)}}{{polurinda}} '''La Homa centpiedulo''' ({{Lang-en|Human centipede}}) - fama trilogio pri homa eksperimentado. La unua filmo okazas en Germanio kaj rakontas la historion de tri kidnapitaj turistoj - du usonanoj kaj japana viro - kiuj iĝas viktimoj de senkompata kuracisto kaj estas transformitaj en ununuran estaĵon per [[kirurgia operacio]], kiuj ĉiuj krom unu amerika virino mortas. [[Dosiero:Tom Six (cropped 3×4).jpg|eta|190ra|Tom Six, verkinto de la trilogio]] La dua filmo okazas en Britio kaj rakontas la historion de mense malrapida adoranto de la unua parto, kiu ripetas la intrigon de la origina filmo, sed kun dek el siaj misuzantoj. La filmo estas la plej ŝoka el la tuta trilogio kaj estis malpermesita en la lando kie ĝi estis filmita. La tria filmo okazas en la dezerto de Usono kaj rakontas la historion de malliberejo por precipe danĝeraj kaptitoj kaj kiel la prizonestro decidis puni la kaptitojn tiamaniere, inspirite de la unuaj du filmoj. La ĉefaj roloj estis luditaj fare de Dieter Lazer kaj Lawrence Harvey. Ĉiu posta parto estas filmo ene de filmo. Direktoro Tom Six klarigis, ke liaj verkoj estas spegulbildo de la eksperimentoj de naziaj krimuloj <ref>Tom Six, Director's Commentary, 27:15–27:37</ref>. == Vidu ankaŭ == * " Salò, aŭ la 120 tagoj de Sodoma " ({{Lang-it|Salò o le 120 giornate di Sodoma}}), 1975 - filmo de [[Pier Paolo Pasolini]], libera adaptado de la romano. La ago moviĝas al la [[Faŝismo|faŝisma]] [[Respubliko de Salò|Respubliko de Salo]], 1944. == Referencoj == {{Referencoj}} jaumyodso4hn90sc2espptcps1k6ne0 JKUF 0 914438 9431944 9138851 2026-07-18T00:02:16Z Xqbot 13076 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Jidiŝer Kultur-Farband]] 9431944 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Jidiŝer Kultur-Farband]] igaogqqv08f85djepf2k3oegrncql0c Prago 1 0 915740 9431857 9159525 2026-07-17T20:25:15Z Sj1mor 12103 9431857 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | administra unuo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Prago 1 | devena_nomo = | alia_nomo = | kategorio = urba parto <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Prago 1 | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Prague 07-2016 view from Lesser Town Tower of Charles Bridge img1.jpg | dosiero_priskribo = Templo de sankta Mikolao <!-- *** Simboloj *** --> | flago = Flag of Prague 1.svg | blazono = Praha-01 CoA.svg <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Prago 1 | regiono_tipo = Urba parto | distrikto = Prago 1 | distrikto_tipo = Administrado | komunumo = Prago 1 | komunumo_tipo = Urba distrikto | municipo = Prago | municipo_tipo = Administra municipo | histregiono = Bohemio | histregiono1 = | histregiono1_noto = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto = | rivero = Vultavo | rivero_tipo = | memorindaĵo = Ponto de Karolo | memorindaĵo1 = Pulva pordego | memorindaĵo_tipo = | ŝoseo = | konstruaĵo_noto = (2021) | konstruaĵo_tipo = Domoj | konstruaĵo = 2 229 | orogenezo = Praga plataĵo | orogenezo_tipo = Plataĵo <!-- *** Situo *** --> | situo = Prago 1 | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 50 | lat_m = 05 | lat_s = 11 | lat_NS = N | long_d = 14 | long_m = 24 | long_s = 40 | long_EW = E <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 5.53 | areo_rondumo = 2 | areo_tipo = Katastro | areo_noto = <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro_dato = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝantaro_denseco = <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = | establita_tipo = Unua skribmencio | dato = | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 110 00 | areo_kodo = <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = 2 + 5 partoj de k.t. | libera_tipo = Katastraj teritorioj | libera1 = 2 + 5 partoj | libera1_tipo = Partoj de municipo | libera2 = 20 | libera2_tipo = Bazaj setlejunuoj <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo2 = Prague municipal district Praha 1.svg | mapo2_priskribo = Prago 1 | mapo1_priskribo = Situo enkadre de Prago | mapo1_lokumilo = Prago <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [https://www.praha1.cz/ praha 1 (cz)] | commons = Prague 1 | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Prago 1''', aŭ pli formale la 1-a urbodistrikto de Prago, konsistigas la kernon de la urbocentro de [[Prago]]. Ĝi situas meze de la urba teritorio, ambaŭflanke de la rivero [[Vultavo]]. Parto de ĝi estas interalie la [[Malnova Urbo (Prago)]] kun la [[Malnovurba Placo (Prago)]], al kiu ankaŭ apartenas la [[Malnovurba Urbodomo]] kaj la [[Preĝejo de Virgulino Maria antaŭ Týn]], sed oriente de la [[Vultavo]] ankaŭ granda parto de la [[Nova Urbo (Prago)]] apartenas al la distrikto Prago 1 - inter alie la [[Slava insulo]] kun la novrenecanca palaco ''Žofín'' ĉe la orienta bordo de la rivero, kie okazis la [[UK 1921]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbodistrikto vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon en [[horloĝa direkto]] kun [[Prago 7]] norde, [[Prago 8]] nordoriente, [[Prago 2]] oriente kaj sude, [[Prago 5]] sude, [[Prago 6]] sude okcidente kaj nordokcidente. '''Urba parto Prago 1''' estas unuo de loka administrado de la teritorie membrigita statuta urbo Prago, kiu estas administrata de balotata reprezentantaro, konsilantaro kaj ofico de la urba parto. '''Administra distrikto Prago 1''' estas teritorio, en kiu plenumas la urba parto Prago 1 (unuo de teritoria mem-administrado) certan amplekson en transprenita efiko. '''Distrikto Prago 1''' estas unuo de la teritoria membrigo de ŝtato en simila nivelo kiel distrikto. == Loĝantaro == {{Grafikaĵo de nombro de loĝantoj|tabelo=sub|rompi=6}} == Internacia kunlaboro == Internacian ĝemelecon la urbodistrikto interalie havas kun * {{flago|Kartvelio}} [[Batumi]] (ბათუმი), [[Kartvelio]] (2013–) * {{flago|Italio}} [[Trento]], [[Italio]] (2002–) * {{flago|Hungario}} [[Vár]], [[Hungario]] (2000–) * {{flago|Ĉeĥio}} [[Zlaté Hory]] (Zuckmantel), [[Ĉeĥio]] == Eksteraj ligiloj == * [[dosiero:Praha 1 logo.jpg|18ra]] {{oficiala retejo}} ({{cs}}) * [http://www.prague-life.com turisma portalo] ({{en}}) * [[dosiero:Logo MHMP.jpg|18ra]] {{oficiala retejo|https://praha.eu}} de la tuta urbo [[Prago]] ({{cs}} kaj {{en}}) {{Prago}} [[Kategorio:Prago 1| ]] [[Kategorio:Urbaj partoj de Prago]] 4is01xegbc5m1thbz750tjdwjd3kn7v Sukumar Ray 0 916932 9431788 9354077 2026-07-17T17:37:32Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431788 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Sukumar RAY''' ({{lang-bn|সুকুমার রায়|t=''Sukumār Rāẏ''}}; n. la 30-an de oktobro 1887 en [[Kolkato]] - m. la 10-an de septembro 1923, samloke) estis bengala- hinda verkisto, ilustristo kaj redaktisto de infanlibroj. Li estas precipe konata kiel poeto de bengalaj sensencaĵaj versoj. <ref name="RayChatterjee">{{cite book|author1=Ray|author2=Sukumar (tr. Chatterjee|author3=Sampurna)|title=Wordygurdyboom!|date=September 2016|url=https://books.google.com/books?id=ohsA1rdovbwC&pg=PA177|access-date=3 October 2012|publisher=Penguin Books India|isbn=978-0-14-333078-3|pages=177–}}</ref> Li verkis humurajn kaj infanajn poemojn, novelojn kaj teatraĵojn. Li estas plej konata kiel barata pioniro de absurdisma literaturo, tial li estas nomata "barata [[Lewis Carroll]] ".  <ref name="sukumar1">''Sukumar Samagra Rachanabali 1'', 1960, Asia Publishing Company, p 1</ref><ref>''Sukumar Ray: Jibankatha (Bengali Ed.)'', Hemanta Kumar Adhya, Pustak Bipani, Kolkata, 1990, p. 6</ref> Liaj verkoj, inkluzive de la infanlibro Abol-Tabol ({{lang|bn|আবোলতাবোল}}, "Sensencaĵo"), la romano HajaBaLaRa ( {{lang|bn|হযবরল}} ), la novelaro Pagla Dashu ( {{lang|bn|পাগলা দাশু}} , "Freneza Dashu") kaj la teatraĵo Chalachitta-chanchari ( {{lang|bn|চলচিত্তচঞ্চরী}} ), estas konsiderataj klasikaĵoj de la bengala porinfana literaturo. Li restas ĝis hodiaŭ unu el la plej popularaj porinfanaj verkistoj en kaj [[Okcidenta Bengalio]] kaj [[Bangladeŝo]]. Sukumar Ray estis la filo de la infanlibra aŭtoro Upendrakishore Ray kaj patro de la barata reĝisoro [[Satyajit Ray]]. == Verkaro == [[Dosiero:পাগলা_দাশু.jpg|eta|Pagla Dashu]] * ''Abol Tabol'' (La Stranga kaj la Absurda) * ''Pagla Dashu'' (Freneza Daŝu)<ref name="Datta19872">{{cite book|author=Amaresh Datta|title=Encyclopaedia of Indian Literature: A-Devo|url=https://books.google.com/books?id=ObFCT5_taSgC&pg=PA694|access-date=3 October 2012|year=1987|publisher=Sahitya Akademi|isbn=978-81-260-1803-1|pages=694–}}</ref> * ''Khai-Khai'' (Manĝu-Manĝu) * ''Heshoram Hushiyarer Taglibro'' (La taglibro de Heŝoram Huŝijar) (frua sciencfikcia parodio)<ref>[http://www.lehigh.edu/~amsp/2006/05/early-bengali-science-fiction.html Early Bengali science fiction], Amardeep Singh''',''' lehigh.edu</ref> * ''HaJaBaRaLa'' (Mumbo-Jumbo) * ''Jhalapala O Onanyo Natok'' ([[Kakofonio]] kaj Aliaj Ludadoj) * ''Lokkhoner Shoktishel'' (Lokkhon Shellshocked) * ''Chalachittachanchari'' * ''Shabdakalpadrum'' * ''Bohurupi'' ([[Kameleono]]) * ''Abak Jalpan'' (Stranga Trinkaĵo de Akvo 1914) * ''Bhasar Atyachar'' (Torturo de Lingvo 1915) * ''Barnamalatatva'' (Teorio de Alfabeto) * ''Desh-Bidesher Golpo'' (Rakontoj de Multaj Landoj) * [https://www.storytimegolperashore.com/2020/10/bidye%20bojhai%20babumoshai.html Jiboner] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20250826161729/https://www.storytimegolperashore.com/2020/10/bidye%20bojhai%20babumoshai.html |date=2025-08-26 }} Hisab (Bidye bojhai babumoshai) == En Esperanto aperis == [[Badal Sarkar]] esperantigis kune kun [[Probal Dasgupta]] la verkon "Ho ĝo bo ro lo" , publikigita en la revuo ''[[Fonto (gazeto)|Fonto]]''<ref>Probal Dasgupto, ''[https://www.academia.edu/5581245/Flugilhava_%C5%9Dtono_la_poezio_de_Ji%C5%99%C3%AD_Karen?email_work_card=view-paper Flugilhava ŝtono: la poezio de Jiří Karen] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20240819023745/https://www.academia.edu/5581245/Flugilhava_%C5%9Dtono_la_poezio_de_Ji%C5%99%C3%AD_Karen?email_work_card=view-paper |date=2024-08-19 }}'', paĝo 50, 1991, Academia.edu</ref> kaj poste en la ''[[Nova Esperanta Krestomatio]]'' (1991, Red. [[William Auld]]). == Galerio == Skizoj de roluloj kreitaj de Ray. <gallery mode="nolines"> Dosiero:Kumropatash.gif|Kumropataŝ en ''Abol Tabol'' Dosiero:Dashurkirti.gif|''Daŝur Kirti'' Dosiero:Hukumukho_hangla.PNG|''Huko Mukho Hangla'' Dosiero:Buro1.PNG|Kaath Buro Dosiero:Abujh1.jpg|Abujh Dosiero:Nbtjk.gif|La Reĝo </gallery><gallery mode="nolines"> Dosiero:Hajabarala4.gif| Hijibijbij en ''HaJaBaRaLa'' Dosiero:Hajabarala6.gif| Nyara en ''HaJaBaRaLa'' Dosiero:Hajabarala3.gif| Udo en ''HaJaBaRaLa'' Dosiero:Hajabarala7.gif| La Tribunalo en ''HaJaBaRaLa'' Dosiero:Hajabarala2.gif| Shri Kakeswar Kuchkuche en ''HaJaBaRaLa'' Dosiero:Hajabarala1.gif| La KATO en ''HaJaBaRaLa'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://sukumarray.freehostia.com/ Kompleto pri Sukumar Ray] {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Ray, Sukumar }} [[Kategorio:Bengalaj verkistoj]] [[Kategorio:Barataj porinfanaj verkistoj]] pkaudr7531p2pj07gbfdosw971xcqtc Inga Ruginienė 0 919588 9431809 9179656 2026-07-17T18:31:56Z ~2026-40180-37 260436 9431809 wikitext text/x-wiki {{informkesto politikisto}} '''Inga RUGINIENĖ''' (naskiĝis la {{naskiĝdato|1981|5|24}}) estas [[litovio|litova]] [[Sindikatismo|sindikatistino]] kaj politikistino de la [[Socialdemokratia Partio de Litovio|Socialdemokrata Partio]]. Ŝi funkciis kiel prezidantino de la [[Litova Sindikata Konfederacio]] de 2018 ĝis 2024, kaj kiel vicprezidanto de la [[Eŭropa Sindikata Konfederacio]] de 2023 ĝis 2024. Kadre de la parlamenta baloto de 2024, ŝi estis elektita membro de la [[Seimas]]. Ŝi servis kiel Ministro pri Sociala Sekureco kaj Laboro de Litovio ekde la 12-a de decembro 2024. En aŭgusto 2025, Ruginienė estis nomumita de la Socialdemokratoj kiel ilia kandidato por Ĉefministro de Litovio post la demisio de [[Gintautas Paluckas]]. La 26-an de aŭgusto, la [[Seimas]] aprobis ŝin kiel la sekvan [[Ĉefministro de Litovio|Ĉefministron de Litovio]]. {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Ruginienė, Inga|1981}} [[Kategorio:Ĉefministroj de Litovio]] [[Kategorio:Litovaj politikistoj]] [[Kategorio:Sindikatistoj]] tt6yjppgatk2875cx21mdh8uipkvzs7 9432130 9431809 2026-07-18T10:40:43Z Moldur 2507 Ruginienė -> Sinkevičius 9432130 wikitext text/x-wiki {{informkesto politikisto | kesteroj = {{Informkestero sinsekvo | titolo = ĉefministro de [[Litovio]] | dosiero = Flago-de-Litovio.svg | periodo = 2025–2026 | antaŭ = [[Gintautas Paluckas]] ''(Rimantas Šadžius)'' | post = [[Mindaugas Sinkevičius]] }}}} '''Inga RUGINIENĖ''' (naskiĝis la {{naskiĝdato|1981|5|24}}) estas [[litovio|litova]] [[Sindikatismo|sindikatistino]] kaj politikistino de la [[Socialdemokratia Partio de Litovio|Socialdemokrata Partio]]. Ŝi funkciis kiel prezidantino de la [[Litova Sindikata Konfederacio]] de 2018 ĝis 2024, kaj kiel vicprezidanto de la [[Eŭropa Sindikata Konfederacio]] de 2023 ĝis 2024. Kadre de la parlamenta baloto de 2024, ŝi estis elektita membro de la [[Seimas]]. Ŝi servis kiel Ministro pri Sociala Sekureco kaj Laboro de Litovio ekde la 12-a de decembro 2024. En aŭgusto 2025, Ruginienė estis nomumita de la Socialdemokratoj kiel ilia kandidato por Ĉefministro de Litovio post la demisio de [[Gintautas Paluckas]]. La 26-an de aŭgusto, la [[Seimas]] aprobis ŝin kiel la sekvan [[Ĉefministro de Litovio|Ĉefministron de Litovio]]. {{Ĉefministroj de Litovio}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Ruginiene, Inga}} [[Kategorio:Ĉefministroj de Litovio]] [[Kategorio:Litovaj politikistoj]] [[Kategorio:Sindikatistoj]] 4luzsjjthlfwf73kgho0vq7a7q4q7ql Uzanto:Nvss132/provejo 2 929827 9431693 9431227 2026-07-17T15:48:09Z Nvss132 224431 9431693 wikitext text/x-wiki Titov (https://archive.org/details/sovetish-heymland-1979-9/page/178/mode/2up?q=%D7%A2%D7%A1%D7%A4%D6%BC%D7%A2%D7%A8%D7%90%D6%B7%D7%A0%D7%98%D7%90%D6%B8) ''Fraŭlino Julie'' Fredrik Bajer kaj Esperanto Israel<ref>https://www.yiddishbookcenter.org/collections/yiddish-books/spb-nybc200690/rejzen-zalman-leksikon-fun-der-yidisher-literatur-prese-un-filologye-vol-1?book-page=534&book-mode=1up</ref> Zangwill<ref>https://www.google.com/books/edition/The_Esperanto_Monthly/RaE1AQAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=israel+zangwill+esperanto&pg=RA3-PA65&printsec=frontcover</ref> Jack London<ref>https://archive.org/details/VerdaStelo_1927_n01_jan/mode/2up?q=%22opinio+de+eminentulo%22</ref> Melech Ravitch<ref>https://www.yiddishbookcenter.org/collections/yiddish-books/spb-nybc205773/alfes-benzion-dos-amolike-yidishe-varshe-biz-der-shvel-fun-dritn-hurbn?book-page=614&book-mode=1up</ref> Israel Isidor Elyashev<ref>https://www.yiddishbookcenter.org/collections/yiddish-books/spb-nybc206351/baal-makhshoves-geklibene-verk-vol-2?book-page=5&book-mode=1up</ref> Sarah Patt<ref>https://www.yiddishbookcenter.org/collections/yiddish-books/spb-nybc209192/patt-sarah-lebn-un-shafn-60-d-h-zekhtsik-yor-arbet-far-yidisher-kultur-un?book-page=43&book-mode=1up</ref> Ŝalom Alejĥem<ref>https://www.yiddishbookcenter.org/collections/yiddish-books/spb-nybc207084/davis-nathan-samuel-di-geshikhte-fun-a-lebn?book-page=154&book-mode=1up</ref> Sasha Lipovski<ref>https://www.yiddishbookcenter.org/collections/yiddish-books/spb-nybc206414/blyakher-shabtay-eyn-un-tsvantsik-un-eyner-22-ophandlungen-vegn-di-umgebrakhte?book-page=92&book-mode=1up</ref> Belga antologio Maksimiljan Perelman<ref>https://www.yiddishbookcenter.org/collections/yizkor-books/yzk-nybc313861/lomzshe-ir-oyfkum-un-untergang?book-page=101&book-mode=1up</ref> Matilda Widegren<ref>https://digital.janeaddams.ramapo.edu/items/show/38860</ref> Marcel Roost Marian Gawalewicz (PA) Wiktor Gomulicki (PA) Helena Janina Pajzderska (Hajota, PA) Klemens Junosza (PA) Adam Szymański (PA) Kazimierz Przerwa-Tetmajer (PA) Gustaf af Geijerstam (SA) Victoria Benedictsson (SA) Anne Charlotte Leffler (SA) Per Hallström (SA) Hans Larsson (SA) Bo Bergman (SA) Vilhelm Ekelund (SA) Sigfrid Siwertz (SA) Sven Lidman (SA) Hjalmar Bergman (SA) Anders Österling (SA) Elena Maróthy-Šoltésová (CA) Svetozár Hurban-Vajanský (CA) Jiří Karásek (CA) Emanuel Lešehrad (CA) Janko Jesenský (CA) Vladimír Roy (CA) Timrava (CA) Jaroslav Durych (CA) Karel Sezima (CA) Ján Hrušovský (CA) Jozef Ciger Hronský (CA) Karel Nový (CA) Emil B. Lukáč (CA) Peter Jilemnický (CA) Martin Rázus (CA) L. N. Zvěřina (CA) Milo Urban (CA) Gejza Vámos (CA) Laco Novomeský (CA) Magín Morera y Galicia (KA) Miquel Costa i Llobera (KA) Alice Thatcher Post [https://www.google.com/books/edition/Pax_Economica/vFxOEQAAQBAJ? https://www.google.com/books/edition/Pax_Economica/vFxOEQAAQBAJ?] Esperantidoj Sinclair https://www.google.com/books/edition/Broadcasting/Qh1IAAAAIAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=%E2%80%9C9995+persons+out+of+every+ten+thousand%E2%80%9D&pg=PA97&printsec=frontcover Jacob Glatstein ([https://ingeveb.org/texts-and-translations/the-march-to-the-goyim#:~:text=In%20this%20period%20I.J.%20Singer's%20The%20Brothers%20Ashkenazi%20and%20Sholem&text=One%20is%20jealous%20in%20Esperanto%2C%20one%20is%20revived%20in%20Esperanto%2C%20one%20dies%20in%20Esperanto https://ingeveb.org/texts-and-translations/the-march-to-the-goyim]) Vojo Nova - Crimea Casimir Smogorzewski. G. Stellih Lưu Trọng Lư (Lun Trong Lu) Frank Booth Ozick kaj Esperanto Frederick Krafft Roberto Triola - Italico Fritz Thieme A. M. Valeton H.E. Raymond (Herbert Ewing Raymond) Marcel Pesch Otto Liesche J. van Laere Stanislaw Goldberg (St. Goldberg) Jan Kaszycki C.J. Hunt H. W. Yemans Václav Riegel Ludmila Tesařová Francisco Ferrer kaj Esperanto (https://archive.org/details/brux-047-0056/page/64/) Jean Jules Eugene Poiraudeau Lambros D. Callimahos kaj Esperanto Farnsworth Wright kaj Esperanto R.H. Homulle Josef Kahn<ref>https://www.google.com/books/edition/The_Gestapo/D7ZVCgAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%27Josef%20Kahn%22</ref> Alexander William Thompson Jan Janowski Sergei Mastepanov Aleksandro Blumental Leopold Pfaundler Dave Henne Morris Isaac (Ishak) Mucnik Abel Hermant<ref>https://bulteno.esperanto-usa.org/a/1949/12/00-pdf/bulteno.pdf</ref> Harry Marples Leighton<ref>https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/31195005</ref> Arthur Thomas Maling Josef Weisbart Fritz Schuck M. de Waard Wacław Grubiński<ref>https://archive.org/details/jbc.bj.uj.edu.pl.NDIGCZAS043693_1928_012/page/180/mode/2up?q=Waclaw</ref> Richard Lorenz Fernand Doceul<ref>https://archive.org/details/AmerikaEsperantisto_1918_v23_n04_dec/page/18/mode/1up?q=Doceul</ref> Maurice Aubert Otto Glaubrecht<ref>https://archive.org/details/dlibra.kul.pl.49095/page/18/mode/2up?q=%22rakonto+de%22</ref> Achiel Pittoors Kurt Feder Maria Pavlovna Vozdvitenskaja<ref>https://archive.org/details/Esperanto-UEA_1926_n309_maj/mode/2up?q=honorigo</ref> https://archive.org/details/Esperanto-UEA_1920_n242_okt/page/5/mode/1up Cehov Robert de Massy https://www.google.com/books/edition/L_Esp%C3%A9rantiste/H0yY9PySD3cC?hl=en&gbpv=1&bsq=prezidanto Henri Nonin https://www.google.com/books/edition/L_Esp%C3%A9rantiste/H0yY9PySD3cC?hl=en&gbpv=1&dq=Doceul+esperanto&pg=PA218&printsec=frontcover https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t5863524n/f18.image.r=Szwarc%20Moscou?rk=64378;0 o62d4hzl0xi858e224e7a0c758i858u 9431694 9431693 2026-07-17T15:50:02Z Nvss132 224431 9431694 wikitext text/x-wiki Titov (https://archive.org/details/sovetish-heymland-1979-9/page/178/mode/2up?q=%D7%A2%D7%A1%D7%A4%D6%BC%D7%A2%D7%A8%D7%90%D6%B7%D7%A0%D7%98%D7%90%D6%B8) ''Fraŭlino Julie'' Fredrik Bajer kaj Esperanto Israel<ref>https://www.yiddishbookcenter.org/collections/yiddish-books/spb-nybc200690/rejzen-zalman-leksikon-fun-der-yidisher-literatur-prese-un-filologye-vol-1?book-page=534&book-mode=1up</ref> Zangwill<ref>https://www.google.com/books/edition/The_Esperanto_Monthly/RaE1AQAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=israel+zangwill+esperanto&pg=RA3-PA65&printsec=frontcover</ref> Jack London<ref>https://archive.org/details/VerdaStelo_1927_n01_jan/mode/2up?q=%22opinio+de+eminentulo%22</ref> Franz von Schönaich<ref>https://archive.org/details/VerdaStelo_1927_n02_feb/mode/2up?q=%22opinio+de+eminentulo%22</ref> Melech Ravitch<ref>https://www.yiddishbookcenter.org/collections/yiddish-books/spb-nybc205773/alfes-benzion-dos-amolike-yidishe-varshe-biz-der-shvel-fun-dritn-hurbn?book-page=614&book-mode=1up</ref> Israel Isidor Elyashev<ref>https://www.yiddishbookcenter.org/collections/yiddish-books/spb-nybc206351/baal-makhshoves-geklibene-verk-vol-2?book-page=5&book-mode=1up</ref> Sarah Patt<ref>https://www.yiddishbookcenter.org/collections/yiddish-books/spb-nybc209192/patt-sarah-lebn-un-shafn-60-d-h-zekhtsik-yor-arbet-far-yidisher-kultur-un?book-page=43&book-mode=1up</ref> Ŝalom Alejĥem<ref>https://www.yiddishbookcenter.org/collections/yiddish-books/spb-nybc207084/davis-nathan-samuel-di-geshikhte-fun-a-lebn?book-page=154&book-mode=1up</ref> Sasha Lipovski<ref>https://www.yiddishbookcenter.org/collections/yiddish-books/spb-nybc206414/blyakher-shabtay-eyn-un-tsvantsik-un-eyner-22-ophandlungen-vegn-di-umgebrakhte?book-page=92&book-mode=1up</ref> Belga antologio Maksimiljan Perelman<ref>https://www.yiddishbookcenter.org/collections/yizkor-books/yzk-nybc313861/lomzshe-ir-oyfkum-un-untergang?book-page=101&book-mode=1up</ref> Matilda Widegren<ref>https://digital.janeaddams.ramapo.edu/items/show/38860</ref> Marcel Roost Marian Gawalewicz (PA) Wiktor Gomulicki (PA) Helena Janina Pajzderska (Hajota, PA) Klemens Junosza (PA) Adam Szymański (PA) Kazimierz Przerwa-Tetmajer (PA) Gustaf af Geijerstam (SA) Victoria Benedictsson (SA) Anne Charlotte Leffler (SA) Per Hallström (SA) Hans Larsson (SA) Bo Bergman (SA) Vilhelm Ekelund (SA) Sigfrid Siwertz (SA) Sven Lidman (SA) Hjalmar Bergman (SA) Anders Österling (SA) Elena Maróthy-Šoltésová (CA) Svetozár Hurban-Vajanský (CA) Jiří Karásek (CA) Emanuel Lešehrad (CA) Janko Jesenský (CA) Vladimír Roy (CA) Timrava (CA) Jaroslav Durych (CA) Karel Sezima (CA) Ján Hrušovský (CA) Jozef Ciger Hronský (CA) Karel Nový (CA) Emil B. Lukáč (CA) Peter Jilemnický (CA) Martin Rázus (CA) L. N. Zvěřina (CA) Milo Urban (CA) Gejza Vámos (CA) Laco Novomeský (CA) Magín Morera y Galicia (KA) Miquel Costa i Llobera (KA) Alice Thatcher Post [https://www.google.com/books/edition/Pax_Economica/vFxOEQAAQBAJ? https://www.google.com/books/edition/Pax_Economica/vFxOEQAAQBAJ?] Esperantidoj Sinclair https://www.google.com/books/edition/Broadcasting/Qh1IAAAAIAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=%E2%80%9C9995+persons+out+of+every+ten+thousand%E2%80%9D&pg=PA97&printsec=frontcover Jacob Glatstein ([https://ingeveb.org/texts-and-translations/the-march-to-the-goyim#:~:text=In%20this%20period%20I.J.%20Singer's%20The%20Brothers%20Ashkenazi%20and%20Sholem&text=One%20is%20jealous%20in%20Esperanto%2C%20one%20is%20revived%20in%20Esperanto%2C%20one%20dies%20in%20Esperanto https://ingeveb.org/texts-and-translations/the-march-to-the-goyim]) Vojo Nova - Crimea Casimir Smogorzewski. G. Stellih Lưu Trọng Lư (Lun Trong Lu) Frank Booth Ozick kaj Esperanto Frederick Krafft Roberto Triola - Italico Fritz Thieme A. M. Valeton H.E. Raymond (Herbert Ewing Raymond) Marcel Pesch Otto Liesche J. van Laere Stanislaw Goldberg (St. Goldberg) Jan Kaszycki C.J. Hunt H. W. Yemans Václav Riegel Ludmila Tesařová Francisco Ferrer kaj Esperanto (https://archive.org/details/brux-047-0056/page/64/) Jean Jules Eugene Poiraudeau Lambros D. Callimahos kaj Esperanto Farnsworth Wright kaj Esperanto R.H. Homulle Josef Kahn<ref>https://www.google.com/books/edition/The_Gestapo/D7ZVCgAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%27Josef%20Kahn%22</ref> Alexander William Thompson Jan Janowski Sergei Mastepanov Aleksandro Blumental Leopold Pfaundler Dave Henne Morris Isaac (Ishak) Mucnik Abel Hermant<ref>https://bulteno.esperanto-usa.org/a/1949/12/00-pdf/bulteno.pdf</ref> Harry Marples Leighton<ref>https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/31195005</ref> Arthur Thomas Maling Josef Weisbart Fritz Schuck M. de Waard Wacław Grubiński<ref>https://archive.org/details/jbc.bj.uj.edu.pl.NDIGCZAS043693_1928_012/page/180/mode/2up?q=Waclaw</ref> Richard Lorenz Fernand Doceul<ref>https://archive.org/details/AmerikaEsperantisto_1918_v23_n04_dec/page/18/mode/1up?q=Doceul</ref> Maurice Aubert Otto Glaubrecht<ref>https://archive.org/details/dlibra.kul.pl.49095/page/18/mode/2up?q=%22rakonto+de%22</ref> Achiel Pittoors Kurt Feder Maria Pavlovna Vozdvitenskaja<ref>https://archive.org/details/Esperanto-UEA_1926_n309_maj/mode/2up?q=honorigo</ref> https://archive.org/details/Esperanto-UEA_1920_n242_okt/page/5/mode/1up Cehov Robert de Massy https://www.google.com/books/edition/L_Esp%C3%A9rantiste/H0yY9PySD3cC?hl=en&gbpv=1&bsq=prezidanto Henri Nonin https://www.google.com/books/edition/L_Esp%C3%A9rantiste/H0yY9PySD3cC?hl=en&gbpv=1&dq=Doceul+esperanto&pg=PA218&printsec=frontcover https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t5863524n/f18.image.r=Szwarc%20Moscou?rk=64378;0 06p0ydrjyveqy15b6dfmi3t0278jtet Gediminas Vagnorius 0 930721 9432131 9262735 2026-07-18T10:49:39Z Moldur 2507 9432131 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo | loko de naskiĝo = | kesteroj = {{Informkestero sinsekvo | titolo = ĉefministro de [[Litovio]] | dosiero = Flago-de-Litovio.svg | periodo = 1981–1992 | antaŭ = | post = | periodo2 = 1996–1999 | antaŭ2 = | post2 = }} }} '''Gediminas VAGNORIUS''' estas [[litovoj|litova]] [[politikisto]] kaj ekonomikisto. Li naskiĝis la 10-an de junio 1957 en la [[komunumo Plungė]], do nun estas {{aĝo|1957|6|10}}-jaraĝa. Aparte en la jaroj tuj por la resendependiĝo la la respubliko [[Litovio]] post la jugo de la armea okupiteco de la komunisma ŝtatego [[Sovetunio]] li politike aktivis en la noviĝinta lando. Interalie li estis la [[ĉefministro de Litovio]] ekde la 13-a de januaro 1991, kiam la soveta armeo eniris [[Vilno]]n, okupis ŝlosilajn lokojn de la urbo kaj provis sufoki la politikan movadon de ŝtata sendependiĝo. Li oficis ĝis la 21-a de julio 1992, prenis la postenon de [[Albertas Šimėnas]] kaj transdonis ĝin la [[Aleksandras Abišala]]. Duonjardekon pli poste li ankoraŭfoje iĝas litovia ĉefministro: de la 4-a de decembro 1996 ĝis la 3-a de majo 1999, antaŭita de [[Laurynas Mindaugas Stankevičius]] kaj sekvita de [[Rolandas Paksas]]. Al la [[litova lingvo]] la nomo de G. Vagnorius eniris pro la "vagnorkoj" (litove "vagnorkos", singulare "vagnorka"), ankaŭ nomitaj "talonoj" (litove "talonai", singulare "talonas"), monbiletaj kvazaŭkuponoj kiuj estis kiel unua provizora valuto de la nova ŝtato, anstataŭ la [[sovetia rublo]]. [[dosiero:Литовский 1 талонас. 1992. Аверс-реверс.jpg|eta|maldekstra|180ra|{{centre|provizora valuto de 1992, nomita "talonas" aŭ "vagnorka"}}]] {{projektoj}} {{Ĉefministroj de Litovio}} {{Vivtempo|Vagnorius, Gediminas}} [[Kategorio:Litovaj politikistoj]] [[Kategorio:Ĉefministroj de Litovio]] 2tjqrl30mrwqo8m8trmhx0mwywium8w Shaun Tan 0 931671 9431834 9430693 2026-07-17T19:51:13Z Sj1mor 12103 9431834 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Shaun TAN''' (naskiĝis la 15-an de januaro 1974) estas aŭstralia artisto kaj aŭtoro, kiu estas konata pro uzado de [[bildlibro]] kiel sia ĉefa esprimilo, inkluzive de ''"La Ruĝa Arbo"'', ''"La Perdita Aĵo"'' kaj la senvorta [[grafika romano]] ''"La Alveno"''. La ilustraĵoj de Tan karakteriziĝas per detala krajona kaj miksa tekniko en kelkaj koloroj.<ref name=":0">{{Cite web|title=Shaun Tan|url=https://kids.britannica.com/students/article/Shaun-Tan/636254|access-date=2024-07-24|website=Britannica Kids|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Shaun Tan|url=https://slwa.wa.gov.au/whats-on/awards-fellowships/western-australian-writers-hall-fame/shaun-tan|access-date=2024-07-24|website=State Library of Western Australia|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Tan|first=Shaun|date=2012|title=STRANGE MIGRATIONS: IBBY Conference Keynote, London 2012|url=https://www.shauntan.net/Essays/ibby%20keynote.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130503204245/https://www.shauntan.net/Essays/ibby%20keynote.html|archive-date=3 May 2013|website=shauntan.net}}</ref> Li ilustris preskaŭ 20 librojn, kelkajn el kiuj li mem verkis. Tan kunlaboras kun animaciaj studioj kaj adaptas siajn verkojn por muzikaloj kaj teatraĵoj. == Vivo == Shaun komencis desegni kaj pentri bildojn por loke distribuitaj [[Horora fikcio|hororaj]] kaj sciencfikciaj revuoj kiel adoleskanto, kaj estis konata kiel la " ''bona artisto'' " en sia mezlernejo. De tiam li estas konata pro bildlibroj traktantaj sociajn, politikajn kaj historiajn temojn, esprimitajn laŭ superreala maniero aŭ, kiel li priskribas ĝin, "''el la imago de infano''". Kelkaj el liaj plej famaj verkoj inkluzivas ''La Kuniklojn'', ''La Ruĝan Arbon'', ''Regulojn de Somero'', kaj la premiitan [[Grafika romano|grafikan romanon]] ''La Alveno'', kiu estas rimarkinda pro tio, ke ĝi ne havas vortojn, inter aliaj, kiuj estis vaste tradukitaj kaj ĝuitaj de legantoj de ĉiuj aĝoj. Aliaj laborpostenoj, kiujn li plenumis, inkluzivis Teatran Dizajniston, Konceptan Artiston por desegnofilmoj (kiel ekzemple WALL·E), kaj reĝisoron de la filmo ''The Lost Thing'' (2011), ricevante la [[Premio Astrid Lindgren|Premion Astrid Lindgren]] pro sia kontribuo al internacia literaturo, fokusiĝante al la infana sektoro. Samjare li ricevis la P[[Akademia premio|remion de la Akademio]] por plej bona animacia mallonga filmo, pro la adapto de lia verko The ''Lost Thing''. Li estis parto de la kreiva teamo por la filmoj ''The Avengers Infinity War'' kaj ''The Avengers End Game''. == Verkaro == === Kiel ilustristo === * ''The Pipe'', fare de James Moloney (1996) * ''The Stray Cat'', fare de [[:en:Steven_Paulsen|Steven Paulsen]] (1996) * ''The Doll'', fare de Janine Burke (1997) * ''The Half Dead'', fare de [[:en:Garry_Disher|Garry Disher]] (1997) * ''The Viewer'', written fare de [[:en:Gary_Crew|Gary Crew]] (1997) * ''The Rabbits'', written fare de [[:en:John_Marsden_(writer)|John Marsden]] (1998) * ''The Hicksville Horror'', fare de Nette Hilton (1999) * ''The Puppet'', fare de Ian Bone (1999) * ''Memorial'', written fare de [[:en:Gary_Crew|Gary Crew]] (1999) * ''Pretty Monsters'' fare de Kelly Link (2008) === Kiel verkisto === * ''[[:en:The_Playground_(book)|The Playground]]'' (1997) * ''[[:en:The_Lost_Thing|The Lost Thing]]'' (2000) * ''[[:en:The_Red_Tree_(Shaun_Tan)|The Red Tree]]'' (2001) * ''[[:en:The_Arrival_(graphic_novel)|The Arrival]]'' (2006) * ''[[:en:Tales_from_Outer_Suburbia|Tales from Outer Suburbia]]'' (2008) * ''The Bird King and other sketches'' (2011) * ''The Oopsatoreum: inventions of Henry A. Mintox'', with the [[:en:Powerhouse_Museum|Powerhouse Museum]] (2012) * ''Rules of Summer'' (2013) * ''The Singing Bones'' (2016) * ''Cicada'' (2018) * ''Tales from the Inner City'' (2018) * ''Dog'' (2020)<ref>{{Cite book|last=Tan, Shaun|title=Dog|date=3 November 2020|isbn=978-1-76052-613-9|oclc=1191088993}}</ref> * ''Eric'' (2020) * ''Creature'' (2022) == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{Oficiala retejo|https://www.shauntan.net/}} * [https://www.austlit.edu.au/austlit/page/A41443 Shaun Tan] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230922144648/https://www.austlit.edu.au/austlit/page/A41443 |date=2023-09-22 }} ĉe AustLit * {{IMDb nomo|1316810|Shaun Tan}} * [https://beinart.org/collections/shaun-tan Shaun Tan collection ĉe Beinart Gallery] * [https://web.archive.org/web/20081024123945/http://www.australianedge.net/2008/10/interview-with-illustrator-shaun-tan/ Intervjuo kun Shaun Tan] ĉe Australian Edge, oktobro 2008 {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Tan, Shaun}} [[Kategorio:ALMA-premiitoj]] [[Kategorio:Aŭstraliaj verkistoj]] [[Kategorio:Ilustristoj]] [[Kategorio:Aŭstraliaj artistoj]] sidncn0kysmclkjb0pd2n53sb5wqkgb Helga Deen 0 931863 9431831 9373532 2026-07-17T19:50:32Z Sj1mor 12103 9431831 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Helga DEEN''' (naskita la 6-an de aprilo 1925 en [[Szczecin]]; mortinta la 16-an de julio 1943 en la ekstermkoncentrejo [[Sobibor (koncentrejo)|Sobibor]]) estis germana judino, kiu famiĝis post la malkovro en 2004 de sia persona [[taglibro]], kiun ŝi verkis kaj konservis en la nederlanda koncentrejo Herzogenbusch, kien ŝi estis sendita dum la [[Dua Mondmilito]] en la aĝo de 18 jaroj. Post ŝia lasta taglibro-noto komence de julio 1943, ŝi estis deportita al la Sobibor, nun en la [[Lublina provinco|Lublina Provinco]] de [[Pollando]], kie ŝi poste estis murdita.<ref>{{cite news|url=http://www.smh.com.au/articles/2004/10/21/1098316786614.html|title=Shades of Anne Frank in Dutch prison camp diary|work=[[Sydney Morning Herald]]|date=22 October 2004}}</ref><ref>{{cite news|title=Dutch uncover diary of Nazi camp|date=20 October 2004|work=[[BBC News]]|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3760680.stm|access-date=10 August 2008}}</ref> == Taglibro == La 1-an de junio 1943, Helga Deen kaj ŝia familio estis deportitaj al la koncentrejo Herzogenbusch proksime de [[Vught]], kie ŝi sekrete registris siajn pensojn, impresojn kaj spertojn en la nederlanda lingvo dum ĉirkaŭ monato. Interalie, ŝi priskribis "la hororojn de pedikulo-operacio aŭ sian ŝokon pri la deportado de infanoj," siajn sentojn de senpoveco, malespero, sed ankaŭ sopiron pri sia infantempa koramiko, Kees. Ŝi adresis siajn skribaĵojn al Kees kiel "plej kara" kaj skribis sur paĝoj de lerneja [[kajero]] Ŝia taglibro estis kontrabandita el la [[Westerbork (vilaĝo)|Westerbork]]-transitkampo fare de kelkaj amikoj kaj poste donita al Kees. Li tenis ĝin kaŝita por la resto de sia vivo. Post la morto de Kees, lia filo Conrad malkovris en la ateliero de sia patro malnovan brunan virinan mansakon enhavantan leterojn, poŝtkartojn kaj grizverdan lernejkajeron etikeditan "Chemie H. Deen". La modesta kajero enhavis la taglibron de lia granda infantempa koramikino - Helga Deen. Ŝiaj notoj (21 paĝoj), adresitaj al ŝia amanto, pri la vivo en la nederlanda koncentrejo Vught, kiuj estis prezentitaj al la publiko en oktobro 2004 ĉe la Regiona Arkivo de [[Tilburg]], estis plurfoje komparitaj kun la [[taglibro de Anne Frank]].<ref>{{Cite news|url=https://www.dw.com/en/a-historical-snapshot-of-fear-and-doubt/a-1366171|title=A Historical Snapshot of Fear and Doubt|work=[[Deutsche Welle]]|date=October 20, 2004}}</ref> Skribita sur dudek paĝoj de verda kajero, la taglibro estis publikigita sub la titolo ''"Kamp Vught"'' , laŭ la nomo de la loko kie ŝi kaj ŝia tuta familio estis malliberigitaj. La teksto estas verkita per simpla, rekta lingvaĵo, sed iel, kiel neeviteble imageblas en la verkado de juna virino alfrontanta tragedion sen elirejo. == Verkaro == * "Se mia volo mortas, mi ankaŭ mortas." Taglibro kaj leteroj. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.joodsmonument.nl/person/546602/nl?lang=en Helga Deen ĉe la rekordo de Virtual Jewish Community of Netherlands] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160306175528/http://www.joodsmonument.nl/person/546602/nl?lang=en |date=2016-03-06 }} * [https://web.archive.org/web/20160305201516/https://itunes.apple.com/us/app/helga-deen.-the-last-night./id457460378?mt=8 Helga Deen, la Lasta Nokto, 32-paĝa [[grafika romano]] kreita de Dario Picciau kaj Roberto Malini] * [http://www.stichtingsobibor.nl Stichting sobibor.nl], klaku sur 'gedenklaan' kaj 'ligiloj' por vidi la bildojn {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Deen, Helga}} [[Kategorio:Taglibristoj]] [[Kategorio:Infanaj verkistoj]] [[Kategorio:Nederlandlingvaj verkistoj]] [[Kategorio:Verkistinoj]] [[Kategorio:Holokaŭsto en Nederlando]] [[Kategorio:Deportitoj de la Dua Mondmilito]] [[Kategorio:Mortintoj en naziaj koncentrejoj]] jjjidcud7p9yae896dwe0xjqr1oyg2z 9431836 9431831 2026-07-17T19:51:50Z Sj1mor 12103 9431836 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Helga DEEN''' (naskita la 6-an de aprilo 1925 en [[Szczecin]]; mortinta la 16-an de julio 1943 en la ekstermkoncentrejo [[Sobibor (koncentrejo)|Sobibor]]) estis germana judino, kiu famiĝis post la malkovro en 2004 de sia persona [[taglibro]], kiun ŝi verkis kaj konservis en la nederlanda koncentrejo Herzogenbusch, kien ŝi estis sendita dum la [[Dua Mondmilito]] en la aĝo de 18 jaroj. Post ŝia lasta taglibro-noto komence de julio 1943, ŝi estis deportita al la Sobibor, nun en la [[Lublina provinco|Lublina Provinco]] de [[Pollando]], kie ŝi poste estis murdita.<ref>{{cite news|url=http://www.smh.com.au/articles/2004/10/21/1098316786614.html|title=Shades of Anne Frank in Dutch prison camp diary|work=[[Sydney Morning Herald]]|date=22 October 2004}}</ref><ref>{{cite news|title=Dutch uncover diary of Nazi camp|date=20 October 2004|work=[[BBC News]]|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3760680.stm|access-date=10 August 2008}}</ref> == Taglibro == La 1-an de junio 1943, Helga Deen kaj ŝia familio estis deportitaj al la koncentrejo Herzogenbusch proksime de [[Vught]], kie ŝi sekrete registris siajn pensojn, impresojn kaj spertojn en la nederlanda lingvo dum ĉirkaŭ monato. Interalie, ŝi priskribis "la hororojn de pedikulo-operacio aŭ sian ŝokon pri la deportado de infanoj," siajn sentojn de senpoveco, malespero, sed ankaŭ sopiron pri sia infantempa koramiko, Kees. Ŝi adresis siajn skribaĵojn al Kees kiel "plej kara" kaj skribis sur paĝoj de lerneja [[kajero]] Ŝia taglibro estis kontrabandita el la [[Westerbork (vilaĝo)|Westerbork]]-transitkampo fare de kelkaj amikoj kaj poste donita al Kees. Li tenis ĝin kaŝita por la resto de sia vivo. Post la morto de Kees, lia filo Conrad malkovris en la ateliero de sia patro malnovan brunan virinan mansakon enhavantan leterojn, poŝtkartojn kaj grizverdan lernejkajeron etikeditan "Chemie H. Deen". La modesta kajero enhavis la taglibron de lia granda infantempa koramikino - Helga Deen. Ŝiaj notoj (21 paĝoj), adresitaj al ŝia amanto, pri la vivo en la nederlanda koncentrejo Vught, kiuj estis prezentitaj al la publiko en oktobro 2004 ĉe la Regiona Arkivo de [[Tilburg]], estis plurfoje komparitaj kun la [[taglibro de Anne Frank]].<ref>{{Cite news|url=https://www.dw.com/en/a-historical-snapshot-of-fear-and-doubt/a-1366171|title=A Historical Snapshot of Fear and Doubt|work=[[Deutsche Welle]]|date=October 20, 2004}}</ref> Skribita sur dudek paĝoj de verda kajero, la taglibro estis publikigita sub la titolo ''"Kamp Vught"'' , laŭ la nomo de la loko kie ŝi kaj ŝia tuta familio estis malliberigitaj. La teksto estas verkita per simpla, rekta lingvaĵo, sed iel, kiel neeviteble imageblas en la verkado de juna virino alfrontanta tragedion sen elirejo. == Verkaro == * "Se mia volo mortas, mi ankaŭ mortas." Taglibro kaj leteroj. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.joodsmonument.nl/person/546602/nl?lang=en Helga Deen ĉe la rekordo de Virtual Jewish Community of Netherlands] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160306175528/http://www.joodsmonument.nl/person/546602/nl?lang=en |date=2016-03-06 }} * [https://web.archive.org/web/20160305201516/https://itunes.apple.com/us/app/helga-deen.-the-last-night./id457460378?mt=8 Helga Deen, la Lasta Nokto], 32-paĝa [[grafika romano]] kreita de Dario Picciau kaj Roberto Malini * [http://www.stichtingsobibor.nl Stichting sobibor.nl], klaku sur 'gedenklaan' kaj 'ligiloj' por vidi la bildojn {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Deen, Helga}} [[Kategorio:Taglibristoj]] [[Kategorio:Infanaj verkistoj]] [[Kategorio:Nederlandlingvaj verkistoj]] [[Kategorio:Verkistinoj]] [[Kategorio:Holokaŭsto en Nederlando]] [[Kategorio:Deportitoj de la Dua Mondmilito]] [[Kategorio:Mortintoj en naziaj koncentrejoj]] 0yzl1th1vpc7j2add8bz9bpmnmuhoak Sudetenländische Treibstoffwerke 0 936978 9431707 9421671 2026-07-17T16:20:25Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431707 wikitext text/x-wiki {{Informkesto firmao kaj produkto}} '''Sudetenländische Treibstoffwerke''' estis kompanio, kiu proprumis kemian fabrikon por produktado de sintetika benzino '''Hydrierwerke Brüx.''' La 9-an de oktobro 1939 estiĝis Sudetenlandische Treibstoffwerke AG (mallongigite STW) kun baza kapitalo cent milionoj da [[Reichsmark|regnaj markoj]], el kiuj 98 % apartenis al koncerno [[Reichswerke Hermann Göring]] (''Reichswerke AG für Erzbergbau und Eisenhütten „Hermann Göring“'').<ref>{{Citaĵo el novaĵo | titolo = Válečné muzeum Sudety | novaĵo = valecnemuzeumsudety.cz | url = http://valecnemuzeumsudety.cz/index.php?id=2260&lastid=2001&level=2 | alirdato = 2023-12-18 }}</ref> == Memsufiĉo == En la sekreta memorando el aŭgusto de 1936 [[Adolf Hitler]] skribis: "La germana produktado de brulmaterialoj progresis per la plej rapida rapideco kaj al la plena finigo restas 18 monatoj. Al tiu ĉi tasko necesas alpaŝi kun la sama kuraĝo kiel por gvidado de milito. La venanta milito dependas de ĝia kontinua provizado de brulmaterioj kaj ne de antaŭprovizitaj deponejoj de benzino."<ref>{{Citaĵo el libro | familai nomo = Hitler | persona nomo = Adolf | titolo = Hitlerovo memorandum o úkolech čtyřletého plánu (1936) | eldoninto = Universität Wien, Institut für Zeitgeschichte, | loko = Wien | eldonjaro = 2008 | nombro de paĝoj = 8 | paĝoj = 6 | ref = http://www.kurt-bauer-geschichte.at/PDF_Lehrveranstaltung%202008_2009/14_Hitler-Denkschrift_Vierjahresplan.pdf }}</ref> La 18-an de oktobro 1936 Hitler eldonis orodonon por fari la kvarjaran planon (RGBl. I., S. 887), en kiu li komisiis prezidanton de prusia registaro [[Hermann Göring|Hermanon Göringon]] per plenumo de ĉiuj bezonataj havigoj por ĝia efektivigo. Li komisiis lin kiel rajtiganton por la kvarjara plano (Beauftragter für den Vierjahresplan) kun legopovo eldoni rendimentojn kaj adminsitre juraj reguligoj, rilatantaj al la gvidado de la milita ekonomio.<ref name="tauchen">{{Citaĵo el libro | familia nomo = Tauchen | persona nomo = Jaromír | titolo = Prameny práva v nacistickém Německu | eldono = 1 | eldoninto = Masarykova univerzita, Právnická fakulta | loko = Brno | eldonjaro = 2009 | nombro de paĝoj = 17 | paĝoj = 9 | isbn = 978-80-210-4990-1 | ref = https://www.law.muni.cz/sborniky/dny_prava_2009/files/prispevky/tvorba_prava/TAUCHEN_Jaromir__1085_.pdf }}</ref> La kvarjaran planon preuentis Göring la 28-an de oktobro 1936 en [[Berlina sporta palaco|berlina Sportpalast]].<ref name="msdh">{{Citaĵo el la reto | eldoninto = Museum Stiftung Deutsches Historisches | titolo = Gerade auf LeMO gesehen: LeMO Kapitel: NS-Regime | url = https://www.dhm.de/lemo/kapitel/ns-regime/industrie-und-wirtschaft.html | lingvo = de | alirdato = 2023-12-14 }}</ref> Sur la teritorio subigita al la germana influo estiĝis ĝis la jaro 1943 sume 23 uzinoj por produktado de sintetika benzino.<ref>{{Citaĵo el novaĵo | titolo = Benziny, vyráběné z uhlí | novaĵo = Zájmy horníků | eldondato = 1940-10-23 | ročník = 2 | číslo = 43 | paĝoj = 2 | url = https://www.digitalniknihovna.cz/mzk/view/uuid:3d4f49b0-79e9-11ec-bc36-005056827e51?page=uuid:c89a5c80-7d5e-11ec-b93a-5ef3fc9bb22f }}</ref> El tio 14 uzinoj eluzis rektan [[hidrogenigo]]n helpe de procezo de Bergius-Pier kaj 9 uzinoj eluzis nerektan hidrogenigon helpe de [[Procezo de Fiŝer-Tropŝ]]. == Sudetenländische Treibstoffwerke == Unu el la uzinoj eluzantaj la procezon de Bergius-Pier estis la uzino Sudetenländische Treibstoffwerke (SUTAG, mallongtempe ankaŭ STW), kiu estis kun pojara projektita kapacito 600&nbsp;000&nbsp;tunoj unu el la plej grandaj hidrogenigaj uzinoj. La uzino troviĝis en [[Záluží (Litvínov)|Záluží]] ĉe [[Litvínov]]<ref name=":10">{{Citaĵo el la reto | titolo = reklamo | novaĵo = Hamburger Fremdenblatt | eldondato = 1940-12-28 | ročník = 112. | numero = 357 | paĝoj = 20 | url = https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/newspaper/item/EEKEP4LW3P6RCDZPFWSBGDFK2JYRPUV3?query=Sudetenl%C3%A4ndische+Treibstoffwerke&page=1&sort=sort.publication_date+asc&hit=3&issuepage=20 }}</ref> kaj ĝi estis konsisto de Reichswerke Hermann Göring.<ref name=":6" /> La 28-an de marto 1939 estis komencitaj projektaj laboroj fare de firmao Mineralöl Baugesellschaft A.G.<ref name=":7">{{Citaĵo el libro | familia nomo = Helt | persona nomo = Radovan | titolo = Mostecký benzín hoří! Úvod k historii letecké války nad Mostem 1939 - 1945 ; pohledem svědků ze země | eldono = 1 | eldoninto = Svět Křídel | loko = Cheb | nombro de paĝoj = 303 | isbn = 978-80-86808-19-2 | isbn2 = 978-80-86808-17-8 }}</ref> La 5-an de majo 1939 [[govio|goviestro]] [[Konrad Henlein]] faris simbolikan elfosaĵon, kaj per tio li komencis la konstruadon de la hidrogeniga uzino Hydrienwerk Brüx.<ref name=":0">{{Citaĵo el novaĵo | titolo = Chemická továrna v Záluží u Litvínova – největší chemická továrna v České republice | novaĵo = www.kudyznudy.cz | url = https://www.kudyznudy.cz/ceska-nej/prumysl/chemicka-tovarna-v-zaluzi | lingvo = cs | alirdato = 2023-12-13 }}</ref> La konstruestro estis nomita Dipl. Ing. Fridrich Amon, la ĝenerala direktoro fariĝis Dr. Paul Damm, kiu proprumis parton de [[akcio]]j.<ref name=":7" /> La baza krudmaterialo estis kvalita [[brunkarbo]], kiun iveris el siaj minejj kompanio SUBAG (Sudetenländische Bergbau),<ref name=":1">{{Citaĵo el novaĵo | titolo = WirtA BS NWA 6 Nr. 1618 - Sudetenländische Bergbau-AG... - Arcinsys Detailseite | novaĵo = www.arcinsys.niedersachsen.de | url = https://www.arcinsys.niedersachsen.de/arcinsys/detailAction.action?detailid=v5804715 | alirdato = 2023-12-13 }}</ref><ref>{{Citaĵo el novaĵo | titolo = Sloučení sudetského báňského průmyslu | novaĵo = Zájmy horníků | eldondato = 1939-11-22 | ročník = I. | číslo = 2 | strany = 2 | url = https://www.digitalniknihovna.cz/mzk/view/uuid:4da96d50-5c24-11ec-b93a-5ef3fc9bb22f?page=uuid:d374a640-5c27-11ec-aace-5ef3fc9bb22f }}</ref><ref>{{Citaĵo el novaĵo | titolo = Velká fuse v sudetském hornictví | novaĵo = Zájmy horníků | eldondato = 1940-06-05 | ročník = 2 | číslo = 23 | strany = 3 | url = https://www.digitalniknihovna.cz/mzk/view/uuid:fa3ab670-79eb-11ec-bc36-005056827e51?page=uuid:30696a30-7d60-11ec-aace-5ef3fc9bb22f }}</ref><ref>{{Citaĵo el novaĵo | titolo = Nová organisace sudetoněmecké uhelné těžby | novaĵo = Zájmy horníků | eldondato = 1940-10-23 | ročník = 2 | číslo = 43 | strany = 1 | url = https://www.digitalniknihovna.cz/mzk/view/uuid:3d4f49b0-79e9-11ec-bc36-005056827e51?page=uuid:c88749b0-7d5e-11ec-b93a-5ef3fc9bb22f }}</ref> kiu estiĝis per [[ariigo]] de posedaĵo de "[[Ústí nad Labem|ustecaj]]" [[Petschkové|Petschkidoj]]. Ĝi estis konsisto de Reichswerke Hermann Göring. La ĝenerala direktoro estis Dipl. Ing. Hans Nathow, kiu estis ankaŭ estrarano de Sudetenländische Treibstoffwerke AG, Brüx.<ref>{{Citaĵo el novaĵo | titolo = do. Sudetenländische Treibstoffwerke AG, Brüx | novaĵo = Hamburger Fremdenblatt | eldondato = 1941-01-28 | ročník = 113. | číslo = 28 | strany = 6 | url = https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/newspaper/item/ORXT7SFFQ3MT3SUTXKWR4O4EWLMBFSZH?query=Sudetenl%C3%A4ndische+Treibstoffwerke&page=1&sort=sort.publication_date+asc&hit=4&issuepage=6 }}</ref> La 17-an de aŭgusto 1940 estis eldonita reklamo petanta komercajn kaj pagajn kontistinojn kaj aŭditorojn.<ref>{{Citaĵo el novaĵo | titolo = reklamo | novaĵo = Stuttgarter neues Tagblatt | eldondato = 1940-08-17 | ročník = 97. | numero = 225 | paĝoj = 16 | url = https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/newspaper/item/KMDJK5TQBEOG4ZONGWKA4T5DCU6B2SMN?query=Sudetenl%C3%A4ndische+Treibstoffwerke&page=1&sort=sort.publication_date+asc&hit=1&issuepage=16 }}</ref> Ekde la jaro 1940 oni komencis konstrui energetikan centron T-200, kiu liveris [[vaporo]]n kaj [[elektra energio|elektran energion]]. La konsisto de energocentro estis ankaŭ tri centmetraj fumtuboj el monolitika ferbetono. La firmao Wayss & Freytag uzis tiun ĉi teknologion kiel la unua sur la teritorio de nuntempa Ĉeĥa respubliko.<ref name=":6">{{Citaĵo el la reto | titolo = Sudetenländische Treibstoffwerke AG (teplárna T-200, komín I) | novaĵo = www.tovarnikominy.cz | url = https://www.tovarnikominy.cz/kominy.3811 | alirdato = 2023-12-18 | arkivurl = https://web.archive.org/web/20240421051050/http://www.tovarnikominy.cz/kominy.3811 | arkivdato = 2024-04-21 }}</ref> La 28.an de decembro 1940 eliris reklamo petanta konstruestron kun spertoj el gvidado de ampleksaj konstrulokoj. La reklamo menciis, ke la interesa konstruloko estas bele situanta sur la suda deklivo de [[Ercmontaro]].<ref name=":10" /> == Tendaroj == Por konstrui la kemian fabrikon estis necese miloj de laborfortoj, kiuj en la regiono ne estis. La [[Forpelo de ĉeĥoj el Sudetio en la jaro 1938|forpelo de ĉeĥoj post okupo de Sudetio]] parte malbonigis la situacion. Malgraŭ tio laboris en majo de 1942 sur la konstruloko pli ol 30&nbsp;000 homoj. Tiuj ĉi gomoj devenis el la tuta Eŭropo, kelkaj venis propravole kaj ili povis post finigo de kontrakto forlasi la laborlokon.<ref name=":4">{{Citaĵo el libro | familia nomo = Adam | persona nomo = Alfons | titolo = Otroci Třetí říše: pobočné koncentrační tábory na území České republiky | tradukisto = Dagmar Lieblová | eldono = 1 | eldoninto = GplusG | loko = Praha | nombro de paĝoj = 369 | isbn = 978-80-906000-4-1 | isbn2 = 978-80-7515-042-4 }}</ref> Printempe de la jaro 1940 estis konstruita norde de [[Kopisty]] labortendaro n-ro 20, kiu estis plej bone ekipita. En lignaj barakoj vivis eĉ la tutaj familioj kun la infanoj.<ref>{{Citaĵo el libro | familia nomo = Hlušičková | persona nomo = Růžena | titolo = Tábory utrpení a smrti | eldoninto = Svoboda | loko = Praha | eldonjaro = 1969 | nombro de paĝoj = 489 | paĝoj = 223 }}</ref> Sed plimulton kreis laborantoj, kiuj [[trudlaboro|laboris sub minaco de puno]]. Tio estis miltkatitoj, malliberintoj, [[Ostarbeiter|ostarbeiteroj]], [[totala trudlaboro en Nazia Germanio|totale trudlaborigitoj]]. La loĝantoj de [[Protektorato Bohemio kaj Moravio|Protektorato]] estis elde la 4-a de majo 1942 "ordonigitaj" laŭ §&nbsp;14 de registara ordono 154/1942 Sb.: "Laborkapablaj loĝantoj de Protektorato povas esti ordonigitaj por laboroj en la cetera teritorio de Regno."<ref>{{Citaĵo el libro | familia nomo = Tauchen | persona nomo = Jaromír | titolo = Pracovní právo v Protektorátu Čechy a Morava – ještě soukromoprávní odvětví? | eldoninto = Masarykova univerzita | edice = Spisy Právnické fakulty Masarykovy univerzity | loko = Brno | nombro de paĝoj = 281 | paĝoj = 245 | isbn = 978-80-210-5917-7 }}</ref> La plej grandan nombron de totale trudlaborigitoj sur la teritorio de la hodiaŭe Ĉeĥio havis dum la dua mondmilito ĝuste la regiono de Most. La sistemo de trudlaboro en Tria regno ensumigis ankaŭ ''Militkatitaj konstruaj kaj laborbatalionojn'', aŭ alie Batalionoj. Ekde la 6-a februaro 1942 ĝis la 2-a de novembro 1943 estis aktivigita Bataliono 4, la aktivigo de Bataliono 27 estis farita en la jaro 1942.<ref name=":2">{{Citaĵo el novaĵo | titolo = Lexikon der Wehrmacht - Grenadier-Divisionen | novaĵo = www.lexikon-der-wehrmacht.de | url = https://www.lexikon-der-wehrmacht.de/Gliederungen/KgfBauArbeitsBataillone/Gliederung.htm | alirdato = 2023-12-14 }}</ref> Tiuj ĉi ambaŭ batalionoj estis kreitaj el francaj militkaptitoj kaj ili povis havi proksimume 1&nbsp;800 membrojn.<ref name=":2" /><ref>{{Citaĵo el la reto | familia nomo = Geck | persona nomo = Stefan | titolo = Das deutsche Kriegsgefangenenwesen | url = https://openscience.ub.uni-mainz.de/bitstream/20.500.12030/3261/1/1884.pdf | eldoninto = Johannes Gutenberg - Universität Mainz | loko = Mainz | eldondato = 1998-01-06 | alirdato = 2023-12-14 }}</ref> La militkaptitejoj en Most, [[Záluží u Mostu]] kaj pluaj estis administrataj el la centra tendaro Stalag IV C en [[Bystřice (Dubí)|Bystřice u Dubí]].<ref name="turistika">{{Citaĵo el la reto | titolo = Bývalý zajatecký tábor Stalag IV C | url = https://www.turistika.cz/mista/byvaly-zajatecky-tabor-stalag-iv-c/detail | eldoninto = Turistika.cz | alirdato = 2023-12-14 | lingvo = cs }}</ref> Unu el multaj estis Tendaro 17-18,<ref name="pd">{{Citaĵo el la reto | familia nomo = Pinçon-desaize | persona nomo = Loïc | titolo = Stalag IV C: Le Camp 17-18 de Brüx-Hydrierwerk | url = https://stalag4c.blogspot.com/2020/06/le-camp-17-18-de-brux-hydrierwerk.html | eldondato = 2020-06-13 | alirdato = 2023-12-14 }}</ref> kiu troviĝis proksime de la areo de hidrogeniga uzino STW. La plej granda tendaro estis labor-eduka tendaro n-ro 29 en [[Dolní Litvínov]] registrita kiel "Arbeitserziehinglager Horní Litvínov - Záluží". Tra la tendaro trairis kelke da miloj malliberigitoj, kiuj kulpigis sin per kia ajn maniero kontraŭ labora [[moralo]] en Sudetenländische Treibstoffwerke. La tendaro estis sub gvidado de SS kaj ĉiutage mortis 5-6 personoj.<ref>{{Citaĵo el libro | familia nomo = Hlušičková | persona nomo = Růžena | familia nomo2 = Malá | persona nomo2 = Irena | familia nomo3 = Kubátová | persona nomo3 = Ludmila | titolo = Tábory utrpení a smrti | eldoninto = Svoboda | loko = Praha | eldonjaro = 1969 | nombro de paĝoj = 489 | paĝoj = 211 }}</ref> == Produktado == [[Dosiero:Sudetenländische Treibstoffwerke 1943 (NARA 204917832).jpg|thumb|Aviadila foto (1943)]] En oktobro de 1941 estis aktivigitaj karbonigitaj fornoj. La 12-an de novembro 1941 ekveturis la unuaj cisternaj trajnoj kun karbaj [[gudro]]j al finala rafinejo ĝis [[Böhlen (Saksio)|Böhlen]].<ref name=":8" /> <ref>{{Citaĵo el libro | familia nomo = Veselý | persona nomo = Martin | titolo = Sudetská župa jako protiletecký kryt Říše? 1939 - 1945 | eldono = 1 | eldoninto = Univ. Jana Evangelisty Purkyně, Filozofická Fak | loko = Ústí nad Labem | nombro de paĥoj = 864 | edice = Acta Universitatis Purkynianae, Facultatis Philosophicae Studia Historica | isbn = 978-80-7414-383-0 }}</ref> Ekde la 5-a de junio 1942<ref>{{Citaĵo el novaĵo | titolo = reklamo | novaĵo = Drogisten Zeitung | eldondato = 1942-06-05 | ročník = 57. | numero = 6 | paĝoj = 8 | url = https://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno?aid=drz&datum=19420605&seite=10&zoom=33&query=%22Sudetenl%C3%A4ndische%2BTreibstoffwerke%22&ref=anno-search }}</ref><ref>{{Citaĵo el novaĵo | titolo = reklamo | novaĵo = Drogisten Zeitung | eldondato = 1942-07-03 | ročník = 57. | numero = 7 | paĝoj = 8 | url = https://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno?aid=drz&datum=19420703&seite=10&zoom=33&query=%22Sudetenl%C3%A4ndische%2BTreibstoffwerke%22&ref=anno-search }}</ref> eliris reklamoj kun proponoj de laboro priskribitaj en registro. Temis pri referenca numero (Kennzilter) 156, kio estis kemiaj inĝenieroj kaj laboratoriaj teknikistoj, plej bone kun spertoj en fako de karbo kaj gudro aŭ spertoj kun testado de nafto, akvo kaj gaso. Estis necesaj ankaŭ altlernejanoj aŭ mezlernejanoj (Kennzilter 161) por pozicioj trafika inĝeniero (trafikestro) por trafiki turbinon kaj generatoron, trafika inĝeniero (kemiisto) por monitori sistemojn de reguligo de akvo, maŝinaj inĝenieroj por monitori la ekipaĵojn.<ref>{{Citaĵo el novaĵo | titolo = reklamo | novaĵo = Völkischer Beobachter | eldondato = 1942-07-01 | ročník = 55. | numero = 182 | paĝoj = 6 | url = https://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno?aid=vob&datum=19420701&seite=6&zoom=33&query=%22Sudetenl%C3%A4ndische%2BTreibstoffwerke%22&ref=anno-search }}</ref> Plu estis dezirataj laborantoj kaj laborantinoj por [[laboratorio]]j (Kennzilter 157) aŭ ankaŭ neinstruita personaro, kiu interesas pri laboratoria laboro.<ref>{{Citaĵo el novaĵo | titolo = reklamo | novaĵo = Drogisten Zeitung | eldondato = 1942-08-07 | ročník = 57. | numero = 8 | paĝoj = 6 | url = https://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno?aid=drz&datum=19420807&seite=6&zoom=33&query=%22Sudetenl%C3%A4ndische%2BTreibstoffwerke%22&ref=anno-search }}</ref> La 15-an de decembro 1942 ekveturis el STW la unua trajno kun sintetika benzino kaj nafto.<ref name=":3">{{Citaĵo el la reto | titolo = Most Brüx | novaĵo = www.vrtulnik.cz | url = http://www.vrtulnik.cz/ww2/protektorat-most.htm | alirdato = 2023-12-17 }}</ref> == Oil campaign == Oil campaign estas nomo, kiun donis strategiistoj de [[United States Army Air Forces|USAAF]] kaj [[Royal Air Force|RAF]] al kampanjo kontraŭ infrastrukturo, kiu certigis movigsubstancojn kaj [[Lubrikaĵo|ŝmiraĵojn]] al la germanaj taĉmentoj. Temis pri naftokampoj, rafinerioj, fabrikoj por sintetika benzino, deponejoj kaj fervojaj vicigejoj.<ref name="ludmer">{{Citaĵo el la reto | familia nomo = Ludmer | nomo = Henry | titolo = Oil in Germany | eldoninto = University of Toledo | url = https://kb.osu.edu/dspace/bitstream/1811/3612/1/V47N06_259.pdf | alirdato = 2023-12-17 | lingvo = en | url archivu = https://web.archive.org/web/20060908075146/https://kb.osu.edu/dspace/bitstream/1811/3612/1/V47N06_259.pdf | datum archivace = 2006-09-08 }}</ref> La markigo batalo je benzino ne estas ĝusta kaj evitas al ĝi eĉ aŭtoro Radovan Helt, kiam li parolas pri aviadila milito:<ref>{{Citaĵo el libro | familia nomo = Helt | persona nomo = Radovan | titolo = A z nebe padaly bílé hvězdy: letecká válka nad Mostem v souvislostech, březen - duben 1945 | eldono = 1 | eldoninto = Svět Křídel | loko = Cheb | nobro de paĝoj = 495 | edice = Svět křídel | isbn = 978-80-86808-07-9 }}</ref> * oni ne batalis sole je benzino * tio estis ĉ. jara kampanjo, dum kiu okazis dekoj da bataloj (eĉ se la nocio [[batalo]] estas uzata ankaŭ ĉe pli longaj konfliktoj) * Battle For Fuel (batalo je krudmaterialo) estis grandega propaganda kampanjo de la brita Ministerio de krudmaterialoj kaj energio por subteni ŝparojn de krudmaterialoj<ref name="ruddy">{{Citaĵo el la reto | familia nomo = Ruddy | persona nomo = Austin J | titolo = The Battle for Fuel | novaĵo = www.keymilitary.com | url = https://www.keymilitary.com/article/battle-fuel | eldondato = 2023-03-22 | lingvo = en | alirdato = 2023-12-17 }}</ref> Jam dum la konstruado STW estis preparita por flugatakoj. Ekde aŭgusto de 1942 estis en la ĉirkaŭaĵo lokigitaj balonaj fermaĵoj, la tn. "Sperrballonen". Burgo [[Hněvín]] estis uzita kiel kontraŭaviadila anonca deĵoro de Luftwaffe (Flakmelldedienst).<ref name=":7" /> Nordokcidente de Most estis lokigita preskaŭ 300 kanonoj de diversaj kalibroj kaj baterio de kontraŭaviadilaj [[Serĉolumo|lumĵetiloj]].<ref name=":8">{{Citaĵo el novaĵo | familia nomo = Čech | persona nomo = Petr | titolo = Poválečná likvidace munice na Mostecku | novaĵo = Historie a vojenství. Časopis Historického ústavu Armády ČR | eldonjaro = 2020 | měsíc vydání = červen | ročník = 69 | numero = 2 | strany = 96 | url = https://www.digitalniknihovna.cz/mzk/view/uuid:91179060-e0f6-11ec-8264-005056827e51?page=uuid:12cc4f80-e122-11ec-8264-005056827e51 }}</ref> Ekde la komenco de la milito ĝis la 12-a de majo 1944 ewstis proklamitaj 71 aviadilaj alarmoj. La spaco estis dum la flugatakoj artefarite nebuligata. La centmetraj fumbutoj malgraŭ tio elstaris super nubo de fumo, kaj eĉ kiam ili estis havigitaj [[Kamuflado|kamuflaĵoj]], ili malkaŝis la situon de la uzino.<ref name=":6" /> === Flugatakoj === Sume estis kontraŭ la uzinoj faritaj dek sep flugatakoj:<ref>{{Citaĵo el novaĵo | aŭtoro = apm | titolo = Záluží spojenci bombardovali sedmnáctkrát. Naposledy a nejspíš omylem před 75 lety | novaĵo = ČT24 | odkaz na periodikum = ČT24 | eldondato = 2020‌-03-05 | url = https://ct24.ceskatelevize.cz/clanek/domaci/zaluzi-spojenci-bombardovali-sedmnactkrat-naposledy-a-nejspis-omylem-pred-75-lety-52953 | alirdato = 2025-12-07 | lingvo = cs }}</ref> [[Dosiero:Sudetenländische Treibstoffwerke 1944-05-12 (NARA 204917878).jpg|thumb|La brulanta fabriko la 12-an de majo 1944]] * La flugatako la 12-an de majo 1944 estis konsisto de misio (Mission 353),<ref>{{Citaĵo el libro | familia nomo = Zaloga | persona nomo = Steven J. | titolo = The Oil Campaign 1944–45: Draining the Wehrmacht's lifeblood | eldoninto = Osprey Publishing | eldonjaro = 2022 | nombro de paĝoj = 96 | isbn = 9781472848543 }}</ref> kiu ensumigis pluajn kvar petrokemiajn uzinojn. Ĝi estis anoncita per aviadila [[alarmo]], kiu daŭris de la 13.30 ĝis la 14.40 horo. Tio estis la 24-a aviadila alarmo en la jaro 1944.<ref name=":3" /> La flugatako kaŭzis 586 viktimojn.<ref name=":4" /> * La flugatako la 21-an de julio 1944 damaĝis produktadon minimume. Bomboj falis plimulte al la apudaj tendaroj de eksterlandaj laboristoj kaj militkaptitoj kaj ili mortigis 195 personojn.<ref name=":5">{{Citaĵo el la reto | titolo = Letecké bitvy 2. světové války nad českým územím | url = https://www.aic.cz/osvobozeni/letecke-bitvy-2-svetove-valky/ | eldoninto = Velvyslanectví USA v Praze | alirdato = 2023-12-17 | lingvo = cs | arkivurl = https://web.archive.org/web/20231217161530/https://www.aic.cz/osvobozeni/letecke-bitvy-2-svetove-valky/ | arkivdato = 2023-12-17 }}</ref> * Dum la flugatako la 24-an de aŭgusto 1944 estis forpafita [[Boeing B-17 Flying Fortress|B-17G]] kaj apartenanta la 563-a bombarda skvadrono de la [[388-a bombarda grupo]] de la [[Oka aviadila armeo|8-a aviadila armeo]]. La aviadilo frakasiĝis en la areon de [[Minejo Alexander (Hrdlovka)|minejo Alexander]] en [[Hrdlovka]], kie post eksplodo pereis dekoj da homoj. Kvar el la flugteamo savis sin sur paraŝutoj, la kvino de la mortintaj aviadistoj havas monumenton en tombejo en [[Duchcov]].<ref name="bada">{{Citaĵo el novaĵo | familia nomo = Krejčí | persona nomo = Pavel | titolo = Boeing B-17G 42-107202 "Belle of the Brawl" 563.Bomb Squadron, 388.Bomb Group, 8.AF bývalý důl Alexander, okr Teplice 24.8.1944 | novaĵo = Letecká badatelna | eldondato = srpen 2022 | url = http://www.leteckabadatelna.cz/havarie-a-sestrely/detail/935/ | alirdato = 2025-12-07 | lingvo = cs }}</ref> * La flugatako la 11-an de septembro 1944 (Mission 623) estis tragedio por dek tri usonaj bombaviadiloj, kiuj estis forpafitaj en [[Flugbatalo super Ercmontaro|flugbatalo]] super municipo [[Kovářská]].<ref name=":5" /> [[Dosiero:Lead Crew On Bombing Missions To Brux, Czechoslovakia, Beside A Boeing B-17 "Flying Fortress" 'Mercy's Madhouse'. 358Th Bomb Squadron, 303Rd Bomb Group, England. 12 September 1944. (NARA 204854590).jpg|thumb|Flugteamo de B-17G "Mercy's Madhouse" post la reveno el la flugatako la 11-an de septembro 1944]] * Dum la flugatako nokte je la 16-a de januaro 1945 ekatakis 231 bombaviadiloj de tipo [[Avro Lancaster|Lancaster]] de la brita [[Royal Air Force|RAF]].<ref name="kaloc">{{Citaĵo el novaĵo | familia nomo = Kaloč | persona nomo = Jiří | titolo = Pohnuté osudy jedné chemičky - Petrol.cz | novaĵo = www.petrol.cz | url = https://www.petrol.cz/aktuality/pohnute-osudy-jedne-chemicky-6183 | alirdato = 2023-12-18 }}</ref> La uzino estis grave damaĝigita kaj ĝis fino de la milito oni ne sukcesis renovigi ĝin.<ref>{{Citaĵo el novaĵo | familia nomo = Beneš | persona nomo = Edvard D. | titolo = Před 70 lety bombardovali Američané Hitlerovu chemičku, zasáhli i Litvínov | novaĵo = Mostecký deník | eldondato = 2014-09-22 | url = https://mostecky.denik.cz/zpravy_region/pred-70-lety-bombardovali-americane-hitlerovu-chemicku-zasahli-i-litvinov-201409.html | alirdato = 2023-12-18 }}</ref> * La flugatako la 5-an de marto 1945 estis lasta.<ref name=":6" /> === Sekvoj de la aviadila kampanjo === Hitler vokis al la 30-a de majo 1944 Edmundon Geilenberg, la ĝeneralan direktoron de gisejo en [[Braunschweig]], kaj kun tuja valideco li nomumis lin la ĝenerala komisaro por eksterordinaraj disponoj. Estis eklasita la tn. Programo de Geilenberg, kiu ensumigis la sekurigon de produktado de brulmaterialo en Tria regno. La produktado de brulmaterialoj devis esti dividita en multajn malgrandajn subterajn ekipaĵojn.<ref>{{Citaĵo el novaĵo | familia nomo = Wagner | persona nomo = Bernd | titolo = Treibstoffproduktion | novaĵo = Messerschmitt Me 262 | url = https://www.me-262.de/de/untertageverlagerung_treibstoffproduktion | eldondato = 2019-05-30 | lingvo = de | alirdato = 2023-12-14 }}</ref> Kiel forfalaĵo estiĝis dum la produktado de la sintetika benzino [[koakso|duonkoakso]]. Ministro [[Albert Speer]] decidis, ke duonkoaksaj generatoroj anstataŭigos generatorojn por ligno,<ref name="olejnik">{{Citaĵo el novaĵo | familia nomo = Olejník | persona nomo = František | titolo = Motorová loď, poháněná dřevem | novaĵo = Domovina domkářů a malorolníků | ročník = XXII. | numero = 42 | paĝoj = 5 | url = https://www.digitalniknihovna.cz/vkol/view/uuid:1a0226f8-71a0-4579-b630-8095018a9a82?page=uuid:7ed95ae5-f23c-11e3-a178-90b11c419e63 }}</ref> kiuj estis surmuntitaj sur personaj kaj ŝarĝaŭtomobiloj.<ref name="smutny">{{Citaĵo el la reto | familia nomo = Smutný | persona nomo = Jaromír | titolo = Politické zprávy č.37: Opis zprávy ze Stockholmu z konce května 43 | url = https://watson.sk/NZONLINE/docs/csl_emigr2_305_306.pdf | eldoninto = Kancelář prezidenta republiky | loko = Stockholm | alirdato = 2023-12-13 }}</ref> Ununura aprobita tipo en Protektorato estis generatoro G.&nbsp;Grunerta.<ref name="hlinensky">{{Citaĵo el novaĵo | familia nomo = Hliněnský | persona nomo = František | titolo = Motorová vozidla na polokoks | novaĵo = Svět | eldondato = 1943-07-14 | ročník = II. | numero = 28 | paĝoj = 5 | url = https://www.digitalniknihovna.cz/vkol/view/uuid:5da7b9b0-282f-11dd-a4bf-000d606f5dc6?page=uuid:65d3fd90-277d-11dd-aa78-000d606f5dc6 }}</ref> "La gasgeneratoro ne estas stato intermita nek aperaĵo milita."<ref>{{Citaĵo el novaĵo | familia nomo = Hliněnský | persona nomo = František | titolo = Velká budoucnost plynových generátorů | novaĵo = Svět | eldondato = 1943-03-11 | ročník = 1. | numero = 10 | paĝoj = 4 | issn = 1802-8802 | url = https://www.digitalniknihovna.cz/vkol/view/uuid:f50c9450-282b-11dd-b4a0-000d606f5dc6?page=uuid:c0f5b240-2813-11dd-a8cd-000d606f5dc6 }}</ref> == Teknologioj == La karbolikvigo estas suma markigo por procezoj, kiuj produktas [[hidrokarbono]]jn per aldonado de [[hidrogeno]] en karbon. Principe ekzistas du procezoj: la rekta hidrogenigo de karbo helpe de la procezo de Bergius-Pier kaj la alia nerekta reguligo pere de gasigado de karbo helpe de la procezo de Fiŝer-Tropŝ. === Metodo de Bergius-Pier === La unuan signifan procezon de karbolikvigo evoluis [[Friedrich Bergius]] en la jaroj 1910 ĝis 1925. Tiun ĉi altpreman procezon sekve perfektigis Matthias Pier. Temas pri la rekta hidrogenigo, kiun oni faras en du fazoj: * En la unua, tiel nomata pli malalta stadio, suspensiaĵo de senakvigita, muelita kaj miksita karbo kun lubrika oleo estas likvigita en pezajn kaj mezajn oleojn en la ĉeesto de pulvoraj metalaj kataliziloj je premoj de 200 baroj kaj temperaturoj de ĉirkaŭ 450 °C. * En la dua, gasa fazo, la oleoj akiritaj en la pli malalta fazo estas hidrogenigitaj uzante solidajn katalizilojn. La procezo Bergius–Pier estis devene evoluigita por mezgermana brunkarbo kaj nur pli poste estis precipe ĝi estis transgvidita por ůa hidrogenigo de nigra karbo. La unua fabriko en la industria mezuro estis aktivigita en la jaro 1927 en [[Leuna]]. Leunawerke havis pojaran kapaciton 100&nbsp;000 tunoj. Ĝis la jaro 1944 estis en la germana sfero de influo konstruitaj sume dek kvar hidrogenigaj uzinoj, kiuj laboris laŭ la procezo de Bergius-Pier. La plej granda trafikis kompanio Hydrierwerke [[Police (Pollando)|Pölitz]] AG ĉe Szczecin kun pojara produktado 700&nbsp;000 tunoj. === Procezo de Fiŝer-Tropŝ === En la jaro 1925 malkovris laboruloj de Intituto de Kaiser Wilhelm por la esploro karbon, Franz Fischer kaj [[Hans Tropsch]] reakcion, kiu estas unu el la plej gravaj en la tereno de de la hidrogena katalizo. Kun la procezo de Fiŝer-Tropŝ la akva gaso – miksaĵo de hidrogeno kaj karbonmonooksido – estas blovita sur varman koakson kaj konvertita en vicon da produktoj intervalantaj de gasaj alkanoj ĝis vaksoj. Tiun ĉi procezo trovis en la jaro 1936 industrian validigon en Ruhrchemie AG en [[Oberhausen]]. Ĝis la jaro 1943 estis en Germanio konstruitaj sume naŭ uzinoj, kiuj laboris kun teknologio [[Procezo de Fiŝer-Tropŝ|Fischer-Tropsch Ruhrchemie]]. La plej grandan trafikis kompanio Braunkohle-Benzin AG en Schwarzheide kun pojara produktado 180&nbsp;000 tunoj da sintetikaj brulmaterialoj. == Loĝdoma konstruado == La intencata produktado de la sintetika benzino postulis milojn de laboruloj, por kiuj estis necese konstrui loĝejojn. Jam en novembro de 1939 oni komencis intertrakti pri lakonstruado de grandaj loĝdomaroj (Siedlung). Devis temi pri loĝdomaro Brüx II kaj Rössel en [[Most]] kun 600 loĝejaj unuoj kaj grandan urbanisman tutaĵon en Litvínov, kiu devis enhavi ĝis preskaŭ 4 000 loĝejajn unuojn. Rilate al la urbanisma flanko solvis la loĝdomarojn urbanistoj Inĝ. F. Rölling, Inĝ. O. Christen, Dipl. Inĝ. St. Krumpholtz, prof. Hermann Jansen, Inĝ. Walter Moest kaj Inĝ. Alfred Cuda.<ref name=":9">{{Citaĵo el novaĵo | familia nomo = Pavlíček | persona nomo = Michal | titolo = Bytové kolonie v Mostě a Litvínově realizované německou správou v letech 1939-1945 | novaĵo = Práce z dějin techniky a přírodních věd: Věda a technika v českých zemích v období 2. světové války | eldonjaro = 2009 | numero = 20 | paĝoj = 104–113 }}</ref> La domoj estis konstruitaj en la tn. "Heimatstilo", en kiu estis la elementoj de popola arkitekturo kombinitaj kun la elementoj de historiigantaj stiloj, kiuj taŭgis al la nazia ideologio.<ref name=":9" /> == Post la dua mondmilito == === Okupaciaj zonoj de Usono, Unuiĝinta Reĝlando kaj Francio === Por la malvenko de la hitlera Germanio pagis la aliancanoj per grandegaj homaj kaj materialaj viktimoj. La materialaj damaĝoj komencis esti kompensitaj per [[Reparacio|militaj reparacioj]]. Enkadre de la reparacioj estis malmuntitaj multnombraj industriaj uzinoj. La okcidentajn aliancanojn motivis ne nur klopodo pri kompensoj, sed ankaŭ bezono malfortigi la germanan armilindustrion. Tiu ensumigis ankaŭ trafikojn por produktado de la sintetika benzino. La malmutadoj de uzinoj renkontiĝis kun obĵetoj de la germanaj oficoj, kiuj montris al la perdo de laborlokoj kaj signifon de la uzinoj por la germana ekonomio kiel tutaĵo. Protestis eĉ la okupitoj, kiuj klopodis malhelpi la malmuntadon al la entreprenoj. La 8-an de aprilo 1949 ministroj de eksterlando de Usono, Unuiĝinta Reĝlando kaj Francio konfirmis kaj aprobis en [[Vaŝingtono]] interkonsentojn por la temo de likvido de la uzinoj, malpermesitaj kaj limigitaj industriaj fakoj.<ref>{{Citaĵo el novaĵo | titolo = GHDI - Document | novaĵo = ghdi.ghi-dc.org | url = https://ghdi.ghi-dc.org/sub_document.cfm?document_id=2853 | alirdato = 2023-12-16 }}</ref> Tiu ĉi interkonsento malpermesis la rektan aŭ nerektan produktadon de benzino, oleoj kaj lubrikaĵoj el nigra karbo aŭ lignito per la hidrogeniga procezo de Bergius, procezo de Fiŝer-Tropŝ aŭ similaj procezoj.<ref name="engel">{{Citaĵo el novaĵo | familia nomo = Engel | persona nomo = Fridrich Wilhelm | titolo = Von Hoesch-Benzin zu Hoesch-Paraffin | novaĵo = Werk und Wir | eldonjaro = 1954 | numero = 3 | paĝoj = 22 | url = https://d2zo35mdb530wx.cloudfront.net/_binary/UCPthyssenkruppAG/22b0c31f-3a48-452e-870a-57468550b881/Werk-und-Wir--03.1954.pdf }}</ref> La 22-an de novembro 1949 estis subskribita proksime de [[Bonn]] Petersberga interkonsento.<ref>{{Citaĵo el novaĵo | familia nomo = Kamelle | titolo = Petersburg Dialogue: How a famous hotel was the scene of these historical moments | novaĵo = Kamelle | url = https://www.kamelle.de/incoming/how-a-famous-hotel-was-the-scene-of-these-historical-moments_aid-44431101 | eldondato = 2019-07-18 | lingvo = de | alirdato = 2023-12-16 }}</ref> [[Konrad Adenauer]] tiel atingis haltigon de la malmuntado de la uzinoj. La malpermeso de la produktado estis definitive nuligita en la jaro 1951. === La teritorio ekster la okupacia zono de Usono, Unuiĝinta Reĝlando kaj Francio === Laŭ [[Pocdama Interkonsento]] povis Sovetunio por kontentigi siajn reparaciojn uzi konvenan germanan posedaĵon troviĝanta en eksterlando. La uzino Hydrierwerke Brüx ne estis malmuntita, sed lasita sur la loko kaj transdonita kiel "donaco al la ĉeĥoslovaka popolo". Al la rememoro de la donacinto portis la kemia uzino ian tempon nomon "Stalinovy chemické závody" (La kemiaj uzinoj de Stalin"), pli poste "Stalinovy závody" (La uzinoj de Stalin"). Sovetoj malmuntis kaj forveturigis la ekipaĵojn de la hidrogenigaj uzinoj simile kiel la ceteraj aliancanoj. La rompo en la politiko de raparacioj en la soveta okupacia zono okazis la 5-an de junio 1946, kiam Soveta armea administrativo en Germanio (SAAG)<ref name="zl">{{Citaĵo el libro | familia nomo = Zacharov | persona nomo = Vladimir Vladimirovič | familia nomo2 = Lavinskaja | persona nomo2 = Olga Vladimirovna | titolo = Činnost ředitelství SVAG pro studium úspěchů německé vědy a techniky v sovětské okupační zóně Německa, 1945 - 1949. | url = https://knihovna.szm.cz/records/ff1f2162-77eb-4db9-b57f-7229880f33f4?locale=cs | eldono = 1 | eldoninto = ROSSPEN | loko = Moskvo | eldonjaro = 2004 | isbn = 978-5-8243-0882-2 }}</ref> eldonis ordonon n-ro&nbsp;167: La entreprenoj havantaj sidejon en la okupacia zono de USSR estas konsiderataj kiel elpremitaj el la germana proprumado, kiel enkalkulo por la milita raparacio kaj ili fariĝas posedaĵo de [[Sovetunio]]. La posedaĵon administris Soveta akcia kompanio (SAG). La teknikaj ekipaĵoj de la germanaj entreprenoj jam ne devis esti malmuntataj kaj forveturigataj, sed ĝi devis daŭrigi en la produktado sur la loko. Sep jaroj la uzinoj produktis benzinon kaj la ceterajn produktojn por Sovetunuo. Preskaŭ ĉiuj uzinoj en la meza Germanio funkciis ĝis duono de la 1970-aj jaroj. Lasta uzino en [[Zeitz]] estis fermita en la jaro 1990. La uzino por sintezo en [[Police (Pollando)|Police]] (Pölitz) ĉe [[Szczecin]] daŭrigis en la produktado grandmezure ĝis la jaro 1972. [[Dosiero:Stalinovy závody, historická ortofotomapa (50. léta).jpg|thumb|La uzinoj de Stalin en la jaro 1953]] Sur la teritorio de [[Ĉeĥoslovakio]] komencis validi ekde la 23-a de majo 1945 Dekreto n-ro 5/1945 Sb., kaj ĉar la hidrogeniga uzino en [[Záluží (Litvínov)|Záluží]] intence servis al la germana gvidado de la milito, ĝi estis laŭ tiu ĉi dekreto ŝtatigita. Ministro de industrio proklamis la 27-an de decembro 1945 (Ú. l. I č. 15/1946, běž. č. 235 kaj Ú. v. č. 5/1946, běž. č. 228), ke la entrepreno Ĉeĥoslovaka fabriko por motoraj bruligaĵoj (Sudetenländische Treibstoffwerke, Aktiengesellschaft) kun sidejo en [[Horní Litvínov]], estis komence de la 27-a de oktobro 1945 naciigita per ŝtatigo inkluzive de la entreprenoj, ĉe kiuj apartenas al ĝi pli ol duono de la kapitalo, se temas pri la uzinoj kaj posedaĵo sur la teritorio de la ĉeĥoslovaka ŝtato.<ref>{{Citaĵo el novaĵo | titolo = Vyhláška 1968/1946 Ú.l.I , kterou se doplňuje vyhláška ministra průmyslu ze dne 27. prosince 1945 (Ú.l.I č. 15/1946, běž. č. 235 a Ú.v. č. 5/1946, běž. č. 228) úplné a aktuálne znenie | novaĵo = ASPI | url = https://www.aspi.sk/products/lawText/1/14972/1/2 | lingvo = sk | alirdato = 2024-01-08 }}</ref> Tio estis tiuj ĉi uzinoj: * Grossdeutsche Umsiedlungsgesellschaft, Aussenstelle Sudetengau, Teplice-Šanov * Mineralöl-Baugesellschaft m. b. H., Berlino, La hidrogeniga uzino en Záluží estis kelkfoje alinomita:<ref>{{Citaĵo el novaĵo | titolo = Válečné muzeum Sudety | novaĵo = valecnemuzeumsudety.cz | url = http://valecnemuzeumsudety.cz/index.php?id=2001&level=1 | alirdato = 2023-12-16 }}</ref> * Československá továrna na motorová paliva a.s. [[Horní Litvínov]] * Stalinovy chemické závody, n. p. [[Most]]<ref>{{Citaĵo el libro | titolo = Organisace československého státního zřízení: Přehled státních úřadů a veřejných institucí s rozvrhem jejich agend | eldoninto = Orbis | loko = Praha | eldonjaro = 1946 | nombro de paĝoj = 488 b | paĝoj = 542 | ref = https://www.digitalniknihovna.cz/mzk/view/uuid:a0bd9290-0fc1-11e3-9923-005056827e52?page=uuid:521180e0-52f9-11e3-9ea2-5ef3fc9ae867 }}</ref> * la 7-an de marto 1946 Stalinovy závody, n. p., Horní Litvínov<ref>{{Citaĵo el novaĵo | titolo = Československé chemické závody n. p. Praha II, Štěpánská 30 - Ústřední orgán znárodněného chemického průmyslu | novaĵo = Partyzán, týdeník Sdružení českých partyzánů ve Svazu národní revoluce v Praze | eldondato = 1948-05-07 | ročník = 3. | numero = 19 | paĝoj = 2 | url = https://www.digitalniknihovna.cz/dsmo/view/uuid:8a05ca11-20a4-4146-a3fd-dc318863f609?page=uuid:10112730-9a88-11e9-aba2-005056b73ae5 }}</ref><ref>{{Citaĵo el novaĵo | příjmení = | jméno = | titolo = | novaĵo = Nové zákony a nařízení Československé republiky | eldondato = 1946 | ročník = 1-9 | paĝoj = 558 | url = https://ndk.cz/view/uuid:c3d60b40-2bf7-11e6-ae84-005056827e51?page=uuid:e7b87130-2c27-11e6-a344-5ef3fc9ae867 }}</ref> * la 24-an de februaro 1962 Chemické závody Československo-sovětského přátelství Záluží u Mostu (''Kemiaj uzinoj de Ĉeĥoslovaka-soveta amikeco Záluží u Mostu'') * parolturne oni nomis ĝin Hydrák kaj pli poste Staliňák. La produktado estis renovigita la 3-an de junio 1945. La produktado de benzino el brzunkarbo estis multekosta, do komence de la jaro 1947 falis proponojn por ĝia nuligo. La nuligo de la produktado de benzino estis definitive rifuzita post rifuzo de [[Plano Marshall|plano de Marshall]].<ref>{{Citaĵo el libro | familia nomo = Felcman | persona nomo = Ondřej | titolo = Český proletariát v boji za vítězství socialistické revoluce 1945-1948 | eldoninto = Academia | loko = Praha | eldonjaro = 1984 | nombro de paĝoj = 248 | paĝoj = 173 }}</ref> Ĝis la jaro 1950 la entrepreno sekurigis 50% fluidaj movigsubstancojpor bezonoj de la ĉeĥoslovaka industrio, en la jaro 1962 tio estis 20%.<ref>{{Citaĵo el novaĵo | familia nomo = Šimek | persona nomo = Zdeněk | titolo = Krása a velikost technické chemie | eldonjaro = 1962 | paĝoj = 75 | url = https://www.digitalniknihovna.cz/mzk/view/uuid:5c77cbf0-e3ca-11e2-9923-005056827e52?page=uuid:fc7896f0-edae-11e2-9439-005056825209 }}</ref> La hidrogenigo de karbo finis nur en la jaro 1972, kiam estis komencita konstruado de nafta rafinerio kaj konektigo a Naftokondukilo Družba. == Muzeoj, monumentoj, konstruaĵoj == [[Dosiero:Památník obětí výstavby a bombardování chemičky v Záluží (Q78782623) 02.jpg|thumb|Monumento al viktimoj de la konstruado kaj bombardado en Záluží]] * Monumento al viktimoj, kiuj partoprenis en la konstruado de uzino, aŭ ĉi tie pereis dum la bombardado, de aŭtorino Markéta Oplištilová.<ref>{{Citaĵo el novaĵo | familia nomo = Beneš | persona nomo = Edvard D. | titolo = Připomínka válečných obětí. Před Chemparkem v Záluží odhalili památník | novaĵo = Deník.cz | eldondato = 2015-06-04 | lingvo = cs | url = https://www.denik.cz/ustecky-kraj/pripominka-valecnych-obeti-pred-chemparkem-v-zaluzi-odhalili-pamatnik-20150603-ghfp.html | alirdato = 2023-12-18 }}</ref><ref>{{Citaĵo el novaĵo | titolo = Památník připomíná oběti výstavby chemických závodů: Litvínov | novaĵo = www.mulitvinov.cz | url = https://www.mulitvinov.cz/pamatnik-pripomina-obeti-vystavby-chemickych-zavodu/d-449682 | alirdato = 2023-12-18 }}</ref> * Muzeo de aviadila batalo super Ercmontaro la 11-an de septembro 1944 en [[Kovářská]] * Stalag IV C en [[Bystřice (Dubí)|Bystřice]] ĉe [[Dubí]] rememorigita per informtabulo [[File:Dux-Friedhof-Denkmal3.jpg|thumb|Monumento al soldatoj de la usona armeo en tombejo en [[Duchcov]]<ref name="vets"/><ref name="bada"/>]] * Monumento al soldatoj de la usona armeo en [[Teplice]] por honorigi la aviadistojn de la [[15-a aviadista armeo|15-a armeo de Usono]] * Monumento al aviadistoj de USAAF en [[Cínovec]] por honorigi la memorojn de avidistoj de la [[Oka aviadista armeo|8-a avidista armeo]] * Monumento al aviadistoj de USAAF en [[Mukov]] por honorigi la memoron de aviadistoj de la 8-a aviadista armeo * Monumento al soldatoj de la usona armeo en tombejo en Duchcov<ref name="vets">{{Citaĵo el novaĵo | persona nomo = Jiří | familia nomo = Kepl | titolo = Pomník vojákům Americké armády | url = https://www.vets.cz/vpm/8493-pomnik-vojakum-americke-armady/#8493-pomnik-vojakum-americke-armady | vydavatel = Spolek pro vojenská pietní místa | odkaz na vydavatele = Spolek pro vojenská pietní místa | alirdato = 2025-12-07| lingvo = cs}}</ref> * Domoj kun ĝardenoj en [[Horní Litvínov]], kiujn projektis Gustav Allinger, ĝardena arkitekto, Werner Issel kaj Karl Wilhelm Ochs<ref>{{Citaĵo el novaĵo | titolo = Architekturmuseum der TU Berlin | novaĵo = Architekturmuseum Berlin | url = https://architekturmuseum.ub.tu-berlin.de/index.php?p=51 | eldondato = 2023-12-17 | alirdato = 2023-12-17 }}</ref> * Domoj en [[Souš (Most)|Most-Souš]] inter montetoj [[Široký vrch (Bohemia mezmontaro, 387 m)|Široký vrch]] kaj [[Ressl]] ({{koord|50.511268868| 13.622059412|tipo=city}})<ref name=":7" /> * Reguligejo de akvo kaj industria akvokondukilo en [[Dolní Zálezly]]<ref>{{Citaĵo el novaĵo | titolo = Průmyslový vodovod Dolní Zálezly-Ledvice | eldoninto = obec Dolní Zálezly | eldondato = 2015-01-14 | datum_aktualizace = 2021-01-07 | url = https://www.dolni-zalezly.cz/obec/zajimavosti-o-obci-1/prumyslovy-vodovod-dolni-zalezly-ledvice-204cs.html | alirdato = 2025-04-02 | lingvo = cs }}</ref> * Amastombo en [[Kopisty]]<ref>{{Citaĵo el novaĵo | aŭtoro = Redakce listu | titolo = Objevení masového hrobu | novaĵo = Hlas revoluce | eldondato = 1988-05-28 | ročník = 41 | numero = 21 | paĝoj = 3 | url = https://www.digitalniknihovna.cz/dsmo/view/uuid:162d403c-ec30-4274-8e3e-cb5a40f3e2f7?page=uuid:f7a80948-d70e-11ea-a883-001b63bd97ba }}</ref> ==Referencoj== {{Referencoj|2}} == Literaturo == * {{Citaĵo el libro | familia nomo = Veselý | persona nomo = Martin | titolo = Hvězdy nad krušnohořím: letecká válka nad severozápadními Čechami 1944-1945 | eldoninto = Naše Vojsko | loko = Praha | jaro = 2005 | nombro de paĝoj = 126 | isbn = 80-206-0793-5 }} == Rilataj artikoloj == * [[Minejo Alexander (Hrdlovka)|Minejo Alexander]] * [[Aŭtarkio]] * [[Regna govio Sudetio]] * [[Pocdama Interkonsento]] * [[Záluží (Litvínov)|Záluží]] ==Ĉirkaŭaĵo== * [[Dolní Jiřetín]] kun pli posta [[Brunkarba minejo ČSA]] == Eksteraj ligiloj == * {{commonscat linio}} * [http://vademecum.soalitomerice.cz/vademecum/permalink?xid=1b19c500-b580-45ad-b911-08a2715af8e4 Inventaro de arkiva fonduso "Sudetenländische Treibstoffwerke, A. G., Záluží" metita en Ŝtata regiona arkivo en Litoměřice] [[Kategorio:Ĉeĥaj kemiaj firmaoj]] [[Kategorio:Germanaj kemiaj firmaoj]] [[Kategorio:Firmaoj en distrikto Most]] [[Kategorio:Militkaptitejoj en Ĉeĥio]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en Litvínov]] [[Kategorio:Sudetio]] k273s6yy1zqghbb07o5onzoupqdt4jc Jammu Siltavuori 0 938127 9431964 9427806 2026-07-18T02:06:26Z Näin on näreet 255377 [[Uzanto:ThomasPusch]], legu. 9431964 wikitext text/x-wiki {{polurinda}}{{Informkesto homo}} '''Antti Veikko Ilmari Siltavuori''', pli bone konata kiel Jammu Siltavuori, (1926 - 2012) estis finna krimulo, kiu estas memorata speciale pri pedofiliaj kaj hebefilaj seksaj krimoj kaj murdoj de du 8-jaraj knabinoj en 1989. Li estas unu el la plej malamitaj, ŝokaj, timitaj kaj senemociaj krimuloj en la finnlanda historia. Li ankaŭ mem diris en 1991, ke li estis la plej malamata homo en Finnlando. Siltavuori naskigxis en [[Vaasa]] en malricxa hejmo. Lia patro Alfred Siltavuori (antaŭe Brobäck) misuzis lin. En 1932, Alfred Siltavuori sinmortigis per dinamito pro sia ebria frenezo. Lerneje oni uzis pri Veikko moknomon "näätä" (arbara marteso), cxar liaj vesto odoris. Pli grandaj knaboj instruis lin sxteli el vendejoj. Siltavuori ricevis sian unuan punon pri sxteloj en 1946. Post tio sekvis krimoj kaj krimoj kaj krimoj: seksaj misuzoj de knabinoj, sxteloj, forraboj, misuzo de kunmalliberulo, eskapo el malliberejo, murdprovo de cxefo de la malliberejo kaj vendado de kontraŭleĝa alkoholo. Li edzigxis komence de la 1950-aj jaroj. En la geedzeco naskigxis unu filo. Al la familio apartenis ankaux filino, kies biologia patro estis eksedzo de edzino de Siltavuori. Post rompo de la geedzeco sxi rakontis en intervjuo, ke komence Veikko estis amika kaj afabla (estis por sia vicfilino kiel reala patro, sekvis sian kredantan edzinon al luterana kirko, kvankam mem estis ateisto, neniam drinkis nek tabakis), sed poste lia konduto sxangxis: li komencis moki sian edzinon, el kiu la filino rakontis, ke pacxjo montradis al sxi sian penison. En la proksimo komencis movi rakontoj pri "namusetä" ("bonbononklo", viro, kiu ofertas al infanoj bonbonojn por ke seksi kun ili, germane "guter" Onkel). Edzino de Siltavuori komencis timi, ke la viro estus Siltavuori. Foje pordosonorilo de la familio Siltavuori sonoris, kiam Siltavuori ne estis hejme sed lia edzino estis. Sxi malfermis la pordon kaj vidis policanoj. Lax ili sxi devis iri kun ili al policejo aux telefoni tien. Sxi provis vivigi tian esperon, ke eble la afero ne estu kiel sxi timis: eble Veikko ekzemple nur faris etan sxtelon, por kiu li ne ricevus vere grandan punon. Sed en la policejo sxi eksciis, ke Veikko estis tiu "namusetä". La rakonto de la filino ne estis fantasio. Fine de la 1950-aj jaroj oni faris oficialan decidon kastri Siltavuorin. Li malapogis tion forte. Ial oni ne havis motivon devi lin. Tial la decido ne realis. En 1984, Siltavuori estis kondamnita pro seksperfortado de 11-jaraĝa knabino. En la 1980-aj jaroj Siltavuori ofte veturis auxton sur stratoj de Helsinko kaj vidis, cxu estu knabinoj por seksado. Ofte li prenis al la auxto knabinojn, veturis al sia libertempa logxejo, kie li estis en sauxno nude kun ili kaj pagis al ili pri tia postulo, ke ili ne rakontos pri la afero. Siltavuori ankaux konstruis en [[Paltamo]] malliberejeton kun cxeloj kaj por du infanoj kaj en la sama domo logxejon por si mem: li planis, ke li translogxigxus al tiu domo kaj malliberigus du knabinojn por ke uzi ilin kiel sekssklavoj. Supozeble tiu celo realus, se Siltavuori ne farus murdojn. La cxeloj estis tute kiel veraj malliberejaj celoj krom ke la necesejoj estis porinfanaj grandecaj. Siajn lastajn kaj plej konatajn kaj malbonajn krimojn Siltavuori faris la 3-an de marto 1989. Denove li altiris al sia auxto du knabinoj el [[Myllypuro]], malriĉa kaj sociale problema urboparto en orienta Helsinko. Denove Siltavuori veturigis la knabinojn, kiujn li allogis, per sia aŭto, kaj denove li volis seniĝi de la knabinoj tiel, ke la knabinoj ne diru al aliaj, ke ili estis kun li. Tio jam okazis multajn fojojn antaŭe. Ĝi ne estis nova. Sed unu afero estis malsama ol antaŭe: la knabinoj estis tiel junaj, ke doni al ili monon ne povis esti uzata por forigi la aferon, por ke la knabinoj ne diru al aliaj, ke ili estis kun Siltavuori. Li murdis ilin, bruligis iliajn korpojn, metis la brulintajn korpojn al vostoujo kaj veturis reen al Helsinko. Policanoj eksciis, ke la du malaperintaj knabinoj estis kun maljuna viro (Siltavuori estis 62-jara sed montris multe malpli juna). Ili divenis, ke la viro estis Siltavuori. Ili iris al lia logxejo, devigis lin iri kun ili al korto, montri, kio auxto estis lia kaj malfermi la vostoujon. Unu el a policanoj demandis, cxu tie estis la knabinoj. Siltavuori konfesis la murdojn. Siltavuori estis punita 15 jaroj mallibereje, ne porcxiame, cxar laux kuracistoj li estis do multe sen kompreno. Alia [[Antti Siltavuori]], industria dezajnisto el [[Kirkkonummi]] ricevis telefonajn minacojn. Iuj portantoj de la familinomo ŝanĝigis sian nomon, ekzemple iuj gefratoj prenis al uzo la familinomon Broberg, kiu estis origina familinomo de ilia patro. Pro kompensoi kaj juraj kostoj Jammu Siltavuori devis vendi sian libertempan logxejon, kie murdis la knabinoj. "La malafabla historio estos forgesata, komentis la acxetanto. Li estis en la malliberejo misuzita. Ekzemple foje alia malliberulo sukcesis senpermese iri al lia cxelo kaj jxetis sur ilin segxon do, ke Siltavuori sinkopis. En televida intervjuo igxis klare, ke li ne ecx komprenis sin kiel kulpo nek bedauxris. Laux policisto Mikko Juote, kiu partoprenis al esploroj de la murdoj Jammu estis tute malvarmega emocie. En 2000 li liberigxus laux oficiala decido de la policsupercxefo Markku Salminen. Laux personaro de la malliberujo ne tamen estus realisme, ke Siltavuori vivus denove libere. Li estis sendita al malliberula flega sekcio de juĝa [[psikiatria malsanulejo]] de Turku. Kuracistoj tie akordis kun la opinio de la mallibereja personaro. Tial Siltavuori estis sendita al Kuopio al [[Malsanulejo de Niuvanniemi]] al deviga flego. En 2002 en Turku komencis movi timataj rakontoj, laux kiuj Siltavuori estis libere tie. Sed oni ne certis, cxu estis do. En Niuvanniemi li estis almenaux en 2008, kiam alia paciento misuzis lin, ke li perdis sian povon piediri. Li movis post tio per rulsegxo. Li havis ankaux fortan demencion. Li mortis en la malsanulejo en 2012. {{DEFAULTSORT: Siltavuori, Jammu}} [[Kategorio:Finnaj krimuloj]] [[Kategorio:Finnaj ateistoj]] at1scshltm27dpr8hfxwedgib9ye9uv 9431965 9431964 2026-07-18T02:08:51Z Näin on näreet 255377 9431965 wikitext text/x-wiki {{polurinda}}{{Informkesto homo}} '''Antti Veikko Ilmari Siltavuori''', pli bone konata kiel Jammu Siltavuori, (1926 - 2012) estis finna krimulo, kiu estas memorata speciale pri pedofiliaj kaj hebefilaj seksaj krimoj kaj murdoj de du 8-jaraj knabinoj en 1989. Li estas unu el la plej malamitaj, ŝokaj, timitaj kaj senemociaj krimuloj en la finnlanda historia. Li ankaŭ mem diris en 1991, ke li estis la plej malamata homo en Finnlando. Siltavuori naskigxis en [[Vaasa]] en malricxa hejmo. Lia patro Alfred Siltavuori (antaŭe Brobäck) misuzis lin. Veikko estis oka kaj la plej juna infano de la familio. En 1932, Alfred Siltavuori sinmortigis per dinamito pro sia ebria frenezo. Lerneje oni uzis pri Veikko moknomon "näätä" (arbara marteso), cxar liaj vesto odoris. Pli grandaj knaboj instruis lin sxteli el vendejoj. Siltavuori ricevis sian unuan punon pri sxteloj en 1946. Post tio sekvis krimoj kaj krimoj kaj krimoj: seksaj misuzoj de knabinoj, sxteloj, forraboj, misuzo de kunmalliberulo, eskapo el malliberejo, murdprovo de cxefo de la malliberejo kaj vendado de kontraŭleĝa alkoholo. Li edzigxis komence de la 1950-aj jaroj. En la geedzeco naskigxis unu filo. Al la familio apartenis ankaux filino, kies biologia patro estis eksedzo de edzino de Siltavuori. Post rompo de la geedzeco sxi rakontis en intervjuo, ke komence Veikko estis amika kaj afabla (estis por sia vicfilino kiel reala patro, sekvis sian kredantan edzinon al luterana kirko, kvankam mem estis ateisto, neniam drinkis nek tabakis), sed poste lia konduto sxangxis: li komencis moki sian edzinon, el kiu la filino rakontis, ke pacxjo montradis al sxi sian penison. En la proksimo komencis movi rakontoj pri "namusetä" ("bonbononklo", viro, kiu ofertas al infanoj bonbonojn por ke seksi kun ili, germane "guter" Onkel). Edzino de Siltavuori komencis timi, ke la viro estus Siltavuori. Foje pordosonorilo de la familio Siltavuori sonoris, kiam Siltavuori ne estis hejme sed lia edzino estis. Sxi malfermis la pordon kaj vidis policanoj. Lax ili sxi devis iri kun ili al policejo aux telefoni tien. Sxi provis vivigi tian esperon, ke eble la afero ne estu kiel sxi timis: eble Veikko ekzemple nur faris etan sxtelon, por kiu li ne ricevus vere grandan punon. Sed en la policejo sxi eksciis, ke Veikko estis tiu "namusetä". La rakonto de la filino ne estis fantasio. Fine de la 1950-aj jaroj oni faris oficialan decidon kastri Siltavuorin. Li malapogis tion forte. Ial oni ne havis motivon devi lin. Tial la decido ne realis. En 1984, Siltavuori estis kondamnita pro seksperfortado de 11-jaraĝa knabino. En la 1980-aj jaroj Siltavuori ofte veturis auxton sur stratoj de Helsinko kaj vidis, cxu estu knabinoj por seksado. Ofte li prenis al la auxto knabinojn, veturis al sia libertempa logxejo, kie li estis en sauxno nude kun ili kaj pagis al ili pri tia postulo, ke ili ne rakontos pri la afero. Siltavuori ankaux konstruis en [[Paltamo]] malliberejeton kun cxeloj kaj por du infanoj kaj en la sama domo logxejon por si mem: li planis, ke li translogxigxus al tiu domo kaj malliberigus du knabinojn por ke uzi ilin kiel sekssklavoj. Supozeble tiu celo realus, se Siltavuori ne farus murdojn. La cxeloj estis tute kiel veraj malliberejaj celoj krom ke la necesejoj estis porinfanaj grandecaj. Siajn lastajn kaj plej konatajn kaj malbonajn krimojn Siltavuori faris la 3-an de marto 1989. Denove li altiris al sia auxto du knabinoj el [[Myllypuro]], malriĉa kaj sociale problema urboparto en orienta Helsinko. Denove Siltavuori veturigis la knabinojn, kiujn li allogis, per sia aŭto, kaj denove li volis seniĝi de la knabinoj tiel, ke la knabinoj ne diru al aliaj, ke ili estis kun li. Tio jam okazis multajn fojojn antaŭe. Ĝi ne estis nova. Sed unu afero estis malsama ol antaŭe: la knabinoj estis tiel junaj, ke doni al ili monon ne povis esti uzata por forigi la aferon, por ke la knabinoj ne diru al aliaj, ke ili estis kun Siltavuori. Li murdis ilin, bruligis iliajn korpojn, metis la brulintajn korpojn al vostoujo kaj veturis reen al Helsinko. Policanoj eksciis, ke la du malaperintaj knabinoj estis kun maljuna viro (Siltavuori estis 62-jara sed montris multe malpli juna). Ili divenis, ke la viro estis Siltavuori. Ili iris al lia logxejo, devigis lin iri kun ili al korto, montri, kio auxto estis lia kaj malfermi la vostoujon. Unu el a policanoj demandis, cxu tie estis la knabinoj. Siltavuori konfesis la murdojn. Siltavuori estis punita 15 jaroj mallibereje, ne porcxiame, cxar laux kuracistoj li estis do multe sen kompreno. Alia [[Antti Siltavuori]], industria dezajnisto el [[Kirkkonummi]] ricevis telefonajn minacojn. Iuj portantoj de la familinomo ŝanĝigis sian nomon, ekzemple iuj gefratoj prenis al uzo la familinomon Broberg, kiu estis origina familinomo de ilia patro. Pro kompensoi kaj juraj kostoj Jammu Siltavuori devis vendi sian libertempan logxejon, kie murdis la knabinoj. "La malafabla historio estos forgesata, komentis la acxetanto. Li estis en la malliberejo misuzita. Ekzemple foje alia malliberulo sukcesis senpermese iri al lia cxelo kaj jxetis sur ilin segxon do, ke Siltavuori sinkopis. En televida intervjuo igxis klare, ke li ne ecx komprenis sin kiel kulpo nek bedauxris. Laux policisto Mikko Juote, kiu partoprenis al esploroj de la murdoj Jammu estis tute malvarmega emocie. En 2000 li liberigxus laux oficiala decido de la policsupercxefo Markku Salminen. Laux personaro de la malliberujo ne tamen estus realisme, ke Siltavuori vivus denove libere. Li estis sendita al malliberula flega sekcio de juĝa [[psikiatria malsanulejo]] de Turku. Kuracistoj tie akordis kun la opinio de la mallibereja personaro. Tial Siltavuori estis sendita al Kuopio al [[Malsanulejo de Niuvanniemi]] al deviga flego. En 2002 en Turku komencis movi timataj rakontoj, laux kiuj Siltavuori estis libere tie. Sed oni ne certis, cxu estis do. En Niuvanniemi li estis almenaux en 2008, kiam alia paciento misuzis lin, ke li perdis sian povon piediri. Li movis post tio per rulsegxo. Li havis ankaux fortan demencion. Li mortis en la malsanulejo en 2012. {{DEFAULTSORT: Siltavuori, Jammu}} [[Kategorio:Finnaj krimuloj]] [[Kategorio:Finnaj ateistoj]] 8xtnqym96q4t5tjwwsn5ncqe05vm0oj Sydney Goodsir Smith 0 938136 9431931 9327750 2026-07-17T22:47:52Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431931 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Sydney Goodsir SMITH''' (26a de oktobro 1915 – 15a de januaro 1975) estis skota poeto, aktoro, dramisto kaj romanisto. Li verkis poezion en la [[skota lingvo]], ofte nomata Lallans, kaj estis grava figuro de la Skota Renesanco. == En Esperanto aperis == El la poemoj de Sydney Goodsir Smith: * ''Sub la fea arbo'' (parto, ''Under the Eildon Tree''). Sydney Goodsir Smith (1915 – 1975). Trad. [[W.Auld|W. Auld]] trovloko: la [[Nica Literatura Revuo|nica literatura revuo]] n-ro 5/3 paĝoj 94-99 == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.astoft2.co.uk/edinburgh/goodsirsmith.htm Mallonga biografio de Sydney Goodsir Smith] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110721115842/http://www.astoft2.co.uk/edinburgh/goodsirsmith.htm |date=2011-07-21 }} . * [https://web.archive.org/web/20110928102351/http://www.spl.org.uk/poets_pub/goodsirs_com_bib.html Listo de lia verkaro ĉe la Skota Poezia Biblioteko] . * [http://www.sorleymaclean.org/english/literary_associates.htm Mallonga biografio ĉe la oficiala retejo de Sorley Maclean] . {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Smith, Sydney Goodsir}} [[Kategorio:Novzelandaj biografoj]] [[Kategorio:Novzelandaj poetoj]] [[Kategorio:Skotaj biografoj]] cipwxgka9za4ri2gbgwmz2egt5bj0bn Sílvia Pérez Cruz 0 939069 9432052 9342143 2026-07-18T07:46:47Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9432052 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Sílvia PÉREZ CRUZ''' ([[Palafrugell]], [[Provinco Ĝirono|Ĝirono]], 15a de februaro 1983) estas hispana kantistino, komponistino kaj aktorino. ==Biografio== Ŝi edukiĝis en familio de muzikistoj kaj ekkarieris jam 12-jaraĝa. Kiel profesiulino, ŝi estis parto de nombraj muzikaj kaj artaj projektoj. Ŝi kunlaboris kun artistoj kiel Gino Paoli, Stefano Bollani, Jorge Drexler, [[Toquinho]], Natalia Lafourcade, Lila Downs, [[Joan Manuel Serrat]], Pedro Guerra, [[Joaquín Sabina]], [[Lluís Llach]], Chicuelo, Macaco, Kiko Veneno, Tosca Donati kaj [[Salvador Sobral]], inter multaj aliaj. Pérez Cruz estis la ĉefa voĉo de diversaj muzikalbumoj kiel ''Unas voces'' (2006) kaj ''Reinas del matute'' (2010) de Las Migas (2004 ĝis 2011), ''Llama'' (2005) kaj ''Rompiendo aguas'' (2011) kun Ravid Goldschmidt, ''Immigrasons'' (2007) kun Ernesto Snajer kaj Raül Fernández, ''We sing Bill Evans'' (2008) kun Joan Díaz Trío, ''Un sordo s'ho escoltava'' (2010), kiel ano de Xalupa, kaj ''En la imaginación'' (2011) kun Javier Colina Trío. Ŝi partoprenis en la muziko de filmoj kiel ''[[Blancanieves]]'' (Pablo Berger, 2012), ''Rastros de sándalo'' (María Ripoll, 2014), ''Cerca de tu casa'' (Eduard Cortés, 2016), ''La noche de 12 años'' (Álvaro Brechner, 2018), ''[[Intemperie (filmo)|Intemperie]]'' (Benito Zambrano, 2019) kaj ''Josep'' (Aurel, 2020), foje aperante ankaŭ kiel aktorino. Ŝi ankaŭ laboris en teatro kaj danco. Ŝi ricevis multajn premiojn laŭlonge de sia kariero. == Eksteraj ligiloj == {{Commonscat|Sílvia Pérez Cruz}} * [https://www.cancioneros.com/cc/95/0/discografia-de-silvia-perez-cruz Diskaro de Sílvia Pérez Cruz] * [https://elpais.com/noticias/silvia-perez-cruz/ Artikoloj pri Sílvia Pérez Cruz en El País] * [http://www.enlaimaginacion.com/ Retejo "En la Imaginación" kun Javier Colina Trio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230608152035/http://www.enlaimaginacion.com/ |date=2023-06-08 }} * [http://www.lasmigas.com/ Retejo de la grupo Las Migas] * [https://www.cancioneros.com/ct/95/0/silvia-perez-cruz Artikolos pri Sílvia Pérez Cruz en Cancioneros.com] * [http://www.immigrasons.com/ Proyecto CD Immigrasons] * [https://www.premiosgoya.com/40-edicion/articulos/ver/y-el-goya-a-mejor-cancion-original-es-para-alba-flores-y-silvia-perez-cruz/] {{Trad|es|Sílvia Pérez Cruz|172312488}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Katalunaj kantistoj]] 4pzm4ru7bteyhby6mcjgadbpzl60xja Suki Lahav 0 941229 9431782 9350944 2026-07-17T17:29:53Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431782 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Cruja ''Suki'' LAHAV''' ({{Lang-he|צרויה להב}}; naskiĝis la 16-an de julio 1951 en [[kibuco]] Ajelet HaŜaĥar, [[Galileo]], [[Israelo]] - mortis 1-an de aprilo 2026 en [[Jerusalemo]]) estis israela violonisto, kantistino, aktorino, lirikisto, scenaristo kaj interalie laboris en la ''E Street Band'', la akompana bando por la usona muzikisto [[Bruce Springsteen]], inter septembro 1974 ĝis marto 1975,<ref>Horovitz, David, [https://www.jpost.com/Home/Article.aspx?id=79270 "Bruce Springsteen's kibbutz violinist"], ''[[The Jerusalem Post]]'', October 22, 2007</ref> post kio ŝi revenis al Israelo, kie ŝi disvolvis sukcesan muzikan karieron. Komence de la 1990-aj jaroj, ŝi fariĝis sukcesa kantotekstistino danke al la kanto "Shara Barkhovot", kiu reprezentis Israelon en la [[Eŭrovido-Kantokonkurso 1990|Eŭrovido-Kantokonkurso de 1990]], prezentita de [[Rita (israela kantistino)|Rita]]. Lahav verkis kantojn por la plej elstaraj muzikistoj kaj soloartistoj de sia lando, multaj el kiuj estas konsiderataj ikonoj de israela muziko.<ref>Tamar Sukenik, [https://www.haaretz.com/hasen/spages/855561.html "They're playing my song"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20091127095811/http://www.haaretz.com/hasen/spages/855561.html |date=2009-11-27 }}, ''[[Haaretz]]'', May 10, 2007.</ref> Ŝi ankaŭ adaptis kantotekstojn de kantoj en aliaj lingvoj al la hebrea, kiel ekzemple " Famous Blue Raincoat " de [[Leonard Cohen]] en 1993. En 1999, ŝi verkis "Tfilat Ha'imahot", inkluditan en la kunlabora albumo ''Road to Jerusalem'', prezentita de Glykeria, Amal Murkus kaj Yehudit Tamir. En 2003, ŝi publikigis la albumon ''No Longer the Sea: A Collection of Tzruya Lahav's Songs'', havante prezentojn de Rita, [[Yehudit Ravitz]], Meir Banai kaj [[Yehuda Poliker]], inter aliaj. En 2004, spektaklo prezentanta liajn kantojn estis prezentita en Tel-Avivo.<ref>{{cite web|title=The first woman E Streeter': Springsteen band drummer remembers Suki Lahav, Jewish violinist|url=https://www.jpost.com/israel-news/culture/article-892040|publisher=The Jerusalem Post|access-date=4 April 2026|language=English|date=4 April 2026}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{IMDb nomo|id=0481527|NAME=Tzruya Lahav}} * [http://www.ibby.org/fileadmin/user_upload/HonourList_2004.pdf Mallonga biografio (angle)] * [https://web.archive.org/web/20071022143517/http://library.osu.edu/sites/users/galron.1/01156.php Alia mallonga biografio (hebree kun foto)] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Lahav, Suki}} [[Kategorio:Israelaj muzikistoj]] [[Kategorio:Israelaj kantistoj]] [[Kategorio:Israelaj poetoj]] [[Kategorio:Israelaj verkistoj]] [[Kategorio:Israelaj kantverkistoj]] [[Kategorio:Hebrelingvaj verkistoj]] [[Kategorio:Verkistinoj]] ipc1wv2gcgeu72rlvusgsz7322osflh Katedrala Gimnazio (Naumburg) 0 944483 9431682 9392471 2026-07-17T15:20:16Z Tirolischleioans 254019 /* Eksteraj ligiloj */ 9431682 wikitext text/x-wiki [[File:Naumburg Domgymnasium ehem Lepsiusgymnasium.jpg|thumb|ĉefa domo de la Katedrala Gimnazio (je Naumburg); iam domo por la ''Lepsius-gimnazio'']] '''Katedrala Gimnazio''' (germane: ''Domgymnasium Naumburg'', latine: ''Schola cathedralis Numburgensis'') estas unu el la plej malnovaj eĉ hodiaŭ funkciantaj gimnazioj de tuta Germanujo, troviĝante en [[naumburg (Saale)|Naumburg]] (Thomas-Müntzer-Straße 22). De februaro rektoras tie ĉi Dirk Heinecke. 850 lernantojn instruadas 87 lernigistoj (stato de 2025/26). == Historio == Ĝia lulilo estis katedrallernejo estiĝinta post la transloko de la [[Episkopujo Naumburg-Zeitz|episkopa sidejo]] de [[Zeitz]] al Naumburg en la 1028-a jaro. Spaco por ĝi estis disponigita en salonoj rekte ĉe la [[katedralo de Naumburg|katedralo]]. Unua mencio estas en 1088 en dokumento de episkopo Guntero. En 1532 pro fajrego brulkonsumiĝis multegaj aktoj kaj katedralaj kaj lernejaj. En 1542 la tuto ŝanĝiĝis al [[latina lernejo]] kun tri klasoŝtupoj. En 1528 ĝi iĝis [[marteno Lutero|luterana]] kun la sekvaj fakoj: lingvoj latina, greka kaj hebrea; religio; logiko, retoriko kaj kantado. En 1802 ekeblis trapasi surloke abiturientan ekzamenon. Meze de la 19-a jarcento ĝi iĝis orda gimnazio kun ĉiuj ofertoj; en la jaro 1910-a ĝi transklokiĝis al iama hospitala areo de Sankta Kruco (je strato ''Seminarstraße''). La [[nazioj]] nomumis Otto Steche lernejestro, en aprilo 1937 kiu estis internigita post[[Dua Mondmilito|milite]]. Dum la [[GDR]]-tempo ĝi estis [[Politeknika Supera Lernejo|plilarĝigita supera lernejo]] portante la nomon de [[Erich Weinert]], ''EOS Erich Weinert''.<ref>https://www.naumburg-online.de/?load=tourismus/nol_geb_lgym.html</ref> Parto de ĝi estis la popolaltlernejo. En majo 1992 reestiĝis la tradicia nomo. En 2005 kunfandiĝis la lernejoj ''Domgymnasium'' kaj ''Lepsius-Gymnasium''. La tuto eknomiĝis tamen ''Domschule''; de aŭtuno 2007 la kompleta instruado faratas en la ejoj de la iama ''Lepsius-gimnazio'' (strato ''Müntzerstraße'') respektive de la Maria Lernejo (la iama ''Johannes R. Becher-Oberschule''; strato ''Poststraße''). Inter 2010 kaj 2013 la tuto estis restaŭrita. En januaro 2012 ĝi ricevis la rajton nomiĝi ''lernejo malkun rasismo''. En 1920 kolektiĝis amikoj de la lernejo en klubo nomita ''Bund alter Naumburger Domschüler'' (BaND). De 2009 akceptatas ankaŭ lernintoj de la malaperintaj Lepsius- respektive Weinert-lernejoj.<ref>Dirk Heinecke: "100 Jahre "Bund alter Naumburger Domschüler" (BaND) e. V." - ĉe: ''Saale-Unstrut-Jahrbuch 2022,'' p. 105–110</ref> == Instruintoj (elekto) == * [[August Gotthilf Gernhard]] (1771–1845), dua rektoro * [[Kaspar Sagittarius]] (1597–1667), vicrektoro de 1626 ĝis 1628 * [[Friedrich August Weidenbach]] (1790–1860), artpedagogo * [[Friedrich Wilhelm Döring]] (1756–1837), klasika filologo * [[Hermann Röhl]], klasika filologo * [[Hieronymus Müller]] (1785–1861), klasika filologo * [[Johann Heinrich Traugott Müller]] (1797–1862), matematikisto * [[Johannes Pretten]] (1634–1708), teologo * [[Karl Friedrich Gottlob Förtsch]] (1805–1878), klasika filologo * [[Otto Schröder]], klasika filologo == Lernintoj (elekto)== {{div col|2}} * [[Adolf Schmidt]] (1898–1985), politikisto * [[Albert Traeger]] (1830–1912), juristo, verkisto kaj parlamentano * [[Carl Peter Lepsius]] (1775–1853), historiisto, verkisto kaj poltikisto * [[Christian Ferdinand Schulze]] (1774–1850), klasika filologo kaj historiisto * [[Christian Scherling]] (1812–1903), pedagogo kaj muzikisto * [[Deocar Schmid]] (1791–1828), germana animzorganto kaj misiisto * [[Erich von Leipzig]] (1860–1915), kolonelo kaj diplomato * [[Ernst Mende]] (1805–1886), paroĥestro kaj pedagogo * [[Ferdinand Wachter]] (1794–1861), historiisto kaj universitata docento * [[Friedrich Nietzsche]] (1844–1900), filozofo kaj verkisto * [[Friedrich Schulze]] (1881–1960), historiisto * [[Götz Friedrich]] (1930–2000), dramaturgo * [[Hans Georg Calmeyer]] (1903–1972), juristo * [[Hans Ulrich Kempski]] (1922–2007), ĵurnalisto * [[Hermann Sauppe]] (1809–1893), klasika filologo * [[Hugo von Leipziger]] (1822–1896), ministro * [[Jan Wagner]] (* 1985), politikisto * [[Johann Adolph von Göphardt]] (1758–1827), inĝenierakademia estro * [[Johann Georg Rauhe]] (1739–1791), historia falsisto * [[Johannes Pretten]] (1634–1708), teologo, ĝis 1649 * [[Johannes von Schröter]] (1513–1593), medicinisto kaj rektoro universitata * [[Julius von Zech-Burkersroda]] (1805–1872), politikisto * [[Karl August Rüdiger]] (1793–1869), klasika filologo kaj pedagogo * [[Ludwig Bernhard Schmid]] (1788–1857), germana animzorganto kaj misiisto * [[Max von Stojentin]] (1861–1918), ĥemiisto, ekonomikisto kaj regiona historiisto * [[Oskar Hergt]] (1869–1967), politikisto * [[Otto Elste]] (1854–1918), mararmea kuracisto * [[Rolf Friedemann Pauls]] (1915–2002), diplomato {{div col end}} == Literaturo == * ''Zu der öffentlichen Prüfung sämmtlicher Klassen des Domgymnasiums zu Naumburg ... ladet ergebenst ein,'' Naumburg 1835–1874 * [[Hugo Holstein]]: "Verzeichnis derjenigen Schüler, welche seit 1783 von dem Domgymnasium nach vollendetem Schulcursus abgegangen sind" - ĉe: ''Zu der öffentlichen Prüfung sämmtlicher Klassen des Domgymnasiums zu Naumburg ... ladet ergebenst ein,'' jarkolekto 1859, p. 13–24 * ''Jahres-Bericht''. Naumburg 1875–1924 (jarraportoj kun statistikoj; 1884–1911; 1915; suplementoj por 1912 kaj 1913) == Eksteraj ligiloj == {{Commmonscat|Domgymnasium Naumburg}} * [https://domgymnasium-nmb.de/ hejmpaĝo] * [http://www.domschueler.de/ BaND (amikaro; eksaj lernantoj)] *[https://www.bildung.de/schule/schule-00150997/ etinformoj ĉe ''bildung.de''] *[https://www.naumburg.de/de/domgymnasium.html prezento sur la municipa paĝaro] == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Gimnazioj en Germanio|Naumburg]] [[Kategorio:Naumburg (Saale)]] [[Kategorio:Aperis en 1088]] j0o2j5xzx0hnyioiomwdtqnitk8ntwb 9431683 9431682 2026-07-17T15:20:26Z Tirolischleioans 254019 /* Eksteraj ligiloj */ 9431683 wikitext text/x-wiki [[File:Naumburg Domgymnasium ehem Lepsiusgymnasium.jpg|thumb|ĉefa domo de la Katedrala Gimnazio (je Naumburg); iam domo por la ''Lepsius-gimnazio'']] '''Katedrala Gimnazio''' (germane: ''Domgymnasium Naumburg'', latine: ''Schola cathedralis Numburgensis'') estas unu el la plej malnovaj eĉ hodiaŭ funkciantaj gimnazioj de tuta Germanujo, troviĝante en [[naumburg (Saale)|Naumburg]] (Thomas-Müntzer-Straße 22). De februaro rektoras tie ĉi Dirk Heinecke. 850 lernantojn instruadas 87 lernigistoj (stato de 2025/26). == Historio == Ĝia lulilo estis katedrallernejo estiĝinta post la transloko de la [[Episkopujo Naumburg-Zeitz|episkopa sidejo]] de [[Zeitz]] al Naumburg en la 1028-a jaro. Spaco por ĝi estis disponigita en salonoj rekte ĉe la [[katedralo de Naumburg|katedralo]]. Unua mencio estas en 1088 en dokumento de episkopo Guntero. En 1532 pro fajrego brulkonsumiĝis multegaj aktoj kaj katedralaj kaj lernejaj. En 1542 la tuto ŝanĝiĝis al [[latina lernejo]] kun tri klasoŝtupoj. En 1528 ĝi iĝis [[marteno Lutero|luterana]] kun la sekvaj fakoj: lingvoj latina, greka kaj hebrea; religio; logiko, retoriko kaj kantado. En 1802 ekeblis trapasi surloke abiturientan ekzamenon. Meze de la 19-a jarcento ĝi iĝis orda gimnazio kun ĉiuj ofertoj; en la jaro 1910-a ĝi transklokiĝis al iama hospitala areo de Sankta Kruco (je strato ''Seminarstraße''). La [[nazioj]] nomumis Otto Steche lernejestro, en aprilo 1937 kiu estis internigita post[[Dua Mondmilito|milite]]. Dum la [[GDR]]-tempo ĝi estis [[Politeknika Supera Lernejo|plilarĝigita supera lernejo]] portante la nomon de [[Erich Weinert]], ''EOS Erich Weinert''.<ref>https://www.naumburg-online.de/?load=tourismus/nol_geb_lgym.html</ref> Parto de ĝi estis la popolaltlernejo. En majo 1992 reestiĝis la tradicia nomo. En 2005 kunfandiĝis la lernejoj ''Domgymnasium'' kaj ''Lepsius-Gymnasium''. La tuto eknomiĝis tamen ''Domschule''; de aŭtuno 2007 la kompleta instruado faratas en la ejoj de la iama ''Lepsius-gimnazio'' (strato ''Müntzerstraße'') respektive de la Maria Lernejo (la iama ''Johannes R. Becher-Oberschule''; strato ''Poststraße''). Inter 2010 kaj 2013 la tuto estis restaŭrita. En januaro 2012 ĝi ricevis la rajton nomiĝi ''lernejo malkun rasismo''. En 1920 kolektiĝis amikoj de la lernejo en klubo nomita ''Bund alter Naumburger Domschüler'' (BaND). De 2009 akceptatas ankaŭ lernintoj de la malaperintaj Lepsius- respektive Weinert-lernejoj.<ref>Dirk Heinecke: "100 Jahre "Bund alter Naumburger Domschüler" (BaND) e. V." - ĉe: ''Saale-Unstrut-Jahrbuch 2022,'' p. 105–110</ref> == Instruintoj (elekto) == * [[August Gotthilf Gernhard]] (1771–1845), dua rektoro * [[Kaspar Sagittarius]] (1597–1667), vicrektoro de 1626 ĝis 1628 * [[Friedrich August Weidenbach]] (1790–1860), artpedagogo * [[Friedrich Wilhelm Döring]] (1756–1837), klasika filologo * [[Hermann Röhl]], klasika filologo * [[Hieronymus Müller]] (1785–1861), klasika filologo * [[Johann Heinrich Traugott Müller]] (1797–1862), matematikisto * [[Johannes Pretten]] (1634–1708), teologo * [[Karl Friedrich Gottlob Förtsch]] (1805–1878), klasika filologo * [[Otto Schröder]], klasika filologo == Lernintoj (elekto)== {{div col|2}} * [[Adolf Schmidt]] (1898–1985), politikisto * [[Albert Traeger]] (1830–1912), juristo, verkisto kaj parlamentano * [[Carl Peter Lepsius]] (1775–1853), historiisto, verkisto kaj poltikisto * [[Christian Ferdinand Schulze]] (1774–1850), klasika filologo kaj historiisto * [[Christian Scherling]] (1812–1903), pedagogo kaj muzikisto * [[Deocar Schmid]] (1791–1828), germana animzorganto kaj misiisto * [[Erich von Leipzig]] (1860–1915), kolonelo kaj diplomato * [[Ernst Mende]] (1805–1886), paroĥestro kaj pedagogo * [[Ferdinand Wachter]] (1794–1861), historiisto kaj universitata docento * [[Friedrich Nietzsche]] (1844–1900), filozofo kaj verkisto * [[Friedrich Schulze]] (1881–1960), historiisto * [[Götz Friedrich]] (1930–2000), dramaturgo * [[Hans Georg Calmeyer]] (1903–1972), juristo * [[Hans Ulrich Kempski]] (1922–2007), ĵurnalisto * [[Hermann Sauppe]] (1809–1893), klasika filologo * [[Hugo von Leipziger]] (1822–1896), ministro * [[Jan Wagner]] (* 1985), politikisto * [[Johann Adolph von Göphardt]] (1758–1827), inĝenierakademia estro * [[Johann Georg Rauhe]] (1739–1791), historia falsisto * [[Johannes Pretten]] (1634–1708), teologo, ĝis 1649 * [[Johannes von Schröter]] (1513–1593), medicinisto kaj rektoro universitata * [[Julius von Zech-Burkersroda]] (1805–1872), politikisto * [[Karl August Rüdiger]] (1793–1869), klasika filologo kaj pedagogo * [[Ludwig Bernhard Schmid]] (1788–1857), germana animzorganto kaj misiisto * [[Max von Stojentin]] (1861–1918), ĥemiisto, ekonomikisto kaj regiona historiisto * [[Oskar Hergt]] (1869–1967), politikisto * [[Otto Elste]] (1854–1918), mararmea kuracisto * [[Rolf Friedemann Pauls]] (1915–2002), diplomato {{div col end}} == Literaturo == * ''Zu der öffentlichen Prüfung sämmtlicher Klassen des Domgymnasiums zu Naumburg ... ladet ergebenst ein,'' Naumburg 1835–1874 * [[Hugo Holstein]]: "Verzeichnis derjenigen Schüler, welche seit 1783 von dem Domgymnasium nach vollendetem Schulcursus abgegangen sind" - ĉe: ''Zu der öffentlichen Prüfung sämmtlicher Klassen des Domgymnasiums zu Naumburg ... ladet ergebenst ein,'' jarkolekto 1859, p. 13–24 * ''Jahres-Bericht''. Naumburg 1875–1924 (jarraportoj kun statistikoj; 1884–1911; 1915; suplementoj por 1912 kaj 1913) == Eksteraj ligiloj == {{Commonscat|Domgymnasium Naumburg}} * [https://domgymnasium-nmb.de/ hejmpaĝo] * [http://www.domschueler.de/ BaND (amikaro; eksaj lernantoj)] *[https://www.bildung.de/schule/schule-00150997/ etinformoj ĉe ''bildung.de''] *[https://www.naumburg.de/de/domgymnasium.html prezento sur la municipa paĝaro] == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Gimnazioj en Germanio|Naumburg]] [[Kategorio:Naumburg (Saale)]] [[Kategorio:Aperis en 1088]] oz7uaoo6ne3bb6o7x9v1cxg9919hldf 84a Hispana Kongreso de Esperanto 0 945438 9431870 9412479 2026-07-17T20:46:56Z Kani 670 9431870 wikitext text/x-wiki {{Unua}} {{Informkesto renkontiĝo |loko = [[Portugalete]], [[Eŭskio]], {{Hispanio}} |bildo = Kongreso en Portugalete.jpg }} La '''84-a Hispana Kongreso de Esperanto''' estos [[Hispana Esperanto-Kongreso]], kiu okazos inter la 14a kaj la 18a de julio [[2026]] en [[Portugalete]], [[Eŭskio]], [[Hispanio]].<ref>[https://kongreso.esperanto.es/]</ref> La Kongresejo estos la Sidejo de [[UNED]]-[[Bizkajo]], en Parque Ignacio Ellacuría, 3. La Kongresa komitato konsistas de Prezidanto: [[Jesús Miguel García Iturrioz]], Sekretariino: Milagros Mezo del Río, Kasistino: Yolanda Díez Sáiz de la Maza, Kongreslibro: Enriqueta Sesmero Cutanda, Amaskomunikiloj: Susana Zabaco Pérex, Programo: Yolanda Díez Sáiz de la Maza, Carlos Llama Salazar, Jesús Miguel García Iturrioz, Ekskursoj: Yolanda Díez Sáiz de la Maza, Retaferoj: [[Miguel Ángel Sancho]], Kultura programo: Susana Zabaco Pérex, Identigiloj, afiŝo por fotoj…: Patxi de la Hoz Méndez, Kongresejo: Octavio Gutiérrez Moja, Alberto Lobato Reguera. Ĝis fino de junio estis jam 114 aliĝintoj. Laŭ la kongreslibro 118. == Planita programo == Dum la kongreso funkciis Libroservo, Konversacia rondo ([[Dalia Pileckienė]]) kaj mallonga kurso pri eŭska lingvo ([[Rafa Blanco]]). * Mardo 14/07 ** Prelego pri Portugalete kaj informoj diversaj (Jesús M. García). ** Bilbaoaj kantoj (Rafa Blanco). ** Bilanco de 8 jaroj de E-kursoj en UNED (Félix Jiménez). ** Marŝado tra Portugalete. ** Interkona vespero. Lunĉo (Municipa sportejo “Pando Aisia”) * Merkredo 15/07 ** Prestiĝo de Esperanto (Alexander Zdechlik). ** Pri tradukado ([[Joxemari Sarasua]]). ** Du esperantistoj inter la unuaj eŭskaj ministroj ([[Toño del Barrio]]). ** Malfermo de la kongreso. Komuna foto ĉe la ĝardeno antaŭ la kongresejo. ** Marŝado ĝis urbo [[Sestao]] laŭ la riverbordo aŭ Suprenirado piede al monto Serantes (452 m). ** Muzika vespero ĉe la preĝejo de Sankta Maria fare de Telemann trío en la Baziliko Sankta Maria. Verkoj de Joseph Canteloube, Jesús Guridi, Josu Soldilla, Pablo Sorozábal kaj eŭskaj popolkantoj. * Ĵaŭdo 16/07 ** Magio (T. Badía/M. Burrutxaga). ** [[Artefarita Intelekto]] (Patxi de la Hoz). ** [[Miguel de Unamuno|Unamuno]] kaj [[origamio]] (Susana Zabaco). ** Komiksoj en Esperanto (Eduardo Berdor). ** Marŝado tra apudmara urbo [[Getxo]] aŭ La Arboleda, antaŭa minista vilaĝo. ** Vizito piede al apuda urbo [[Santurtzi]] (Santurce), kie oni celebras la feston de “Virgulino de Karmen” (“Nia Sinjorino de la Monto Karmelo”), protektantino de maristoj. * Vendredo 17/07 ** Ĝenerala HEF-kunveno. ** Blisa Skribo – lingvo sen voĉo (Bogusƚaw Ubik-Perski) ** Kunveno de la HEF-estraro kun hispanaj E-grupoj. ** Kongresa fermo. Rea komuna foto ĉe la ĝardeno antaŭ la kongresejo. ** Perŝipe el Portugalete ĝis [[Bilbao]] laŭ la rivero. ** Suprenirado per kablotramo al monto Artxanda (251 m.). Panoramo de Bilbao. ** Vizito al malnova kvartalo de Bilbao. ** Vizito al E-Grupejo. Lunĉo. * Sabato 18/07 ** Vizito al La Arboleda, antaŭa minista vilaĝo. ** Forĝejo El Pobal. ** Gallarta (naskiĝloko de [[Dolores Ibárruri]], «Pasionaria»). ** Muzeo pri minejoj. ** Komuna bankedo (“Batzoki” de Santurco) == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://kongreso.esperanto.es/ Kongresa retejo] * [https://kongreso.esperanto.es/videoj/ Filmeto] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Esperanto-movado en Hispanio]] [[Kategorio:Hispana Kongreso de Esperanto]] [[Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 2026]] [[Kategorio:Eŭskio]] [[Kategorio:2026 en Hispanio]] 2s0sje3roj6fcdo6r1xlc1rhs05r1pz 9431871 9431870 2026-07-17T20:47:25Z Kani 670 /* Planita programo */ 9431871 wikitext text/x-wiki {{Unua}} {{Informkesto renkontiĝo |loko = [[Portugalete]], [[Eŭskio]], {{Hispanio}} |bildo = Kongreso en Portugalete.jpg }} La '''84-a Hispana Kongreso de Esperanto''' estos [[Hispana Esperanto-Kongreso]], kiu okazos inter la 14a kaj la 18a de julio [[2026]] en [[Portugalete]], [[Eŭskio]], [[Hispanio]].<ref>[https://kongreso.esperanto.es/]</ref> La Kongresejo estos la Sidejo de [[UNED]]-[[Bizkajo]], en Parque Ignacio Ellacuría, 3. La Kongresa komitato konsistas de Prezidanto: [[Jesús Miguel García Iturrioz]], Sekretariino: Milagros Mezo del Río, Kasistino: Yolanda Díez Sáiz de la Maza, Kongreslibro: Enriqueta Sesmero Cutanda, Amaskomunikiloj: Susana Zabaco Pérex, Programo: Yolanda Díez Sáiz de la Maza, Carlos Llama Salazar, Jesús Miguel García Iturrioz, Ekskursoj: Yolanda Díez Sáiz de la Maza, Retaferoj: [[Miguel Ángel Sancho]], Kultura programo: Susana Zabaco Pérex, Identigiloj, afiŝo por fotoj…: Patxi de la Hoz Méndez, Kongresejo: Octavio Gutiérrez Moja, Alberto Lobato Reguera. Ĝis fino de junio estis jam 114 aliĝintoj. Laŭ la kongreslibro 118. == Planita programo == Dum la kongreso funkciis Libroservo, Konversacia rondo ([[Dalia Pileckienė]]) kaj mallonga kurso pri eŭska lingvo ([[Rafa Blanco]]). * Mardo 14/07 ** Prelego pri Portugalete kaj informoj diversaj (Jesús M. García). ** Bilbaoaj kantoj (Rafa Blanco). ** Bilanco de 8 jaroj de E-kursoj en UNED (Félix Jiménez). ** Marŝado tra Portugalete. ** Interkona vespero. Lunĉo (Municipa sportejo “Pando Aisia”) * Merkredo 15/07 ** Prestiĝo de Esperanto (Alexander Zdechlik). ** Pri tradukado ([[Joxemari Sarasua]]). ** Du esperantistoj inter la unuaj eŭskaj ministroj ([[Toño del Barrio]]). ** Malfermo de la kongreso. Komuna foto ĉe la ĝardeno antaŭ la kongresejo. ** Marŝado ĝis urbo [[Sestao]] laŭ la riverbordo aŭ Suprenirado piede al monto Serantes (452 m). ** Muzika vespero ĉe la preĝejo de Sankta Maria fare de Telemann trío en la Baziliko Sankta Maria. Verkoj de Joseph Canteloube, Jesús Guridi, Josu Soldilla, Pablo Sorozábal kaj eŭskaj popolkantoj. * Ĵaŭdo 16/07 ** Magio (T. Badía/M. Burrutxaga). ** [[Artefarita intelekto]] (Patxi de la Hoz). ** [[Miguel de Unamuno|Unamuno]] kaj [[origamio]] (Susana Zabaco). ** Komiksoj en Esperanto (Eduardo Berdor). ** Marŝado tra apudmara urbo [[Getxo]] aŭ La Arboleda, antaŭa minista vilaĝo. ** Vizito piede al apuda urbo [[Santurtzi]] (Santurce), kie oni celebras la feston de “Virgulino de Karmen” (“Nia Sinjorino de la Monto Karmelo”), protektantino de maristoj. * Vendredo 17/07 ** Ĝenerala HEF-kunveno. ** Blisa Skribo – lingvo sen voĉo (Bogusƚaw Ubik-Perski) ** Kunveno de la HEF-estraro kun hispanaj E-grupoj. ** Kongresa fermo. Rea komuna foto ĉe la ĝardeno antaŭ la kongresejo. ** Perŝipe el Portugalete ĝis [[Bilbao]] laŭ la rivero. ** Suprenirado per kablotramo al monto Artxanda (251 m.). Panoramo de Bilbao. ** Vizito al malnova kvartalo de Bilbao. ** Vizito al E-Grupejo. Lunĉo. * Sabato 18/07 ** Vizito al La Arboleda, antaŭa minista vilaĝo. ** Forĝejo El Pobal. ** Gallarta (naskiĝloko de [[Dolores Ibárruri]], «Pasionaria»). ** Muzeo pri minejoj. ** Komuna bankedo (“Batzoki” de Santurco) == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://kongreso.esperanto.es/ Kongresa retejo] * [https://kongreso.esperanto.es/videoj/ Filmeto] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Esperanto-movado en Hispanio]] [[Kategorio:Hispana Kongreso de Esperanto]] [[Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 2026]] [[Kategorio:Eŭskio]] [[Kategorio:2026 en Hispanio]] 1dcki44b8e04xwudxzl7vgpcct4j2oc 9431873 9431871 2026-07-17T20:55:21Z Kani 670 /* Planita programo */ 9431873 wikitext text/x-wiki {{Unua}} {{Informkesto renkontiĝo |loko = [[Portugalete]], [[Eŭskio]], {{Hispanio}} |bildo = Kongreso en Portugalete.jpg }} La '''84-a Hispana Kongreso de Esperanto''' estos [[Hispana Esperanto-Kongreso]], kiu okazos inter la 14a kaj la 18a de julio [[2026]] en [[Portugalete]], [[Eŭskio]], [[Hispanio]].<ref>[https://kongreso.esperanto.es/]</ref> La Kongresejo estos la Sidejo de [[UNED]]-[[Bizkajo]], en Parque Ignacio Ellacuría, 3. La Kongresa komitato konsistas de Prezidanto: [[Jesús Miguel García Iturrioz]], Sekretariino: Milagros Mezo del Río, Kasistino: Yolanda Díez Sáiz de la Maza, Kongreslibro: Enriqueta Sesmero Cutanda, Amaskomunikiloj: Susana Zabaco Pérex, Programo: Yolanda Díez Sáiz de la Maza, Carlos Llama Salazar, Jesús Miguel García Iturrioz, Ekskursoj: Yolanda Díez Sáiz de la Maza, Retaferoj: [[Miguel Ángel Sancho]], Kultura programo: Susana Zabaco Pérex, Identigiloj, afiŝo por fotoj…: Patxi de la Hoz Méndez, Kongresejo: Octavio Gutiérrez Moja, Alberto Lobato Reguera. Ĝis fino de junio estis jam 114 aliĝintoj. Laŭ la kongreslibro 118. == Planita programo == [[File:Portugalete HEK.jpg|thumb|Grupa foto de Portugalete HEK]] Dum la kongreso funkciis Libroservo, Konversacia rondo ([[Dalia Pileckienė]]) kaj mallonga kurso pri eŭska lingvo ([[Rafa Blanco]]). * Mardo 14/07 ** Prelego pri Portugalete kaj informoj diversaj (Jesús M. García). ** Bilbaoaj kantoj (Rafa Blanco). ** Bilanco de 8 jaroj de E-kursoj en UNED (Félix Jiménez). ** Marŝado tra Portugalete. ** Interkona vespero. Lunĉo (Municipa sportejo “Pando Aisia”) * Merkredo 15/07 ** Prestiĝo de Esperanto (Alexander Zdechlik). ** Pri tradukado ([[Joxemari Sarasua]]). ** Du esperantistoj inter la unuaj eŭskaj ministroj ([[Toño del Barrio]]). ** Malfermo de la kongreso. Komuna foto ĉe la ĝardeno antaŭ la kongresejo. ** Marŝado ĝis urbo [[Sestao]] laŭ la riverbordo aŭ Suprenirado piede al monto Serantes (452 m). ** Muzika vespero ĉe la preĝejo de Sankta Maria fare de Telemann trío en la Baziliko Sankta Maria. Verkoj de Joseph Canteloube, Jesús Guridi, Josu Soldilla, Pablo Sorozábal kaj eŭskaj popolkantoj. * Ĵaŭdo 16/07 ** Magio (T. Badía/M. Burrutxaga). ** [[Artefarita intelekto]] (Patxi de la Hoz). ** [[Miguel de Unamuno|Unamuno]] kaj [[origamio]] (Susana Zabaco). ** Komiksoj en Esperanto (Eduardo Berdor). ** Marŝado tra apudmara urbo [[Getxo]] aŭ La Arboleda, antaŭa minista vilaĝo. ** Vizito piede al apuda urbo [[Santurtzi]] (Santurce), kie oni celebras la feston de “Virgulino de Karmen” (“Nia Sinjorino de la Monto Karmelo”), protektantino de maristoj. * Vendredo 17/07 ** Ĝenerala HEF-kunveno. ** Blisa Skribo – lingvo sen voĉo (Bogusƚaw Ubik-Perski) ** Kunveno de la HEF-estraro kun hispanaj E-grupoj. ** Kongresa fermo. Rea komuna foto ĉe la ĝardeno antaŭ la kongresejo. ** Perŝipe el Portugalete ĝis [[Bilbao]] laŭ la rivero. ** Suprenirado per kablotramo al monto Artxanda (251 m.). Panoramo de Bilbao. ** Vizito al malnova kvartalo de Bilbao. ** Vizito al E-Grupejo. Lunĉo. * Sabato 18/07 ** Vizito al La Arboleda, antaŭa minista vilaĝo. ** Forĝejo El Pobal. ** Gallarta (naskiĝloko de [[Dolores Ibárruri]], «Pasionaria»). ** Muzeo pri minejoj. ** Komuna bankedo (“Batzoki” de Santurco) == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://kongreso.esperanto.es/ Kongresa retejo] * [https://kongreso.esperanto.es/videoj/ Filmeto] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Esperanto-movado en Hispanio]] [[Kategorio:Hispana Kongreso de Esperanto]] [[Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 2026]] [[Kategorio:Eŭskio]] [[Kategorio:2026 en Hispanio]] cbcuas9wjt9m43ow3grz1xqfiuy5tzx 9431874 9431873 2026-07-17T20:55:54Z Kani 670 /* Planita programo */ 9431874 wikitext text/x-wiki {{Unua}} {{Informkesto renkontiĝo |loko = [[Portugalete]], [[Eŭskio]], {{Hispanio}} |bildo = Kongreso en Portugalete.jpg }} La '''84-a Hispana Kongreso de Esperanto''' estos [[Hispana Esperanto-Kongreso]], kiu okazos inter la 14a kaj la 18a de julio [[2026]] en [[Portugalete]], [[Eŭskio]], [[Hispanio]].<ref>[https://kongreso.esperanto.es/]</ref> La Kongresejo estos la Sidejo de [[UNED]]-[[Bizkajo]], en Parque Ignacio Ellacuría, 3. La Kongresa komitato konsistas de Prezidanto: [[Jesús Miguel García Iturrioz]], Sekretariino: Milagros Mezo del Río, Kasistino: Yolanda Díez Sáiz de la Maza, Kongreslibro: Enriqueta Sesmero Cutanda, Amaskomunikiloj: Susana Zabaco Pérex, Programo: Yolanda Díez Sáiz de la Maza, Carlos Llama Salazar, Jesús Miguel García Iturrioz, Ekskursoj: Yolanda Díez Sáiz de la Maza, Retaferoj: [[Miguel Ángel Sancho]], Kultura programo: Susana Zabaco Pérex, Identigiloj, afiŝo por fotoj…: Patxi de la Hoz Méndez, Kongresejo: Octavio Gutiérrez Moja, Alberto Lobato Reguera. Ĝis fino de junio estis jam 114 aliĝintoj. Laŭ la kongreslibro 118. == Planita programo == [[File:Portugalete HEK.jpg|thumb|350ra|Grupa foto de Portugalete HEK]] Dum la kongreso funkciis Libroservo, Konversacia rondo ([[Dalia Pileckienė]]) kaj mallonga kurso pri eŭska lingvo ([[Rafa Blanco]]). * Mardo 14/07 ** Prelego pri Portugalete kaj informoj diversaj (Jesús M. García). ** Bilbaoaj kantoj (Rafa Blanco). ** Bilanco de 8 jaroj de E-kursoj en UNED (Félix Jiménez). ** Marŝado tra Portugalete. ** Interkona vespero. Lunĉo (Municipa sportejo “Pando Aisia”) * Merkredo 15/07 ** Prestiĝo de Esperanto (Alexander Zdechlik). ** Pri tradukado ([[Joxemari Sarasua]]). ** Du esperantistoj inter la unuaj eŭskaj ministroj ([[Toño del Barrio]]). ** Malfermo de la kongreso. Komuna foto ĉe la ĝardeno antaŭ la kongresejo. ** Marŝado ĝis urbo [[Sestao]] laŭ la riverbordo aŭ Suprenirado piede al monto Serantes (452 m). ** Muzika vespero ĉe la preĝejo de Sankta Maria fare de Telemann trío en la Baziliko Sankta Maria. Verkoj de Joseph Canteloube, Jesús Guridi, Josu Soldilla, Pablo Sorozábal kaj eŭskaj popolkantoj. * Ĵaŭdo 16/07 ** Magio (T. Badía/M. Burrutxaga). ** [[Artefarita intelekto]] (Patxi de la Hoz). ** [[Miguel de Unamuno|Unamuno]] kaj [[origamio]] (Susana Zabaco). ** Komiksoj en Esperanto (Eduardo Berdor). ** Marŝado tra apudmara urbo [[Getxo]] aŭ La Arboleda, antaŭa minista vilaĝo. ** Vizito piede al apuda urbo [[Santurtzi]] (Santurce), kie oni celebras la feston de “Virgulino de Karmen” (“Nia Sinjorino de la Monto Karmelo”), protektantino de maristoj. * Vendredo 17/07 ** Ĝenerala HEF-kunveno. ** Blisa Skribo – lingvo sen voĉo (Bogusƚaw Ubik-Perski) ** Kunveno de la HEF-estraro kun hispanaj E-grupoj. ** Kongresa fermo. Rea komuna foto ĉe la ĝardeno antaŭ la kongresejo. ** Perŝipe el Portugalete ĝis [[Bilbao]] laŭ la rivero. ** Suprenirado per kablotramo al monto Artxanda (251 m.). Panoramo de Bilbao. ** Vizito al malnova kvartalo de Bilbao. ** Vizito al E-Grupejo. Lunĉo. * Sabato 18/07 ** Vizito al La Arboleda, antaŭa minista vilaĝo. ** Forĝejo El Pobal. ** Gallarta (naskiĝloko de [[Dolores Ibárruri]], «Pasionaria»). ** Muzeo pri minejoj. ** Komuna bankedo (“Batzoki” de Santurco) == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://kongreso.esperanto.es/ Kongresa retejo] * [https://kongreso.esperanto.es/videoj/ Filmeto] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Esperanto-movado en Hispanio]] [[Kategorio:Hispana Kongreso de Esperanto]] [[Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 2026]] [[Kategorio:Eŭskio]] [[Kategorio:2026 en Hispanio]] bjjem358hkub3locb5xylsszk2jfp4y Diskuto:Naftali Hertz Najemanoviĉ 1 945511 9431618 9388680 2026-07-17T13:11:16Z Sj1mor 12103 /* Josef Bresler */ nova sekcio 9431618 wikitext text/x-wiki == jida traduko == {{U|Sj1mor}} – La traduko "al la dommastrino" ŝajnas al mi erara. La jida diras "hojzlehrer". "Hojz" estas domo aŭ hejmo. "Lehrer", kun la germaneca ("dajĉmerizm") literumo estas "instruisto" (precize kiel germane "Lehrer"). Temas do pri "hejma instruisto", neniu mastrino. Pli trafa estus "La hejma instruisto pri la rusa". Ankaŭ la duobla s en "russiŝ" estas dajĉmerizm. - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 16:57, 31 maj. 2026 (UTC) :Saluton. Dankon pro via korekto! Amike, [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 17:36, 31 maj. 2026 (UTC) == Josef Bresler == "Lia Esperanto-gramatiko aperis en 1909" Sed kiu estis? Ankaŭ vikidatumoj ankoraŭ ne konas lin? Ĉu Bressler? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 13:11, 17 jul. 2026 (UTC) 60vytlukcldilyngu3x7cltiiiw4hi3 9431625 9431618 2026-07-17T13:47:27Z Moldur 2507 9431625 wikitext text/x-wiki == jida traduko == {{U|Sj1mor}} – La traduko "al la dommastrino" ŝajnas al mi erara. La jida diras "hojzlehrer". "Hojz" estas domo aŭ hejmo. "Lehrer", kun la germaneca ("dajĉmerizm") literumo estas "instruisto" (precize kiel germane "Lehrer"). Temas do pri "hejma instruisto", neniu mastrino. Pli trafa estus "La hejma instruisto pri la rusa". Ankaŭ la duobla s en "russiŝ" estas dajĉmerizm. - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 16:57, 31 maj. 2026 (UTC) :Saluton. Dankon pro via korekto! Amike, [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 17:36, 31 maj. 2026 (UTC) == Josef Bresler == "Lia Esperanto-gramatiko aperis en 1909" Sed kiu estis? Ankaŭ vikidatumoj ankoraŭ ne konas lin? Ĉu Bressler? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 13:11, 17 jul. 2026 (UTC) :En la bildo en la [https://www.gazetaeao.ru/160-2/ teksto de Matvejev] li nomatas "DIPLOMITO DE N. A. E. A.", sur libro eldonita 1909 en Novjorko... 9o31zlfax1ipqix0h5qrsentw7pdeu9 9431627 9431625 2026-07-17T13:51:53Z Moldur 2507 9431627 wikitext text/x-wiki == jida traduko == {{U|Sj1mor}} – La traduko "al la dommastrino" ŝajnas al mi erara. La jida diras "hojzlehrer". "Hojz" estas domo aŭ hejmo. "Lehrer", kun la germaneca ("dajĉmerizm") literumo estas "instruisto" (precize kiel germane "Lehrer"). Temas do pri "hejma instruisto", neniu mastrino. Pli trafa estus "La hejma instruisto pri la rusa". Ankaŭ la duobla s en "russiŝ" estas dajĉmerizm. - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 16:57, 31 maj. 2026 (UTC) :Saluton. Dankon pro via korekto! Amike, [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 17:36, 31 maj. 2026 (UTC) == Josef Bresler == "Lia Esperanto-gramatiko aperis en 1909" Sed kiu estis? Ankaŭ vikidatumoj ankoraŭ ne konas lin? Ĉu Bressler? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 13:11, 17 jul. 2026 (UTC) :En la bildo en la [https://www.gazetaeao.ru/160-2/ teksto de Matvejev] li nomatas "DIPLOMITO DE N. A. E. A.", sur libro eldonita 1909 en Novjorko... :Tio eble rilatas al [[Esperanto-Asocio de Norda Ameriko]], aŭ al la tie menciita "''North American Esperanto Almanac'', red. J.J. Sussmuth, 1930" (se tiu ekzistis jam 21 jarojn pli frue??) ... 8hgxda96t6noz7ur6nnh5lq0yb04oij 9431631 9431627 2026-07-17T13:57:02Z Moldur 2507 9431631 wikitext text/x-wiki == jida traduko == {{U|Sj1mor}} – La traduko "al la dommastrino" ŝajnas al mi erara. La jida diras "hojzlehrer". "Hojz" estas domo aŭ hejmo. "Lehrer", kun la germaneca ("dajĉmerizm") literumo estas "instruisto" (precize kiel germane "Lehrer"). Temas do pri "hejma instruisto", neniu mastrino. Pli trafa estus "La hejma instruisto pri la rusa". Ankaŭ la duobla s en "russiŝ" estas dajĉmerizm. - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 16:57, 31 maj. 2026 (UTC) :Saluton. Dankon pro via korekto! Amike, [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 17:36, 31 maj. 2026 (UTC) == Josef Bresler == "Lia Esperanto-gramatiko aperis en 1909" Sed kiu estis? Ankaŭ vikidatumoj ankoraŭ ne konas lin? Ĉu Bressler? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 13:11, 17 jul. 2026 (UTC) :En la bildo en la [https://www.gazetaeao.ru/160-2/ teksto de Matvejev] li nomatas "DIPLOMITO DE N. A. E. A.", sur libro eldonita 1909 en Novjorko... :Tio eble rilatas al [[Esperanto-Asocio de Norda Ameriko]], aŭ al la tie menciita "''North American Esperanto Almanac'', red. J.J. Sussmuth, 1930" (se tiu ekzistis jam 21 jarojn pli frue??) ... :Mi divenas ke N.A.E.A. tamen celas al [[Esperanto-Asocio de Norda Ameriko]], malgraŭ la misordo. Eble en la rete legeblaj kolektoj de ''[[Amerika Esperantisto]]'' li troveblas. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:56, 17 jul. 2026 (UTC) lop4rgwfg8vpnzghiejfrwefc5mafmw 9431641 9431631 2026-07-17T14:25:41Z Moldur 2507 9431641 wikitext text/x-wiki == jida traduko == {{U|Sj1mor}} – La traduko "al la dommastrino" ŝajnas al mi erara. La jida diras "hojzlehrer". "Hojz" estas domo aŭ hejmo. "Lehrer", kun la germaneca ("dajĉmerizm") literumo estas "instruisto" (precize kiel germane "Lehrer"). Temas do pri "hejma instruisto", neniu mastrino. Pli trafa estus "La hejma instruisto pri la rusa". Ankaŭ la duobla s en "russiŝ" estas dajĉmerizm. - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 16:57, 31 maj. 2026 (UTC) :Saluton. Dankon pro via korekto! Amike, [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 17:36, 31 maj. 2026 (UTC) == Josef Bresler == "Lia Esperanto-gramatiko aperis en 1909" Sed kiu estis? Ankaŭ vikidatumoj ankoraŭ ne konas lin? Ĉu Bressler? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 13:11, 17 jul. 2026 (UTC) :En la bildo en la [https://www.gazetaeao.ru/160-2/ teksto de Matvejev] li nomatas "DIPLOMITO DE N. A. E. A.", sur libro eldonita 1909 en Novjorko... :Tio eble rilatas al [[Esperanto-Asocio de Norda Ameriko]], aŭ al la tie menciita "''North American Esperanto Almanac'', red. J.J. Sussmuth, 1930" (se tiu ekzistis jam 21 jarojn pli frue??) ... :Mi divenas ke N.A.E.A. tamen celas al [[Esperanto-Asocio de Norda Ameriko]], malgraŭ la misordo. Eble en la rete legeblaj kolektoj de ''[[Amerika Esperantisto]]'' li troveblas. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:56, 17 jul. 2026 (UTC) ::Jen, trovis ion: "Brooklyn, Honorary members, Joseph Bresler" [https://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno-plus?aid=e2c&datum=1909&page=135&size=45 aprilo 1909, p.19] 27iit6v6iab0k65iq4carislewsk3ge 9431758 9431641 2026-07-17T17:06:36Z Moldur 2507 /* Joseph Bresler */ 9431758 wikitext text/x-wiki == jida traduko == {{U|Sj1mor}} – La traduko "al la dommastrino" ŝajnas al mi erara. La jida diras "hojzlehrer". "Hojz" estas domo aŭ hejmo. "Lehrer", kun la germaneca ("dajĉmerizm") literumo estas "instruisto" (precize kiel germane "Lehrer"). Temas do pri "hejma instruisto", neniu mastrino. Pli trafa estus "La hejma instruisto pri la rusa". Ankaŭ la duobla s en "russiŝ" estas dajĉmerizm. - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 16:57, 31 maj. 2026 (UTC) :Saluton. Dankon pro via korekto! Amike, [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 17:36, 31 maj. 2026 (UTC) == Joseph Bresler == "Lia Esperanto-gramatiko aperis en 1909" Sed kiu estis? Ankaŭ vikidatumoj ankoraŭ ne konas lin? Ĉu Bressler? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 13:11, 17 jul. 2026 (UTC) :En la bildo en la [https://www.gazetaeao.ru/160-2/ teksto de Matvejev] li nomatas "DIPLOMITO DE N. A. E. A.", sur libro eldonita 1909 en Novjorko... :Tio eble rilatas al [[Esperanto-Asocio de Norda Ameriko]], aŭ al la tie menciita "''North American Esperanto Almanac'', red. J.J. Sussmuth, 1930" (se tiu ekzistis jam 21 jarojn pli frue??) ... :Mi divenas ke N.A.E.A. tamen celas al [[Esperanto-Asocio de Norda Ameriko]], malgraŭ la misordo. Eble en la rete legeblaj kolektoj de ''[[Amerika Esperantisto]]'' li troveblas. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:56, 17 jul. 2026 (UTC) ::Jen, trovis ion: "Brooklyn, Honorary members, Joseph Bresler" [https://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno-plus?aid=e2c&datum=1909&page=135&size=45 aprilo 1909, p.19] ::Pli sube, sampaĝe, li denove, sub "Manhattan", "c-o J. Gershowitz", sama adreso. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 17:06, 17 jul. 2026 (UTC) memgm4sdkzsc5kioobsc8stp94kfzrx Sulaa alciono 0 946572 9431794 9401220 2026-07-17T17:40:30Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431794 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Sulaa alciono |koloro = pink |dosiero = A monograph of the Alcedinidae (19838261011).jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedininae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Sulaa alciono''' ''C. wallacii'' |specio aŭtoritato = ([[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1868) |dunomo= ''Ceyx wallacii'' |statuso = NT | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Ceyx wallacii'' |volume=2016 |article-number=e.T61659795A95175406 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T61659795A95175406.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |vikispecio = Ceyx wallacii |komunejo = Ceyx wallacii }} '''Sulaa alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx wallacii'') iam konata kiel '''Sulaa nanalciono''' estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi estas endemio de [[Sula-insuloj]], [[Indonezio]]. Ĝia natura [[habitato]] estas tropikaj malsekaj [[arbaro]]j de malaltaj teroj. Ĝi estis iam konsiderita subspecio de la varia nanalciono. ==Taksonomio== Tiu specio antaŭe estis konsiderata kiel unu el la 15 agnoskitaj subspecioj de tio, kio tiam estis konata kiel la [[varia nanalciono]] (''Ceyx lepidus'' aŭ ''Alcedo lepidus'').<ref>{{cite book |last1=Fry |first1=C. Hilary |title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers |last2=Fry |first2=Kathie |last3=Harris |first3=Alan |publisher=Christopher Helm |year=1992 |isbn=978-0-7136-8028-7 |location=London |pages=202–204 |chapter=Variable Dwarf Kingfisher}}</ref> Studo pri [[molekula filogenetiko]] publikigita en 2013 trovis, ke la plej multaj el la insulaj subspecioj konsiderinde diverĝis unu de la alia.<ref name="andersen">{{cite journal |last1=Andersen |first1=M.J. |last2=Oliveros |first2=C.H. |last3=Filardi |first3=C.E. |last4=Moyle |first4=R.G. |year=2013 |title=Phylogeography of the Variable Dwarf-Kingfisher ''Ceyx lepidus'' (Aves: Alcedinidae) inferred from mitochondrial and nuclear DNA sequences |url=https://kuscholarworks.ku.edu/bitstream/1808/13331/1/Phylogeography%20of%20the%20Variable%20Dwarf-Kingfisher.pdf |journal=Auk |volume=130 |issue=1 |pages=118–131 |doi=10.1525/auk.2012.12102 |s2cid=55352878 |hdl-access=free |hdl=1808/13331 }}{{404|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> La varia nanalciono tial estis dividita kaj 12 el la subspecioj, inkluzive de la Sulaa nanalciono, estis promociitaj al specio-statuso. Samtempe la nomo de la varia nanalciono estis ŝanĝita al la [[moluka nanalciono]].<ref name="ioc">{{cite web |year=2017 |editor1-last=Gill |editor1-first=Frank |editor1-link=Frank Gill (ornithologist) |editor2-last=Donsker |editor2-first=David |title=Rollers, ground rollers & kingfishers |url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ |access-date=17a de Majo 2017 |work=World Bird List Version 7.2 |publisher=International Ornithologists' Union}}</ref> ==Aspekto== Kiel plimulto de parencoj, tiu ĉi alciono havas fortikan longan brilruĝan bekon kun supra [[makzelo]] pli dika ol la malsupra [[mandiblo]], malhelbluajn suprajn partojn kun vertikala pli helblua bendo laŭlonge de la mantelo, blankan gorĝareon kaj ceterajn malsuprajn partojn oranĝkolorajn. Tamen la kolflanka tipa makulo estas ankaŭ oranĝeca anstataŭ blanka, kiel estas ĉe aliaj parencoj. ==Referencoj== {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo wallacii}} {{Wikispecies|Alcedo wallacii}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Indonezio]] gub1zxirs53cy1mwug69momg8v6x48k Andy Burnham 0 947574 9431982 9409460 2026-07-18T05:00:12Z Moldur 2507 kesteroj 9431982 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto | titolo = brita politikisto | kesteroj = <!-- ankoraŭ ne, sed atendota {{Informkestero sinsekvo | titolo = [[Ĉefministro de Unuiĝinta Reĝlando|Ĉefministro de Britio]] | dosiero = Flago-de-Britio.svg | periodo = ekde julio [[2026]] – [[nun en 2026|nun]] | antaŭ = [[Keir Starmer]] | post = – ''(nun en ofico)'' }} --> {{Informkestero sinsekvo | titolo = Partiestro de [[Brita Laborista Partio]] | dosiero = Labour Party Wordmark.svg | periodo = ekde julio [[2026]] – [[nun en 2026|nun]] | antaŭ = [[Keir Starmer]] | post = – ''(nun en ofico)'' }} }} '''Andrew Murray "Andy" BURNHAM''' (naskita la 7-an de januaro 1970 en Aintree ([[d:Q406146]]), [[Sefton]], [[Merseyside]]) estas brita politikisto ([[Brita Laborista Partio|Laborista]] / Kooperativa ([[d:Q211931]])). Li estas membro de la [[Ĉambro de komunuloj|Ĉambro de]] [[Ĉambro de komunuloj|komunuloj]] ekde 2026, antaŭe servinte de 2001 ĝis 2017. Intertempe, de 2017 ĝis 2026, li estis la unua rekte elektita urbestro de [[Granda Manĉestro]]. Inter 2007 ĝis 2010, li okupis plurajn kabinetajn postenojn sub ĉefministro [[Gordon Brown]], plej laste tiun de ministro pri sano. En junio 2007 li fariĝis Ĉefa Sekretario ''de la Financministerio'', kaj en januaro 2008 Ministro pri Kulturo, Amaskomunikiloj kaj Sporto. De junio 2009 ĝis majo 2010 li estis Ministro pri Sano. Li estis Ombroministro pri Sano en la [[ombra registaro]] de [[Ed Miliband]]. Li estas konsiderata ebla posteulo de [[Keir Starmer]] kiel [[partiestro]] kaj [[Ĉefministro de Britio|ĉefministro]]. En junio 2026, li estis reelektita al la Parlamento post venko en [[kromelekto]] en la balotdistrikto Makerfield. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.bbc.co.uk/manchester/election/ram/leigh.ram Intervjuo kun GMR post la elekto de 2005] BBC Manĉestro {{Ĝermo|Politikisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Burnham, Andy}} [[Kategorio:Anglaj romkatolikoj]] [[Kategorio:Britaj politikistoj]] [[Kategorio:Britaj socialistoj]] [[Kategorio:Britaj feministoj]] [[Kategorio:Urbestroj de Britio]] [[Kategorio:Lernantaro de la Universitato de Kembriĝo]] di1y9fd6jji7og99y1voaq6j2a3lnoy Atlas Fútbol Club 0 947819 9431779 9415696 2026-07-17T17:27:34Z ~2026-40314-19 260434 9431779 wikitext text/x-wiki {{Informkesto futbalteamo|nomo=Futbalklubo Atlaso|kromnomo=Rojinegros (''Ruĝnegruloj'') <br /> Zorros (''Vulpoj'')|fondita=15-an de aŭgusto, 1916|stadiono=Stadiono Ĥalisko <br /> [[Gvadalaharo]], {{Meksiko}}|trejnisto={{flago|ARG}} [[Hernán Crespo]]|ligo=''Liga MX'' (Meksika Ligo)|plena nomo=Atlas Fútbol Club|prezidanto={{flago|ESP}} Andoni Zubizarreta|dosiero=[[Dosiero:Fútbol Club Atlas.svg|125ra]]|kapacito=56 713|sezono=Fermsezono 2026|pozicio=6-a pozicio|ttt=www.atlasfc.com.mx|modelo de dekstra brako1=_atlas2526h|modelo de maldekstra brako1=_atlas2526h|modelo de korpo1=_atlas2526h|modelo de ŝtrumpoj1=_socks|modelo de ŝorto1=_atlas2526h|ŝtrumpoj1=000000|modelo de maldekstra brako2=_atlas2526a|modelo de korpo2=_atlas2526a|modelo de dekstra brako2=_atlas2526a|modelo de ŝtrumpoj2=_socks|ŝtrumpoj2=FFFFFF}} '''Atlas Fútbol Club''', esperante '''Futbalklubo Atlaso''', estas meksika futbala klubo el la urbo [[Gvadalaharo]], en la ŝtato [[Ĥalisko]], kiu ludas en la unua divizio de la meksika ligo. Ĝi estis fondita la 15-an de aŭgusto, 1916. La nomo estis elektita de Juan José Cortina, honore de la [[Helena mitologio|helena mitologia]] [[Titanoj|titano]] [[Atlaso (mitologio)|Atlaso]]. La koloroj de la klubo estas nigro kaj ruĝo pro [[Laŭrenco de Romo|Sankta Laŭrenco]], patrono de la lernejo Ampleforth, kie studis kelkaj el la fondintoj. La emblemon dezajnis la aŭstradevena pentristo Carlos Stahl. Ĝia plej granda rivalo estas Sportklubo Gvadalaharo, kun kiu ĝi havas longan historion ekde la komenco de piedpilkado en tiu urbo. La klubo havas 12 naciajn titolojn (tri en la meksika ligo, kvar en la pokalo Meksiko, kaj kvin ĉampionĉampionecojn). Ĝi havas ankaŭ kvin regionajn trofeojn atingitaj en la malaperiĝinta Okcidenta Ligo de Meksiko. == Rezultoj de la Klubo == '''Meksika ligo: x3''' * Sezono 1950-1951 * Malfermsezono 2021 * Fermsezono 2022 '''Pokalo Meksiko: x 4''' * Sezono 1945-1946 * Sezono 1949-1950 * Sezono 1961-1962 * Sezono 1966-1967 '''Ĉampionĉampioneco: x5''' * Sezono 1945-1946 * Sezono 1949-1950 * Sezono 1961-1962 * Sezono 1966-1967 * Sezono 2021-2022 '''Dua divizio: x3''' * Sezono 1954-1955 * Sezono 1971-1972 * Sezono 1978-1979 [[Kategorio:Futbalteamoj]] 9a7qzje32zbk0f1q9fgyc8ph79kl33s Sébastien Bourdon 0 948011 9432046 9412985 2026-07-18T07:31:58Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9432046 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, 1652–1658}} <!--[[Dosiero:Self-portrait_of_Sébastien_Bourdon_(1652–1658).png|eta|276x276ra|]]--> [[Dosiero:Sébastien_Bourdon,_The_Finding_of_Moses,_c._1655-1660,_NGA_46164.jpg|eta|''La Trovo de Moseo'', {{Ĉirkaŭ|1650}} ([[Nacia Galerio de Arto]], Vaŝingtonio)]] [[Dosiero:Bourdon,_Sébastien_-_Burning_bush.jpg|eta|''Brulanta arbusto'', de Bourdon, portretas [[Moseo|Moseon]] kaj la brulantan arbuston, [[Muzeo Ermitejo|Ermitejo]]]] [[Dosiero:Bourdon,_Sébastien_-_Le_Camp_de_Bohémiens.jpg|eta|''Le Camp de Bohémiens'', oleo sur ligno, Musée Fabre]] '''Sébastien BOURDON''', franclingva prononco [sebastjɛ̃ buʁdɔ̃] (naskiĝis la 2-an de februaro 1616 en [[Montpellier]] - mortis la 8-an de majo 1671 en [[Parizo]]) estis franca pentristo kaj gravuristo. Lia [[ĉefverko]] estas ''La Krucumo de Sankta Petro'' farita por la katedralo de [[Katedralo Nia Sinjorino de Parizo|Notre Dame]]. Li produktis portretojn, pejzaĝojn kaj religiajn temojn en oleo, kaj ankaŭ kreis akvafortojn. Li estis kunfondinto de la Reĝa Akademio de Pentrarto kaj Skulptarto en Parizo kaj kortega pentristo de reĝino [[Kristina de Svedio]] ĝis ŝia [[abdiko]]. Laŭ René Guilly, li estis inter la plej brilaj pentristoj en la 17-a jarcento en Francio kaj atingis grandan renomon en sia tempo. Bourdon vivis aventuran vivon pro sia maltrankvila naturo. Lia bonega vida memoro ankaŭ permesis al li ĉerpi inspiron el pentraĵoj de aliaj artistoj, kiujn li vidis nur unufoje, kio igis lin eksperimenti kun diversaj stiloj, rezultante en iom malkonsekvenca verkaro. Tial, malgraŭ lia talento, Guilly ne konsideras lin unu el la bonegaj pentristoj en la franca arto de sia epoko. == Galerio == <gallery> Dosiero:Bourdon-Bourgmestre-hollandais.jpg|Nederlanda urbestro Dosiero:Bourdon,_Sébastien_-_Abraham_and_three_angels.jpg|Abraham kaj la tri anĝeloj Dosiero:Cristina_de_Suecia_a_caballo_(Bourdon).jpg|Reĝino Christina surĉevale, 1653, Prado Dosiero:Queen_Christina_(Sébastien_Bourdon)_-_Nationalmuseum_-_18075.tif|Reĝino Christina, Nacia Muzeo de Stokholmo Dosiero:Bourdon,_Sébastien_-_Le_Camp_de_Bohémiens.jpg|Tendaro de Bohemianoj Dosiero:Sébastien_Bourdon,_The_Finding_of_Moses,_c._1655-1660,_NGA_46164.jpg|La Trovo de Moseo Dosiero:Sébastien_Bourdon_-_Solomon_making_a_sacrifice_to_the_idols.jpg|Salomono oferojn al fremdaj dioj, Luvro Dosiero:Sébastien_Bourdon-Römischer_Kalkofen.jpg|Romia kalkforno, Alte Pinakothek Munkeno Dosiero:Sébastien_Bourdon_-_Presumed_Portrait_of_René_Descartes_-_WGA2948.jpg|Supozebla portreto de René Descartes, Luvro </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.artcyclopedia.com/artists/bourdon_sebastien.html Sébastien Bourdon on-line] * [http://www.wga.hu/frames-e.html?/html/b/bourdon/index.html Web Gallery of art: Sébastien Bourdon] * [https://web.archive.org/web/20060910021337/http://www.oberlin.edu/allenart/collection/bourdon_sebastien.html ''The Encampment'', c. 1636-38 (Oberlin College)]. Ĝenra sceno lokita en mirinda pejzaĝo de malaltiĝantaj klifoj. * [https://exchange.umma.umich.edu/resources/10053 Portreto (gravuraĵo) de Sébastien Bourdon] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20221115195025/https://exchange.umma.umich.edu/resources/10053 |date=2022-11-15 }} de Laurent Cars ĉe University of Michigan Museum of Art {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Bourdon, Sebastien}} [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 17-a jarcento]] [[Kategorio:Okcitanoj]] [[Kategorio:Francaj kalvinistoj]] 06199kh0a8nr8zs3o2nam564vkfwvjm Diskuto:Zosteropo 1 948483 9431774 9423022 2026-07-17T17:20:12Z Arbarulo 135469 9431774 wikitext text/x-wiki ==Specia listo== {{re|Goren}} Ŝajne vi anstataŭigis pli novan version de la klasifiko de IOK per pli malnova. Ĉu tio estas eraro, aŭ kial vi faris ĝin? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:33, 30 jun. 2026 (UTC) :Mi baziĝis je la taksonomio far Alain Gerard, ĝi estas la plej aktuala laŭ mia scio. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 05:35, 30 jun. 2026 (UTC) ::{{re|Goren}} Vi citas version 11.2 de 2021. Antaŭe estis citita versio 14.2 de 2024. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 07:05, 30 jun. 2026 (UTC) :::Antaŭe tute ne estis referenco. Certe mi ne kontraŭus se vi volas rekontroli ĉi la pli malfrua versio de sistematiko diferencas je tiu ĉi genro de la tiu, kiun mi referencis, kaj se necese korekti la referencon. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 07:27, 30 jun. 2026 (UTC) ::::{{re|Goren}} Fine mi trovis iom da tempo por kontroli kio okazas. Unue, ja estis referenco en mia versio tradukita el la franca, sed eble vi ne rimarkis ĝin ĉar ĝi estis en la teksto kaj ne en normala referenca formato. Kaj ja estas pluraj malsamecoj inter la du versioj en la ordo de specioj, kaj almenaŭ unu en la agnosko de specioj (''Z. chrysolaemus'' agnoskiĝas kiel specio en mia versio kaj ne en via; trovinte tiun malsamecon mi ne serĉis ĉu estas pliaj). ::::Malgraŭ via cito, via listo ne estas IOK 11.2. Ĝi ankaŭ ne estas taksonomio de Alain Gérard. Unu el viaj ligiloj iras fakte al IOK 15.2, kiu en ĉiuj lokoj kiujn mi kontrolis kongruas kun mia versio kaj ne via. La alia iras al tabelo de Gérard kun pluraj taksonomioj, el kiuj vi ŝajne uzis tiun de AviList. (La esperantaj nomoj, ne la taksonomio, estas atribuita al Gérard.) ::::Mi havas neniun ideon ĉu IOK aŭ AviList estas pli fidinda, sed se ankaŭ vi ne havas informojn pri tio, mi volus fidi la francan vikipedion kaj elekti IOK. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:38, 7 jul. 2026 (UTC) :::::Jes, verŝajne vi pravas, pli sencas baziĝi je la plej freŝa versio de IOK por taksonomio, kaj je la listo far Alain Gerard por esperantigoj. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 06:12, 8 jul. 2026 (UTC) ::::::{{re|Goren}} Post plua enketado mi trovis, ke IOK ne plu aktualigados sian liston kaj agnoskos AviList kiel norman. Do nun mi pensas ke pli indas lasi la liston de AviList, t.e. vian, nur kun korektita cito. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:20, 17 jul. 2026 (UTC) kplgiej2p21ee6e3acdzjovl6t43dcw Bruyères-et-Montbérault 0 948673 9431635 9418132 2026-07-17T14:20:18Z ThomasPusch 1869 9431635 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- --> }} [[Dosiero:Bruyères-et-Montbérault - IMG 2892.jpg|eta|maldekstra|280ra|{{centre|lloka lernejo}}]] [[Dosiero:Bruyères-et-Montbérault (02) Église Notre-Dame Extérieur 01.JPG|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la paroĥa katolika kirko}}]] '''{{PAĜONOMO}}''' - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|bʁyjˈɛʁ e mɔ̃beʁˈoː}}] - estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]], konsistanta evidente el la historie sendependaj loĝlokoj ''Bruyères'' kaj ''Montbérault''. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) <!-- * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] m1lgbz7xs65y8zxsig52m40gzfqo653 Kategorio:Rusaj kantistoj 14 949256 9432027 9422446 2026-07-18T06:15:53Z Jlwoodwa 232520 forigu tuj 9432027 wikitext text/x-wiki {{forigu tuj|k1}} clsjmzkotrldlb0i5yh9x7gomvc4js1 Kategorio:Rusaj rokmuzikistoj 14 949257 9432026 9422448 2026-07-18T06:15:22Z Jlwoodwa 232520 forigu tuj 9432026 wikitext text/x-wiki {{forigu tuj|k1}} clsjmzkotrldlb0i5yh9x7gomvc4js1 Kategorio:Rusaj aktoroj 14 949258 9432025 9422449 2026-07-18T06:15:04Z Jlwoodwa 232520 forigu tuj 9432025 wikitext text/x-wiki {{forigu tuj|k1}} clsjmzkotrldlb0i5yh9x7gomvc4js1 Kategorio:Rusaj komponistoj 14 949259 9432024 9422450 2026-07-18T06:14:50Z Jlwoodwa 232520 forigu tuj 9432024 wikitext text/x-wiki {{forigu tuj|k1}} clsjmzkotrldlb0i5yh9x7gomvc4js1 Kategorio:Rusaj televidprezentistoj 14 949260 9432023 9422451 2026-07-18T06:14:34Z Jlwoodwa 232520 forigu tuj 9432023 wikitext text/x-wiki {{forigu tuj|k1}} clsjmzkotrldlb0i5yh9x7gomvc4js1 Kategorio:Rusaj tradukistoj 14 949261 9432022 9422452 2026-07-18T06:14:17Z Jlwoodwa 232520 forigu tuj 9432022 wikitext text/x-wiki {{forigu tuj|k1}} clsjmzkotrldlb0i5yh9x7gomvc4js1 Kategorio:Rusaj gitaristoj 14 949262 9432021 9422453 2026-07-18T06:13:20Z Jlwoodwa 232520 forigu tuj 9432021 wikitext text/x-wiki {{forigu tuj|k1}} clsjmzkotrldlb0i5yh9x7gomvc4js1 Mohamed Atef Ghazy 0 949555 9431690 9425923 2026-07-17T15:39:42Z Ali mohamed.aly 260143 Reviziita 9431690 wikitext text/x-wiki {{Informkesto sciencisto|nomo=Prof. Dr. Mohamed Atef Ghazy|bildo=Prof.Atef Ghazy.png|bildo-larĝo=200px|priskribo=Prof. Mohamed Atef El-Sayed Ghazy|naskiĝdato={{Naskiĝdato|1947|8|30}}|naskiĝloko=[[Mansura (Egiptio)|Mansura]], [[Egiptio]]|mortodato={{Mortodato|2005|10|5|1947|8|30}}|mortoloko=[[Egiptio]]|nacieco=egipta|kampo=Agrara biokemio, nutraĵscienco|institucio=[[Universitato de Minja]]|alma_mater=PhD el Universitato de Bukareŝto (1979)|konata_por=Esplorado pri Maillard-reago, nutraĵ-radiado, kaj antioksidantoj|vikidatumoj=Q139844590}} '''Mohamed Atef El-Sayed Ghazy''' (prof. dr.), naskiĝinta la 30-an de aŭgusto 1947, mortinta la 5-an de oktobro 2005, estis eminenta egipta biokemiisto, esploristo kaj akademiano. Li estis unu el la pioniroj de agrara biokemio kaj nutraĵscienco en la araba mondo.<ref name="miraheze" /> Ghazy funkciis dum longa tempo kiel profesoro ĉe la Fakultato de Agrikulturo de la [[Universitato de Minja]] en Egiptio, kie li fondis influan esplorlernejon pri nutraĵkemio kaj nutraĵ-radiado.<ref name="minia" /><ref name="arzwiki" /> == Biografio kaj akademia kariero == [[Dosiero:Prof._Mohamed_Atef_El-Sayed_Ghazy_–_1979_in_Romania_during_PhD_studies.jpg|dekstra|eta|273x273ra|Profesoro Ghazy (dua de maldekstre) en Rumanio en 1979 dum siaj doktorigaj studoj]] Mohamed Atef El-Sayed Ghazy naskiĝis en la urbo [[Mansura (Egiptio)|Mansura]] en la gubernio Dakahlija, Egiptio, la 30-an de aŭgusto 1947. Li finstudis kun bakalaŭreco (B.Sc.) pri agraraj sciencoj ĉe la [[Universitato Ain Ŝams|Universitato Ain Shams]] en 1969.<ref>M. A. Ghazy (0009-0004-7466-9521) - ORCID</ref> Poste, li daŭrigis siajn studojn ĉe la Universitato de Minja kaj akiris magistrecon (M.Sc.) pri agrara biokemio en 1974.<ref name="eulc" /> En 1979, li defendis sian doktoran disertaĵon (Ph.D.) ĉe la Universitato de Agronomiaj Sciencoj kaj Veteritara Medicino de Bukareŝto en [[Rumanio]].<ref name="arzwiki" /> Lia doktora disertaĵo estis titolita *“The effect of radiation on the biosynthesis of carbohydrates in plants”* (La efiko de radiado sur la biosintezo de karbonhidratoj en plantoj) kaj formis la fundamenton por granda parto de lia estonta esplorado pri nutraĵ-radiado kaj la konservado de agrikulturaj produktoj.<ref name="archive" /> == Sciencaj kontribuoj == [[Dosiero:Prof._Mohamed_Atef_El-Sayed_Ghazy_–_1996_portrait_after_promotion_to_full_professor.png|dekstra|eta|334x334ra|Oficiala portreto de d-ro Ghazy en 1996 post promocio al plena profesoro]] La scienca metodo de d-ro Ghazy karakteriziĝis per rigoraj laboratoriaj eksperimentoj kaj progresinta kemia analizo por malkovri kiel biologie aktivaj komponaĵoj en nutraĵoj ŝanĝiĝas sub la influo de varmo, radiado kaj stokado.<ref name="miraheze" /> Li gajnis internacian rekonon pro siaj studoj pri la Maillard-reago, fenolaj komponaĵoj kaj naturaj antioksidantoj.<ref name="Belitz" /><ref name="Fennema" /> Krome lia esplorado kaj instruado, li estis membro de la konstantaj komisionoj por akademia promocio ĉe la Supera Konsilio de Universitatoj en Egiptio.<ref name="scu" /> == Internacia scienca efiko kaj citaĵoj == [[Dosiero:الدكتور_محمد_عاطف_السيد_غازي_أمام_مبنى_الكابيتول_في_سكرامنتو_–_1993.png|dekstra|eta|333x333ra|D-ro Mohamed Atef Ghazy antaŭ la kapitolo en Sakramento, Kalifornio, en 1993]] La sciencaj verkoj de profesoro Ghazy estis vaste cititaj internacie kaj atingis **pli ol 1 700 sciencajn citaĵojn** en tutmondaj datumbazoj.<ref name="scholar" /> Liaj bibliometriaj indicoj estas:<ref name="orcid" /> * '''h-indico:''' 17 * '''i10-indico:''' 22 Inter liaj plej influaj publikaĵoj elstaras: * '''La studo pri la komponantoj de zingibro (1993):''' Publikigita en unu el la ĵurnaloj de la Usona Kemia Societo (ACS). Ĉi tiu artikolo sola ricevis **pli ol 1 300 citaĵojn**, igante ĝin unu el la plej cititaj pioniraj verkoj en la esplorado pri biologie aktivaj plantkomponaĵoj.<ref name="scholar" /><ref name="acs" /> * '''La studo pri la antioksidaj efikoj de bulba oleo (2000):''' Publikigita en la ĵurnalo *Food Chemistry* kaj citita pli ol 200 fojojn.<ref name="scholar" /> == Morto kaj heredaĵo == [[Dosiero:Prof._Mohamed_Atef_El-Sayed_Ghazy_Hall_at_the_Faculty_of_Agriculture,_Minia_University.jpg|dekstra|eta|250x250ra|La granda prelegosalo nomita laŭ profesoro Ghazy ĉe la Universitato de Minja]] Profesoro Mohamed Atef Ghazy forpasis la 5-an de oktobro 2005.<ref name="arzwiki" /> Por honori lian vivoverkon kaj akademiajn kontribuojn, la **granda centra prelegosalo ĉe la Fakultato de Agrikulturo de la Universitato de Minja estis oficiale nomita laŭ li**. Krome, cifereca akademia arkivo estis establita por konservi lian esploran heredaĵon kaj servi kiel gvidilo por pli junaj esploristoj.<ref name="miraheze" /><ref name="lovable" /> == Referencoj == <references><ref name="miraheze2">[https://miraheze.org Prof. Dr. Mohamed Atef Ghazy Encyclopedia]. Miraheze.</ref> <ref name="lovable2">[https://lovable.app Dr. Atef Ghazy Digital Academic Platform].</ref> <ref name="scholar2">[https://google.com Mohamed Atef Ghazy Citations]. Google Scholar.</ref> <ref name="orcid2">[https://orcid.org ORCID International Researcher Profile].</ref> <ref name="arzwiki2">[https://wikipedia.org Mohamed Atef Ghazy Biografio]. Egipt-araba Vikipedio.</ref> <ref name="eulc2">[https://eulc.edu.eg Magistra disertaĵo (1974)]. Egyptian Universities Consortium (EULC).</ref> <ref name="archive2">[https://archive.org Romanian Journal of Biology Archive]. Wayback Machine.</ref> <ref name="acs2">[https://acs.org American Chemical Society Publications].</ref> <ref name="scu2">Supera Konsilio de Universitatoj (SCU), Egiptio, akademiaj registroj, 2005.</ref> <ref name="minia2">Universitato de Minja, Fakultato de Agrikulturo, 2007.</ref> <ref name="Belitz2">Belitz, H.-D., Grosch, W., & Schieberle, P. ''Food Chemistry Textbook'', Springer.</ref> <ref name="Fennema2">Fennema, O. R. ''Fennema's Food Chemistry'', CRC Press.</ref></references> afj9usg7wcuxpdxni5913iwxlruvbnn 9431933 9431690 2026-07-17T23:06:50Z Ali mohamed.aly 260143 Korektis eksterajn ligiloj kaj aldonis oficialajn fontojn 9431933 wikitext text/x-wiki {{Informkesto sciencisto|nomo=Prof. Dr. Mohamed Atef Ghazy|bildo=Prof.Atef Ghazy.png|bildo-larĝo=200px|priskribo=Prof. Mohamed Atef El-Sayed Ghazy|naskiĝdato={{Naskiĝdato|1947|8|30}}|naskiĝloko=[[Mansura (Egiptio)|Mansura]], [[Egiptio]]|mortodato={{Mortodato|2005|10|5|1947|8|30}}|mortoloko=[[Egiptio]]|nacieco=egipta|kampo=Agrara biokemio, nutraĵscienco|institucio=[[Universitato de Minja]]|alma_mater=PhD el Universitato de Bukareŝto (1979)|konata_por=Esplorado pri Maillard-reago, nutraĵ-radiado, kaj antioksidantoj|vikidatumoj=Q139844590}} '''Mohamed Atef El-Sayed Ghazy''' (prof. dr.), naskiĝinta la 30-an de aŭgusto 1947, mortinta la 5-an de oktobro 2005, estis eminenta egipta biokemiisto, esploristo kaj akademiano. Li estis unu el la pioniroj de agrara biokemio kaj nutraĵscienco en la araba mondo.<ref name="miraheze" /> Ghazy funkciis dum longa tempo kiel profesoro ĉe la Fakultato de Agrikulturo de la [[Universitato de Minja]] en Egiptio, kie li fondis influan esplorlernejon pri nutraĵkemio kaj nutraĵ-radiado.<ref name="minia" /><ref name="arzwiki" /> == Biografio kaj akademia kariero == [[Dosiero:Prof._Mohamed_Atef_El-Sayed_Ghazy_–_1979_in_Romania_during_PhD_studies.jpg|dekstra|eta|273x273ra|Profesoro Ghazy (dua de maldekstre) en Rumanio en 1979 dum siaj doktorigaj studoj]] Mohamed Atef El-Sayed Ghazy naskiĝis en la urbo [[Mansura (Egiptio)|Mansura]] en la gubernio Dakahlija, Egiptio, la 30-an de aŭgusto 1947. Li finstudis kun bakalaŭreco (B.Sc.) pri agraraj sciencoj ĉe la [[Universitato Ain Ŝams|Universitato Ain Shams]] en 1969.<ref>M. A. Ghazy (0009-0004-7466-9521) - ORCID</ref> Poste, li daŭrigis siajn studojn ĉe la Universitato de Minja kaj akiris magistrecon (M.Sc.) pri agrara biokemio en 1974.<ref name="eulc" /> En 1979, li defendis sian doktoran disertaĵon (Ph.D.) ĉe la Universitato de Agronomiaj Sciencoj kaj Veteritara Medicino de Bukareŝto en [[Rumanio]].<ref name="arzwiki" /> Lia doktora disertaĵo estis titolita *“The effect of radiation on the biosynthesis of carbohydrates in plants”* (La efiko de radiado sur la biosintezo de karbonhidratoj en plantoj) kaj formis la fundamenton por granda parto de lia estonta esplorado pri nutraĵ-radiado kaj la konservado de agrikulturaj produktoj.<ref name="archive" /> == Sciencaj kontribuoj == [[Dosiero:Prof._Mohamed_Atef_El-Sayed_Ghazy_–_1996_portrait_after_promotion_to_full_professor.png|dekstra|eta|334x334ra|Oficiala portreto de d-ro Ghazy en 1996 post promocio al plena profesoro]] La scienca metodo de d-ro Ghazy karakteriziĝis per rigoraj laboratoriaj eksperimentoj kaj progresinta kemia analizo por malkovri kiel biologie aktivaj komponaĵoj en nutraĵoj ŝanĝiĝas sub la influo de varmo, radiado kaj stokado.<ref name="miraheze" /> Li gajnis internacian rekonon pro siaj studoj pri la Maillard-reago, fenolaj komponaĵoj kaj naturaj antioksidantoj.<ref name="Belitz" /><ref name="Fennema" /> Krome lia esplorado kaj instruado, li estis membro de la konstantaj komisionoj por akademia promocio ĉe la Supera Konsilio de Universitatoj en Egiptio.<ref name="scu" /> == Internacia scienca efiko kaj citaĵoj == [[Dosiero:الدكتور_محمد_عاطف_السيد_غازي_أمام_مبنى_الكابيتول_في_سكرامنتو_–_1993.png|dekstra|eta|333x333ra|D-ro Mohamed Atef Ghazy antaŭ la kapitolo en Sakramento, Kalifornio, en 1993]] La sciencaj verkoj de profesoro Ghazy estis vaste cititaj internacie kaj atingis **pli ol 1 700 sciencajn citaĵojn** en tutmondaj datumbazoj.<ref name="scholar" /> Liaj bibliometriaj indicoj estas:<ref name="orcid" /> * '''h-indico:''' 17 * '''i10-indico:''' 22 Inter liaj plej influaj publikaĵoj elstaras: * '''La studo pri la komponantoj de zingibro (1993):''' Publikigita en unu el la ĵurnaloj de la Usona Kemia Societo (ACS). Ĉi tiu artikolo sola ricevis **pli ol 1 300 citaĵojn**, igante ĝin unu el la plej cititaj pioniraj verkoj en la esplorado pri biologie aktivaj plantkomponaĵoj.<ref name="scholar" /><ref name="acs" /> * '''La studo pri la antioksidaj efikoj de bulba oleo (2000):''' Publikigita en la ĵurnalo *Food Chemistry* kaj citita pli ol 200 fojojn.<ref name="scholar" /> == Morto kaj heredaĵo == [[Dosiero:Prof._Mohamed_Atef_El-Sayed_Ghazy_Hall_at_the_Faculty_of_Agriculture,_Minia_University.jpg|dekstra|eta|250x250ra|La granda prelegosalo nomita laŭ profesoro Ghazy ĉe la Universitato de Minja]] Profesoro Mohamed Atef Ghazy forpasis la 5-an de oktobro 2005.<ref name="arzwiki" /> Por honori lian vivoverkon kaj akademiajn kontribuojn, la **granda centra prelegosalo ĉe la Fakultato de Agrikulturo de la Universitato de Minja estis oficiale nomita laŭ li**. Krome, cifereca akademia arkivo estis establita por konservi lian esploran heredaĵon kaj servi kiel gvidilo por pli junaj esploristoj.<ref name="miraheze" /> == Referencoj == <references> <ref name="miraheze">[https://atefghazy.miraheze.org/wiki/Prof.Atef_Ghazy]. Miraheze.</ref> <ref name="scholar">[https://scholar.google.com/citations?user=Y4lsYkgAAAAJ]. Google Scholar.</ref> <ref name="orcid">[https://orcid.org/0009-0004-7466-9521].</ref> <ref name="arzwiki">[https://arz.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81_%D8%BA%D8%A7%D8%B2%D9%89]. Egipt-araba Vikipedio.</ref> <ref name="eulc">[https://srv3.eulc.edu.eg/eulc_v5/Libraries/Thesis/BrowseThesisPages.aspx?fn=PublicDrawThesis&BibID=10371735]. Egyptian Universities Consortium (EULC).</ref> <ref name="acs">[https://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/jf00052a032].</ref> <ref name="archive">[https://archive.org/details/20260717_20260717_1915]. Internet Archive.</ref> <ref name="scu">Supera Konsilio de Universitatoj (SCU), Egiptio, 2005.</ref> <ref name="minia">Universitato de Minja, Fakultato de Agrikulturo, 2007.</ref> <ref name="Belitz">Belitz, H.-D., Grosch, W., & Schieberle, P. ''Food Chemistry Textbook'', Springer.</ref> <ref name="Fennema">Fennema, O. R. ''Fennema's Food Chemistry'', CRC Press.</ref> </references> == Eksteraj ligiloj == * [https://scholar.google.com/citations?user=Y4lsYkgAAAAJ Profilo ĉe Google Scholar Index] * [https://orcid.org/0009-0004-7466-9521 Internacia kodo de esploristo ORCID] * [https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=57194800174 Scopus Author Identifier - Elsevier] * [https://www.webofscience.com/wos/author/record/QDL-6692-2026 Web of Science ResearcherID - Clarivate] * [https://archive.org/details/20260717_20260717_1915 Oficiala Dokumento de Universitato de Minja (2004)] * [https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/1995JAFC...43.1017S/abstract Harvard ADS Mapped Citation Record] * [https://pascal-francis.inist.fr/vibad/index.php?action=getRecordDetail&lang=en&idt=3508782 Pascal-Francis CNRS Scientific Abstract] * [https://agris.fao.org/search/en?query=Ghazy%2C+M.A. FAO AGRIS Global Research Profile] {{Commons|User:Prof.Atef_ghazy|Mohamed Atef Ghazy}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Ghazy, Mohamed Atef}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1947]] [[Kategorio:Mortintoj en 2005]] [[Kategorio:Egiptaj sciencistoj]] [[Kategorio:Biokemiistoj]] 9cl72hzkjbjv1j0xizdwp902bq0mwux Sulua bucero 0 949563 9431810 9425680 2026-07-17T18:37:36Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9431810 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Sulua bucero |koloro = pink |dosiero = Sulu Hornbill.jpg |dosiero2= A monograph of the Bucerotidæ, or family of the hornbills (Plate XXV) BHL38534609 2.jpg |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= En naturo en insulo Tawi-tawi |priskribo de dosiero2= Monografio de [[John Gerrard Keulemans]] |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Anthracoceros]]'' |specio = '''Sulua bucero''' ''A. montani'' |statuso = CR | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Anthracoceros montani'' |volume=2020 |article-number=e.T22682447A178062684 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22682447A178062684.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Anthracoceros montani'' |dunomo aŭtoritato = ([[Emile Oustalet|Oustalet]], 1880) |vikispecio = Anthracoceros montani |komunejo = Anthracoceros montani |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = | sinonimo = }} La '''Sulua bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Anthracoceros montani'') estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]].<ref>{{cite book|author=NiF Team|title=Things to Know About Hornbills|publisher=Nature inFocus|url=https://www.natureinfocus.in/animals/10-things-you-need-to-know-about-hornbills}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220118135621/https://www.natureinfocus.in/animals/10-things-you-need-to-know-about-hornbills |date=2022-01-18 }}</ref> Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el la kvin specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Anthracoceros]]''. Ĝi estas granda arbara birdo [[endemio]] de la [[Sulua insularo]] de [[Filipinoj]] kaj en restantaj populacioj de la insulo [[Tavi-Tavio]],dum supozeble formortiĝis en la insulo [[Jolo]]. Ĝi estas unu el la 11 endemiaj [[buceroj]] en la lando.<ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Anthracoceros montani'' |volume=2020 |article-number=e.T22682447A178062684 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22682447A178062684.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref><ref name=birdbase/> Ĝia natura [[habitato]] estas tropikaj malsekaj [[montararbaro]]j. Ĝi estas minacata pro [[habitatoperdo]] kaj pro ebla kolektado por manĝaĵo.<ref name="iucn status 12 November 2021" /> Ilia dieto inkludas fruktojn, insektojn, kaj malgrandajn lacertojn.<ref name=birdbase>[http://birdbase.hokkaido-ies.go.jp/rdb/rdb_en/anthmont.pdf ''Anthracoceros montani'' factsheet] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110722105325/http://birdbase.hokkaido-ies.go.jp/rdb/rdb_en/anthmont.pdf |date=2011-07-22 }} ĉe [http://birdbase.hokkaido-ies.go.jp/1_eng/index.html BirdBase] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20141226100202/http://birdbase.hokkaido-ies.go.jp/1_eng/index.html |date=2014-12-26 }}</ref> En 2019 oni raportis, ke oni kredas, ke nur 27 maturaj individuoj de tiu specio de bucero ankoraŭ vivas en la naturo, kio igas ĝin unu el la plej endanĝerigitaj bestoj en la mondo.<ref name=":0">{{cite news |last1=Sarmiento |first1=Bong |title=Race to conserve few remaining Sulu hornbills on |url=https://www.mindanews.com/top-stories/2019/10/race-to-conserve-few-remaining-sulu-hornbills-on/ |access-date=4a de Oktobro 2019 |work=MindaNews |date=3a de Oktobro 2019}}</ref> == Aspekto kaj taksonomio == Temas pri tutnigra bucero kun blanka longa vosto. Kiel aliaj buceroj, ĝi havas larĝan kurbensuban bekon kun supra kornokresto. La Sulua bucero formas monofiletikan grupon kaj estas plej proksime parenca al la lasta komuna praulo de sia frata klado, komponita de la [[Palavana bucero]], la [[Malabara bucero]] kaj la [[Orienta bucero]].<ref>{{Cite journal |last=Gonzalez |first=Juan-Carlos T. |last2=Sheldon |first2=Ben C. |last3=Collar |first3=Nigel J. |last4=Tobias |first4=Joseph A. |date=2013-05-01 |title=A comprehensive molecular phylogeny for the hornbills (Aves: Bucerotidae) |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1055790313000699 |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=67 |issue=2 |pages=468–483 |doi=10.1016/j.ympev.2013.02.012 |issn=1055-7903}}</ref> == Ekologio kaj kutimaro == Ĝi surloke estas konata kiel "taŭsi".<ref>{{cite news |last1= Carreon|first1=Frencie |title=The struggle to save the Sulu hornbill|url=https://www.rappler.com/philippines/mindanao/search-rarest-birds-sulu-hornbill/ |access-date=16a de Decembro, 2024 |work= Rappler|date=13a de Decembro, 2024}}</ref> === Manĝado === Ĝia dieto konsistas ĉefe el fruktoj, sed ĝi manĝas ankaŭ insektojn, malgrandajn mamulojn kaj reptiliojn. Ĝi estis observita en paroj. [[File:Anthracoceros montani 1992 stamp of the Philippines.jpg|thumb|maldekstre|Sulua bucero en filipina [[poŝtmarko]] de 1992 pri endanĝerita specio]] === Reproduktado === Ĉiuj buceroj estas monogamaj kaj pariĝas por la tuta vivo. Ili nestas en arbotruoj kaj dependas de grandaj [[Dipterocarpus|dipterokarpaj arboj]] por reproduktiĝi. La ino hermetike fermas sin ene de la arbotruo, kaj la masklo respondecas pri la kolektado de manĝaĵo por sia partnerino kaj la idoj. La masklo konservas manĝaĵon en [[gorĝosako]] kaj regurgitas ĝin por nutri la partnerinon kaj la idojn. Informoj specifaj por la specio pri ĝiaj reproduktaj kutimoj estas limigitaj. Oni registris nestojn inter junio kaj septembro. Estas raportite, ke ĝi demetas 2 ovojn.<ref>{{Cite journal |last1=Kemp |first1=Alan C. |last2=Boesman |first2=Peter F. D. |last3=Sharpe |first3=Christopher J. |date=2020 |title=Sulu Hornbill (Anthracoceros montani), version 1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/sulhor2/1.0/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.sulhor2.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> == Habitato kaj konservostatuso == Ĝi loĝas en praa [[Dipterocarpaceae|dipterokarpa arbaro]], tipe sur montodeklivoj (kvankam tio eble simple spegulas limigon kaŭzitan de arbarperdo), kaj foje vizitas izolajn fruktantajn arbojn pli ol 1 km for de la plej proksima arbaro. Ĝi bezonas grandajn arbojn por nesti. La [[Internacia Unio por la Konservado de Naturo]] klasis tiun birdon kiel [[draste endanĝerigita]]n. En 2019 oni raportis, ke laŭsupoze nur 27 maturaj individuoj de tiu bucero ankoraŭ vivas en la naturo. Tamen tiuj nombroj estas nur proksimumaj taksoj, kaj la koncerna cifero estas disputata. La plej granda nombro da maturaj birdoj observitaj kune dum la pasinta jardeko estis 10 en 2014.<ref name=":0" /> Kvankam la precizaj nombroj ne estas konataj, ĝi sendube restas la plej endanĝerigita bucero kaj unu el la plej endanĝerigitaj bestoj en la tuta mondo. Ĝi formortis sur la insulo [[Jolo]] – kun la lasta konata registro en la 1930-aj jaroj – pro ĉasado, kaj la restantaj populacioj en [[Tavi-Tavio]] estas minacataj de detruo de la vivejo pro [[lignoproduktado]] kaj [[Hakado kaj bruligado|brulagrikulturo]].<ref>{{Cite book|last=Allen|first=Desmond|title=Birds of the Philippines|publisher=Lynx and Birdlife International Field Guides|year=2020|location=Barcelona|pages=200–201}}</ref> Ĝis 2019, la solaj speci-specifaj konservadaj rimedoj konsistis el 16 "Tawsi-gardistoj" dungitaj de la loka registaro, kiuj patrolis kontraŭ [[kontraŭleĝa arbohakado]] kaj protektis nestojn. ==Referencoj== {{Referencoj}} *J.C.T. Gonzalez, B.C. Sheldon, N.J. Collar, J.A. Tobias. 2013. A comprehensive molecular phylogeny for the hornbills (Aves:Bucerotidae). ''Molecular Phylogenetics and Evolution''. 67(2): 468–483 *J. Del Hoyo, A. Elliot, J. Saragatal. 2001. ''Handbook of the Birds of the World''. Barcelona: Lynx Editions ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Anthracoceros montani}} {{Wikispecies|Anthracoceros montani}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de la Filipinoj]] 74v0ixdnm22s3juc1n6pxe8odyhg7lh Taglibro de nerdo 0 949880 9432140 9429703 2026-07-18T10:56:13Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9432140 wikitext text/x-wiki {{Informkesto libro|priskribo=}} '''''Taglibro de Nerdo''''' <ref>Aŭ alternative '''''Timemulo'''''</ref> ({{L-en|Diary of a Wimpy Kid}}) estas usona ilustrita serio [[Porinfana literaturo|de infanaj romanoj]] kaj [[Franĉizo (populara kulturo)|amaskomunikila franĉizo]] kreita de la aŭtoro kaj karikaturisto [[Jeff Kinney]].<ref>{{cite web|first1=David|last1=Browne|url=http://www.parade.com/celebrity/2011/03/the-wonderful-world-of-wimpy.html|title=All about Jeff Kinney|work=Parade (revuo)|date=March 20, 2011|access-date=December 27, 2011|archive-date=September 13, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120913062757/http://www.parade.com/celebrity/2011/03/the-wonderful-world-of-wimpy.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Ten years ago, Jeff Kinney created a new kind of comic hero|url=https://www.washingtonpost.com/lifestyle/kidspost/ten-years-ago-jeff-kinney-created-a-new-kind-of-comic-hero/2017/04/26/56e12238-2a9b-11e7-b605-33413c691853_story.html|access-date=April 27, 2017|newspaper=[[The Washington Post]]|agency=[[Associated Press]]|date=April 26, 2017|quote=Abrams Books said the 12th book, coming November 7, will be called 'Diary of a Wimpy Kid: The Getaway.'|archive-date=April 27, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170427003239/https://www.washingtonpost.com/lifestyle/kidspost/ten-years-ago-jeff-kinney-created-a-new-kind-of-comic-hero/2017/04/26/56e12238-2a9b-11e7-b605-33413c691853_story.html|url-status=live}}</ref> La serio sekvas Greg Heffley, mezlernejanon, kiu rakontas sian ĉiutagan vivon en [[taglibro]]. <ref>{{cite book|last=Kinney|first=Jeff|author-link=Jeff Kinney|title=Diary of a Wimpy Kid: Greg Heffley's journal|date=April 2007|publisher=Amulet Books|isbn=978-0-8109-9313-6|title-link=Diary of a Wimpy Kid: Greg Heffley's journal}}</ref> La verko estas origine destinita por plenkreskuloj.<ref>[https://www.faz.net/aktuell/gesellschaft/interview-mit-jeff-kinney-greg-gehoert-mir-nicht-mehr-11629571.html Intervjuo kun Jeff Kinney: "Greg jam ne apartenas al mi."] 9-a de februaro , 2012 </ref> La aŭtoro priskribas sian verkon kiel komikan romanon ; la libroj kombinas tekston kun ilustraĵoj. La individuaj rakontoj estas inspiritaj de spertoj el lia [[infanaĝo]]. La unua libro eldoniĝis la 1-an de aprilo 2007, kaj aktuale en oktobro 2025 la serio konsistas el dudek ĉefaj eroj, kun averaĝe 1 libro publikigita jare, kaj ankaŭ agadlibro ({{Q|Q4677625}}). Pluraj el la taglibroj estis adaptitaj al animaciaj filmoj. Kromserio centrita ĉirkaŭ la rolulo Rowley Jefferson havas tri partojn en 2021. <ref name="scarystories2">{{Cite web|url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/books/2020/12/17/covid-19-book-tour-diary-wimpy-kid-author-jeff-kinney/6327127002/|title=How 'Diary of a Wimpy Kid' author Jeff Kinney became the king of COVID-19 book tours|first=Hannah|last=Yasharoff|website=USA TODAY|access-date=December 17, 2020|archive-date=January 29, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210129060125/https://www.usatoday.com/story/entertainment/books/2020/12/17/covid-19-book-tour-diary-wimpy-kid-author-jeff-kinney/6327127002/|url-status=live}}</ref> [[20th Century Studios]] produktis [[:en:Diary_of_a_Wimpy_Kid_(film_series)|samnoman realfilman serion]] de 2010 ĝis 2017, kaj tri animaciajn filmojn en la fruaj 2020-aj jaroj. <ref name="Diary2">{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=52034|title="Diary of a Wimpy Kid (2010)" on|publisher=Comingsoon.net|date=March 19, 2010|access-date=May 7, 2011|archive-date=January 22, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140122134133/http://www.comingsoon.net/films.php?id=52034|url-status=dead}}</ref> La libroserio vendis pli ol 300 milionojn da ekzempleroj tutmonde, igante ĝin la plej vendata infanlibro-serio post ''[[Harry Potter]]'' kaj ''[[Goosebumps]]''. La intrigo temas pri la "stulta" Greg Heffley, lia amiko kaj liaj senesperaj gepatroj. Greg revas pri [[Famo|famiĝo]]. Li estas sekvata de infanaĝo ĝis [[pubereco]], kie oni komencas festadon, [[Akneo|akneon]], knabinojn kaj [[Junula ribelo|ribelon]]. Greg havas pli maljunan fraton nomatan Rodrick. Rodrick estas impertinenta [[adoleskanto]], kiu ludas en [[bando]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.wimpykid.com/ Oficiala retejo] * [http://www.funbrain.com/journal/Journal.html Interreta libro]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161119000000/https://web.archive.org/web/20161119143854/http://www.funbrain.com/journal/Journal.html |date=2016-11-19 }} ĉe Funbrain * [http://www.gregheffley.blogspot.com/ Oficiala blogo] * [http://www.diaryofawimpykidmovie.com/ Oficiala filmretejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120731033841/http://www.diaryofawimpykidmovie.com/ |date=2012-07-31 }} [[Kategorio:Porinfanaj libroserioj]] [[Kategorio:Usonaj libroj]] [[Kategorio:Libroj adaptitaj al kino]] 6kjpg7txrcrcktdmitc66rjb6fcs857 Stanisław Dróżdż 0 949994 9431723 9431220 2026-07-17T16:41:13Z Alifono 114488 9431723 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Stanisław Dróżdż''' (n. la [[15-a de majo|la 15-an de majo]] [[1939]] en [[Sławków]] - m. [[29-a de marto|la 29-an de marto]] [[2009]] en [[Vroclavo]]) estis [[Pollando|pola]] [[Poezio|poeto]] kaj [[artisto]], konata pro elstara reprezentanto de [[konkreta poezio]] kiu fokusas je individuaj vortoj, tiel kombinante la kampojn de teksto kaj bildo<ref>(pl) Ekzemploj de lia [https://stanislawdrozdz.com/wiersze/ konkreta poezio] </ref>. Li ĉefe traktis la temojn de tempo kaj pasemeco<ref>(pl) ''[https://www.mocak.pl/stanislaw-drozdz Stanisław Dróżdż]'', MOCAK - www.mocak.pl. Alirdato: la 17-an de novembro 2020.</ref>. Li studis polan literaturon ĉe la [[Universitato de Vroclavo]]. Li akiris sian magistran diplomon en 1979 ; lia disertaĵo estis la libro "''Konkreta Poezio''". Li ofte uzis vortojn kompreneblajn en multaj lingvoj por krei larĝan kaj universalan kampon de komunikado<ref>(pl) Saraczyńska A., ''Poezja konkretna w przestrzeni miejskiej. Ścieżki Stanisława Dróżdża zaznaczone we Wrocławiu'' (Konkreta poezio en urba spaco. Vojetoj de Stanisław Dróżdż markitaj en Vroclavo), "Co jest grane 24" .</ref>. Li konsideris sin pli poeto ol bildartisto, kaj Barbara Kozłowska helpis formi la grafikan kaj tipografian formon de liaj verkoj dum la Simpozio pri Bildartoj de Vroclavo '70<ref>(pl) ''[https://magazynszum.pl/znana-i-nieznana-rozmowa-o-barbarze-kozlowskiej/ Znana i nieznana. Rozmowa o Barbarze Kozłowskiej]'' (Konata kaj Nekonata. Konversacio pri Barbara Kozłowska), SZUM, la 31-an de julio 2016. Alirdato: la 17-an de novembro 2020.</ref>. En [[1967]], li turnis sin al konkreta poezio, en kiu vortoj kaj simboloj jam ne estas komprenataj (nur) kiel portantoj de signifo, sed fariĝas elementoj de bildoj. Li nomis ĉi tiujn ''Pojęciokształty'' (koncipaj formoj) kaj en 1968 prezentis la fundamentajn ideojn kaj principojn de siaj verkoj en teksto de la sama nomo en la revuo ''Odra.'' Ekde [[1975]] li estis membro de la Pola Asocio de Skulptistoj. Li fariĝis signifa inspiranto kaj iniciatinto de la movado de konkreta poezio en Pollando, organizante ekspoziciojn, prezentante verkojn de [[Václav Havel]], [[Ian Hamilton Finlay]] kaj aliaj, kaj en [[1978]] publikigante lernolibron pri pola [[konkreta poezio]] (''Poezja konkretna. Wybór tekstów polskich oraz dokumentacja z lat 1967–1977''). == Verkaro == Lia unua konata verko "''Pojecioksztalty"'' estis [[konkreta poezio]] kaj datiĝas de [[1967]]. Unu el liaj unuaj verkoj estis ankaŭ "''Białe czarny''" (Nigra kaj blanka), en kiu li provis grafike analizi lingvon. [[Dosiero:Stanisław Dródż - praca pt Między.jpg|centra|eta|746x746ra|La verko titolita ''Inter'' ĉe la Muzeo de Nuntempa Arto en Krakovo<ref>(pl) Mikał Bieganowski, ''[https://stanislawdrozdz.com/teksty/przestrzen-miedzy-poezji-konkretnej-miedzy-stanislawa-drozdza/ La spaco "inter" de konkreta poezio (la "inter" de Stanisław Dróżdż)]''</ref>]] Kadre de la evento Vroclava Eŭropa Kulturĉefurbo en 2016, iuj verkoj estis montritaj en formo de murpentraĵoj sur la muroj de kelkaj vroclavaj ludomoj<ref>(pl) [https://stanislawdrozdz.com/biografia/ Stanisław Dróżdż]</ref>. == Poemaro == ''(1969) POZASŁOWNE ŚRÓDSŁÓW MIĘDŻYSŁOWIA ('' INTERNACIAJ LIMOJ Liaj verkoj daŭre baziĝas sur mallongaj tekstoj aŭ vortoj, kiuj fariĝas bildoj kaj estas interfakaj. Ili integras sciencon, literaturon kaj arton. == Ekspozicioj == Li partoprenis pli ol 300 solajn kaj grupajn ekspoziciojn en Pollando kaj eksterlande, reprezentante Pollandon en multaj internaciaj prezentoj de [[konkreta poezio]], [[moderna arto]] kaj [[koncepta arto]]. Ekde [[1967]] li praktikis [[Konkreta poezio|konkretan poezion]] kaj komencis ekspozicii siajn verkojn en 1968. Unu el la ekspozicioj nomiĝis "''Lingvo estas ludo''" (Galeria Muzalewska, Poznań, 2007), alia "''Koncepta Arto''" (Galeria Pod Moną Lizą, Vroclavo, 1970). Li reprezentis [[Pollando|Pollandon]] ĉe la 50-a [[Venecia Bienalo]]. == Muzeoj == La verkoj de Stanisław Dróżdż troviĝas en polaj kaj internaciaj muzeoj, galerioj kaj privataj kolektoj. Liaj verkoj troveblas en diversaj gravaj muzeoj, kiel ekzemple la ''[[Muzeo de Nuntempa Arto Ĉikago|Muzeo de Nuntempa Arto]]'' en [[Ĉikago]], la Nacia Muzeo en [[Vroclavo]], la Arta Muzeo en [[Lodzo|Łódź]], la Kastela Centro por Nuntempa Arto Ujazdowski en [[Varsovio]], la Muzeo de Nuntempa Arto en [[Krakovo]], la ''Forum Konkrete Kuns''t en [[Erfurto|Erfurt]], ktp. == Honoroj == En 2002, li ricevis la Premion de la Fondaĵo Nowosielski pro sia kreiva kaj vizia kombinaĵo de bildarto kaj poezio. == Vidu ankaŭ == * [[Konkreta poezio|Konkreta pozeio]] * [[Koncepta arto]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.drozdz.art.pl/ Retejo de Stanisław Dróżdż] * Stanislaw Drozdz – Bildoj, son- kaj videoregistraĵoj en {{روابط شخص}} == Referencoj == {{DEFAULTSORT:Drozdz, Stanislaw}} [[Kategorio:Polaj poetoj]] [[Kategorio:Murpentraĵoj]] [[Kategorio:Polaj artistoj]] h5gocz64g40smzxyrfmpxwv7linc3l9 9431724 9431723 2026-07-17T16:41:37Z Alifono 114488 /* Eksteraj ligiloj */ 9431724 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Stanisław Dróżdż''' (n. la [[15-a de majo|la 15-an de majo]] [[1939]] en [[Sławków]] - m. [[29-a de marto|la 29-an de marto]] [[2009]] en [[Vroclavo]]) estis [[Pollando|pola]] [[Poezio|poeto]] kaj [[artisto]], konata pro elstara reprezentanto de [[konkreta poezio]] kiu fokusas je individuaj vortoj, tiel kombinante la kampojn de teksto kaj bildo<ref>(pl) Ekzemploj de lia [https://stanislawdrozdz.com/wiersze/ konkreta poezio] </ref>. Li ĉefe traktis la temojn de tempo kaj pasemeco<ref>(pl) ''[https://www.mocak.pl/stanislaw-drozdz Stanisław Dróżdż]'', MOCAK - www.mocak.pl. Alirdato: la 17-an de novembro 2020.</ref>. Li studis polan literaturon ĉe la [[Universitato de Vroclavo]]. Li akiris sian magistran diplomon en 1979 ; lia disertaĵo estis la libro "''Konkreta Poezio''". Li ofte uzis vortojn kompreneblajn en multaj lingvoj por krei larĝan kaj universalan kampon de komunikado<ref>(pl) Saraczyńska A., ''Poezja konkretna w przestrzeni miejskiej. Ścieżki Stanisława Dróżdża zaznaczone we Wrocławiu'' (Konkreta poezio en urba spaco. Vojetoj de Stanisław Dróżdż markitaj en Vroclavo), "Co jest grane 24" .</ref>. Li konsideris sin pli poeto ol bildartisto, kaj Barbara Kozłowska helpis formi la grafikan kaj tipografian formon de liaj verkoj dum la Simpozio pri Bildartoj de Vroclavo '70<ref>(pl) ''[https://magazynszum.pl/znana-i-nieznana-rozmowa-o-barbarze-kozlowskiej/ Znana i nieznana. Rozmowa o Barbarze Kozłowskiej]'' (Konata kaj Nekonata. Konversacio pri Barbara Kozłowska), SZUM, la 31-an de julio 2016. Alirdato: la 17-an de novembro 2020.</ref>. En [[1967]], li turnis sin al konkreta poezio, en kiu vortoj kaj simboloj jam ne estas komprenataj (nur) kiel portantoj de signifo, sed fariĝas elementoj de bildoj. Li nomis ĉi tiujn ''Pojęciokształty'' (koncipaj formoj) kaj en 1968 prezentis la fundamentajn ideojn kaj principojn de siaj verkoj en teksto de la sama nomo en la revuo ''Odra.'' Ekde [[1975]] li estis membro de la Pola Asocio de Skulptistoj. Li fariĝis signifa inspiranto kaj iniciatinto de la movado de konkreta poezio en Pollando, organizante ekspoziciojn, prezentante verkojn de [[Václav Havel]], [[Ian Hamilton Finlay]] kaj aliaj, kaj en [[1978]] publikigante lernolibron pri pola [[konkreta poezio]] (''Poezja konkretna. Wybór tekstów polskich oraz dokumentacja z lat 1967–1977''). == Verkaro == Lia unua konata verko "''Pojecioksztalty"'' estis [[konkreta poezio]] kaj datiĝas de [[1967]]. Unu el liaj unuaj verkoj estis ankaŭ "''Białe czarny''" (Nigra kaj blanka), en kiu li provis grafike analizi lingvon. [[Dosiero:Stanisław Dródż - praca pt Między.jpg|centra|eta|746x746ra|La verko titolita ''Inter'' ĉe la Muzeo de Nuntempa Arto en Krakovo<ref>(pl) Mikał Bieganowski, ''[https://stanislawdrozdz.com/teksty/przestrzen-miedzy-poezji-konkretnej-miedzy-stanislawa-drozdza/ La spaco "inter" de konkreta poezio (la "inter" de Stanisław Dróżdż)]''</ref>]] Kadre de la evento Vroclava Eŭropa Kulturĉefurbo en 2016, iuj verkoj estis montritaj en formo de murpentraĵoj sur la muroj de kelkaj vroclavaj ludomoj<ref>(pl) [https://stanislawdrozdz.com/biografia/ Stanisław Dróżdż]</ref>. == Poemaro == ''(1969) POZASŁOWNE ŚRÓDSŁÓW MIĘDŻYSŁOWIA ('' INTERNACIAJ LIMOJ Liaj verkoj daŭre baziĝas sur mallongaj tekstoj aŭ vortoj, kiuj fariĝas bildoj kaj estas interfakaj. Ili integras sciencon, literaturon kaj arton. == Ekspozicioj == Li partoprenis pli ol 300 solajn kaj grupajn ekspoziciojn en Pollando kaj eksterlande, reprezentante Pollandon en multaj internaciaj prezentoj de [[konkreta poezio]], [[moderna arto]] kaj [[koncepta arto]]. Ekde [[1967]] li praktikis [[Konkreta poezio|konkretan poezion]] kaj komencis ekspozicii siajn verkojn en 1968. Unu el la ekspozicioj nomiĝis "''Lingvo estas ludo''" (Galeria Muzalewska, Poznań, 2007), alia "''Koncepta Arto''" (Galeria Pod Moną Lizą, Vroclavo, 1970). Li reprezentis [[Pollando|Pollandon]] ĉe la 50-a [[Venecia Bienalo]]. == Muzeoj == La verkoj de Stanisław Dróżdż troviĝas en polaj kaj internaciaj muzeoj, galerioj kaj privataj kolektoj. Liaj verkoj troveblas en diversaj gravaj muzeoj, kiel ekzemple la ''[[Muzeo de Nuntempa Arto Ĉikago|Muzeo de Nuntempa Arto]]'' en [[Ĉikago]], la Nacia Muzeo en [[Vroclavo]], la Arta Muzeo en [[Lodzo|Łódź]], la Kastela Centro por Nuntempa Arto Ujazdowski en [[Varsovio]], la Muzeo de Nuntempa Arto en [[Krakovo]], la ''Forum Konkrete Kuns''t en [[Erfurto|Erfurt]], ktp. == Honoroj == En 2002, li ricevis la Premion de la Fondaĵo Nowosielski pro sia kreiva kaj vizia kombinaĵo de bildarto kaj poezio. == Vidu ankaŭ == * [[Konkreta poezio|Konkreta pozeio]] * [[Koncepta arto]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.drozdz.art.pl/ Retejo de Stanisław Dróżdż] == Referencoj == {{DEFAULTSORT:Drozdz, Stanislaw}} [[Kategorio:Polaj poetoj]] [[Kategorio:Murpentraĵoj]] [[Kategorio:Polaj artistoj]] 7mmi1lyrww9zyt7cbg37zdaaxl4wh9w Ŝablono:Fonto2 10 949995 9431602 9431230 2026-07-17T12:29:58Z Castelobranco 3895 +1 9431602 wikitext text/x-wiki <span class="citation" id="CITEREF{{anchorencode: {{#if:{{{familia nomo|{{{familinomo|{{{familia nomo1|{{{familinomo1|}}}}}}}}}}}} |{{{familia nomo|{{{familinomo|{{{familia nomo1|{{{familinomo1|}}}}}}}}}}}} |{{{redaktinto|}}} }} {{{jaro|{{{dato|}}}}}} {{{sekvenco|{{{sek|{{{s|}}}}}}}}} "> {{etmajuskloj|{{{familia nomo|{{{familinomo|{{{familia nomo1|{{{familinomo1|}}}}}}}}}}}} }}, {{{persona nomo|{{{personnomo|{{{persona nomo1|{{{personnomo1|}}}}}}}}}}}} ({{{jaro|}}}). ''{{{titolo|}}}''. 9e5a68spmc4agsf7l0acjbo0jtwl0t1 9431603 9431602 2026-07-17T12:31:21Z Castelobranco 3895 * 9431603 wikitext text/x-wiki <span class="citation" id="CITEREF{{anchorencode: {{#if:{{{familia nomo|{{{familinomo|{{{familia nomo1|{{{familinomo1|}}}}}}}}}}}} |{{{familia nomo|{{{familinomo|{{{familia nomo1|{{{familinomo1|}}}}}}}}}}}} |{{{redaktinto|}}} }} {{{jaro|{{{dato|}}}}}} {{{sekvenco|{{{sek|{{{s|}}}}}}}}} ">{{etmajuskloj| {{{familia nomo|{{{familinomo|{{{familia nomo1|{{{familinomo1|}}}}}}}}}}}} }}, {{{persona nomo|{{{personnomo|{{{persona nomo1|{{{personnomo1|}}}}}}}}}}}} ({{{jaro|}}}). ''{{{titolo|}}}''. d38nbonyzs3uj9kx5siozmf4eoac0w4 9431608 9431603 2026-07-17T12:33:37Z Castelobranco 3895 * 9431608 wikitext text/x-wiki <span class="citation" id="CITEREF{{anchorencode: {{#if:{{{familia nomo|{{{familinomo|{{{familia nomo1|{{{familinomo1|}}}}}}}}}}}} |{{{familia nomo|{{{familinomo|{{{familia nomo1|{{{familinomo1|}}}}}}}}}}}} |{{{redaktinto|}}} }} {{{jaro|{{{dato|}}}}}} {{{sekvenco|{{{sek|{{{s|}}}}}}}}} ">{{etmajuskloj|{{{familia nomo|{{{familinomo|{{{familia nomo1|{{{familinomo1|}}}}}}}}}}}} }}, {{{persona nomo|{{{personnomo|{{{persona nomo1|{{{personnomo1|}}}}}}}}}}}} ({{{jaro|}}}). ''{{{titolo|}}}''. dc5u7njlisdfcknzuboyz7zap298wr4 9431612 9431608 2026-07-17T12:36:14Z Castelobranco 3895 * 9431612 wikitext text/x-wiki <span class="citation" id="CITEREF{{anchorencode: {{#if:{{{familia nomo|{{{familinomo|{{{familia nomo1|{{{familinomo1|}}}}}}}}}}}} |{{{familia nomo|{{{familinomo|{{{familia nomo1|{{{familinomo1|}}}}}}}}}}}} |{{{redaktinto|}}} }} {{{jaro|{{{dato|}}}}}} {{{sekvenco|{{{sek|{{{s|}}}}}}}}} ">{{etmajuskloj|{{{familia nomo|{{{familinomo|{{{familia nomo1|{{{familinomo1|}}}}}}}}}}}}}}, {{{persona nomo|{{{personnomo|{{{persona nomo1|{{{personnomo1|}}}}}}}}}}}} ({{{jaro|}}}). ''{{{titolo|}}}''. 2v37h47qiwvxb7yarv5ob0pv71ud4td 9431617 9431612 2026-07-17T12:58:52Z Castelobranco 3895 * 9431617 wikitext text/x-wiki <span class="citation" id="CITEREF{{anchorencode: {{#if:{{{familia nomo|{{{familinomo|{{{familia nomo1|{{{familinomo1|}}}}}}}}}}}} |{{{familia nomo|{{{familinomo|{{{familia nomo1|{{{familinomo1|}}}}}}}}}}}} |{{{redaktinto|}}} }} {{{jaro|{{{dato|}}}}}} {{{sekvenco|{{{sek|{{{s|}}}}}}}}} "><!-- ### AŬTOROJ ### -->{{etmajuskloj|{{{familia nomo|{{{familinomo|{{{familia nomo1|{{{familinomo1|}}}}}}}}}}}}}}, {{{persona nomo|{{{personnomo|{{{persona nomo1|{{{personnomo1|}}}}}}}}}}}}<!-- ### DATO ### --> ({{{jaro|}}}).<!-- ### TITOLO kaj RETLIGILOJ ### --> ''{{#if:{{{url|}}} | [{{{url|}}} {{{titolo|}}}] | {{{titolo|}}} }}''. <!-- ### KTP ### --> fdcqq74cbnilzbznfohrlnjcx7ctniw 9431621 9431617 2026-07-17T13:22:26Z Castelobranco 3895 * 9431621 wikitext text/x-wiki <span class="citation" id="CITEREF{{anchorencode: {{#if:{{{familia nomo|{{{familinomo|{{{familia nomo1|{{{familinomo1|}}}}}}}}}}}} |{{{familia nomo|{{{familinomo|{{{familia nomo1|{{{familinomo1|}}}}}}}}}}}} |{{{redaktinto|}}} }} {{{jaro|{{{dato|}}}}}} {{{sekvenco|{{{sek|{{{s|}}}}}}}}} "><!-- ### AŬTOROJ ### -->{{etmajuskloj|{{{familia nomo|{{{familinomo|{{{familia nomo1|{{{familinomo1|}}}}}}}}}}}}}}, {{{persona nomo|{{{personnomo|{{{persona nomo1|{{{personnomo1|}}}}}}}}}}}}<!-- ### JARO ### --> ({{{jaro|}}}).<!-- ### TITOLO kaj RETLIGILOJ ### --> ''{{#if:{{{url|}}} | [{{{url|}}} {{{titolo|}}}] | {{{titolo|}}} }}''.<!-- ### ELDONINTO ### --> {{#if:{{{eldoninto|}}} | {{{eldoninto|}}} }}<!-- ### DATO ### --> {{#if:{{{dato|}}} | ({{{dato|}}}) }} ixm8qivmvohkuxyy44tq6k6tldrc2qx 9431622 9431621 2026-07-17T13:26:09Z Castelobranco 3895 +{{dato}} 9431622 wikitext text/x-wiki <span class="citation" id="CITEREF{{anchorencode: {{#if:{{{familia nomo|{{{familinomo|{{{familia nomo1|{{{familinomo1|}}}}}}}}}}}} |{{{familia nomo|{{{familinomo|{{{familia nomo1|{{{familinomo1|}}}}}}}}}}}} |{{{redaktinto|}}} }} {{{jaro|{{{dato|}}}}}} {{{sekvenco|{{{sek|{{{s|}}}}}}}}} "><!-- ### AŬTOROJ ### -->{{etmajuskloj|{{{familia nomo|{{{familinomo|{{{familia nomo1|{{{familinomo1|}}}}}}}}}}}}}}, {{{persona nomo|{{{personnomo|{{{persona nomo1|{{{personnomo1|}}}}}}}}}}}}<!-- ### JARO ### --> ({{{jaro|}}}).<!-- ### TITOLO kaj RETLIGILOJ ### --> ''{{#if:{{{url|}}} | [{{{url|}}} {{{titolo|}}}] | {{{titolo|}}} }}''.<!-- ### ELDONINTO ### --> {{#if:{{{eldoninto|}}} | {{{eldoninto|}}} }}<!-- ### DATO ### --> {{#if:{{{dato|}}} | ({{dato|{{{dato|}}}}}) }} 3dxwzv5nz0bamxcmpnwzlb826w8z97e 9431749 9431622 2026-07-17T17:00:19Z Castelobranco 3895 +aŭtoroligilo 9431749 wikitext text/x-wiki <span class="citation" id="CITEREF{{anchorencode: {{#if:{{{familia nomo|{{{familinomo|{{{familia nomo1|{{{familinomo1|}}}}}}}}}}}} |{{{familia nomo|{{{familinomo|{{{familia nomo1|{{{familinomo1|}}}}}}}}}}}} |{{{redaktinto|}}} }} {{{jaro|{{{dato|}}}}}} {{{sekvenco|{{{sek|{{{s|}}}}}}}}} "><!-- ### AŬTOROJ ### -->{{#if:{{{aŭtoroligilo|{{{authorlink|}}}}}}|[[{{{aŭtoroligilo|{{{authorlink|}}}}}}{{!}}}}{{etmajuskloj|{{{familia nomo|{{{familinomo|{{{familia nomo1|{{{familinomo1|}}}}}}}}}}}}}}, {{{persona nomo|{{{personnomo|{{{persona nomo1|{{{personnomo1|}}}}}}}}}}}}{{#if:{{{aŭtoroligilo|{{{authorlink|}}}}}}|]]}}<!-- ### JARO ### --> ({{{jaro|}}}).<!-- ### TITOLO kaj RETLIGILOJ ### --> ''{{#if:{{{url|}}} | [{{{url|}}} {{{titolo|}}}] | {{{titolo|}}} }}''.<!-- ### ELDONINTO ### --> {{#if:{{{eldoninto|}}} | {{{eldoninto|}}} }}<!-- ### DATO ### --> {{#if:{{{dato|}}} | ({{dato|{{{dato|}}}}}) }} skff03u8b5lmq0daqzxvcnv0i1t3elx 9431753 9431749 2026-07-17T17:03:09Z Castelobranco 3895 * 9431753 wikitext text/x-wiki <span class="citation" id="CITEREF{{anchorencode: {{#if:{{{familia nomo|{{{familinomo|{{{familia nomo1|{{{familinomo1|}}}}}}}}}}}} |{{{familia nomo|{{{familinomo|{{{familia nomo1|{{{familinomo1|}}}}}}}}}}}} |{{{redaktinto|}}} }} {{{jaro|{{{dato|}}}}}} {{{sekvenco|{{{sek|{{{s|}}}}}}}}} "><!-- ### AŬTOROJ ### -->{{#if:{{{aŭtoroligilo|{{{authorlink|}}}}}}|[[{{{aŭtoroligilo|{{{authorlink|}}}}}}{{!}}{{etmajuskloj|{{{familia nomo|{{{familinomo|{{{familia nomo1|{{{familinomo1|}}}}}}}}}}}}}}, {{{persona nomo|{{{personnomo|{{{persona nomo1|{{{personnomo1|}}}}}}}}}}}}{{#if:{{{aŭtoroligilo|{{{authorlink|}}}}}}|]]}}<!-- ### JARO ### --> ({{{jaro|}}}).<!-- ### TITOLO kaj RETLIGILOJ ### --> ''{{#if:{{{url|}}} | [{{{url|}}} {{{titolo|}}}] | {{{titolo|}}} }}''.<!-- ### ELDONINTO ### --> {{#if:{{{eldoninto|}}} | {{{eldoninto|}}} }}<!-- ### DATO ### --> {{#if:{{{dato|}}} | ({{dato|{{{dato|}}}}}) }} eyvg1a5tbch2yqzz4jm9uhkmfjudfoc 9431760 9431753 2026-07-17T17:09:02Z Castelobranco 3895 * 9431760 wikitext text/x-wiki <span class="citation" id="CITEREF{{anchorencode: {{#if:{{{familia nomo|{{{familinomo|{{{familia nomo1|{{{familinomo1|}}}}}}}}}}}} |{{{familia nomo|{{{familinomo|{{{familia nomo1|{{{familinomo1|}}}}}}}}}}}} |{{{redaktinto|}}} }} {{{jaro|{{{dato|}}}}}} {{{sekvenco|{{{sek|{{{s|}}}}}}}}} "><!-- ### AŬTOROJ ### -->{{#if:{{{aŭtoroligilo|{{{authorlink|}}}}}}|[[{{{aŭtoroligilo|{{{authorlink|}}}}}}{{!}}{{etmajuskloj{{!}}{{{familia nomo|{{{familinomo|{{{familia nomo1|{{{familinomo1|}}}}}}}}}}}} }}, {{{persona nomo|{{{personnomo|{{{persona nomo1|{{{personnomo1|}}}}}}}}}}}}{{#if:{{{aŭtoroligilo|{{{authorlink|}}}}}}|]]}}<!-- ### JARO ### --> ({{{jaro|}}}).<!-- ### TITOLO kaj RETLIGILOJ ### --> ''{{#if:{{{url|}}} | [{{{url|}}} {{{titolo|}}}] | {{{titolo|}}} }}''.<!-- ### ELDONINTO ### --> {{#if:{{{eldoninto|}}} | {{{eldoninto|}}} }}<!-- ### DATO ### --> {{#if:{{{dato|}}} | ({{dato|{{{dato|}}}}}) }} 346y5tpvqt6ep4rxtwso33a7m9hdh41 9431763 9431760 2026-07-17T17:12:20Z Castelobranco 3895 *aŭtoroligilo 9431763 wikitext text/x-wiki <span class="citation" id="CITEREF{{anchorencode: {{#if:{{{familia nomo|{{{familinomo|{{{familia nomo1|{{{familinomo1|}}}}}}}}}}}} |{{{familia nomo|{{{familinomo|{{{familia nomo1|{{{familinomo1|}}}}}}}}}}}} |{{{redaktinto|}}} }} {{{jaro|{{{dato|}}}}}} {{{sekvenco|{{{sek|{{{s|}}}}}}}}} "><!-- ### AŬTOROJ ### -->{{#if:{{{aŭtoroligilo|}}} | [[{{{aŭtoroligilo|}}}{{!}}{{{familia nomo|}}}, {{{persona nomo|}}}]] | {{{familia nomo|}}}, {{{persona nomo|}}} }}<!-- ### JARO ### --> ({{{jaro|}}}).<!-- ### TITOLO kaj RETLIGILOJ ### --> ''{{#if:{{{url|}}} | [{{{url|}}} {{{titolo|}}}] | {{{titolo|}}} }}''.<!-- ### ELDONINTO ### --> {{#if:{{{eldoninto|}}} | {{{eldoninto|}}} }}<!-- ### DATO ### --> {{#if:{{{dato|}}} | ({{dato|{{{dato|}}}}}) }} oo740go44mqamt7pqgu93egoquelyjq 9431764 9431763 2026-07-17T17:13:44Z Castelobranco 3895 +etmajuskloj 9431764 wikitext text/x-wiki <span class="citation" id="CITEREF{{anchorencode: {{#if:{{{familia nomo|{{{familinomo|{{{familia nomo1|{{{familinomo1|}}}}}}}}}}}} |{{{familia nomo|{{{familinomo|{{{familia nomo1|{{{familinomo1|}}}}}}}}}}}} |{{{redaktinto|}}} }} {{{jaro|{{{dato|}}}}}} {{{sekvenco|{{{sek|{{{s|}}}}}}}}} "><!-- ### AŬTOROJ ### -->{{#if:{{{aŭtoroligilo|}}} | [[{{{aŭtoroligilo|}}}{{!}}{{etmajuskloj|{{{familia nomo|}}}}}, {{{persona nomo|}}}]] | {{etmajuskloj|{{{familia nomo|}}}}}, {{{persona nomo|}}} }}<!-- ### JARO ### --> ({{{jaro|}}}).<!-- ### TITOLO kaj RETLIGILOJ ### --> ''{{#if:{{{url|}}} | [{{{url|}}} {{{titolo|}}}] | {{{titolo|}}} }}''.<!-- ### ELDONINTO ### --> {{#if:{{{eldoninto|}}} | {{{eldoninto|}}} }}<!-- ### DATO ### --> {{#if:{{{dato|}}} | ({{dato|{{{dato|}}}}}) }} pvmc0qlpso82picwhxvlu9d4ue412w8 9431768 9431764 2026-07-17T17:17:50Z Castelobranco 3895 +datformato 9431768 wikitext text/x-wiki <span class="citation" id="CITEREF{{anchorencode: {{#if:{{{familia nomo|}}} |{{{familia nomo|}}} |{{{redaktinto|}}} }} {{{jaro|{{{dato|}}}}}} {{{sekvenco|{{{sek|{{{s|}}}}}}}}} "><!-- ### AŬTOROJ ### -->{{#if:{{{aŭtoroligilo|}}} | [[{{{aŭtoroligilo|}}}{{!}}{{etmajuskloj|{{{familia nomo|}}}}}, {{{persona nomo|}}}]] | {{etmajuskloj|{{{familia nomo|}}}}}, {{{persona nomo|}}} }}<!-- ### JARO ### --> ({{datformato|{{{dato|}}}}}).<!-- ### TITOLO kaj RETLIGILOJ ### --> ''{{#if:{{{url|}}} | [{{{url|}}} {{{titolo|}}}] | {{{titolo|}}} }}''.<!-- ### ELDONINTO ### --> {{#if:{{{eldoninto|}}} | {{{eldoninto|}}} }}<!-- ### DATO ### --> {{#if:{{{dato|}}} | ({{dato|{{{dato|}}}}}) }} lv06ru2fy2bi4zpfnyrqj17quum6uen 9431775 9431768 2026-07-17T17:20:29Z Castelobranco 3895 *dato 9431775 wikitext text/x-wiki <span class="citation" id="CITEREF{{anchorencode: {{#if:{{{familia nomo|}}} |{{{familia nomo|}}} |{{{redaktinto|}}} }} {{{jaro|{{{dato|}}}}}} {{{sekvenco|{{{sek|{{{s|}}}}}}}}} "><!-- ### AŬTOROJ ### -->{{#if:{{{aŭtoroligilo|}}} | [[{{{aŭtoroligilo|}}}{{!}}{{etmajuskloj|{{{familia nomo|}}}}}, {{{persona nomo|}}}]] | {{etmajuskloj|{{{familia nomo|}}}}}, {{{persona nomo|}}} }}<!-- ### JARO ### -->{{#if:{{{dato|}}} | ({{datformato|{{{dato|}}}|J}}). }}<!-- ### TITOLO kaj RETLIGILOJ ### --> ''{{#if:{{{url|}}} | [{{{url|}}} {{{titolo|}}}] | {{{titolo|}}} }}''.<!-- ### ELDONINTO ### --> {{#if:{{{eldoninto|}}} | {{{eldoninto|}}} }}<!-- ### DATO ### --> {{#if:{{{dato|}}} | ({{dato|{{{dato|}}}}}) }} 3ct4i1ydpdnttvwh98yzb4vn63n1h0w 9431776 9431775 2026-07-17T17:25:32Z Castelobranco 3895 +{{#time}} 9431776 wikitext text/x-wiki {{datformato|2026-07-14|J}} <span class="citation" id="CITEREF{{anchorencode: {{#if:{{{familia nomo|}}} |{{{familia nomo|}}} |{{{redaktinto|}}} }} {{{jaro|{{{dato|}}}}}} {{{sekvenco|{{{sek|{{{s|}}}}}}}}} "><!-- ### AŬTOROJ ### -->{{#if:{{{aŭtoroligilo|}}} | [[{{{aŭtoroligilo|}}}{{!}}{{etmajuskloj|{{{familia nomo|}}}}}, {{{persona nomo|}}}]] | {{etmajuskloj|{{{familia nomo|}}}}}, {{{persona nomo|}}} }}<!-- ### JARO ### -->{{#if:{{{dato|}}} | ({{#time: Y|{{{dato|}}}}}). }}<!-- ### TITOLO kaj RETLIGILOJ ### --> ''{{#if:{{{url|}}} | [{{{url|}}} {{{titolo|}}}] | {{{titolo|}}} }}''.<!-- ### ELDONINTO ### --> {{#if:{{{eldoninto|}}} | {{{eldoninto|}}} }}<!-- ### DATO ### --> {{#if:{{{dato|}}} | ({{dato|{{{dato|}}}}}) }} td9wtygvhgghr54fiafb0nulhmxu9da 9431778 9431776 2026-07-17T17:26:59Z Castelobranco 3895 + &nbsp; 9431778 wikitext text/x-wiki {{datformato|2026-07-14|J}} <span class="citation" id="CITEREF{{anchorencode: {{#if:{{{familia nomo|}}} |{{{familia nomo|}}} |{{{redaktinto|}}} }} {{{jaro|{{{dato|}}}}}} {{{sekvenco|{{{sek|{{{s|}}}}}}}}} "><!-- ### AŬTOROJ ### -->{{#if:{{{aŭtoroligilo|}}} | [[{{{aŭtoroligilo|}}}{{!}}{{etmajuskloj|{{{familia nomo|}}}}}, {{{persona nomo|}}}]] | {{etmajuskloj|{{{familia nomo|}}}}}, {{{persona nomo|}}} }}<!-- ### JARO ### -->{{#if:{{{dato|}}} | &nbsp;({{#time: Y|{{{dato|}}}}}). }}<!-- ### TITOLO kaj RETLIGILOJ ### --> ''{{#if:{{{url|}}} | [{{{url|}}} {{{titolo|}}}] | {{{titolo|}}} }}''.<!-- ### ELDONINTO ### --> {{#if:{{{eldoninto|}}} | {{{eldoninto|}}} }}<!-- ### DATO ### --> {{#if:{{{dato|}}} | ({{dato|{{{dato|}}}}}) }} s29xxchrsdplw4ukp53k9xu3albyei7 9431780 9431778 2026-07-17T17:28:47Z Castelobranco 3895 9431780 wikitext text/x-wiki {{datformato|2026-07-14|J}} <span class="citation" id="CITEREF{{anchorencode: {{#if:{{{familia nomo|}}} |{{{familia nomo|}}} |{{{redaktinto|}}} }} {{#time: Y|{{{dato|}}}}} {{{sekvenco|}}} }} "><!-- ### AŬTOROJ ### -->{{#if:{{{aŭtoroligilo|}}} | [[{{{aŭtoroligilo|}}}{{!}}{{etmajuskloj|{{{familia nomo|}}}}}, {{{persona nomo|}}}]] | {{etmajuskloj|{{{familia nomo|}}}}}, {{{persona nomo|}}} }}<!-- ### JARO ### -->{{#if:{{{dato|}}} | &nbsp;({{#time: Y|{{{dato|}}}}}). }}<!-- ### TITOLO kaj RETLIGILOJ ### --> ''{{#if:{{{url|}}} | [{{{url|}}} {{{titolo|}}}] | {{{titolo|}}} }}''.<!-- ### ELDONINTO ### --> {{#if:{{{eldoninto|}}} | {{{eldoninto|}}} }}<!-- ### DATO ### --> {{#if:{{{dato|}}} | ({{dato|{{{dato|}}}}}) }} 81or3qc02bs0c64g34razl76q6ar9dg 9431781 9431780 2026-07-17T17:29:51Z Castelobranco 3895 * 9431781 wikitext text/x-wiki <span class="citation" id="CITEREF{{anchorencode: {{#if:{{{familia nomo|}}} |{{{familia nomo|}}} |{{{redaktinto|}}} }} {{#time: Y|{{{dato|}}}}} {{{sekvenco|}}} }} "><!-- ### AŬTOROJ ### -->{{#if:{{{aŭtoroligilo|}}} | [[{{{aŭtoroligilo|}}}{{!}}{{etmajuskloj|{{{familia nomo|}}}}}, {{{persona nomo|}}}]] | {{etmajuskloj|{{{familia nomo|}}}}}, {{{persona nomo|}}} }}<!-- ### JARO ### -->{{#if:{{{dato|}}} | &nbsp;({{#time: Y|{{{dato|}}}}}). }}<!-- ### TITOLO kaj RETLIGILOJ ### --> ''{{#if:{{{url|}}} | [{{{url|}}} {{{titolo|}}}] | {{{titolo|}}} }}''.<!-- ### ELDONINTO ### --> {{#if:{{{eldoninto|}}} | {{{eldoninto|}}} }}<!-- ### DATO ### --> {{#if:{{{dato|}}} | ({{dato|{{{dato|}}}}}) }} {{anchorencode: {{#if:{{{familia nomo|}}} |{{{familia nomo|}}} |{{{redaktinto|}}} }} {{#time: Y|{{{dato|}}}}} {{{sekvenco|}}} }} 4x2wpz89icpkmsi5z97iidfjzi7curw 9431784 9431781 2026-07-17T17:31:25Z Castelobranco 3895 * 9431784 wikitext text/x-wiki <span class="citation" id="CITEREF{{anchorencode: {{#if:{{{familia nomo|}}} |{{{familia nomo|}}} |{{{redaktinto|}}} }} {{#time: Y|{{{dato|}}}}} {{{sekvenco|}}} }} "><!-- ### AŬTOROJ ### -->{{#if:{{{aŭtoroligilo|}}} | [[{{{aŭtoroligilo|}}}{{!}}{{etmajuskloj|{{{familia nomo|}}}}}, {{{persona nomo|}}}]] | {{etmajuskloj|{{{familia nomo|}}}}}, {{{persona nomo|}}} }}<!-- ### JARO ### -->{{#if:{{{dato|}}} | &nbsp;({{#time: Y|{{{dato|}}}}}). }}<!-- ### TITOLO kaj RETLIGILOJ ### --> ''{{#if:{{{url|}}} | [{{{url|}}} {{{titolo|}}}] | {{{titolo|}}} }}''.<!-- ### ELDONINTO ### --> {{#if:{{{eldoninto|}}} | {{{eldoninto|}}} }}<!-- ### DATO ### --> {{#if:{{{dato|}}} | ({{dato|{{{dato|}}}}}) }} {{anchorencode:{{#if:{{{familia nomo|}}} |{{{familia nomo|}}} |{{{redaktinto|}}} }}{{#time: Y|{{{dato|}}}}}{{{sekvenco|}}}}} gmux2do15p506vo6t3hplegt209cnyc 9431786 9431784 2026-07-17T17:32:23Z Castelobranco 3895 *ankro 9431786 wikitext text/x-wiki <span class="citation" id="CITEREF{{anchorencode:{{#if:{{{familia nomo|}}} |{{{familia nomo|}}} |{{{redaktinto|}}} }}{{#time: Y|{{{dato|}}}}}{{{sekvenco|}}}}} "><!-- ### AŬTOROJ ### -->{{#if:{{{aŭtoroligilo|}}} | [[{{{aŭtoroligilo|}}}{{!}}{{etmajuskloj|{{{familia nomo|}}}}}, {{{persona nomo|}}}]] | {{etmajuskloj|{{{familia nomo|}}}}}, {{{persona nomo|}}} }}<!-- ### JARO ### -->{{#if:{{{dato|}}} | &nbsp;({{#time: Y|{{{dato|}}}}}). }}<!-- ### TITOLO kaj RETLIGILOJ ### --> ''{{#if:{{{url|}}} | [{{{url|}}} {{{titolo|}}}] | {{{titolo|}}} }}''.<!-- ### ELDONINTO ### --> {{#if:{{{eldoninto|}}} | {{{eldoninto|}}} }}<!-- ### DATO ### --> {{#if:{{{dato|}}} | ({{dato|{{{dato|}}}}}) }} 4j6fgdvlk92bcso0sniyaqlkxtygxh6 9431796 9431786 2026-07-17T17:43:35Z Castelobranco 3895 * 9431796 wikitext text/x-wiki <span class="citation" id="fonto-{{#if:{{{familia nomo|}}}|{{{familia nomo|}}}}}{{#time: Y|{{{dato|}}}}}{{{sekvenco|}}}"><!-- ### AŬTOROJ ### -->{{#if:{{{aŭtoroligilo|}}} | [[{{{aŭtoroligilo|}}}{{!}}{{etmajuskloj|{{{familia nomo|}}}}}, {{{persona nomo|}}}]] | {{etmajuskloj|{{{familia nomo|}}}}}, {{{persona nomo|}}} }}<!-- ### JARO ### -->{{#if:{{{dato|}}} | &nbsp;({{#time: Y|{{{dato|}}}}}). }}<!-- ### TITOLO kaj RETLIGILOJ ### --> ''{{#if:{{{url|}}} | [{{{url|}}} {{{titolo|}}}] | {{{titolo|}}} }}''.<!-- ### ELDONINTO ### --> {{#if:{{{eldoninto|}}} | {{{eldoninto|}}} }}<!-- ### DATO ### --> {{#if:{{{dato|}}} | ({{dato|{{{dato|}}}}}) }} hpf3tn4gtysvhzg2akqvker4r9a4bdc 9431797 9431796 2026-07-17T17:44:16Z Castelobranco 3895 + 9431797 wikitext text/x-wiki <span class="citation" id="fonto-{{#if:{{{familia nomo|}}}|{{{familia nomo|}}}}}{{#time: Y|{{{dato|}}}}}{{{sekvenco|}}}"><!-- ### AŬTOROJ ### -->{{#if:{{{aŭtoroligilo|}}} | [[{{{aŭtoroligilo|}}}{{!}}{{etmajuskloj|{{{familia nomo|}}}}}, {{{persona nomo|}}}]] | {{etmajuskloj|{{{familia nomo|}}}}}, {{{persona nomo|}}} }}<!-- ### JARO ### -->{{#if:{{{dato|}}} | &nbsp;({{#time: Y|{{{dato|}}}}}). }}<!-- ### TITOLO kaj RETLIGILOJ ### --> ''{{#if:{{{url|}}} | [{{{url|}}} {{{titolo|}}}] | {{{titolo|}}} }}''.<!-- ### ELDONINTO ### --> {{#if:{{{eldoninto|}}} | {{{eldoninto|}}} }}<!-- ### DATO ### --> {{#if:{{{dato|}}} | ({{dato|{{{dato|}}}}}) }} "fonto-{{#if:{{{familia nomo|}}}|{{{familia nomo|}}}}}{{#time: Y|{{{dato|}}}}}{{{sekvenco|}}}" bdannggaxhy8rly3z5dtifvu30xesfj 9431799 9431797 2026-07-17T17:48:08Z Castelobranco 3895 +loko 9431799 wikitext text/x-wiki <span class="citation" id="fonto-{{#if:{{{familia nomo|}}}|{{{familia nomo|}}}}}{{#time: Y|{{{dato|}}}}}{{{sekvenco|}}}"><!-- ### AŬTOROJ ### -->{{#if:{{{aŭtoroligilo|}}} | [[{{{aŭtoroligilo|}}}{{!}}{{etmajuskloj|{{{familia nomo|}}}}}, {{{persona nomo|}}}]] | {{etmajuskloj|{{{familia nomo|}}}}}, {{{persona nomo|}}} }}<!-- ### JARO ### -->{{#if:{{{dato|}}} | &nbsp;({{#time: Y|{{{dato|}}}}}). }}<!-- ### TITOLO kaj RETLIGILOJ ### --> ''{{#if:{{{url|}}} | [{{{url|}}} {{{titolo|}}}] | {{{titolo|}}} }}''.<!-- ### LOKO ### --> {{#if:{{{loko|}}} | [[{{{dato|}}}]]: }}<!-- ### ELDONINTO ### --> {{#if:{{{eldoninto|}}} | {{{eldoninto|}}} }}<!-- ### DATO ### --> {{#if:{{{dato|}}} | ({{dato|{{{dato|}}}}}) }} lh2d38bn8h5lr443hjold33ldvsj50a 9431801 9431799 2026-07-17T17:49:15Z Castelobranco 3895 * 9431801 wikitext text/x-wiki <span class="citation" id="fonto-{{#if:{{{familia nomo|}}}|{{{familia nomo|}}}}}{{#time: Y|{{{dato|}}}}}{{{sekvenco|}}}"><!-- ### AŬTOROJ ### -->{{#if:{{{aŭtoroligilo|}}} | [[{{{aŭtoroligilo|}}}{{!}}{{etmajuskloj|{{{familia nomo|}}}}}, {{{persona nomo|}}}]] | {{etmajuskloj|{{{familia nomo|}}}}}, {{{persona nomo|}}} }}<!-- ### JARO ### -->{{#if:{{{dato|}}} | &nbsp;({{#time: Y|{{{dato|}}}}}). }}<!-- ### TITOLO kaj RETLIGILOJ ### --> ''{{#if:{{{url|}}} | [{{{url|}}} {{{titolo|}}}] | {{{titolo|}}} }}''.<!-- ### LOKO ### --> {{#if:{{{loko|}}} | [[{{{loko|}}}]]: }}<!-- ### ELDONINTO ### --> {{#if:{{{eldoninto|}}} | {{{eldoninto|}}} }}<!-- ### DATO ### --> {{#if:{{{dato|}}} | ({{dato|{{{dato|}}}}}) }} rywh90ekaxcpj21wx0sceokt8lmzjk8 9431811 9431801 2026-07-17T18:55:17Z Castelobranco 3895 * 9431811 wikitext text/x-wiki <span class="citation" id="fonto-{{#if:{{{familia nomo|}}}|{{{familia nomo|}}}}}{{#time: Y|{{{dato|}}}}}{{{sekvenco|}}}"><!-- ### AŬTOROJ ### -->{{#if:{{{aŭtoroligilo|}}} | [[{{{aŭtoroligilo|}}}{{!}}{{etmajuskloj|{{{familia nomo|}}}}}, {{{persona nomo|}}}]] | {{etmajuskloj|{{{familia nomo|}}}}}, {{{persona nomo|}}} }}<!-- ### JARO ### -->{{#if:{{{dato|}}} | &nbsp;({{#time: Y|{{{dato|}}}}}). }}<!-- ### TITOLO kaj RETLIGILOJ ### --> ''{{#if:{{{url|}}} | [{{{url|}}} {{{titolo|}}}] | {{{titolo|}}} }}''.<!-- ### LOKO ### --> {{#if:{{{loko|}}} | [[{{{loko|}}}]]: }}<!-- ### ELDONINTO ### --> {{#if:{{{eldoninto|}}} | {{{eldoninto|}}} }}<!-- ### DATO ### --> {{#if:{{{dato|}}} | , {{dato|{{{dato|}}}}} }} 17nhbqpnh9tvul65cgpzhyl9qm9pp29 9431862 9431811 2026-07-17T20:31:57Z Castelobranco 3895 +vikidatumoj 9431862 wikitext text/x-wiki <span class="citation" id="fonto-{{#if:{{{familia nomo|}}}|{{{familia nomo|}}}}}{{#time: Y|{{{dato|}}}}}{{{sekvenco|}}}"><!-- ### AŬTOROJ ### -->{{#if:{{{aŭtoroligilo|}}} | [[{{{aŭtoroligilo|}}}{{!}}{{etmajuskloj|{{{familia nomo|}}}}}, {{{persona nomo|}}}]] | {{etmajuskloj|{{{familia nomo|}}}}}, {{{persona nomo|}}} }}<!-- ### JARO ### -->{{#if:{{{dato|}}} | &nbsp;({{#time: Y|{{{dato|}}}}}). }}<!-- ### TITOLO kaj RETLIGILOJ ### --> ''{{#if:{{{url|}}} | [{{{url|}}} {{{titolo|}}}] | {{{titolo|}}} }}''.<!-- ### LOKO ### --> {{#if:{{{loko|}}} | [[{{{loko|}}}]]: }}<!-- ### ELDONINTO ### --> {{#if:{{{eldoninto|}}} | {{{eldoninto|}}} }}<!-- ### DATO ### --> {{#if:{{{dato|}}} | , {{dato|{{{dato|}}}}} }}<br /><!-- ### VIKIDATUMOJ ### ### AŬTOROJ ### -->[[{{#property:P50 |from= Q137784570}}]]<!-- ### JARO ### -->. &nbsp;({{#time: Y|{{#property:P577|from= Q137784570}}}}). ggwbx3eldwyv4gw9g0pli1xijeqkdvo 9431864 9431862 2026-07-17T20:39:36Z Castelobranco 3895 +vikidatumoj 9431864 wikitext text/x-wiki <span class="citation" id="fonto-{{#if:{{{familia nomo|}}}|{{{familia nomo|}}}}}{{#time: Y|{{{dato|}}}}}{{{sekvenco|}}}"><!-- ### AŬTOROJ ### -->{{#if:{{{aŭtoroligilo|}}} | [[{{{aŭtoroligilo|}}}{{!}}{{etmajuskloj|{{{familia nomo|}}}}}, {{{persona nomo|}}}]] | {{etmajuskloj|{{{familia nomo|}}}}}, {{{persona nomo|}}} }}<!-- ### JARO ### -->{{#if:{{{dato|}}} | &nbsp;({{#time: Y|{{{dato|}}}}}). }}<!-- ### TITOLO kaj RETLIGILOJ ### --> ''{{#if:{{{url|}}} | [{{{url|}}} {{{titolo|}}}] | {{{titolo|}}} }}''.<!-- ### LOKO ### --> {{#if:{{{loko|}}} | [[{{{loko|}}}]]: }}<!-- ### ELDONINTO ### --> {{#if:{{{eldoninto|}}} | {{{eldoninto|}}} }}<!-- ### DATO ### --> {{#if:{{{dato|}}} | , {{dato|{{{dato|}}}}} }}<br /><!-- ### VIKIDATUMOJ ### ### AŬTOROJ ### -->[[{{#property:P50|from={{{qid|}}}}}]]. ### TITOLO ### -->&nbsp;''[[{{#property:P1476|from={{{qid|}}}}}]]''.<!-- ### LOKO ### -->&nbsp;''[[{{#property:P291|from={{{qid|}}}}}]]''.<!-- ### ELDONINTO ### -->&nbsp;''[[{{#property:P123|from={{{qid|}}}}}]]''.<!-- ### JARO ### -->&nbsp;({{#time: Y|{{#property:P577|from={{{qid|}}}}}}}).<!-- ### LINGVO ### -->&nbsp;''[[{{#property:P407|from={{{qid|}}}}}]]''.<!-- petg7anyd4aw6l18y7zrep9ecbv5ptd 9431866 9431864 2026-07-17T20:42:57Z Castelobranco 3895 * 9431866 wikitext text/x-wiki <span class="citation" id="fonto-{{#if:{{{familia nomo|}}}|{{{familia nomo|}}}}}{{#time: Y|{{{dato|}}}}}{{{sekvenco|}}}"><!-- ### AŬTOROJ ### -->{{#if:{{{aŭtoroligilo|}}} | [[{{{aŭtoroligilo|}}}{{!}}{{etmajuskloj|{{{familia nomo|}}}}}, {{{persona nomo|}}}]] | {{etmajuskloj|{{{familia nomo|}}}}}, {{{persona nomo|}}} }}<!-- ### JARO ### -->{{#if:{{{dato|}}} | &nbsp;({{#time: Y|{{{dato|}}}}}). }}<!-- ### TITOLO kaj RETLIGILOJ ### --> ''{{#if:{{{url|}}} | [{{{url|}}} {{{titolo|}}}] | {{{titolo|}}} }}''.<!-- ### LOKO ### --> {{#if:{{{loko|}}} | [[{{{loko|}}}]]: }}<!-- ### ELDONINTO ### --> {{#if:{{{eldoninto|}}} | {{{eldoninto|}}} }}<!-- ### DATO ### --> {{#if:{{{dato|}}} | , {{dato|{{{dato|}}}}} }}<br /><!-- ### VIKIDATUMOJ ### ### AŬTOROJ ### -->[[{{#property:P50|from={{{qid|}}}}}]]. ### TITOLO ### -->&nbsp;''[[{{#property:P1476|from={{{qid|}}}}}]]''.<!-- ### LOKO ### -->&nbsp;[[{{#property:P291|from={{{qid|}}}}}]].<!-- ### ELDONINTO ### -->&nbsp;[[{{#property:P123|from={{{qid|}}}}}]].<!-- ### JARO ### -->&nbsp;({{#time: Y|{{#property:P577|from={{{qid|}}}}}}}).<!-- ### LINGVO ### -->&nbsp;(en [[{{#property:P407|from={{{qid|}}}}}]]).<!-- 3gww7xujwyepfmqpzgzshl24lv8w450 9431867 9431866 2026-07-17T20:44:01Z Castelobranco 3895 * 9431867 wikitext text/x-wiki <span class="citation" id="fonto-{{#if:{{{familia nomo|}}}|{{{familia nomo|}}}}}{{#time: Y|{{{dato|}}}}}{{{sekvenco|}}}"><!-- ### AŬTOROJ ### -->{{#if:{{{aŭtoroligilo|}}} | [[{{{aŭtoroligilo|}}}{{!}}{{etmajuskloj|{{{familia nomo|}}}}}, {{{persona nomo|}}}]] | {{etmajuskloj|{{{familia nomo|}}}}}, {{{persona nomo|}}} }}<!-- ### JARO ### -->{{#if:{{{dato|}}} | &nbsp;({{#time: Y|{{{dato|}}}}}). }}<!-- ### TITOLO kaj RETLIGILOJ ### --> ''{{#if:{{{url|}}} | [{{{url|}}} {{{titolo|}}}] | {{{titolo|}}} }}''.<!-- ### LOKO ### --> {{#if:{{{loko|}}} | [[{{{loko|}}}]]: }}<!-- ### ELDONINTO ### --> {{#if:{{{eldoninto|}}} | {{{eldoninto|}}} }}<!-- ### DATO ### --> {{#if:{{{dato|}}} | , {{dato|{{{dato|}}}}} }}<br /><!-- ### VIKIDATUMOJ ### ### AŬTOROJ ### -->[[{{#property:P50|from={{{qid|}}}}}]].<!-- ### TITOLO ### -->&nbsp;''[[{{#property:P1476|from={{{qid|}}}}}]]''.<!-- ### LOKO ### -->&nbsp;[[{{#property:P291|from={{{qid|}}}}}]]:<!-- ### ELDONINTO ### -->&nbsp;[[{{#property:P123|from={{{qid|}}}}}]],<!-- ### JARO ### -->&nbsp;({{#time: Y|{{#property:P577|from={{{qid|}}}}}}}).<!-- ### LINGVO ### -->&nbsp;(en [[{{#property:P407|from={{{qid|}}}}}]]).<!-- 86o5hs0fc1391qhvoyqypof9zqn9vlh 9431869 9431867 2026-07-17T20:44:33Z Castelobranco 3895 * 9431869 wikitext text/x-wiki <span class="citation" id="fonto-{{#if:{{{familia nomo|}}}|{{{familia nomo|}}}}}{{#time: Y|{{{dato|}}}}}{{{sekvenco|}}}"><!-- ### AŬTOROJ ### -->{{#if:{{{aŭtoroligilo|}}} | [[{{{aŭtoroligilo|}}}{{!}}{{etmajuskloj|{{{familia nomo|}}}}}, {{{persona nomo|}}}]] | {{etmajuskloj|{{{familia nomo|}}}}}, {{{persona nomo|}}} }}<!-- ### JARO ### -->{{#if:{{{dato|}}} | &nbsp;({{#time: Y|{{{dato|}}}}}). }}<!-- ### TITOLO kaj RETLIGILOJ ### --> ''{{#if:{{{url|}}} | [{{{url|}}} {{{titolo|}}}] | {{{titolo|}}} }}''.<!-- ### LOKO ### --> {{#if:{{{loko|}}} | [[{{{loko|}}}]]: }}<!-- ### ELDONINTO ### --> {{#if:{{{eldoninto|}}} | {{{eldoninto|}}} }}<!-- ### DATO ### --> {{#if:{{{dato|}}} | , {{dato|{{{dato|}}}}} }}<br /><!-- ### VIKIDATUMOJ ### ### AŬTOROJ ### -->[[{{#property:P50|from={{{qid|}}}}}]].<!-- ### TITOLO ### -->&nbsp;''[[{{#property:P1476|from={{{qid|}}}}}]]''.<!-- ### LOKO ### -->&nbsp;[[{{#property:P291|from={{{qid|}}}}}]]:<!-- ### ELDONINTO ### -->&nbsp;[[{{#property:P123|from={{{qid|}}}}}]],<!-- ### JARO ### -->&nbsp;{{#time: Y|{{#property:P577|from={{{qid|}}}}}}}.<!-- ### LINGVO ### -->&nbsp;(en [[{{#property:P407|from={{{qid|}}}}}]]).<!-- c3y6m16mqiii2epr1rnax97vxlsh2u3 9431872 9431869 2026-07-17T20:51:14Z Castelobranco 3895 * 9431872 wikitext text/x-wiki <span class="citation" id="fonto-{{{id|}}}"><!-- ### AŬTOROJ ### -->[[{{#property:P50|from={{{qid|}}}}}]].<!-- ### TITOLO ### -->&nbsp;''[[{{#property:P1476|from={{{qid|}}}}}]]''.<!-- ### LOKO ### -->&nbsp;[[{{#property:P291|from={{{qid|}}}}}]]:<!-- ### ELDONINTO ### -->&nbsp;[[{{#property:P123|from={{{qid|}}}}}]],<!-- ### JARO ### -->&nbsp;{{#time: Y|{{#property:P577|from={{{qid|}}}}}}}.<!-- ### LINGVO ### -->&nbsp;(en [[{{#property:P407|from={{{qid|}}}}}]]). 1tqknhnz1k9h1i7au60fl6zggfp26zp 9431900 9431872 2026-07-17T21:24:11Z Castelobranco 3895 +komunejo 9431900 wikitext text/x-wiki <span class="citation" id="fonto-{{{id|}}}"><!-- ### AŬTOROJ ### -->[[{{#property:P50|from={{{qid|}}}}}]].<!-- ### TITOLO ### -->&nbsp;''[[{{#property:P1476|from={{{qid|}}}}}]]''.<!-- ### LOKO ### -->&nbsp;[[{{#property:P291|from={{{qid|}}}}}]]:<!-- ### ELDONINTO ### -->&nbsp;[[{{#property:P123|from={{{qid|}}}}}]],<!-- ### JARO ### -->&nbsp;{{#time: Y|{{#property:P577|from={{{qid|}}}}}}}.<!-- ### LINGVO ### -->&nbsp;(en [[{{#property:P407|from={{{qid|}}}}}]]).<!-- ### VIKIFONTARO ### -->&nbsp;[[Dosiero:Top Android Phone Logo.png|link=:s:{{#property:P996|from={{{qid|}}}}}]] ### KOMUNEJO ### -->&nbsp;[[Dosiero:Commons-logo.svg|link=:c:{{#property:P996|from={{{qid|}}}}}]] bxoahapt2ijr5smx0zk86nugvgv1ajo 9431901 9431900 2026-07-17T21:24:32Z Castelobranco 3895 * 9431901 wikitext text/x-wiki <span class="citation" id="fonto-{{{id|}}}"><!-- ### AŬTOROJ ### -->[[{{#property:P50|from={{{qid|}}}}}]].<!-- ### TITOLO ### -->&nbsp;''[[{{#property:P1476|from={{{qid|}}}}}]]''.<!-- ### LOKO ### -->&nbsp;[[{{#property:P291|from={{{qid|}}}}}]]:<!-- ### ELDONINTO ### -->&nbsp;[[{{#property:P123|from={{{qid|}}}}}]],<!-- ### JARO ### -->&nbsp;{{#time: Y|{{#property:P577|from={{{qid|}}}}}}}.<!-- ### LINGVO ### -->&nbsp;(en [[{{#property:P407|from={{{qid|}}}}}]]).<!-- ### VIKIFONTARO ### -->&nbsp;[[Dosiero:Top Android Phone Logo.png|15px|link=:s:{{#property:P996|from={{{qid|}}}}}]] ### KOMUNEJO ### -->&nbsp;[[Dosiero:Commons-logo.svg|15px|link=:c:{{#property:P996|from={{{qid|}}}}}]] 01qv29buk5t6y5lnzvpjt710xp9mpzx 9431903 9431901 2026-07-17T21:25:58Z Castelobranco 3895 * 9431903 wikitext text/x-wiki <span class="citation" id="fonto-{{{id|}}}"><!-- ### AŬTOROJ ### -->[[{{#property:P50|from={{{qid|}}}}}]].<!-- ### TITOLO ### -->&nbsp;''[[{{#property:P1476|from={{{qid|}}}}}]]''.<!-- ### LOKO ### -->&nbsp;[[{{#property:P291|from={{{qid|}}}}}]]:<!-- ### ELDONINTO ### -->&nbsp;[[{{#property:P123|from={{{qid|}}}}}]],<!-- ### JARO ### -->&nbsp;{{#time: Y|{{#property:P577|from={{{qid|}}}}}}}.<!-- ### LINGVO ### -->&nbsp;(en [[{{#property:P407|from={{{qid|}}}}}]]).<!-- ### VIKIFONTARO ### -->&nbsp;[[Dosiero:Top Android Phone Logo.png|15px|link=:s:{{#property:P996|from={{{qid|}}}}}]]<!-- ### KOMUNEJO ### -->&nbsp;[[Dosiero:Commons-logo.svg|15px|link=:c:{{#property:P996|from={{{qid|}}}}}]] h69guvkm4pklt9fuq69mdeb0cb0it1x 9431905 9431903 2026-07-17T21:26:52Z Castelobranco 3895 * 9431905 wikitext text/x-wiki <span class="citation" id="fonto-{{{id|}}}"><!-- ### AŬTOROJ ### -->[[{{#property:P50|from={{{qid|}}}}}]].<!-- ### TITOLO ### -->&nbsp;''[[{{#property:P1476|from={{{qid|}}}}}]]''.<!-- ### LOKO ### -->&nbsp;[[{{#property:P291|from={{{qid|}}}}}]]:<!-- ### ELDONINTO ### -->&nbsp;[[{{#property:P123|from={{{qid|}}}}}]],<!-- ### JARO ### -->&nbsp;{{#time: Y|{{#property:P577|from={{{qid|}}}}}}}.<!-- ### LINGVO ### -->&nbsp;(en [[{{#property:P407|from={{{qid|}}}}}]]).<!-- ### VIKIFONTARO ### -->&nbsp;[[Dosiero:Top Android Phone Logo.png|15px|link=:s:{{#property:P996|from={{{qid|}}}}}]]<!-- ### KOMUNEJO ### -->&nbsp;[[Dosiero:Commons-logo.svg|15px|link=:c:File:{{#property:P996|from={{{qid|}}}}}]] jlf2p7hr1c2i7pt70rwwfcixcosn6bi 9431909 9431905 2026-07-17T21:28:09Z Castelobranco 3895 *bildo 9431909 wikitext text/x-wiki <span class="citation" id="fonto-{{{id|}}}"><!-- ### AŬTOROJ ### -->[[{{#property:P50|from={{{qid|}}}}}]].<!-- ### TITOLO ### -->&nbsp;''[[{{#property:P1476|from={{{qid|}}}}}]]''.<!-- ### LOKO ### -->&nbsp;[[{{#property:P291|from={{{qid|}}}}}]]:<!-- ### ELDONINTO ### -->&nbsp;[[{{#property:P123|from={{{qid|}}}}}]],<!-- ### JARO ### -->&nbsp;{{#time: Y|{{#property:P577|from={{{qid|}}}}}}}.<!-- ### LINGVO ### -->&nbsp;(en [[{{#property:P407|from={{{qid|}}}}}]]).<!-- ### VIKIFONTARO ### -->&nbsp;[[Dosiero:Wikisource-logo-eo-small.png|15px|link=:s:{{#property:P996|from={{{qid|}}}}}]]<!-- ### KOMUNEJO ### -->&nbsp;[[Dosiero:Commons-logo.svg|15px|link=:c:File:{{#property:P996|from={{{qid|}}}}}]] 6dpwqsiy6ajpk1lv2ucok8hlq5u31m1 9431920 9431909 2026-07-17T22:10:16Z Castelobranco 3895 +vikifontaro 9431920 wikitext text/x-wiki <span class="citation" id="fonto-{{{id|}}}"><!-- ### AŬTOROJ ### -->[[{{#property:P50|from={{{qid|}}}}}]].<!-- ### TITOLO ### -->&nbsp;''[[{{#property:P1476|from={{{qid|}}}}}]]''.<!-- ### LOKO ### -->&nbsp;[[{{#property:P291|from={{{qid|}}}}}]]:<!-- ### ELDONINTO ### -->&nbsp;[[{{#property:P123|from={{{qid|}}}}}]],<!-- ### JARO ### -->&nbsp;{{#time: Y|{{#property:P577|from={{{qid|}}}}}}}.<!-- ### LINGVO ### -->&nbsp;(en [[{{#property:P407|from={{{qid|}}}}}]]).<!-- ### VIKIFONTARO ### -->&nbsp;[[Dosiero:Wikisource-logo-eo-small.png|15px|link=:s:{{#invoke:WikidataIB|getSiteLink|from={{{qid|}}}|wiki=eowikisource}}]]<!-- ### KOMUNEJO ### -->&nbsp;[[Dosiero:Commons-logo.svg|15px|link=:c:File:{{#property:P996|from={{{qid|}}}}}]] of3jvklnuc335oktjlr12yuwdu7yyfx 9431922 9431920 2026-07-17T22:15:38Z Castelobranco 3895 * 9431922 wikitext text/x-wiki <span class="citation" id="fonto-{{{id|}}}"><!-- ### AŬTOROJ ### -->[[{{#property:P50|from={{{qid|}}}}}]].<!-- ### TITOLO ### -->&nbsp;''[[{{#property:P1476|from={{{qid|}}}}}]]''.<!-- ### LOKO ### -->&nbsp;[[{{#property:P291|from={{{qid|}}}}}]]:<!-- ### ELDONINTO ### -->&nbsp;[[{{#property:P123|from={{{qid|}}}}}]],<!-- ### JARO ### -->&nbsp;{{#time: Y|{{#property:P577|from={{{qid|}}}}}}}.<!-- ### LINGVO ### -->&nbsp;(en [[{{#property:P407|from={{{qid|}}}}}]]).<!-- ### VIKIFONTARO ### -->&nbsp;[[Dosiero:Wikisource-logo-eo-small.png|15px|link=:s:{{#invoke:Wikidata|getSiteLink|from={{{qid|}}}|wiki=eowikisource}}]]<!-- ### KOMUNEJO ### -->&nbsp;[[Dosiero:Commons-logo.svg|15px|link=:c:File:{{#property:P996|from={{{qid|}}}}}]] svav2086v412t0qnboy8jar78guikgi 9431924 9431922 2026-07-17T22:21:11Z Castelobranco 3895 * 9431924 wikitext text/x-wiki <span class="citation" id="fonto-{{{id|}}}"><!-- ### AŬTOROJ ### -->[[{{#property:P50|from={{{qid|}}}}}]].<!-- ### TITOLO ### -->&nbsp;''[[{{#property:P1476|from={{{qid|}}}}}]]''.<!-- ### LOKO ### -->&nbsp;[[{{#property:P291|from={{{qid|}}}}}]]:<!-- ### ELDONINTO ### -->&nbsp;[[{{#property:P123|from={{{qid|}}}}}]],<!-- ### JARO ### -->&nbsp;{{#time: Y|{{#property:P577|from={{{qid|}}}}}}}.<!-- ### LINGVO ### -->&nbsp;(en [[{{#property:P407|from={{{qid|}}}}}]]).<!-- ### VIKIFONTARO ### -->&nbsp;[[Dosiero:Wikisource-logo-eo-small.png|15px|link=:s:{{#invoke:WikidataIB|getSiteLink|wiki=eowikisource|qid={{{qid|}}}}}]]<!-- ### KOMUNEJO ### -->&nbsp;[[Dosiero:Commons-logo.svg|15px|link=:c:File:{{#property:P996|from={{{qid|}}}}}]] qsovyfhlcybr27fde4grgesqit2thi0 9431929 9431924 2026-07-17T22:38:34Z Castelobranco 3895 titolo 9431929 wikitext text/x-wiki <span class="citation" id="fonto-{{{id|}}}"><!-- ### AŬTOROJ ### -->[[{{#property:P50|from={{{qid|}}}}}]].<!-- ### TITOLO ### -->&nbsp;''[[{{#property:P629|from={{{qid|}}}}}]]''.<!-- ### LOKO ### -->&nbsp;[[{{#property:P291|from={{{qid|}}}}}]]:<!-- ### ELDONINTO ### -->&nbsp;[[{{#property:P123|from={{{qid|}}}}}]],<!-- ### JARO ### -->&nbsp;{{#time: Y|{{#property:P577|from={{{qid|}}}}}}}.<!-- ### LINGVO ### -->&nbsp;(en [[{{#property:P407|from={{{qid|}}}}}]]).<!-- ### VIKIFONTARO ### -->&nbsp;[[Dosiero:Wikisource-logo-eo-small.png|15px|link=:s:{{#invoke:WikidataIB|getSiteLink|wiki=eowikisource|qid={{{qid|}}}}}]]<!-- ### KOMUNEJO ### -->&nbsp;[[Dosiero:Commons-logo.svg|15px|link=:c:File:{{#property:P996|from={{{qid|}}}}}]] 3qvloau1eqhdrgpxxre67y0bnmipunh Diskuto:Emile Houbart 1 949996 9431967 9431244 2026-07-18T03:17:05Z Nvss132 224431 /* "Eminentaj personoj" */ Respondo 9431967 wikitext text/x-wiki == "Eminentaj personoj" == "Houbart faris multajn intervjuojn pri Esperanto kun eminentaj personoj" Krom [[Léon Bérard]], la aliaj (ankoraŭ) ne estas trovitaj en la nuna versio de la vikipedio. Kiuj ili estis? Ĉu interesitoj por nia afero? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 04:52, 17 jul. 2026 (UTC) :Mi trovis kelkajn intervjuojn de Houbart. En 1933, li [https://archive.org/details/AustriaEsperantisto_1933_n095_mar/mode/2up?q=Emile+Houbart intervjuis] la scienciston [[Auguste Piccard]] pri Esperanto. Li [https://archive.org/details/VerdaStelo_1926_n03_dec/page/n2/mode/1up?q=Houbart intervjuis] la aviadiston Dieudonné Costes en 1926. Li ankaŭ [https://archive.org/details/AustriaEsperantisto_1927_n029_feb/page/14/mode/2up?q=Houbart korespondis] pri Esperanto kun la esplorinto Jean-Baptiste Charcot. (Vikipedio ne havas artikolojn pri Costes aŭ Charcot.) [[Uzanto:Nvss132|Nvss132]] ([[Uzanto-Diskuto:Nvss132|diskuto]]) 03:17, 18 jul. 2026 (UTC) e4lh2cjbaqt44yp22ouzcedpsbljsuz 9432005 9431967 2026-07-18T05:39:48Z Sj1mor 12103 /* "Eminentaj personoj" */ Respondo 9432005 wikitext text/x-wiki == "Eminentaj personoj" == "Houbart faris multajn intervjuojn pri Esperanto kun eminentaj personoj" Krom [[Léon Bérard]], la aliaj (ankoraŭ) ne estas trovitaj en la nuna versio de la vikipedio. Kiuj ili estis? Ĉu interesitoj por nia afero? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 04:52, 17 jul. 2026 (UTC) :Mi trovis kelkajn intervjuojn de Houbart. En 1933, li [https://archive.org/details/AustriaEsperantisto_1933_n095_mar/mode/2up?q=Emile+Houbart intervjuis] la scienciston [[Auguste Piccard]] pri Esperanto. Li [https://archive.org/details/VerdaStelo_1926_n03_dec/page/n2/mode/1up?q=Houbart intervjuis] la aviadiston Dieudonné Costes en 1926. Li ankaŭ [https://archive.org/details/AustriaEsperantisto_1927_n029_feb/page/14/mode/2up?q=Houbart korespondis] pri Esperanto kun la esplorinto Jean-Baptiste Charcot. (Vikipedio ne havas artikolojn pri Costes aŭ Charcot.) [[Uzanto:Nvss132|Nvss132]] ([[Uzanto-Diskuto:Nvss132|diskuto]]) 03:17, 18 jul. 2026 (UTC) ::Multan dankon! Mi ekis artikolojn pri Costes kaj Charcot. Se vi povas aldoni pri ilia rilato al Esperanto, ekz. ligilon al ili intervjuo far de Houbart aŭ enmeti trafan citaĵon pri ilia rilato al Esperanto, tio estus bonege! [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 05:39, 18 jul. 2026 (UTC) kua9sldzish35zmrkrdxsv579fxcfxk 9432006 9432005 2026-07-18T05:42:55Z Sj1mor 12103 /* "Eminentaj personoj" */ 9432006 wikitext text/x-wiki == "Eminentaj personoj" == "Houbart faris multajn intervjuojn pri Esperanto kun eminentaj personoj" Krom [[Léon Bérard]], la aliaj (ankoraŭ) ne estas trovitaj en la nuna versio de la vikipedio. Kiuj ili estis? Ĉu interesitoj por nia afero? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 04:52, 17 jul. 2026 (UTC) :Mi trovis kelkajn intervjuojn de Houbart. En 1933, li [https://archive.org/details/AustriaEsperantisto_1933_n095_mar/mode/2up?q=Emile+Houbart intervjuis] la scienciston [[Auguste Piccard]] pri Esperanto. Li [https://archive.org/details/VerdaStelo_1926_n03_dec/page/n2/mode/1up?q=Houbart intervjuis] la aviadiston Dieudonné Costes en 1926. Li ankaŭ [https://archive.org/details/AustriaEsperantisto_1927_n029_feb/page/14/mode/2up?q=Houbart korespondis] pri Esperanto kun la esplorinto Jean-Baptiste Charcot. (Vikipedio ne havas artikolojn pri Costes aŭ Charcot.) [[Uzanto:Nvss132|Nvss132]] ([[Uzanto-Diskuto:Nvss132|diskuto]]) 03:17, 18 jul. 2026 (UTC) ::Multan dankon! Mi ekis artikolojn pri [[Dieudonné Costes|Costes]] kaj [[Jean-Baptiste Charcot|Charcot]]. Se vi povas aldoni pri ilia rilato al Esperanto, ekz. ligilon al ili intervjuo far de Houbart aŭ enmeti trafan citaĵon pri ilia rilato al Esperanto, tio estus bonege! [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 05:39, 18 jul. 2026 (UTC) hpqzuijt7a9sgn1g8q1rdusyoqfoa2n 9432029 9432006 2026-07-18T06:26:51Z Sj1mor 12103 /* "Eminentaj personoj" */ Respondo 9432029 wikitext text/x-wiki == "Eminentaj personoj" == "Houbart faris multajn intervjuojn pri Esperanto kun eminentaj personoj" Krom [[Léon Bérard]], la aliaj (ankoraŭ) ne estas trovitaj en la nuna versio de la vikipedio. Kiuj ili estis? Ĉu interesitoj por nia afero? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 04:52, 17 jul. 2026 (UTC) :Mi trovis kelkajn intervjuojn de Houbart. En 1933, li [https://archive.org/details/AustriaEsperantisto_1933_n095_mar/mode/2up?q=Emile+Houbart intervjuis] la scienciston [[Auguste Piccard]] pri Esperanto. Li [https://archive.org/details/VerdaStelo_1926_n03_dec/page/n2/mode/1up?q=Houbart intervjuis] la aviadiston Dieudonné Costes en 1926. Li ankaŭ [https://archive.org/details/AustriaEsperantisto_1927_n029_feb/page/14/mode/2up?q=Houbart korespondis] pri Esperanto kun la esplorinto Jean-Baptiste Charcot. (Vikipedio ne havas artikolojn pri Costes aŭ Charcot.) [[Uzanto:Nvss132|Nvss132]] ([[Uzanto-Diskuto:Nvss132|diskuto]]) 03:17, 18 jul. 2026 (UTC) ::Multan dankon! Mi ekis artikolojn pri [[Dieudonné Costes|Costes]] kaj [[Jean-Baptiste Charcot|Charcot]]. Se vi povas aldoni pri ilia rilato al Esperanto, ekz. ligilon al ili intervjuo far de Houbart aŭ enmeti trafan citaĵon pri ilia rilato al Esperanto, tio estus bonege! [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 05:39, 18 jul. 2026 (UTC) :::Do bone mi aldonis en sekcion "Pri Esperanto" al [[Dieudonné Costes|Costes]] kaj Charcot, kaj ankaŭ por Auguste Piccard, kie mi provis traduki (guglo) la germanlingvan raporton pri la intervjuo. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 06:26, 18 jul. 2026 (UTC) 5xcgdhpeo5bid2lwvfl295mzte8jse6 9432030 9432029 2026-07-18T06:27:49Z Sj1mor 12103 /* "Eminentaj personoj" */ Respondo 9432030 wikitext text/x-wiki == "Eminentaj personoj" == "Houbart faris multajn intervjuojn pri Esperanto kun eminentaj personoj" Krom [[Léon Bérard]], la aliaj (ankoraŭ) ne estas trovitaj en la nuna versio de la vikipedio. Kiuj ili estis? Ĉu interesitoj por nia afero? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 04:52, 17 jul. 2026 (UTC) :Mi trovis kelkajn intervjuojn de Houbart. En 1933, li [https://archive.org/details/AustriaEsperantisto_1933_n095_mar/mode/2up?q=Emile+Houbart intervjuis] la scienciston [[Auguste Piccard]] pri Esperanto. Li [https://archive.org/details/VerdaStelo_1926_n03_dec/page/n2/mode/1up?q=Houbart intervjuis] la aviadiston Dieudonné Costes en 1926. Li ankaŭ [https://archive.org/details/AustriaEsperantisto_1927_n029_feb/page/14/mode/2up?q=Houbart korespondis] pri Esperanto kun la esplorinto Jean-Baptiste Charcot. (Vikipedio ne havas artikolojn pri Costes aŭ Charcot.) [[Uzanto:Nvss132|Nvss132]] ([[Uzanto-Diskuto:Nvss132|diskuto]]) 03:17, 18 jul. 2026 (UTC) ::Multan dankon! Mi ekis artikolojn pri [[Dieudonné Costes|Costes]] kaj [[Jean-Baptiste Charcot|Charcot]]. Se vi povas aldoni pri ilia rilato al Esperanto, ekz. ligilon al ili intervjuo far de Houbart aŭ enmeti trafan citaĵon pri ilia rilato al Esperanto, tio estus bonege! [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 05:39, 18 jul. 2026 (UTC) :::Do bone mi aldonis en sekcion "Pri Esperanto" al [[Dieudonné Costes|Costes]] kaj Charcot, kaj ankaŭ por Auguste Piccard, kie mi provis traduki (guglo) la germanlingvan raporton pri la intervjuo. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 06:26, 18 jul. 2026 (UTC) ::Se estas aliaj intervjuitoj, vi estas tre bonvena nomi ilin. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 06:27, 18 jul. 2026 (UTC) qq68hf0mwbgffcijlisxoa2gx6liiif Sebastian Franck 0 950018 9431584 9431583 2026-07-17T12:07:11Z Sj1mor 12103 9431584 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo|priskribo=}} '''Sebastian FRANCK''', ankaŭ ''Sebastian Franck von Wörd'', {{L-la|Sebastianus Francus Woerdensis}}, pseŭdonimoj ''Friedrich Wernstreyt'', ''Felix Frei'' (naskiĝis je 1499 en [[Donauwörth]], [[Distriktaro Ŝvabio|Ŝvabio]] - mortis ĉ. 1543 en [[Bazelo]], [[Svislando]]) estis [[Germanio|germana]] liberpensulo, [[Humanismo|humanisto]] kaj [[Radikala Reformacio|radikala reformisto]] de la 16-a jarcento. En sia Monda Kroniko kaj aliaj verkoj, li parolis kontraŭ la [[Katolika Eklezio]] kaj la [[tiraneco]] de princoj. Li daŭrigis la tradicion de la mistika [[panteismo]] de [[Majstro Eckhart|Eckhart]] kaj la anoniman traktaĵon "Germana Teologio" de la 14-a jarcento.&nbsp; Franck ekkredis, ke Dio komunikas kun individuoj per parto de la dia restanta en ĉiu [[homo]]. Li ekmalakceptis la ''homan institucion'' de la [[eklezio]], kaj kredis, ke [[teologio]] ne povas konvene pretendi esprimi ĉi tiun internan [[Vorto de Dio|vorton de Dio]] en la koro de la kredanto. Ekzemple, Franck skribis: "Anstataŭigi la mem-rivelantan [[Spirito|Spiriton]] per [[Skribo]] estas meti la mortan literon en la lokon de la vivanta Vorto..." <ref name="Jones 2005 p. 60">{{cite book|last=Jones|first=R.M.|title=Spiritual Reformers in the 16th and 17th Centuries|publisher=Wipf & Stock Publishers|year=2005|isbn=978-1-59752-293-9|url=https://books.google.com/books?id=OGlLAwAAQBAJ&pg=PA60|access-date=2 July 2017|page=60}}</ref> <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[vikipedio:Kontrolebleco|<span title="Is this actually a quote of Franck? (July 2017)">konfirmo necesa</span>]]'' &#x5D;</sup> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://web.archive.org/web/20140306174717/http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/goToPage/bsb10141642.html?pageNo=1 ''Chronika''] (cifereca faksimilo) * [http://www.goshen.edu/mqr/pastissues/oct99dipple.html Sebastian Franck en Strasburgo] — de Geoffrey Dipple {{Ĝermo|gravulo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Franck, Sebastian}} [[Kategorio:Kristanaj radikaluloj]] [[Kategorio:Protestantaj mistikuloj]] [[Kategorio:Kristanaj hebreistoj]] [[Kategorio:Germanaj renesancaj humanistoj]] [[Kategorio:Mortintoj en 1540-1549]] fvyf16o82wyz5bkmdpc4cqoc0v77kve Friedrich von Gentz 0 950019 9431587 2026-07-17T12:11:23Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1326701164|Friedrich von Gentz]]" 9431587 wikitext text/x-wiki '''Friedrich von GENTZ''' (naskiĝis la 2-an de majo 1764 en [[Breslau]], [[Silezio]] &#x2013; mortis la 9-an de junio 1832 en [[Vieno]]) estis prusa-aŭstra [[diplomato]] kaj verkisto. Kune kun la aŭstra kanceliero [[Klemens von Metternich]] li estis unu el la ĉefaj fortoj malantaŭ la organizado, administrado kaj protokolo de la [[Viena kongreso|Viena Kongreso]]. * [http://oll.libertyfund.org/index.php?option=com_staticxt&staticfile=show.php%3Ftitle=2376&Itemid=28 La Origino kaj Principoj de la Usona Revolucio, Kompare kun la Origino kaj Principoj de la Franca Revolucio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110710093940/http://oll.libertyfund.org/index.php?option=com_staticxt&staticfile=show.php%3Ftitle=2376&Itemid=28|date=2011-07-10}}, ĉe Liberty Fund . * [http://www.portagepub.com/products/causouth/gentz-revolutions.html La Origino kaj Principoj de la Usona Revolucio, Kompare kun la Origino kaj Principoj de la Franca Revolucio.] * Enciklopedio Britannica, 9a eldono (1902): [http://www.1902encyclopedia.com/G/GEN/friedrich-von-gentz.html Friedrich von Gentz, germana publicisto kaj diplomato (1764-1832)] ***Bonvolu noti, ke neniu vikiligilo estas havebla al ĉi tiu artikolo [EB9]*** [[Kategorio:Germanaj verkistoj de la 18-a jarcento]] jljp8in2alatpjgqvrms6x0uh1qxrtg 9431591 9431587 2026-07-17T12:14:35Z Sj1mor 12103 9431591 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo|priskribo=}} '''Friedrich von GENTZ''' (naskiĝis la 2-an de majo 1764 en [[Breslau]], [[Silezio]] &#x2013; mortis la 9-an de junio 1832 en [[Vieno]]) estis prusa-aŭstra [[diplomato]] kaj verkisto. Kune kun la aŭstra kanceliero [[Klemens von Metternich]] li estis unu el la ĉefaj fortoj malantaŭ la organizado, administrado kaj protokolo de la [[Viena kongreso|Viena Kongreso]]. Unu el la plej fervoraj kontraŭuloj de la [[Franca revolucio de 1789|Franca Revolucio]]. Gentz publikigis siajn skribaĵojn en la eŭropa gazetaro dum sia plenaĝa vivo. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == *[http://oll.libertyfund.org/index.php?option=com_staticxt&staticfile=show.php%3Ftitle=2376&Itemid=28 La Origino kaj Principoj de la Usona Revolucio, Kompare kun la Origino kaj Principoj de la Franca Revolucio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110710093940/http://oll.libertyfund.org/index.php?option=com_staticxt&staticfile=show.php%3Ftitle=2376&Itemid=28|date=2011-07-10}}, ĉe Liberty Fund . * [http://www.portagepub.com/products/causouth/gentz-revolutions.html La Origino kaj Principoj de la Usona Revolucio, Kompare kun la Origino kaj Principoj de la Franca Revolucio.] * Enciklopedio Britannica, 9a eldono (1902): [http://www.1902encyclopedia.com/G/GEN/friedrich-von-gentz.html Friedrich von Gentz, germana publicisto kaj diplomato (1764-1832)] ***Bonvolu noti, ke neniu vikiligilo estas havebla al ĉi tiu artikolo [EB9]*** {{projektoj}} {{Ĝermo|}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Gentz, Friedrich}} [[Kategorio:Germanaj verkistoj de la 17-a jarcento]] [[Kategorio:Germanaj verkistoj de la 18-a jarcento]] ejanshuol39y91n64kdwmm8tkgg1odd 9431592 9431591 2026-07-17T12:17:11Z Sj1mor 12103 9431592 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo|priskribo=}} '''Friedrich von GENTZ''' (naskiĝis la 2-an de majo 1764 en [[Breslau]], [[Silezio]] &#x2013; mortis la 9-an de junio 1832 en [[Vieno]]) estis prusa-aŭstra [[diplomato]] kaj verkisto. Kune kun la aŭstra kanceliero [[Klemens von Metternich]] li estis unu el la ĉefaj fortoj malantaŭ la organizado, administrado kaj protokolo de la [[Viena kongreso|Viena Kongreso]]. Unu el la plej fervoraj kontraŭuloj de la [[Franca revolucio de 1789|Franca Revolucio]]. Gentz publikigis siajn skribaĵojn en la eŭropa gazetaro dum sia plenaĝa vivo. Liaj du grandaj politikaj libroj estas " ''Pri la origino kaj karaktero de la milito kontraŭ la Franca Revolucio"'' kaj la plej grava, pro sia graveco dum lia tempo kiel agento de Metternich , " ''Politika ŝtato antaŭ kaj post la Franca Revolucio".'' En sia politika evoluo, kiel aliaj germanaj romantikuloj, li teoriumis pri la idealigita mezepoka-[[feŭda]] ŝtato tre simila al la strukturo de Germanio en sia tempo: tiu post la ''Germana Unio'' de [[Napoleono Bonaparte]] kaj tiu antaŭ la [[Unuigo de Germanio]] en la dua duono de la 19-a {{siglo|XIX||s}}. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == *[http://oll.libertyfund.org/index.php?option=com_staticxt&staticfile=show.php%3Ftitle=2376&Itemid=28 La Origino kaj Principoj de la Usona Revolucio, Kompare kun la Origino kaj Principoj de la Franca Revolucio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110710093940/http://oll.libertyfund.org/index.php?option=com_staticxt&staticfile=show.php%3Ftitle=2376&Itemid=28|date=2011-07-10}}, ĉe Liberty Fund . * [http://www.portagepub.com/products/causouth/gentz-revolutions.html La Origino kaj Principoj de la Usona Revolucio, Kompare kun la Origino kaj Principoj de la Franca Revolucio.] * Enciklopedio Britannica, 9a eldono (1902): [http://www.1902encyclopedia.com/G/GEN/friedrich-von-gentz.html Friedrich von Gentz, germana publicisto kaj diplomato (1764-1832)] ***Bonvolu noti, ke neniu vikiligilo estas havebla al ĉi tiu artikolo [EB9]*** {{projektoj}} {{Ĝermo|}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Gentz, Friedrich}} [[Kategorio:Germanaj verkistoj de la 17-a jarcento]] [[Kategorio:Germanaj verkistoj de la 18-a jarcento]] besw4rqgtfkxekpag2mscw2i1c09run Friedrich Gentz 0 950020 9431588 2026-07-17T12:11:43Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Friedrich von Gentz]] 9431588 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Friedrich von Gentz]] 8mbmxq4o4mpqc5goaegkje9e9hzjkpt Multipliktabelo 0 950021 9431593 2026-07-17T12:22:23Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1358258250|Multiplication table]]" 9431593 wikitext text/x-wiki [[File:Multiplication_table_to_scale.svg|link={{filepath:multiplication_table_to_scale.svg}}|eta| Multiplika tabelo de 1 ĝis 10 desegnita laŭ skalo kun la supra dekstra duono etikedita per primaj faktorigoj]] En [[matematiko]], '''multipliktabelo''' (foje, malpli formale, '''fojetabelo''') estas matematika tabelo uzata por difini [[Multipliko|multiplikan]] [[Duvalenta operacio|operacion]] por [[Algebro|algebra]] sistemo. La [[Dekuma nombrosistemo|dekuma]] multipliktabelo estis tradicie instruata kiel esenca parto de [[Elementa lernejo|elementa]] aritmetiko ĉirkaŭ la tuta mondo, ĉar ĝi metas la fundamenton por aritmetikaj operacioj kun dekbazaj nombroj. Multaj edukistoj kredas, ke necesas parkerigi la tabelon ĝis 9 × 9. <ref>{{citation|journal=For the Learning of Mathematics|volume=1|issue=1|year=1980|title=The Multiplication Table: To Be Memorized or Mastered!|first=John|last=Trivett|pages=21–25|jstor=40247697}}.</ref> [[Kategorio:Matematika edukado]] pwq38fjcsvhrgy4yv6uknm5p1vrncnf 9431596 9431593 2026-07-17T12:23:51Z Sj1mor 12103 9431596 wikitext text/x-wiki [[File:Multiplication_table_to_scale.svg|link={{filepath:multiplication_table_to_scale.svg}}|eta| Multiplika tabelo de 1 ĝis 10 desegnita laŭ skalo kun la supra dekstra duono etikedita per primaj faktorigoj]] En [[matematiko]], '''multipliktabelo''' (foje, malpli formale, '''fojetabelo''') estas matematika tabelo uzata por difini [[Multipliko|multiplikan]] [[Duvalenta operacio|operacion]] por [[Algebro|algebra]] sistemo. La [[Dekuma nombrosistemo|dekuma]] multipliktabelo estis tradicie instruata kiel esenca parto de [[Elementa lernejo|elementa]] aritmetiko ĉirkaŭ la tuta mondo, ĉar ĝi metas la fundamenton por aritmetikaj operacioj kun dekbazaj nombroj. Multaj edukistoj kredas, ke necesas parkerigi la tabelon ĝis 9 × 9. <ref>{{citation|journal=For the Learning of Mathematics|volume=1|issue=1|year=1980|title=The Multiplication Table: To Be Memorized or Mastered!|first=John|last=Trivett|pages=21–25|jstor=40247697}}.</ref> {{projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Matematika edukado]] defo57iu1ognohj3b8621w0z3xlp25o 9431597 9431596 2026-07-17T12:24:25Z Sj1mor 12103 9431597 wikitext text/x-wiki [[File:Multiplication_table_to_scale.svg|link={{filepath:multiplication_table_to_scale.svg}}|eta| Multiplika tabelo de 1 ĝis 10 desegnita laŭ skalo kun la supra dekstra duono etikedita per primaj faktorigoj]] En [[matematiko]], '''multipliktabelo''' (foje, malpli formale, '''fojetabelo''') estas matematika tabelo uzata por difini [[Multipliko|multiplikan]] [[Duvalenta operacio|operacion]] por [[Algebro|algebra]] sistemo. La [[Dekuma nombrosistemo|dekuma]] multipliktabelo estis tradicie instruata kiel esenca parto de [[Elementa lernejo|elementa]] aritmetiko ĉirkaŭ la tuta mondo, ĉar ĝi metas la fundamenton por aritmetikaj operacioj kun dekbazaj nombroj. Multaj edukistoj kredas, ke necesas parkerigi la tabelon ĝis 9 × 9. <ref>{{citation|journal=For the Learning of Mathematics|volume=1|issue=1|year=1980|title=The Multiplication Table: To Be Memorized or Mastered!|first=John|last=Trivett|pages=21–25|jstor=40247697}}.</ref> == Referencoj == {{projektoj}} {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Matematika edukado]] 5cijtp2yzuay5vqnzye72b6er3r57nd 9431600 9431597 2026-07-17T12:26:56Z Sj1mor 12103 9431600 wikitext text/x-wiki [[File:Multiplication_table_to_scale.svg|link={{filepath:multiplication_table_to_scale.svg}}|eta| Multiplika tabelo de 1 ĝis 10 desegnita laŭ skalo kun la supra dekstra duono etikedita per primaj faktorigoj]] En [[matematiko]], '''multipliktabelo''' (foje, malpli formale, '''fojetabelo''') estas matematika tabelo uzata por difini [[Multipliko|multiplikan]] [[Duvalenta operacio|operacion]] por [[Algebro|algebra]] sistemo. La [[Dekuma nombrosistemo|dekuma]] multipliktabelo estis tradicie instruata kiel esenca parto de [[Elementa lernejo|elementa]] aritmetiko ĉirkaŭ la tuta mondo, ĉar ĝi metas la fundamenton por aritmetikaj operacioj kun dekbazaj nombroj. Multaj edukistoj kredas, ke necesas parkerigi la tabelon ĝis 9 × 9. <ref>{{citation|journal=For the Learning of Mathematics|volume=1|issue=1|year=1980|title=The Multiplication Table: To Be Memorized or Mastered!|first=John|last=Trivett|pages=21–25|jstor=40247697}}.</ref> La multipliktabelo estas parto de la fundamenta aritmetika scio de matematiko kaj estas kutime parkerigita en [[bazlernejo]]. La termino "multiplika tabelo" ankaŭ estas uzata metafore por rilati al baza [[scio]] pri fako aŭ kapablo. == Referencoj == {{projektoj}} {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Matematika edukado]] sm2z694x3h74vglp97ima7gm7r78s9l 9431665 9431600 2026-07-17T14:46:39Z Sj1mor 12103 VA Algoritmo de multiplikado 9431665 wikitext text/x-wiki [[File:Multiplication_table_to_scale.svg|link={{filepath:multiplication_table_to_scale.svg}}|eta| Multiplika tabelo de 1 ĝis 10 desegnita laŭ skalo kun la supra dekstra duono etikedita per primaj faktorigoj]] En [[matematiko]], '''multipliktabelo''' (foje, malpli formale, '''fojetabelo''') estas matematika tabelo uzata por difini [[Multipliko|multiplikan]] [[Duvalenta operacio|operacion]] por [[Algebro|algebra]] sistemo. La [[Dekuma nombrosistemo|dekuma]] multipliktabelo estis tradicie instruata kiel esenca parto de [[Elementa lernejo|elementa]] aritmetiko ĉirkaŭ la tuta mondo, ĉar ĝi metas la fundamenton por aritmetikaj operacioj kun dekbazaj nombroj. Multaj edukistoj kredas, ke necesas parkerigi la tabelon ĝis 9 × 9. <ref>{{citation|journal=For the Learning of Mathematics|volume=1|issue=1|year=1980|title=The Multiplication Table: To Be Memorized or Mastered!|first=John|last=Trivett|pages=21–25|jstor=40247697}}.</ref> La multipliktabelo estas parto de la fundamenta aritmetika scio de matematiko kaj estas kutime parkerigita en [[bazlernejo]]. La termino "multiplika tabelo" ankaŭ estas uzata metafore por rilati al baza [[scio]] pri fako aŭ kapablo. == Referencoj == {{projektoj}} {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Algoritmo de multiplikado]] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Matematika edukado]] 8q1j3bvcd1icqofaza9bz98r31b2rt1 Diskuto:Multipliktabelo 1 950022 9431601 2026-07-17T12:27:13Z Sj1mor 12103 /* Nombroj */ nova sekcio 9431601 wikitext text/x-wiki == Nombroj == Ĉu dekbazaj aŭ dekumaj? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 12:27, 17 jul. 2026 (UTC) 7k985a5few6kssmigpvht68h2r3gu0w Multvitamino 0 950023 9431605 2026-07-17T12:32:13Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1352044772|Multivitamin]]" 9431605 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:B_vitamin_supplement_tablets.jpg|alternative=Multivitamins|eta|Multvitaminoj enhavas plurajn mikronutraĵojn, kiel ekzemple [[Vitamino|vitaminojn]] kaj manĝmineralojn.]] '''Multvitamino''' estas preparaĵo celita servi kiel [[Dieta suplemento|manĝaldonaĵo]] kun [[Vitamino|vitaminoj]], manĝmineraloj kaj aliaj nutraj elementoj. Tiaj preparaĵoj estas haveblaj en la formo de tablojdoj, kapsuloj, [[Pastelo|pastiloj]], pulvoroj, likvaĵoj, gumoj aŭ injekteblaj formuloj. Krom injekteblaj formuloj, kiuj estas haveblaj kaj administrataj nur sub medicina superrigardo, multvitaminoj estas agnoskitaj de la Codex Alimentarius Commission (la aŭtoritato de [[Unuiĝintaj Nacioj]] pri nutraĵnormoj) kiel kategorio de [[Manĝaĵo|nutraĵoj]]. <ref>{{Cite web|title=Guidelines for Vitamin and Mineral Food Supplements|date=2005|url=http://www.fao.org/input/download/standards/10206/cxg_055e.pdf|id=CAC/GL 55 - 2005|access-date=2019-10-06|archive-date=2012-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20120425084829/http://www.codexalimentarius.net/download/standards/10206/cxg_055e.pdf|url-status=live}}</ref> Ĉe sanaj homoj, plej multaj sciencaj pruvoj indikas, ke multvitaminaj suplementoj ne preventas [[Kancero|kanceron]], [[Koronaria kormalsano|kormalsanon]] aŭ aliajn malsanojn, kaj regula suplementado ne estas necesa.<ref name=":Bjelakovic20122">{{cite journal|vauthors=Bjelakovic G, Nikolova D, Gluud LL, Simonetti RG, Gluud C|title=Antioxidant supplements for prevention of mortality in healthy participants and patients with various diseases|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|volume=2012|issue=3|article-number=CD007176|date=March 2012|pmid=22419320|pmc=8407395|doi=10.1002/14651858.CD007176.pub2|hdl-access=free|hdl=10138/136201}}</ref><ref name="ods2">{{cite web|publisher=Office of Dietary Supplements, [[Nacia Instituto pri Sano]]|title=Dietary Supplement Fact Sheet: Multivitamin/mineral Supplements|url=https://ods.od.nih.gov/factsheets/MVMS-Consumer/|date=17 July 2024|access-date=24 December 2025}}</ref><ref name="jourcardio2">{{cite journal|vauthors=Jenkins DJ, Spence JD, Giovannucci EL, Kim YI, Josse R, Vieth R, Blanco Mejia S, Viguiliouk E, Nishi S, Sahye-Pudaruth S, Paquette M, Patel D, Mitchell S, Kavanagh M, Tsirakis T, Bachiri L, Maran A, Umatheva N, McKay T, Trinidad G, Bernstein D, Chowdhury A, Correa-Betanzo J, Del Principe G, Hajizadeh A, Jayaraman R, Jenkins A, Jenkins W, Kalaichandran R, Kirupaharan G, Manisekaran P, Qutta T, Shahid R, Silver A, Villegas C, White J, Kendall CW, Pichika SC, Sievenpiper JL|title=Supplemental Vitamins and Minerals for CVD Prevention and Treatment|journal=Journal of the American College of Cardiology|volume=71|issue=22|pages=2570–2584|date=June 2018|pmid=29852980|doi=10.1016/j.jacc.2018.04.020|doi-access=free}}</ref><ref name="aha2">{{cite journal|vauthors=Angelo G, Drake VJ, Frei B|title=Efficacy of Multivitamin/mineral Supplementation to Reduce Chronic Disease Risk: A Critical Review of the Evidence from Observational Studies and Randomized Controlled Trials|journal=Critical Reviews in Food Science and Nutrition|volume=55|issue=14|pages=1968–1991|date=18 June 2014|pmid=24941429|doi=10.1080/10408398.2014.912199|s2cid=19463847}}</ref><ref name="aoim2">{{cite journal|vauthors=Khan SU, Khan MU, Riaz H, Valavoor S, Zhao D, Vaughan L, Okunrintemi V, Riaz IB, Khan MS, Kaluski E, Murad MH, Blaha MJ, Guallar E, Michos ED|title=Effects of Nutritional Supplements and Dietary Interventions on Cardiovascular Outcomes: An Umbrella Review and Evidence Map|journal=Annals of Internal Medicine|volume=171|issue=3|pages=190–198|date=August 2019|pmid=31284304|pmc=7261374|doi=10.7326/M19-0341}}</ref> Tamen, specifaj grupoj de homoj povas profiti de multvitaminaj suplementoj, ekzemple, homoj kun malbona nutrado aŭ tiuj kun alta risko de makuldegenerado, <ref name="ods2" /><ref name="HHS2006">{{cite journal|vauthors=Huang HY, Caballero B, Chang S, Alberg A, Semba R, Schneyer C, Wilson RF, Cheng TY, Prokopowicz G, Barnes GJ, Vassy J, Bass EB|title=Multivitamin/mineral supplements and prevention of chronic disease|journal=Evidence Report/Technology Assessment|issue=139|pages=1–117|date=May 2006|pmid=17764205|pmc=4781083|url=http://www.ahrq.gov/downloads/pub/evidence/pdf/multivit/multivit.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20080916040502/http://www.ahrq.gov/downloads/pub/evidence/pdf/multivit/multivit.pdf|archive-date=2008-09-16}}</ref> kaj virinoj, kiuj estas gravedaj aŭ provas gravediĝi. <ref>{{Cite web|title=Nutritional interventions update: multiple micronutrient supplements during pregnancy|url=https://www.who.int/publications/i/item/9789240007789|access-date=2024-12-12|website=www.who.int|language=en}}</ref> Ne ekzistas normigita scienca difino por multvitamino. <ref>{{cite journal|vauthors=Yetley EA|title=Multivitamin and multimineral dietary supplements: definitions, characterization, bioavailability, and drug interactions|journal=The American Journal of Clinical Nutrition|volume=85|issue=1|pages=269S–276S|date=January 2007|pmid=17209208|doi=10.1093/ajcn/85.1.269S|doi-access=free}}</ref> En Usono, multvitamina/minerala suplemento estas difinita kiel suplemento enhavanta tri aŭ pli da vitaminoj kaj mineraloj, kiu ne inkluzivas herbojn, [[Hormono|hormonojn]] aŭ [[Drogo|medikamentojn]], kie ĉiu vitamino kaj mineralo estas inkluzivita je dozo sub la tolerebla supra konsumadnivelo kiel determinite de la Manĝaĵo kaj Medikamenta Estraro, kaj ne prezentas riskon de negativaj sanefikoj. <ref>National Institutes of Health State-of-the-Science Panel. National Institutes of Health State-of-the-Science Conference Statement: multivitamin/mineral supplements and chronic disease prevention" ''Am J Clin Nutr'' 2007;85:257S-64S</ref> == Vidu ankaŭ == * [[Dieta suplemento|manĝaldonaĵo]] * [[nutraĵo]] * manĝaĵfortikigo * megavitamina terapio * antaŭnaskaj vitaminoj * [https://web.archive.org/web/20130203033834/http://cot.food.gov.uk/pdfs/vitmin2003.pdf Sekuraj supraj niveloj por vitaminoj kaj mineraloj] - Raporto de la UK Food Standards Agency Eksperta Grupo pri Vitaminoj kaj Mineraloj [[Kategorio:Vitaminoj]] 9t24woai1nt0v4a62oiaxwx9swhdmwr 9431607 9431605 2026-07-17T12:32:52Z Sj1mor 12103 9431607 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:B_vitamin_supplement_tablets.jpg|alternative=Multivitamins|eta|Multvitaminoj enhavas plurajn mikronutraĵojn, kiel ekzemple [[Vitamino|vitaminojn]] kaj manĝmineralojn.]] '''Multvitamino''' estas preparaĵo celita servi kiel [[Dieta suplemento|manĝaldonaĵo]] kun [[Vitamino|vitaminoj]], manĝmineraloj kaj aliaj nutraj elementoj. Tiaj preparaĵoj estas haveblaj en la formo de tablojdoj, kapsuloj, [[Pastelo|pastiloj]], pulvoroj, likvaĵoj, gumoj aŭ injekteblaj formuloj. Krom injekteblaj formuloj, kiuj estas haveblaj kaj administrataj nur sub medicina superrigardo, multvitaminoj estas agnoskitaj de la Codex Alimentarius Commission (la aŭtoritato de [[Unuiĝintaj Nacioj]] pri nutraĵnormoj) kiel kategorio de [[Manĝaĵo|nutraĵoj]]. <ref>{{Cite web|title=Guidelines for Vitamin and Mineral Food Supplements|date=2005|url=http://www.fao.org/input/download/standards/10206/cxg_055e.pdf|id=CAC/GL 55 - 2005|access-date=2019-10-06|archive-date=2012-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20120425084829/http://www.codexalimentarius.net/download/standards/10206/cxg_055e.pdf|url-status=live}}</ref> Ĉe sanaj homoj, plej multaj sciencaj pruvoj indikas, ke multvitaminaj suplementoj ne preventas [[Kancero|kanceron]], [[Koronaria kormalsano|kormalsanon]] aŭ aliajn malsanojn, kaj regula suplementado ne estas necesa.<ref name=":Bjelakovic20122">{{cite journal|vauthors=Bjelakovic G, Nikolova D, Gluud LL, Simonetti RG, Gluud C|title=Antioxidant supplements for prevention of mortality in healthy participants and patients with various diseases|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|volume=2012|issue=3|article-number=CD007176|date=March 2012|pmid=22419320|pmc=8407395|doi=10.1002/14651858.CD007176.pub2|hdl-access=free|hdl=10138/136201}}</ref><ref name="ods2">{{cite web|publisher=Office of Dietary Supplements, [[Nacia Instituto pri Sano]]|title=Dietary Supplement Fact Sheet: Multivitamin/mineral Supplements|url=https://ods.od.nih.gov/factsheets/MVMS-Consumer/|date=17 July 2024|access-date=24 December 2025}}</ref><ref name="jourcardio2">{{cite journal|vauthors=Jenkins DJ, Spence JD, Giovannucci EL, Kim YI, Josse R, Vieth R, Blanco Mejia S, Viguiliouk E, Nishi S, Sahye-Pudaruth S, Paquette M, Patel D, Mitchell S, Kavanagh M, Tsirakis T, Bachiri L, Maran A, Umatheva N, McKay T, Trinidad G, Bernstein D, Chowdhury A, Correa-Betanzo J, Del Principe G, Hajizadeh A, Jayaraman R, Jenkins A, Jenkins W, Kalaichandran R, Kirupaharan G, Manisekaran P, Qutta T, Shahid R, Silver A, Villegas C, White J, Kendall CW, Pichika SC, Sievenpiper JL|title=Supplemental Vitamins and Minerals for CVD Prevention and Treatment|journal=Journal of the American College of Cardiology|volume=71|issue=22|pages=2570–2584|date=June 2018|pmid=29852980|doi=10.1016/j.jacc.2018.04.020|doi-access=free}}</ref><ref name="aha2">{{cite journal|vauthors=Angelo G, Drake VJ, Frei B|title=Efficacy of Multivitamin/mineral Supplementation to Reduce Chronic Disease Risk: A Critical Review of the Evidence from Observational Studies and Randomized Controlled Trials|journal=Critical Reviews in Food Science and Nutrition|volume=55|issue=14|pages=1968–1991|date=18 June 2014|pmid=24941429|doi=10.1080/10408398.2014.912199|s2cid=19463847}}</ref><ref name="aoim2">{{cite journal|vauthors=Khan SU, Khan MU, Riaz H, Valavoor S, Zhao D, Vaughan L, Okunrintemi V, Riaz IB, Khan MS, Kaluski E, Murad MH, Blaha MJ, Guallar E, Michos ED|title=Effects of Nutritional Supplements and Dietary Interventions on Cardiovascular Outcomes: An Umbrella Review and Evidence Map|journal=Annals of Internal Medicine|volume=171|issue=3|pages=190–198|date=August 2019|pmid=31284304|pmc=7261374|doi=10.7326/M19-0341}}</ref> Tamen, specifaj grupoj de homoj povas profiti de multvitaminaj suplementoj, ekzemple, homoj kun malbona nutrado aŭ tiuj kun alta risko de makuldegenerado, <ref name="ods2" /><ref name="HHS2006">{{cite journal|vauthors=Huang HY, Caballero B, Chang S, Alberg A, Semba R, Schneyer C, Wilson RF, Cheng TY, Prokopowicz G, Barnes GJ, Vassy J, Bass EB|title=Multivitamin/mineral supplements and prevention of chronic disease|journal=Evidence Report/Technology Assessment|issue=139|pages=1–117|date=May 2006|pmid=17764205|pmc=4781083|url=http://www.ahrq.gov/downloads/pub/evidence/pdf/multivit/multivit.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20080916040502/http://www.ahrq.gov/downloads/pub/evidence/pdf/multivit/multivit.pdf|archive-date=2008-09-16}}</ref> kaj virinoj, kiuj estas gravedaj aŭ provas gravediĝi. <ref>{{Cite web|title=Nutritional interventions update: multiple micronutrient supplements during pregnancy|url=https://www.who.int/publications/i/item/9789240007789|access-date=2024-12-12|website=www.who.int|language=en}}</ref> Ne ekzistas normigita scienca difino por multvitamino. <ref>{{cite journal|vauthors=Yetley EA|title=Multivitamin and multimineral dietary supplements: definitions, characterization, bioavailability, and drug interactions|journal=The American Journal of Clinical Nutrition|volume=85|issue=1|pages=269S–276S|date=January 2007|pmid=17209208|doi=10.1093/ajcn/85.1.269S|doi-access=free}}</ref> En Usono, multvitamina/minerala suplemento estas difinita kiel suplemento enhavanta tri aŭ pli da vitaminoj kaj mineraloj, kiu ne inkluzivas herbojn, [[Hormono|hormonojn]] aŭ [[Drogo|medikamentojn]], kie ĉiu vitamino kaj mineralo estas inkluzivita je dozo sub la tolerebla supra konsumadnivelo kiel determinite de la Manĝaĵo kaj Medikamenta Estraro, kaj ne prezentas riskon de negativaj sanefikoj. <ref>National Institutes of Health State-of-the-Science Panel. National Institutes of Health State-of-the-Science Conference Statement: multivitamin/mineral supplements and chronic disease prevention" ''Am J Clin Nutr'' 2007;85:257S-64S</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Dieta suplemento|manĝaldonaĵo]] * [[nutraĵo]] * manĝaĵfortikigo * megavitamina terapio * antaŭnaskaj vitaminoj == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://web.archive.org/web/20130203033834/http://cot.food.gov.uk/pdfs/vitmin2003.pdf Sekuraj supraj niveloj por vitaminoj kaj mineraloj] - Raporto de la UK Food Standards Agency Eksperta Grupo pri Vitaminoj kaj Mineraloj {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Vitaminoj]] pxryy18xtwcmz939ju0l3mrp81h1uei 9431610 9431607 2026-07-17T12:34:57Z Sj1mor 12103 9431610 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:B_vitamin_supplement_tablets.jpg|alternative=Multivitamins|eta|Multvitaminoj enhavas plurajn mikronutraĵojn, kiel ekzemple [[Vitamino|vitaminojn]] kaj manĝmineralojn.]] '''Multvitamino''' estas preparaĵo celita servi kiel [[Dieta suplemento|manĝaldonaĵo]] kun [[Vitamino|vitaminoj]], manĝmineraloj kaj aliaj nutraj elementoj. Tiaj preparaĵoj estas haveblaj en la formo de tablojdoj, kapsuloj, [[Pastelo|pastiloj]], pulvoroj, likvaĵoj, gumoj aŭ injekteblaj formuloj. Krom injekteblaj formuloj, kiuj estas haveblaj kaj administrataj nur sub medicina superrigardo, multvitaminoj estas agnoskitaj de la ''Codex Alimentarius Commission'' (la aŭtoritato de [[Unuiĝintaj Nacioj]] pri nutraĵnormoj) kiel kategorio de [[Manĝaĵo|nutraĵoj]]. <ref>{{Cite web|title=Guidelines for Vitamin and Mineral Food Supplements|date=2005|url=http://www.fao.org/input/download/standards/10206/cxg_055e.pdf|id=CAC/GL 55 - 2005|access-date=2019-10-06|archive-date=2012-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20120425084829/http://www.codexalimentarius.net/download/standards/10206/cxg_055e.pdf|url-status=live}}</ref> Ĝi kutime uziĝas kiam oni antaŭvidas vitaminmankon, ĉu pro neadekvata [[dieto]] aŭ pro iu ajn alia kialo ([[streso]], [[ekzercado]]), kiu pliigas la bezonojn de la korpo. Ĉe sanaj homoj, plej multaj sciencaj pruvoj indikas, ke multvitaminaj suplementoj ne preventas [[Kancero|kanceron]], [[Koronaria kormalsano|kormalsanon]] aŭ aliajn malsanojn, kaj regula suplementado ne estas necesa.<ref name=":Bjelakovic20122">{{cite journal|vauthors=Bjelakovic G, Nikolova D, Gluud LL, Simonetti RG, Gluud C|title=Antioxidant supplements for prevention of mortality in healthy participants and patients with various diseases|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|volume=2012|issue=3|article-number=CD007176|date=March 2012|pmid=22419320|pmc=8407395|doi=10.1002/14651858.CD007176.pub2|hdl-access=free|hdl=10138/136201}}</ref><ref name="ods2">{{cite web|publisher=Office of Dietary Supplements, [[Nacia Instituto pri Sano]]|title=Dietary Supplement Fact Sheet: Multivitamin/mineral Supplements|url=https://ods.od.nih.gov/factsheets/MVMS-Consumer/|date=17 July 2024|access-date=24 December 2025}}</ref><ref name="jourcardio2">{{cite journal|vauthors=Jenkins DJ, Spence JD, Giovannucci EL, Kim YI, Josse R, Vieth R, Blanco Mejia S, Viguiliouk E, Nishi S, Sahye-Pudaruth S, Paquette M, Patel D, Mitchell S, Kavanagh M, Tsirakis T, Bachiri L, Maran A, Umatheva N, McKay T, Trinidad G, Bernstein D, Chowdhury A, Correa-Betanzo J, Del Principe G, Hajizadeh A, Jayaraman R, Jenkins A, Jenkins W, Kalaichandran R, Kirupaharan G, Manisekaran P, Qutta T, Shahid R, Silver A, Villegas C, White J, Kendall CW, Pichika SC, Sievenpiper JL|title=Supplemental Vitamins and Minerals for CVD Prevention and Treatment|journal=Journal of the American College of Cardiology|volume=71|issue=22|pages=2570–2584|date=June 2018|pmid=29852980|doi=10.1016/j.jacc.2018.04.020|doi-access=free}}</ref><ref name="aha2">{{cite journal|vauthors=Angelo G, Drake VJ, Frei B|title=Efficacy of Multivitamin/mineral Supplementation to Reduce Chronic Disease Risk: A Critical Review of the Evidence from Observational Studies and Randomized Controlled Trials|journal=Critical Reviews in Food Science and Nutrition|volume=55|issue=14|pages=1968–1991|date=18 June 2014|pmid=24941429|doi=10.1080/10408398.2014.912199|s2cid=19463847}}</ref><ref name="aoim2">{{cite journal|vauthors=Khan SU, Khan MU, Riaz H, Valavoor S, Zhao D, Vaughan L, Okunrintemi V, Riaz IB, Khan MS, Kaluski E, Murad MH, Blaha MJ, Guallar E, Michos ED|title=Effects of Nutritional Supplements and Dietary Interventions on Cardiovascular Outcomes: An Umbrella Review and Evidence Map|journal=Annals of Internal Medicine|volume=171|issue=3|pages=190–198|date=August 2019|pmid=31284304|pmc=7261374|doi=10.7326/M19-0341}}</ref> Tamen, specifaj grupoj de homoj povas profiti de multvitaminaj suplementoj, ekzemple, homoj kun malbona nutrado aŭ tiuj kun alta risko de makuldegenerado, <ref name="ods2" /><ref name="HHS2006">{{cite journal|vauthors=Huang HY, Caballero B, Chang S, Alberg A, Semba R, Schneyer C, Wilson RF, Cheng TY, Prokopowicz G, Barnes GJ, Vassy J, Bass EB|title=Multivitamin/mineral supplements and prevention of chronic disease|journal=Evidence Report/Technology Assessment|issue=139|pages=1–117|date=May 2006|pmid=17764205|pmc=4781083|url=http://www.ahrq.gov/downloads/pub/evidence/pdf/multivit/multivit.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20080916040502/http://www.ahrq.gov/downloads/pub/evidence/pdf/multivit/multivit.pdf|archive-date=2008-09-16}}</ref> kaj virinoj, kiuj estas gravedaj aŭ provas gravediĝi. <ref>{{Cite web|title=Nutritional interventions update: multiple micronutrient supplements during pregnancy|url=https://www.who.int/publications/i/item/9789240007789|access-date=2024-12-12|website=www.who.int|language=en}}</ref> Ne ekzistas normigita scienca difino por multvitamino. <ref>{{cite journal|vauthors=Yetley EA|title=Multivitamin and multimineral dietary supplements: definitions, characterization, bioavailability, and drug interactions|journal=The American Journal of Clinical Nutrition|volume=85|issue=1|pages=269S–276S|date=January 2007|pmid=17209208|doi=10.1093/ajcn/85.1.269S|doi-access=free}}</ref> En Usono, multvitamina/minerala suplemento estas difinita kiel suplemento enhavanta tri aŭ pli da vitaminoj kaj mineraloj, kiu ne inkluzivas herbojn, [[Hormono|hormonojn]] aŭ [[Drogo|medikamentojn]], kie ĉiu vitamino kaj mineralo estas inkluzivita je dozo sub la tolerebla supra konsumadnivelo kiel determinite de la Manĝaĵo kaj Medikamenta Estraro, kaj ne prezentas riskon de negativaj sanefikoj. <ref>National Institutes of Health State-of-the-Science Panel. National Institutes of Health State-of-the-Science Conference Statement: multivitamin/mineral supplements and chronic disease prevention" ''Am J Clin Nutr'' 2007;85:257S-64S</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Dieta suplemento|manĝaldonaĵo]] * [[nutraĵo]] * manĝaĵfortikigo * megavitamina terapio * antaŭnaskaj vitaminoj == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://web.archive.org/web/20130203033834/http://cot.food.gov.uk/pdfs/vitmin2003.pdf Sekuraj supraj niveloj por vitaminoj kaj mineraloj] - Raporto de la UK Food Standards Agency Eksperta Grupo pri Vitaminoj kaj Mineraloj {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Vitaminoj]] pw85tafug11l6fbjwtwag5srorfdytx 9431614 9431610 2026-07-17T12:38:57Z Sj1mor 12103 9431614 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:B_vitamin_supplement_tablets.jpg|alternative=Multivitamins|eta|Multvitaminoj enhavas plurajn mikronutraĵojn, kiel ekzemple [[Vitamino|vitaminojn]] kaj manĝmineralojn.]] '''Multvitamino''' estas preparaĵo celita servi kiel [[Dieta suplemento|manĝaldonaĵo]] kun [[Vitamino|vitaminoj]], manĝmineraloj kaj aliaj nutraj elementoj. Tiaj preparaĵoj estas haveblaj en la formo de tablojdoj, kapsuloj, [[Pastelo|pastiloj]], pulvoroj, likvaĵoj, gumoj aŭ injekteblaj formuloj. Krom injekteblaj formuloj, kiuj estas haveblaj kaj administrataj nur sub medicina superrigardo, multvitaminoj estas agnoskitaj de la ''Codex Alimentarius Commission'' (la aŭtoritato de [[Unuiĝintaj Nacioj]] pri nutraĵnormoj) kiel kategorio de [[Manĝaĵo|nutraĵoj]]. <ref>{{Cite web|title=Guidelines for Vitamin and Mineral Food Supplements|date=2005|url=http://www.fao.org/input/download/standards/10206/cxg_055e.pdf|id=CAC/GL 55 - 2005|access-date=2019-10-06|archive-date=2012-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20120425084829/http://www.codexalimentarius.net/download/standards/10206/cxg_055e.pdf|url-status=live}}</ref> Ĝi kutime uziĝas kiam oni antaŭvidas vitaminmankon, ĉu pro neadekvata [[dieto]] aŭ pro iu ajn alia kialo ([[streso]], [[ekzercado]]), kiu pliigas la bezonojn de la korpo. Ĉe sanaj homoj, plej multaj sciencaj pruvoj indikas, ke multvitaminaj suplementoj ne preventas [[Kancero|kanceron]], [[Koronaria kormalsano|kormalsanon]] aŭ aliajn malsanojn, kaj regula suplementado ne estas necesa.<ref name=":Bjelakovic20122">{{cite journal|vauthors=Bjelakovic G, Nikolova D, Gluud LL, Simonetti RG, Gluud C|title=Antioxidant supplements for prevention of mortality in healthy participants and patients with various diseases|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|volume=2012|issue=3|article-number=CD007176|date=March 2012|pmid=22419320|pmc=8407395|doi=10.1002/14651858.CD007176.pub2|hdl-access=free|hdl=10138/136201}}</ref><ref name="ods2">{{cite web|publisher=Office of Dietary Supplements, [[Nacia Instituto pri Sano]]|title=Dietary Supplement Fact Sheet: Multivitamin/mineral Supplements|url=https://ods.od.nih.gov/factsheets/MVMS-Consumer/|date=17 July 2024|access-date=24 December 2025}}</ref><ref name="jourcardio2">{{cite journal|vauthors=Jenkins DJ, Spence JD, Giovannucci EL, Kim YI, Josse R, Vieth R, Blanco Mejia S, Viguiliouk E, Nishi S, Sahye-Pudaruth S, Paquette M, Patel D, Mitchell S, Kavanagh M, Tsirakis T, Bachiri L, Maran A, Umatheva N, McKay T, Trinidad G, Bernstein D, Chowdhury A, Correa-Betanzo J, Del Principe G, Hajizadeh A, Jayaraman R, Jenkins A, Jenkins W, Kalaichandran R, Kirupaharan G, Manisekaran P, Qutta T, Shahid R, Silver A, Villegas C, White J, Kendall CW, Pichika SC, Sievenpiper JL|title=Supplemental Vitamins and Minerals for CVD Prevention and Treatment|journal=Journal of the American College of Cardiology|volume=71|issue=22|pages=2570–2584|date=June 2018|pmid=29852980|doi=10.1016/j.jacc.2018.04.020|doi-access=free}}</ref><ref name="aha2">{{cite journal|vauthors=Angelo G, Drake VJ, Frei B|title=Efficacy of Multivitamin/mineral Supplementation to Reduce Chronic Disease Risk: A Critical Review of the Evidence from Observational Studies and Randomized Controlled Trials|journal=Critical Reviews in Food Science and Nutrition|volume=55|issue=14|pages=1968–1991|date=18 June 2014|pmid=24941429|doi=10.1080/10408398.2014.912199|s2cid=19463847}}</ref><ref name="aoim2">{{cite journal|vauthors=Khan SU, Khan MU, Riaz H, Valavoor S, Zhao D, Vaughan L, Okunrintemi V, Riaz IB, Khan MS, Kaluski E, Murad MH, Blaha MJ, Guallar E, Michos ED|title=Effects of Nutritional Supplements and Dietary Interventions on Cardiovascular Outcomes: An Umbrella Review and Evidence Map|journal=Annals of Internal Medicine|volume=171|issue=3|pages=190–198|date=August 2019|pmid=31284304|pmc=7261374|doi=10.7326/M19-0341}}</ref> Tamen, specifaj grupoj de homoj povas profiti de multvitaminaj suplementoj, ekzemple, homoj kun malbona nutrado aŭ tiuj kun alta risko de makuldegenerado, <ref name="ods2" /><ref name="HHS2006">{{cite journal|vauthors=Huang HY, Caballero B, Chang S, Alberg A, Semba R, Schneyer C, Wilson RF, Cheng TY, Prokopowicz G, Barnes GJ, Vassy J, Bass EB|title=Multivitamin/mineral supplements and prevention of chronic disease|journal=Evidence Report/Technology Assessment|issue=139|pages=1–117|date=May 2006|pmid=17764205|pmc=4781083|url=http://www.ahrq.gov/downloads/pub/evidence/pdf/multivit/multivit.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20080916040502/http://www.ahrq.gov/downloads/pub/evidence/pdf/multivit/multivit.pdf|archive-date=2008-09-16}}</ref> kaj virinoj, kiuj estas gravedaj aŭ provas gravediĝi. <ref>{{Cite web|title=Nutritional interventions update: multiple micronutrient supplements during pregnancy|url=https://www.who.int/publications/i/item/9789240007789|access-date=2024-12-12|website=www.who.int|language=en}}</ref> Ne ekzistas normigita scienca difino por multvitamino. <ref>{{cite journal|vauthors=Yetley EA|title=Multivitamin and multimineral dietary supplements: definitions, characterization, bioavailability, and drug interactions|journal=The American Journal of Clinical Nutrition|volume=85|issue=1|pages=269S–276S|date=January 2007|pmid=17209208|doi=10.1093/ajcn/85.1.269S|doi-access=free}}</ref> En Usono, multvitamina/minerala suplemento estas difinita kiel suplemento enhavanta tri aŭ pli da vitaminoj kaj mineraloj, kiu ne inkluzivas herbojn, [[Hormono|hormonojn]] aŭ [[Drogo|medikamentojn]], kie ĉiu vitamino kaj mineralo estas inkluzivita je dozo sub la tolerebla supra konsumadnivelo kiel determinite de la Manĝaĵo kaj Medikamenta Estraro, kaj ne prezentas riskon de negativaj sanefikoj. <ref>National Institutes of Health State-of-the-Science Panel. National Institutes of Health State-of-the-Science Conference Statement: multivitamin/mineral supplements and chronic disease prevention" ''Am J Clin Nutr'' 2007;85:257S-64S</ref> == Specoj == * '''Multvitaminoj''' : Ĉi tiuj enhavas multajn malsamajn vitaminojn kaj kelkfoje ankaŭ mineralojn. Ili estas la plej konataj, ĉefe pro ampleksa reklamado tra diversaj amaskomunikiloj. Estas esence, ke [https://dayamineral.pe/ multvitaminoj por infanoj kaj plenkreskuloj] estu prenitaj kune kun sana dieto kaj aktiva vivstilo por maksimumigi iliajn avantaĝojn kaj plibonigi la ĝeneralan sanon. La fakto, ke ili havas pli vastan gamon da vitaminoj, ne igas ilin pli bonaj; kelkaj el la vitaminoj, kiujn ili enhavas, ne estas vitaminoj, kiuj estas kutime mankhavaj aŭ havas altan toksan potencialon. Ekzemplo estus [[vitamino A]], kies rezervoj en la korpo daŭras 1 aŭ 2 jarojn, kaj ĝi estas unu el la plej toksaj vitaminoj. * Vitaminoj '''[[Vitamino B|de grupo B]]''' : Ĉi tiuj enhavas vitaminojn B, kaj kelkfoje aliajn, kiel ekzemple vitaminon [[Vitamino C|C.]] Vitaminoj B estas ĝenerale sendanĝeraj. Se [[Venenigo|veneniĝo]] okazas, la ĉefa kulpulo kutime estas vitamino [[vitamino B₃|B3]], sekvata, en relative altaj dozoj, de vitamino [[vitamino B₆|B6]]. Ekzemplo de ĉi tiu tipo de suplemento estas Becozyme, kiu enhavas ĉiujn B-vitaminojn krom [[Foliata acido|folia acido]] kaj ankaŭ havas vitaminon C. ** Unu variaĵo de ĉi tiu tipo de suplemento estas la B1-B6-B12-komplekso. Ĝi ofte estas rekomendata por milda [[Alkoholo|alkohola]] [[Ebrio|ebrieco]]. Ĝi estas vere la sola afero, kiu montris ian efikecon kontraŭ [[Postebrio|postebrioj]], ĉar ĝi helpas metaboligi alkoholon. * '''Unuvitaminaj suplementoj''': kiel la nomo sugestas, ili enhavas specifan vitaminon. Ili ne estas rekomendindaj krom se oni scias, ke vi havas mankon de tiu vitamino. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Dieta suplemento|manĝaldonaĵo]] * [[nutraĵo]] * manĝaĵfortikigo * megavitamina terapio * antaŭnaskaj vitaminoj == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://web.archive.org/web/20130203033834/http://cot.food.gov.uk/pdfs/vitmin2003.pdf Sekuraj supraj niveloj por vitaminoj kaj mineraloj] - Raporto de la UK Food Standards Agency Eksperta Grupo pri Vitaminoj kaj Mineraloj {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Vitaminoj]] sfamgomds40mmht9ds8y4c4dh7pm3mz Diskuto:Multvitamino 1 950024 9431615 2026-07-17T12:39:06Z Sj1mor 12103 /* Fontoj */ nova sekcio 9431615 wikitext text/x-wiki == Fontoj == Aldono el la germana. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 12:39, 17 jul. 2026 (UTC) dluukgrzq7zsgb20esyfwndcddi6rtt Memseksemo 0 950025 9431619 2026-07-17T13:15:52Z ~2026-39993-62 260425 Kreado de la paĝo 9431619 wikitext text/x-wiki Memseksemo estas unu de la multaj tipoj de [[seksa orientiĝo]]. Homoj memseksemaj spertas allogon nur al si mem. Memseksemo estas ege malofta orentiĝo, kaj ĝi klasigeblas kiel parto de la neniuseksema ombrelo. bnelplnegspgtwixotkjfbsum5rq392 Leuilly-sous-Coucy 0 950026 9431636 2026-07-17T14:23:04Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <..." 9431636 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) <!-- * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] ni6rpnrhfk0kxomrihekqr1ruyrfffq 9431639 9431636 2026-07-17T14:25:24Z ThomasPusch 1869 9431639 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = Leuilly-sous-Coucy (Aisne) city limit sign.JPG | bildo-priskribo = enira indikilo }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) <!-- * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] 3abd5v0sa7oquz4kv676e1caq7o658o Leuilly sous Coucy 0 950027 9431638 2026-07-17T14:23:45Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Leuilly-sous-Coucy]] 9431638 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Leuilly-sous-Coucy]] c12nh0rt12lcspo71vvbp6ibywl0ytt Laval-en-Laonnois 0 950028 9431640 2026-07-17T14:25:32Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <..." 9431640 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) <!-- * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] ni6rpnrhfk0kxomrihekqr1ruyrfffq 9431643 9431640 2026-07-17T14:28:56Z ThomasPusch 1869 9431643 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * [https://www.ca-paysdelaon.fr/pays-de-laon/les-communes/laval-en-laonnois/ paĝeto en retejo de la komunumaro ''Pays de Laon]'' ({{fr}}) <!-- * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] aozm9bnluj4xwdatzpxfqkkm1f85fej Laval en Laonnois 0 950029 9431642 2026-07-17T14:26:24Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Laval-en-Laonnois]] 9431642 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Laval-en-Laonnois]] aj0eiyahhar10nqsn3wfb8ji1k0ssu4 Lappion 0 950030 9431644 2026-07-17T14:29:54Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <..." 9431644 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) <!-- * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] ni6rpnrhfk0kxomrihekqr1ruyrfffq Laniscourt 0 950031 9431645 2026-07-17T14:30:20Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <..." 9431645 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) <!-- * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] ni6rpnrhfk0kxomrihekqr1ruyrfffq Landricourt (Aisne) 0 950032 9431647 2026-07-17T14:31:55Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{aliaj signifoj|Landricourt (Marne)}} {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko san..." 9431647 wikitext text/x-wiki {{aliaj signifoj|Landricourt (Marne)}} {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) <!-- * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] l4fepau867czcitpllh2xu9izc972do 9431649 9431647 2026-07-17T14:36:08Z ThomasPusch 1869 2 retejoj 9431649 wikitext text/x-wiki {{aliaj signifoj|Landricourt (Marne)}} {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo|https://mairie-landricourt-02.fr/presentation-de-la-commune}} ({{fr}}) * [https://www.facebook.com/p/Landricourt-100092704324195 {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) <!-- * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] hpzcwpnva96e0humky0zudshzmo3r9u 9431650 9431649 2026-07-17T14:36:50Z ThomasPusch 1869 9431650 wikitext text/x-wiki <!--{{aliaj signifoj|Landricourt (Marne)}}--> {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo|https://mairie-landricourt-02.fr/presentation-de-la-commune}} ({{fr}}) * [https://www.facebook.com/p/Landricourt-100092704324195 Landricourt en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) <!-- * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] 3o3gsjx0jt5bvas4npbsrpqrn2vtqde Landricourt 0 950033 9431648 2026-07-17T14:32:39Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Landricourt (Aisne)]] 9431648 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Landricourt (Aisne)]] daiai3lp4cr5yhxkxym0lc2a0s9896g Juvincourt-et-Damary 0 950034 9431651 2026-07-17T14:37:39Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <..." 9431651 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]], konsistanta evidente el la historie sendependaj loĝlokoj ''Juvincourt'' kaj ''Damary''. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) <!-- * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] 8xi3n7ari3aa5g1m69s5stkf7dbcv8m 9431659 9431651 2026-07-17T14:43:11Z ThomasPusch 1869 9431659 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]], konsistanta evidente el la historie sendependaj loĝlokoj ''Juvincourt'' kaj ''Damary''. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * [https://www.cc-champagnepicarde.fr/champagne-picarde/les-communes/juvincourt-et-damary paĝeto en retejo de la komunumaro ''Champagne Picarde''] ({{fr}}) <!-- * [https://www.facebook.com/pages/Mairie%20de%20Juvincourt-et-damary/789107921258627/ {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://web.archive.org/web/20081111180017/http://juvincourt.fr/ historia retejo juvincourt.fr, arkivigita en novembro 2008] ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] m4oabefhrcomwy6nvcgdzv5gb1nec9y 9431660 9431659 2026-07-17T14:43:34Z ThomasPusch 1869 9431660 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]], konsistanta evidente el la historie sendependaj loĝlokoj ''Juvincourt'' kaj ''Damary''. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * [https://www.cc-champagnepicarde.fr/champagne-picarde/les-communes/juvincourt-et-damary paĝeto en retejo de la komunumaro ''Champagne Picarde''] ({{fr}}) * [https://www.facebook.com/pages/Mairie%20de%20Juvincourt-et-damary/789107921258627/ {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://web.archive.org/web/20081111180017/http://juvincourt.fr/ historia retejo juvincourt.fr, arkivigita en novembro 2008] ({{fr}}) <!-- <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] nyrowykpw78gqauwhi69a2t0y70kqnd 9431664 9431660 2026-07-17T14:45:55Z ThomasPusch 1869 2 bildoj aldonataj 9431664 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = Juvincourt-et-Damary (Aisne) mairie-école.JPG | bildo-priskribo = la administrejo kaj [[elementa lernejo]] }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]], konsistanta evidente el la historie sendependaj loĝlokoj ''Juvincourt'' kaj ''Damary''. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * [https://www.cc-champagnepicarde.fr/champagne-picarde/les-communes/juvincourt-et-damary paĝeto en retejo de la komunumaro ''Champagne Picarde''] ({{fr}}) * [https://www.facebook.com/pages/Mairie%20de%20Juvincourt-et-damary/789107921258627/ {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://web.archive.org/web/20081111180017/http://juvincourt.fr/ historia retejo juvincourt.fr, arkivigita en novembro 2008] ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:Juvincourt-et-Damary (Aisne) église (02).JPG|eta|maldekstra|280ra|{{centre|loka katolika kirko}}]] <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] 0u7tf6auhbl5le1eouf3o8twppdpgs5 Juvincourt et Damary 0 950035 9431653 2026-07-17T14:38:08Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Juvincourt-et-Damary]] 9431653 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Juvincourt-et-Damary]] s5bg702gmtsld1aciq30ogpyk6tatqe Juvincourt-Damary 0 950036 9431654 2026-07-17T14:38:22Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Juvincourt-et-Damary]] 9431654 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Juvincourt-et-Damary]] s5bg702gmtsld1aciq30ogpyk6tatqe Juvincourt 0 950037 9431655 2026-07-17T14:38:36Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Juvincourt-et-Damary]] 9431655 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Juvincourt-et-Damary]] s5bg702gmtsld1aciq30ogpyk6tatqe Damary 0 950038 9431656 2026-07-17T14:38:55Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Juvincourt-et-Damary]] 9431656 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Juvincourt-et-Damary]] s5bg702gmtsld1aciq30ogpyk6tatqe Multiplika tabelo 0 950039 9431662 2026-07-17T14:45:18Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Multipliktabelo]] 9431662 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Multipliktabelo]] i1cywhbm0bzhbzrihwh6wrngvu0f4r0 Jumigny 0 950040 9431667 2026-07-17T14:53:27Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <..." 9431667 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) <!-- * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] ni6rpnrhfk0kxomrihekqr1ruyrfffq 9431671 9431667 2026-07-17T14:56:11Z ThomasPusch 1869 2 bildoj aldonataj 9431671 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = Jumigny (Aisne) église (01).jpg | bildo-priskribo = loka katolika kirko }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) <!-- * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) --> <br/> [[Dosiero:Jumigny (Aisne) mairie.JPG|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] ezqen5v3dmqeg2kiari69k3zal1esnh 9431672 9431671 2026-07-17T14:57:40Z ThomasPusch 1869 9431672 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = Jumigny (Aisne) église (05).jpg | bildo-priskribo = loka katolika kirko [[sankta Petro]] }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) <!-- * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) --> <br/> [[Dosiero:Jumigny (Aisne) mairie.JPG|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] m2kz1c78mhdz5c07dphfi7ggefyj8e6 Jumencourt 0 950041 9431668 2026-07-17T14:53:43Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <..." 9431668 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) <!-- * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] ni6rpnrhfk0kxomrihekqr1ruyrfffq 9431673 9431668 2026-07-17T14:59:19Z ThomasPusch 1869 bildo aldonata 9431673 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = Mairie Jumencourt 2020.jpg | bildo-priskribo = la administrejo }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == <!--* {{oficiala retejo}} ({{fr}})--> * [https://www.facebook.com/CommunedeJumencourt/ {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) <!-- * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] lh28kd6luo4ns30cdi9m7pji07pqs83 Guyencourt 0 950042 9431669 2026-07-17T14:54:00Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <..." 9431669 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) <!-- * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] ni6rpnrhfk0kxomrihekqr1ruyrfffq 9431674 9431669 2026-07-17T15:04:17Z ThomasPusch 1869 9431674 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = Mairie Guyencourt 08373.JPG | bildo-priskribo = la administrejo }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo|https://www.ville-guyancourt.fr}} ({{fr}}) * [https://www.cc-champagnepicarde.fr/champagne-picarde/les-communes/guyencourt prezento en retejo de la komunumaro ''Champagne Picarde''] ({{fr}}) <!-- * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) --> <br/> [[Dosiero:Lavoir église Guyencourt 08362.jpg|eta|maldekstra|280ra|{{centre|historia publika vestolavejo kaj la loka katolika kirko}}]] <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] io1jlvt9k0bkpwnfwj1xcpjkv21f2vg Guny 0 950043 9431670 2026-07-17T14:54:20Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <..." 9431670 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) <!-- * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] ni6rpnrhfk0kxomrihekqr1ruyrfffq 9431676 9431670 2026-07-17T15:05:20Z ThomasPusch 1869 9431676 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * [https://www.facebook.com/p/Mairie-de-GUNY-100077931080673/ {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) <!-- * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] kszvmmxt2nhpb6ywtaljhpr8cnhvvca 9431678 9431676 2026-07-17T15:07:38Z ThomasPusch 1869 9431678 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = Guny Eglise.jpg | bildo-priskribo = loka katolika kirko }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * [https://www.facebook.com/p/Mairie-de-GUNY-100077931080673/ {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) <!-- * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) --> <br/> [[Dosiero:Guny Canal de l'Oise à l'Aisne.JPG|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la [[Kanalo (akvovojo)|kanalo]] de [[Uazo]]}}]] <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] r4uszc13g5pp7s15v1u4tuakyeuizvw Uazo 0 950044 9431679 2026-07-17T15:11:39Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Uazo (rivero)]] 9431679 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Uazo (rivero)]] 49z6n0zv7dvb1rsapwd1pzi4vsblzwu Sep Vulkanaj Montopintoj 0 950045 9431686 2026-07-17T15:28:13Z Pettend 214084 Kreis artikolon 9431686 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:VolcanicSevenSummits-1440.jpg|eta|480px|La Vulkanaj Sep Montopintoj sur monda mapo. (Messner-Listo)]] {| style="float:right; clear:both; background:transparent;" |- | [[File:Ojos del Salado summit.jpg|thumb|right|Pinto de [[Ojos del Salado]] ]] |- | [[File:Mount Kilimanjaro Dec 2009 edit1.jpg|thumb|right| Kibo-pinto de [[Kilimanĝaro]] ]] |- | [[File:Albours.jpg|thumb|right| [[Elbruso]] ]] |- | [[File:Pico Orizaba Pines.jpg|thumb|right| [[Pinto de Orizaba]] ]] |- | [[File:Damavand-Iran-2018.jpg|thumb|right| [[Damavando]] ]] |- | [[File:Mount Giluwe.jpg|thumb|right| [[Monto Giluwe]] ]] |- | [[File:MountSidleyCaldera.jpg|thumb|right| [[Monto Sidley]] ]] |} La '''Vulkanaj Sep Montopintoj''' estas la plej altaj [[vulkano]]j sur ĉiu el la sep [[kontinento]]j, same kiel la [[Sep Montopintoj]] estas la plej altaj pintoj sur ĉiu el la sep kontinentoj. Du el la Vulkanaj Sep Montopintoj ankaŭ estas en la listo de la Sep Montopintoj. [[Kilimanĝaro]] kaj [[Elbruso]], kiuj formiĝis vulkane, estas la plej altaj pintoj de siaj kontinentoj. == Difinoj kaj disputoj == Pro malsamaj interpretoj de kontinentaj limoj ([[Geologio|geologiaj]], [[geografio|geografiaj]], [[geopolitiko|geopolitikaj]]), pluraj difinoj por la plej altaj pintoj laŭ kontinento kaj la nombro de kontinentoj eblas. ===Afriko, Ameriko, Antarkto === Neniu grava disputo ekzistas pri la plej altaj vulkanoj en Afriko, Nordameriko kaj Antarkto. * [[Kilimanĝaro]], * [[Pinto de Orizaba]] kaj * [[Monto Sidley]]. === Aŭstralio === Kvankam ekzistas kelkaj malgrandaj kaj neaktivaj vulkanoj sur la [[aŭstralia kontinento]], ĉi tiu listo agnoskas, ke la insulo [[Nov-Gvineo]] estas parto de la aŭstralia kontinento. Multaj sciencaj artikoloj skribitaj en la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj konfirmas, ke [[Monto Giluwe]] en [[Papuo-Nov-Gvineo]] estas fakte malnova eroziita vulkano,<ref>{{cite journal | last1 = Blake | first1 = D. H. | first2 = E. | last2 = Löffler | title = Volcanic and Glacial Landforms on Mount Giluwe, Territory of Papua and New Guinea | journal = Geological Society of America Bulletin | volume = 82 | issue = 6 | pages = 1605–1614 | url = http://www.gsajournals.org/perlserv/?request=get-abstract&doi=10.1130%2F0016-7606(1971)82%5B1605%3AVAGLOM%5D2.0.CO%3B2 | year = 1971 | doi = 10.1130/0016-7606(1971)82[1605:VAGLOM]2.0.CO;2 | bibcode = 1971GSAB...82.1605B | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20120217041344/http://www.gsajournals.org/perlserv/?request=get-abstract&doi=10.1130%2F0016-7606(1971)82%5B1605:VAGLOM%5D2.0.CO%3B2 | archive-date = 2012-02-17 | url-access = subscription }}</ref><ref>{{cite journal | last1 = Löffler | first1 = E. | first2 = D. E. | last2= Mackenzie | first3 = A. W. | last3 = Webb | title = Potassium-argon ages from some of the Papua New Guinea highlands volcanoes, and their relevance to Pleistocene geomorphic history | journal = Journal of the Geological Society of Australia | volume =26 | issue =7–8 | pages = 387–397 | year = 1980 | doi = 10.1080/00167617908729105 |bibcode = 1979AuJES..26..387L }}</ref><ref>{{cite journal | last1 = Mackenzie | first1 = D. E. | title = Giluwe and Hagen; glaciated volcanoes in the rain forests of western PNG | journal = Volcano News | volume =19–20 | pages = 7 | year = 1985 }}</ref> male al la pli altaj montoj de Nov-Gvineo, kiuj ĉiuj estas ne-vulkanaj. Se nur kontinenta Aŭstralio estas konsiderata la kontinento, tiam [[Brumlow Top]] estas la plej alta monto en Aŭstralio (Bass-Listo).<ref name="Bass"/ >{{cite book | last1 = Bass | first1 = Dick | last2 = Wells | first2 = Frank | last3 = Ridgeway | first3 = Rick | title = Seven Summits | publisher = Warner Books | year = 1986 | isbn = 0-446-51312-1 | url-access = registration | url = https://archive.org/details/sevensummits00bass }}</ref> === Eŭropo === La ĝenerale akceptita geografia limo inter [[Eŭropo]] kaj [[Azio]] estas la [[Kresto (monto)|kresto]] de [[Uralo]] en centra [[Rusio]] kaj de [[Kaŭkazo]] en suda Rusio. Ĉar la masiva dupinta [[stratovulkano]] [[Elbruso]] leviĝas ĝuste norde de la kresto, ĝi estas la plej alta pinto en Eŭropo kaj ankaŭ la plej alta vulkano. Kelkaj [[geologo]]j tamen konsideras la [[Kuma-Maniĉa depresio]] kiel la geologian limon inter Azio kaj Eŭropo. Tia difino igus Elbruson tute en Azio, igante ĝin la plej alta vulkano de tiu kontinento (vidu sube) kaj igante [[Etno|Etnan]] (3400-metran aktivan stratovulkanon en [[Sicilio]], [[Italio]]) la plej alta vulkano en Eŭropo. [[Tejdo]] en la [[Kanariaj Insuloj]], kvankam aktiva, pli alta ol Etno kaj ene de la teritorio de eŭropa lando, ne estus konsiderata ĉar geologie la Kanariaj Insuloj apartenas al la [[afriko|afrika kontinento]]. ===Sudameriko === Kvankam [[Akonkagvo]], la plej alta pinto en [[Sudameriko]] kaj la plej alta pinto en la [[okcidenta hemisfero]], ja havas vulkanan originon, ĝia nuna kulmino ŝuldiĝas al geologiaj procezoj prefere ol esti strikte vulkana.<ref>{{Cite web|url=https://www.scribd.com/document/24836826/Geology-of-Aconcagua|title=Geology of Aconcagua {{!}} Volcano {{!}} Plate Tectonics|website=Scribd|language=en|access-date=2017-12-01}}</ref> Pro tio, Akonkagvo ne estas konsiderata vulkano memstare, almenaŭ ne kiel membro de la Vulkanaj Sep Montopintoj. La nuna konsento bazita sur la plej lastatempaj mezuradoj lokas [[Ojos del Salado]] kiel la duan plej altan pinton kaj plej altan vulkanon en Sudameriko, signife pli alte ol [[Monto Pissis]].<ref>{{cite book | last = Biggar | first = John | title = The Andes: A Guide for Climbers (3rd Ed.) | publisher = Andes | year = 2005 | isbn = 0-9536087-2-7 }}</ref> ===Azio === La 5 610 m alta [[Damavando]] estas tre granda izolita stratovulkano kun pli ol 4 600 m da topografia [[Elstareco (geografio)|elstareco]]. Ekzistas pli ol 70 vulkanaj ellastruoj konataj kiel la [[Kunlun Vulkana Grupo]] en [[Tibeto]] je pli altaj altitudoj ol la pinto de Damavando, el kiuj la plej alta havas raportitan altecon de 5 808 m (35,5°N 80,2°E). Pintoj en ĉi tiu vulkana grupo ne estas konsiderataj vulkanaj montoj, sed anstataŭe speco de [[Vulkana konuso|piroklasta konuso]].<ref>{{cite web | title = Kunlun Volcanic Group | department = Global Volcanism Program | publisher = [[Smithsonian Institution]] | url= http://www.volcano.si.edu/world/volcano.cfm?vnum=1004-03- | access-date = 2007-02-28 }}</ref> == Listo == La listo de la Vulkanaj Sep Montopintoj sekvas la liston de la [[Sep Montopintoj]] kreita de Richard Bass,<ref name=Bass /> kiu elektis la plej altan monton de kontinenta Aŭstralio, [[Monto Kosciuszko|Monton Kosciuszko]] (2 228 m), por reprezenti la plej altan pinton de la aŭstralia kontinento. Reinhold Messner proponis alian liston (la liston de Messner aŭ Carstensz) anstataŭigante Monton Kosciuszko per [[Puncak Jaya]] (4 884 m) de Okcidenta [[Nov-Gvineo]], kiu estas parto de [[Indonezio]]. Sekvante la liston de Bass, [[Brumlow Top]] (1 586 m) estas la plej alta vulkano en Aŭstralio.<ref name="pb" /> Laŭ la listo de Messner, [[Monto Giluwe]] (4 368 m) sur Nov-Gvineo estas la plej alta vulkano de la aŭstralia kontinento. Ambaŭ listoj konsideras la Kaŭkazan Montaron kiel eŭropan. Tio faras Monton Elbruson (5 864 m), en Rusio, la plej alta vulkano en Eŭropo. Tiuj, kiuj ekskludas la Kaŭkazon el Eŭropo, rigardas la Etnan (3 403 m), situantan en Sicilio, kiel la plej altan vulkanon de Eŭropo.<ref name="pb"/ >{{Cite web |title=The Volcanic Seven Summits - Peakbagger.com |url=https://peakbagger.com/list.aspx?lid=1002&cid=24813 |access-date=2025-11-24 |website=peakbagger.com}}</ref> {| class="wikitable sortable" !colspan="9"|''Volcanic Seven Summits'' (sorted by elevation) |- ! width= 100 | Vulkano ! width= 50 | Bass-listo ! width= 50 | Messner-listo ! width= 100 | Alteco ! width= 100 | [[Elstareco (geografio)|Elstareco]] ! width= 100 | Kontinento ! width= 150 | [[Montara sistemo|Montaro]] ! width= 100 | Lando ! width= 100 | Koordiantoj |-align=center |[[Ojos del Salado]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|6893}} |align=center| {{Alteco|m|3688}} |[[Sudameriko]] |[[Andoj]] |{{Argentino}} <br/> {{Ĉilio}} |{{Koord|-27.1097|-68.5414}} |-align=center |[[Kilimanĝaro]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|5895}} |align=center| {{Alteco|m|5885}} |[[Afriko]] | - |{{Tanzanio}} |{{Koord|-3.0667|37.3592}} |-align=center |[[Elbruso]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|5642}} |align=center| {{Alteco|m|4741}} |[[Europo]] |[[Kaŭkazo]] |{{Rusujo}} |{{Koord|43.35254|42.437875}} |-align=center |[[Pinto de Orizaba]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|5636}} |align=center| {{Alteco|m|4922}} |[[Nordameriko]] |[[Novvulkana Montaro]] |{{Meksiko}} |{{Koord|19.03|-97.27}} |-align=center |[[Damavando]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|5610}} |align=center| {{Alteco|m|4667}} |[[Azio]] |[[Elborz-Montaro|Elborz]] |{{Irano}} |{{Koord|35.9553|52.1092}} |-align=center |[[Monto Sidley]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|4285}} |align=center| {{Alteco|m|2517}} |[[Antarkto]] |[[Executive Committee Range|Executive Committee Range]] | {{Antarkto}} |{{Koord|-77.04|-126.1}} |-align=center |[[Monto Giluwe]] |align=center| |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|4368}} |align=center| {{Alteco|m|2488}} |[[Oceanio]] (kontinento) |[[Nov-Gvineaj Montaraj Landoj]] |{{Papuo-Nov-Gvineo}} |{{Koord|-6.0389|143.8861}} |-align=center |[[Brumlow Top]] |align=center|✔ |align=center| |align=center| {{Alteco|m|1586}} |align=center| {{Alteco|m|1118}} |[[Aŭstralio]] (ĉeftero) |[[Granda Disiganta Montaro]] |{{Aŭstralio}} |{{Koord|-32.0032|151.448}} |} == Grimpado == En 2011, Mario Trimeri fariĝis la unua persono kiu atingis la pinton de ĉiuj 12 (Kilimanĝaro kaj Elbruso estas en ambaŭ listoj) de la Vulkanaj Sep Montopintoj kaj la [[Sep Montopintoj]]. La kuvajta grimpisto Yousef Al Refaie faris [[Guinness-libro de rekordoj|Guinness-Mondan Rekordon]]<ref>{{cite news |date=6 May 2022 |title="Kuwaiti mountaineer youngest ever to climb Seven Volcanic Summits" |publisher=Guinness World Records |url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2022/5/kuwaiti-mountaineer-youngest-ever-to-climb-seven-volcanic-summits-696926 |access-date=4 June 2023}}</ref> kaj fariĝis la plej juna grimpisto en la mondo kaj la unua mezorienta arabo<ref>{{cite web |date=15 January 2019 |title="Kuwaiti mountaineer completes 7 volcanic summits challenge" |url=https://www.kuwaittimes.com/kuwaiti-mountaineer-completes-7-volcanic-summits-challenge/ |access-date=4 June 2023 |website=Kuwait Times }}</ref> kiu kompletigis la Sep Vulkanajn Montopintojn en la aĝo de 24 jaroj kaj 119 tagoj kiam li grimpis Monton Sidley en Antarkto la 22-an de decembro 2021, superante la hindan grimpiston Satyarup Siddhanta kiu antaŭe faris ĉi tiun rekordon en la aĝo de 35 jaroj kaj 261 tagoj. La 9-an de decembro 2018 post grimpado de Ojos del Salado, la kanada grimpisto Theodore Fairhurst fariĝis la plej maljuna en la mondo kiu grimpis kaj la Sep Montopintojn kaj la Vulkanajn Sep Montopintojn je 71 jaroj kaj 231 tagoj.<ref>{{cite news|url=http://montrealgazette.com/opinion/columnists/brownstein-focus-fitness-paramount-for-navigating-citys-sidewalks-mountain-climber-says|title=Focus, fitness paramount on Montreal's icy sidewalks: mountain climber|date=12 March 2019|work=Montreal Gazette}}</ref> La 4-an de julio 2023, la Aŭstrali-naskita Caroline Leon kompletigis la Vulkanajn Sep Montopintojn en la plej rapida tempo de 183 tagoj.<ref>{{cite news |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/605625-fastest-time-to-climb-the-seven-volcanic-summits-female|title="Fastest Time to Climb the Seven Volcanic Summits" |publisher=Official Guinness World Records |date=4 July 2023}} </ref><ref>{{cite news|url=https://www.thenationalnews.com/uae/2023/02/14/dubai-climber-aims-high-after-scaling-highest-volcanic-peak-in-antarctica|title=Dubai climber aims high after scaling highest volcanic peak in Antarctica|work=The National News}}</ref><ref>{{cite news|url=https://clachliath.com/the-volcanic-seven-summits/|title=Volcanic Seven Summits|work=James Stone}}</ref> == Vidu ankaŭ == * [[Sep Montopintoj]] * [[Sep Duaj Montopintoj]] * [[Sep Triaj Montopintoj]] * [[Tri polusoj defio]] * [[Listo de la montoj pli altaj ol 8000 m]] * [[Montogrimpado]] ==Referencoj== {{Referencoj}} ptzh2r4cr45o9vjg59csbdv6hqivas9 9431689 9431686 2026-07-17T15:37:49Z Pettend 214084 Aldonis kategorion 9431689 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:VolcanicSevenSummits-1440.jpg|eta|480px|La Vulkanaj Sep Montopintoj sur monda mapo. (Messner-Listo)]] {| style="float:right; clear:both; background:transparent;" |- | [[File:Ojos del Salado summit.jpg|thumb|right|Pinto de [[Ojos del Salado]] ]] |- | [[File:Mount Kilimanjaro Dec 2009 edit1.jpg|thumb|right| Kibo-pinto de [[Kilimanĝaro]] ]] |- | [[File:Albours.jpg|thumb|right| [[Elbruso]] ]] |- | [[File:Pico Orizaba Pines.jpg|thumb|right| [[Pinto de Orizaba]] ]] |- | [[File:Damavand-Iran-2018.jpg|thumb|right| [[Damavando]] ]] |- | [[File:Mount Giluwe.jpg|thumb|right| [[Monto Giluwe]] ]] |- | [[File:MountSidleyCaldera.jpg|thumb|right| [[Monto Sidley]] ]] |} La '''Vulkanaj Sep Montopintoj''' estas la plej altaj [[vulkano]]j sur ĉiu el la sep [[kontinento]]j, same kiel la [[Sep Montopintoj]] estas la plej altaj pintoj sur ĉiu el la sep kontinentoj. Du el la Vulkanaj Sep Montopintoj ankaŭ estas en la listo de la Sep Montopintoj. [[Kilimanĝaro]] kaj [[Elbruso]], kiuj formiĝis vulkane, estas la plej altaj pintoj de siaj kontinentoj. == Difinoj kaj disputoj == Pro malsamaj interpretoj de kontinentaj limoj ([[Geologio|geologiaj]], [[geografio|geografiaj]], [[geopolitiko|geopolitikaj]]), pluraj difinoj por la plej altaj pintoj laŭ kontinento kaj la nombro de kontinentoj eblas. ===Afriko, Ameriko, Antarkto === Neniu grava disputo ekzistas pri la plej altaj vulkanoj en Afriko, Nordameriko kaj Antarkto. * [[Kilimanĝaro]], * [[Pinto de Orizaba]] kaj * [[Monto Sidley]]. === Aŭstralio === Kvankam ekzistas kelkaj malgrandaj kaj neaktivaj vulkanoj sur la [[aŭstralia kontinento]], ĉi tiu listo agnoskas, ke la insulo [[Nov-Gvineo]] estas parto de la aŭstralia kontinento. Multaj sciencaj artikoloj skribitaj en la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj konfirmas, ke [[Monto Giluwe]] en [[Papuo-Nov-Gvineo]] estas fakte malnova eroziita vulkano,<ref>{{cite journal | last1 = Blake | first1 = D. H. | first2 = E. | last2 = Löffler | title = Volcanic and Glacial Landforms on Mount Giluwe, Territory of Papua and New Guinea | journal = Geological Society of America Bulletin | volume = 82 | issue = 6 | pages = 1605–1614 | url = http://www.gsajournals.org/perlserv/?request=get-abstract&doi=10.1130%2F0016-7606(1971)82%5B1605%3AVAGLOM%5D2.0.CO%3B2 | year = 1971 | doi = 10.1130/0016-7606(1971)82[1605:VAGLOM]2.0.CO;2 | bibcode = 1971GSAB...82.1605B | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20120217041344/http://www.gsajournals.org/perlserv/?request=get-abstract&doi=10.1130%2F0016-7606(1971)82%5B1605:VAGLOM%5D2.0.CO%3B2 | archive-date = 2012-02-17 | url-access = subscription }}</ref><ref>{{cite journal | last1 = Löffler | first1 = E. | first2 = D. E. | last2= Mackenzie | first3 = A. W. | last3 = Webb | title = Potassium-argon ages from some of the Papua New Guinea highlands volcanoes, and their relevance to Pleistocene geomorphic history | journal = Journal of the Geological Society of Australia | volume =26 | issue =7–8 | pages = 387–397 | year = 1980 | doi = 10.1080/00167617908729105 |bibcode = 1979AuJES..26..387L }}</ref><ref>{{cite journal | last1 = Mackenzie | first1 = D. E. | title = Giluwe and Hagen; glaciated volcanoes in the rain forests of western PNG | journal = Volcano News | volume =19–20 | pages = 7 | year = 1985 }}</ref> male al la pli altaj montoj de Nov-Gvineo, kiuj ĉiuj estas ne-vulkanaj. Se nur kontinenta Aŭstralio estas konsiderata la kontinento, tiam [[Brumlow Top]] estas la plej alta monto en Aŭstralio (Bass-Listo).<ref name="Bass"/ >{{cite book | last1 = Bass | first1 = Dick | last2 = Wells | first2 = Frank | last3 = Ridgeway | first3 = Rick | title = Seven Summits | publisher = Warner Books | year = 1986 | isbn = 0-446-51312-1 | url-access = registration | url = https://archive.org/details/sevensummits00bass }}</ref> === Eŭropo === La ĝenerale akceptita geografia limo inter [[Eŭropo]] kaj [[Azio]] estas la [[Kresto (monto)|kresto]] de [[Uralo]] en centra [[Rusio]] kaj de [[Kaŭkazo]] en suda Rusio. Ĉar la masiva dupinta [[stratovulkano]] [[Elbruso]] leviĝas ĝuste norde de la kresto, ĝi estas la plej alta pinto en Eŭropo kaj ankaŭ la plej alta vulkano. Kelkaj [[geologo]]j tamen konsideras la [[Kuma-Maniĉa depresio]] kiel la geologian limon inter Azio kaj Eŭropo. Tia difino igus Elbruson tute en Azio, igante ĝin la plej alta vulkano de tiu kontinento (vidu sube) kaj igante [[Etno|Etnan]] (3400-metran aktivan stratovulkanon en [[Sicilio]], [[Italio]]) la plej alta vulkano en Eŭropo. [[Tejdo]] en la [[Kanariaj Insuloj]], kvankam aktiva, pli alta ol Etno kaj ene de la teritorio de eŭropa lando, ne estus konsiderata ĉar geologie la Kanariaj Insuloj apartenas al la [[afriko|afrika kontinento]]. ===Sudameriko === Kvankam [[Akonkagvo]], la plej alta pinto en [[Sudameriko]] kaj la plej alta pinto en la [[okcidenta hemisfero]], ja havas vulkanan originon, ĝia nuna kulmino ŝuldiĝas al geologiaj procezoj prefere ol esti strikte vulkana.<ref>{{Cite web|url=https://www.scribd.com/document/24836826/Geology-of-Aconcagua|title=Geology of Aconcagua {{!}} Volcano {{!}} Plate Tectonics|website=Scribd|language=en|access-date=2017-12-01}}</ref> Pro tio, Akonkagvo ne estas konsiderata vulkano memstare, almenaŭ ne kiel membro de la Vulkanaj Sep Montopintoj. La nuna konsento bazita sur la plej lastatempaj mezuradoj lokas [[Ojos del Salado]] kiel la duan plej altan pinton kaj plej altan vulkanon en Sudameriko, signife pli alte ol [[Monto Pissis]].<ref>{{cite book | last = Biggar | first = John | title = The Andes: A Guide for Climbers (3rd Ed.) | publisher = Andes | year = 2005 | isbn = 0-9536087-2-7 }}</ref> ===Azio === La 5 610 m alta [[Damavando]] estas tre granda izolita stratovulkano kun pli ol 4 600 m da topografia [[Elstareco (geografio)|elstareco]]. Ekzistas pli ol 70 vulkanaj ellastruoj konataj kiel la [[Kunlun Vulkana Grupo]] en [[Tibeto]] je pli altaj altitudoj ol la pinto de Damavando, el kiuj la plej alta havas raportitan altecon de 5 808 m (35,5°N 80,2°E). Pintoj en ĉi tiu vulkana grupo ne estas konsiderataj vulkanaj montoj, sed anstataŭe speco de [[Vulkana konuso|piroklasta konuso]].<ref>{{cite web | title = Kunlun Volcanic Group | department = Global Volcanism Program | publisher = [[Smithsonian Institution]] | url= http://www.volcano.si.edu/world/volcano.cfm?vnum=1004-03- | access-date = 2007-02-28 }}</ref> == Listo == La listo de la Vulkanaj Sep Montopintoj sekvas la liston de la [[Sep Montopintoj]] kreita de Richard Bass,<ref name=Bass /> kiu elektis la plej altan monton de kontinenta Aŭstralio, [[Monto Kosciuszko|Monton Kosciuszko]] (2 228 m), por reprezenti la plej altan pinton de la aŭstralia kontinento. Reinhold Messner proponis alian liston (la liston de Messner aŭ Carstensz) anstataŭigante Monton Kosciuszko per [[Puncak Jaya]] (4 884 m) de Okcidenta [[Nov-Gvineo]], kiu estas parto de [[Indonezio]]. Sekvante la liston de Bass, [[Brumlow Top]] (1 586 m) estas la plej alta vulkano en Aŭstralio.<ref name="pb" /> Laŭ la listo de Messner, [[Monto Giluwe]] (4 368 m) sur Nov-Gvineo estas la plej alta vulkano de la aŭstralia kontinento. Ambaŭ listoj konsideras la Kaŭkazan Montaron kiel eŭropan. Tio faras Monton Elbruson (5 864 m), en Rusio, la plej alta vulkano en Eŭropo. Tiuj, kiuj ekskludas la Kaŭkazon el Eŭropo, rigardas la Etnan (3 403 m), situantan en Sicilio, kiel la plej altan vulkanon de Eŭropo.<ref name="pb"/ >{{Cite web |title=The Volcanic Seven Summits - Peakbagger.com |url=https://peakbagger.com/list.aspx?lid=1002&cid=24813 |access-date=2025-11-24 |website=peakbagger.com}}</ref> {| class="wikitable sortable" !colspan="9"|''Volcanic Seven Summits'' (sorted by elevation) |- ! width= 100 | Vulkano ! width= 50 | Bass-listo ! width= 50 | Messner-listo ! width= 100 | Alteco ! width= 100 | [[Elstareco (geografio)|Elstareco]] ! width= 100 | Kontinento ! width= 150 | [[Montara sistemo|Montaro]] ! width= 100 | Lando ! width= 100 | Koordiantoj |-align=center |[[Ojos del Salado]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|6893}} |align=center| {{Alteco|m|3688}} |[[Sudameriko]] |[[Andoj]] |{{Argentino}} <br/> {{Ĉilio}} |{{Koord|-27.1097|-68.5414}} |-align=center |[[Kilimanĝaro]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|5895}} |align=center| {{Alteco|m|5885}} |[[Afriko]] | - |{{Tanzanio}} |{{Koord|-3.0667|37.3592}} |-align=center |[[Elbruso]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|5642}} |align=center| {{Alteco|m|4741}} |[[Europo]] |[[Kaŭkazo]] |{{Rusujo}} |{{Koord|43.35254|42.437875}} |-align=center |[[Pinto de Orizaba]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|5636}} |align=center| {{Alteco|m|4922}} |[[Nordameriko]] |[[Novvulkana Montaro]] |{{Meksiko}} |{{Koord|19.03|-97.27}} |-align=center |[[Damavando]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|5610}} |align=center| {{Alteco|m|4667}} |[[Azio]] |[[Elborz-Montaro|Elborz]] |{{Irano}} |{{Koord|35.9553|52.1092}} |-align=center |[[Monto Sidley]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|4285}} |align=center| {{Alteco|m|2517}} |[[Antarkto]] |[[Executive Committee Range|Executive Committee Range]] | {{Antarkto}} |{{Koord|-77.04|-126.1}} |-align=center |[[Monto Giluwe]] |align=center| |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|4368}} |align=center| {{Alteco|m|2488}} |[[Oceanio]] (kontinento) |[[Nov-Gvineaj Montaraj Landoj]] |{{Papuo-Nov-Gvineo}} |{{Koord|-6.0389|143.8861}} |-align=center |[[Brumlow Top]] |align=center|✔ |align=center| |align=center| {{Alteco|m|1586}} |align=center| {{Alteco|m|1118}} |[[Aŭstralio]] (ĉeftero) |[[Granda Disiganta Montaro]] |{{Aŭstralio}} |{{Koord|-32.0032|151.448}} |} == Grimpado == En 2011, Mario Trimeri fariĝis la unua persono kiu atingis la pinton de ĉiuj 12 (Kilimanĝaro kaj Elbruso estas en ambaŭ listoj) de la Vulkanaj Sep Montopintoj kaj la [[Sep Montopintoj]]. La kuvajta grimpisto Yousef Al Refaie faris [[Guinness-libro de rekordoj|Guinness-Mondan Rekordon]]<ref>{{cite news |date=6 May 2022 |title="Kuwaiti mountaineer youngest ever to climb Seven Volcanic Summits" |publisher=Guinness World Records |url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2022/5/kuwaiti-mountaineer-youngest-ever-to-climb-seven-volcanic-summits-696926 |access-date=4 June 2023}}</ref> kaj fariĝis la plej juna grimpisto en la mondo kaj la unua mezorienta arabo<ref>{{cite web |date=15 January 2019 |title="Kuwaiti mountaineer completes 7 volcanic summits challenge" |url=https://www.kuwaittimes.com/kuwaiti-mountaineer-completes-7-volcanic-summits-challenge/ |access-date=4 June 2023 |website=Kuwait Times }}</ref> kiu kompletigis la Sep Vulkanajn Montopintojn en la aĝo de 24 jaroj kaj 119 tagoj kiam li grimpis Monton Sidley en Antarkto la 22-an de decembro 2021, superante la hindan grimpiston Satyarup Siddhanta kiu antaŭe faris ĉi tiun rekordon en la aĝo de 35 jaroj kaj 261 tagoj. La 9-an de decembro 2018 post grimpado de Ojos del Salado, la kanada grimpisto Theodore Fairhurst fariĝis la plej maljuna en la mondo kiu grimpis kaj la Sep Montopintojn kaj la Vulkanajn Sep Montopintojn je 71 jaroj kaj 231 tagoj.<ref>{{cite news|url=http://montrealgazette.com/opinion/columnists/brownstein-focus-fitness-paramount-for-navigating-citys-sidewalks-mountain-climber-says|title=Focus, fitness paramount on Montreal's icy sidewalks: mountain climber|date=12 March 2019|work=Montreal Gazette}}</ref> La 4-an de julio 2023, la Aŭstrali-naskita Caroline Leon kompletigis la Vulkanajn Sep Montopintojn en la plej rapida tempo de 183 tagoj.<ref>{{cite news |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/605625-fastest-time-to-climb-the-seven-volcanic-summits-female|title="Fastest Time to Climb the Seven Volcanic Summits" |publisher=Official Guinness World Records |date=4 July 2023}} </ref><ref>{{cite news|url=https://www.thenationalnews.com/uae/2023/02/14/dubai-climber-aims-high-after-scaling-highest-volcanic-peak-in-antarctica|title=Dubai climber aims high after scaling highest volcanic peak in Antarctica|work=The National News}}</ref><ref>{{cite news|url=https://clachliath.com/the-volcanic-seven-summits/|title=Volcanic Seven Summits|work=James Stone}}</ref> == Vidu ankaŭ == * [[Sep Montopintoj]] * [[Sep Duaj Montopintoj]] * [[Sep Triaj Montopintoj]] * [[Tri polusoj defio]] * [[Listo de la montoj pli altaj ol 8000 m]] * [[Montogrimpado]] ==Referencoj== {{Referencoj}} [[Kategorio:Montogrimpado]] mobnwqfv62ra5f88n65g8ns075uca0q 9431720 9431689 2026-07-17T16:32:19Z Aidas 3488 9431720 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:VolcanicSevenSummits-1440.jpg|eta|480px|La Vulkanaj Sep Montopintoj sur monda mapo. (Messner-Listo)]] {| style="float:right; clear:both; background:transparent;" |- | [[File:Ojos del Salado summit.jpg|thumb|right|Pinto de [[Ojos del Salado]] ]] |- | [[File:Mount Kilimanjaro Dec 2009 edit1.jpg|thumb|right| Kibo-pinto de [[Kilimanĝaro]] ]] |- | [[File:Albours.jpg|thumb|right| [[Elbruso]] ]] |- | [[File:Pico Orizaba Pines.jpg|thumb|right| [[Pinto de Orizaba]] ]] |- | [[File:Damavand-Iran-2018.jpg|thumb|right| [[Damavando]] ]] |- | [[File:Mount Giluwe.jpg|thumb|right| [[Monto Giluwe]] ]] |- | [[File:MountSidleyCaldera.jpg|thumb|right| [[Monto Sidley]] ]] |} La '''Vulkanaj Sep Montopintoj''' estas la plej altaj [[vulkano]]j sur ĉiu el la sep [[kontinento]]j, same kiel la [[Sep Montopintoj]] estas la plej altaj pintoj sur ĉiu el la sep kontinentoj. Du el la Vulkanaj Sep Montopintoj ankaŭ estas en la listo de la Sep Montopintoj. [[Kilimanĝaro]] kaj [[Elbruso]], kiuj formiĝis vulkane, estas la plej altaj pintoj de siaj kontinentoj. == Difinoj kaj disputoj == Pro malsamaj interpretoj de kontinentaj limoj ([[Geologio|geologiaj]], [[geografio|geografiaj]], [[geopolitiko|geopolitikaj]]), pluraj difinoj por la plej altaj pintoj laŭ kontinento kaj la nombro de kontinentoj eblas. ===Afriko, Ameriko, Antarkto === Neniu grava disputo ekzistas pri la plej altaj vulkanoj en Afriko, Nordameriko kaj Antarkto. * [[Kilimanĝaro]], * [[Pinto de Orizaba]] kaj * [[Monto Sidley]]. === Aŭstralio === Kvankam ekzistas kelkaj malgrandaj kaj neaktivaj vulkanoj sur la [[aŭstralia kontinento]], ĉi tiu listo agnoskas, ke la insulo [[Nov-Gvineo]] estas parto de la aŭstralia kontinento. Multaj sciencaj artikoloj skribitaj en la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj konfirmas, ke [[Monto Giluwe]] en [[Papuo-Nov-Gvineo]] estas fakte malnova eroziita vulkano,<ref>{{cite journal | last1 = Blake | first1 = D. H. | first2 = E. | last2 = Löffler | title = Volcanic and Glacial Landforms on Mount Giluwe, Territory of Papua and New Guinea | journal = Geological Society of America Bulletin | volume = 82 | issue = 6 | pages = 1605–1614 | url = http://www.gsajournals.org/perlserv/?request=get-abstract&doi=10.1130%2F0016-7606(1971)82%5B1605%3AVAGLOM%5D2.0.CO%3B2 | year = 1971 | doi = 10.1130/0016-7606(1971)82[1605:VAGLOM]2.0.CO;2 | bibcode = 1971GSAB...82.1605B | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20120217041344/http://www.gsajournals.org/perlserv/?request=get-abstract&doi=10.1130%2F0016-7606(1971)82%5B1605:VAGLOM%5D2.0.CO%3B2 | archive-date = 2012-02-17 | url-access = subscription }}</ref><ref>{{cite journal | last1 = Löffler | first1 = E. | first2 = D. E. | last2= Mackenzie | first3 = A. W. | last3 = Webb | title = Potassium-argon ages from some of the Papua New Guinea highlands volcanoes, and their relevance to Pleistocene geomorphic history | journal = Journal of the Geological Society of Australia | volume =26 | issue =7–8 | pages = 387–397 | year = 1980 | doi = 10.1080/00167617908729105 |bibcode = 1979AuJES..26..387L }}</ref><ref>{{cite journal | last1 = Mackenzie | first1 = D. E. | title = Giluwe and Hagen; glaciated volcanoes in the rain forests of western PNG | journal = Volcano News | volume =19–20 | pages = 7 | year = 1985 }}</ref> male al la pli altaj montoj de Nov-Gvineo, kiuj ĉiuj estas ne-vulkanaj. Se nur kontinenta Aŭstralio estas konsiderata la kontinento, tiam [[Brumlow Top]] estas la plej alta monto en Aŭstralio (Bass-Listo).<ref name="Bass"/ >{{cite book | last1 = Bass | first1 = Dick | last2 = Wells | first2 = Frank | last3 = Ridgeway | first3 = Rick | title = Seven Summits | publisher = Warner Books | year = 1986 | isbn = 0-446-51312-1 | url-access = registration | url = https://archive.org/details/sevensummits00bass }}</ref> === Eŭropo === La ĝenerale akceptita geografia limo inter [[Eŭropo]] kaj [[Azio]] estas la [[Kresto (monto)|kresto]] de [[Uralo]] en centra [[Rusio]] kaj de [[Kaŭkazo]] en suda Rusio. Ĉar la masiva dupinta [[stratovulkano]] [[Elbruso]] leviĝas ĝuste norde de la kresto, ĝi estas la plej alta pinto en Eŭropo kaj ankaŭ la plej alta vulkano. Kelkaj [[geologo]]j tamen konsideras la [[Kuma-Maniĉa depresio]] kiel la geologian limon inter Azio kaj Eŭropo. Tia difino igus Elbruson tute en Azio, igante ĝin la plej alta vulkano de tiu kontinento (vidu sube) kaj igante [[Etno|Etnan]] (3400-metran aktivan stratovulkanon en [[Sicilio]], [[Italio]]) la plej alta vulkano en Eŭropo. [[Tejdo]] en la [[Kanariaj Insuloj]], kvankam aktiva, pli alta ol Etno kaj ene de la teritorio de eŭropa lando, ne estus konsiderata ĉar geologie la Kanariaj Insuloj apartenas al la [[afriko|afrika kontinento]]. ===Sudameriko === Kvankam [[Akonkagvo]], la plej alta pinto en [[Sudameriko]] kaj la plej alta pinto en la [[okcidenta hemisfero]], ja havas vulkanan originon, ĝia nuna kulmino ŝuldiĝas al geologiaj procezoj prefere ol esti strikte vulkana.<ref>{{Cite web|url=https://www.scribd.com/document/24836826/Geology-of-Aconcagua|title=Geology of Aconcagua {{!}} Volcano {{!}} Plate Tectonics|website=Scribd|language=en|access-date=2017-12-01}}</ref> Pro tio, Akonkagvo ne estas konsiderata vulkano memstare, almenaŭ ne kiel membro de la Vulkanaj Sep Montopintoj. La nuna konsento bazita sur la plej lastatempaj mezuradoj lokas [[Ojos del Salado]] kiel la duan plej altan pinton kaj plej altan vulkanon en Sudameriko, signife pli alte ol [[Monto Pissis]].<ref>{{cite book | last = Biggar | first = John | title = The Andes: A Guide for Climbers (3rd Ed.) | publisher = Andes | year = 2005 | isbn = 0-9536087-2-7 }}</ref> ===Azio === La 5 610 m alta [[Damavando]] estas tre granda izolita stratovulkano kun pli ol 4 600 m da topografia [[Elstareco (geografio)|elstareco]]. Ekzistas pli ol 70 vulkanaj ellastruoj konataj kiel la [[Kunlun Vulkana Grupo]] en [[Tibeto]] je pli altaj altitudoj ol la pinto de Damavando, el kiuj la plej alta havas raportitan altecon de 5 808 m (35,5°N 80,2°E). Pintoj en ĉi tiu vulkana grupo ne estas konsiderataj vulkanaj montoj, sed anstataŭe speco de [[Vulkana konuso|piroklasta konuso]].<ref>{{cite web | title = Kunlun Volcanic Group | department = Global Volcanism Program | publisher = [[Smithsonian Institution]] | url= http://www.volcano.si.edu/world/volcano.cfm?vnum=1004-03- | access-date = 2007-02-28 }}</ref> == Listo == La listo de la Vulkanaj Sep Montopintoj sekvas la liston de la [[Sep Montopintoj]] kreita de Richard Bass,<ref name=Bass /> kiu elektis la plej altan monton de kontinenta Aŭstralio, [[Monto Kosciuszko|Monton Kosciuszko]] (2 228 m), por reprezenti la plej altan pinton de la aŭstralia kontinento. Reinhold Messner proponis alian liston (la liston de Messner aŭ Carstensz) anstataŭigante Monton Kosciuszko per [[Puncak Jaya]] (4 884 m) de Okcidenta [[Nov-Gvineo]], kiu estas parto de [[Indonezio]]. Sekvante la liston de Bass, [[Brumlow Top]] (1 586 m) estas la plej alta vulkano en Aŭstralio.<ref name="pb" /> Laŭ la listo de Messner, [[Monto Giluwe]] (4 368 m) sur Nov-Gvineo estas la plej alta vulkano de la aŭstralia kontinento. Ambaŭ listoj konsideras la Kaŭkazan Montaron kiel eŭropan. Tio faras Monton Elbruson (5 864 m), en Rusio, la plej alta vulkano en Eŭropo. Tiuj, kiuj ekskludas la Kaŭkazon el Eŭropo, rigardas la Etnan (3 403 m), situantan en Sicilio, kiel la plej altan vulkanon de Eŭropo.<ref name="pb"/ >{{Cite web |title=The Volcanic Seven Summits - Peakbagger.com |url=https://peakbagger.com/list.aspx?lid=1002&cid=24813 |access-date=2025-11-24 |website=peakbagger.com}}</ref> {| class="wikitable sortable" !colspan="9"|''Vulkanaj Sep Montopintoj'' (ordigitaj laŭ alteco) |- ! width= 100 | Vulkano ! width= 50 | Bass-listo ! width= 50 | Messner-listo ! width= 100 | Alteco ! width= 100 | [[Elstareco (geografio)|Elstareco]] ! width= 100 | Kontinento ! width= 150 | [[Montara sistemo|Montaro]] ! width= 100 | Lando ! width= 100 | Koordiantoj |-align=center |[[Ojos del Salado]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|6893}} |align=center| {{Alteco|m|3688}} |[[Sudameriko]] |[[Andoj]] |{{Argentino}} <br/> {{Ĉilio}} |{{Koord|-27.1097|-68.5414}} |-align=center |[[Kilimanĝaro]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|5895}} |align=center| {{Alteco|m|5885}} |[[Afriko]] | - |{{Tanzanio}} |{{Koord|-3.0667|37.3592}} |-align=center |[[Elbruso]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|5642}} |align=center| {{Alteco|m|4741}} |[[Europo]] |[[Kaŭkazo]] |{{Rusujo}} |{{Koord|43.35254|42.437875}} |-align=center |[[Pinto de Orizaba]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|5636}} |align=center| {{Alteco|m|4922}} |[[Nordameriko]] |[[Novvulkana Montaro]] |{{Meksiko}} |{{Koord|19.03|-97.27}} |-align=center |[[Damavando]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|5610}} |align=center| {{Alteco|m|4667}} |[[Azio]] |[[Elborz-Montaro|Elborz]] |{{Irano}} |{{Koord|35.9553|52.1092}} |-align=center |[[Monto Sidley]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|4285}} |align=center| {{Alteco|m|2517}} |[[Antarkto]] |[[Executive Committee Range|Executive Committee Range]] | {{Antarkto}} |{{Koord|-77.04|-126.1}} |-align=center |[[Monto Giluwe]] |align=center| |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|4368}} |align=center| {{Alteco|m|2488}} |[[Oceanio]] (kontinento) |[[Nov-Gvineaj Montaraj Landoj]] |{{Papuo-Nov-Gvineo}} |{{Koord|-6.0389|143.8861}} |-align=center |[[Brumlow Top]] |align=center|✔ |align=center| |align=center| {{Alteco|m|1586}} |align=center| {{Alteco|m|1118}} |[[Aŭstralio]] (ĉeftero) |[[Granda Disiganta Montaro]] |{{Aŭstralio}} |{{Koord|-32.0032|151.448}} |} == Grimpado == En 2011, Mario Trimeri fariĝis la unua persono kiu atingis la pinton de ĉiuj 12 (Kilimanĝaro kaj Elbruso estas en ambaŭ listoj) de la Vulkanaj Sep Montopintoj kaj la [[Sep Montopintoj]]. La kuvajta grimpisto Yousef Al Refaie faris [[Guinness-libro de rekordoj|Guinness-Mondan Rekordon]]<ref>{{cite news |date=6 May 2022 |title="Kuwaiti mountaineer youngest ever to climb Seven Volcanic Summits" |publisher=Guinness World Records |url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2022/5/kuwaiti-mountaineer-youngest-ever-to-climb-seven-volcanic-summits-696926 |access-date=4 June 2023}}</ref> kaj fariĝis la plej juna grimpisto en la mondo kaj la unua mezorienta arabo<ref>{{cite web |date=15 January 2019 |title="Kuwaiti mountaineer completes 7 volcanic summits challenge" |url=https://www.kuwaittimes.com/kuwaiti-mountaineer-completes-7-volcanic-summits-challenge/ |access-date=4 June 2023 |website=Kuwait Times }}</ref> kiu kompletigis la Sep Vulkanajn Montopintojn en la aĝo de 24 jaroj kaj 119 tagoj kiam li grimpis Monton Sidley en Antarkto la 22-an de decembro 2021, superante la hindan grimpiston Satyarup Siddhanta kiu antaŭe faris ĉi tiun rekordon en la aĝo de 35 jaroj kaj 261 tagoj. La 9-an de decembro 2018 post grimpado de Ojos del Salado, la kanada grimpisto Theodore Fairhurst fariĝis la plej maljuna en la mondo kiu grimpis kaj la Sep Montopintojn kaj la Vulkanajn Sep Montopintojn je 71 jaroj kaj 231 tagoj.<ref>{{cite news|url=http://montrealgazette.com/opinion/columnists/brownstein-focus-fitness-paramount-for-navigating-citys-sidewalks-mountain-climber-says|title=Focus, fitness paramount on Montreal's icy sidewalks: mountain climber|date=12 March 2019|work=Montreal Gazette}}</ref> La 4-an de julio 2023, la Aŭstrali-naskita Caroline Leon kompletigis la Vulkanajn Sep Montopintojn en la plej rapida tempo de 183 tagoj.<ref>{{cite news |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/605625-fastest-time-to-climb-the-seven-volcanic-summits-female|title="Fastest Time to Climb the Seven Volcanic Summits" |publisher=Official Guinness World Records |date=4 July 2023}} </ref><ref>{{cite news|url=https://www.thenationalnews.com/uae/2023/02/14/dubai-climber-aims-high-after-scaling-highest-volcanic-peak-in-antarctica|title=Dubai climber aims high after scaling highest volcanic peak in Antarctica|work=The National News}}</ref><ref>{{cite news|url=https://clachliath.com/the-volcanic-seven-summits/|title=Volcanic Seven Summits|work=James Stone}}</ref> == Vidu ankaŭ == * [[Sep Montopintoj]] * [[Sep Duaj Montopintoj]] * [[Sep Triaj Montopintoj]] * [[Tri polusoj defio]] * [[Listo de la montoj pli altaj ol 8000 m]] * [[Montogrimpado]] ==Referencoj== {{Referencoj}} [[Kategorio:Montogrimpado]] puhvk0yflblpfb57gu1ilfpt7jd1zw8 9431769 9431720 2026-07-17T17:18:36Z Kani 670 Kani movis paĝon [[Vulkanaj Sep Montopintoj]] al [[Sep Vulkanaj Montopintoj]] anstataŭigante alidirektilon: kutima vortordo 9431720 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:VolcanicSevenSummits-1440.jpg|eta|480px|La Vulkanaj Sep Montopintoj sur monda mapo. (Messner-Listo)]] {| style="float:right; clear:both; background:transparent;" |- | [[File:Ojos del Salado summit.jpg|thumb|right|Pinto de [[Ojos del Salado]] ]] |- | [[File:Mount Kilimanjaro Dec 2009 edit1.jpg|thumb|right| Kibo-pinto de [[Kilimanĝaro]] ]] |- | [[File:Albours.jpg|thumb|right| [[Elbruso]] ]] |- | [[File:Pico Orizaba Pines.jpg|thumb|right| [[Pinto de Orizaba]] ]] |- | [[File:Damavand-Iran-2018.jpg|thumb|right| [[Damavando]] ]] |- | [[File:Mount Giluwe.jpg|thumb|right| [[Monto Giluwe]] ]] |- | [[File:MountSidleyCaldera.jpg|thumb|right| [[Monto Sidley]] ]] |} La '''Vulkanaj Sep Montopintoj''' estas la plej altaj [[vulkano]]j sur ĉiu el la sep [[kontinento]]j, same kiel la [[Sep Montopintoj]] estas la plej altaj pintoj sur ĉiu el la sep kontinentoj. Du el la Vulkanaj Sep Montopintoj ankaŭ estas en la listo de la Sep Montopintoj. [[Kilimanĝaro]] kaj [[Elbruso]], kiuj formiĝis vulkane, estas la plej altaj pintoj de siaj kontinentoj. == Difinoj kaj disputoj == Pro malsamaj interpretoj de kontinentaj limoj ([[Geologio|geologiaj]], [[geografio|geografiaj]], [[geopolitiko|geopolitikaj]]), pluraj difinoj por la plej altaj pintoj laŭ kontinento kaj la nombro de kontinentoj eblas. ===Afriko, Ameriko, Antarkto === Neniu grava disputo ekzistas pri la plej altaj vulkanoj en Afriko, Nordameriko kaj Antarkto. * [[Kilimanĝaro]], * [[Pinto de Orizaba]] kaj * [[Monto Sidley]]. === Aŭstralio === Kvankam ekzistas kelkaj malgrandaj kaj neaktivaj vulkanoj sur la [[aŭstralia kontinento]], ĉi tiu listo agnoskas, ke la insulo [[Nov-Gvineo]] estas parto de la aŭstralia kontinento. Multaj sciencaj artikoloj skribitaj en la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj konfirmas, ke [[Monto Giluwe]] en [[Papuo-Nov-Gvineo]] estas fakte malnova eroziita vulkano,<ref>{{cite journal | last1 = Blake | first1 = D. H. | first2 = E. | last2 = Löffler | title = Volcanic and Glacial Landforms on Mount Giluwe, Territory of Papua and New Guinea | journal = Geological Society of America Bulletin | volume = 82 | issue = 6 | pages = 1605–1614 | url = http://www.gsajournals.org/perlserv/?request=get-abstract&doi=10.1130%2F0016-7606(1971)82%5B1605%3AVAGLOM%5D2.0.CO%3B2 | year = 1971 | doi = 10.1130/0016-7606(1971)82[1605:VAGLOM]2.0.CO;2 | bibcode = 1971GSAB...82.1605B | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20120217041344/http://www.gsajournals.org/perlserv/?request=get-abstract&doi=10.1130%2F0016-7606(1971)82%5B1605:VAGLOM%5D2.0.CO%3B2 | archive-date = 2012-02-17 | url-access = subscription }}</ref><ref>{{cite journal | last1 = Löffler | first1 = E. | first2 = D. E. | last2= Mackenzie | first3 = A. W. | last3 = Webb | title = Potassium-argon ages from some of the Papua New Guinea highlands volcanoes, and their relevance to Pleistocene geomorphic history | journal = Journal of the Geological Society of Australia | volume =26 | issue =7–8 | pages = 387–397 | year = 1980 | doi = 10.1080/00167617908729105 |bibcode = 1979AuJES..26..387L }}</ref><ref>{{cite journal | last1 = Mackenzie | first1 = D. E. | title = Giluwe and Hagen; glaciated volcanoes in the rain forests of western PNG | journal = Volcano News | volume =19–20 | pages = 7 | year = 1985 }}</ref> male al la pli altaj montoj de Nov-Gvineo, kiuj ĉiuj estas ne-vulkanaj. Se nur kontinenta Aŭstralio estas konsiderata la kontinento, tiam [[Brumlow Top]] estas la plej alta monto en Aŭstralio (Bass-Listo).<ref name="Bass"/ >{{cite book | last1 = Bass | first1 = Dick | last2 = Wells | first2 = Frank | last3 = Ridgeway | first3 = Rick | title = Seven Summits | publisher = Warner Books | year = 1986 | isbn = 0-446-51312-1 | url-access = registration | url = https://archive.org/details/sevensummits00bass }}</ref> === Eŭropo === La ĝenerale akceptita geografia limo inter [[Eŭropo]] kaj [[Azio]] estas la [[Kresto (monto)|kresto]] de [[Uralo]] en centra [[Rusio]] kaj de [[Kaŭkazo]] en suda Rusio. Ĉar la masiva dupinta [[stratovulkano]] [[Elbruso]] leviĝas ĝuste norde de la kresto, ĝi estas la plej alta pinto en Eŭropo kaj ankaŭ la plej alta vulkano. Kelkaj [[geologo]]j tamen konsideras la [[Kuma-Maniĉa depresio]] kiel la geologian limon inter Azio kaj Eŭropo. Tia difino igus Elbruson tute en Azio, igante ĝin la plej alta vulkano de tiu kontinento (vidu sube) kaj igante [[Etno|Etnan]] (3400-metran aktivan stratovulkanon en [[Sicilio]], [[Italio]]) la plej alta vulkano en Eŭropo. [[Tejdo]] en la [[Kanariaj Insuloj]], kvankam aktiva, pli alta ol Etno kaj ene de la teritorio de eŭropa lando, ne estus konsiderata ĉar geologie la Kanariaj Insuloj apartenas al la [[afriko|afrika kontinento]]. ===Sudameriko === Kvankam [[Akonkagvo]], la plej alta pinto en [[Sudameriko]] kaj la plej alta pinto en la [[okcidenta hemisfero]], ja havas vulkanan originon, ĝia nuna kulmino ŝuldiĝas al geologiaj procezoj prefere ol esti strikte vulkana.<ref>{{Cite web|url=https://www.scribd.com/document/24836826/Geology-of-Aconcagua|title=Geology of Aconcagua {{!}} Volcano {{!}} Plate Tectonics|website=Scribd|language=en|access-date=2017-12-01}}</ref> Pro tio, Akonkagvo ne estas konsiderata vulkano memstare, almenaŭ ne kiel membro de la Vulkanaj Sep Montopintoj. La nuna konsento bazita sur la plej lastatempaj mezuradoj lokas [[Ojos del Salado]] kiel la duan plej altan pinton kaj plej altan vulkanon en Sudameriko, signife pli alte ol [[Monto Pissis]].<ref>{{cite book | last = Biggar | first = John | title = The Andes: A Guide for Climbers (3rd Ed.) | publisher = Andes | year = 2005 | isbn = 0-9536087-2-7 }}</ref> ===Azio === La 5 610 m alta [[Damavando]] estas tre granda izolita stratovulkano kun pli ol 4 600 m da topografia [[Elstareco (geografio)|elstareco]]. Ekzistas pli ol 70 vulkanaj ellastruoj konataj kiel la [[Kunlun Vulkana Grupo]] en [[Tibeto]] je pli altaj altitudoj ol la pinto de Damavando, el kiuj la plej alta havas raportitan altecon de 5 808 m (35,5°N 80,2°E). Pintoj en ĉi tiu vulkana grupo ne estas konsiderataj vulkanaj montoj, sed anstataŭe speco de [[Vulkana konuso|piroklasta konuso]].<ref>{{cite web | title = Kunlun Volcanic Group | department = Global Volcanism Program | publisher = [[Smithsonian Institution]] | url= http://www.volcano.si.edu/world/volcano.cfm?vnum=1004-03- | access-date = 2007-02-28 }}</ref> == Listo == La listo de la Vulkanaj Sep Montopintoj sekvas la liston de la [[Sep Montopintoj]] kreita de Richard Bass,<ref name=Bass /> kiu elektis la plej altan monton de kontinenta Aŭstralio, [[Monto Kosciuszko|Monton Kosciuszko]] (2 228 m), por reprezenti la plej altan pinton de la aŭstralia kontinento. Reinhold Messner proponis alian liston (la liston de Messner aŭ Carstensz) anstataŭigante Monton Kosciuszko per [[Puncak Jaya]] (4 884 m) de Okcidenta [[Nov-Gvineo]], kiu estas parto de [[Indonezio]]. Sekvante la liston de Bass, [[Brumlow Top]] (1 586 m) estas la plej alta vulkano en Aŭstralio.<ref name="pb" /> Laŭ la listo de Messner, [[Monto Giluwe]] (4 368 m) sur Nov-Gvineo estas la plej alta vulkano de la aŭstralia kontinento. Ambaŭ listoj konsideras la Kaŭkazan Montaron kiel eŭropan. Tio faras Monton Elbruson (5 864 m), en Rusio, la plej alta vulkano en Eŭropo. Tiuj, kiuj ekskludas la Kaŭkazon el Eŭropo, rigardas la Etnan (3 403 m), situantan en Sicilio, kiel la plej altan vulkanon de Eŭropo.<ref name="pb"/ >{{Cite web |title=The Volcanic Seven Summits - Peakbagger.com |url=https://peakbagger.com/list.aspx?lid=1002&cid=24813 |access-date=2025-11-24 |website=peakbagger.com}}</ref> {| class="wikitable sortable" !colspan="9"|''Vulkanaj Sep Montopintoj'' (ordigitaj laŭ alteco) |- ! width= 100 | Vulkano ! width= 50 | Bass-listo ! width= 50 | Messner-listo ! width= 100 | Alteco ! width= 100 | [[Elstareco (geografio)|Elstareco]] ! width= 100 | Kontinento ! width= 150 | [[Montara sistemo|Montaro]] ! width= 100 | Lando ! width= 100 | Koordiantoj |-align=center |[[Ojos del Salado]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|6893}} |align=center| {{Alteco|m|3688}} |[[Sudameriko]] |[[Andoj]] |{{Argentino}} <br/> {{Ĉilio}} |{{Koord|-27.1097|-68.5414}} |-align=center |[[Kilimanĝaro]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|5895}} |align=center| {{Alteco|m|5885}} |[[Afriko]] | - |{{Tanzanio}} |{{Koord|-3.0667|37.3592}} |-align=center |[[Elbruso]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|5642}} |align=center| {{Alteco|m|4741}} |[[Europo]] |[[Kaŭkazo]] |{{Rusujo}} |{{Koord|43.35254|42.437875}} |-align=center |[[Pinto de Orizaba]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|5636}} |align=center| {{Alteco|m|4922}} |[[Nordameriko]] |[[Novvulkana Montaro]] |{{Meksiko}} |{{Koord|19.03|-97.27}} |-align=center |[[Damavando]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|5610}} |align=center| {{Alteco|m|4667}} |[[Azio]] |[[Elborz-Montaro|Elborz]] |{{Irano}} |{{Koord|35.9553|52.1092}} |-align=center |[[Monto Sidley]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|4285}} |align=center| {{Alteco|m|2517}} |[[Antarkto]] |[[Executive Committee Range|Executive Committee Range]] | {{Antarkto}} |{{Koord|-77.04|-126.1}} |-align=center |[[Monto Giluwe]] |align=center| |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|4368}} |align=center| {{Alteco|m|2488}} |[[Oceanio]] (kontinento) |[[Nov-Gvineaj Montaraj Landoj]] |{{Papuo-Nov-Gvineo}} |{{Koord|-6.0389|143.8861}} |-align=center |[[Brumlow Top]] |align=center|✔ |align=center| |align=center| {{Alteco|m|1586}} |align=center| {{Alteco|m|1118}} |[[Aŭstralio]] (ĉeftero) |[[Granda Disiganta Montaro]] |{{Aŭstralio}} |{{Koord|-32.0032|151.448}} |} == Grimpado == En 2011, Mario Trimeri fariĝis la unua persono kiu atingis la pinton de ĉiuj 12 (Kilimanĝaro kaj Elbruso estas en ambaŭ listoj) de la Vulkanaj Sep Montopintoj kaj la [[Sep Montopintoj]]. La kuvajta grimpisto Yousef Al Refaie faris [[Guinness-libro de rekordoj|Guinness-Mondan Rekordon]]<ref>{{cite news |date=6 May 2022 |title="Kuwaiti mountaineer youngest ever to climb Seven Volcanic Summits" |publisher=Guinness World Records |url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2022/5/kuwaiti-mountaineer-youngest-ever-to-climb-seven-volcanic-summits-696926 |access-date=4 June 2023}}</ref> kaj fariĝis la plej juna grimpisto en la mondo kaj la unua mezorienta arabo<ref>{{cite web |date=15 January 2019 |title="Kuwaiti mountaineer completes 7 volcanic summits challenge" |url=https://www.kuwaittimes.com/kuwaiti-mountaineer-completes-7-volcanic-summits-challenge/ |access-date=4 June 2023 |website=Kuwait Times }}</ref> kiu kompletigis la Sep Vulkanajn Montopintojn en la aĝo de 24 jaroj kaj 119 tagoj kiam li grimpis Monton Sidley en Antarkto la 22-an de decembro 2021, superante la hindan grimpiston Satyarup Siddhanta kiu antaŭe faris ĉi tiun rekordon en la aĝo de 35 jaroj kaj 261 tagoj. La 9-an de decembro 2018 post grimpado de Ojos del Salado, la kanada grimpisto Theodore Fairhurst fariĝis la plej maljuna en la mondo kiu grimpis kaj la Sep Montopintojn kaj la Vulkanajn Sep Montopintojn je 71 jaroj kaj 231 tagoj.<ref>{{cite news|url=http://montrealgazette.com/opinion/columnists/brownstein-focus-fitness-paramount-for-navigating-citys-sidewalks-mountain-climber-says|title=Focus, fitness paramount on Montreal's icy sidewalks: mountain climber|date=12 March 2019|work=Montreal Gazette}}</ref> La 4-an de julio 2023, la Aŭstrali-naskita Caroline Leon kompletigis la Vulkanajn Sep Montopintojn en la plej rapida tempo de 183 tagoj.<ref>{{cite news |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/605625-fastest-time-to-climb-the-seven-volcanic-summits-female|title="Fastest Time to Climb the Seven Volcanic Summits" |publisher=Official Guinness World Records |date=4 July 2023}} </ref><ref>{{cite news|url=https://www.thenationalnews.com/uae/2023/02/14/dubai-climber-aims-high-after-scaling-highest-volcanic-peak-in-antarctica|title=Dubai climber aims high after scaling highest volcanic peak in Antarctica|work=The National News}}</ref><ref>{{cite news|url=https://clachliath.com/the-volcanic-seven-summits/|title=Volcanic Seven Summits|work=James Stone}}</ref> == Vidu ankaŭ == * [[Sep Montopintoj]] * [[Sep Duaj Montopintoj]] * [[Sep Triaj Montopintoj]] * [[Tri polusoj defio]] * [[Listo de la montoj pli altaj ol 8000 m]] * [[Montogrimpado]] ==Referencoj== {{Referencoj}} [[Kategorio:Montogrimpado]] puhvk0yflblpfb57gu1ilfpt7jd1zw8 9431773 9431769 2026-07-17T17:19:38Z Kani 670 9431773 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:VolcanicSevenSummits-1440.jpg|eta|480px|La Sep Vulkanaj Montopintoj sur monda mapo. (Messner-Listo)]] {| style="float:right; clear:both; background:transparent;" |- | [[File:Ojos del Salado summit.jpg|thumb|right|Pinto de [[Ojos del Salado]] ]] |- | [[File:Mount Kilimanjaro Dec 2009 edit1.jpg|thumb|right| Kibo-pinto de [[Kilimanĝaro]] ]] |- | [[File:Albours.jpg|thumb|right| [[Elbruso]] ]] |- | [[File:Pico Orizaba Pines.jpg|thumb|right| [[Pinto de Orizaba]] ]] |- | [[File:Damavand-Iran-2018.jpg|thumb|right| [[Damavando]] ]] |- | [[File:Mount Giluwe.jpg|thumb|right| [[Monto Giluwe]] ]] |- | [[File:MountSidleyCaldera.jpg|thumb|right| [[Monto Sidley]] ]] |} La '''Sep Vulkanaj Montopintoj''' estas la plej altaj [[vulkano]]j sur ĉiu el la sep [[kontinento]]j, same kiel la [[Sep Montopintoj]] estas la plej altaj pintoj sur ĉiu el la sep kontinentoj. Du el la Vulkanaj Sep Montopintoj ankaŭ estas en la listo de la Sep Montopintoj. [[Kilimanĝaro]] kaj [[Elbruso]], kiuj formiĝis vulkane, estas la plej altaj pintoj de siaj kontinentoj. == Difinoj kaj disputoj == Pro malsamaj interpretoj de kontinentaj limoj ([[Geologio|geologiaj]], [[geografio|geografiaj]], [[geopolitiko|geopolitikaj]]), pluraj difinoj por la plej altaj pintoj laŭ kontinento kaj la nombro de kontinentoj eblas. ===Afriko, Ameriko, Antarkto === Neniu grava disputo ekzistas pri la plej altaj vulkanoj en Afriko, Nordameriko kaj Antarkto. * [[Kilimanĝaro]], * [[Pinto de Orizaba]] kaj * [[Monto Sidley]]. === Aŭstralio === Kvankam ekzistas kelkaj malgrandaj kaj neaktivaj vulkanoj sur la [[aŭstralia kontinento]], ĉi tiu listo agnoskas, ke la insulo [[Nov-Gvineo]] estas parto de la aŭstralia kontinento. Multaj sciencaj artikoloj skribitaj en la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj konfirmas, ke [[Monto Giluwe]] en [[Papuo-Nov-Gvineo]] estas fakte malnova eroziita vulkano,<ref>{{cite journal | last1 = Blake | first1 = D. H. | first2 = E. | last2 = Löffler | title = Volcanic and Glacial Landforms on Mount Giluwe, Territory of Papua and New Guinea | journal = Geological Society of America Bulletin | volume = 82 | issue = 6 | pages = 1605–1614 | url = http://www.gsajournals.org/perlserv/?request=get-abstract&doi=10.1130%2F0016-7606(1971)82%5B1605%3AVAGLOM%5D2.0.CO%3B2 | year = 1971 | doi = 10.1130/0016-7606(1971)82[1605:VAGLOM]2.0.CO;2 | bibcode = 1971GSAB...82.1605B | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20120217041344/http://www.gsajournals.org/perlserv/?request=get-abstract&doi=10.1130%2F0016-7606(1971)82%5B1605:VAGLOM%5D2.0.CO%3B2 | archive-date = 2012-02-17 | url-access = subscription }}</ref><ref>{{cite journal | last1 = Löffler | first1 = E. | first2 = D. E. | last2= Mackenzie | first3 = A. W. | last3 = Webb | title = Potassium-argon ages from some of the Papua New Guinea highlands volcanoes, and their relevance to Pleistocene geomorphic history | journal = Journal of the Geological Society of Australia | volume =26 | issue =7–8 | pages = 387–397 | year = 1980 | doi = 10.1080/00167617908729105 |bibcode = 1979AuJES..26..387L }}</ref><ref>{{cite journal | last1 = Mackenzie | first1 = D. E. | title = Giluwe and Hagen; glaciated volcanoes in the rain forests of western PNG | journal = Volcano News | volume =19–20 | pages = 7 | year = 1985 }}</ref> male al la pli altaj montoj de Nov-Gvineo, kiuj ĉiuj estas ne-vulkanaj. Se nur kontinenta Aŭstralio estas konsiderata la kontinento, tiam [[Brumlow Top]] estas la plej alta monto en Aŭstralio (Bass-Listo).<ref name="Bass"/ >{{cite book | last1 = Bass | first1 = Dick | last2 = Wells | first2 = Frank | last3 = Ridgeway | first3 = Rick | title = Seven Summits | publisher = Warner Books | year = 1986 | isbn = 0-446-51312-1 | url-access = registration | url = https://archive.org/details/sevensummits00bass }}</ref> === Eŭropo === La ĝenerale akceptita geografia limo inter [[Eŭropo]] kaj [[Azio]] estas la [[Kresto (monto)|kresto]] de [[Uralo]] en centra [[Rusio]] kaj de [[Kaŭkazo]] en suda Rusio. Ĉar la masiva dupinta [[stratovulkano]] [[Elbruso]] leviĝas ĝuste norde de la kresto, ĝi estas la plej alta pinto en Eŭropo kaj ankaŭ la plej alta vulkano. Kelkaj [[geologo]]j tamen konsideras la [[Kuma-Maniĉa depresio]] kiel la geologian limon inter Azio kaj Eŭropo. Tia difino igus Elbruson tute en Azio, igante ĝin la plej alta vulkano de tiu kontinento (vidu sube) kaj igante [[Etno|Etnan]] (3400-metran aktivan stratovulkanon en [[Sicilio]], [[Italio]]) la plej alta vulkano en Eŭropo. [[Tejdo]] en la [[Kanariaj Insuloj]], kvankam aktiva, pli alta ol Etno kaj ene de la teritorio de eŭropa lando, ne estus konsiderata ĉar geologie la Kanariaj Insuloj apartenas al la [[afriko|afrika kontinento]]. ===Sudameriko === Kvankam [[Akonkagvo]], la plej alta pinto en [[Sudameriko]] kaj la plej alta pinto en la [[okcidenta hemisfero]], ja havas vulkanan originon, ĝia nuna kulmino ŝuldiĝas al geologiaj procezoj prefere ol esti strikte vulkana.<ref>{{Cite web|url=https://www.scribd.com/document/24836826/Geology-of-Aconcagua|title=Geology of Aconcagua {{!}} Volcano {{!}} Plate Tectonics|website=Scribd|language=en|access-date=2017-12-01}}</ref> Pro tio, Akonkagvo ne estas konsiderata vulkano memstare, almenaŭ ne kiel membro de la Vulkanaj Sep Montopintoj. La nuna konsento bazita sur la plej lastatempaj mezuradoj lokas [[Ojos del Salado]] kiel la duan plej altan pinton kaj plej altan vulkanon en Sudameriko, signife pli alte ol [[Monto Pissis]].<ref>{{cite book | last = Biggar | first = John | title = The Andes: A Guide for Climbers (3rd Ed.) | publisher = Andes | year = 2005 | isbn = 0-9536087-2-7 }}</ref> ===Azio === La 5 610 m alta [[Damavando]] estas tre granda izolita stratovulkano kun pli ol 4 600 m da topografia [[Elstareco (geografio)|elstareco]]. Ekzistas pli ol 70 vulkanaj ellastruoj konataj kiel la [[Kunlun Vulkana Grupo]] en [[Tibeto]] je pli altaj altitudoj ol la pinto de Damavando, el kiuj la plej alta havas raportitan altecon de 5 808 m (35,5°N 80,2°E). Pintoj en ĉi tiu vulkana grupo ne estas konsiderataj vulkanaj montoj, sed anstataŭe speco de [[Vulkana konuso|piroklasta konuso]].<ref>{{cite web | title = Kunlun Volcanic Group | department = Global Volcanism Program | publisher = [[Smithsonian Institution]] | url= http://www.volcano.si.edu/world/volcano.cfm?vnum=1004-03- | access-date = 2007-02-28 }}</ref> == Listo == La listo de la Vulkanaj Sep Montopintoj sekvas la liston de la [[Sep Montopintoj]] kreita de Richard Bass,<ref name=Bass /> kiu elektis la plej altan monton de kontinenta Aŭstralio, [[Monto Kosciuszko|Monton Kosciuszko]] (2 228 m), por reprezenti la plej altan pinton de la aŭstralia kontinento. Reinhold Messner proponis alian liston (la liston de Messner aŭ Carstensz) anstataŭigante Monton Kosciuszko per [[Puncak Jaya]] (4 884 m) de Okcidenta [[Nov-Gvineo]], kiu estas parto de [[Indonezio]]. Sekvante la liston de Bass, [[Brumlow Top]] (1 586 m) estas la plej alta vulkano en Aŭstralio.<ref name="pb" /> Laŭ la listo de Messner, [[Monto Giluwe]] (4 368 m) sur Nov-Gvineo estas la plej alta vulkano de la aŭstralia kontinento. Ambaŭ listoj konsideras la Kaŭkazan Montaron kiel eŭropan. Tio faras Monton Elbruson (5 864 m), en Rusio, la plej alta vulkano en Eŭropo. Tiuj, kiuj ekskludas la Kaŭkazon el Eŭropo, rigardas la Etnan (3 403 m), situantan en Sicilio, kiel la plej altan vulkanon de Eŭropo.<ref name="pb"/ >{{Cite web |title=The Volcanic Seven Summits - Peakbagger.com |url=https://peakbagger.com/list.aspx?lid=1002&cid=24813 |access-date=2025-11-24 |website=peakbagger.com}}</ref> {| class="wikitable sortable" !colspan="9"|''Vulkanaj Sep Montopintoj'' (ordigitaj laŭ alteco) |- ! width= 100 | Vulkano ! width= 50 | Bass-listo ! width= 50 | Messner-listo ! width= 100 | Alteco ! width= 100 | [[Elstareco (geografio)|Elstareco]] ! width= 100 | Kontinento ! width= 150 | [[Montara sistemo|Montaro]] ! width= 100 | Lando ! width= 100 | Koordiantoj |-align=center |[[Ojos del Salado]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|6893}} |align=center| {{Alteco|m|3688}} |[[Sudameriko]] |[[Andoj]] |{{Argentino}} <br/> {{Ĉilio}} |{{Koord|-27.1097|-68.5414}} |-align=center |[[Kilimanĝaro]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|5895}} |align=center| {{Alteco|m|5885}} |[[Afriko]] | - |{{Tanzanio}} |{{Koord|-3.0667|37.3592}} |-align=center |[[Elbruso]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|5642}} |align=center| {{Alteco|m|4741}} |[[Europo]] |[[Kaŭkazo]] |{{Rusujo}} |{{Koord|43.35254|42.437875}} |-align=center |[[Pinto de Orizaba]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|5636}} |align=center| {{Alteco|m|4922}} |[[Nordameriko]] |[[Novvulkana Montaro]] |{{Meksiko}} |{{Koord|19.03|-97.27}} |-align=center |[[Damavando]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|5610}} |align=center| {{Alteco|m|4667}} |[[Azio]] |[[Elborz-Montaro|Elborz]] |{{Irano}} |{{Koord|35.9553|52.1092}} |-align=center |[[Monto Sidley]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|4285}} |align=center| {{Alteco|m|2517}} |[[Antarkto]] |[[Executive Committee Range|Executive Committee Range]] | {{Antarkto}} |{{Koord|-77.04|-126.1}} |-align=center |[[Monto Giluwe]] |align=center| |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|4368}} |align=center| {{Alteco|m|2488}} |[[Oceanio]] (kontinento) |[[Nov-Gvineaj Montaraj Landoj]] |{{Papuo-Nov-Gvineo}} |{{Koord|-6.0389|143.8861}} |-align=center |[[Brumlow Top]] |align=center|✔ |align=center| |align=center| {{Alteco|m|1586}} |align=center| {{Alteco|m|1118}} |[[Aŭstralio]] (ĉeftero) |[[Granda Disiganta Montaro]] |{{Aŭstralio}} |{{Koord|-32.0032|151.448}} |} == Grimpado == En 2011, Mario Trimeri fariĝis la unua persono kiu atingis la pinton de ĉiuj 12 (Kilimanĝaro kaj Elbruso estas en ambaŭ listoj) de la Vulkanaj Sep Montopintoj kaj la [[Sep Montopintoj]]. La kuvajta grimpisto Yousef Al Refaie faris [[Guinness-libro de rekordoj|Guinness-Mondan Rekordon]]<ref>{{cite news |date=6 May 2022 |title="Kuwaiti mountaineer youngest ever to climb Seven Volcanic Summits" |publisher=Guinness World Records |url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2022/5/kuwaiti-mountaineer-youngest-ever-to-climb-seven-volcanic-summits-696926 |access-date=4 June 2023}}</ref> kaj fariĝis la plej juna grimpisto en la mondo kaj la unua mezorienta arabo<ref>{{cite web |date=15 January 2019 |title="Kuwaiti mountaineer completes 7 volcanic summits challenge" |url=https://www.kuwaittimes.com/kuwaiti-mountaineer-completes-7-volcanic-summits-challenge/ |access-date=4 June 2023 |website=Kuwait Times }}</ref> kiu kompletigis la Sep Vulkanajn Montopintojn en la aĝo de 24 jaroj kaj 119 tagoj kiam li grimpis Monton Sidley en Antarkto la 22-an de decembro 2021, superante la hindan grimpiston Satyarup Siddhanta kiu antaŭe faris ĉi tiun rekordon en la aĝo de 35 jaroj kaj 261 tagoj. La 9-an de decembro 2018 post grimpado de Ojos del Salado, la kanada grimpisto Theodore Fairhurst fariĝis la plej maljuna en la mondo kiu grimpis kaj la Sep Montopintojn kaj la Vulkanajn Sep Montopintojn je 71 jaroj kaj 231 tagoj.<ref>{{cite news|url=http://montrealgazette.com/opinion/columnists/brownstein-focus-fitness-paramount-for-navigating-citys-sidewalks-mountain-climber-says|title=Focus, fitness paramount on Montreal's icy sidewalks: mountain climber|date=12 March 2019|work=Montreal Gazette}}</ref> La 4-an de julio 2023, la Aŭstrali-naskita Caroline Leon kompletigis la Vulkanajn Sep Montopintojn en la plej rapida tempo de 183 tagoj.<ref>{{cite news |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/605625-fastest-time-to-climb-the-seven-volcanic-summits-female|title="Fastest Time to Climb the Seven Volcanic Summits" |publisher=Official Guinness World Records |date=4 July 2023}} </ref><ref>{{cite news|url=https://www.thenationalnews.com/uae/2023/02/14/dubai-climber-aims-high-after-scaling-highest-volcanic-peak-in-antarctica|title=Dubai climber aims high after scaling highest volcanic peak in Antarctica|work=The National News}}</ref><ref>{{cite news|url=https://clachliath.com/the-volcanic-seven-summits/|title=Volcanic Seven Summits|work=James Stone}}</ref> == Vidu ankaŭ == * [[Sep Montopintoj]] * [[Sep Duaj Montopintoj]] * [[Sep Triaj Montopintoj]] * [[Tri polusoj defio]] * [[Listo de la montoj pli altaj ol 8000 m]] * [[Montogrimpado]] ==Referencoj== {{Referencoj}} [[Kategorio:Montogrimpado]] njtxbmbnbbso67sf6uvlf10p6gk8xns 9431806 9431773 2026-07-17T18:06:00Z Pettend 214084 Aldonis: Ŝablono:vulkanoj 9431806 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:VolcanicSevenSummits-1440.jpg|eta|480px|La Sep Vulkanaj Montopintoj sur monda mapo. (Messner-Listo)]] {| style="float:right; clear:both; background:transparent;" |- | [[File:Ojos del Salado summit.jpg|thumb|right|Pinto de [[Ojos del Salado]] ]] |- | [[File:Mount Kilimanjaro Dec 2009 edit1.jpg|thumb|right| Kibo-pinto de [[Kilimanĝaro]] ]] |- | [[File:Albours.jpg|thumb|right| [[Elbruso]] ]] |- | [[File:Pico Orizaba Pines.jpg|thumb|right| [[Pinto de Orizaba]] ]] |- | [[File:Damavand-Iran-2018.jpg|thumb|right| [[Damavando]] ]] |- | [[File:Mount Giluwe.jpg|thumb|right| [[Monto Giluwe]] ]] |- | [[File:MountSidleyCaldera.jpg|thumb|right| [[Monto Sidley]] ]] |} La '''Sep Vulkanaj Montopintoj''' estas la plej altaj [[vulkano]]j sur ĉiu el la sep [[kontinento]]j, same kiel la [[Sep Montopintoj]] estas la plej altaj pintoj sur ĉiu el la sep kontinentoj. Du el la Vulkanaj Sep Montopintoj ankaŭ estas en la listo de la Sep Montopintoj. [[Kilimanĝaro]] kaj [[Elbruso]], kiuj formiĝis vulkane, estas la plej altaj pintoj de siaj kontinentoj. == Difinoj kaj disputoj == Pro malsamaj interpretoj de kontinentaj limoj ([[Geologio|geologiaj]], [[geografio|geografiaj]], [[geopolitiko|geopolitikaj]]), pluraj difinoj por la plej altaj pintoj laŭ kontinento kaj la nombro de kontinentoj eblas. ===Afriko, Ameriko, Antarkto === Neniu grava disputo ekzistas pri la plej altaj vulkanoj en Afriko, Nordameriko kaj Antarkto. * [[Kilimanĝaro]], * [[Pinto de Orizaba]] kaj * [[Monto Sidley]]. === Aŭstralio === Kvankam ekzistas kelkaj malgrandaj kaj neaktivaj vulkanoj sur la [[aŭstralia kontinento]], ĉi tiu listo agnoskas, ke la insulo [[Nov-Gvineo]] estas parto de la aŭstralia kontinento. Multaj sciencaj artikoloj skribitaj en la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj konfirmas, ke [[Monto Giluwe]] en [[Papuo-Nov-Gvineo]] estas fakte malnova eroziita vulkano,<ref>{{cite journal | last1 = Blake | first1 = D. H. | first2 = E. | last2 = Löffler | title = Volcanic and Glacial Landforms on Mount Giluwe, Territory of Papua and New Guinea | journal = Geological Society of America Bulletin | volume = 82 | issue = 6 | pages = 1605–1614 | url = http://www.gsajournals.org/perlserv/?request=get-abstract&doi=10.1130%2F0016-7606(1971)82%5B1605%3AVAGLOM%5D2.0.CO%3B2 | year = 1971 | doi = 10.1130/0016-7606(1971)82[1605:VAGLOM]2.0.CO;2 | bibcode = 1971GSAB...82.1605B | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20120217041344/http://www.gsajournals.org/perlserv/?request=get-abstract&doi=10.1130%2F0016-7606(1971)82%5B1605:VAGLOM%5D2.0.CO%3B2 | archive-date = 2012-02-17 | url-access = subscription }}</ref><ref>{{cite journal | last1 = Löffler | first1 = E. | first2 = D. E. | last2= Mackenzie | first3 = A. W. | last3 = Webb | title = Potassium-argon ages from some of the Papua New Guinea highlands volcanoes, and their relevance to Pleistocene geomorphic history | journal = Journal of the Geological Society of Australia | volume =26 | issue =7–8 | pages = 387–397 | year = 1980 | doi = 10.1080/00167617908729105 |bibcode = 1979AuJES..26..387L }}</ref><ref>{{cite journal | last1 = Mackenzie | first1 = D. E. | title = Giluwe and Hagen; glaciated volcanoes in the rain forests of western PNG | journal = Volcano News | volume =19–20 | pages = 7 | year = 1985 }}</ref> male al la pli altaj montoj de Nov-Gvineo, kiuj ĉiuj estas ne-vulkanaj. Se nur kontinenta Aŭstralio estas konsiderata la kontinento, tiam [[Brumlow Top]] estas la plej alta monto en Aŭstralio (Bass-Listo).<ref name="Bass"/ >{{cite book | last1 = Bass | first1 = Dick | last2 = Wells | first2 = Frank | last3 = Ridgeway | first3 = Rick | title = Seven Summits | publisher = Warner Books | year = 1986 | isbn = 0-446-51312-1 | url-access = registration | url = https://archive.org/details/sevensummits00bass }}</ref> === Eŭropo === La ĝenerale akceptita geografia limo inter [[Eŭropo]] kaj [[Azio]] estas la [[Kresto (monto)|kresto]] de [[Uralo]] en centra [[Rusio]] kaj de [[Kaŭkazo]] en suda Rusio. Ĉar la masiva dupinta [[stratovulkano]] [[Elbruso]] leviĝas ĝuste norde de la kresto, ĝi estas la plej alta pinto en Eŭropo kaj ankaŭ la plej alta vulkano. Kelkaj [[geologo]]j tamen konsideras la [[Kuma-Maniĉa depresio]] kiel la geologian limon inter Azio kaj Eŭropo. Tia difino igus Elbruson tute en Azio, igante ĝin la plej alta vulkano de tiu kontinento (vidu sube) kaj igante [[Etno|Etnan]] (3400-metran aktivan stratovulkanon en [[Sicilio]], [[Italio]]) la plej alta vulkano en Eŭropo. [[Tejdo]] en la [[Kanariaj Insuloj]], kvankam aktiva, pli alta ol Etno kaj ene de la teritorio de eŭropa lando, ne estus konsiderata ĉar geologie la Kanariaj Insuloj apartenas al la [[afriko|afrika kontinento]]. ===Sudameriko === Kvankam [[Akonkagvo]], la plej alta pinto en [[Sudameriko]] kaj la plej alta pinto en la [[okcidenta hemisfero]], ja havas vulkanan originon, ĝia nuna kulmino ŝuldiĝas al geologiaj procezoj prefere ol esti strikte vulkana.<ref>{{Cite web|url=https://www.scribd.com/document/24836826/Geology-of-Aconcagua|title=Geology of Aconcagua {{!}} Volcano {{!}} Plate Tectonics|website=Scribd|language=en|access-date=2017-12-01}}</ref> Pro tio, Akonkagvo ne estas konsiderata vulkano memstare, almenaŭ ne kiel membro de la Vulkanaj Sep Montopintoj. La nuna konsento bazita sur la plej lastatempaj mezuradoj lokas [[Ojos del Salado]] kiel la duan plej altan pinton kaj plej altan vulkanon en Sudameriko, signife pli alte ol [[Monto Pissis]].<ref>{{cite book | last = Biggar | first = John | title = The Andes: A Guide for Climbers (3rd Ed.) | publisher = Andes | year = 2005 | isbn = 0-9536087-2-7 }}</ref> ===Azio === La 5 610 m alta [[Damavando]] estas tre granda izolita stratovulkano kun pli ol 4 600 m da topografia [[Elstareco (geografio)|elstareco]]. Ekzistas pli ol 70 vulkanaj ellastruoj konataj kiel la [[Kunlun Vulkana Grupo]] en [[Tibeto]] je pli altaj altitudoj ol la pinto de Damavando, el kiuj la plej alta havas raportitan altecon de 5 808 m (35,5°N 80,2°E). Pintoj en ĉi tiu vulkana grupo ne estas konsiderataj vulkanaj montoj, sed anstataŭe speco de [[Vulkana konuso|piroklasta konuso]].<ref>{{cite web | title = Kunlun Volcanic Group | department = Global Volcanism Program | publisher = [[Smithsonian Institution]] | url= http://www.volcano.si.edu/world/volcano.cfm?vnum=1004-03- | access-date = 2007-02-28 }}</ref> == Listo == La listo de la Vulkanaj Sep Montopintoj sekvas la liston de la [[Sep Montopintoj]] kreita de Richard Bass,<ref name=Bass /> kiu elektis la plej altan monton de kontinenta Aŭstralio, [[Monto Kosciuszko|Monton Kosciuszko]] (2 228 m), por reprezenti la plej altan pinton de la aŭstralia kontinento. Reinhold Messner proponis alian liston (la liston de Messner aŭ Carstensz) anstataŭigante Monton Kosciuszko per [[Puncak Jaya]] (4 884 m) de Okcidenta [[Nov-Gvineo]], kiu estas parto de [[Indonezio]]. Sekvante la liston de Bass, [[Brumlow Top]] (1 586 m) estas la plej alta vulkano en Aŭstralio.<ref name="pb" /> Laŭ la listo de Messner, [[Monto Giluwe]] (4 368 m) sur Nov-Gvineo estas la plej alta vulkano de la aŭstralia kontinento. Ambaŭ listoj konsideras la Kaŭkazan Montaron kiel eŭropan. Tio faras Monton Elbruson (5 864 m), en Rusio, la plej alta vulkano en Eŭropo. Tiuj, kiuj ekskludas la Kaŭkazon el Eŭropo, rigardas la Etnan (3 403 m), situantan en Sicilio, kiel la plej altan vulkanon de Eŭropo.<ref name="pb"/ >{{Cite web |title=The Volcanic Seven Summits - Peakbagger.com |url=https://peakbagger.com/list.aspx?lid=1002&cid=24813 |access-date=2025-11-24 |website=peakbagger.com}}</ref> {| class="wikitable sortable" !colspan="9"|''Vulkanaj Sep Montopintoj'' (ordigitaj laŭ alteco) |- ! width= 100 | Vulkano ! width= 50 | Bass-listo ! width= 50 | Messner-listo ! width= 100 | Alteco ! width= 100 | [[Elstareco (geografio)|Elstareco]] ! width= 100 | Kontinento ! width= 150 | [[Montara sistemo|Montaro]] ! width= 100 | Lando ! width= 100 | Koordiantoj |-align=center |[[Ojos del Salado]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|6893}} |align=center| {{Alteco|m|3688}} |[[Sudameriko]] |[[Andoj]] |{{Argentino}} <br/> {{Ĉilio}} |{{Koord|-27.1097|-68.5414}} |-align=center |[[Kilimanĝaro]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|5895}} |align=center| {{Alteco|m|5885}} |[[Afriko]] | - |{{Tanzanio}} |{{Koord|-3.0667|37.3592}} |-align=center |[[Elbruso]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|5642}} |align=center| {{Alteco|m|4741}} |[[Europo]] |[[Kaŭkazo]] |{{Rusujo}} |{{Koord|43.35254|42.437875}} |-align=center |[[Pinto de Orizaba]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|5636}} |align=center| {{Alteco|m|4922}} |[[Nordameriko]] |[[Novvulkana Montaro]] |{{Meksiko}} |{{Koord|19.03|-97.27}} |-align=center |[[Damavando]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|5610}} |align=center| {{Alteco|m|4667}} |[[Azio]] |[[Elborz-Montaro|Elborz]] |{{Irano}} |{{Koord|35.9553|52.1092}} |-align=center |[[Monto Sidley]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|4285}} |align=center| {{Alteco|m|2517}} |[[Antarkto]] |[[Executive Committee Range|Executive Committee Range]] | {{Antarkto}} |{{Koord|-77.04|-126.1}} |-align=center |[[Monto Giluwe]] |align=center| |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|4368}} |align=center| {{Alteco|m|2488}} |[[Oceanio]] (kontinento) |[[Nov-Gvineaj Montaraj Landoj]] |{{Papuo-Nov-Gvineo}} |{{Koord|-6.0389|143.8861}} |-align=center |[[Brumlow Top]] |align=center|✔ |align=center| |align=center| {{Alteco|m|1586}} |align=center| {{Alteco|m|1118}} |[[Aŭstralio]] (ĉeftero) |[[Granda Disiganta Montaro]] |{{Aŭstralio}} |{{Koord|-32.0032|151.448}} |} == Grimpado == En 2011, Mario Trimeri fariĝis la unua persono kiu atingis la pinton de ĉiuj 12 (Kilimanĝaro kaj Elbruso estas en ambaŭ listoj) de la Vulkanaj Sep Montopintoj kaj la [[Sep Montopintoj]]. La kuvajta grimpisto Yousef Al Refaie faris [[Guinness-libro de rekordoj|Guinness-Mondan Rekordon]]<ref>{{cite news |date=6 May 2022 |title="Kuwaiti mountaineer youngest ever to climb Seven Volcanic Summits" |publisher=Guinness World Records |url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2022/5/kuwaiti-mountaineer-youngest-ever-to-climb-seven-volcanic-summits-696926 |access-date=4 June 2023}}</ref> kaj fariĝis la plej juna grimpisto en la mondo kaj la unua mezorienta arabo<ref>{{cite web |date=15 January 2019 |title="Kuwaiti mountaineer completes 7 volcanic summits challenge" |url=https://www.kuwaittimes.com/kuwaiti-mountaineer-completes-7-volcanic-summits-challenge/ |access-date=4 June 2023 |website=Kuwait Times }}</ref> kiu kompletigis la Sep Vulkanajn Montopintojn en la aĝo de 24 jaroj kaj 119 tagoj kiam li grimpis Monton Sidley en Antarkto la 22-an de decembro 2021, superante la hindan grimpiston Satyarup Siddhanta kiu antaŭe faris ĉi tiun rekordon en la aĝo de 35 jaroj kaj 261 tagoj. La 9-an de decembro 2018 post grimpado de Ojos del Salado, la kanada grimpisto Theodore Fairhurst fariĝis la plej maljuna en la mondo kiu grimpis kaj la Sep Montopintojn kaj la Vulkanajn Sep Montopintojn je 71 jaroj kaj 231 tagoj.<ref>{{cite news|url=http://montrealgazette.com/opinion/columnists/brownstein-focus-fitness-paramount-for-navigating-citys-sidewalks-mountain-climber-says|title=Focus, fitness paramount on Montreal's icy sidewalks: mountain climber|date=12 March 2019|work=Montreal Gazette}}</ref> La 4-an de julio 2023, la Aŭstrali-naskita Caroline Leon kompletigis la Vulkanajn Sep Montopintojn en la plej rapida tempo de 183 tagoj.<ref>{{cite news |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/605625-fastest-time-to-climb-the-seven-volcanic-summits-female|title="Fastest Time to Climb the Seven Volcanic Summits" |publisher=Official Guinness World Records |date=4 July 2023}} </ref><ref>{{cite news|url=https://www.thenationalnews.com/uae/2023/02/14/dubai-climber-aims-high-after-scaling-highest-volcanic-peak-in-antarctica|title=Dubai climber aims high after scaling highest volcanic peak in Antarctica|work=The National News}}</ref><ref>{{cite news|url=https://clachliath.com/the-volcanic-seven-summits/|title=Volcanic Seven Summits|work=James Stone}}</ref> == Vidu ankaŭ == * [[Sep Montopintoj]] * [[Sep Duaj Montopintoj]] * [[Sep Triaj Montopintoj]] * [[Tri polusoj defio]] * [[Listo de la montoj pli altaj ol 8000 m]] * [[Montogrimpado]] ==Referencoj== {{Referencoj}} {{Vulkanoj}} [[Kategorio:Montogrimpado]] qi9ke3t74oyocn5fu0od4z83m2wgkfp Diskuto:Georges Cuvier 1 950047 9431702 2026-07-17T16:14:34Z Sj1mor 12103 /* Eksa informkesto */ nova sekcio 9431702 wikitext text/x-wiki == Eksa informkesto == z [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 16:14, 17 jul. 2026 (UTC) pvsv22824mi5qdwxacufo94j2t4bei2 9431703 9431702 2026-07-17T16:14:42Z Sj1mor 12103 /* Eksa informkesto */ 9431703 wikitext text/x-wiki == Eksa informkesto == {{Informkesto biografio |Antaŭnomo = Georges |Familinomo = Cuvier |Prononco = Ĵorĵ Kü'''vje''' |NaskiĝLoko = Montbéliard |NaskiĝTago = 23 |NaskiĝMonato = aŭgusto |NaskiĝJaro = 1769 |MortLoko = Parizo |MortTago = 13 |MortMonato = majo |MortJaro = 1832 |Okupo = sciencisto |Ŝtato = Francio |Dosiero = Cuvier-1769-1832 |Subteksto = Portreto de GeorgeCuvier, far'de [[Mathieu-Ignace van Brée]] }}. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 16:14, 17 jul. 2026 (UTC) e1p69tb3p0cdkz1k3bxj1v7kyn0fqp3 Diskuto:Katastrofismo 1 950048 9431717 2026-07-17T16:25:20Z Sj1mor 12103 /* Aserto */ nova sekcio 9431717 wikitext text/x-wiki == Aserto == "'''Katastrofismo''' estas [[scienca teorio]]," ĉu vere? eble [[Pseŭdoscienco|pseŭdoscienca]]? Se reale scienca, kiel oni distingas inter la scienca kaj la pseŭdoscienca? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 16:25, 17 jul. 2026 (UTC) 23ruygum8mhuhz15xw25sg5g35bgv5a 9431718 9431717 2026-07-17T16:27:45Z Sj1mor 12103 /* Aserto */ Respondo 9431718 wikitext text/x-wiki == Aserto == "'''Katastrofismo''' estas [[scienca teorio]]," ĉu vere? eble [[Pseŭdoscienco|pseŭdoscienca]]? Se reale scienca, kiel oni distingas inter la scienca kaj la pseŭdoscienca? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 16:25, 17 jul. 2026 (UTC) :Kiel ĝia scienceco distingiĝas de ekz. [[Panspermio]], kiu estas priskribita simple kiel [[teorio]]? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 16:27, 17 jul. 2026 (UTC) 9sc9nyi5qypqv02bccc297pyc8zq6qh 9431755 9431718 2026-07-17T17:04:29Z Sj1mor 12103 /* Aserto */ Respondo 9431755 wikitext text/x-wiki == Aserto == "'''Katastrofismo''' estas [[scienca teorio]]," ĉu vere? eble [[Pseŭdoscienco|pseŭdoscienca]]? Se reale scienca, kiel oni distingas inter la scienca kaj la pseŭdoscienca? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 16:25, 17 jul. 2026 (UTC) :Kiel ĝia scienceco distingiĝas de ekz. [[Panspermio]], kiu estas priskribita simple kiel [[teorio]]? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 16:27, 17 jul. 2026 (UTC) :Ĉu @[[Uzanto:Baba79|Baba79]] volas respondi? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 17:04, 17 jul. 2026 (UTC) q9i5auvd24kpj4ri683q4xaq837phjs 9431793 9431755 2026-07-17T17:39:56Z Arbarulo 135469 9431793 wikitext text/x-wiki == Aserto == "'''Katastrofismo''' estas [[scienca teorio]]," ĉu vere? eble [[Pseŭdoscienco|pseŭdoscienca]]? Se reale scienca, kiel oni distingas inter la scienca kaj la pseŭdoscienca? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 16:25, 17 jul. 2026 (UTC) :Kiel ĝia scienceco distingiĝas de ekz. [[Panspermio]], kiu estas priskribita simple kiel [[teorio]]? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 16:27, 17 jul. 2026 (UTC) :Ĉu @[[Uzanto:Baba79|Baba79]] volas respondi? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 17:04, 17 jul. 2026 (UTC) ::Pli ĝuste estus diri "est'''i'''s scienca teorio". En sia ora epoko ĝi estis racia interpreto de la tiam haveblaj pruvoj. Nuntempaj versioj estas pseŭdosciencaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:39, 17 jul. 2026 (UTC) 1miodpxwgpztudoijoph1rwtztcjrlo Diskuto:Sep Vulkanaj Montopintoj 1 950049 9431726 2026-07-17T16:44:01Z Aidas 3488 Kreis novan paĝon kun "{{re|Pettend}} Mi dubas ĉu sencas lasi por nekonata hazarda alia uzanto la kreadon de la ruĝaj ligiloj * [[Sep Duaj Montopintoj]] kaj * [[Sep Triaj Montopintoj]], Kaj tute ne komprenas kiun sencon povus havi la ruĝa ligilo * [[Tri polusoj defio]] ~~~~" 9431726 wikitext text/x-wiki {{re|Pettend}} Mi dubas ĉu sencas lasi por nekonata hazarda alia uzanto la kreadon de la ruĝaj ligiloj * [[Sep Duaj Montopintoj]] kaj * [[Sep Triaj Montopintoj]], Kaj tute ne komprenas kiun sencon povus havi la ruĝa ligilo * [[Tri polusoj defio]] [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:44, 17 jul. 2026 (UTC) 606kwrh8nnkrq29nkc0xx6erdfhx8fe 9431733 9431726 2026-07-17T16:51:48Z Aidas 3488 9431733 wikitext text/x-wiki {{re|Pettend}} Mi dubas ĉu sencas lasi por nekonata hazarda alia uzanto la kreadon de la ruĝaj ligiloj * [[Sep Duaj Montopintoj]] kaj * [[Sep Triaj Montopintoj]], Kaj tute ne komprenas kiun sencon povus havi la ruĝa ligilo * [[Tri polusoj defio]] Sed mi kompreneble vidas ke tiu ĉi teksto aĝas nur unu horon kaj estas tute freŝa. Mi supozas ke vi jes havas ideon kiu povus esti skribata en tiu tri estontaj artikoloj. Se vi volas, vi simple kreu tiuj tri tekston en ni diru la venonta semajno. Tiam ĉiu povas vidi kaj legi la rezulton. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:44, 17 jul. 2026 (UTC) d13bqd6ty8qfpwbcnf2nl364zak0l95 9431734 9431733 2026-07-17T16:54:28Z Aidas 3488 9431734 wikitext text/x-wiki {{re|Pettend}} Mi dubas ĉu sencas lasi por nekonata hazarda alia uzanto la kreadon de la ruĝaj ligiloj * [[Sep Duaj Montopintoj]] kaj * [[Sep Triaj Montopintoj]], Kaj tute ne komprenas kiun sencon povus havi la ruĝa ligilo * [[Tri polusoj defio]] Sed mi kompreneble vidas ke tiu ĉi teksto aĝas nur unu horon kaj estas tute freŝa. Mi supozas ke vi jes havas ideon kiu povus esti skribata en tiu tri estontaj artikoloj. Se vi volas, vi simple kreu tiuj tri tekston en ni diru la venonta semajno. Tiam ĉiu povas vidi kaj legi la rezulton. Alikaze mi dirus ke pli sencas formeti la tri malplenaj ligilojn. La tri aliaj ruĝaj ligiloj pri tri el la sep montopintoj kiuj ankoraŭ ne havas esperantan artikolon estas en ordo - tie ĉiu povas facile kompreni kiuj estos la temoj de la estontaj tekstoj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:44, 17 jul. 2026 (UTC) c1hx53h0pu0l4ppyqjbq99b0e2y0pj9 9431736 9431734 2026-07-17T16:55:19Z Aidas 3488 9431736 wikitext text/x-wiki {{re|Pettend}} Mi dubas ĉu sencas lasi por nekonata hazarda alia uzanto la kreadon de la ruĝaj ligiloj * [[Sep Duaj Montopintoj]] kaj * [[Sep Triaj Montopintoj]], Kaj tute ne komprenas kiun sencon povus havi la ruĝa ligilo * [[Tri polusoj defio]] Sed mi kompreneble vidas ke tiu ĉi teksto aĝas nur unu horon kaj estas tute freŝa. Mi supozas ke vi jes havas ideon kiu povus esti skribata en tiu tri estontaj artikoloj. Se vi volas, vi simple kreu tiuj tri tekston en ni diru la venonta semajno. Tiam ĉiu povas vidi kaj legi la rezulton. Alikaze mi dirus ke pli sencas formeti la tri malplenaj ligilojn. La tri aliaj ruĝaj ligiloj pri tri el la sep montopintoj kiuj ankoraŭ ne havas esperantan artikolon estas en ordo - tie ĉiu povas facile kompreni kiuj estos la temoj de la estontaj tekstoj. Ĝenerale tiu ĉi nova teksto tute plaĉas al mi - gratulon! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:44, 17 jul. 2026 (UTC) l1rz2hy9b5ep5atyep63zq76o6crajo 9431742 9431736 2026-07-17T16:56:38Z Aidas 3488 9431742 wikitext text/x-wiki {{re|Pettend}} Mi dubas ĉu sencas lasi por nekonata hazarda alia uzanto la kreadon de la ruĝaj ligiloj * [[Sep Duaj Montopintoj]] kaj * [[Sep Triaj Montopintoj]], Kaj tute ne komprenas kiun sencon povus havi la ruĝa ligilo * [[Tri polusoj defio]] Sed mi kompreneble vidas ke tiu ĉi teksto aĝas nur unu horon kaj estas tute freŝa. Mi supozas ke vi jes havas ideon kiu povus esti skribata en tiuj tri estontaj artikoloj. Se vi volas, vi simple kreu tiujn tri tekstojn en, ni diru, la venonta semajno. Tiam ĉiu povas vidi kaj legi la rezulton. Alikaze mi dirus ke pli sencas formeti la tri malplenaj ligilojn. La tri aliaj ruĝaj ligiloj pri tri el la sep montopintoj kiuj ankoraŭ ne havas esperantan artikolon estas en ordo - tie ĉiu povas facile kompreni kiuj estos la temoj de la estontaj tekstoj. Ĝenerale tiu ĉi nova teksto tute plaĉas al mi - gratulon! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:44, 17 jul. 2026 (UTC) q1j9khddplb1d3bqa7990agvd8st8c5 9431746 9431742 2026-07-17T16:58:22Z Aidas 3488 9431746 wikitext text/x-wiki {{re|Pettend}} Mi dubas ĉu sencas lasi por nekonata hazarda alia uzanto la kreadon de la ruĝaj ligiloj * [[Sep Duaj Montopintoj]] kaj * [[Sep Triaj Montopintoj]], Kaj tute ne komprenas kiun sencon povus havi la ruĝa ligilo * [[Tri polusoj defio]] Sed mi kompreneble vidas ke tiu ĉi teksto aĝas nur unu horon kaj estas tute freŝa. Mi supozas ke vi jes havas ideon kiu povus esti skribata en tiuj tri estontaj artikoloj. Se vi volas, vi simple kreu tiujn tri tekstojn en, ni diru, la venonta semajno. Tiam ĉiu povas vidi kaj legi la rezulton. Alikaze mi dirus ke pli sencas formeti la tri malplenaj ligilojn. La kvin aliaj ruĝaj ligiloj pri tri el la sep montopintoj kaj du montaroj kiuj ankoraŭ ne havas esperantan artikolon estas en ordo - tie ĉiu povas facile kompreni kiuj estos la temoj de la estontaj tekstoj. Ĝenerale tiu ĉi nova teksto tute plaĉas al mi - gratulon! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:44, 17 jul. 2026 (UTC) e6opacz7glynwvlstsoroiebza2p4dj 9431771 9431746 2026-07-17T17:18:37Z Kani 670 Kani movis paĝon [[Diskuto:Vulkanaj Sep Montopintoj]] al [[Diskuto:Sep Vulkanaj Montopintoj]]: kutima vortordo 9431746 wikitext text/x-wiki {{re|Pettend}} Mi dubas ĉu sencas lasi por nekonata hazarda alia uzanto la kreadon de la ruĝaj ligiloj * [[Sep Duaj Montopintoj]] kaj * [[Sep Triaj Montopintoj]], Kaj tute ne komprenas kiun sencon povus havi la ruĝa ligilo * [[Tri polusoj defio]] Sed mi kompreneble vidas ke tiu ĉi teksto aĝas nur unu horon kaj estas tute freŝa. Mi supozas ke vi jes havas ideon kiu povus esti skribata en tiuj tri estontaj artikoloj. Se vi volas, vi simple kreu tiujn tri tekstojn en, ni diru, la venonta semajno. Tiam ĉiu povas vidi kaj legi la rezulton. Alikaze mi dirus ke pli sencas formeti la tri malplenaj ligilojn. La kvin aliaj ruĝaj ligiloj pri tri el la sep montopintoj kaj du montaroj kiuj ankoraŭ ne havas esperantan artikolon estas en ordo - tie ĉiu povas facile kompreni kiuj estos la temoj de la estontaj tekstoj. Ĝenerale tiu ĉi nova teksto tute plaĉas al mi - gratulon! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:44, 17 jul. 2026 (UTC) e6opacz7glynwvlstsoroiebza2p4dj 9431959 9431771 2026-07-18T00:23:08Z Pettend 214084 /* */ Respondo 9431959 wikitext text/x-wiki {{re|Pettend}} Mi dubas ĉu sencas lasi por nekonata hazarda alia uzanto la kreadon de la ruĝaj ligiloj * [[Sep Duaj Montopintoj]] kaj * [[Sep Triaj Montopintoj]], Kaj tute ne komprenas kiun sencon povus havi la ruĝa ligilo * [[Tri polusoj defio]] Sed mi kompreneble vidas ke tiu ĉi teksto aĝas nur unu horon kaj estas tute freŝa. Mi supozas ke vi jes havas ideon kiu povus esti skribata en tiuj tri estontaj artikoloj. Se vi volas, vi simple kreu tiujn tri tekstojn en, ni diru, la venonta semajno. Tiam ĉiu povas vidi kaj legi la rezulton. Alikaze mi dirus ke pli sencas formeti la tri malplenaj ligilojn. La kvin aliaj ruĝaj ligiloj pri tri el la sep montopintoj kaj du montaroj kiuj ankoraŭ ne havas esperantan artikolon estas en ordo - tie ĉiu povas facile kompreni kiuj estos la temoj de la estontaj tekstoj. Ĝenerale tiu ĉi nova teksto tute plaĉas al mi - gratulon! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:44, 17 jul. 2026 (UTC) :Jes, mi skribis la ligilojn tie ĉar mi jam kreis la artikilojn. Sed vi pravas, devus enmeti ilin en la artikolo nur kiam ĝi estas preta. [[Uzanto:Pettend|Pettend]] ([[Uzanto-Diskuto:Pettend|diskuto]]) 00:23, 18 jul. 2026 (UTC) j7v0j56rpi00xdsicm80v5748c4cxa6 9431974 9431959 2026-07-18T03:48:31Z Arbarulo 135469 9431974 wikitext text/x-wiki {{re}}{{re|Pettend}} Mi dubas ĉu sencas lasi por nekonata hazarda alia uzanto la kreadon de la ruĝaj ligiloj * [[Sep Duaj Montopintoj]] kaj * [[Sep Triaj Montopintoj]], Kaj tute ne komprenas kiun sencon povus havi la ruĝa ligilo * [[Tri polusoj defio]] Sed mi kompreneble vidas ke tiu ĉi teksto aĝas nur unu horon kaj estas tute freŝa. Mi supozas ke vi jes havas ideon kiu povus esti skribata en tiuj tri estontaj artikoloj. Se vi volas, vi simple kreu tiujn tri tekstojn en, ni diru, la venonta semajno. Tiam ĉiu povas vidi kaj legi la rezulton. Alikaze mi dirus ke pli sencas formeti la tri malplenaj ligilojn. La kvin aliaj ruĝaj ligiloj pri tri el la sep montopintoj kaj du montaroj kiuj ankoraŭ ne havas esperantan artikolon estas en ordo - tie ĉiu povas facile kompreni kiuj estos la temoj de la estontaj tekstoj. Ĝenerale tiu ĉi nova teksto tute plaĉas al mi - gratulon! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:44, 17 jul. 2026 (UTC) :Jes, mi skribis la ligilojn tie ĉar mi jam kreis la artikilojn. Sed vi pravas, devus enmeti ilin en la artikolo nur kiam ĝi estas preta. [[Uzanto:Pettend|Pettend]] ([[Uzanto-Diskuto:Pettend|diskuto]]) 00:23, 18 jul. 2026 (UTC) ::{{re|Pettend}} Aidas kaj kelkaj aliaj vikipediistoj havas ideojn pri ruĝaj ligiloj, kiuj fontas el iu miskompreno antaŭ multe da jaroj, kaj kiujn ili provadas trudi al la Esperanta vikipedio supozante ilin universalaj. Ĉi tio verŝajne rilatas al tiuj miskomprenitaj ideoj. Mi pardonpetas. ::Tamen vortumoj kiel "Tri Polusoj Defio" ne ekzistas en Esperanta gramatiko. Devus esti "Tripolusa Defio". (La unua parto priskribas la duan, do ĝi estas adjektivo). Tio verŝajne kontribuis al la malkontenteco de Aidas. ::{{re|Aidas}} Ŝajnas ke ĉi tiu artikolo estas tradukita el la angla, kaj mi pensas ke vi kapablas legi la anglan. Se vi estus rigardinta la originalon, estus tre evidente kion celas la ligiloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:48, 18 jul. 2026 (UTC) dwkvdgdf59kdmxw7uab8m6yoidhictb 9431975 9431974 2026-07-18T03:49:05Z Arbarulo 135469 9431975 wikitext text/x-wiki {{re|Pettend}} Mi dubas ĉu sencas lasi por nekonata hazarda alia uzanto la kreadon de la ruĝaj ligiloj * [[Sep Duaj Montopintoj]] kaj * [[Sep Triaj Montopintoj]], Kaj tute ne komprenas kiun sencon povus havi la ruĝa ligilo * [[Tri polusoj defio]] Sed mi kompreneble vidas ke tiu ĉi teksto aĝas nur unu horon kaj estas tute freŝa. Mi supozas ke vi jes havas ideon kiu povus esti skribata en tiuj tri estontaj artikoloj. Se vi volas, vi simple kreu tiujn tri tekstojn en, ni diru, la venonta semajno. Tiam ĉiu povas vidi kaj legi la rezulton. Alikaze mi dirus ke pli sencas formeti la tri malplenaj ligilojn. La kvin aliaj ruĝaj ligiloj pri tri el la sep montopintoj kaj du montaroj kiuj ankoraŭ ne havas esperantan artikolon estas en ordo - tie ĉiu povas facile kompreni kiuj estos la temoj de la estontaj tekstoj. Ĝenerale tiu ĉi nova teksto tute plaĉas al mi - gratulon! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:44, 17 jul. 2026 (UTC) :Jes, mi skribis la ligilojn tie ĉar mi jam kreis la artikilojn. Sed vi pravas, devus enmeti ilin en la artikolo nur kiam ĝi estas preta. [[Uzanto:Pettend|Pettend]] ([[Uzanto-Diskuto:Pettend|diskuto]]) 00:23, 18 jul. 2026 (UTC) ::{{re|Pettend}} Aidas kaj kelkaj aliaj vikipediistoj havas ideojn pri ruĝaj ligiloj, kiuj fontas el iu miskompreno antaŭ multe da jaroj, kaj kiujn ili provadas trudi al la Esperanta vikipedio supozante ilin universalaj. Ĉi tio verŝajne rilatas al tiuj miskomprenitaj ideoj. Mi pardonpetas. ::Tamen vortumoj kiel "Tri Polusoj Defio" ne ekzistas en Esperanta gramatiko. Devus esti "Tripolusa Defio". (La unua parto priskribas la duan, do ĝi estas adjektivo). Tio verŝajne kontribuis al la malkontenteco de Aidas. ::{{re|Aidas}} Ŝajnas ke ĉi tiu artikolo estas tradukita el la angla, kaj mi pensas ke vi kapablas legi la anglan. Se vi estus rigardinta la originalon, estus tre evidente kion celas la ligiloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:48, 18 jul. 2026 (UTC) 31rkbd67vaztdxkk3jvkh2zshk5svxv Vulkanaj Sep Montopintoj 0 950050 9431770 2026-07-17T17:18:37Z Kani 670 Kani movis paĝon [[Vulkanaj Sep Montopintoj]] al [[Sep Vulkanaj Montopintoj]] anstataŭigante alidirektilon: kutima vortordo 9431770 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Sep Vulkanaj Montopintoj]] l8kem6cyfd5r8wnmle9rv40s7k9v7vp Diskuto:Vulkanaj Sep Montopintoj 1 950051 9431772 2026-07-17T17:18:37Z Kani 670 Kani movis paĝon [[Diskuto:Vulkanaj Sep Montopintoj]] al [[Diskuto:Sep Vulkanaj Montopintoj]]: kutima vortordo 9431772 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Diskuto:Sep Vulkanaj Montopintoj]] 7t7hvmcyqyqa8bt4yjwe3f12ziq3xkx Uzanto:Castelobranco/fonto 2 950052 9431790 2026-07-17T17:38:19Z Castelobranco 3895 +1 9431790 wikitext text/x-wiki [[#CITEREF{{{1|}}}{{{2|}}}|{{{1|}}} {{{2|}}}]], {{#if:{{{3|}}}|p. {{{3|}}}}} jh1h1olwjjp8j9aki1csbsecm6ijnfo 9431791 9431790 2026-07-17T17:39:00Z Castelobranco 3895 p 9431791 wikitext text/x-wiki [[#CITEREF{{{1|}}}{{{2|}}}|{{{1|}}} {{{2|}}}]], {{#if:{{{p|}}}|p. {{{p|}}}}} ts0xuyi6hd3g1bzt2fa4pu3wbwvxtim 9431792 9431791 2026-07-17T17:39:29Z Castelobranco 3895 * 9431792 wikitext text/x-wiki [[#CITEREF{{{1|}}}{{{2|}}}|{{{1|}}} {{{2|}}}]]{{#if:{{{p|}}}|, p. {{{p|}}}}} o0lre0vh2gwky56zp6nk180mqn61mkt 9431798 9431792 2026-07-17T17:45:15Z Castelobranco 3895 + 9431798 wikitext text/x-wiki [[#fonto-{{{1|}}}{{{2|}}}|{{{1|}}} {{{2|}}}]]{{#if:{{{p|}}}|, p. {{{p|}}}}} b2n4b9eyqc4fq4tpakgjdk9ra6peep4 Colotlán (komunumo) 0 950053 9431805 2026-07-17T17:58:26Z Eharom 131941 Eharom movis paĝon [[Colotlán (komunumo)]] al [[Kolotlano (komunumo)]]: Esperantigo 9431805 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Kolotlano (komunumo)]] 6p1vl129nzjpye04uujgc940nfhzy4p Monto Sidley 0 950054 9431808 2026-07-17T18:30:59Z Pettend 214084 Kreis artikolon 9431808 wikitext text/x-wiki {{Geokesto|vulkano | nomo = Monto Sidley | devena_nomo = | alia_nomo = {{LingvoKunNomo|en|angla|''Mount Sidley''}} | alia_nomo1 = | kategorio = vulkano | etimologio = | kromnomo = | oficiala_nomo = | dosiero = MountSidleyCaldera.jpg | dosiero_priskribo = Aervido de la kaldero de Mount Sidley de la sudokcidento | lando = {{Antarkto}} | lando_flago = | ŝtato = | ŝtato_tipo = | regiono = [[Lando de Marie Byrd]] | regiono_tipo = | distrikto = | distrikto_tipo = | municipo = | parenco = | montaro = [[Executive Committee Range]] | ĉefurbo_tipo = | ĉefurbo_situo = | ĉefurbo_situo_tipo = | ĉefurbo_leviĝo = | ĉefurbo_lat_d = | ĉefurbo_lat_m = | ĉefurbo_lat_s = | ĉefurbo_lat_NS = | ĉefurbo_long_d = | ĉefurbo_long_m = | ĉefurbo_long_s = | ĉefurbo_long_EW = | plej_alta_situo = | plej_alta_leviĝo = 4285 | plej_alta_tipo = Vulkana pinto | plej_malalta_situo = | plej_malalta_leviĝo = | plej_malalta_tipo = | koordinatoj_tipo = | koordinatoj_ne_en_titolo = true | lat_d = 77 | lat_m = 2 | lat_s = 24 | lat_NS = S | long_d = 126 | long_m = 6 | long_s = 0 | long_EW = W | koordinatoj_formato = dms | geologio = | geologio_tipo = | orogenezo = Ŝilda vulkano | orogenezo_tipo = Tipo de vulkano | periodo = | periodo_tipo = | biomo = | biomo_tipo = | planto_faldo = | planto_tipo = | planto = | planto_noto = | planto1 = | planto1_noto = | planto2 = | planto2_noto = | planto3 = | planto3_noto = | planto4 = | planto4_noto = | planto5 = | planto5_noto = | animalo = | unesko_nomo = | unesko_jaro = | unesko_tipo = | unesko_kriterioj = | unesko_regiono = | unesko_numero = | publiko = | aliro = | grimpo = Bill Atkinson ([[Nov-Zelando]]) | grimpo_dato = [[1990]] | libera = Neniu en registrita historio | libera_tipo = Lasta erupcio | libera1 = | libera1_tipo = [[Geologia temposkalo|Aĝo de roko]] | libera2 = | libera2_tipo = Aĝo de vulkano | libera3 = | libera3_tipo = | mapo = | mapo_fono = | mapo_priskribo = Loko de Monto Sidley en Antarkto | mapo_lokumilo = Antarkto | mapo1 = | mapo1_priskribo = | mapo1_fono = | mapo1_lokumilo = | retpaĝo = | commons = Mount Sidley <!-- *** Notoj *** --> | notoj = Plej alta vulkano de Antarkto {{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|stroke-color=#000000|zoom=8|frame-align=center |frame-lat={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |frame-long={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |frame-width=260}} }} '''Monto Sidley''' estas la plej alta dormanta vulkano en [[Antarkto]], kaj membro de la [[Sep Vulkanaj Montopintoj]] (la plej altaj vulkanoj sur ĉiu el la sep kontinentoj) kun pinta alteco de {{Alteco|m|4284}}.<ref name="peaklist">{{cite web |url=http://www.peaklist.org/WWlists/ultras/antarctica.html |title=Antarctica Ultra-Prominent Summits |publisher=peaklist.org |access-date=2013-12-24 |archive-date=2018-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180908031353/http://www.peaklist.org/WWlists/ultras/antarctica.html |url-status=live }}</ref> Ĝi estas masiva, plejparte neĝokovrita [[ŝilda vulkano]], kaj la plej alta el la kvin vulkanoj kiuj konsistigas la [[Executive Committee Range]] de [[Lando de Marie Byrd]]. Ĝi havas {{Alteco|km|5}} larĝa [[kaldero]]<ref>{{cite journal |author1-first=Kurt S. |author1-last=Panter |author2-first=Philip R. |author2-last=Kyle |author3-first=John L. |author3-last=Smellie |date=September 1997 |title=Petrogenesis of a Phonolite-Trachyte Succession at Mount Sidley, Marie Byrd Land, Antarctica |journal=Journal of Petrology |volume=38 |issue=9 |pages=1225–1253 |doi=10.1093/petroj/38.9.1225 |issn=0022-3530}}</ref> sur la suda flanko kaj staras nordoriente de [[Monto Waesche]] en la suda parto de la montaro. == Historio == ===Malkovro=== La monton malkovris [[Richard E. Byrd]] dum aviadila flugo, la 18-an de novembro 1934, kaj nomis ĝin laŭ Mabelle E. Sidley, filino de William Horlick, kiu kontribuis al la Byrd Antarkta Ekspedicio de 1933–1935.<ref name=gnis>{{Cite web|url=https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:5:::NO::P5_ANTAR_ID:13802|title=Mount Sidley|access-date=2026-07-17|author=Geographic Names Information System|publisher=United States Geological Survey|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602222358/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:5:::NO::P5_ANTAR_ID:13802|archive-date=2021-06-02}}</ref> Malgraŭ ĝia alteco, la ekstreme malproksima loko de la vulkano signifas, ke ĝi estas malmulte konata eĉ en la montogrimpa mondo kompare kun la multe pli alirebla [[Monto Erebus]], la dua plej alta antarkta vulkano, kiu situas proksime al la usonaj kaj novzelandaj bazoj sur [[Ross-Insulo]]. ===Grimpado=== Kvankam la milda deklivo de Monto Sidley igas ĝin facila grimpo por spertaj montgrimpistoj, la malproksima loko de la vulkano kaj ĝiaj severaj klimataj kondiĉoj malfaciligas atingi la vulkanon. La unua registrita supreniro de Monto Sidley okazis fare de la novzelandano Bill Atkinson la 11-an de januaro 1990, dum li laboris en la scienca kampa grupo de la Usona Antarkta Programo.<ref>{{cite book |title=Mountaineering in Antarctica: complete guide: Travel guide |url=https://books.google.com/books?id=TrHtBgAAQBAJ&q=Bill+Atkinson+Sidley&pg=PT251 |first=Damien |last=Gildea |publisher=Primento |year=2015 |isbn=9782511031346}}</ref> ==Geologio== Monto Sidley havas relative platan pinton, kiu enhavas 5-kilometran kalderon kaj vertikalan kalderan muron, kiu supozeble estis kreita de [[erupcio]] antaŭ ĉirkaŭ 4,7 milionoj da jaroj, kiu kolapsigis la sudan deklivon de la vulkano. Studoj determinis, ke Monto Sidley estis aktiva dum periodo de ĉirkaŭ 1,5 milionoj da jaroj, dum kiu ĝia ellastruo kaj [[kaldero]] formis la [[altebenaĵo]]n kaj kalderon de Sidley, ambaŭ kovritaj de [[glacio]].<ref>{{Cite web|title=https://www.britannica.com/place/Mount-Sidley|url=https://www.britannica.com/place/Mount-Sidley|access-date=2026-07-17|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|url=https://www.researchgate.net/publication/226723402_Volcanic_history_of_Mount_Sidley_a_major_alkaline_volcano_in_Marie_Byrd_Land_Antarctica|title=Volcanic history of Mount Sidley, a major alkaline volcano in Marie Byrd Land, Antarctica|author=Kurt S. Panter, W. C. McIntosh, John Smellie|journal=Bulletin of Volcanology|doi=10.1007/BF00326462|year=1994|access-date=2026-07-17|language=en}}</ref> Kvankam Sidley kaj ĝiaj najbaraj vulkanoj supozeble estas dormantaj, almenaŭ du sismologia studo en 2010 kaj 2022 detektis subterajn tertremojn proksime (ĉirkaŭ 25 km for de Monto Sidley), kio povus indiki la ĉeeston de nova vulkano.<ref>{{Cite web|url=https://phys.org/news/2013-11-volcano-smoldering-kilometer-ice-west.html|title=Volcano discovered smoldering under a kilometer of ice in West Antarctica|access-date=2026-07-17|author=Washington University in St. Louis|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|url=https://academic.oup.com/gji/article/231/2/912/6609439|title=A recursive matched-filter to systematically explore volcanic long-period earthquake swarms|author=M. Wimez , W. B. Frank|journal=Geophysical Journal International|volume=231|issue=2|pages=912-920|doi=https://doi.org/10.1093/gji/ggac221|date=2022-06-16|access-date=2026-07-17|quotes=We suggest that the deep long-period earthquakes we observe beneath Mt. Sidley are potentially associated with the movement of magmatic fluids, as has been suggested for other long-period earthquake swarms.|language=en}}</ref> == Bildaro == <gallery mode=packed heights="200"> Dosiero:Sidley oli 2014324 lrg.jpg|Landsat 8 bildo de la Executive Committee Range Dosiero:Mount Sidley - Antarctica’s Tallest Volcano.jpg|Landsat 8 bildo de la Monto Sidley Dosiero:MountSidleyWaescheMap.jpg|Topografia mapo de Montoj Sidley kaj Waesche (skalo 1:250 000) </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Sep Vulkanaj Montopintoj]] * [[Antarkto]] * [[Listo de vulkanoj de Antarkto]] * [[Monto Erebus]] * [[Monto Siple]] * [[Monto Teruro]] {{Vulkanoj}} [[Kategorio:Vulkanoj en Antarkto]] [[Kategorio:Montoj en Antarkto]] [[Kategorio:Vulkanoj]] [[Kategorio:Ŝildaj vulkanoj]] awdpvvaobh8p8suadn9fdwjuuibffea Marie-Gabrielle Capet 0 950055 9431838 2026-07-17T19:55:34Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1336657104|Marie-Gabrielle Capet]]" 9431838 wikitext text/x-wiki '''Marie-Gabrielle CAPET''' (naskiĝis la 6-an de septembro 1761 en [[Liono]] – mortis la 1-an de novembro 1818 en [[Parizo]]) estis franca [[Novklasikismo|novklasika]] pentristino. Capet devenis de modesta fono, kaj ŝia antaŭa fono kaj arta trejnado estas nekonataj. En 1781, ŝi fariĝis lernantino de la franca pentristino [[Adélaïde Labille-Guiard]] en Parizo. Ŝi elstaris kiel [[Pentrarto|portretistino]], kaj ŝiaj verkoj inkluzivas [[Oleo-pentrado|olepentraĵojn]], [[Akvarelo|akvarelojn]] kaj miniaturojn. <ref>{{cite web|url=http://collection.nmwa.go.jp/en/P.2001-0002.html|title=Marie-Gabrielle Capet|publisher=collection.nmwa.go.jp}}</ref> [[Dosiero:Adélaïde_Labille-Guiard_-_Self-Portrait_with_Two_Pupils_-_The_Metropolitan_Museum_of_Art.jpg|maldekstra|eta|En la ateliero de Adélaïde Labille-Guiard. [[Adélaïde Labille-Guiard|Labille-Guiard]], Memportreto kun du lernantoj. La lernantoj estas Marie-Gabrielle Capet kaj Marie-Marguerite Carreaux de Rosemond]] [[Dosiero:Marie-Gabrielle_Capet02.jpg|eta|Marie-Gabrielle Capet, de Labille-Guiard]] <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="3" class="center"> Dosiero:Marie-Gabrielle_Capet.jpg|alternative=Princess Marie Adélaïde of France, 1785| ''Princino Marie Adélaïde de Francio'', 1785 Dosiero:Marie-Gabrielle_Capet_-_Studio_Scene_-_WGA4049.jpg|alternative=The atelier of Madame Vincent, painting from 1808 now in the Neue Pinakothek, Munich.| ''La ateliero de Madame Vincent'', pentraĵo el 1808 nun en la [[Nova Pinakoteko|Neue Pinakothek]], Munkeno. Dosiero:Simon_Charles_Miger_par_Gabrielle_Marie_Capet_-_1806.jpg| ''Simon Charles Miger'', 1806 </gallery> * [http://bjws.blogspot.se/2011/03/women-artists-self-portraits-french_1123.html Marie-Gabrielle Capet] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento]] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 18-a jarcento]] [[Kategorio:Entombigitoj en la tombejo Père-Lachaise]] qyfixa8mcahs2joe31q8acecomkj81z 9431839 9431838 2026-07-17T19:57:21Z Sj1mor 12103 9431839 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Marie-Gabrielle CAPET''' (naskiĝis la 6-an de septembro 1761 en [[Liono]] – mortis la 1-an de novembro 1818 en [[Parizo]]) estis franca [[Novklasikismo|novklasika]] pentristino. Capet devenis de modesta fono, kaj ŝia antaŭa fono kaj arta trejnado estas nekonataj. En 1781, ŝi fariĝis lernantino de la franca pentristino [[Adélaïde Labille-Guiard]] en Parizo. Ŝi elstaris kiel [[Pentrarto|portretistino]], kaj ŝiaj verkoj inkluzivas [[Oleo-pentrado|olepentraĵojn]], [[Akvarelo|akvarelojn]] kaj miniaturojn. <ref>{{cite web|url=http://collection.nmwa.go.jp/en/P.2001-0002.html|title=Marie-Gabrielle Capet|publisher=collection.nmwa.go.jp}}</ref> [[Dosiero:Adélaïde_Labille-Guiard_-_Self-Portrait_with_Two_Pupils_-_The_Metropolitan_Museum_of_Art.jpg|dekstra|280ra|eta|En la ateliero de Adélaïde Labille-Guiard. [[Adélaïde Labille-Guiard|Labille-Guiard]], Memportreto kun du lernantoj. La lernantoj estas Marie-Gabrielle Capet kaj Marie-Marguerite Carreaux de Rosemond]] [[Dosiero:Marie-Gabrielle_Capet02.jpg|280ra|eta|Marie-Gabrielle Capet, de Labille-Guiard]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Marie-Gabrielle_Capet.jpg|alternative=Princess Marie Adélaïde of France, 1785| ''Princino Marie Adélaïde de Francio'', 1785 Dosiero:Marie-Gabrielle_Capet_-_Studio_Scene_-_WGA4049.jpg|alternative=The atelier of Madame Vincent, painting from 1808 now in the Neue Pinakothek, Munich.| ''La ateliero de Madame Vincent'', pentraĵo el 1808 nun en la [[Nova Pinakoteko|Neue Pinakothek]], Munkeno. Dosiero:Simon_Charles_Miger_par_Gabrielle_Marie_Capet_-_1806.jpg| ''Simon Charles Miger'', 1806 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://bjws.blogspot.se/2011/03/women-artists-self-portraits-french_1123.html Marie-Gabrielle Capet] {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Capet, Marie-Gabrielle}} [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento]] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 18-a jarcento]] [[Kategorio:Entombigitoj en la tombejo Père-Lachaise]] rbrrg7mhxfgt75y4e7f4qhra2pqpaqq 9431840 9431839 2026-07-17T19:57:40Z Sj1mor 12103 /* Galerio */ 9431840 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Marie-Gabrielle CAPET''' (naskiĝis la 6-an de septembro 1761 en [[Liono]] – mortis la 1-an de novembro 1818 en [[Parizo]]) estis franca [[Novklasikismo|novklasika]] pentristino. Capet devenis de modesta fono, kaj ŝia antaŭa fono kaj arta trejnado estas nekonataj. En 1781, ŝi fariĝis lernantino de la franca pentristino [[Adélaïde Labille-Guiard]] en Parizo. Ŝi elstaris kiel [[Pentrarto|portretistino]], kaj ŝiaj verkoj inkluzivas [[Oleo-pentrado|olepentraĵojn]], [[Akvarelo|akvarelojn]] kaj miniaturojn. <ref>{{cite web|url=http://collection.nmwa.go.jp/en/P.2001-0002.html|title=Marie-Gabrielle Capet|publisher=collection.nmwa.go.jp}}</ref> [[Dosiero:Adélaïde_Labille-Guiard_-_Self-Portrait_with_Two_Pupils_-_The_Metropolitan_Museum_of_Art.jpg|dekstra|280ra|eta|En la ateliero de Adélaïde Labille-Guiard. [[Adélaïde Labille-Guiard|Labille-Guiard]], Memportreto kun du lernantoj. La lernantoj estas Marie-Gabrielle Capet kaj Marie-Marguerite Carreaux de Rosemond]] [[Dosiero:Marie-Gabrielle_Capet02.jpg|280ra|eta|Marie-Gabrielle Capet, de Labille-Guiard]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="200"> Dosiero:Marie-Gabrielle_Capet.jpg|alternative=Princess Marie Adélaïde of France, 1785| ''Princino Marie Adélaïde de Francio'', 1785 Dosiero:Marie-Gabrielle_Capet_-_Studio_Scene_-_WGA4049.jpg|alternative=The atelier of Madame Vincent, painting from 1808 now in the Neue Pinakothek, Munich.| ''La ateliero de Madame Vincent'', pentraĵo el 1808 nun en la [[Nova Pinakoteko|Neue Pinakothek]], Munkeno. Dosiero:Simon_Charles_Miger_par_Gabrielle_Marie_Capet_-_1806.jpg| ''Simon Charles Miger'', 1806 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://bjws.blogspot.se/2011/03/women-artists-self-portraits-french_1123.html Marie-Gabrielle Capet] {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Capet, Marie-Gabrielle}} [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento]] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 18-a jarcento]] [[Kategorio:Entombigitoj en la tombejo Père-Lachaise]] qyuouoebtje5ffnv7vie9p4tr8kwri0 9431842 9431840 2026-07-17T19:59:01Z Sj1mor 12103 9431842 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto ĉ. 1783 oleo sur tolo}} '''Marie-Gabrielle CAPET''' (naskiĝis la 6-an de septembro 1761 en [[Liono]] – mortis la 1-an de novembro 1818 en [[Parizo]]) estis franca [[Novklasikismo|novklasika]] pentristino. Capet devenis de modesta fono, kaj ŝia antaŭa fono kaj arta trejnado estas nekonataj. En 1781, ŝi fariĝis lernantino de la franca pentristino [[Adélaïde Labille-Guiard]] en Parizo. Ŝi elstaris kiel [[Pentrarto|portretistino]], kaj ŝiaj verkoj inkluzivas [[Oleo-pentrado|olepentraĵojn]], [[Akvarelo|akvarelojn]] kaj miniaturojn. <ref>{{cite web|url=http://collection.nmwa.go.jp/en/P.2001-0002.html|title=Marie-Gabrielle Capet|publisher=collection.nmwa.go.jp}}</ref> [[Dosiero:Adélaïde_Labille-Guiard_-_Self-Portrait_with_Two_Pupils_-_The_Metropolitan_Museum_of_Art.jpg|dekstra|280ra|eta|En la ateliero de Adélaïde Labille-Guiard. [[Adélaïde Labille-Guiard|Labille-Guiard]], Memportreto kun du lernantoj. La lernantoj estas Marie-Gabrielle Capet kaj Marie-Marguerite Carreaux de Rosemond]] [[Dosiero:Marie-Gabrielle_Capet02.jpg|280ra|eta|Marie-Gabrielle Capet, de Labille-Guiard]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="200"> Dosiero:Marie-Gabrielle_Capet.jpg|alternative=Princess Marie Adélaïde of France, 1785| ''Princino Marie Adélaïde de Francio'', 1785 Dosiero:Marie-Gabrielle_Capet_-_Studio_Scene_-_WGA4049.jpg|alternative=The atelier of Madame Vincent, painting from 1808 now in the Neue Pinakothek, Munich.| ''La ateliero de Madame Vincent'', pentraĵo el 1808 nun en la [[Nova Pinakoteko|Neue Pinakothek]], Munkeno. Dosiero:Simon_Charles_Miger_par_Gabrielle_Marie_Capet_-_1806.jpg| ''Simon Charles Miger'', 1806 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://bjws.blogspot.se/2011/03/women-artists-self-portraits-french_1123.html Marie-Gabrielle Capet] {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Capet, Marie-Gabrielle}} [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento]] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 18-a jarcento]] [[Kategorio:Entombigitoj en la tombejo Père-Lachaise]] lyag5icwtaylsl0lhur8lcx059vo4nt 9431843 9431842 2026-07-17T19:59:50Z Sj1mor 12103 /* Galerio */ 9431843 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto ĉ. 1783 oleo sur tolo}} '''Marie-Gabrielle CAPET''' (naskiĝis la 6-an de septembro 1761 en [[Liono]] – mortis la 1-an de novembro 1818 en [[Parizo]]) estis franca [[Novklasikismo|novklasika]] pentristino. Capet devenis de modesta fono, kaj ŝia antaŭa fono kaj arta trejnado estas nekonataj. En 1781, ŝi fariĝis lernantino de la franca pentristino [[Adélaïde Labille-Guiard]] en Parizo. Ŝi elstaris kiel [[Pentrarto|portretistino]], kaj ŝiaj verkoj inkluzivas [[Oleo-pentrado|olepentraĵojn]], [[Akvarelo|akvarelojn]] kaj miniaturojn. <ref>{{cite web|url=http://collection.nmwa.go.jp/en/P.2001-0002.html|title=Marie-Gabrielle Capet|publisher=collection.nmwa.go.jp}}</ref> [[Dosiero:Adélaïde_Labille-Guiard_-_Self-Portrait_with_Two_Pupils_-_The_Metropolitan_Museum_of_Art.jpg|dekstra|280ra|eta|En la ateliero de Adélaïde Labille-Guiard. [[Adélaïde Labille-Guiard|Labille-Guiard]], Memportreto kun du lernantoj. La lernantoj estas Marie-Gabrielle Capet kaj Marie-Marguerite Carreaux de Rosemond]] [[Dosiero:Marie-Gabrielle_Capet02.jpg|280ra|eta|Marie-Gabrielle Capet, de Labille-Guiard]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="200"> Dosiero:Marie-Gabrielle_Capet_-_Studio_Scene_-_WGA4049.jpg|alternative=The atelier of Madame Vincent, painting from 1808 now in the Neue Pinakothek, Munich.| ''La ateliero de Madame Vincent'', pentraĵo el 1808 nun en la [[Nova Pinakoteko|Neue Pinakothek]], Munkeno. Dosiero:Marie-Gabrielle_Capet.jpg|alternative=Princess Marie Adélaïde of France, 1785| ''Princino Marie Adélaïde de Francio'', 1785 Dosiero:Simon_Charles_Miger_par_Gabrielle_Marie_Capet_-_1806.jpg| ''Simon Charles Miger'', 1806 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://bjws.blogspot.se/2011/03/women-artists-self-portraits-french_1123.html Marie-Gabrielle Capet] {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Capet, Marie-Gabrielle}} [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento]] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 18-a jarcento]] [[Kategorio:Entombigitoj en la tombejo Père-Lachaise]] 4vogvjol58umzapfhubn5u5lu6uot19 9431844 9431843 2026-07-17T20:00:01Z Sj1mor 12103 /* Galerio */ 9431844 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto ĉ. 1783 oleo sur tolo}} '''Marie-Gabrielle CAPET''' (naskiĝis la 6-an de septembro 1761 en [[Liono]] – mortis la 1-an de novembro 1818 en [[Parizo]]) estis franca [[Novklasikismo|novklasika]] pentristino. Capet devenis de modesta fono, kaj ŝia antaŭa fono kaj arta trejnado estas nekonataj. En 1781, ŝi fariĝis lernantino de la franca pentristino [[Adélaïde Labille-Guiard]] en Parizo. Ŝi elstaris kiel [[Pentrarto|portretistino]], kaj ŝiaj verkoj inkluzivas [[Oleo-pentrado|olepentraĵojn]], [[Akvarelo|akvarelojn]] kaj miniaturojn. <ref>{{cite web|url=http://collection.nmwa.go.jp/en/P.2001-0002.html|title=Marie-Gabrielle Capet|publisher=collection.nmwa.go.jp}}</ref> [[Dosiero:Adélaïde_Labille-Guiard_-_Self-Portrait_with_Two_Pupils_-_The_Metropolitan_Museum_of_Art.jpg|dekstra|280ra|eta|En la ateliero de Adélaïde Labille-Guiard. [[Adélaïde Labille-Guiard|Labille-Guiard]], Memportreto kun du lernantoj. La lernantoj estas Marie-Gabrielle Capet kaj Marie-Marguerite Carreaux de Rosemond]] [[Dosiero:Marie-Gabrielle_Capet02.jpg|280ra|eta|Marie-Gabrielle Capet, de Labille-Guiard]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:Marie-Gabrielle_Capet_-_Studio_Scene_-_WGA4049.jpg|alternative=The atelier of Madame Vincent, painting from 1808 now in the Neue Pinakothek, Munich.| ''La ateliero de Madame Vincent'', pentraĵo el 1808 nun en la [[Nova Pinakoteko|Neue Pinakothek]], Munkeno. Dosiero:Marie-Gabrielle_Capet.jpg|alternative=Princess Marie Adélaïde of France, 1785| ''Princino Marie Adélaïde de Francio'', 1785 Dosiero:Simon_Charles_Miger_par_Gabrielle_Marie_Capet_-_1806.jpg| ''Simon Charles Miger'', 1806 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://bjws.blogspot.se/2011/03/women-artists-self-portraits-french_1123.html Marie-Gabrielle Capet] {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Capet, Marie-Gabrielle}} [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento]] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 18-a jarcento]] [[Kategorio:Entombigitoj en la tombejo Père-Lachaise]] gw31gi3ewv0xhgn0gllyljyevh4ktkg Gabrielle Capet 0 950056 9431841 2026-07-17T19:58:09Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Marie-Gabrielle Capet]] 9431841 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Marie-Gabrielle Capet]] 1q9tkhq5j9erhb6zetf8flzgxn15642 Catarina van Hemessen 0 950057 9431845 2026-07-17T20:06:54Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1345007742|Catharina van Hemessen]]" 9431845 wikitext text/x-wiki '''Caterina''' aŭ '''Catharina van Hemessen''' (1528 &#x2013; post 1565) estis [[Flandroj|flandra]] [[Renesanco|renesanca]] [[Pentrarto|pentristino]]. Ŝi estas la plej frua flandra pentristino, por kiu ekzistas konfirmebla ekzistanta verko. Ŝi estas ĉefe konata pro serio de malgrandskalaj [[Portreto|portretoj]] de virinoj kompletigitaj inter la malfruaj 1540-aj jaroj kaj fruaj 1550-aj jaroj, same kiel pro kelkaj religiaj komponaĵoj. <ref name="J1362">Jones, 136</ref> Van Hemessen ofte ricevas la distingon krei la unuan [[Memportreto|memportreton]] de artisto prezentita ĉe bildstablo. <ref>{{Cite book|url=https://cornell.worldcat.org/title/seeing-ourselves-womens-self-portraits/oclc/951033167|title=Seeing ourselves: women's self-portraits|last=Borzello|first=Frances|date=2016|isbn=9780500239469|language=English|oclc=951033167}}</ref> Ŝia memportreto, kreita en 1548 en la aĝo de 20 jaroj, <ref>{{Cite web|title=Vrouwen in de collectie van het KMSKA|url=https://vlaamsekunstcollectie.be/nieuws/vrouwen-in-de-collectie-van-het-kmska|access-date=2024-06-08|website=Vlaamse Kunstcollectie|language=nl}}</ref> montras la artistinon tenantan maulbastonon dum ŝi ekkomencas labori pri pentraĵo. La pentraĵo estas en la kolekto de la [[Kunstmuseum Basel]]. <ref name="K152">Kemperdick, 15</ref> Aliaj pentraĵoj de Van Hemessen estas en la [[Rijksmuseum]] en [[Amsterdamo]] kaj en la [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio]], [[Londono]]. Malmultaj virinoj sukcesis fariĝi profesiaj artistoj dum la [[Frua moderna epoko|frua moderna periodo]] en okcidenta arto, plejparte ĉar oni rifuzis aliron al arta edukado, sistemoj de mentorado kaj profesiaj organizoj. <ref>{{Cite web|last=Nochlin|first=Linda|date=2015-05-30|title=From 1971: Why Have There Been No Great Women Artists?|url=https://www.artnews.com/art-news/retrospective/why-have-there-been-no-great-women-artists-4201/|access-date=2025-10-24|website=ARTnews.com|language=en-US}}</ref> Arta trejnado, kiu povis impliki kaj la dissekcadon de kadavroj kaj la studon de nudaj viraj figuroj, kaj sistemoj de metilernado povis postuli, ke aspiranta artisto bezonus vivi kun pli maljuna artisto dum kvar ĝis kvin jaroj, ofte komencante de la aĝo de naŭ ĝis dek kvin jaroj. Pro ĉi tiuj kialoj, artistinoj estis ekstreme maloftaj, kaj tiuj, kiuj sukcesis, estis tipe trejnitaj de proksima parenco, kiel en la kazo de Van Hemessen, de ŝia patro, Jan Sanders van Hemessen . <ref>Kleiner, 406</ref> [[Dosiero:Caterina_van_Hemessen_Portrait_of_a_Lady.jpg|eta|302x302ra|Sinjorino en deksesjarcenta kostumo, ĉ. 1548–1549. Muzeo Bowes, [[Graflando Durham]]]] == Galerio == <gallery widths="220" heights="240" perrow="4"> Dosiero:Catharina_van_Hemessen_-_Girl_at_the_Virginal.jpg|alternative=Girl at the Virginal, 1548, Possibly a self portrait or of her sister| ''Knabino ĉe la [[virginalo]]'', 1548, Eble memportreto aŭ de ŝia fratino Dosiero:Caterina_van_Hemessen_Portrait_of_a_Woman.jpg|alternative=Portrait of a Woman, c. 1540s-early 1550s| ''Portreto de virino'', ĉ. 1540-aj jaroj - fruaj 1550-aj jaroj Dosiero:Caterina_van_Hemessen_Portrait_of_a_Woman_Rijksmuseum.jpg|alternative=Portrait of a Woman, 1548| ''Portreto de virino'', 1548 Dosiero:Catharina_van_Hemessen_-_Christ_meets_Veronica.jpg|alternative=Christ meets Veronica, 1541–1554| ''Kristo renkontas Veronikon'', 1541–1554 Dosiero:Catharina_van_Hemessen_-_Portrait_of_a_Lady.jpg|alternative=Portrait of a Lady| ''Portreto de sinjorino'' Dosiero:Catharina_van_Hemessen_-_The_Lamentation_of_Christ.jpg|alternative=The Lamentation of Christ, first half of 16th century| ''La priplorado de Kristo'', unua duono de la 16-a jarcento Dosiero:Portrait_of_a_Thirty-One-Year-Old_Woman_attributed_to_Catharina_van_Hemessen.jpg|alternative=Portrait of a thirty-one year old woman, 1550| ''Portreto de tridek-unu-jaraĝa virino'', 1550 Dosiero:Attributed_to_Catharina_van_Hemmesen.jpg|alternative=Portrait of a child, 1542 or 1560| ''Portreto de infano'', 1542 aŭ 1560 Dosiero:Catharina_van_Hemessen_-_Mansportret_-_1549.jpg|alternative=Portrait of a 42 years old man, 1542 or 1560| ''Portreto de 42-jaraĝa viro'', 1542 aŭ 1560 Dosiero:Catharina_van_Hemessen_-_Portrait_of_a_Man_-_57.262_-_Rhode_Island_School_of_Design_Museum.jpg|alternative=Portrait of a man, 1542 or 1560| ''Portreto de viro'', 1542 aŭ 1560 </gallery> * {{Cite web|title=Catharina van Hemessen|url=https://artsandculture.google.com/entity/catharina-van-hemessen/m0928s2|access-date=2021-04-28|website=Google Arts & Culture|language=en}} * {{Cite web|title=Hemessen, Caterina van (c. 1528-c. 1587) {{!}} Encyclopedia.com|url=https://www.encyclopedia.com/women/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/hemessen-caterina-van-c-1528-c-1587|access-date=2021-04-28|website=www.encyclopedia.com}} * https://www.tripimprover.com/blog/self-portrait-1548-by-caterina-van-hemessen * https://www.bbc.com/culture/article/20210305-caterina-van-hemessen-an-unknown-visual-pioneer * https://www.nationalgallery.org.uk/artists/catharina-van-hemessen [[Kategorio:Flandraj pentristoj]] 7ojcgomf9499aic9czm5v6zf3g56o1s 9431846 9431845 2026-07-17T20:08:05Z Sj1mor 12103 9431846 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Caterina''' aŭ '''Catharina van Hemessen''' (1528 &#x2013; post 1565) estis [[Flandroj|flandra]] [[Renesanco|renesanca]] [[Pentrarto|pentristino]]. Ŝi estas la plej frua flandra pentristino, por kiu ekzistas konfirmebla ekzistanta verko. Ŝi estas ĉefe konata pro serio de malgrandskalaj [[Portreto|portretoj]] de virinoj kompletigitaj inter la malfruaj 1540-aj jaroj kaj fruaj 1550-aj jaroj, same kiel pro kelkaj religiaj komponaĵoj. <ref name="J1362">Jones, 136</ref> Van Hemessen ofte ricevas la distingon krei la unuan [[Memportreto|memportreton]] de artisto prezentita ĉe bildstablo. <ref>{{Cite book|url=https://cornell.worldcat.org/title/seeing-ourselves-womens-self-portraits/oclc/951033167|title=Seeing ourselves: women's self-portraits|last=Borzello|first=Frances|date=2016|isbn=9780500239469|language=English|oclc=951033167}}</ref> Ŝia memportreto, kreita en 1548 en la aĝo de 20 jaroj, <ref>{{Cite web|title=Vrouwen in de collectie van het KMSKA|url=https://vlaamsekunstcollectie.be/nieuws/vrouwen-in-de-collectie-van-het-kmska|access-date=2024-06-08|website=Vlaamse Kunstcollectie|language=nl}}</ref> montras la artistinon tenantan maulbastonon dum ŝi ekkomencas labori pri pentraĵo. La pentraĵo estas en la kolekto de la [[Kunstmuseum Basel]]. <ref name="K152">Kemperdick, 15</ref> Aliaj pentraĵoj de Van Hemessen estas en la [[Rijksmuseum]] en [[Amsterdamo]] kaj en la [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio]], [[Londono]]. Malmultaj virinoj sukcesis fariĝi profesiaj artistoj dum la [[Frua moderna epoko|frua moderna periodo]] en okcidenta arto, plejparte ĉar oni rifuzis aliron al arta edukado, sistemoj de mentorado kaj profesiaj organizoj. <ref>{{Cite web|last=Nochlin|first=Linda|date=2015-05-30|title=From 1971: Why Have There Been No Great Women Artists?|url=https://www.artnews.com/art-news/retrospective/why-have-there-been-no-great-women-artists-4201/|access-date=2025-10-24|website=ARTnews.com|language=en-US}}</ref> Arta trejnado, kiu povis impliki kaj la dissekcadon de kadavroj kaj la studon de nudaj viraj figuroj, kaj sistemoj de metilernado povis postuli, ke aspiranta artisto bezonus vivi kun pli maljuna artisto dum kvar ĝis kvin jaroj, ofte komencante de la aĝo de naŭ ĝis dek kvin jaroj. Pro ĉi tiuj kialoj, artistinoj estis ekstreme maloftaj, kaj tiuj, kiuj sukcesis, estis tipe trejnitaj de proksima parenco, kiel en la kazo de Van Hemessen, de ŝia patro, Jan Sanders van Hemessen . <ref>Kleiner, 406</ref> [[Dosiero:Caterina_van_Hemessen_Portrait_of_a_Lady.jpg|eta|302x302ra|Sinjorino en deksesjarcenta kostumo, ĉ. 1548–1549. Muzeo Bowes, [[Graflando Durham]]]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Catharina_van_Hemessen_-_Girl_at_the_Virginal.jpg|alternative=Girl at the Virginal, 1548, Possibly a self portrait or of her sister| ''Knabino ĉe la [[virginalo]]'', 1548, Eble memportreto aŭ de ŝia fratino Dosiero:Caterina_van_Hemessen_Portrait_of_a_Woman.jpg|alternative=Portrait of a Woman, c. 1540s-early 1550s| ''Portreto de virino'', ĉ. 1540-aj jaroj - fruaj 1550-aj jaroj Dosiero:Caterina_van_Hemessen_Portrait_of_a_Woman_Rijksmuseum.jpg|alternative=Portrait of a Woman, 1548| ''Portreto de virino'', 1548 Dosiero:Catharina_van_Hemessen_-_Christ_meets_Veronica.jpg|alternative=Christ meets Veronica, 1541–1554| ''Kristo renkontas Veronikon'', 1541–1554 Dosiero:Catharina_van_Hemessen_-_Portrait_of_a_Lady.jpg|alternative=Portrait of a Lady| ''Portreto de sinjorino'' Dosiero:Catharina_van_Hemessen_-_The_Lamentation_of_Christ.jpg|alternative=The Lamentation of Christ, first half of 16th century| ''La priplorado de Kristo'', unua duono de la 16-a jarcento Dosiero:Portrait_of_a_Thirty-One-Year-Old_Woman_attributed_to_Catharina_van_Hemessen.jpg|alternative=Portrait of a thirty-one year old woman, 1550| ''Portreto de tridek-unu-jaraĝa virino'', 1550 Dosiero:Attributed_to_Catharina_van_Hemmesen.jpg|alternative=Portrait of a child, 1542 or 1560| ''Portreto de infano'', 1542 aŭ 1560 Dosiero:Catharina_van_Hemessen_-_Mansportret_-_1549.jpg|alternative=Portrait of a 42 years old man, 1542 or 1560| ''Portreto de 42-jaraĝa viro'', 1542 aŭ 1560 Dosiero:Catharina_van_Hemessen_-_Portrait_of_a_Man_-_57.262_-_Rhode_Island_School_of_Design_Museum.jpg|alternative=Portrait of a man, 1542 or 1560| ''Portreto de viro'', 1542 aŭ 1560 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{Cite web|title=Catharina van Hemessen|url=https://artsandculture.google.com/entity/catharina-van-hemessen/m0928s2|access-date=2021-04-28|website=Google Arts & Culture|language=en}} * {{Cite web|title=Hemessen, Caterina van (c. 1528-c. 1587) {{!}} Encyclopedia.com|url=https://www.encyclopedia.com/women/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/hemessen-caterina-van-c-1528-c-1587|access-date=2021-04-28|website=www.encyclopedia.com}} * https://www.tripimprover.com/blog/self-portrait-1548-by-caterina-van-hemessen * https://www.bbc.com/culture/article/20210305-caterina-van-hemessen-an-unknown-visual-pioneer * https://www.nationalgallery.org.uk/artists/catharina-van-hemessen {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Hemessen van, Catarina}} [[Kategorio:Flandraj pentristoj]] lfvifdhi126mj6xbcc22y8xq6l89esb 9431847 9431846 2026-07-17T20:10:14Z Sj1mor 12103 9431847 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Caterina''' aŭ '''Catharina van Hemessen''' (naskiĝis je 1528 en [[Antverpeno]], [[Hispana Nederlando]] &#x2013; mortis post 1565 samloke) estis [[Flandroj|flandra]] [[Renesanco|renesanca]] [[Pentrarto|pentristino]]. Ŝi estas la plej frua flandra pentristino, por kiu ekzistas konfirmebla ekzistanta/plurestanta verkaro. Ŝi estas ĉefe konata pro serio de malgrandskalaj [[Portreto|portretoj]] de virinoj kompletigitaj inter la malfruaj 1540-aj jaroj kaj fruaj 1550-aj jaroj, same kiel pro kelkaj religiaj komponaĵoj. <ref name="J1362">Jones, 136</ref> Van Hemessen ofte ricevas la distingon krei la unuan [[Memportreto|memportreton]] de artisto prezentita ĉe bildstablo. <ref>{{Cite book|url=https://cornell.worldcat.org/title/seeing-ourselves-womens-self-portraits/oclc/951033167|title=Seeing ourselves: women's self-portraits|last=Borzello|first=Frances|date=2016|isbn=9780500239469|language=English|oclc=951033167}}</ref> Ŝia memportreto, kreita en 1548 en la aĝo de 20 jaroj, <ref>{{Cite web|title=Vrouwen in de collectie van het KMSKA|url=https://vlaamsekunstcollectie.be/nieuws/vrouwen-in-de-collectie-van-het-kmska|access-date=2024-06-08|website=Vlaamse Kunstcollectie|language=nl}}</ref> montras la artistinon tenantan maulbastonon dum ŝi ekkomencas labori pri pentraĵo. La pentraĵo estas en la kolekto de la [[Kunstmuseum Basel]]. <ref name="K152">Kemperdick, 15</ref> Aliaj pentraĵoj de Van Hemessen estas en la [[Rijksmuseum]] en [[Amsterdamo]] kaj en la [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio]], [[Londono]]. Malmultaj virinoj sukcesis fariĝi profesiaj artistoj dum la [[Frua moderna epoko|frua moderna periodo]] en okcidenta arto, plejparte ĉar oni rifuzis aliron al arta edukado, sistemoj de mentorado kaj profesiaj organizoj. <ref>{{Cite web|last=Nochlin|first=Linda|date=2015-05-30|title=From 1971: Why Have There Been No Great Women Artists?|url=https://www.artnews.com/art-news/retrospective/why-have-there-been-no-great-women-artists-4201/|access-date=2025-10-24|website=ARTnews.com|language=en-US}}</ref> Arta trejnado, kiu povis impliki kaj la dissekcadon de kadavroj kaj la studon de nudaj viraj figuroj, kaj sistemoj de metilernado povis postuli, ke aspiranta artisto bezonus vivi kun pli maljuna artisto dum kvar ĝis kvin jaroj, ofte komencante de la aĝo de naŭ ĝis dek kvin jaroj. Pro ĉi tiuj kialoj, artistinoj estis ekstreme maloftaj, kaj tiuj, kiuj sukcesis, estis tipe trejnitaj de proksima parenco, kiel en la kazo de Van Hemessen, de ŝia patro, Jan Sanders van Hemessen . <ref>Kleiner, 406</ref> [[Dosiero:Caterina_van_Hemessen_Portrait_of_a_Lady.jpg|eta|302x302ra|Sinjorino en deksesjarcenta kostumo, ĉ. 1548–1549. Muzeo Bowes, [[Graflando Durham]]]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Catharina_van_Hemessen_-_Girl_at_the_Virginal.jpg|alternative=Girl at the Virginal, 1548, Possibly a self portrait or of her sister| ''Knabino ĉe la [[virginalo]]'', 1548, Eble memportreto aŭ de ŝia fratino Dosiero:Caterina_van_Hemessen_Portrait_of_a_Woman.jpg|alternative=Portrait of a Woman, c. 1540s-early 1550s| ''Portreto de virino'', ĉ. 1540-aj jaroj - fruaj 1550-aj jaroj Dosiero:Caterina_van_Hemessen_Portrait_of_a_Woman_Rijksmuseum.jpg|alternative=Portrait of a Woman, 1548| ''Portreto de virino'', 1548 Dosiero:Catharina_van_Hemessen_-_Christ_meets_Veronica.jpg|alternative=Christ meets Veronica, 1541–1554| ''Kristo renkontas Veronikon'', 1541–1554 Dosiero:Catharina_van_Hemessen_-_Portrait_of_a_Lady.jpg|alternative=Portrait of a Lady| ''Portreto de sinjorino'' Dosiero:Catharina_van_Hemessen_-_The_Lamentation_of_Christ.jpg|alternative=The Lamentation of Christ, first half of 16th century| ''La priplorado de Kristo'', unua duono de la 16-a jarcento Dosiero:Portrait_of_a_Thirty-One-Year-Old_Woman_attributed_to_Catharina_van_Hemessen.jpg|alternative=Portrait of a thirty-one year old woman, 1550| ''Portreto de tridek-unu-jaraĝa virino'', 1550 Dosiero:Attributed_to_Catharina_van_Hemmesen.jpg|alternative=Portrait of a child, 1542 or 1560| ''Portreto de infano'', 1542 aŭ 1560 Dosiero:Catharina_van_Hemessen_-_Mansportret_-_1549.jpg|alternative=Portrait of a 42 years old man, 1542 or 1560| ''Portreto de 42-jaraĝa viro'', 1542 aŭ 1560 Dosiero:Catharina_van_Hemessen_-_Portrait_of_a_Man_-_57.262_-_Rhode_Island_School_of_Design_Museum.jpg|alternative=Portrait of a man, 1542 or 1560| ''Portreto de viro'', 1542 aŭ 1560 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{Cite web|title=Catharina van Hemessen|url=https://artsandculture.google.com/entity/catharina-van-hemessen/m0928s2|access-date=2021-04-28|website=Google Arts & Culture|language=en}} * {{Cite web|title=Hemessen, Caterina van (c. 1528-c. 1587) {{!}} Encyclopedia.com|url=https://www.encyclopedia.com/women/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/hemessen-caterina-van-c-1528-c-1587|access-date=2021-04-28|website=www.encyclopedia.com}} * https://www.tripimprover.com/blog/self-portrait-1548-by-caterina-van-hemessen * https://www.bbc.com/culture/article/20210305-caterina-van-hemessen-an-unknown-visual-pioneer * https://www.nationalgallery.org.uk/artists/catharina-van-hemessen {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Hemessen van, Catarina}} [[Kategorio:Flandraj pentristoj]] kwjhfzjpii8o6xek6nw6baj2lmhkse5 9431848 9431847 2026-07-17T20:10:52Z Sj1mor 12103 9431848 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto je 1548,<br> oleofarbo sur lignotabulo}} '''Caterina''' aŭ '''Catharina van Hemessen''' (naskiĝis je 1528 en [[Antverpeno]], [[Hispana Nederlando]] &#x2013; mortis post 1565 samloke) estis [[Flandroj|flandra]] [[Renesanco|renesanca]] [[Pentrarto|pentristino]]. Ŝi estas la plej frua flandra pentristino, por kiu ekzistas konfirmebla ekzistanta/plurestanta verkaro. Ŝi estas ĉefe konata pro serio de malgrandskalaj [[Portreto|portretoj]] de virinoj kompletigitaj inter la malfruaj 1540-aj jaroj kaj fruaj 1550-aj jaroj, same kiel pro kelkaj religiaj komponaĵoj. <ref name="J1362">Jones, 136</ref> Van Hemessen ofte ricevas la distingon krei la unuan [[Memportreto|memportreton]] de artisto prezentita ĉe bildstablo. <ref>{{Cite book|url=https://cornell.worldcat.org/title/seeing-ourselves-womens-self-portraits/oclc/951033167|title=Seeing ourselves: women's self-portraits|last=Borzello|first=Frances|date=2016|isbn=9780500239469|language=English|oclc=951033167}}</ref> Ŝia memportreto, kreita en 1548 en la aĝo de 20 jaroj, <ref>{{Cite web|title=Vrouwen in de collectie van het KMSKA|url=https://vlaamsekunstcollectie.be/nieuws/vrouwen-in-de-collectie-van-het-kmska|access-date=2024-06-08|website=Vlaamse Kunstcollectie|language=nl}}</ref> montras la artistinon tenantan maulbastonon dum ŝi ekkomencas labori pri pentraĵo. La pentraĵo estas en la kolekto de la [[Kunstmuseum Basel]]. <ref name="K152">Kemperdick, 15</ref> Aliaj pentraĵoj de Van Hemessen estas en la [[Rijksmuseum]] en [[Amsterdamo]] kaj en la [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio]], [[Londono]]. Malmultaj virinoj sukcesis fariĝi profesiaj artistoj dum la [[Frua moderna epoko|frua moderna periodo]] en okcidenta arto, plejparte ĉar oni rifuzis aliron al arta edukado, sistemoj de mentorado kaj profesiaj organizoj. <ref>{{Cite web|last=Nochlin|first=Linda|date=2015-05-30|title=From 1971: Why Have There Been No Great Women Artists?|url=https://www.artnews.com/art-news/retrospective/why-have-there-been-no-great-women-artists-4201/|access-date=2025-10-24|website=ARTnews.com|language=en-US}}</ref> Arta trejnado, kiu povis impliki kaj la dissekcadon de kadavroj kaj la studon de nudaj viraj figuroj, kaj sistemoj de metilernado povis postuli, ke aspiranta artisto bezonus vivi kun pli maljuna artisto dum kvar ĝis kvin jaroj, ofte komencante de la aĝo de naŭ ĝis dek kvin jaroj. Pro ĉi tiuj kialoj, artistinoj estis ekstreme maloftaj, kaj tiuj, kiuj sukcesis, estis tipe trejnitaj de proksima parenco, kiel en la kazo de Van Hemessen, de ŝia patro, Jan Sanders van Hemessen . <ref>Kleiner, 406</ref> [[Dosiero:Caterina_van_Hemessen_Portrait_of_a_Lady.jpg|eta|302x302ra|Sinjorino en deksesjarcenta kostumo, ĉ. 1548–1549. Muzeo Bowes, [[Graflando Durham]]]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Catharina_van_Hemessen_-_Girl_at_the_Virginal.jpg|alternative=Girl at the Virginal, 1548, Possibly a self portrait or of her sister| ''Knabino ĉe la [[virginalo]]'', 1548, Eble memportreto aŭ de ŝia fratino Dosiero:Caterina_van_Hemessen_Portrait_of_a_Woman.jpg|alternative=Portrait of a Woman, c. 1540s-early 1550s| ''Portreto de virino'', ĉ. 1540-aj jaroj - fruaj 1550-aj jaroj Dosiero:Caterina_van_Hemessen_Portrait_of_a_Woman_Rijksmuseum.jpg|alternative=Portrait of a Woman, 1548| ''Portreto de virino'', 1548 Dosiero:Catharina_van_Hemessen_-_Christ_meets_Veronica.jpg|alternative=Christ meets Veronica, 1541–1554| ''Kristo renkontas Veronikon'', 1541–1554 Dosiero:Catharina_van_Hemessen_-_Portrait_of_a_Lady.jpg|alternative=Portrait of a Lady| ''Portreto de sinjorino'' Dosiero:Catharina_van_Hemessen_-_The_Lamentation_of_Christ.jpg|alternative=The Lamentation of Christ, first half of 16th century| ''La priplorado de Kristo'', unua duono de la 16-a jarcento Dosiero:Portrait_of_a_Thirty-One-Year-Old_Woman_attributed_to_Catharina_van_Hemessen.jpg|alternative=Portrait of a thirty-one year old woman, 1550| ''Portreto de tridek-unu-jaraĝa virino'', 1550 Dosiero:Attributed_to_Catharina_van_Hemmesen.jpg|alternative=Portrait of a child, 1542 or 1560| ''Portreto de infano'', 1542 aŭ 1560 Dosiero:Catharina_van_Hemessen_-_Mansportret_-_1549.jpg|alternative=Portrait of a 42 years old man, 1542 or 1560| ''Portreto de 42-jaraĝa viro'', 1542 aŭ 1560 Dosiero:Catharina_van_Hemessen_-_Portrait_of_a_Man_-_57.262_-_Rhode_Island_School_of_Design_Museum.jpg|alternative=Portrait of a man, 1542 or 1560| ''Portreto de viro'', 1542 aŭ 1560 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{Cite web|title=Catharina van Hemessen|url=https://artsandculture.google.com/entity/catharina-van-hemessen/m0928s2|access-date=2021-04-28|website=Google Arts & Culture|language=en}} * {{Cite web|title=Hemessen, Caterina van (c. 1528-c. 1587) {{!}} Encyclopedia.com|url=https://www.encyclopedia.com/women/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/hemessen-caterina-van-c-1528-c-1587|access-date=2021-04-28|website=www.encyclopedia.com}} * https://www.tripimprover.com/blog/self-portrait-1548-by-caterina-van-hemessen * https://www.bbc.com/culture/article/20210305-caterina-van-hemessen-an-unknown-visual-pioneer * https://www.nationalgallery.org.uk/artists/catharina-van-hemessen {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Hemessen van, Catarina}} [[Kategorio:Flandraj pentristoj]] 20emn7vgowi738h05bk3risi3al9rmq 9431850 9431848 2026-07-17T20:11:13Z Sj1mor 12103 /* Galerio */ 9431850 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto je 1548,<br> oleofarbo sur lignotabulo}} '''Caterina''' aŭ '''Catharina van Hemessen''' (naskiĝis je 1528 en [[Antverpeno]], [[Hispana Nederlando]] &#x2013; mortis post 1565 samloke) estis [[Flandroj|flandra]] [[Renesanco|renesanca]] [[Pentrarto|pentristino]]. Ŝi estas la plej frua flandra pentristino, por kiu ekzistas konfirmebla ekzistanta/plurestanta verkaro. Ŝi estas ĉefe konata pro serio de malgrandskalaj [[Portreto|portretoj]] de virinoj kompletigitaj inter la malfruaj 1540-aj jaroj kaj fruaj 1550-aj jaroj, same kiel pro kelkaj religiaj komponaĵoj. <ref name="J1362">Jones, 136</ref> Van Hemessen ofte ricevas la distingon krei la unuan [[Memportreto|memportreton]] de artisto prezentita ĉe bildstablo. <ref>{{Cite book|url=https://cornell.worldcat.org/title/seeing-ourselves-womens-self-portraits/oclc/951033167|title=Seeing ourselves: women's self-portraits|last=Borzello|first=Frances|date=2016|isbn=9780500239469|language=English|oclc=951033167}}</ref> Ŝia memportreto, kreita en 1548 en la aĝo de 20 jaroj, <ref>{{Cite web|title=Vrouwen in de collectie van het KMSKA|url=https://vlaamsekunstcollectie.be/nieuws/vrouwen-in-de-collectie-van-het-kmska|access-date=2024-06-08|website=Vlaamse Kunstcollectie|language=nl}}</ref> montras la artistinon tenantan maulbastonon dum ŝi ekkomencas labori pri pentraĵo. La pentraĵo estas en la kolekto de la [[Kunstmuseum Basel]]. <ref name="K152">Kemperdick, 15</ref> Aliaj pentraĵoj de Van Hemessen estas en la [[Rijksmuseum]] en [[Amsterdamo]] kaj en la [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio]], [[Londono]]. Malmultaj virinoj sukcesis fariĝi profesiaj artistoj dum la [[Frua moderna epoko|frua moderna periodo]] en okcidenta arto, plejparte ĉar oni rifuzis aliron al arta edukado, sistemoj de mentorado kaj profesiaj organizoj. <ref>{{Cite web|last=Nochlin|first=Linda|date=2015-05-30|title=From 1971: Why Have There Been No Great Women Artists?|url=https://www.artnews.com/art-news/retrospective/why-have-there-been-no-great-women-artists-4201/|access-date=2025-10-24|website=ARTnews.com|language=en-US}}</ref> Arta trejnado, kiu povis impliki kaj la dissekcadon de kadavroj kaj la studon de nudaj viraj figuroj, kaj sistemoj de metilernado povis postuli, ke aspiranta artisto bezonus vivi kun pli maljuna artisto dum kvar ĝis kvin jaroj, ofte komencante de la aĝo de naŭ ĝis dek kvin jaroj. Pro ĉi tiuj kialoj, artistinoj estis ekstreme maloftaj, kaj tiuj, kiuj sukcesis, estis tipe trejnitaj de proksima parenco, kiel en la kazo de Van Hemessen, de ŝia patro, Jan Sanders van Hemessen . <ref>Kleiner, 406</ref> [[Dosiero:Caterina_van_Hemessen_Portrait_of_a_Lady.jpg|eta|302x302ra|Sinjorino en deksesjarcenta kostumo, ĉ. 1548–1549. Muzeo Bowes, [[Graflando Durham]]]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:Catharina_van_Hemessen_-_Girl_at_the_Virginal.jpg|alternative=Girl at the Virginal, 1548, Possibly a self portrait or of her sister| ''Knabino ĉe la [[virginalo]]'', 1548, Eble memportreto aŭ de ŝia fratino Dosiero:Caterina_van_Hemessen_Portrait_of_a_Woman.jpg|alternative=Portrait of a Woman, c. 1540s-early 1550s| ''Portreto de virino'', ĉ. 1540-aj jaroj - fruaj 1550-aj jaroj Dosiero:Caterina_van_Hemessen_Portrait_of_a_Woman_Rijksmuseum.jpg|alternative=Portrait of a Woman, 1548| ''Portreto de virino'', 1548 Dosiero:Catharina_van_Hemessen_-_Christ_meets_Veronica.jpg|alternative=Christ meets Veronica, 1541–1554| ''Kristo renkontas Veronikon'', 1541–1554 Dosiero:Catharina_van_Hemessen_-_Portrait_of_a_Lady.jpg|alternative=Portrait of a Lady| ''Portreto de sinjorino'' Dosiero:Catharina_van_Hemessen_-_The_Lamentation_of_Christ.jpg|alternative=The Lamentation of Christ, first half of 16th century| ''La priplorado de Kristo'', unua duono de la 16-a jarcento Dosiero:Portrait_of_a_Thirty-One-Year-Old_Woman_attributed_to_Catharina_van_Hemessen.jpg|alternative=Portrait of a thirty-one year old woman, 1550| ''Portreto de tridek-unu-jaraĝa virino'', 1550 Dosiero:Attributed_to_Catharina_van_Hemmesen.jpg|alternative=Portrait of a child, 1542 or 1560| ''Portreto de infano'', 1542 aŭ 1560 Dosiero:Catharina_van_Hemessen_-_Mansportret_-_1549.jpg|alternative=Portrait of a 42 years old man, 1542 or 1560| ''Portreto de 42-jaraĝa viro'', 1542 aŭ 1560 Dosiero:Catharina_van_Hemessen_-_Portrait_of_a_Man_-_57.262_-_Rhode_Island_School_of_Design_Museum.jpg|alternative=Portrait of a man, 1542 or 1560| ''Portreto de viro'', 1542 aŭ 1560 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{Cite web|title=Catharina van Hemessen|url=https://artsandculture.google.com/entity/catharina-van-hemessen/m0928s2|access-date=2021-04-28|website=Google Arts & Culture|language=en}} * {{Cite web|title=Hemessen, Caterina van (c. 1528-c. 1587) {{!}} Encyclopedia.com|url=https://www.encyclopedia.com/women/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/hemessen-caterina-van-c-1528-c-1587|access-date=2021-04-28|website=www.encyclopedia.com}} * https://www.tripimprover.com/blog/self-portrait-1548-by-caterina-van-hemessen * https://www.bbc.com/culture/article/20210305-caterina-van-hemessen-an-unknown-visual-pioneer * https://www.nationalgallery.org.uk/artists/catharina-van-hemessen {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Hemessen van, Catarina}} [[Kategorio:Flandraj pentristoj]] 02yy8rdwfl2cw5w8a6pwf9tcappgg9c 9431854 9431850 2026-07-17T20:17:53Z Sj1mor 12103 9431854 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto je 1548,<br> oleofarbo sur lignotabulo}} '''Caterina''' aŭ '''Catharina van Hemessen''' (naskiĝis je 1528 en [[Antverpeno]], [[Hispana Nederlando]] &#x2013; mortis post 1565 samloke) estis [[Flandroj|flandra]] [[Renesanco|renesanca]] [[Pentrarto|pentristino]]. Ŝi estas la plej frua flandra pentristino, por kiu ekzistas konfirmebla ekzistanta/plurestanta verkaro. Ŝi estas ĉefe konata pro serio de malgrandskalaj [[Portreto|portretoj]] de virinoj kompletigitaj inter la malfruaj 1540-aj jaroj kaj fruaj 1550-aj jaroj, same kiel pro kelkaj religiaj komponaĵoj. <ref name="J1362">Jones, 136</ref> Van Hemessen ofte ricevas la distingon krei la unuan [[Memportreto|memportreton]] de artisto prezentita ĉe [[pentrostablo]]. <ref>{{Cite book|url=https://cornell.worldcat.org/title/seeing-ourselves-womens-self-portraits/oclc/951033167|title=Seeing ourselves: women's self-portraits|last=Borzello|first=Frances|date=2016|isbn=9780500239469|language=English|oclc=951033167}}</ref> Ŝia memportreto, kreita en 1548 en la aĝo de 20 jaroj, <ref>{{Cite web|title=Vrouwen in de collectie van het KMSKA|url=https://vlaamsekunstcollectie.be/nieuws/vrouwen-in-de-collectie-van-het-kmska|access-date=2024-06-08|website=Vlaamse Kunstcollectie|language=nl}}</ref> montras la artistinon tenantan {{Q|Q1784975}} dum ŝi ekkomencas labori pri pentraĵo. Tio estas la unua ekzemplo de artisto prezentanta sin sidantan ĉe pentrostablo, pozo poste adoptita de multaj aliaj artistoj, kaj viraj kaj virinaj. La pentraĵo estas en la kolekto de la [[Kunstmuseum Basel]]. <ref name="K152">Kemperdick, 15</ref> Aliaj pentraĵoj de Van Hemessen estas en la [[Rijksmuseum]] en [[Amsterdamo]] kaj en la [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio]], [[Londono]]. Malmultaj virinoj sukcesis fariĝi profesiaj artistoj dum la [[Frua moderna epoko|frua moderna periodo]] en okcidenta arto, plejparte ĉar oni rifuzis aliron al arta edukado, sistemoj de mentorado kaj profesiaj organizoj. <ref>{{Cite web|last=Nochlin|first=Linda|date=2015-05-30|title=From 1971: Why Have There Been No Great Women Artists?|url=https://www.artnews.com/art-news/retrospective/why-have-there-been-no-great-women-artists-4201/|access-date=2025-10-24|website=ARTnews.com|language=en-US}}</ref> Arta trejnado, kiu povis impliki kaj la dissekcadon de kadavroj kaj la studon de nudaj viraj figuroj, kaj sistemoj de metilernado povis postuli, ke aspiranta artisto bezonus vivi kun pli maljuna artisto dum kvar ĝis kvin jaroj, ofte komencante de la aĝo de naŭ ĝis dek kvin jaroj. Pro ĉi tiuj kialoj, artistinoj estis ekstreme maloftaj, kaj tiuj, kiuj sukcesis, estis tipe trejnitaj de proksima parenco, kiel en la kazo de Van Hemessen, de ŝia patro, Jan Sanders van Hemessen. <ref>Kleiner, 406</ref> [[Dosiero:Caterina_van_Hemessen_Portrait_of_a_Lady.jpg|eta|302x302ra|Sinjorino en deksesjarcenta kostumo, ĉ. 1548–1549. Muzeo Bowes, [[Graflando Durham]]]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:Catharina_van_Hemessen_-_Girl_at_the_Virginal.jpg|alternative=Girl at the Virginal, 1548, Possibly a self portrait or of her sister| ''Knabino ĉe la [[virginalo]]'', 1548, Eble memportreto aŭ de ŝia fratino Dosiero:Caterina_van_Hemessen_Portrait_of_a_Woman.jpg|alternative=Portrait of a Woman, c. 1540s-early 1550s| ''Portreto de virino'', ĉ. 1540-aj jaroj - fruaj 1550-aj jaroj Dosiero:Caterina_van_Hemessen_Portrait_of_a_Woman_Rijksmuseum.jpg|alternative=Portrait of a Woman, 1548| ''Portreto de virino'', 1548 Dosiero:Catharina_van_Hemessen_-_Christ_meets_Veronica.jpg|alternative=Christ meets Veronica, 1541–1554| ''Kristo renkontas Veronikon'', 1541–1554 Dosiero:Catharina_van_Hemessen_-_Portrait_of_a_Lady.jpg|alternative=Portrait of a Lady| ''Portreto de sinjorino'' Dosiero:Catharina_van_Hemessen_-_The_Lamentation_of_Christ.jpg|alternative=The Lamentation of Christ, first half of 16th century| ''La priplorado de Kristo'', unua duono de la 16-a jarcento Dosiero:Portrait_of_a_Thirty-One-Year-Old_Woman_attributed_to_Catharina_van_Hemessen.jpg|alternative=Portrait of a thirty-one year old woman, 1550| ''Portreto de tridek-unu-jaraĝa virino'', 1550 Dosiero:Attributed_to_Catharina_van_Hemmesen.jpg|alternative=Portrait of a child, 1542 or 1560| ''Portreto de infano'', 1542 aŭ 1560 Dosiero:Catharina_van_Hemessen_-_Mansportret_-_1549.jpg|alternative=Portrait of a 42 years old man, 1542 or 1560| ''Portreto de 42-jaraĝa viro'', 1542 aŭ 1560 Dosiero:Catharina_van_Hemessen_-_Portrait_of_a_Man_-_57.262_-_Rhode_Island_School_of_Design_Museum.jpg|alternative=Portrait of a man, 1542 or 1560| ''Portreto de viro'', 1542 aŭ 1560 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Fontoj == * Chadwick, Whitney, ''Women, Art, and Society,'' Thames and Hudson, London, 1990 * Jones, Susan Frances. ''Van Eyck to Gossaert''. London: National Gallery, 2011. ISBN * Harris, Anne Sutherland and Linda Nochlin, ''Women Artists: 1550-1950'', Los Angeles County Museum of Art, Knopf, New York, 1976 * Kemperdick, Stephan. ''The Early Portrait, from the Collection of the Prince of Liechtenstein and the Kunstmuseum Basel''. Munich: Prestel, 2006. ISBN * Kleiner, Fred. ''Gardner's Art Through the Ages''. Wadsworth, 2009. ISBN * Heller, Nancy. ''Women Artists: An Illustrated History''. New York: Abbeville Press, 1997. ISBN == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{Cite web|title=Catharina van Hemessen|url=https://artsandculture.google.com/entity/catharina-van-hemessen/m0928s2|access-date=2021-04-28|website=Google Arts & Culture|language=en}} * {{Cite web|title=Hemessen, Caterina van (c. 1528-c. 1587) {{!}} Encyclopedia.com|url=https://www.encyclopedia.com/women/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/hemessen-caterina-van-c-1528-c-1587|access-date=2021-04-28|website=www.encyclopedia.com}} * https://www.tripimprover.com/blog/self-portrait-1548-by-caterina-van-hemessen * https://www.bbc.com/culture/article/20210305-caterina-van-hemessen-an-unknown-visual-pioneer * https://www.nationalgallery.org.uk/artists/catharina-van-hemessen {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Hemessen van, Catarina}} [[Kategorio:Flandraj pentristoj]] du6njd8vjngpple5zprnzqb2p9joayn Sep Duaj Montopintoj 0 950058 9431868 2026-07-17T20:44:06Z Pettend 214084 Kreis artikolon 9431868 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Seven second summits map-fr.svg|eta|400px|Loko de kelkaj el la Sep Duaj Montopintoj. En ĉi tiu mapo, Puncak Trikora estas indikita, kvankam Puncak Mandala estas vaste agnoskita kiel la pli alta pinto.<ref name="SSSLists">See for example the lists at [http://www.peaklist.org/WWlists/ultras/indonesia.html peaklist], [http://www.peakbagger.com/range.aspx?rid=70 peakbagger.com], and [http://www.gunungbagging.com/ribu-categories/sangat-tinggi/ gunungbagging.com]</ref>]] [[Dosiero:Comparison of highest mountains.svg|eta|dekstra|400px|Komparu la Sep Duajn Montopintoj kun la [[Sep Montopintoj]] kaj [[montoj pli altaj ol 8000 m]]]] La '''Sep Duaj Montopintoj''' estas la dua plej altaj montoj de ĉiu el la sep [[kontinento]]j. Ĉiuj ĉi tiuj montoj estas apartaj pintoj anstataŭ subpinto de la plej alta punkto de la kontinentoj. La Sep Duaj Montopintoj estas konsiderataj pli malfacila defio ol la tradiciaj [[Sep Montopintoj]].<ref name="Horrell">{{cite web|url=http://www.markhorrell.com/blog/2012/which-is-harder-the-second-seven-summits-or-the-first-one/|title=Which is harder, the Second Seven Summits or the first one?|last=Horrell|first=Mark|date=February 8, 2012|work=Footsteps on the Mountain|accessdate=January 28, 2017}}</ref> == Listo == ===Listoj de Bass kaj Messner=== La listo de Sep Duaj Montopintoj sekvas la liston de Sep Montopintoj de Richard Bass,<ref>{{cite book | last = Bass | first = Dick | author2 = Frank Wells | author3 = Rick Ridgeway | title = Seven Summits | publisher = Warner Books | year = 1986 | isbn = 0-446-51312-1 | url-access = registration | url = https://archive.org/details/sevensummits00bass }}</ref> kiu uzas [[Monto Kosciuszko|Monton Kosciuszko]] (2 228 m) por reprezenti la plej altan pinton de la aŭstralia kontinento. Reinhold Messner proponis alian liston (la liston de Messner aŭ Carstensz), anstataŭigante Monton Kosciuszko per la [[Puncak Jaya|Carstensz-piramido (Puncak Jaya)]] en Okcidenta [[Nov-Gvineo]], kiu estas parto de [[Indonezio]] (4 884 m). Sekve la listo de Bass, [[Monto Townsend]] estas la dua plej alta pinto (2 209 m) en [[Aŭstralio]]. Laŭ la listo de Messner, [[Puncak Mandala]] (4 760 m) sur Nov-Gvineo estas la dua plej alta monto de la aŭstralia kontinento.<ref name="SSSLists" /> La altecoj de montopintoj en [[Okcidenta Papuo]] estas malbone establitaj, kaj [[Puncak Trikora]] estas listigita kiel la dua plej alta pinto sur la insulo, sed la datumoj de [[Kosmoprama Radara Topografia Misio]] ja subtenas pli altan altecon por Puncak Mandala. Ambaŭ listoj konsideras Monton Elbruson kiel la plej altan pinton en Eŭropo. Tio faras [[Dykh-Tau]] (5 205 m), situantan en Rusio, la dua plej alta pinto en Eŭropo. Tiuj, kiuj konsideras [[Blanka Monto|Blankan Monton]] la plej alta monto en Eŭropo, konsiderus [[Monte-Rosa-Masivo]]n (4 634 m), situantan inter [[Svislando]] kaj [[Italio]], kiel la dua plej alta pinto. {| class="wikitable sortable" !colspan=9 |Sep Duaj Montopintoj |- ! width= 100 | Monto ! width= 50 | Bass-listo ! width= 50 | Messner-listo ! width= 100 | Alteco ! width= 100 | [[Elstareco (geografio)|Elstareco]] ! width= 100 | Kontinento ! width= 100 | Montaro ! width= 100 | Lando ! width= 100 | Koordinatoj |-align=center |[[K2]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|8611}} |align=center| {{Alteco|m|4017}} |[[Azio]] |[[Karakorumo]] |{{Pakistano}} <br /> {{Ĉinio}} |{{Koord|35.8811|76.5133}} |-align=center |[[Ojos del Salado]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|6893}} |align=center| {{Alteco|m|3688}} |[[Sudameriko]] |[[Andoj]] |{{Argentino}} <br /> {{Ĉilio}} | {{Koord|-27.1097|-68.5414}} |-align=center |[[Monto Logan]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|5959}} |align=center| {{Alteco|m|5250}} |[[Nordameriko]] |[[Santelia Montaro]] |{{Kanado}} | {{Koord|60.5672|-140.4028}} |-align=center |[[Dykh-Tau]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|5205}} |align=center| {{Alteco|m|2002}} |[[Eŭropo]] |[[Kaŭkazo]] |{{Rusujo}} | {{Koord|43.0525|43.1317}} |-align=center |[[Monto Kenja]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|5199}} |align=center| {{Alteco|m|3825}} |[[Afriko]] | – |{{Kenjo}} | {{Koord|-0.150833|37.3075}} |-align=center |[[Monto Tyree]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|4852}} |align=center| {{Alteco|m|1152}} |[[Antarkto]] |[[Sentinel Montaro]] | {{Antarkto}} | {{Koord|-78.4117|-85.8619}} |-align=center |[[Puncak Sumantri]]{{Noto|name=Oceanio|Pluraj aliaj pintoj de Monto Carstensz krom la Piramido de Carstensz, kiel Ngga Pulu (4 862 m) kaj Carstensz Orienta (4 820 aŭ 4 840 m) estas pli altaj ol Puncak Mandala kaj Puncak Trikora, sed pro ilia malalta elstareco (200–300 m) kaj izoliteco (2,2–2,6 km) ĉi tiuj kutime ne estas konsiderataj kiel apartaj montoj.}} |align=center| |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|4870}} |align=center| {{Alteco|m|2760}} |[[Aŭstralia kontinento]] |[[Sudirmana Montaro]] |{{Indonezio}} | {{Koord|-4.7086|140.2892}} |-align=center |[[Monto Townsend]] |align=center|✔ |align=center| |align=center| {{Alteco|m|2209}} |align=center| {{Alteco|m|189}} |[[Aŭstralio (kontinento)|Aŭstralio]] (ĉeftero) |[[Snowy Mountains]] |{{Aŭstralio}} | {{Koord|-36.42|148.27}} |} == Grimphistorio == La aŭstra montgrimpisto Christian Stangl fariĝis la unua persono kiu sukcese grimpis la Sep Duajn Montopintojn.<ref>{{cite web|url=http://www.8000ers.com/cms/en/news-mainmenu-176/1-latest/304-kammerlanderstangl-second-and-third-seven-facts.html|title=Kammerlander/Stangl: "Seven Second" and "Third" Facts|first=Eberhard|last=Jurgalski|website=www.8000ers.com}}</ref> Stangl grimpis ĉiujn eblajn kandidatojn de la Sep Duaj Montopintoj (K2, Monto Logan, Ojos del Salado, Batian, Monto Tyree, Dych Tau, Dufourspitze, Sumantri, Ngga Pulu, Puncak Trikora, Puncak Mandala kaj Monto Townsend) por ekskludi iujn ajn erarojn kaj kontentigi ĉiujn geografiistojn. Li finis la serĉon la 15-an de januaro 2013 kaj estis atestita de [[Guinness-libro de rekordoj|Guinness-Mondaj Rekordoj]] la 17-an de septembro 2013. Poste, li ankaŭ plenumis la [[Sep Triaj Montopintoj|Sep Triajn Montopintojn]].<ref>British Mountaineering Council: [https://www.thebmc.co.uk/christian-stangl-completes-the-triple-seven-summits ''Christian Stangl completes the Triple Seven Summits''] (english)</ref><ref>skyrunning.at: [http://skyrunning.at/en/content/drei-rekorde-fuer-stangl-london ''Three records for Austrian Alpinist Christian Stangl''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131231021716/http://skyrunning.at/en/content/drei-rekorde-fuer-stangl-london |date=2013-12-31 }} (english)</ref><ref>climbing.com: [http://www.climbing.com/news/stangl-completes-triple-seven-summits/ ''Stangl Completes Triple Seven Summits''] by Dougald MacDonald, Climbing (USA) 8/28/13</ref> En 2019, Takayasu Semba el Japanio fariĝis la dua persono kiu plenumis la Sep Duajn Montopintojn.<ref>[https://www.peakbagger.com/FRL.aspx?lid=601&pt=prom The Second Seven Summits - Front Runners List], auf peakbagger.com</ref> En 2024, Jenn Drummond fariĝis la unua virino kiu plenumis la Sep Duajn Montopintojn per sia supreniro de Puncak Sumantri la 9-an de oktobro 2024. Entute, ŝi atingis naŭ pintojn (Ojos del Salado, Batian, Dych Tau, Monto Tyree, K2, Monto Townsend, Monto Logan, Monte-Rosa-Masivo, kaj Sumantri) por sukcese plenumis la defion. Ŝi estas la unua usona virino kaj nur la dua virino entute kiu grimpis Monton Tyree kaj la tria usona virino kiu atingis la pinton de [[K2]].<ref>{{cite news |title=Jenn Drummond becomes first woman to complete the Seven Second Summits |url=https://www.usatoday.com/story/sports/sportskind/2023/07/17/jenn-drummond-seven-second-summits/70407178007/ |work=USA Today |date=July 17, 2023 |access-date=January 26, 2026}}</ref> En 2012 la itala montgrimpisto Hans Kammerlander asertis esti la unua persono kiu kompletigis la Sep Duajn Pintojn, sed duboj estis levitaj pri lia supreniro de Monto Logan.<ref name="FAZ: Kammerlander">Andreas Lesti: [https://www.faz.net/aktuell/gesellschaft/bergsteigen-hans-kammerlanders-scharfer-grat-11705997.html?printPagedArticle=true#pageIndex_2 ''Hans Kammerlanders scharfer Grat''] faz.net 3. April 2012.</ref> Dua fraŭda aserto pri pinto sur Puncak Trikora konfirmas ke la italo Hans Kammerlander neniam plenumis la serion de la Duaj Sep Montopintoj.<ref>{{Cite web | title=About 7summits.com. The 7 summits pages: trips & expeditions to the seven summits, the highest peaks of the 7 continents! Trips, Statistics & information! | url=https://7summits.com/2nd-7summits.php | archive-url=https://web.archive.org/web/20160316134822/http://7summits.com/2nd-7summits.php | access-date=2025-01-05 | archive-date=2016-03-16}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.youtube.com/watch?v=-ncZ60YGYsE&ab_channel=PhilippJ%C3%BCrgens | title=Hans Kammerlander Seven Second Summits Trikora TV version | website=[[YouTube]] | date=26 November 2012 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.8000ers.com/cms/de/news-mainmenu-176/1-latest/304-kammerlanderstangl-second-and-third-seven-facts.html|title=Kammerlander/Stangl: "Seven Second" and "Third" Facts |work=8000ers.com|accessdate=12 January 2018}}</ref><ref>https://www.8000ers.com/cms/en/download.html?func=fileinfo&id=230 </ref> Plue, tria fraŭda aserto pri pinto de Hans Kammerlander estis malkovrita en 2024 per rusa drona filmeto. La filmeto detale montras kie Kammerlander kaj lia partnero Flory Kern filmis sian falsan "pinton" filmeton. Multe sub la vera pinto de Dykh-Tau.<ref>https://www.8000ers.com/cms/en/download.html?func=fileinfo&id=231</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=GN_YegFiafw</ref> == Komparo kun Sep Montopintoj == La prezento de la koncepto de la Dua Sep Montopintoj kaj ĝia relativa malfacileco unue estis publikigita en januaro 1997 de Rock and Ice Magazine (n-ro 77) en la artikolo "The Second Seven Summits" verkita de montgrimpisto kaj verkisto David D. Keaton. Poste en tiu jaro, la aŭtoro Jon Krakauer en sia libro "Into Thin Air" ripetis tiujn sentojn skribante, ke estus pli granda defio grimpi la duan plej altan pinton de ĉiu kontinento anstataŭ la plej altan.<ref>{{cite book|last=Krakauer|first=Jon|url=https://archive.org/details/intothinairperso00krak|title=Into Thin Air|publisher=Villard|year=1997|isbn=0-385-49208-1|url-access=registration}}</ref> En [[Azio]], [[K2]] (8 611 m) postulas pli grandajn teknikajn grimpkapablojn ol [[Everesto]] (8 848 m), dum altec-rilataj faktoroj kiel la maldikeco de la atmosfero, fortaj ventoj kaj malaltaj temperaturoj restas preskaŭ la samaj. En [[Afriko]], la pinto de [[Monto Kenjo]] (5 199 m) estas rokgrimpo, dum [[Monto Kilimanĝaro]] (5 895 m) povas esti suprenirita sen ia teknika malfacilaĵo. En [[Nordameriko]], kelkaj fontoj konsideras [[Monto Logan|Monton Logan]] pli malfacila grimpo ol [[Denali]], kvankam la retejo pri grimpado kaj subĉiela distro Summitpost konsideras Logan ne pli malfacila ol Denali ĉar ĝi estas nek teknika nek kruta.<ref>{{cite web|url=http://www.summitpost.org/mountain/rock/150624/logan-massif.html|title=Logan Massif|work=Summitpost.org|accessdate=16 April 2017}}</ref> Grimpisto Mark Horrell, en afiŝo en sia blogo en 2012, konsideris Monton Logan ne pli malfacila teknike ol Denali, sed multe pli malfacile alirebla. La bazkampadejo de Denali, je 2 200 m da alteco, estas regule servata per aviadilo, dum grimpistoj devas treni siajn provizojn per sledo dum pli ol 100 km por atingi Monton Logan.<ref name=Horrell/> En [[Sudameriko]], [[Ojos del Salado]] implicas mallongan grimpadon, dum [[Akonkagvo]] estas nur promenejo.<ref>John Biggar: The Andes – A Guide for Climbers, {{ISBN|0-9536087-2-7}}</ref> Horrell agnoskis, ke Ojos del Salado estis teknike pli malfacila, sed konsideris Akonkagvon pli granda defio pro fizikaj postuloj. La bazkampadejo de Akonkagvo, je 4 500 m, estas atingebla per mulo, sed de tiu punkto pluen, grimpistoj devas porti ĉiujn siajn provizojn al ĝis tri pli altaj tendaroj antaŭ la fina supreniro. Kontraste, Ojos del Salado estas atingebla per kvarradmovilaj veturiloj ĝis 5 200 m; de tiu punkto pluen, grimpistoj nur bezonas porti provizojn al [[montkabano]] je 5 800 m antaŭ ol fari sian finan puŝon al la pinto.<ref name=Horrell/> En [[Eŭropo]], [[Dykh-Tau]] estas konsiderinde pli malfacila grimpo ol Elbruso.<ref>Bender: Classic Climbs of the Caucasus</ref> Laŭ Horrell, la ĉefa vojo sur Elbruso estas "longa kaj fizike laciga, sed ĝi ne estas teknike malfacila", dum la "plej facila" de Dykh-Tau estas gradigita je rusa alpa grado 4B, kiu implikas krutajn rokajn sekciojn kaj 55-gradajn neĝajn kaj glaciajn deklivojn."<ref name=Horrell/> En [[Aŭstralio (kontinento)|Aŭstralio]], la dua pinto de la kontinento sur la listo de Bass, [[Monto Townsend]], estas pli malfacila ol [[Monto Kosciuszko]], sed tamen nur piedira supreniro.<ref>Geehi Bushwalking Club: Snowy Mountains Walks {{ISBN|0-9599651-4-9}}</ref> La normala vojo sur la plej alta pinto de la Messner-listo, [[Puncak Jaya]], estas teknike malfacila ([[UIAA]] grado V+). El la diversaj kandidatoj por la dua pinto; [[Puncak Mandala]] estas ekstreme malfacila rilate al la alproksimiĝa vojo, kiu estas verŝajne la pli signifa problemo en grimpado de la Nov-Gvineaj pintoj. Eble nur du sukcesaj alproksimiĝoj (kaj grimpadoj) estis raportitaj.<ref>[http://www.gunungbagging.com/puncak-mandala/ Puncak Mandala] at the gunung bagging website</ref> En [[Antarkto]], [[Monto Vinson]] prezentas malmultan malfacilaĵon preter la normalaj defioj de Antarkto, sed [[Monto Tyree]] postulas teknikan grimpadon, kaj ĝin grimpis entute 16-20 homoj ekde sia malkovro, dum [[Monto Vinson]] havas pli ol 1,000.<ref>{{Cite web|url=https://explorersweb.com/mount-tyree-antarcticas-second-highest-peak/|title=Mount Tyree, Antarctica’s Second-Highest Peak|access-date=2026-07-17}}</ref> == Vidu ankaŭ == * [[Sep Montopintoj]] * [[Sep Vulkanaj Montopintoj]] * [[Sep Triaj Montopintoj]] * [[Listo de la montoj pli altaj ol 8000 m]] == Notoj == {{Notoj}} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Monto pli alta ol 8000 m}} [[Kategorio:Montogrimpado]] pibqa4gbt9myfclasa9fbsdr4di5zba Diskuto:12-a Hispana Kongreso de Esperanto 1 950059 9431875 2026-07-17T21:00:43Z Kani 670 /* Referenco */ nova sekcio 9431875 wikitext text/x-wiki == Referenco == Oni devas revizii tion. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:00, 17 jul. 2026 (UTC) dwpl71fifkanlmjv24ftuzuibq0nz9w Guivry 0 950060 9431876 2026-07-17T21:01:26Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <..." 9431876 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) <!-- * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] ni6rpnrhfk0kxomrihekqr1ruyrfffq 9431881 9431876 2026-07-17T21:06:31Z ThomasPusch 1869 9431881 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] <!-- == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] sei2aulkgal1r66o0rizdxt9zbcnafx Grandlup-et-Fay 0 950061 9431877 2026-07-17T21:01:37Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <..." 9431877 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) <!-- * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] ni6rpnrhfk0kxomrihekqr1ruyrfffq 9431882 9431877 2026-07-17T21:10:11Z ThomasPusch 1869 9431882 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == <!-- * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) --> * [https://www.facebook.com/groups/2550640465228261 {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) <!-- * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] 21prafgglfvm6ko40w85hiely0zviar 9431883 9431882 2026-07-17T21:11:28Z ThomasPusch 1869 9431883 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = Grandlup-et-Fay (Aisne) église (01).JPG | bildo-priskribo = loka katolika kirko [[Remiĝo de Reims]] }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == <!-- * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) --> * [https://www.facebook.com/groups/2550640465228261 {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) <!-- * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] gl1n8166o4t9xlbdr6um3sx0a0cesbe Grandlup et Fay 0 950062 9431878 2026-07-17T21:02:48Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Grandlup-et-Fay]] 9431878 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Grandlup-et-Fay]] kjwapkofsjlk68di79xl051xhymt2vi Grandlup 0 950063 9431879 2026-07-17T21:03:28Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Grandlup-et-Fay]] 9431879 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Grandlup-et-Fay]] kjwapkofsjlk68di79xl051xhymt2vi Goudelancourt-lès-Pierrepont 0 950064 9431884 2026-07-17T21:12:05Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <..." 9431884 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) <!-- * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] ni6rpnrhfk0kxomrihekqr1ruyrfffq 9431889 9431884 2026-07-17T21:14:59Z ThomasPusch 1869 + retejo https://www.goudelancourtlespierrepont.fr/ 9431889 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo|https://www.goudelancourtlespierrepont.fr}} ({{fr}}) <!-- * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] 4dtb8pt0atc47l19sm6tnuejts3f2li 9431890 9431889 2026-07-17T21:17:05Z ThomasPusch 1869 bildo aldonata 9431890 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = Goudelancourt-lès-Pierrepont (Aisne) église.JPG | bildo-priskribo = loka katolika kirko [[Marteno de Tours|sankta Marteno]] }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo|https://www.goudelancourtlespierrepont.fr}} ({{fr}}) <!-- * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] qvgw5d3nu61m69hqgevxcutrs0dq41n Goudelancourt-lès-Berrieux 0 950065 9431885 2026-07-17T21:12:09Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <..." 9431885 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) <!-- * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] ni6rpnrhfk0kxomrihekqr1ruyrfffq 9431891 9431885 2026-07-17T21:19:37Z ThomasPusch 1869 9431891 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * [https://www.cc-chemindesdames.fr/la-cccd/les-communes/goudelancourt-les-berrieux tre eta informa slipo en retejo de la komunumaro ''Chemin des Dames''] ({{fr}}) <!-- * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] rezoehlzcjva59t1nw9vc1g0if6yx25 Goudelancourt lès Pierrepont 0 950066 9431886 2026-07-17T21:13:22Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Goudelancourt-lès-Pierrepont]] 9431886 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Goudelancourt-lès-Pierrepont]] sttl0xm9nso9aegzv3jwzrthu4gkqgr Goudelancourt les Pierrepont 0 950067 9431887 2026-07-17T21:13:42Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Goudelancourt-lès-Pierrepont]] 9431887 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Goudelancourt-lès-Pierrepont]] sttl0xm9nso9aegzv3jwzrthu4gkqgr Goudelancourt-les-Pierrepont 0 950068 9431888 2026-07-17T21:14:04Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Goudelancourt-lès-Pierrepont]] 9431888 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Goudelancourt-lès-Pierrepont]] sttl0xm9nso9aegzv3jwzrthu4gkqgr Gizy 0 950069 9431892 2026-07-17T21:19:58Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <..." 9431892 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) <!-- * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] ni6rpnrhfk0kxomrihekqr1ruyrfffq Frières-Faillouël 0 950070 9431893 2026-07-17T21:20:19Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <..." 9431893 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) <!-- * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] ni6rpnrhfk0kxomrihekqr1ruyrfffq Fressancourt 0 950071 9431894 2026-07-17T21:20:22Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <..." 9431894 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) <!-- * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] ni6rpnrhfk0kxomrihekqr1ruyrfffq 9431911 9431894 2026-07-17T21:29:47Z ThomasPusch 1869 /* Eksteraj ligiloj */ 9431911 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == <!--* {{oficiala retejo}} ({{fr}})--><!----> * [https://www.facebook.com/p/Commune-de-Fressancourt-61575381145118/ {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) <!-- * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] rj4ro8v7rmlyce26mked7gnwl2agzk6 Fourdrain 0 950072 9431895 2026-07-17T21:20:26Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <..." 9431895 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) <!-- * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] ni6rpnrhfk0kxomrihekqr1ruyrfffq 9431913 9431895 2026-07-17T21:32:21Z ThomasPusch 1869 9431913 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == <!--* {{oficiala retejo}} ({{fr}})--> * [https://www.facebook.com/p/Mairie-de-Fourdrain-61576494788786/ {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <!-- <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] bxd5btdy05bscv8q740yiq0vaepnh6r Fresnes-sous-Coucy 0 950073 9431896 2026-07-17T21:20:28Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <..." 9431896 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) <!-- * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] ni6rpnrhfk0kxomrihekqr1ruyrfffq 9431899 9431896 2026-07-17T21:24:01Z ThomasPusch 1869 9431899 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = Fresnes-sous-Coucy (Aisne) city limit sign.JPG | bildo-priskribo = enira indikilo }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] <!-- == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] cxnmwb900a04waf6h4hiyk9zj6mno4v Fresnes sous Coucy 0 950074 9431897 2026-07-17T21:22:48Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Fresnes-sous-Coucy]] 9431897 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Fresnes-sous-Coucy]] c70hpjde1gml0vyxvib21mspigol5vc Frières 0 950075 9431902 2026-07-17T21:25:42Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Frières-Faillouël]] 9431902 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Frières-Faillouël]] o8ilfsgxnmjax6qt8u4v3j3bl8vnl2i Frières Faillouël 0 950076 9431904 2026-07-17T21:26:02Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Frières-Faillouël]] 9431904 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Frières-Faillouël]] o8ilfsgxnmjax6qt8u4v3j3bl8vnl2i Faillouël 0 950077 9431906 2026-07-17T21:26:52Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Frières-Faillouël]] 9431906 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Frières-Faillouël]] o8ilfsgxnmjax6qt8u4v3j3bl8vnl2i Frieres-Faillouel 0 950078 9431907 2026-07-17T21:27:33Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Frières-Faillouël]] 9431907 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Frières-Faillouël]] o8ilfsgxnmjax6qt8u4v3j3bl8vnl2i Frieres Faillouel 0 950079 9431908 2026-07-17T21:27:56Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Frières-Faillouël]] 9431908 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Frières-Faillouël]] o8ilfsgxnmjax6qt8u4v3j3bl8vnl2i Nov-Ĵerzejo kontraŭ T. L. O. 0 950080 9431934 2026-07-17T23:24:23Z La Fantamo 259891 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1351957025|New Jersey v. T. L. O.]]" 9431934 wikitext text/x-wiki '''''T.L.O kontraŭ Nov-Ĵerzejo''' (T.L.O. v. New Jersey)'' estas grava decido de la [[Supera Kortumo de Usono]], kiu konstatis la principojn de serĉado en usonaj publikaj lernejoj fare de lernejoficistoj sen skriba ordono.   T.L.O estis studento ĉeestanta ''Piscataway Mezlernejo (Piscataway High School)'' en [[Middlesex Kantono, Nov-Ĵerzejo]], kiu estis serĉadita poste ŝi estis kaptita fumante en la banĉambro. Kiam viclernejestro, Theodore Choplick, traserĉis ŝian monujon, li trovis [[Mariĥuano|mariĥuanon]], droga akcesoraĵojn, kaj drogvendajn registrojn. Ŝi estis suspendita de lernejo kaj akuzita de la polico pro la akcesoraĵojn. T.L.O disputis la akuzadojn, dirante la serĉado estis malobservo de la [[Kvara Amendo]] al la Konstitucio de Usono kaj la protektado kontraŭ malprudenta serĉado kaj konfiskado. La kortumo deklaris, 6 kontraŭ 3, ke la serĉado estis konstitucia, kaj decidis lernejoficistoj ne benzonas havi verŝajna kaŭzo nek skriba ordono por serĉadoj en lernejoj. Ili decidis lernejoficistoj nur benzonas havi “racia suspekto,” ke la studento malobservis la leĝon aŭ lernejajn regulojn.  == Fono == === Antaŭa jurisprudenco === En [[Usono]], la Kvara Amendo al la [[Konstitucio de Usono|Konstitucio]] malpermisis malprudentajn serĉadojn kaj konfiskadojn per la naciregistaro. La amendo ankaŭ etendiĝas la ŝtatregistaron pro la [[Dekkvara Amendo al la Usona Konstitucio|Dekkvara Amendo]] kaj la [[Konvena Procezo Klaŭzo]]. === Faktoj de la kazo === En 7-an marto, 1980, intrusito de Piscataway Mezlernejo trovis du 14-aĝa knabinoj fumante en la banĉambro. Ili estis alportitaj al la oficio, kie la viclernejestro, Theodore Choplick, pridemandis ilin. Unu el knabino koncedas ŝi estis fuminte kaj estis suspendita, sed la alia knabino, konata per sia nomkomencoj T.L.O, diris ŝi neniel fumas. <ref><nowiki>https://supreme.justia.com/cases/federal/us/469/325/#tab-opinion-1955827</nowiki></ref> Choplick traserĉis ŝian monujon kaj trovis marlboron [[Cigaredo|cigaredojn]] kaj ruliĝadan paperon. Poste, kontinuis traserĉi kaj trovis: mariĥuanon, [[Tabako|tabakpipon]], slipojn dirante kiu ŝuldas ŝin mono, malplenajn plastajn sakojn, kaj leterojn implicinte mariĥuanvendaj.<ref><nowiki>https://www.law.cornell.edu/supremecourt/text/469/325</nowiki></ref> T.L.O estis suspendita dum 3 tagoj pro fumante en nefumada loko kaj plia 7 tagoj pro la posedo de mariĥuano en lernejo. Ŝi ankaŭ estis akuztia pri delikteco pro la mariĥuano kaj aliaj droga akcesoraĵoj. En junalarkortumo, T.L.O diskutis la kortuma ne povus uziĝi la serĉado de ŝia monujo kiel pruvon de krimo ĉar la serĉado malobservis la Kvaran Amendon. Tamen, la ''[[Kortumo por Junuloj kaj Hejmaj Rilatoj de Kantono Middlesex, Nov-Ĵerzejo]]'' (Juvenile and Domestic Relations Court of Middlesex County, New Jersey) deklaris Choplick havis verŝajna kaŭzo, kaj T.L.O estis kondamnita unu jaro de provtempo. Poste la [[Apelacia Divizio de la Supera Kortumo de Nov-Ĵerzejo]] neis ŝian apelacion, T.L.O apelacis al la Supera Kortuma de Nov-Ĵerzejo. [[La Supera Kortuma de Nov-Ĵerzejo]] deklaris Choplick ne havis verŝajnan kaŭzon, kaj mandatis subpremi la pruvon de la monujo. Nov-Ĵerzejo apelacis al la Supera Kortuma de Usono. La kazo estis aprobita por jura revizio la 29-an de novembro. == Supera Kortumo == La kortuma ekis komencajn argumentojn en 28-an marto, 1984, tamen estis re-argumentita en 2-an oktobro, 1984. La juĝa decido estis 6 kontraŭ 3, decidante favore al Nov-Ĵerzejo. La kortuma deklaris la serĉado ne malobservis la Kvaran Amendon ĉar Choplick havis “racian suspekton” serĉi la monujon de T.L.O.. Juĝisto Byron White diris lernejoficistoj benzonas racia suspekto serĉi studentojn. Ĉar T.L.O estis jam suspektita pri fumado, Choplick ja havis racia nsuspekton serĉi ŝian monujon. La akuzo, ke T.L.O. havis cigaredojn estis koncerna ekde ŝi estus trovita fumante en la banĉambro. En la komenca serĉado, la pruvo estis en simpla vido, kaj ekde kaj ekde la Doktrino de Simpla Vido, Choplick ne benzonas skriban ordonon serĉi la reston de ŝia monujo. === Aliaj opinioj === En lia konsento, Juĝisto Lewis F. Powell (aligita de Juĝisto Sandra Day O’Connor), konsentis kun la plimulta opinio, tamen lia emfazis, ke studentoj en lernejoj ne povus havi la sama nivelo de protekto kiel plenkreskuloj kaj junuloj ekstere lernejoj.  <ref name=":0">https://tile.loc.gov/storage-services/service/ll/usrep/usrep469/usrep469325/usrep469325.pdf</ref> Kvankam Juĝisto William J. Brennan kaj Juĝisto Thurgood Marshall konsentis la Kvara Amendo etendiĝas al instruistoj, ilia malkonsentis kun la rezonado de racia suspoketo. En lia malkonsento, Juĝisto Marshall priskribita la plimulta opinio kiel malklara foriro al la Kvara Amendo. Marshall diris, ke racia suspoketo ne estas subtenata de la Konstitucio nek jura precedenco. Juĝisto Brennan diris, ke sen “speciala registara intereso”, la registaro ne povas pravigi serĉado sen skriba ordono.<ref name=":0" /> La decido konstatis la escepto de speciala benzono, kiu deklaris la registaro povas serĉi sen verŝajna kaŭzo nek skriba ordono se la serĉado estas por antaŭenigi celon aŭ specialan benzonon preter krima juro devigo (en la kazo de T.L.O, la speciala benzono estis konservi disciplinon en lernejo) kaj se la rezanado estas racia poste publika kaj privata interesoj estas konsiderita. kxo4qbxr469u5zttbfwaq9f6czprw8z 9431935 9431934 2026-07-17T23:32:27Z La Fantamo 259891 9431935 wikitext text/x-wiki '''''T.L.O. kontraŭ Nov-Ĵerzejo''' (T.L.O. v. New Jersey)'' estas grava decido de la [[Supera Kortumo de Usono]], kiu konstatis la principojn de serĉado en usonaj publikaj lernejoj fare de lernejoficistoj sen skriba ordono.   T.L.O estis studento ĉeestanta ''Piscataway Mezlernejo (Piscataway High School)'' en [[Middlesex Kantono, Nov-Ĵerzejo]], kiu estis serĉadita poste ŝi estis kaptita fumante en la banĉambro. Kiam viclernejestro, Theodore Choplick, traserĉis ŝian monujon, li trovis [[Mariĥuano|mariĥuanon]], droga akcesoraĵojn, kaj drogvendajn registrojn. Ŝi estis suspendita de lernejo kaj akuzita de la polico pro la akcesoraĵojn. T.L.O disputis la akuzadojn, dirante la serĉado estis malobservo de la [[Kvara Amendo]] al la Konstitucio de Usono kaj la protektado kontraŭ malprudenta serĉado kaj konfiskado. La kortumo deklaris, 6 kontraŭ 3, ke la serĉado estis konstitucia, kaj decidis lernejoficistoj ne benzonas havi verŝajna kaŭzo nek skriba ordono por serĉadoj en lernejoj. Ili decidis lernejoficistoj nur benzonas havi “racia suspekto,” ke la studento malobservis la leĝon aŭ lernejajn regulojn.  Ĉar T.L.O. estis sub 18 jaroj, ŝi estas nomata nur per siaj inicialoj. == Fono == === Antaŭa jurisprudenco === En [[Usono]], la Kvara Amendo al la [[Konstitucio de Usono|Konstitucio]] malpermisis malprudentajn serĉadojn kaj konfiskadojn per la naciregistaro. La amendo ankaŭ etendiĝas la ŝtatregistaron pro la [[Dekkvara Amendo al la Usona Konstitucio|Dekkvara Amendo]] kaj la [[Konvena Procezo Klaŭzo]]. === Faktoj de la kazo === En 7-an marto, 1980, intrusito de Piscataway Mezlernejo trovis du 14-aĝa knabinoj fumante en la banĉambro. Ili estis alportitaj al la oficio, kie la viclernejestro, Theodore Choplick, pridemandis ilin. Unu el knabino koncedas ŝi estis fuminte kaj estis suspendita, sed la alia knabino, konata per sia nomkomencoj T.L.O, diris ŝi neniel fumas. <ref><nowiki>https://supreme.justia.com/cases/federal/us/469/325/#tab-opinion-1955827</nowiki></ref> Choplick traserĉis ŝian monujon kaj trovis marlboron [[Cigaredo|cigaredojn]] kaj ruliĝadan paperon. Poste, kontinuis traserĉi kaj trovis: mariĥuanon, [[Tabako|tabakpipon]], slipojn dirante kiu ŝuldas ŝin mono, malplenajn plastajn sakojn, kaj leterojn implicinte mariĥuanvendaj.<ref><nowiki>https://www.law.cornell.edu/supremecourt/text/469/325</nowiki></ref> T.L.O estis suspendita dum 3 tagoj pro fumante en nefumada loko kaj plia 7 tagoj pro la posedo de mariĥuano en lernejo. Ŝi ankaŭ estis akuztia pri delikteco pro la mariĥuano kaj aliaj droga akcesoraĵoj. En junalarkortumo, T.L.O diskutis la kortuma ne povus uziĝi la serĉado de ŝia monujo kiel pruvon de krimo ĉar la serĉado malobservis la Kvaran Amendon. Tamen, la ''[[Kortumo por Junuloj kaj Hejmaj Rilatoj de Kantono Middlesex, Nov-Ĵerzejo]]'' (Juvenile and Domestic Relations Court of Middlesex County, New Jersey) deklaris Choplick havis verŝajna kaŭzo, kaj T.L.O estis kondamnita unu jaro de provtempo. Poste la [[Apelacia Divizio de la Supera Kortumo de Nov-Ĵerzejo]] neis ŝian apelacion, T.L.O apelacis al la Supera Kortuma de Nov-Ĵerzejo. [[La Supera Kortuma de Nov-Ĵerzejo]] deklaris Choplick ne havis verŝajnan kaŭzon, kaj mandatis subpremi la pruvon de la monujo. Nov-Ĵerzejo apelacis al la Supera Kortuma de Usono. La kazo estis aprobita por jura revizio la 29-an de novembro. == Supera Kortumo == La kortuma ekis komencajn argumentojn en 28-an marto, 1984, tamen estis re-argumentita en 2-an oktobro, 1984. La juĝa decido estis 6 kontraŭ 3, decidante favore al Nov-Ĵerzejo. La kortuma deklaris la serĉado ne malobservis la Kvaran Amendon ĉar Choplick havis “racian suspekton” serĉi la monujon de T.L.O. === Plimulta Opinio === Juĝisto Byron White diris lernejoficistoj benzonas racia suspekto serĉi studentojn. Ĉar T.L.O estis jam suspektita pri fumado, Choplick ja havis racia nsuspekton serĉi ŝian monujon. La akuzo, ke T.L.O. havis cigaredojn estis koncerna ekde ŝi estus trovita fumante en la banĉambro. En la komenca serĉado, la pruvo estis en simpla vido, kaj ekde kaj ekde la Doktrino de Simpla Vido, Choplick ne benzonas skriban ordonon serĉi la reston de ŝia monujo. === Aliaj Opinioj === En lia konsento, Juĝisto Lewis F. Powell (aligita de Juĝisto Sandra Day O’Connor), konsentis kun la plimulta opinio, tamen lia emfazis, ke studentoj en lernejoj ne povus havi la sama nivelo de protekto kiel plenkreskuloj kaj junuloj ekstere lernejoj.  <ref name=":0">https://tile.loc.gov/storage-services/service/ll/usrep/usrep469/usrep469325/usrep469325.pdf</ref> Kvankam Juĝisto William J. Brennan kaj Juĝisto Thurgood Marshall konsentis la Kvara Amendo etendiĝas al instruistoj, ilia malkonsentis kun la rezonado de racia suspoketo. En lia malkonsento, Juĝisto Marshall priskribita la plimulta opinio kiel malklara foriro al la Kvara Amendo. Marshall diris, ke racia suspoketo ne estas subtenata de la Konstitucio nek jura precedenco. Juĝisto Brennan diris, ke sen “speciala registara intereso”, la registaro ne povas pravigi serĉado sen skriba ordono.<ref name=":0" /> La decido konstatis la escepto de speciala benzono, kiu deklaris la registaro povas serĉi sen verŝajna kaŭzo nek skriba ordono se la serĉado estas por antaŭenigi celon aŭ specialan benzonon preter krima juro devigo (en la kazo de T.L.O, la speciala benzono estis konservi disciplinon en lernejo) kaj se la rezanado estas racia poste publika kaj privata interesoj estas konsiderita. == Referencoj == k12gwi7ly6mi43hi2tuzvjucc0l0rsk 9431936 9431935 2026-07-17T23:33:10Z La Fantamo 259891 La Fantamo movis paĝon [[Nov-Ĵerzejo kontraŭ TLO]] al [[Nov-Ĵerzejo kontraŭ T.L.O.]] 9431935 wikitext text/x-wiki '''''T.L.O. kontraŭ Nov-Ĵerzejo''' (T.L.O. v. New Jersey)'' estas grava decido de la [[Supera Kortumo de Usono]], kiu konstatis la principojn de serĉado en usonaj publikaj lernejoj fare de lernejoficistoj sen skriba ordono.   T.L.O estis studento ĉeestanta ''Piscataway Mezlernejo (Piscataway High School)'' en [[Middlesex Kantono, Nov-Ĵerzejo]], kiu estis serĉadita poste ŝi estis kaptita fumante en la banĉambro. Kiam viclernejestro, Theodore Choplick, traserĉis ŝian monujon, li trovis [[Mariĥuano|mariĥuanon]], droga akcesoraĵojn, kaj drogvendajn registrojn. Ŝi estis suspendita de lernejo kaj akuzita de la polico pro la akcesoraĵojn. T.L.O disputis la akuzadojn, dirante la serĉado estis malobservo de la [[Kvara Amendo]] al la Konstitucio de Usono kaj la protektado kontraŭ malprudenta serĉado kaj konfiskado. La kortumo deklaris, 6 kontraŭ 3, ke la serĉado estis konstitucia, kaj decidis lernejoficistoj ne benzonas havi verŝajna kaŭzo nek skriba ordono por serĉadoj en lernejoj. Ili decidis lernejoficistoj nur benzonas havi “racia suspekto,” ke la studento malobservis la leĝon aŭ lernejajn regulojn.  Ĉar T.L.O. estis sub 18 jaroj, ŝi estas nomata nur per siaj inicialoj. == Fono == === Antaŭa jurisprudenco === En [[Usono]], la Kvara Amendo al la [[Konstitucio de Usono|Konstitucio]] malpermisis malprudentajn serĉadojn kaj konfiskadojn per la naciregistaro. La amendo ankaŭ etendiĝas la ŝtatregistaron pro la [[Dekkvara Amendo al la Usona Konstitucio|Dekkvara Amendo]] kaj la [[Konvena Procezo Klaŭzo]]. === Faktoj de la kazo === En 7-an marto, 1980, intrusito de Piscataway Mezlernejo trovis du 14-aĝa knabinoj fumante en la banĉambro. Ili estis alportitaj al la oficio, kie la viclernejestro, Theodore Choplick, pridemandis ilin. Unu el knabino koncedas ŝi estis fuminte kaj estis suspendita, sed la alia knabino, konata per sia nomkomencoj T.L.O, diris ŝi neniel fumas. <ref><nowiki>https://supreme.justia.com/cases/federal/us/469/325/#tab-opinion-1955827</nowiki></ref> Choplick traserĉis ŝian monujon kaj trovis marlboron [[Cigaredo|cigaredojn]] kaj ruliĝadan paperon. Poste, kontinuis traserĉi kaj trovis: mariĥuanon, [[Tabako|tabakpipon]], slipojn dirante kiu ŝuldas ŝin mono, malplenajn plastajn sakojn, kaj leterojn implicinte mariĥuanvendaj.<ref><nowiki>https://www.law.cornell.edu/supremecourt/text/469/325</nowiki></ref> T.L.O estis suspendita dum 3 tagoj pro fumante en nefumada loko kaj plia 7 tagoj pro la posedo de mariĥuano en lernejo. Ŝi ankaŭ estis akuztia pri delikteco pro la mariĥuano kaj aliaj droga akcesoraĵoj. En junalarkortumo, T.L.O diskutis la kortuma ne povus uziĝi la serĉado de ŝia monujo kiel pruvon de krimo ĉar la serĉado malobservis la Kvaran Amendon. Tamen, la ''[[Kortumo por Junuloj kaj Hejmaj Rilatoj de Kantono Middlesex, Nov-Ĵerzejo]]'' (Juvenile and Domestic Relations Court of Middlesex County, New Jersey) deklaris Choplick havis verŝajna kaŭzo, kaj T.L.O estis kondamnita unu jaro de provtempo. Poste la [[Apelacia Divizio de la Supera Kortumo de Nov-Ĵerzejo]] neis ŝian apelacion, T.L.O apelacis al la Supera Kortuma de Nov-Ĵerzejo. [[La Supera Kortuma de Nov-Ĵerzejo]] deklaris Choplick ne havis verŝajnan kaŭzon, kaj mandatis subpremi la pruvon de la monujo. Nov-Ĵerzejo apelacis al la Supera Kortuma de Usono. La kazo estis aprobita por jura revizio la 29-an de novembro. == Supera Kortumo == La kortuma ekis komencajn argumentojn en 28-an marto, 1984, tamen estis re-argumentita en 2-an oktobro, 1984. La juĝa decido estis 6 kontraŭ 3, decidante favore al Nov-Ĵerzejo. La kortuma deklaris la serĉado ne malobservis la Kvaran Amendon ĉar Choplick havis “racian suspekton” serĉi la monujon de T.L.O. === Plimulta Opinio === Juĝisto Byron White diris lernejoficistoj benzonas racia suspekto serĉi studentojn. Ĉar T.L.O estis jam suspektita pri fumado, Choplick ja havis racia nsuspekton serĉi ŝian monujon. La akuzo, ke T.L.O. havis cigaredojn estis koncerna ekde ŝi estus trovita fumante en la banĉambro. En la komenca serĉado, la pruvo estis en simpla vido, kaj ekde kaj ekde la Doktrino de Simpla Vido, Choplick ne benzonas skriban ordonon serĉi la reston de ŝia monujo. === Aliaj Opinioj === En lia konsento, Juĝisto Lewis F. Powell (aligita de Juĝisto Sandra Day O’Connor), konsentis kun la plimulta opinio, tamen lia emfazis, ke studentoj en lernejoj ne povus havi la sama nivelo de protekto kiel plenkreskuloj kaj junuloj ekstere lernejoj.  <ref name=":0">https://tile.loc.gov/storage-services/service/ll/usrep/usrep469/usrep469325/usrep469325.pdf</ref> Kvankam Juĝisto William J. Brennan kaj Juĝisto Thurgood Marshall konsentis la Kvara Amendo etendiĝas al instruistoj, ilia malkonsentis kun la rezonado de racia suspoketo. En lia malkonsento, Juĝisto Marshall priskribita la plimulta opinio kiel malklara foriro al la Kvara Amendo. Marshall diris, ke racia suspoketo ne estas subtenata de la Konstitucio nek jura precedenco. Juĝisto Brennan diris, ke sen “speciala registara intereso”, la registaro ne povas pravigi serĉado sen skriba ordono.<ref name=":0" /> La decido konstatis la escepto de speciala benzono, kiu deklaris la registaro povas serĉi sen verŝajna kaŭzo nek skriba ordono se la serĉado estas por antaŭenigi celon aŭ specialan benzonon preter krima juro devigo (en la kazo de T.L.O, la speciala benzono estis konservi disciplinon en lernejo) kaj se la rezanado estas racia poste publika kaj privata interesoj estas konsiderita. == Referencoj == k12gwi7ly6mi43hi2tuzvjucc0l0rsk 9431938 9431936 2026-07-17T23:34:03Z La Fantamo 259891 9431938 wikitext text/x-wiki '''''Nov-Ĵerzejo kontraŭ T.L.O.''' (New Jersey v. T.L.O. )'' estas grava decido de la [[Supera Kortumo de Usono]], kiu konstatis la principojn de serĉado en usonaj publikaj lernejoj fare de lernejoficistoj sen skriba ordono.   T.L.O estis studento ĉeestanta ''Piscataway Mezlernejo (Piscataway High School)'' en [[Middlesex Kantono, Nov-Ĵerzejo]], kiu estis serĉadita poste ŝi estis kaptita fumante en la banĉambro. Kiam viclernejestro, Theodore Choplick, traserĉis ŝian monujon, li trovis [[Mariĥuano|mariĥuanon]], droga akcesoraĵojn, kaj drogvendajn registrojn. Ŝi estis suspendita de lernejo kaj akuzita de la polico pro la akcesoraĵojn. T.L.O disputis la akuzadojn, dirante la serĉado estis malobservo de la [[Kvara Amendo]] al la Konstitucio de Usono kaj la protektado kontraŭ malprudenta serĉado kaj konfiskado. La kortumo deklaris, 6 kontraŭ 3, ke la serĉado estis konstitucia, kaj decidis lernejoficistoj ne benzonas havi verŝajna kaŭzo nek skriba ordono por serĉadoj en lernejoj. Ili decidis lernejoficistoj nur benzonas havi “racia suspekto,” ke la studento malobservis la leĝon aŭ lernejajn regulojn.  Ĉar T.L.O. estis sub 18 jaroj, ŝi estas nomata nur per siaj inicialoj. == Fono == === Antaŭa jurisprudenco === En [[Usono]], la Kvara Amendo al la [[Konstitucio de Usono|Konstitucio]] malpermisis malprudentajn serĉadojn kaj konfiskadojn per la naciregistaro. La amendo ankaŭ etendiĝas la ŝtatregistaron pro la [[Dekkvara Amendo al la Usona Konstitucio|Dekkvara Amendo]] kaj la [[Konvena Procezo Klaŭzo]]. === Faktoj de la kazo === En 7-an marto, 1980, intrusito de Piscataway Mezlernejo trovis du 14-aĝa knabinoj fumante en la banĉambro. Ili estis alportitaj al la oficio, kie la viclernejestro, Theodore Choplick, pridemandis ilin. Unu el knabino koncedas ŝi estis fuminte kaj estis suspendita, sed la alia knabino, konata per sia nomkomencoj T.L.O, diris ŝi neniel fumas. <ref><nowiki>https://supreme.justia.com/cases/federal/us/469/325/#tab-opinion-1955827</nowiki></ref> Choplick traserĉis ŝian monujon kaj trovis marlboron [[Cigaredo|cigaredojn]] kaj ruliĝadan paperon. Poste, kontinuis traserĉi kaj trovis: mariĥuanon, [[Tabako|tabakpipon]], slipojn dirante kiu ŝuldas ŝin mono, malplenajn plastajn sakojn, kaj leterojn implicinte mariĥuanvendaj.<ref><nowiki>https://www.law.cornell.edu/supremecourt/text/469/325</nowiki></ref> T.L.O estis suspendita dum 3 tagoj pro fumante en nefumada loko kaj plia 7 tagoj pro la posedo de mariĥuano en lernejo. Ŝi ankaŭ estis akuztia pri delikteco pro la mariĥuano kaj aliaj droga akcesoraĵoj. En junalarkortumo, T.L.O diskutis la kortuma ne povus uziĝi la serĉado de ŝia monujo kiel pruvon de krimo ĉar la serĉado malobservis la Kvaran Amendon. Tamen, la ''[[Kortumo por Junuloj kaj Hejmaj Rilatoj de Kantono Middlesex, Nov-Ĵerzejo]]'' (Juvenile and Domestic Relations Court of Middlesex County, New Jersey) deklaris Choplick havis verŝajna kaŭzo, kaj T.L.O estis kondamnita unu jaro de provtempo. Poste la [[Apelacia Divizio de la Supera Kortumo de Nov-Ĵerzejo]] neis ŝian apelacion, T.L.O apelacis al la Supera Kortuma de Nov-Ĵerzejo. [[La Supera Kortuma de Nov-Ĵerzejo]] deklaris Choplick ne havis verŝajnan kaŭzon, kaj mandatis subpremi la pruvon de la monujo. Nov-Ĵerzejo apelacis al la Supera Kortuma de Usono. La kazo estis aprobita por jura revizio la 29-an de novembro. == Supera Kortumo == La kortuma ekis komencajn argumentojn en 28-an marto, 1984, tamen estis re-argumentita en 2-an oktobro, 1984. La juĝa decido estis 6 kontraŭ 3, decidante favore al Nov-Ĵerzejo. La kortuma deklaris la serĉado ne malobservis la Kvaran Amendon ĉar Choplick havis “racian suspekton” serĉi la monujon de T.L.O. === Plimulta Opinio === Juĝisto Byron White diris lernejoficistoj benzonas racia suspekto serĉi studentojn. Ĉar T.L.O estis jam suspektita pri fumado, Choplick ja havis racia nsuspekton serĉi ŝian monujon. La akuzo, ke T.L.O. havis cigaredojn estis koncerna ekde ŝi estus trovita fumante en la banĉambro. En la komenca serĉado, la pruvo estis en simpla vido, kaj ekde kaj ekde la Doktrino de Simpla Vido, Choplick ne benzonas skriban ordonon serĉi la reston de ŝia monujo. === Aliaj Opinioj === En lia konsento, Juĝisto Lewis F. Powell (aligita de Juĝisto Sandra Day O’Connor), konsentis kun la plimulta opinio, tamen lia emfazis, ke studentoj en lernejoj ne povus havi la sama nivelo de protekto kiel plenkreskuloj kaj junuloj ekstere lernejoj.  <ref name=":0">https://tile.loc.gov/storage-services/service/ll/usrep/usrep469/usrep469325/usrep469325.pdf</ref> Kvankam Juĝisto William J. Brennan kaj Juĝisto Thurgood Marshall konsentis la Kvara Amendo etendiĝas al instruistoj, ilia malkonsentis kun la rezonado de racia suspoketo. En lia malkonsento, Juĝisto Marshall priskribita la plimulta opinio kiel malklara foriro al la Kvara Amendo. Marshall diris, ke racia suspoketo ne estas subtenata de la Konstitucio nek jura precedenco. Juĝisto Brennan diris, ke sen “speciala registara intereso”, la registaro ne povas pravigi serĉado sen skriba ordono.<ref name=":0" /> La decido konstatis la escepto de speciala benzono, kiu deklaris la registaro povas serĉi sen verŝajna kaŭzo nek skriba ordono se la serĉado estas por antaŭenigi celon aŭ specialan benzonon preter krima juro devigo (en la kazo de T.L.O, la speciala benzono estis konservi disciplinon en lernejo) kaj se la rezanado estas racia poste publika kaj privata interesoj estas konsiderita. == Referencoj == 7qxdf4xl17httimwu0fh3bpw3qwc4km 9431941 9431938 2026-07-17T23:40:40Z La Fantamo 259891 La Fantamo movis paĝon [[Nov-Ĵerzejo kontraŭ T.L.O.]] al [[Nov-Ĵerzejo kontraŭ T. L. O.]] 9431938 wikitext text/x-wiki '''''Nov-Ĵerzejo kontraŭ T.L.O.''' (New Jersey v. T.L.O. )'' estas grava decido de la [[Supera Kortumo de Usono]], kiu konstatis la principojn de serĉado en usonaj publikaj lernejoj fare de lernejoficistoj sen skriba ordono.   T.L.O estis studento ĉeestanta ''Piscataway Mezlernejo (Piscataway High School)'' en [[Middlesex Kantono, Nov-Ĵerzejo]], kiu estis serĉadita poste ŝi estis kaptita fumante en la banĉambro. Kiam viclernejestro, Theodore Choplick, traserĉis ŝian monujon, li trovis [[Mariĥuano|mariĥuanon]], droga akcesoraĵojn, kaj drogvendajn registrojn. Ŝi estis suspendita de lernejo kaj akuzita de la polico pro la akcesoraĵojn. T.L.O disputis la akuzadojn, dirante la serĉado estis malobservo de la [[Kvara Amendo]] al la Konstitucio de Usono kaj la protektado kontraŭ malprudenta serĉado kaj konfiskado. La kortumo deklaris, 6 kontraŭ 3, ke la serĉado estis konstitucia, kaj decidis lernejoficistoj ne benzonas havi verŝajna kaŭzo nek skriba ordono por serĉadoj en lernejoj. Ili decidis lernejoficistoj nur benzonas havi “racia suspekto,” ke la studento malobservis la leĝon aŭ lernejajn regulojn.  Ĉar T.L.O. estis sub 18 jaroj, ŝi estas nomata nur per siaj inicialoj. == Fono == === Antaŭa jurisprudenco === En [[Usono]], la Kvara Amendo al la [[Konstitucio de Usono|Konstitucio]] malpermisis malprudentajn serĉadojn kaj konfiskadojn per la naciregistaro. La amendo ankaŭ etendiĝas la ŝtatregistaron pro la [[Dekkvara Amendo al la Usona Konstitucio|Dekkvara Amendo]] kaj la [[Konvena Procezo Klaŭzo]]. === Faktoj de la kazo === En 7-an marto, 1980, intrusito de Piscataway Mezlernejo trovis du 14-aĝa knabinoj fumante en la banĉambro. Ili estis alportitaj al la oficio, kie la viclernejestro, Theodore Choplick, pridemandis ilin. Unu el knabino koncedas ŝi estis fuminte kaj estis suspendita, sed la alia knabino, konata per sia nomkomencoj T.L.O, diris ŝi neniel fumas. <ref><nowiki>https://supreme.justia.com/cases/federal/us/469/325/#tab-opinion-1955827</nowiki></ref> Choplick traserĉis ŝian monujon kaj trovis marlboron [[Cigaredo|cigaredojn]] kaj ruliĝadan paperon. Poste, kontinuis traserĉi kaj trovis: mariĥuanon, [[Tabako|tabakpipon]], slipojn dirante kiu ŝuldas ŝin mono, malplenajn plastajn sakojn, kaj leterojn implicinte mariĥuanvendaj.<ref><nowiki>https://www.law.cornell.edu/supremecourt/text/469/325</nowiki></ref> T.L.O estis suspendita dum 3 tagoj pro fumante en nefumada loko kaj plia 7 tagoj pro la posedo de mariĥuano en lernejo. Ŝi ankaŭ estis akuztia pri delikteco pro la mariĥuano kaj aliaj droga akcesoraĵoj. En junalarkortumo, T.L.O diskutis la kortuma ne povus uziĝi la serĉado de ŝia monujo kiel pruvon de krimo ĉar la serĉado malobservis la Kvaran Amendon. Tamen, la ''[[Kortumo por Junuloj kaj Hejmaj Rilatoj de Kantono Middlesex, Nov-Ĵerzejo]]'' (Juvenile and Domestic Relations Court of Middlesex County, New Jersey) deklaris Choplick havis verŝajna kaŭzo, kaj T.L.O estis kondamnita unu jaro de provtempo. Poste la [[Apelacia Divizio de la Supera Kortumo de Nov-Ĵerzejo]] neis ŝian apelacion, T.L.O apelacis al la Supera Kortuma de Nov-Ĵerzejo. [[La Supera Kortuma de Nov-Ĵerzejo]] deklaris Choplick ne havis verŝajnan kaŭzon, kaj mandatis subpremi la pruvon de la monujo. Nov-Ĵerzejo apelacis al la Supera Kortuma de Usono. La kazo estis aprobita por jura revizio la 29-an de novembro. == Supera Kortumo == La kortuma ekis komencajn argumentojn en 28-an marto, 1984, tamen estis re-argumentita en 2-an oktobro, 1984. La juĝa decido estis 6 kontraŭ 3, decidante favore al Nov-Ĵerzejo. La kortuma deklaris la serĉado ne malobservis la Kvaran Amendon ĉar Choplick havis “racian suspekton” serĉi la monujon de T.L.O. === Plimulta Opinio === Juĝisto Byron White diris lernejoficistoj benzonas racia suspekto serĉi studentojn. Ĉar T.L.O estis jam suspektita pri fumado, Choplick ja havis racia nsuspekton serĉi ŝian monujon. La akuzo, ke T.L.O. havis cigaredojn estis koncerna ekde ŝi estus trovita fumante en la banĉambro. En la komenca serĉado, la pruvo estis en simpla vido, kaj ekde kaj ekde la Doktrino de Simpla Vido, Choplick ne benzonas skriban ordonon serĉi la reston de ŝia monujo. === Aliaj Opinioj === En lia konsento, Juĝisto Lewis F. Powell (aligita de Juĝisto Sandra Day O’Connor), konsentis kun la plimulta opinio, tamen lia emfazis, ke studentoj en lernejoj ne povus havi la sama nivelo de protekto kiel plenkreskuloj kaj junuloj ekstere lernejoj.  <ref name=":0">https://tile.loc.gov/storage-services/service/ll/usrep/usrep469/usrep469325/usrep469325.pdf</ref> Kvankam Juĝisto William J. Brennan kaj Juĝisto Thurgood Marshall konsentis la Kvara Amendo etendiĝas al instruistoj, ilia malkonsentis kun la rezonado de racia suspoketo. En lia malkonsento, Juĝisto Marshall priskribita la plimulta opinio kiel malklara foriro al la Kvara Amendo. Marshall diris, ke racia suspoketo ne estas subtenata de la Konstitucio nek jura precedenco. Juĝisto Brennan diris, ke sen “speciala registara intereso”, la registaro ne povas pravigi serĉado sen skriba ordono.<ref name=":0" /> La decido konstatis la escepto de speciala benzono, kiu deklaris la registaro povas serĉi sen verŝajna kaŭzo nek skriba ordono se la serĉado estas por antaŭenigi celon aŭ specialan benzonon preter krima juro devigo (en la kazo de T.L.O, la speciala benzono estis konservi disciplinon en lernejo) kaj se la rezanado estas racia poste publika kaj privata interesoj estas konsiderita. == Referencoj == 7qxdf4xl17httimwu0fh3bpw3qwc4km Nov-Ĵerzejo kontraŭ TLO 0 950081 9431937 2026-07-17T23:33:10Z La Fantamo 259891 La Fantamo movis paĝon [[Nov-Ĵerzejo kontraŭ TLO]] al [[Nov-Ĵerzejo kontraŭ T.L.O.]] 9431937 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Nov-Ĵerzejo kontraŭ T.L.O.]] c59tm42pldrklmq67obak4o7ym7mx29 Nov-Ĵerzejo kontraŭ T.L.O. 0 950082 9431942 2026-07-17T23:40:40Z La Fantamo 259891 La Fantamo movis paĝon [[Nov-Ĵerzejo kontraŭ T.L.O.]] al [[Nov-Ĵerzejo kontraŭ T. L. O.]] 9431942 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Nov-Ĵerzejo kontraŭ T. L. O.]] k8dn179rzwuhfluogq9zfcn8ixveh62 Tripolusa Defio 0 950083 9431956 2026-07-18T00:08:06Z Pettend 214084 Kreis artikolon 9431956 wikitext text/x-wiki La '''Tri polusoj defio''' estas defio por aventuristoj atingi la [[Norda Poluso|Nordan Poluson]], la [[Suda Poluso|Sudan Poluson]] kaj la pinton de [[Ĉomolungmo]]. La unua persono kiu atingis ĉiujn tri lokojn estis [[Edmund Hillary]]. Hillary atingis la pinton de Everesto en majo 1953, atingis la Sudan Poluson en januaro 1958, kaj atingis la Nordan Poluson kune kun [[Neil Armstrong]] en aprilo 1985. Hillary flugis al la Norda Poluso.<ref>{{cite book|title=Sir Edmund Hillary; An Extraordinary Life|author=Johnston, Alexa |date= 2005}}</ref> La unua persono kiu kompletigis la defion tute piede estis Erling Kagge. Kagge kompletigis la Tri polusoj defion antaŭ majo 1994, ses monatojn pli rapide ol la sekva persono. La 5-an de aŭgusto 1997, Antoine de Choudens (Francio, 1969–2009) fariĝis la sola grimpisto kiu plenumis la Tri polusoj defion piede sen uzi suplementan oksigenon dum la grimpado al [[Everesto]].<ref>{{cite web|website=8000ers.com|title=Ascents - Everest (without supplementary oxygen)|url=https://www.8000ers.com/cms/download.html?func=startdown&id=154}}</ref> Tina Sjögren fariĝis la unua virino kiu plenumis la defion en 2002.<ref>{{cite news| url=http://news.nationalgeographic.com/news/2002/05/0531_020531_polarswim2.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20020610040712/http://news.nationalgeographic.com/news/2002/05/0531_020531_polarswim2.html | url-status=dead | archive-date=10 June 2002 |title=Married Couple Conquers All 'Three' Poles|work=National Geographic News|date=May 2002}}</ref> Colin O'Brady fariĝis la plej rapida persono kiu kompletigis la Tri polusoj defio en majo 2016, starigante la nunan rekordon en 131 tagoj kiel parto de sia sukcesa provo rompi la rapidrekordojn de la [[Sep Montopintoj]] kaj Esploristoj Granda Ŝlemo.{{Noto|text={{en}}: ''Explorer's Grand Slam'' aŭ ''Adventurer's Grand Slam'' — la Tri Polusoj plus la Sep Montopintoj}}<ref>{{cite news| url= https://www.outsideonline.com/2099281/how-did-colin-obrady-shatter-absolutely-insane-endurance-and-adventure-record|work=Outside Online|title=How Did Colin O'Brady Shatter Absolutely Insane Endurance and Adventure Record?|author=Stulberg, Brad |date=July 19, 2016}}</ref><ref>{{Cite news|author=Cowan, Lee|url=http://www.cbsnews.com/news/setting-an-epic-world-record/|date=June 5, 2016|title=Setting an epic world record|work=CBS News|access-date=2017-01-24}}</ref> Masha Gordon fariĝis la plej rapida virino kiu plenumis la Tri polusoj defio en 2016, superante rekordon starigitan de Wang Lei en majo 2010.<ref>{{Cite web|url=https://www.worldatlas.com/articles/what-is-the-three-poles-challenge-and-who-was-the-first-person-to-win-it.html|title = What is the Three Poles Challenge and Who Was the First Person to Win It?|date = 2 May 2018}}</ref> == Vidu ankaŭ == * [[Sep Montopintoj]] * [[Sep Vulkanaj Montopintoj]] * [[Sep Duaj Montopintoj]] * [[Sep Triaj Montopintoj]] * [[Listo de la montoj pli altaj ol 8000 m]] == Notoj == {{Notoj}} == Referencoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Polusa esplorado]] [[Kategorio:Internaciaj konkursoj]] nljfdy20d1989n4o7t2wygk1fa71one Sep Triaj Montopintoj 0 950084 9431957 2026-07-18T00:10:07Z Pettend 214084 Kreis artikolon 9431957 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Kanchenjunga as seen from Gangtok.jpg|eta|[[Kangchenjunga]] estas la tria plej alta monto de la mondo]] La '''Sep Triaj Pintoj''' estas la triaj plej altaj montoj de ĉiu el la sep [[kontinento]]j. Ĉiuj ĉi tiuj montopintoj estas apartaj pintoj anstataŭ subpinto de la plej alta punkto de la kontinentoj. Christian Stangl el [[Aŭstrio]] fariĝis la unua persono kiu atingis la pinton de ĉiuj sep triaj pintoj post grimpado de [[Puncak Mandala]] kaj [[Puncak Trikora]]. Li faris tion kiel parton de sia projekto "Triple Seven Summits", kadre de tio li grimpis la tri plej altajn pintojn de ĉiu kontinento. Pro la [[glaĉero|glaĉera]] fandado kaj la malkonsento pri precize kiuj tri pintoj estas la plej altaj en la [[aŭstralia kontinento]], Stangl ankaŭ grimpis plurajn pliajn kandidatpintojn inkluzive de Sumantri (4 870 m), Ngga Pulu (4 862 m) kaj Monto Twynam (2 195 m).<ref>{{cite web |url=http://www.climbing.com/news/stangl-completes-triple-seven-summits/ |title=Stangl Completes Triple Seven Summits |author=MacDonald, Dougald |publisher=Climbing Magazine |date=28 August 2013 |access-date=29 December 2013 }}</ref> == Listo == === Listoj de Bass kaj Messner === La listo de Sep Triaj Montopintoj sekvas la liston de Sep Montopintoj de Richard Bass,<ref>{{cite book | last = Bass | first = Dick | author2 = Frank Wells | author3 = Rick Ridgeway | title = Seven Summits | publisher = Warner Books | year = 1986 | isbn = 0-446-51312-1 | url-access = registration | url = https://archive.org/details/sevensummits00bass }}</ref> kiu uzas [[Monto Kosciuszko|Monton Kosciuszko]] (2 228 m) por reprezenti la plej altan pinton de la aŭstralia kontinento. Reinhold Messner proponis alian liston (la liston de Messner aŭ Carstensz), anstataŭigante Monton Kosciuszko per la [[Puncak Jaya|Carstensz-piramido (Puncak Jaya)]] en Okcidenta [[Nov-Gvineo]], kiu estas parto de [[Indonezio]] (4 884 m). Sekvante la liston de Bass, [[Monto Twynam]] estas la tria plej alta pinto (2 196 m) en [[Aŭstralia kontinento|Aŭstralio]]. Laŭ la listo de Messner, [[Puncak Mandala]] (4 760 m) sur [[Nov-Gvineo]] estas la tria plej alta sur la aŭstralia kontinento.<ref name="SSSLists">See for example the lists at [http://www.peaklist.org/WWlists/ultras/indonesia.html peaklist], [http://www.peakbagger.com/range.aspx?rid=70 peakbagger.com], and [http://www.gunungbagging.com/ribu-categories/sangat-tinggi/ gunungbagging.com]</ref>{{Noto|text=Pluraj aliaj pintoj de Monto Carstensz krom Puncak Jaya (Sumantri (4 870 m), Ngga Pulu (4 862 m) kaj Carstensz Orienta (4 820 m)) estas pli altaj ol kaj Puncak Mandala kaj Puncak Trikora, sed pro ilia malalta [[elstareco (geografio)|elstareco]] (200-300 m) kaj izoliteco (2,2-2,6 km) ĉi tiuj kutime ne estas konsiderataj kiel apartaj montoj.}} Dum datumoj de [[Kosmoprama Radara Topografia Misio]] ja subtenas, ke Puncak Mandala estas pli alta ol Puncak Trikora. La altoj de montopintoj en [[Okcidenta Papuo]] estas malbone mezuritaj. Ambaŭ listoj konsideras la [[Kaŭkazo]]n kiel [[Eŭropo|eŭropan]]. Tio faras Shkhara (5 193 m), situantan ĉe la limo inter [[Kartvelio]] kaj [[Rusio]], la trian plej altan pinton en Eŭropo. Tiuj, kiuj ekskludas la Kaŭkazon el Eŭropo, rigardas la [[Dom (monto)|Dom]]-on (4 545 m), situantan en [[Svislando]], kiel la trian plej altan pinton de Eŭropo. {| class="wikitable sortable" !colspan="10"|Sep Triaj Montopintoj (ordigitaj laŭ alteco) |- ! width= 100 | Monto ! width= 50 | Bass-listo ! width= 50 | Messner-listo ! width= 100 | Alteco ! width= 100 | [[Elstareco (geografio)|Elstareco]] ! width= 100 | [[Domino (geografio)|Domino]] ! width= 100 | Kontinento ! width= 100 | Montaro ! width= 100 | Lando ! width= 100 | Koordinatoj |-align=center |[[Kangchenjunga]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|8586}}<ref name="KangchenjungaPeakbagger">{{cite web |url=http://peakbagger.com/peak.aspx?pid=10653 |title=Kangchenjunga, India/Nepal |publisher=peakbagger.com |date=1 November 2004 |access-date=29 December 2013 }}</ref> |align=center| {{Alteco|m|3922}}<ref name="KangchenjungaPeakbagger"/> |align=center| {{Alteco|km|124.32}}<ref name="KangchenjungaPeakbagger"/> |[[Azio]] |[[Himalajo]] |{{Barato}} <br /> {{Nepalo}} |{{Koord|27.7025|88.146667}} |-align=center |[[Monto Pissis]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|6793}}<ref name="MontePissisPeakbagger">{{cite web |url=http://peakbagger.com/peak.aspx?pid=8578 |title=Monte Pissis, Argentina |publisher=peakbagger.com |date=1 November 2004 |access-date=29 December 2013 }}</ref> |align=center| {{Alteco|m|2143}}<ref name="MontePissisPeakbagger"/> |align=center| {{Alteco|km|75.9}}<ref name="MontePissisPeakbagger"/> |[[Sudameriko]] |[[Andoj]] |{{Argentino}} |{{Koord|-27.7553|-68.7992}} |-align=center |[[Pinto de Orizaba]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|5636}}<ref name="PicoDeOrizabaPeakbagger">{{cite web |url=http://peakbagger.com/peak.aspx?pid=8049 |title=Pico de Orizaba, Mexico |publisher=peakbagger.com |date=1 November 2004 |access-date=29 December 2013 }}</ref> |align=center| {{Alteco|m|4922}}<ref name="PicoDeOrizabaPeakbagger"/> |align=center| {{Alteco|km|2690.14}}<ref name="PicoDeOrizabaPeakbagger"/> |[[Nordameriko]] |[[Novvulkana Montaro]] |{{Meksiko}} |{{Koord|19.03|-97.27}} |-align=center |[[Shkhara]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|5193}}<ref name="ShkharaPeakbagger">{{cite web |url=http://peakbagger.com/peak.aspx?pid=10416 |title=Shkhara, Georgia/Russia |publisher=peakbagger.com |date=1 November 2004 |access-date=29 December 2013 }}</ref> |align=center| {{Alteco|m|1357}}<ref name="ShkharaPeakbagger"/> |align=center| {{Alteco|km|6.02}}<ref name="ShkharaPeakbagger"/> |[[Eŭropo]] |[[Kaŭkazo]] |{{Kartvelio}} <br /> {{Rusio}} |{{Koord|43.000556|43.112222}} |-align=center |[[Mawenzi]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|5149}}<ref name="MawenziPeakbagger">{{cite web |url=http://peakbagger.com/peak.aspx?pid=11203 |title=Mawensi, Tanzania |publisher=peakbagger.com |date=1 November 2004 |access-date=29 December 2013 }}</ref> |align=center| {{Alteco|m|849}}<ref name="MawenziPeakbagger"/><ref>{{cite web |url=http://www.skimountaineer.com/ROF/VolcanicSeven.html |title=The Volcanic Seven Summits |author=Andalkar, Amar |publisher=skimountaineer.com |date=26 November 2010 |access-date=29 December 2013 }}</ref> |align=center| {{Alteco|km|11.07}}<ref name="MawenziPeakbagger"/> |[[Afriko]] | - |{{Tanzanio}} |{{Koord|-3.0925|37.455833}} |-align=center |[[Monto Shinn]] |align=center|✔ |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|4661}}<ref name="MountShinnPeakbagger">{{cite web |url=http://peakbagger.com/peak.aspx?pid=12106 |title=Mount Shinn, Antarctica |publisher=peakbagger.com |date=1 November 2004 |access-date=29 December 2013 }}</ref> |align=center| {{Alteco|m|961}}<ref name="MountShinnPeakbagger"/> |align=center| {{Alteco|km|6.55}}<ref name="MountShinnPeakbagger"/> |[[Antarkto]] |[[Sentinel Montaro]] | - |{{Koord|-78.463611|-85.724722}} |-align=center |[[Puncak Mandala]] |align=center| |align=center|✔ |align=center| {{Alteco|m|4760}}<ref name="PuncakTrikoraPeakbagger">{{cite web |url=http://peakbagger.com/peak.aspx?pid=11361 |title=Puncak Trikora, Indonesia |publisher=peakbagger.com |date=1 November 2004 |access-date=29 December 2013 }}</ref> |align=center| {{Alteco|m|1268}}<ref name="PuncakMandalaPeakbagger">{{cite web |url=https://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=11362 |title=Puncak Mandala, Indonesia |publisher=peakbagger.com |date=1 November 2004 |access-date=29 December 2013 }}</ref> |align=center| {{Alteco|km|167.29}}<ref name="PuncakMandalaPeakbagger"/> |[[Aŭstralia kontinento]] |[[Maoke Montaro]] |{{Indonezio}} |{{Koord|-4.708611|140.289167}} |-align=center |[[Monto Twynam]] |align=center|✔ |align=center| |align=center| {{Alteco|m|2195}}<ref name="MountTwynamPeakbagger">{{cite web |url=http://peakbagger.com/peak.aspx?pid=11607 |title=Mount Twynam, Australia |publisher=peakbagger.com |date=1 November 2004 |access-date=29 December 2013 }}</ref> |align=center| {{Alteco|m|155}}<ref name="MountTwynamPeakbagger"/> |align=center| {{Alteco|km|6.03}}<ref name="MountTwynamPeakbagger"/> |[[Australia]] |[[Snowy Mountains]] |{{Aŭstralio}} |{{Koord|-36.393333|148.314722}} |} == Vidu ankaŭ == * [[Sep Montopintoj]] * [[Sep Vulkanaj Montopintoj]] * [[Sep Duaj Montopintoj]] * [[Listo de la montoj pli altaj ol 8000 m]] * [[Tri polusoj defio]] == Notoj == {{Notoj}} == Referencoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Montogrimpado]] cetnrf342enzz774fjo5966hba90qzw Nightshade (romano) 0 950085 9431960 2026-07-18T00:31:44Z Jlwoodwa 232520 Alidirektigis al [[Nightshade (libroserio)#Nightshade]] 9431960 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTU [[Nightshade (libroserio)#Nightshade]] 1nuvswo789yizf4xbni8j3p5ittvavx Wolfsbane 0 950086 9431961 2026-07-18T00:33:09Z Jlwoodwa 232520 Alidirektigis al [[Nightshade (libroserio)#Wolfsbane]] 9431961 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTU [[Nightshade (libroserio)#Wolfsbane]] sps8dgglsp27wmqmutznmoeu7dt5g9g Bloodrose 0 950087 9431962 2026-07-18T00:34:07Z Jlwoodwa 232520 Alidirektigis al [[Nightshade (libroserio)#Bloodrose]] 9431962 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTU [[Nightshade (libroserio)#Bloodrose]] k7hlm3hscxhprbn5i4bu9ud90j2b2h8 Max Hauschild 0 950088 9431983 2026-07-18T05:00:56Z Tirolischleioans 254019 Kreis novan paĝon kun "'''Max HAUSCHILD''' (naskiĝinta la {{daton|22|11|1914}} en [[Liebenstein]], mortinta la {{daton|17|3|1997}} en [[Überlingen]]) estis [[germanio|germana]] urboplanisto kaj inter 1953-78 supera konstruada oficisto je [[Biberach (Riß)|Biberach ĉe Riß]]. Edzigis lin en 1945 Luise Baur.<ref>Otto J. Groeg: ''Who’s Who in Literature''; 1978; p. 682</ref> [[File:Biberach an der Riß, the event hall.jpg|thumb|urbohalo de Biberach; lasta granda verko de Hauschild]] ==..." 9431983 wikitext text/x-wiki '''Max HAUSCHILD''' (naskiĝinta la {{daton|22|11|1914}} en [[Liebenstein]], mortinta la {{daton|17|3|1997}} en [[Überlingen]]) estis [[germanio|germana]] urboplanisto kaj inter 1953-78 supera konstruada oficisto je [[Biberach (Riß)|Biberach ĉe Riß]]. Edzigis lin en 1945 Luise Baur.<ref>Otto J. Groeg: ''Who’s Who in Literature''; 1978; p. 682</ref> [[File:Biberach an der Riß, the event hall.jpg|thumb|urbohalo de Biberach; lasta granda verko de Hauschild]] == Vivo == Hauschild trapasis la abiturientan ekzamenon je [[coburg|Koburgo]] kaj iĝis oficiro ĉar studo de matematiko pro financaj kialoj ne eblis. Post la milito li venis al Biberach, de kie originis lia edzino. Samloke estis tiutempe la grava arĥitekto [[Hugo Häring]] ĉe kiu Hauschild estis staĝanto. En 1946 Hauschild komencis studon de arĥitekturo je [[Stutgarto]]. En 1951 lia projekto pri la ECA-loĝejaro ''Am Heimberg''<ref>Loĝejoj kreitaj al fondusoj de [[Plano Marshall]].</ref> en la [[frankfurto ĉe Majno|frankfurta]] kvartalo Feuerbach venkis.<ref>http://wohnorte-stuttgart.de/eca</ref> (kun Gero Karrer). Tio estis karierilo de 1952 por la publika servo je Biberach. Dum ne tute 27 jaroj li zorgis pri la starigo de pli ol kvar mil loĝjoj. Li hejmigis [Kuireja ŝrankaro|kuirejan ŝrankaron]] en la sociala loĝejkreado. Komence de la 1960-a jaroj li respondecis pri mejloj dediĉotaj al sporto kaj instruado. Por [[Anton Kutter]] li dizajnis la kinejon ''Urania'', kune kun la pejzaĝarĥitekto [[Günther Grzimek]] fortimpresan tombejon kaj la multfunkcian urbohalon. Eĉ la sketejo ĉe la plej supra lago estis lia ideo. Honorofice, Hauschild aktivis en societo pri regionhistoria flegado kaj ĉe la pafistoj. En 1991 li transloĝiĝis en la oldulejon ''Augustinum'' je Überlingen. ==Verkoj (elekto)== * loĝejoj: Weißes Bild, Mittelberg, Talfeld, Galgenberg, Köhlesrain, Wetterkreuz, Bachlangen. *pligrandigo de envalaj metiaj zonoj (por la biberach-aj firmaoj Gerster, Handtmann, Vollmer) kaj disponigo de spaco por novaj firmaoj (Kavo, Liebherr, Thomae). *lernejoj: Wielandgymnasium (1961); Pestalozzigymnasium (1971); reala lernejo ''Dolli''; metilerneja centro); ĉarpentista klerigejo *sporto: stadiono ĉe la strato ''Wilhelm-Leger-Straße'' (kun naĝejo) *filmteatro ''Urania'' *nova urba tombejo (1972) kiu estas ankaŭ pejzaĝa parko (danke al G. Grzimek) *urbohalo == Eksteraj ligiloj == * [https://www.schwaebische.de/regional/biberach/biberach/zum-100-geburtstagvon-max-hauschild-737091 "Zum 100. Geburtstag von Max Hauschild"] - ĉe: ''schwaebische.de'' == Notoj == <references /> {{DEFAULTSORT:Hauschild, Max}} [[Kategorio:Germanaj arkitektoj]] [[Kategorio:Biberach an der Riß]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1914]] [[Kategorio:Mortintoj en 1997]] [[Kategorio:Germanaj oficiroj]] [[kategorio:Urboplanistoj]] 54if3f6j1c6hhiasg5lyxidta8mrnqy 9431984 9431983 2026-07-18T05:02:02Z Tirolischleioans 254019 /* Notoj */ 9431984 wikitext text/x-wiki '''Max HAUSCHILD''' (naskiĝinta la {{daton|22|11|1914}} en [[Liebenstein]], mortinta la {{daton|17|3|1997}} en [[Überlingen]]) estis [[germanio|germana]] urboplanisto kaj inter 1953-78 supera konstruada oficisto je [[Biberach (Riß)|Biberach ĉe Riß]]. Edzigis lin en 1945 Luise Baur.<ref>Otto J. Groeg: ''Who’s Who in Literature''; 1978; p. 682</ref> [[File:Biberach an der Riß, the event hall.jpg|thumb|urbohalo de Biberach; lasta granda verko de Hauschild]] == Vivo == Hauschild trapasis la abiturientan ekzamenon je [[coburg|Koburgo]] kaj iĝis oficiro ĉar studo de matematiko pro financaj kialoj ne eblis. Post la milito li venis al Biberach, de kie originis lia edzino. Samloke estis tiutempe la grava arĥitekto [[Hugo Häring]] ĉe kiu Hauschild estis staĝanto. En 1946 Hauschild komencis studon de arĥitekturo je [[Stutgarto]]. En 1951 lia projekto pri la ECA-loĝejaro ''Am Heimberg''<ref>Loĝejoj kreitaj al fondusoj de [[Plano Marshall]].</ref> en la [[frankfurto ĉe Majno|frankfurta]] kvartalo Feuerbach venkis.<ref>http://wohnorte-stuttgart.de/eca</ref> (kun Gero Karrer). Tio estis karierilo de 1952 por la publika servo je Biberach. Dum ne tute 27 jaroj li zorgis pri la starigo de pli ol kvar mil loĝjoj. Li hejmigis [Kuireja ŝrankaro|kuirejan ŝrankaron]] en la sociala loĝejkreado. Komence de la 1960-a jaroj li respondecis pri mejloj dediĉotaj al sporto kaj instruado. Por [[Anton Kutter]] li dizajnis la kinejon ''Urania'', kune kun la pejzaĝarĥitekto [[Günther Grzimek]] fortimpresan tombejon kaj la multfunkcian urbohalon. Eĉ la sketejo ĉe la plej supra lago estis lia ideo. Honorofice, Hauschild aktivis en societo pri regionhistoria flegado kaj ĉe la pafistoj. En 1991 li transloĝiĝis en la oldulejon ''Augustinum'' je Überlingen. ==Verkoj (elekto)== * loĝejoj: Weißes Bild, Mittelberg, Talfeld, Galgenberg, Köhlesrain, Wetterkreuz, Bachlangen. *pligrandigo de envalaj metiaj zonoj (por la biberach-aj firmaoj Gerster, Handtmann, Vollmer) kaj disponigo de spaco por novaj firmaoj (Kavo, Liebherr, Thomae). *lernejoj: Wielandgymnasium (1961); Pestalozzigymnasium (1971); reala lernejo ''Dolli''; metilerneja centro); ĉarpentista klerigejo *sporto: stadiono ĉe la strato ''Wilhelm-Leger-Straße'' (kun naĝejo) *filmteatro ''Urania'' *nova urba tombejo (1972) kiu estas ankaŭ pejzaĝa parko (danke al G. Grzimek) *urbohalo == Eksteraj ligiloj == * [https://www.schwaebische.de/regional/biberach/biberach/zum-100-geburtstagvon-max-hauschild-737091 "Zum 100. Geburtstag von Max Hauschild"] - ĉe: ''schwaebische.de'' == Notoj == <references /> {{DEFAULTSORT:Hauschild, Max}} [[Kategorio:Germanaj arkitektoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1914]] [[Kategorio:Mortintoj en 1997]] [[Kategorio:Germanaj oficiroj]] [[kategorio:Urboplanistoj]] lk2cm0uuh41tv9lj9h3b4w5w9zjsr70 Dieudonné Costes 0 950089 9431987 2026-07-18T05:03:25Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1320194983|Dieudonné Costes]]" 9431987 wikitext text/x-wiki '''Dieudonné COSTES''' (naskiĝis la 4-an de novembro 1892 en Septfonds, [[Tarn-et-Garonne]] &#x2013; mortis la 18-an de majo 1973 en [[Parizo]]) estis franca [[flug-aso]] dum la [[Unua Mondmilito]], kaj poste piloto kiu rompis rekordajn distancojn. [[Dosiero:Dieudonné_Costes_y_Joseph_Le_Brix,_1927.png|maldekstra|eta|Dieudonné Costes kaj Joseph Le Brix en argentina revuo Plus Ultra, novembro 1927]] * [https://web.archive.org/web/20131115182941/http://www.septfonds.com/septfonds_dieudonne_costes_01.htm Dieudonné COSTES – Biographie d'un aviateur Septfontois] * [https://www.as14-18.net/Costes Kompleta biografio, listo de venkoj de la Unua Mondmilito, kaj kolorprofiloj de liaj aviadiloj dum la Unua Mondmilito] * [http://www.theaerodrome.com/aces/france/costes.php La Flughaveno] * [https://books.google.com/books?id=xSgDAAAAMBAJ&dq=Popular+Science+1930+plane+%22Popular+Science%22&pg=PA42 "Aera Progreso de Lindbergh al Coste."] ''Popular Science'', novembro 1930, pp.&nbsp;42–43. . [[Kategorio:Francaj aviadistoj]] [[Kategorio:Flugpioniroj]] [[Kategorio:Homoj de Tarn-et-Garonne]] 05zihfi8ino459knuy99vbyvdowdmw9 9431988 9431987 2026-07-18T05:05:45Z Sj1mor 12103 9431988 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo|priskribo=}} '''Dieudonné COSTES''' (naskiĝis la 4-an de novembro 1892 en Septfonds, [[Tarn-et-Garonne]] &#x2013; mortis la 18-an de majo 1973 en [[Parizo]]) estis franca [[flug-aso]] dum la [[Unua Mondmilito]],<ref>Norman Franks; Bailey, Frank (1993). ''Over the Front: The Complete Record of the Fighter Aces and Units of the United States and French Air Services, 1914–1918.'' London, UK: Grub Street Publishing., p.136</ref> kaj poste piloto kiu rompis rekordajn distancojn.<ref>Donald, David, ed., ''The Complete Encyclopedia of World Aircraft'', New York: Barnes & Noble Books, 1997, {{ISBN|0-7607-0592-5}}, p. 187.</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fai.org/news/90-years-ago-first-non-stop-flight-across-south-atlantic-ocean|title=90 years ago: First non-stop flight across South Atlantic Ocean|date=2017-10-13|website=www.fai.org|language=en|access-date=2020-02-09}}</ref><ref>{{cite book|title=Conquistadors of the Sky: A History of Aviation in Latin America|page=217}}</ref> [[Dosiero:Dieudonné_Costes_y_Joseph_Le_Brix,_1927.png|dekstra|eta|Dieudonné Costes kaj Joseph Le Brix en argentina revuo Plus Ultra, novembro 1927]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://web.archive.org/web/20131115182941/http://www.septfonds.com/septfonds_dieudonne_costes_01.htm Dieudonné COSTES – Biographie d'un aviateur Septfontois] * [https://www.as14-18.net/Costes Kompleta biografio, listo de venkoj de la Unua Mondmilito, kaj kolorprofiloj de liaj aviadiloj dum la Unua Mondmilito] * [http://www.theaerodrome.com/aces/france/costes.php La Flughaveno] * [https://books.google.com/books?id=xSgDAAAAMBAJ&dq=Popular+Science+1930+plane+%22Popular+Science%22&pg=PA42 "Aera Progreso de Lindbergh al Coste."] ''Popular Science'', novembro 1930, pp.&nbsp;42–43. . {{Ĝermo|Piloto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Costes, Dieudonné }} [[Kategorio:Francaj aviadistoj]] [[Kategorio:Flugpioniroj]] [[Kategorio:Homoj de Tarn-et-Garonne]] icky4fxsrlvi47n0xdycqfjiwbma58i 9432007 9431988 2026-07-18T05:49:28Z Sj1mor 12103 9432007 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo|priskribo=}} '''Dieudonné COSTES''' (naskiĝis la 4-an de novembro 1892 en Septfonds, [[Tarn-et-Garonne]] &#x2013; mortis la 18-an de majo 1973 en [[Parizo]]) estis franca [[flug-aso]] dum la [[Unua Mondmilito]],<ref>Norman Franks; Bailey, Frank (1993). ''Over the Front: The Complete Record of the Fighter Aces and Units of the United States and French Air Services, 1914–1918.'' London, UK: Grub Street Publishing., p.136</ref> kaj poste piloto kiu rompis rekordajn distancojn.<ref>Donald, David, ed., ''The Complete Encyclopedia of World Aircraft'', New York: Barnes & Noble Books, 1997, {{ISBN|0-7607-0592-5}}, p. 187.</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fai.org/news/90-years-ago-first-non-stop-flight-across-south-atlantic-ocean|title=90 years ago: First non-stop flight across South Atlantic Ocean|date=2017-10-13|website=www.fai.org|language=en|access-date=2020-02-09}}</ref><ref>{{cite book|title=Conquistadors of the Sky: A History of Aviation in Latin America|page=217}}</ref> == Pri Esperanto == [[Dosiero:Dieudonné_Costes_y_Joseph_Le_Brix,_1927.png|dekstra|eta|Dieudonné Costes kaj Joseph Le Brix en argentina revuo Plus Ultra, novembro 1927]]{{Citaĵo | teksto = Opinio de eminentulo. La franca avladisto Costes pri Esperanto. <br> [[Emile Houbart|S-ro Houbart]], direktoro de "[[La Movado (1909)|La Movado]]", interviuis la konatan francan aviadiston Costes, kiu starigis mondrekordon je la plej longe traflugita distanco sen halto ([[Parizo]] [[Ĵasko|Djask]] en [[Persujo]], 5650 km en 32 horoj). Jen kion s-ro Costes interalie deklaris : <br> En [[Hindujo]], apud [[Patna]], kie — revenanfe — ni alteriĝia, ni lute ne povis kompreniĝi kun la enlandanoj. Ni dormis en la aeroplano, kaj post dutaga restado apud tiu urbo ni forflugis, ne povinte komprenebliĝi nek kompreni eĉ unu vorton. <br> Estas nepre necese, ke Eperanto fariĝu la helpa lingvo, kiu pliampleksigos la popolojn kaj igos la vojaĝojn agrablaj kai facilal, ĉar nenio estas pli teda, ol trapasi ĉiutage landojn diversajn kun lingvoj malsamaj. Tial mi tre deziras kaj sincere kredas la ĉiam pli grandan disvastiĝon de Esperanto. Mi devas do eklerni Esperanton . . . kaj ankaŭ la loĝantoj de la landoj, kie iun tagon mi alieriĝos. - <br> La kunfluginto ka{{!}} kunrekordulo de s-ro Costes, kapitano Rignot, en parolado farita la 26-an de novembro en la radio-stacio de P. T. T. en Parlzo, aludis pri Esperanto en la rakonto pri sia flugo. | aŭtoro = Emile Houbart | verko = [[VerdaStelo]] - Numero 03, Decembro (1926) }} <ref>https://archive.org/details/VerdaStelo_1926_n03_dec/page/n2/mode/1up?q=Houbart</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://web.archive.org/web/20131115182941/http://www.septfonds.com/septfonds_dieudonne_costes_01.htm Dieudonné COSTES – Biographie d'un aviateur Septfontois] * [https://www.as14-18.net/Costes Kompleta biografio, listo de venkoj de la Unua Mondmilito, kaj kolorprofiloj de liaj aviadiloj dum la Unua Mondmilito] * [http://www.theaerodrome.com/aces/france/costes.php La Flughaveno] * [https://books.google.com/books?id=xSgDAAAAMBAJ&dq=Popular+Science+1930+plane+%22Popular+Science%22&pg=PA42 "Aera Progreso de Lindbergh al Coste."] ''Popular Science'', novembro 1930, pp.&nbsp;42–43. . {{Ĝermo|Piloto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Costes, Dieudonné }} [[Kategorio:Francaj aviadistoj]] [[Kategorio:Flugpioniroj]] [[Kategorio:Homoj de Tarn-et-Garonne]] fyxyc3twvt41eegl3mz47s0r7exvfsb 9432008 9432007 2026-07-18T05:54:26Z Sj1mor 12103 /* Pri Esperanto */ 9432008 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo|priskribo=}} '''Dieudonné COSTES''' (naskiĝis la 4-an de novembro 1892 en Septfonds, [[Tarn-et-Garonne]] &#x2013; mortis la 18-an de majo 1973 en [[Parizo]]) estis franca [[flug-aso]] dum la [[Unua Mondmilito]],<ref>Norman Franks; Bailey, Frank (1993). ''Over the Front: The Complete Record of the Fighter Aces and Units of the United States and French Air Services, 1914–1918.'' London, UK: Grub Street Publishing., p.136</ref> kaj poste piloto kiu rompis rekordajn distancojn.<ref>Donald, David, ed., ''The Complete Encyclopedia of World Aircraft'', New York: Barnes & Noble Books, 1997, {{ISBN|0-7607-0592-5}}, p. 187.</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fai.org/news/90-years-ago-first-non-stop-flight-across-south-atlantic-ocean|title=90 years ago: First non-stop flight across South Atlantic Ocean|date=2017-10-13|website=www.fai.org|language=en|access-date=2020-02-09}}</ref><ref>{{cite book|title=Conquistadors of the Sky: A History of Aviation in Latin America|page=217}}</ref> == Pri Esperanto == [[Dosiero:Dieudonné_Costes_y_Joseph_Le_Brix,_1927.png|dekstra|eta|Dieudonné Costes kaj Joseph Le Brix en argentina revuo Plus Ultra, novembro 1927]]{{Citaĵo | teksto = Opinio de eminentulo. La franca avladisto Costes pri Esperanto. <br> [[Emile Houbart|S-ro Houbart]], direktoro de "[[La Movado (1909)|La Movado]]", interviuis la konatan francan aviadiston Costes, kiu starigis mondrekordon je la plej longe traflugita distanco sen halto ([[Parizo]] [[Ĵasko|Djask]] en [[Persujo]], 5650 km en 32 horoj). Jen kion s-ro Costes interalie deklaris: <br> "En [[Hindujo]], apud [[Patna]], kie — revenanfe — ni alteriĝia, ni lute ne povis kompreniĝi kun la enlandanoj. Ni dormis en la aeroplano, kaj post dutaga restado apud tiu urbo ni forflugis, ne povinte komprenebliĝi nek kompreni eĉ unu vorton. <br> Estas nepre necese, ke Eperanto fariĝu la helpa lingvo, kiu pliampleksigos la popolojn kaj igos la vojaĝojn agrablaj kai facilaj, ĉar nenio estas pli teda, ol trapasi ĉiutage landojn diversajn kun lingvoj malsamaj. Tial mi tre deziras kaj sincere kredas la ĉiam pli grandan disvastiĝon de Esperanto. Mi devas do eklerni Esperanton . . . kaj ankaŭ la loĝantoj de la landoj, kie iun tagon mi alteriĝos." <br> La kunfluginto ka{{!}} kunrekordulo de s-ro Costes, kapitano Rignot, en parolado farita la 26-an de novembro en la radio-stacio de P. T. T. en Parlzo, aludis pri Esperanto en la rakonto pri sia flugo. | aŭtoro = Emile Houbart | verko = [[VerdaStelo]] - Numero 03, Decembro (1926) }} <ref>https://archive.org/details/VerdaStelo_1926_n03_dec/page/n2/mode/1up?q=Houbart</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://web.archive.org/web/20131115182941/http://www.septfonds.com/septfonds_dieudonne_costes_01.htm Dieudonné COSTES – Biographie d'un aviateur Septfontois] * [https://www.as14-18.net/Costes Kompleta biografio, listo de venkoj de la Unua Mondmilito, kaj kolorprofiloj de liaj aviadiloj dum la Unua Mondmilito] * [http://www.theaerodrome.com/aces/france/costes.php La Flughaveno] * [https://books.google.com/books?id=xSgDAAAAMBAJ&dq=Popular+Science+1930+plane+%22Popular+Science%22&pg=PA42 "Aera Progreso de Lindbergh al Coste."] ''Popular Science'', novembro 1930, pp.&nbsp;42–43. . {{Ĝermo|Piloto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Costes, Dieudonné }} [[Kategorio:Francaj aviadistoj]] [[Kategorio:Flugpioniroj]] [[Kategorio:Homoj de Tarn-et-Garonne]] qx85md0e8glp7ipx0kpn7khcwzuwwc7 9432009 9432008 2026-07-18T05:55:39Z Sj1mor 12103 /* Pri Esperanto */ 9432009 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo|priskribo=}} '''Dieudonné COSTES''' (naskiĝis la 4-an de novembro 1892 en Septfonds, [[Tarn-et-Garonne]] &#x2013; mortis la 18-an de majo 1973 en [[Parizo]]) estis franca [[flug-aso]] dum la [[Unua Mondmilito]],<ref>Norman Franks; Bailey, Frank (1993). ''Over the Front: The Complete Record of the Fighter Aces and Units of the United States and French Air Services, 1914–1918.'' London, UK: Grub Street Publishing., p.136</ref> kaj poste piloto kiu rompis rekordajn distancojn.<ref>Donald, David, ed., ''The Complete Encyclopedia of World Aircraft'', New York: Barnes & Noble Books, 1997, {{ISBN|0-7607-0592-5}}, p. 187.</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fai.org/news/90-years-ago-first-non-stop-flight-across-south-atlantic-ocean|title=90 years ago: First non-stop flight across South Atlantic Ocean|date=2017-10-13|website=www.fai.org|language=en|access-date=2020-02-09}}</ref><ref>{{cite book|title=Conquistadors of the Sky: A History of Aviation in Latin America|page=217}}</ref> == Pri Esperanto == [[Dosiero:Dieudonné_Costes_y_Joseph_Le_Brix,_1927.png|dekstra|eta|Dieudonné Costes kaj Joseph Le Brix en argentina revuo Plus Ultra, novembro 1927]]{{Citaĵo | teksto = Opinio de eminentulo. La franca avladisto Costes pri Esperanto. <br> [[Emile Houbart|S-ro Houbart]], direktoro de "[[La Movado (1909)|La Movado]]", interviuis la konatan francan aviadiston Costes, kiu starigis mondrekordon je la plej longe traflugita distanco sen halto ([[Parizo]] [[Ĵasko|Djask]] en [[Persujo]], 5650 km en 32 horoj). Jen kion s-ro Costes interalie deklaris: <br> "En [[Hindujo]], apud [[Patna]], kie — revenanfe — ni alteriĝis, ni tute ne povis kompreniĝi kun la enlandanoj. Ni dormis en la [[aeroplano]], kaj post dutaga restado apud tiu urbo ni forflugis, ne povinte komprenebliĝi nek kompreni eĉ unu vorton. <br> Estas nepre necese, ke Eperanto fariĝu la helpa lingvo, kiu pliampleksigos la popolojn kaj igos la vojaĝojn agrablaj kai facilaj, ĉar nenio estas pli teda, ol trapasi ĉiutage landojn diversajn kun lingvoj malsamaj. Tial mi tre deziras kaj sincere kredas la ĉiam pli grandan disvastiĝon de Esperanto. Mi devas do eklerni Esperanton . . . kaj ankaŭ la loĝantoj de la landoj, kie iun tagon mi alteriĝos." <br> La kunfluginto ka{{!}} kunrekordulo de s-ro Costes, kapitano Rignot, en parolado farita la 26-an de novembro en la radio-stacio de P. T. T. en Parlzo, aludis pri Esperanto en la rakonto pri sia flugo. | aŭtoro = Emile Houbart | verko = [[VerdaStelo]] - Numero 03, Decembro (1926) }} <ref>https://archive.org/details/VerdaStelo_1926_n03_dec/page/n2/mode/1up?q=Houbart</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://web.archive.org/web/20131115182941/http://www.septfonds.com/septfonds_dieudonne_costes_01.htm Dieudonné COSTES – Biographie d'un aviateur Septfontois] * [https://www.as14-18.net/Costes Kompleta biografio, listo de venkoj de la Unua Mondmilito, kaj kolorprofiloj de liaj aviadiloj dum la Unua Mondmilito] * [http://www.theaerodrome.com/aces/france/costes.php La Flughaveno] * [https://books.google.com/books?id=xSgDAAAAMBAJ&dq=Popular+Science+1930+plane+%22Popular+Science%22&pg=PA42 "Aera Progreso de Lindbergh al Coste."] ''Popular Science'', novembro 1930, pp.&nbsp;42–43. . {{Ĝermo|Piloto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Costes, Dieudonné }} [[Kategorio:Francaj aviadistoj]] [[Kategorio:Flugpioniroj]] [[Kategorio:Homoj de Tarn-et-Garonne]] lu9zy9i6kdatbnumrqjdsoe85jzb07o Jean-Baptiste Charcot 0 950090 9431995 2026-07-18T05:11:29Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1364184563|Jean-Baptiste Charcot]]" 9431995 wikitext text/x-wiki '''Jean-Baptiste Étienne Auguste CHARCOT''', &#x5B;ʒɑ̃batist ʃaʁko&#x5D; (naskiĝis la 15-an de julio 1867 en [[Neuilly-sur-Seine]] – mortis la 16-an de septembro 1936 apud la marbordo de [[Islando]]), pli bone konata en Francio kiel '''Komandanto Charcot''' (Komandanto Charcot), <ref>{{cite web|title=Jean-Baptiste-Étienne-Auguste Charcot {{!}} French explorer and oceanographer|url=https://www.britannica.com/biography/Jean-Baptiste-Etienne-Auguste-Charcot|website=Encyclopedia Britannica|access-date=12 June 2018|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Jean-Baptiste Charcot|url=https://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Jean-Baptiste+Charcot|website=thefreedictionary.com|publisher=The Great Soviet Encyclopedia, 3rd Edition|access-date=12 June 2018|date=1970–1979}}</ref> estis franca sciencisto, kuracisto kaj polusa sciencisto. Lia patro estis la [[Neŭrologio|neŭrologo]] [[Jean-Martin Charcot]] (1825–1893). Kiel sportisto, li estis franca [[Rugbeo 15|rugbea XV]]-ĉampiono en 1896 kaj ankaŭ gajnis duoblan arĝentan medalon en velado ĉe la [[Somera Olimpiko 1900]]. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.pourquoi-pas.ch/carnet/pages_auxiliaires/photos_pour_pas.html Sur les traces du "Pourquoi-Pas?"] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130101075424/http://www.pourquoi-pas.ch/carnet/pages_auxiliaires/photos_pour_pas.html|date=1 January 2013}} * [http://www.charcot.is/milestones/ Islanda retejo memore al Jean-Babtiste Charcot] {{Bildgalerio|File:France, Jean-Baptiste Charcot, funeral, 1936.jpg|<small>Funeral of Charcot and his men in front of the Notre Dame, Paris, 1936</small>|File:Board in memory C B Charcot(js).jpg|<small>Board in memory of Charcot. Ittoqqortoormiit, Greenland</small>|File:Pourquoi-Pas (1908).jpg|<small>The Pourquoi-Pas?, Charcot's ship</small>|File:Charcot dibujo105.jpg|<small>Adelaide Island viewed from the west</small>|File:Myrar_hnokki.svg|<small>Location of where The Pourquoi-Pas stranded</small>}} [[Kategorio:Antarkta duoninsulo]] [[Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Sciencoj]] [[Kategorio:Grand-oficiroj de la Honora Legio]] [[Kategorio:Lando de Graham]] [[Kategorio:Esploristoj de Arkto]] [[Kategorio:Esploristoj de Antarkto]] o1t1mohi615ra5z2s4zr71pymu2xf21 9431997 9431995 2026-07-18T05:14:07Z Sj1mor 12103 9431997 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo|priskribo=}} '''Jean-Baptiste Étienne Auguste CHARCOT''', &#x5B;ʒɑ̃batist ʃaʁko&#x5D; (naskiĝis la 15-an de julio 1867 en [[Neuilly-sur-Seine]] – mortis la 16-an de septembro 1936 apud la marbordo de [[Islando]]), pli bone konata en Francio kiel '''Komandanto Charcot''' (Komandanto Charcot), <ref>{{cite web|title=Jean-Baptiste-Étienne-Auguste Charcot {{!}} French explorer and oceanographer|url=https://www.britannica.com/biography/Jean-Baptiste-Etienne-Auguste-Charcot|website=Encyclopedia Britannica|access-date=12 June 2018|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Jean-Baptiste Charcot|url=https://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Jean-Baptiste+Charcot|website=thefreedictionary.com|publisher=[[Granda Sovetia Enciklopedio]], 3a eldono|access-date=12-a de junio 2018|date=1970–1979}}</ref> estis franca sciencisto, kuracisto kaj polusa sciencisto. Lia patro estis la [[Neŭrologio|neŭrologo]] [[Jean-Martin Charcot]] (1825–1893). Kiel sportisto, li estis franca [[Rugbeo 15|rugbea XV]]-ĉampiono en 1896 kaj ankaŭ gajnis duoblan arĝentan medalon en velado ĉe la [[Somera Olimpiko 1900]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.pourquoi-pas.ch/carnet/pages_auxiliaires/photos_pour_pas.html Sur les traces du "Pourquoi-Pas?"] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130101075424/http://www.pourquoi-pas.ch/carnet/pages_auxiliaires/photos_pour_pas.html|date=1 January 2013}} * [http://www.charcot.is/milestones/ Islanda retejo memore al Jean-Babtiste Charcot] {{Ĝermo|Esploristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Charcot, Jean-Baptiste}} [[Kategorio:Antarkta duoninsulo]] [[Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Sciencoj]] [[Kategorio:Grand-oficiroj de la Honora Legio]] [[Kategorio:Lando de Graham]] [[Kategorio:Esploristoj de Arkto]] [[Kategorio:Esploristoj de Antarkto]] k6l9ad4at47v29beu93cep1g3lxq2ff 9431998 9431997 2026-07-18T05:21:01Z Sj1mor 12103 9431998 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo|priskribo=}} '''Jean-Baptiste Étienne Auguste CHARCOT''', &#x5B;ʒɑ̃batist ʃaʁko&#x5D; (naskiĝis la 15-an de julio 1867 en [[Neuilly-sur-Seine]] – mortis la 16-an de septembro 1936 apud la marbordo de [[Islando]]), pli bone konata en Francio kiel '''Komandanto Charcot''' (Komandanto Charcot), <ref>{{cite web|title=Jean-Baptiste-Étienne-Auguste Charcot {{!}} French explorer and oceanographer|url=https://www.britannica.com/biography/Jean-Baptiste-Etienne-Auguste-Charcot|website=Encyclopedia Britannica|access-date=12 June 2018|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Jean-Baptiste Charcot|url=https://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Jean-Baptiste+Charcot|website=thefreedictionary.com|publisher=[[Granda Sovetia Enciklopedio]], 3a eldono|access-date=12-a de junio 2018|date=1970–1979}}</ref> estis franca sciencisto, kuracisto kaj polusa sciencisto. Lia patro estis la [[Neŭrologio|neŭrologo]] [[Jean-Martin Charcot]] (1825–1893). Kiel sportisto, li estis franca [[Rugbeo 15|rugbea XV]]-ĉampiono en 1896 kaj ankaŭ gajnis duoblan arĝentan medalon en [[Velado (sporto)|velado]] ĉe la [[Somera Olimpiko 1900]]. Li gvidis la Francan Antarktan Ekspedicion, kiu esploris la okcidentan marbordon de [[Lando de Graham]] en la [[skuno]] "Français" de 1903 ĝis 1905. La ekspedicio atingis la insulon Adelajdo en 1905 kaj fotis la Antarktan Arkipelagon kaj la Marbordon Loubet . [[Dosiero:Itinéraire du Pourquoi-pas.svg|maldekstre|eta|Itinero de la ''Pourquoi Pas?'' 1908–1910]] Dum nova ekspedicio de 1908 ĝis 1910 kun la ŝipo "Pourquoi-Pas?" li esploris la [[Maro Bellingshausen|Maron Bellingshausen]] kaj la [[Maro Amundsen|Maron Amundsen]] kaj malkovris la Landon de Loubet , la Golfon Marguerite kaj la insulon Charcotøya, kiun li nomis honore al sia patro. De 1925 ĝis 1936 li esploris en orienta [[Gronlando]] kaj [[Svalbardo]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.pourquoi-pas.ch/carnet/pages_auxiliaires/photos_pour_pas.html Sur les traces du "Pourquoi-Pas?"] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130101075424/http://www.pourquoi-pas.ch/carnet/pages_auxiliaires/photos_pour_pas.html|date=1 January 2013}} * [http://www.charcot.is/milestones/ Islanda retejo memore al Jean-Babtiste Charcot] {{Ĝermo|Esploristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Charcot, Jean-Baptiste}} [[Kategorio:Antarkta duoninsulo]] [[Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Sciencoj]] [[Kategorio:Grand-oficiroj de la Honora Legio]] [[Kategorio:Lando de Graham]] [[Kategorio:Esploristoj de Arkto]] [[Kategorio:Esploristoj de Antarkto]] f7z5z4llausirvq94c17kqrswor3fsf 9431999 9431998 2026-07-18T05:24:32Z Sj1mor 12103 9431999 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo|priskribo=}} '''Jean-Baptiste Étienne Auguste CHARCOT''', &#x5B;ʒɑ̃batist ʃaʁko&#x5D; (naskiĝis la 15-an de julio 1867 en [[Neuilly-sur-Seine]] – mortis la 16-an de septembro 1936 apud la marbordo de [[Islando]]), pli bone konata en Francio kiel '''Komandanto Charcot''' (Komandanto Charcot), <ref>{{cite web|title=Jean-Baptiste-Étienne-Auguste Charcot {{!}} French explorer and oceanographer|url=https://www.britannica.com/biography/Jean-Baptiste-Etienne-Auguste-Charcot|website=Encyclopedia Britannica|access-date=12 June 2018|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Jean-Baptiste Charcot|url=https://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Jean-Baptiste+Charcot|website=thefreedictionary.com|publisher=[[Granda Sovetia Enciklopedio]], 3a eldono|access-date=12-a de junio 2018|date=1970–1979}}</ref> estis franca sciencisto, kuracisto kaj polusa sciencisto. Lia patro estis la [[Neŭrologio|neŭrologo]] [[Jean-Martin Charcot]] (1825–1893). Kiel sportisto, li estis franca [[Rugbeo 15|rugbea XV]]-ĉampiono en 1896 kaj ankaŭ gajnis duoblan arĝentan medalon en [[Velado (sporto)|velado]] ĉe la [[Somera Olimpiko 1900]]. Li gvidis la Francan Antarktan Ekspedicion, kiu esploris la okcidentan marbordon de [[Lando de Graham]] en la [[skuno]] "Français" de 1903 ĝis 1905. La ekspedicio atingis la insulon Adelajdo en 1905 kaj fotis la [[Arkipelago Palmer|Arkipelagon Palmer]] kaj la Marbordon Loubet. [[Dosiero:Itinéraire du Pourquoi-pas.svg|maldekstre|eta|Itinero de la ''Pourquoi Pas?'' 1908–1910]] Dum nova ekspedicio de 1908 ĝis 1910 kun la ŝipo "Pourquoi-Pas?" li esploris la [[Maro Bellingshausen|Maron Bellingshausen]] kaj la [[Maro Amundsen|Maron Amundsen]] kaj malkovris la Landon de Loubet, la Golfon Marguerite kaj la insulon Charcotøya, kiun li nomis honore al sia patro. De 1925 ĝis 1936 li esploris en orienta [[Gronlando]] kaj [[Svalbardo]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.pourquoi-pas.ch/carnet/pages_auxiliaires/photos_pour_pas.html Sur les traces du "Pourquoi-Pas?"] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130101075424/http://www.pourquoi-pas.ch/carnet/pages_auxiliaires/photos_pour_pas.html|date=1 January 2013}} * [http://www.charcot.is/milestones/ Islanda retejo memore al Jean-Babtiste Charcot] {{Ĝermo|Esploristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Charcot, Jean-Baptiste}} [[Kategorio:Antarkta duoninsulo]] [[Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Sciencoj]] [[Kategorio:Grand-oficiroj de la Honora Legio]] [[Kategorio:Lando de Graham]] [[Kategorio:Esploristoj de Arkto]] [[Kategorio:Esploristoj de Antarkto]] p67evtxrsl675z5rhfh9ysxkohkvg5k 9432003 9431999 2026-07-18T05:33:45Z Sj1mor 12103 9432003 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo|priskribo=}} '''Jean-Baptiste Étienne Auguste CHARCOT''', &#x5B;ʒɑ̃batist ʃaʁko&#x5D; (naskiĝis la 15-an de julio 1867 en [[Neuilly-sur-Seine]] – mortis la 16-an de septembro 1936 apud la marbordo de [[Islando]]), pli bone konata en Francio kiel '''Komandanto Charcot''' (Komandanto Charcot), <ref>{{cite web|title=Jean-Baptiste-Étienne-Auguste Charcot {{!}} French explorer and oceanographer|url=https://www.britannica.com/biography/Jean-Baptiste-Etienne-Auguste-Charcot|website=Encyclopedia Britannica|access-date=12 June 2018|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Jean-Baptiste Charcot|url=https://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Jean-Baptiste+Charcot|website=thefreedictionary.com|publisher=[[Granda Sovetia Enciklopedio]], 3a eldono|access-date=12-a de junio 2018|date=1970–1979}}</ref> estis franca sciencisto, kuracisto kaj polusa sciencisto. Lia patro estis la [[Neŭrologio|neŭrologo]] [[Jean-Martin Charcot]] (1825–1893). Kiel sportisto, li estis franca [[Rugbeo 15|rugbea XV]]-ĉampiono en 1896 kaj ankaŭ gajnis duoblan arĝentan medalon en [[Velado (sporto)|velado]] ĉe la [[Somera Olimpiko 1900]]. Li gvidis la Francan Antarktan Ekspedicion, kiu esploris la okcidentan marbordon de [[Lando de Graham]] en la [[skuno]] "Français" de 1903 ĝis 1905. La ekspedicio atingis la insulon Adelajdo en 1905 kaj fotis la [[Arkipelago Palmer|Arkipelagon Palmer]] kaj la Marbordon Loubet. [[Dosiero:Itinéraire du Pourquoi-pas.svg|maldekstre|eta|Itinero de la ''Pourquoi Pas?'' 1908–1910]] Dum nova ekspedicio de 1908 ĝis 1910 kun la ŝipo "Pourquoi-Pas?" li esploris la [[Maro Bellingshausen|Maron Bellingshausen]] kaj la [[Maro Amundsen|Maron Amundsen]] kaj malkovris la Landon de Loubet, la Golfon Marguerite kaj la insulon Charcotøya, kiun li nomis honore al sia patro. De 1925 ĝis 1936 li esploris en orienta [[Gronlando]] kaj [[Svalbardo]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.pourquoi-pas.ch/carnet/pages_auxiliaires/photos_pour_pas.html Sur les traces du "Pourquoi-Pas?"] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130101075424/http://www.pourquoi-pas.ch/carnet/pages_auxiliaires/photos_pour_pas.html|date=1 January 2013}} * [http://www.charcot.is/milestones/ Islanda retejo memore al Jean-Babtiste Charcot] {{Ĝermo|Esploristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Charcot, Jean-Baptiste}} [[Kategorio:Antarkta duoninsulo]] [[Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Sciencoj]] [[Kategorio:Grand-oficiroj de la Honora Legio]] [[Kategorio:Lando de Graham]] [[Kategorio:Esploristoj de Arkto]] [[Kategorio:Esploristoj de Antarkto]] [[Kategorio:Francaj kuracistoj]] [[Kategorio:Skoltoj]] [[Kategorio:Oceanografoj]] dzmflx32jgrur4nbxlcxxkl1erh4nx9 9432004 9432003 2026-07-18T05:36:08Z Sj1mor 12103 9432004 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo|priskribo=}} '''Jean-Baptiste Étienne Auguste CHARCOT''', &#x5B;ʒɑ̃batist ʃaʁko&#x5D; (naskiĝis la 15-an de julio 1867 en [[Neuilly-sur-Seine]] – mortis la 16-an de septembro 1936 apud la marbordo de [[Islando]]), pli bone konata en Francio kiel '''Komandanto Charcot''' (Komandanto Charcot), <ref>{{cite web|title=Jean-Baptiste-Étienne-Auguste Charcot {{!}} French explorer and oceanographer|url=https://www.britannica.com/biography/Jean-Baptiste-Etienne-Auguste-Charcot|website=Encyclopedia Britannica|access-date=12 June 2018|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Jean-Baptiste Charcot|url=https://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Jean-Baptiste+Charcot|website=thefreedictionary.com|publisher=[[Granda Sovetia Enciklopedio]], 3a eldono|access-date=12-a de junio 2018|date=1970–1979}}</ref> estis franca sciencisto, kuracisto kaj polusa sciencisto. Lia patro estis la [[Neŭrologio|neŭrologo]] [[Jean-Martin Charcot]] (1825–1893). Kiel sportisto, li estis franca [[Rugbeo 15|rugbea XV]]-ĉampiono en 1896 kaj ankaŭ gajnis duoblan arĝentan medalon en [[Velado (sporto)|velado]] ĉe la [[Somera Olimpiko 1900]]. Li gvidis la Francan Antarktan Ekspedicion, kiu esploris la okcidentan marbordon de [[Lando de Graham]] en la [[skuno]] "Français" de 1903 ĝis 1905. La ekspedicio atingis la insulon Adelajdo en 1905 kaj fotis la [[Arkipelago Palmer|Arkipelagon Palmer]] kaj la Marbordon Loubet. [[Dosiero:Itinéraire du Pourquoi-pas.svg|maldekstre|eta|Itinero de la ''Pourquoi Pas?'' 1908–1910]] [[Dosiero:Board_in_memory_C_B_Charcot(js).jpg|eta|270ra|[[Obelisko]] memore al Jean-Baptiste Charcot. [[Ittoqqortoormiit]], [[Gronlando]]]] Dum nova ekspedicio de 1908 ĝis 1910 kun la ŝipo "Pourquoi-Pas?" li esploris la [[Maro Bellingshausen|Maron Bellingshausen]] kaj la [[Maro Amundsen|Maron Amundsen]] kaj malkovris la Landon de Loubet, la Golfon Marguerite kaj la insulon Charcotøya, kiun li nomis honore al sia patro. De 1925 ĝis 1936 li esploris en orienta [[Gronlando]] kaj [[Svalbardo]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.pourquoi-pas.ch/carnet/pages_auxiliaires/photos_pour_pas.html Sur les traces du "Pourquoi-Pas?"] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130101075424/http://www.pourquoi-pas.ch/carnet/pages_auxiliaires/photos_pour_pas.html|date=1 January 2013}} * [http://www.charcot.is/milestones/ Islanda retejo memore al Jean-Babtiste Charcot] {{Ĝermo|Esploristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Charcot, Jean-Baptiste}} [[Kategorio:Antarkta duoninsulo]] [[Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Sciencoj]] [[Kategorio:Grand-oficiroj de la Honora Legio]] [[Kategorio:Lando de Graham]] [[Kategorio:Esploristoj de Arkto]] [[Kategorio:Esploristoj de Antarkto]] [[Kategorio:Francaj kuracistoj]] [[Kategorio:Skoltoj]] [[Kategorio:Oceanografoj]] hae18o9li548z8gcyweh2a21vwlm0bj 9432012 9432004 2026-07-18T06:05:09Z Sj1mor 12103 Pri Esperanto 9432012 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo|priskribo=}} '''Jean-Baptiste Étienne Auguste CHARCOT''', &#x5B;ʒɑ̃batist ʃaʁko&#x5D; (naskiĝis la 15-an de julio 1867 en [[Neuilly-sur-Seine]] – mortis la 16-an de septembro 1936 apud la marbordo de [[Islando]]), pli bone konata en Francio kiel '''Komandanto Charcot''' (Komandanto Charcot), <ref>{{cite web|title=Jean-Baptiste-Étienne-Auguste Charcot {{!}} French explorer and oceanographer|url=https://www.britannica.com/biography/Jean-Baptiste-Etienne-Auguste-Charcot|website=Encyclopedia Britannica|access-date=12 June 2018|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Jean-Baptiste Charcot|url=https://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Jean-Baptiste+Charcot|website=thefreedictionary.com|publisher=[[Granda Sovetia Enciklopedio]], 3a eldono|access-date=12-a de junio 2018|date=1970–1979}}</ref> estis franca sciencisto, kuracisto kaj polusa sciencisto. Lia patro estis la [[Neŭrologio|neŭrologo]] [[Jean-Martin Charcot]] (1825–1893). Kiel sportisto, li estis franca [[Rugbeo 15|rugbea XV]]-ĉampiono en 1896 kaj ankaŭ gajnis duoblan arĝentan medalon en [[Velado (sporto)|velado]] ĉe la [[Somera Olimpiko 1900]]. Li gvidis la Francan Antarktan Ekspedicion, kiu esploris la okcidentan marbordon de [[Lando de Graham]] en la [[skuno]] "Français" de 1903 ĝis 1905. La ekspedicio atingis la insulon Adelajdo en 1905 kaj fotis la [[Arkipelago Palmer|Arkipelagon Palmer]] kaj la Marbordon Loubet. [[Dosiero:Itinéraire du Pourquoi-pas.svg|maldekstre|eta|Itinero de la ''Pourquoi Pas?'' 1908–1910]] [[Dosiero:Board_in_memory_C_B_Charcot(js).jpg|eta|270ra|[[Obelisko]] memore al Jean-Baptiste Charcot. [[Ittoqqortoormiit]], [[Gronlando]]]] Dum nova ekspedicio de 1908 ĝis 1910 kun la ŝipo "Pourquoi-Pas?" li esploris la [[Maro Bellingshausen|Maron Bellingshausen]] kaj la [[Maro Amundsen|Maron Amundsen]] kaj malkovris la Landon de Loubet, la Golfon Marguerite kaj la insulon Charcotøya, kiun li nomis honore al sia patro. De 1925 ĝis 1936 li esploris en orienta [[Gronlando]] kaj [[Svalbardo]]. == Pri Esperanto == {{Citaĵo | teksto = Doktoro Charcot pri Esperanto. <br> La fama esplorinto de la suda poluso sur la Sipo Pourquoi-Pas (Kial-Ne) d-ro Charcot en Paris antaŭ nelonge akceptis [[Emile Houbart|s-ron Houbart]], dir. de [[La Movado (1909)|La Movado]], kaj donis jenajn klarigojn pri Esp. : <br> — Esperanto! Sed mi estas plene informita pri la movado, por kin vi laboras. Inter miaj amikoj mi kalkulas ja generalon Delcambre, s-ron Kollet de l'lsle, s-ron Ernest Archdeacon, ktp. <br> — Sed . . . bedaŭrinde, mi ne plu estas juna, kaj mia memoro estas tute malfidela. Sed ankaŭ tiun demandon mi esploris, kaj mi deklaras, ke, vere. Esperanto estas admirinda verko. Mi estas tute certa, ke la Sipo. kiu transpertas Esperanton kaj ĝian sorton. sukcese atingos la ŝirmantan kaj pacan havenon, same, kiel faris Pourquoi Pas, malgraŭ la malfavoraj ventegoj kaj maimovoj. Al la kontraŭuloj mi respondas: <br> Kial ne?... El ,La Movado* -Paris. | verko = Aŭstria Esperantisto, februaro 1927 }} <ref>https://archive.org/details/AustriaEsperantisto_1927_n029_feb/page/14/mode/2up?q=Houbart</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.pourquoi-pas.ch/carnet/pages_auxiliaires/photos_pour_pas.html Sur les traces du "Pourquoi-Pas?"] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130101075424/http://www.pourquoi-pas.ch/carnet/pages_auxiliaires/photos_pour_pas.html|date=1 January 2013}} * [http://www.charcot.is/milestones/ Islanda retejo memore al Jean-Babtiste Charcot] {{Ĝermo|Esploristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Charcot, Jean-Baptiste}} [[Kategorio:Antarkta duoninsulo]] [[Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Sciencoj]] [[Kategorio:Grand-oficiroj de la Honora Legio]] [[Kategorio:Lando de Graham]] [[Kategorio:Esploristoj de Arkto]] [[Kategorio:Esploristoj de Antarkto]] [[Kategorio:Francaj kuracistoj]] [[Kategorio:Skoltoj]] [[Kategorio:Oceanografoj]] 90xu9kvc5906f5v045n3kedglga6u9o 9432014 9432012 2026-07-18T06:06:01Z Sj1mor 12103 /* Pri Esperanto */ 9432014 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo|priskribo=}} '''Jean-Baptiste Étienne Auguste CHARCOT''', &#x5B;ʒɑ̃batist ʃaʁko&#x5D; (naskiĝis la 15-an de julio 1867 en [[Neuilly-sur-Seine]] – mortis la 16-an de septembro 1936 apud la marbordo de [[Islando]]), pli bone konata en Francio kiel '''Komandanto Charcot''' (Komandanto Charcot), <ref>{{cite web|title=Jean-Baptiste-Étienne-Auguste Charcot {{!}} French explorer and oceanographer|url=https://www.britannica.com/biography/Jean-Baptiste-Etienne-Auguste-Charcot|website=Encyclopedia Britannica|access-date=12 June 2018|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Jean-Baptiste Charcot|url=https://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Jean-Baptiste+Charcot|website=thefreedictionary.com|publisher=[[Granda Sovetia Enciklopedio]], 3a eldono|access-date=12-a de junio 2018|date=1970–1979}}</ref> estis franca sciencisto, kuracisto kaj polusa sciencisto. Lia patro estis la [[Neŭrologio|neŭrologo]] [[Jean-Martin Charcot]] (1825–1893). Kiel sportisto, li estis franca [[Rugbeo 15|rugbea XV]]-ĉampiono en 1896 kaj ankaŭ gajnis duoblan arĝentan medalon en [[Velado (sporto)|velado]] ĉe la [[Somera Olimpiko 1900]]. Li gvidis la Francan Antarktan Ekspedicion, kiu esploris la okcidentan marbordon de [[Lando de Graham]] en la [[skuno]] "Français" de 1903 ĝis 1905. La ekspedicio atingis la insulon Adelajdo en 1905 kaj fotis la [[Arkipelago Palmer|Arkipelagon Palmer]] kaj la Marbordon Loubet. [[Dosiero:Itinéraire du Pourquoi-pas.svg|maldekstre|eta|Itinero de la ''Pourquoi Pas?'' 1908–1910]] [[Dosiero:Board_in_memory_C_B_Charcot(js).jpg|eta|270ra|[[Obelisko]] memore al Jean-Baptiste Charcot. [[Ittoqqortoormiit]], [[Gronlando]]]] Dum nova ekspedicio de 1908 ĝis 1910 kun la ŝipo "Pourquoi-Pas?" li esploris la [[Maro Bellingshausen|Maron Bellingshausen]] kaj la [[Maro Amundsen|Maron Amundsen]] kaj malkovris la Landon de Loubet, la Golfon Marguerite kaj la insulon Charcotøya, kiun li nomis honore al sia patro. De 1925 ĝis 1936 li esploris en orienta [[Gronlando]] kaj [[Svalbardo]]. == Pri Esperanto == {{Citaĵo | teksto = Doktoro Charcot pri Esperanto. <br> La fama esplorinto de la suda poluso sur la Sipo Pourquoi-Pas (Kial-Ne) d-ro Charcot en Paris antaŭ nelonge akceptis [[Emile Houbart|s-ron Houbart]], dir. de [[La Movado (1909)|La Movado]], kaj donis jenajn klarigojn pri Esp. : <br> — Esperanto! Sed mi estas plene informita pri la movado, por kiu vi laboras. Inter miaj amikoj mi kalkulas ja generalon Delcambre, s-ron Kollet de l'lsle, s-ron Ernest Archdeacon, ktp. <br> — Sed . . . bedaŭrinde, mi ne plu estas juna, kaj mia memoro estas tute malfidela. Sed ankaŭ tiun demandon mi esploris, kaj mi deklaras, ke, vere. Esperanto estas admirinda verko. Mi estas tute certa, ke la Sipo. kiu transpertas Esperanton kaj ĝian sorton. sukcese atingos la ŝirmantan kaj pacan havenon, same, kiel faris Pourquoi Pas, malgraŭ la malfavoraj ventegoj kaj maimovoj. Al la kontraŭuloj mi respondas: <br> Kial ne?... El ,La Movado* -Paris. | verko = Aŭstria Esperantisto, februaro 1927 }} <ref>https://archive.org/details/AustriaEsperantisto_1927_n029_feb/page/14/mode/2up?q=Houbart</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.pourquoi-pas.ch/carnet/pages_auxiliaires/photos_pour_pas.html Sur les traces du "Pourquoi-Pas?"] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130101075424/http://www.pourquoi-pas.ch/carnet/pages_auxiliaires/photos_pour_pas.html|date=1 January 2013}} * [http://www.charcot.is/milestones/ Islanda retejo memore al Jean-Babtiste Charcot] {{Ĝermo|Esploristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Charcot, Jean-Baptiste}} [[Kategorio:Antarkta duoninsulo]] [[Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Sciencoj]] [[Kategorio:Grand-oficiroj de la Honora Legio]] [[Kategorio:Lando de Graham]] [[Kategorio:Esploristoj de Arkto]] [[Kategorio:Esploristoj de Antarkto]] [[Kategorio:Francaj kuracistoj]] [[Kategorio:Skoltoj]] [[Kategorio:Oceanografoj]] 744f8uvkqo5a9riahjne9dk3hysrp1l 9432015 9432014 2026-07-18T06:08:26Z Sj1mor 12103 /* Pri Esperanto */ 9432015 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo|priskribo=}} '''Jean-Baptiste Étienne Auguste CHARCOT''', &#x5B;ʒɑ̃batist ʃaʁko&#x5D; (naskiĝis la 15-an de julio 1867 en [[Neuilly-sur-Seine]] – mortis la 16-an de septembro 1936 apud la marbordo de [[Islando]]), pli bone konata en Francio kiel '''Komandanto Charcot''' (Komandanto Charcot), <ref>{{cite web|title=Jean-Baptiste-Étienne-Auguste Charcot {{!}} French explorer and oceanographer|url=https://www.britannica.com/biography/Jean-Baptiste-Etienne-Auguste-Charcot|website=Encyclopedia Britannica|access-date=12 June 2018|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Jean-Baptiste Charcot|url=https://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Jean-Baptiste+Charcot|website=thefreedictionary.com|publisher=[[Granda Sovetia Enciklopedio]], 3a eldono|access-date=12-a de junio 2018|date=1970–1979}}</ref> estis franca sciencisto, kuracisto kaj polusa sciencisto. Lia patro estis la [[Neŭrologio|neŭrologo]] [[Jean-Martin Charcot]] (1825–1893). Kiel sportisto, li estis franca [[Rugbeo 15|rugbea XV]]-ĉampiono en 1896 kaj ankaŭ gajnis duoblan arĝentan medalon en [[Velado (sporto)|velado]] ĉe la [[Somera Olimpiko 1900]]. Li gvidis la Francan Antarktan Ekspedicion, kiu esploris la okcidentan marbordon de [[Lando de Graham]] en la [[skuno]] "Français" de 1903 ĝis 1905. La ekspedicio atingis la insulon Adelajdo en 1905 kaj fotis la [[Arkipelago Palmer|Arkipelagon Palmer]] kaj la Marbordon Loubet. [[Dosiero:Itinéraire du Pourquoi-pas.svg|maldekstre|eta|Itinero de la ''Pourquoi Pas?'' 1908–1910]] [[Dosiero:Board_in_memory_C_B_Charcot(js).jpg|eta|270ra|[[Obelisko]] memore al Jean-Baptiste Charcot. [[Ittoqqortoormiit]], [[Gronlando]]]] Dum nova ekspedicio de 1908 ĝis 1910 kun la ŝipo "Pourquoi-Pas?" li esploris la [[Maro Bellingshausen|Maron Bellingshausen]] kaj la [[Maro Amundsen|Maron Amundsen]] kaj malkovris la Landon de Loubet, la Golfon Marguerite kaj la insulon Charcotøya, kiun li nomis honore al sia patro. De 1925 ĝis 1936 li esploris en orienta [[Gronlando]] kaj [[Svalbardo]]. == Pri Esperanto == {{Citaĵo | teksto = Doktoro Charcot pri Esperanto. <br> La fama esplorinto de la suda poluso sur la Sipo Pourquoi-Pas (Kial-Ne) d-ro Charcot en Paris antaŭ nelonge akceptis [[Emile Houbart|s-ron Houbart]], dir. de [[La Movado (1909)|La Movado]], kaj donis jenajn klarigojn pri Esp. : <br> — Esperanto! Sed mi estas plene informita pri la movado, por kiu vi laboras. Inter miaj amikoj mi kalkulas ja generalon Delcambre, s-ron Rollet de l'lsle, s-ron [[Ernest Archdeacon]], ktp. <br> — Sed . . . bedaŭrinde, mi ne plu estas juna, kaj mia memoro estas tute malfidela. Sed ankaŭ tiun demandon mi esploris, kaj mi deklaras, ke, vere. Esperanto estas admirinda verko. Mi estas tute certa, ke la Sipo. kiu transpertas Esperanton kaj ĝian sorton. sukcese atingos la ŝirmantan kaj pacan havenon, same, kiel faris Pourquoi Pas, malgraŭ la malfavoraj ventegoj kaj maimovoj. Al la kontraŭuloj mi respondas: <br> Kial ne?... El ,La Movado* -Paris. | verko = Aŭstria Esperantisto, februaro 1927 }} <ref>https://archive.org/details/AustriaEsperantisto_1927_n029_feb/page/14/mode/2up?q=Houbart</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.pourquoi-pas.ch/carnet/pages_auxiliaires/photos_pour_pas.html Sur les traces du "Pourquoi-Pas?"] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130101075424/http://www.pourquoi-pas.ch/carnet/pages_auxiliaires/photos_pour_pas.html|date=1 January 2013}} * [http://www.charcot.is/milestones/ Islanda retejo memore al Jean-Babtiste Charcot] {{Ĝermo|Esploristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Charcot, Jean-Baptiste}} [[Kategorio:Antarkta duoninsulo]] [[Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Sciencoj]] [[Kategorio:Grand-oficiroj de la Honora Legio]] [[Kategorio:Lando de Graham]] [[Kategorio:Esploristoj de Arkto]] [[Kategorio:Esploristoj de Antarkto]] [[Kategorio:Francaj kuracistoj]] [[Kategorio:Skoltoj]] [[Kategorio:Oceanografoj]] b2jkhwe0qv398yqvbvyk3v8yejz0q8j 9432017 9432015 2026-07-18T06:08:55Z Sj1mor 12103 /* Pri Esperanto */ 9432017 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo|priskribo=}} '''Jean-Baptiste Étienne Auguste CHARCOT''', &#x5B;ʒɑ̃batist ʃaʁko&#x5D; (naskiĝis la 15-an de julio 1867 en [[Neuilly-sur-Seine]] – mortis la 16-an de septembro 1936 apud la marbordo de [[Islando]]), pli bone konata en Francio kiel '''Komandanto Charcot''' (Komandanto Charcot), <ref>{{cite web|title=Jean-Baptiste-Étienne-Auguste Charcot {{!}} French explorer and oceanographer|url=https://www.britannica.com/biography/Jean-Baptiste-Etienne-Auguste-Charcot|website=Encyclopedia Britannica|access-date=12 June 2018|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Jean-Baptiste Charcot|url=https://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Jean-Baptiste+Charcot|website=thefreedictionary.com|publisher=[[Granda Sovetia Enciklopedio]], 3a eldono|access-date=12-a de junio 2018|date=1970–1979}}</ref> estis franca sciencisto, kuracisto kaj polusa sciencisto. Lia patro estis la [[Neŭrologio|neŭrologo]] [[Jean-Martin Charcot]] (1825–1893). Kiel sportisto, li estis franca [[Rugbeo 15|rugbea XV]]-ĉampiono en 1896 kaj ankaŭ gajnis duoblan arĝentan medalon en [[Velado (sporto)|velado]] ĉe la [[Somera Olimpiko 1900]]. Li gvidis la Francan Antarktan Ekspedicion, kiu esploris la okcidentan marbordon de [[Lando de Graham]] en la [[skuno]] "Français" de 1903 ĝis 1905. La ekspedicio atingis la insulon Adelajdo en 1905 kaj fotis la [[Arkipelago Palmer|Arkipelagon Palmer]] kaj la Marbordon Loubet. [[Dosiero:Itinéraire du Pourquoi-pas.svg|maldekstre|eta|Itinero de la ''Pourquoi Pas?'' 1908–1910]] [[Dosiero:Board_in_memory_C_B_Charcot(js).jpg|eta|270ra|[[Obelisko]] memore al Jean-Baptiste Charcot. [[Ittoqqortoormiit]], [[Gronlando]]]] Dum nova ekspedicio de 1908 ĝis 1910 kun la ŝipo "Pourquoi-Pas?" li esploris la [[Maro Bellingshausen|Maron Bellingshausen]] kaj la [[Maro Amundsen|Maron Amundsen]] kaj malkovris la Landon de Loubet, la Golfon Marguerite kaj la insulon Charcotøya, kiun li nomis honore al sia patro. De 1925 ĝis 1936 li esploris en orienta [[Gronlando]] kaj [[Svalbardo]]. == Pri Esperanto == {{Citaĵo | teksto = Doktoro Charcot pri Esperanto. <br> La fama esplorinto de la suda poluso sur la Sipo Pourquoi-Pas (Kial-Ne) d-ro Charcot en Paris antaŭ nelonge akceptis [[Emile Houbart|s-ron Houbart]], dir. de [[La Movado (1909)|La Movado]], kaj donis jenajn klarigojn pri Esp. : <br> — Esperanto! Sed mi estas plene informita pri la movado, por kiu vi laboras. Inter miaj amikoj mi kalkulas ja generalon Delcambre, s-ron [[Maurice Rollet de l'Isle|Rollet de l'lsle]], s-ron [[Ernest Archdeacon]], ktp. <br> — Sed . . . bedaŭrinde, mi ne plu estas juna, kaj mia memoro estas tute malfidela. Sed ankaŭ tiun demandon mi esploris, kaj mi deklaras, ke, vere. Esperanto estas admirinda verko. Mi estas tute certa, ke la Sipo. kiu transpertas Esperanton kaj ĝian sorton. sukcese atingos la ŝirmantan kaj pacan havenon, same, kiel faris Pourquoi Pas, malgraŭ la malfavoraj ventegoj kaj maimovoj. Al la kontraŭuloj mi respondas: <br> Kial ne?... El ,La Movado* -Paris. | verko = Aŭstria Esperantisto, februaro 1927 }} <ref>https://archive.org/details/AustriaEsperantisto_1927_n029_feb/page/14/mode/2up?q=Houbart</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.pourquoi-pas.ch/carnet/pages_auxiliaires/photos_pour_pas.html Sur les traces du "Pourquoi-Pas?"] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130101075424/http://www.pourquoi-pas.ch/carnet/pages_auxiliaires/photos_pour_pas.html|date=1 January 2013}} * [http://www.charcot.is/milestones/ Islanda retejo memore al Jean-Babtiste Charcot] {{Ĝermo|Esploristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Charcot, Jean-Baptiste}} [[Kategorio:Antarkta duoninsulo]] [[Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Sciencoj]] [[Kategorio:Grand-oficiroj de la Honora Legio]] [[Kategorio:Lando de Graham]] [[Kategorio:Esploristoj de Arkto]] [[Kategorio:Esploristoj de Antarkto]] [[Kategorio:Francaj kuracistoj]] [[Kategorio:Skoltoj]] [[Kategorio:Oceanografoj]] pk26c6bp11yrpbtyf4pf3ufrktvxdbc Diskuto:Jean-Baptiste Charcot 1 950091 9432000 2026-07-18T05:25:31Z Sj1mor 12103 /* Fontoj */ nova sekcio 9432000 wikitext text/x-wiki == Fontoj == Aldono el la norvega. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 05:25, 18 jul. 2026 (UTC) czt6soc69o2b5vv19ramu5js09lj9vc László Gulyás (historiisto) 0 950092 9432010 2026-07-18T05:56:31Z Crosstor 3176 historiisto 9432010 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = |naskonomo = }} '''[[Ladislao|László]] Gulyás''' [lAslO gujAŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Gulyás László''' estas [[Hungario|hungara]] [[historiisto]], altlerneja [[instruisto]], [[tekvondisto]]. László Gulyás<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/display/manifestation/PIM1819639/fd1c9a71-2995-475a-be6c-f26e58dbf04c/solr/0/24/17/28/authorOrder/ASC hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=696862&date=2026-07-18 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1965|5|29}} en [[Hódmezővásárhely]]<!--, li mortis {{mortotago|20||}} en [[]]-->. == Biografio == László Gulyás inter 1980 - 1985 estis simpla laboristo en produktejo pri porcelanoj en sia naskiĝurbo, dum koresponde li maturiĝis en 1985. Post la soldatiĝo li akiris pedagogian diplomon en [[Scienca Universitato de Szeged|Scienca Universitato Attila József]] en [[1991]], poste li ricevis stipendion de fondaĵo, pli poste li havis postenon en [[Fidesz]] ĝis 1998. Li akiris ankaŭ administradan diplomon en [[Universitato de Pécs|Scienca Universitato Janus Pannonius]] en [[1997]]. Li ekinstruis en [[Scienca Universitato de Szeged|Altlernejo pri Nutraĵoj]] ekde 1998, li jam estis [[docento]] inter 2005-2008 en [[Altlernejo Eötvös József]]. Intertempe li akiris 2 sciencajn gradojn [[Ph.D.]] en 2004 kaj 2005 en [[Pécs]], lia [[habilitiĝo]] okazis en 2009 en [[Universitato de Debrecen]]. Inter 2005-2007 li estis katedrestro, inter 2006-2008 institutestro, en 2015 li profesoriĝis. Lia ĉeftemo estis politika geografio de [[Mez-Eŭropo]]. Ekde 1981 li estis tekvondisto (komence sportisto, poste [[arbitraciisto]], [[trejnisto]]). En 1991 li edziĝis, lia edzino naskis 3 gefilojn inter 2000-2006. Li ricevis precipe sportajn [[premio]]jn inter 1989-2021. == Elektitaj kontribuoj == * ''Chang Mookwan Taekwon-do.'' (1998) * ''Küzdelem a Kárpát-medencéért : regionalizáció és etnoregionalizmus, avagy a nemzeti és nemzetiségi kérdés területi aspektusai Magyarországon, 1690-1914'' (2012) * ''A Horthy-korszak külpolitikája'' (6 volumoj, 2012-2019) * ''A Délvidék története'' (2-a, 3-a 5-a volumoj, 2012-2020) * ''Két közép-európai régió – Felvidék, Vajdaság – sorsa az Osztrák-Magyar Monarchiától napjainkig.'' ([[disertaĵo]], 2004) * ''Edvard Benes. Tervek és valóság 1908-1948.'' (disertaĵo, 2005) == Fontoj == * [https://u-szeged.hu/oktatas/politikai-kalandor-dicso/tudomanyos-oneletrajz membiografio hungare] * [https://bookline.hu/product/home.action?_v=Gulyas_Laszlo_Kuzdelem_a_Karpat_medence&type=20&id=1131884 biografieto hungare] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Gulyas Laszlo}} [[Kategorio:Hungaraj historiistoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] [[Kategorio:Hungaraj tekvondistoj]] {{Portalstrio|Biografio}} 89wv0lotjhza6mnzer8dzls6rarkbof Arnaud Courlet de Vregille 0 950093 9432031 2026-07-18T06:31:40Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1345850393|Arnaud Courlet de Vregille]]" 9432031 wikitext text/x-wiki '''Arnaud Courlet de Vregille''' (naskita la 5-an de marto 1958 en [[Bourges]]) estas franca [[Pentrarto|pentristo]]. [[Dosiero:Arnaud_Courlet_de_Vregille,_Douard_III,_1996,_120_x_80_cm,_Acrylique_et_pastel.tif|maldekstra|eta|''Douard III'' (1996, Akrila kaj paŝtela, 120 x 80)]] [[Dosiero:La_baie_des_Anges,_par_Arnaud_Courlet_de_Vregille_(1994,_Encre_acrylique_80_x_60).JPG|eta|''La golfo de la Anĝeloj'' (1994, Akrila, 80 x 60)]] [[Dosiero:Michael_enfant_de_Lumière.jpg|eta|''Michael Enfant de Lumière'' (2018, Akrila, 90 x 120)]] [[Dosiero:Lumière_ou_Projection_privée.jpg|eta|''Lumière ou Projection privée'' (2010, Acrylic and Pastel, 90 x 120)]] [[Dosiero:Arnaud_Courlet_de_Vregille,_Jehanne_1429_(1999,_Acrylique_et_pastel,_60_x_40).JPG|eta|''Jehanne 1429'' (1999, Akrila kaj paŝtela, 60 x 40)]] [[Dosiero:Lautréamont,_Arnaud_Courlet_de_Vregille_(2012,_Acrylique,_90_x_120_cm).jpg|eta|''Lautréamont'' (2012, Akrila, 90 x 120)]] * {{YouTube|Ki66L2QnzQA|Vidéo du Conseil Général de Franche-Comté}} * {{YouTube|tD26f_Z1O40|Interview d'artiste, RCF, 2014}} * {{YouTube|c44HhXmOdF4|Un homme, un style, une oeuvre}} * [http://www.la-taillanderie.com/ Editions La Taillanderie] * [http://www.artactif.com/ Artactif] * [http://www.besancon.fr/ Ville de Besançon] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 20-a jarcento]] kxxz4jw5thjlbmz4mc3n1qsrqs5n1rk 9432033 9432031 2026-07-18T06:34:01Z Sj1mor 12103 9432033 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Arnaud Courlet de Vregille''' (naskita la 5-an de marto 1958 en [[Bourges]]) estas franca [[Pentrarto|pentristo]]. == Stilo == ''Who's Who Art in International Art'' konsideras sian arton "lirika abstraktado", priskribante ĝin kiel "futurecan" aŭ "spontanean pentraĵon." En 2004, la ''Encyclopédie des Arts en Franche-Comté'' dediĉis referencan artikolon al li . "Pentristo kiu spitas kategoriigon, esplorante la profundojn de [[abstrakta arto]] por alporti la simplecon de la figureca al la surfaco. Lia pentraĵo, kiu ŝajnas eliri el ia kolora haŭto, esprimas la tutan varmon de la turmentata realeco. Laŭ la propraj vortoj de la artisto, li pentras siajn kanvasojn kaj impulseme kaj post fazo de miksado kaj kondensado, frukto de longa periodo de introspektiva preparado. Li priskribas iujn el siaj verkoj kiel kaŝitan cirklon de soleco, kiu rompiĝas en la momento kiam la realeco fariĝas delikata kaj fendiĝas, cedante lokon al la nevidebla kaj ankaŭ rivelante la maltrankviligajn kaj okulfrapajn aspektojn de la videbla. La emocio, kiu trapenetras lian pentraĵon, ŝajnas deveni de ĝia movado, ĝia perforto, ĝia lumo." == Galerio == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:Arnaud_Courlet_de_Vregille,_Douard_III,_1996,_120_x_80_cm,_Acrylique_et_pastel.tif|''Douard III'' (1996, Akrila kaj paŝtela, 120 x 80) Dosiero:La_baie_des_Anges,_par_Arnaud_Courlet_de_Vregille_(1994,_Encre_acrylique_80_x_60).JPG|eta|''La golfo de la Anĝeloj'' (1994, Akrila, 80 x 60) Dosiero:Michael_enfant_de_Lumière.jpg|''Michael Enfant de Lumière'' (2018, Akrila, 90 x 120) Dosiero:Lumière_ou_Projection_privée.jpg|''Lumière ou Projection privée'' (2010, Acrylic and Pastel, 90 x 120) Dosiero:Arnaud_Courlet_de_Vregille,_Jehanne_1429_(1999,_Acrylique_et_pastel,_60_x_40).JPG|''Jehanne 1429'' (1999, Akrila kaj paŝtela, 60 x 40)]] Dosiero:Lautréamont,_Arnaud_Courlet_de_Vregille_(2012,_Acrylique,_90_x_120_cm).jpg|''Lautréamont'' (2012, Akrila, 90 x 120) </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{YouTube|Ki66L2QnzQA|Vidéo du Conseil Général de Franche-Comté}} * {{YouTube|tD26f_Z1O40|Interview d'artiste, RCF, 2014}} * {{YouTube|c44HhXmOdF4|Un homme, un style, une oeuvre}} * [http://www.la-taillanderie.com/ Editions La Taillanderie] * [http://www.artactif.com/ Artactif] * [http://www.besancon.fr/ Ville de Besançon] {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Vregille de, Arnaud Courlet}} [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 20-a jarcento]] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 21-a jarcento]] jyeqt8k79pewmr10jr3z85x87h24ml2 Kategorio:Francaj pentristoj de la 21-a jarcento 14 950094 9432034 2026-07-18T06:35:11Z Sj1mor 12103 Kreis novan paĝon kun "{{Commonscat linio}} [[Kategorio:Francaj artistoj de la 21-a jarcento|pentristoj]] [[Kategorio:Pentristoj de la 21-a jarcento]] [[Kategorio:Francaj pentristoj laŭ jarcentoj|20]]" 9432034 wikitext text/x-wiki {{Commonscat linio}} [[Kategorio:Francaj artistoj de la 21-a jarcento|pentristoj]] [[Kategorio:Pentristoj de la 21-a jarcento]] [[Kategorio:Francaj pentristoj laŭ jarcentoj|20]] f6twf310pvqqlhd7mlkpwayfpr5w5nn Kategorio:Francaj artistoj de la 21-a jarcento 14 950095 9432035 2026-07-18T06:36:48Z Sj1mor 12103 Kreis novan paĝon kun "{{Commonscat linio}} [[Kategorio:Francaj artistoj laŭ jarcentoj|21]] [[Kategorio:Francoj de la 21-a jarcento laŭ profesioj|Artistoj]] [[Kategorio:Artistoj de la 21-a jarcento laŭ landoj]]" 9432035 wikitext text/x-wiki {{Commonscat linio}} [[Kategorio:Francaj artistoj laŭ jarcentoj|21]] [[Kategorio:Francoj de la 21-a jarcento laŭ profesioj|Artistoj]] [[Kategorio:Artistoj de la 21-a jarcento laŭ landoj]] 5mfhtfeznq1xm4r3s8am08dmuh8qya1 Kategorio:Pentristoj de la 21-a jarcento 14 950096 9432036 2026-07-18T06:38:32Z Sj1mor 12103 Kreis novan paĝon kun "{{Commonscat linio}} [[Kategorio:Artistoj de la 21-a jarcento]] [[Kategorio:Pentristoj laŭ jarcentoj|21]]" 9432036 wikitext text/x-wiki {{Commonscat linio}} [[Kategorio:Artistoj de la 21-a jarcento]] [[Kategorio:Pentristoj laŭ jarcentoj|21]] cc0t1mgf0lpmg785y2235dz30subqk6 Fede Galizia 0 950097 9432037 2026-07-18T07:21:14Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1350253539|Fede Galizia]]" 9432037 wikitext text/x-wiki '''Fede Galizia''' ({{Ĉirkaŭ}} 1578 en [[Milano]] – {{Ĉirkaŭ}} 1630 samloke) estis itala [[Baroka pentrarto|baroka pentristino]] de pentritaj aranĝitaĵoj, portretoj kaj religiaj bildoj. Ŝi estas aparte konata kiel pentristino de fruktaj [[Aĵpentraĵo|pentritaj aranĝitaĵoj]], ĝenro en kiu ŝi estis unu el la plej fruaj praktikistoj en eŭropa arto. Ŝi eble ne estas tiel konata kiel aliaj artistinoj, kiel ekzemple [[Angelika Kauffmann|Angelica Kauffman]] kaj [[Élisabeth Vigée Le Brun]], ĉar ŝi ne havis aliron al kortegaj aŭ aristokrataj sociaj rondoj, nek ŝi serĉis la specifan [[Patroneco|patronecon]] de politikaj regantoj kaj nobeloj. <ref name=":02">{{Cite book|last=Harris|first=Ann Sutherland|title=Women Artists, 1550–1950|date=1976|publisher=Los Angeles County Museum of Art|others=Nochlin, Linda, Los Angeles County Museum of Art|isbn=0-394-41169-2|edition=1st|location=Los Angeles|oclc=2542396}}</ref> == Stilo == [[Dosiero:Fede_Galizia_White_Ceramic_Bowl_with_Peaches_and_Red_and_Blue_Plums.jpg|eta|''Blanka Ceramika Bovlo kun Persikoj kaj Ruĝaj kaj Bluaj Prunoj'' (1610)]] [[Dosiero:Fede_Galizia_-_Portrait_of_Paolo_Morigia_-_WGA08429.jpg|eta|''Portreto de Paolo Morigia'' (1592-1596)]] [[Dosiero:Fede_Galizia_-_Portrait_of_Paolo_Morigia_(detail)_-_WGA08430.jpg|eta|Proksima bildo de reflekto en la vitraj lensoj de ''Portreto de Paolo Morigia'' (1596)]] [[Dosiero:Fede_Galizia_-_Portrait_of_Federico_Zuccari_-_WGA8432.jpg|alternative=|eta|''Portreto de Federico Zuccari'' (1604)]] == Galerio == <gallery widths="190"> Dosiero:Fede_Galizia_-_Cherries_in_a_silver_compote_with_crabapples.jpg|alternative=Cherries in a silver compote with crabapples on a stone ledge| ''Ĉerizoj en arĝenta kompoto kun granatpomoj sur ŝtona kornico'' Dosiero:Fede_Galizia_-_A_Crystal_Fruit_Stand_with_Peaches,_Quinces,_and_Jasmine_Flowers_004L15033_6Z37X.jpg|alternative=Glass tazza with peaches, jasmine flowers and apples, 1607| ''Vitra tazo kun persikoj, jasmenaj floroj kaj pomoj'', 1607 Dosiero:Fede_Galizia_-_Glass_Compote_Stand_with_Peaches,_Jasmine_Flowers,_Quinces_and_a_Grasshopper.jpg|alternative=Glass tazza with peaches, Jasmine flowers, quinces and a grasshopper, c. 1610| ''Vitra tazo kun persikoj, jasmenaj floroj, cidonioj kaj akrido'', {{Ĉirkaŭ}} 1610 Dosiero:Wicker_Basket_with_Peaches,_Jasmine_Flowers,_Rose_and_Carnation_by_Fede_Galizia.jpg|alternative=Wicker basket with peaches, jasmine flowers, rose and carnation| ''[[Vimenplektado|Salikplektaĵa]] korbo kun persikoj, jasmenaj floroj, rozo kaj dianto'' </gallery> * [http://www.metmuseum.org/art/metpublications/Painters_of_Reality_The_Legacy_of_Leonardo_and_Caravaggio_in_Lombardy Pentristoj de la realeco: la heredaĵo de Leonardo kaj Caravaggio en Lombardio], ekspozicia katalogo de La Metropola Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Galizia (vidu indekson) [[Kategorio:Italaj renesancaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 17-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1570-1579]] r508i5brfq9515vuye7nsrerj5w6e57 9432038 9432037 2026-07-18T07:22:19Z Sj1mor 12103 9432038 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Fede Galizia''' ({{Ĉirkaŭ}} 1578 en [[Milano]] – {{Ĉirkaŭ}} 1630 samloke) estis itala [[Baroka pentrarto|baroka pentristino]] de pentritaj aranĝitaĵoj, portretoj kaj religiaj bildoj. Ŝi estas aparte konata kiel pentristino de fruktaj [[Aĵpentraĵo|pentritaj aranĝitaĵoj]], ĝenro en kiu ŝi estis unu el la plej fruaj praktikistoj en eŭropa arto. Ŝi eble ne estas tiel konata kiel aliaj artistinoj, kiel ekzemple [[Angelika Kauffmann|Angelica Kauffman]] kaj [[Élisabeth Vigée Le Brun]], ĉar ŝi ne havis aliron al kortegaj aŭ aristokrataj sociaj rondoj, nek ŝi serĉis la specifan [[Patroneco|patronecon]] de politikaj regantoj kaj nobeloj. <ref name=":02">{{Cite book|last=Harris|first=Ann Sutherland|title=Women Artists, 1550–1950|date=1976|publisher=Los Angeles County Museum of Art|others=Nochlin, Linda, Los Angeles County Museum of Art|isbn=0-394-41169-2|edition=1st|location=Los Angeles|oclc=2542396}}</ref> [[Dosiero:Fede_Galizia_White_Ceramic_Bowl_with_Peaches_and_Red_and_Blue_Plums.jpg|eta|''Blanka Ceramika Bovlo kun Persikoj kaj Ruĝaj kaj Bluaj Prunoj'' (1610)]] [[Dosiero:Fede_Galizia_-_Portrait_of_Paolo_Morigia_-_WGA08429.jpg|eta|''Portreto de Paolo Morigia'' (1592-1596)]] [[Dosiero:Fede_Galizia_-_Portrait_of_Paolo_Morigia_(detail)_-_WGA08430.jpg|eta|Proksima bildo de reflekto en la vitraj lensoj de ''Portreto de Paolo Morigia'' (1596)]] [[Dosiero:Fede_Galizia_-_Portrait_of_Federico_Zuccari_-_WGA8432.jpg|alternative=|eta|''Portreto de Federico Zuccari'' (1604)]] == Galerio == <gallery widths="190"> Dosiero:Fede_Galizia_-_Cherries_in_a_silver_compote_with_crabapples.jpg|alternative=Cherries in a silver compote with crabapples on a stone ledge| ''Ĉerizoj en arĝenta kompoto kun granatpomoj sur ŝtona kornico'' Dosiero:Fede_Galizia_-_A_Crystal_Fruit_Stand_with_Peaches,_Quinces,_and_Jasmine_Flowers_004L15033_6Z37X.jpg|alternative=Glass tazza with peaches, jasmine flowers and apples, 1607| ''Vitra tazo kun persikoj, jasmenaj floroj kaj pomoj'', 1607 Dosiero:Fede_Galizia_-_Glass_Compote_Stand_with_Peaches,_Jasmine_Flowers,_Quinces_and_a_Grasshopper.jpg|alternative=Glass tazza with peaches, Jasmine flowers, quinces and a grasshopper, c. 1610| ''Vitra tazo kun persikoj, jasmenaj floroj, cidonioj kaj akrido'', {{Ĉirkaŭ}} 1610 Dosiero:Wicker_Basket_with_Peaches,_Jasmine_Flowers,_Rose_and_Carnation_by_Fede_Galizia.jpg|alternative=Wicker basket with peaches, jasmine flowers, rose and carnation| ''[[Vimenplektado|Salikplektaĵa]] korbo kun persikoj, jasmenaj floroj, rozo kaj dianto'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.metmuseum.org/art/metpublications/Painters_of_Reality_The_Legacy_of_Leonardo_and_Caravaggio_in_Lombardy Pentristoj de la realeco: la heredaĵo de Leonardo kaj Caravaggio en Lombardio], ekspozicia katalogo de La Metropola Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Galizia (vidu indekson) {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Galizia, Fede}} [[Kategorio:Italaj renesancaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 17-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1570-1579]] cf5akeast708jk1hps0u9i04078cmli 9432039 9432038 2026-07-18T07:24:37Z Sj1mor 12103 9432039 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=[[Judit (Biblio)|Judit]] kaj [[Holoferno]],<br> supozata memportreto de Galizia,<br> je ĉirkaŭ 1606.}} '''Fede Galizia''' ({{Ĉirkaŭ}} 1578 en [[Milano]] – {{Ĉirkaŭ}} 1630 samloke) estis itala [[Baroka pentrarto|baroka pentristino]] de pentritaj aranĝitaĵoj, portretoj kaj religiaj bildoj. Ŝi estas aparte konata kiel pentristino de fruktaj [[Aĵpentraĵo|pentritaj aranĝitaĵoj]], ĝenro en kiu ŝi estis unu el la plej fruaj praktikistoj en eŭropa arto. Ŝi eble ne estas tiel konata kiel aliaj artistinoj, kiel ekzemple [[Angelika Kauffmann|Angelica Kauffman]] kaj [[Élisabeth Vigée Le Brun]], ĉar ŝi ne havis aliron al kortegaj aŭ aristokrataj sociaj rondoj, nek ŝi serĉis la specifan [[Patroneco|patronecon]] de politikaj regantoj kaj nobeloj. <ref name=":02">{{Cite book|last=Harris|first=Ann Sutherland|title=Women Artists, 1550–1950|date=1976|publisher=Los Angeles County Museum of Art|others=Nochlin, Linda, Los Angeles County Museum of Art|isbn=0-394-41169-2|edition=1st|location=Los Angeles|oclc=2542396}}</ref> [[Dosiero:Fede_Galizia_White_Ceramic_Bowl_with_Peaches_and_Red_and_Blue_Plums.jpg|eta|''Blanka Ceramika Bovlo kun Persikoj kaj Ruĝaj kaj Bluaj Prunoj'' (1610)]] [[Dosiero:Fede_Galizia_-_Portrait_of_Paolo_Morigia_-_WGA08429.jpg|eta|''Portreto de Paolo Morigia'' (1592-1596)]] [[Dosiero:Fede_Galizia_-_Portrait_of_Paolo_Morigia_(detail)_-_WGA08430.jpg|eta|Proksima bildo de reflekto en la vitraj lensoj de ''Portreto de Paolo Morigia'' (1596)]] [[Dosiero:Fede_Galizia_-_Portrait_of_Federico_Zuccari_-_WGA8432.jpg|alternative=|eta|''Portreto de Federico Zuccari'' (1604)]] == Galerio == <gallery widths="190"> Dosiero:Fede_Galizia_-_Cherries_in_a_silver_compote_with_crabapples.jpg|alternative=Cherries in a silver compote with crabapples on a stone ledge| ''Ĉerizoj en arĝenta kompoto kun granatpomoj sur ŝtona kornico'' Dosiero:Fede_Galizia_-_A_Crystal_Fruit_Stand_with_Peaches,_Quinces,_and_Jasmine_Flowers_004L15033_6Z37X.jpg|alternative=Glass tazza with peaches, jasmine flowers and apples, 1607| ''Vitra tazo kun persikoj, jasmenaj floroj kaj pomoj'', 1607 Dosiero:Fede_Galizia_-_Glass_Compote_Stand_with_Peaches,_Jasmine_Flowers,_Quinces_and_a_Grasshopper.jpg|alternative=Glass tazza with peaches, Jasmine flowers, quinces and a grasshopper, c. 1610| ''Vitra tazo kun persikoj, jasmenaj floroj, cidonioj kaj akrido'', {{Ĉirkaŭ}} 1610 Dosiero:Wicker_Basket_with_Peaches,_Jasmine_Flowers,_Rose_and_Carnation_by_Fede_Galizia.jpg|alternative=Wicker basket with peaches, jasmine flowers, rose and carnation| ''[[Vimenplektado|Salikplektaĵa]] korbo kun persikoj, jasmenaj floroj, rozo kaj dianto'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.metmuseum.org/art/metpublications/Painters_of_Reality_The_Legacy_of_Leonardo_and_Caravaggio_in_Lombardy Pentristoj de la realeco: la heredaĵo de Leonardo kaj Caravaggio en Lombardio], ekspozicia katalogo de La Metropola Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Galizia (vidu indekson) {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Galizia, Fede}} [[Kategorio:Italaj renesancaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 17-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1570-1579]] dkio1039yu371qyktdyj56m1f5c7aug 9432040 9432039 2026-07-18T07:25:20Z Sj1mor 12103 9432040 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=[[Judit (Biblio)|Judit]] kaj [[Holoferno]],<br> supozata memportreto de Galizia,<br> je 1596, oleo sur tolo.}} '''Fede Galizia''' ({{Ĉirkaŭ}} 1578 en [[Milano]] – {{Ĉirkaŭ}} 1630 samloke) estis itala [[Baroka pentrarto|baroka pentristino]] de pentritaj aranĝitaĵoj, portretoj kaj religiaj bildoj. Ŝi estas aparte konata kiel pentristino de fruktaj [[Aĵpentraĵo|pentritaj aranĝitaĵoj]], ĝenro en kiu ŝi estis unu el la plej fruaj praktikistoj en eŭropa arto. Ŝi eble ne estas tiel konata kiel aliaj artistinoj, kiel ekzemple [[Angelika Kauffmann|Angelica Kauffman]] kaj [[Élisabeth Vigée Le Brun]], ĉar ŝi ne havis aliron al kortegaj aŭ aristokrataj sociaj rondoj, nek ŝi serĉis la specifan [[Patroneco|patronecon]] de politikaj regantoj kaj nobeloj. <ref name=":02">{{Cite book|last=Harris|first=Ann Sutherland|title=Women Artists, 1550–1950|date=1976|publisher=Los Angeles County Museum of Art|others=Nochlin, Linda, Los Angeles County Museum of Art|isbn=0-394-41169-2|edition=1st|location=Los Angeles|oclc=2542396}}</ref> [[Dosiero:Fede_Galizia_White_Ceramic_Bowl_with_Peaches_and_Red_and_Blue_Plums.jpg|eta|''Blanka Ceramika Bovlo kun Persikoj kaj Ruĝaj kaj Bluaj Prunoj'' (1610)]] [[Dosiero:Fede_Galizia_-_Portrait_of_Paolo_Morigia_-_WGA08429.jpg|eta|''Portreto de Paolo Morigia'' (1592-1596)]] [[Dosiero:Fede_Galizia_-_Portrait_of_Paolo_Morigia_(detail)_-_WGA08430.jpg|eta|Proksima bildo de reflekto en la vitraj lensoj de ''Portreto de Paolo Morigia'' (1596)]] [[Dosiero:Fede_Galizia_-_Portrait_of_Federico_Zuccari_-_WGA8432.jpg|alternative=|eta|''Portreto de Federico Zuccari'' (1604)]] == Galerio == <gallery widths="190"> Dosiero:Fede_Galizia_-_Cherries_in_a_silver_compote_with_crabapples.jpg|alternative=Cherries in a silver compote with crabapples on a stone ledge| ''Ĉerizoj en arĝenta kompoto kun granatpomoj sur ŝtona kornico'' Dosiero:Fede_Galizia_-_A_Crystal_Fruit_Stand_with_Peaches,_Quinces,_and_Jasmine_Flowers_004L15033_6Z37X.jpg|alternative=Glass tazza with peaches, jasmine flowers and apples, 1607| ''Vitra tazo kun persikoj, jasmenaj floroj kaj pomoj'', 1607 Dosiero:Fede_Galizia_-_Glass_Compote_Stand_with_Peaches,_Jasmine_Flowers,_Quinces_and_a_Grasshopper.jpg|alternative=Glass tazza with peaches, Jasmine flowers, quinces and a grasshopper, c. 1610| ''Vitra tazo kun persikoj, jasmenaj floroj, cidonioj kaj akrido'', {{Ĉirkaŭ}} 1610 Dosiero:Wicker_Basket_with_Peaches,_Jasmine_Flowers,_Rose_and_Carnation_by_Fede_Galizia.jpg|alternative=Wicker basket with peaches, jasmine flowers, rose and carnation| ''[[Vimenplektado|Salikplektaĵa]] korbo kun persikoj, jasmenaj floroj, rozo kaj dianto'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.metmuseum.org/art/metpublications/Painters_of_Reality_The_Legacy_of_Leonardo_and_Caravaggio_in_Lombardy Pentristoj de la realeco: la heredaĵo de Leonardo kaj Caravaggio en Lombardio], ekspozicia katalogo de La Metropola Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Galizia (vidu indekson) {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Galizia, Fede}} [[Kategorio:Italaj renesancaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 17-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1570-1579]] 6bq4easyr5448p8mgvf3tm9pal9scrt 9432041 9432040 2026-07-18T07:27:47Z Sj1mor 12103 /* Galerio */ 9432041 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=[[Judit (Biblio)|Judit]] kaj [[Holoferno]],<br> supozata memportreto de Galizia,<br> je 1596, oleo sur tolo.}} '''Fede Galizia''' ({{Ĉirkaŭ}} 1578 en [[Milano]] – {{Ĉirkaŭ}} 1630 samloke) estis itala [[Baroka pentrarto|baroka pentristino]] de pentritaj aranĝitaĵoj, portretoj kaj religiaj bildoj. Ŝi estas aparte konata kiel pentristino de fruktaj [[Aĵpentraĵo|pentritaj aranĝitaĵoj]], ĝenro en kiu ŝi estis unu el la plej fruaj praktikistoj en eŭropa arto. Ŝi eble ne estas tiel konata kiel aliaj artistinoj, kiel ekzemple [[Angelika Kauffmann|Angelica Kauffman]] kaj [[Élisabeth Vigée Le Brun]], ĉar ŝi ne havis aliron al kortegaj aŭ aristokrataj sociaj rondoj, nek ŝi serĉis la specifan [[Patroneco|patronecon]] de politikaj regantoj kaj nobeloj. <ref name=":02">{{Cite book|last=Harris|first=Ann Sutherland|title=Women Artists, 1550–1950|date=1976|publisher=Los Angeles County Museum of Art|others=Nochlin, Linda, Los Angeles County Museum of Art|isbn=0-394-41169-2|edition=1st|location=Los Angeles|oclc=2542396}}</ref> [[Dosiero:Fede_Galizia_White_Ceramic_Bowl_with_Peaches_and_Red_and_Blue_Plums.jpg|eta|''Blanka Ceramika Bovlo kun Persikoj kaj Ruĝaj kaj Bluaj Prunoj'' (1610)]] [[Dosiero:Fede_Galizia_-_Portrait_of_Paolo_Morigia_-_WGA08429.jpg|eta|''Portreto de Paolo Morigia'' (1592-1596)]] [[Dosiero:Fede_Galizia_-_Portrait_of_Paolo_Morigia_(detail)_-_WGA08430.jpg|eta|Proksima bildo de reflekto en la vitraj lensoj de ''Portreto de Paolo Morigia'' (1596)]] [[Dosiero:Fede_Galizia_-_Portrait_of_Federico_Zuccari_-_WGA8432.jpg|alternative=|eta|''Portreto de Federico Zuccari'' (1604)]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:Fede_Galizia_-_Cherries_in_a_silver_compote_with_crabapples.jpg|alternative=Cherries in a silver compote with crabapples on a stone ledge| ''Ĉerizoj en arĝenta kompoto kun granatpomoj sur ŝtona kornico'' Dosiero:Fede_Galizia_-_A_Crystal_Fruit_Stand_with_Peaches,_Quinces,_and_Jasmine_Flowers_004L15033_6Z37X.jpg|alternative=Glass tazza with peaches, jasmine flowers and apples, 1607| ''Vitra tazo kun persikoj, jasmenaj floroj kaj pomoj'', 1607 Dosiero:Fede_Galizia_-_Glass_Compote_Stand_with_Peaches,_Jasmine_Flowers,_Quinces_and_a_Grasshopper.jpg|alternative=Glass tazza with peaches, Jasmine flowers, quinces and a grasshopper, c. 1610| ''Vitra tazo kun persikoj, jasmenaj floroj, cidonioj kaj akrido'', {{Ĉirkaŭ}} 1610 Dosiero:Wicker_Basket_with_Peaches,_Jasmine_Flowers,_Rose_and_Carnation_by_Fede_Galizia.jpg|alternative=Wicker basket with peaches, jasmine flowers, rose and carnation| ''[[Vimenplektado|Salikplektaĵa]] korbo kun persikoj, jasmenaj floroj, rozo kaj dianto'' Dosiero:Galizia_Pedestal_plate_with_southern_fruit.jpg|"Senviva aranĝitaĵo", 1596, oleo sur kanvaso, 66X50.5 cm, Nacia Muzeo, [[Varsovio]]. Dosiero:Fede_Galizia_-_Portrait_of_Paolo_Morigia_-_WGA08429.jpg|Portreto de la jezuita monaĥo Paolo Morigia, 1596, oleo sur tolo, 88X79 cm, Ambrosian Biblioteko, Milano. Dosiero:Fede_galizia,_cristo_nell'orto_(da_correggio),_1590-1600_ca.JPG|"La Agonio en la Ĝardeno", lasta jardeko de la 16-a jarcento, Muzeo de la Palaco Sforza, Milano. Dosiero:Noli_Me_Tángere_by_Fede_Galizia_at_Pinacoteca_di_Brera_(Milan).jpg|"Ne tuŝu min" ([[Maria Magdala|Maria Magdalena]] kaj Jesuo) en la Pinakoteca di Brera galerio (En ) en [[Milano]] . Dosiero:Fede_Galizia_-_Giuditta_con_la_testa_di_Oloferne.jpg|Judit kaj la Detranĉita Kapo de Holofernes, 1596, oleo sur ligna panelo, 122x90 cm, Ringling Museum of Art (N. ) en [[Sarasota]], [[Florido]] </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.metmuseum.org/art/metpublications/Painters_of_Reality_The_Legacy_of_Leonardo_and_Caravaggio_in_Lombardy Pentristoj de la realeco: la heredaĵo de Leonardo kaj Caravaggio en Lombardio], ekspozicia katalogo de La Metropola Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Galizia (vidu indekson) {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Galizia, Fede}} [[Kategorio:Italaj renesancaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 17-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1570-1579]] 5wmaekn0vv2h4r82y4cst2ja16an28i 9432042 9432041 2026-07-18T07:29:09Z Sj1mor 12103 9432042 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=[[Judit (Biblio)|Judit]] kaj [[Holoferno]],<br> supozata memportreto de Galizia,<br> je 1596, oleo sur tolo.}} '''Fede Galizia''' ({{Ĉirkaŭ}} 1578 en [[Milano]] – {{Ĉirkaŭ}} 1630 samloke) estis itala [[Baroka pentrarto|baroka pentristino]] de pentritaj aranĝitaĵoj, portretoj kaj religiaj bildoj. Ŝi estas aparte konata kiel pentristino de fruktaj [[Aĵpentraĵo|pentritaj aranĝitaĵoj]], ĝenro en kiu ŝi estis unu el la plej fruaj praktikistoj en eŭropa arto. Ŝi eble ne estas tiel konata kiel aliaj artistinoj, kiel ekzemple [[Angelika Kauffmann|Angelica Kauffman]] kaj [[Élisabeth Vigée Le Brun]], ĉar ŝi ne havis aliron al kortegaj aŭ aristokrataj sociaj rondoj, nek ŝi serĉis la specifan [[Patroneco|patronecon]] de politikaj regantoj kaj nobeloj. <ref name=":02">{{Cite book|last=Harris|first=Ann Sutherland|title=Women Artists, 1550–1950|date=1976|publisher=Los Angeles County Museum of Art|others=Nochlin, Linda, Los Angeles County Museum of Art|isbn=0-394-41169-2|edition=1st|location=Los Angeles|oclc=2542396}}</ref> [[Dosiero:Fede_Galizia_White_Ceramic_Bowl_with_Peaches_and_Red_and_Blue_Plums.jpg|eta|''Blanka Ceramika Bovlo kun Persikoj kaj Ruĝaj kaj Bluaj Prunoj'' (1610)]] [[Dosiero:Fede_Galizia_-_Portrait_of_Paolo_Morigia_(detail)_-_WGA08430.jpg|eta|Proksima bildo de [[Reflekto (fiziko)|reflekto]] en la [[okulvitroj]] de ''Portreto de Paolo Morigia'' (1596)]] [[Dosiero:Fede_Galizia_-_Portrait_of_Federico_Zuccari_-_WGA8432.jpg|alternative=|eta|''Portreto de Federico Zuccari'' (1604)]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:Fede_Galizia_-_Cherries_in_a_silver_compote_with_crabapples.jpg|alternative=Cherries in a silver compote with crabapples on a stone ledge| ''Ĉerizoj en arĝenta kompoto kun granatpomoj sur ŝtona kornico'' Dosiero:Fede_Galizia_-_A_Crystal_Fruit_Stand_with_Peaches,_Quinces,_and_Jasmine_Flowers_004L15033_6Z37X.jpg|alternative=Glass tazza with peaches, jasmine flowers and apples, 1607| ''Vitra tazo kun persikoj, jasmenaj floroj kaj pomoj'', 1607 Dosiero:Fede_Galizia_-_Glass_Compote_Stand_with_Peaches,_Jasmine_Flowers,_Quinces_and_a_Grasshopper.jpg|alternative=Glass tazza with peaches, Jasmine flowers, quinces and a grasshopper, c. 1610| ''Vitra tazo kun persikoj, jasmenaj floroj, cidonioj kaj akrido'', {{Ĉirkaŭ}} 1610 Dosiero:Wicker_Basket_with_Peaches,_Jasmine_Flowers,_Rose_and_Carnation_by_Fede_Galizia.jpg|alternative=Wicker basket with peaches, jasmine flowers, rose and carnation| ''[[Vimenplektado|Salikplektaĵa]] korbo kun persikoj, jasmenaj floroj, rozo kaj dianto'' Dosiero:Galizia_Pedestal_plate_with_southern_fruit.jpg|"Senviva aranĝitaĵo", 1596, oleo sur kanvaso, 66X50.5 cm, Nacia Muzeo, [[Varsovio]]. Dosiero:Fede_Galizia_-_Portrait_of_Paolo_Morigia_-_WGA08429.jpg|Portreto de la jezuita monaĥo Paolo Morigia, 1596, oleo sur tolo, 88X79 cm, Ambrosian Biblioteko, Milano. Dosiero:Fede_galizia,_cristo_nell'orto_(da_correggio),_1590-1600_ca.JPG|"La Agonio en la Ĝardeno", lasta jardeko de la 16-a jarcento, Muzeo de la Palaco Sforza, Milano. Dosiero:Noli_Me_Tángere_by_Fede_Galizia_at_Pinacoteca_di_Brera_(Milan).jpg|"Ne tuŝu min" ([[Maria Magdala|Maria Magdalena]] kaj Jesuo) en la Pinakoteca di Brera galerio (En ) en [[Milano]] . Dosiero:Fede_Galizia_-_Giuditta_con_la_testa_di_Oloferne.jpg|Judit kaj la Detranĉita Kapo de Holofernes, 1596, oleo sur ligna panelo, 122x90 cm, Ringling Museum of Art (N. ) en [[Sarasota]], [[Florido]] </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.metmuseum.org/art/metpublications/Painters_of_Reality_The_Legacy_of_Leonardo_and_Caravaggio_in_Lombardy Pentristoj de la realeco: la heredaĵo de Leonardo kaj Caravaggio en Lombardio], ekspozicia katalogo de La Metropola Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Galizia (vidu indekson) {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Galizia, Fede}} [[Kategorio:Italaj renesancaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 17-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1570-1579]] hyi5xz7g4448c4wi2qo8awkrb3wlszg 9432043 9432042 2026-07-18T07:30:22Z Sj1mor 12103 9432043 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=[[Judit (Biblio)|Judit]] kaj [[Holoferno]],<br> supozata memportreto de Galizia,<br> je 1596, oleo sur tolo.}} '''Fede Galizia''' ({{Ĉirkaŭ}} 1578 en [[Milano]] – {{Ĉirkaŭ}} 1630 samloke) estis itala [[Baroka pentrarto|baroka pentristino]] de pentritaj aranĝitaĵoj, portretoj kaj religiaj bildoj. Ŝi estas aparte konata kiel pentristino de fruktaj [[Aĵpentraĵo|pentritaj aranĝitaĵoj]], ĝenro en kiu ŝi estis unu el la plej fruaj praktikistoj en eŭropa arto. Ŝi eble ne estas tiel konata kiel aliaj artistinoj, kiel ekzemple [[Angelika Kauffmann|Angelica Kauffman]] kaj [[Élisabeth Vigée Le Brun]], ĉar ŝi ne havis aliron al kortegaj aŭ aristokrataj sociaj rondoj, nek ŝi serĉis la specifan [[Patroneco|patronecon]] de politikaj regantoj kaj nobeloj. <ref name=":02">{{Cite book|last=Harris|first=Ann Sutherland|title=Women Artists, 1550–1950|date=1976|publisher=Los Angeles County Museum of Art|others=Nochlin, Linda, Los Angeles County Museum of Art|isbn=0-394-41169-2|edition=1st|location=Los Angeles|oclc=2542396}}</ref> [[Dosiero:Fede_Galizia_White_Ceramic_Bowl_with_Peaches_and_Red_and_Blue_Plums.jpg|eta|''Blanka Ceramika Bovlo kun Persikoj kaj Ruĝaj kaj Bluaj Prunoj'' (1610)]] [[Dosiero:Fede_Galizia_-_Portrait_of_Paolo_Morigia_(detail)_-_WGA08430.jpg|eta|Proksima bildo de [[Reflekto (fiziko)|reflekto]] en la [[okulvitroj]] de ''Portreto de Paolo Morigia'' (1596)]] [[Dosiero:Fede_Galizia_-_Portrait_of_Federico_Zuccari_-_WGA8432.jpg|alternative=|eta|''Portreto de Federico Zuccari'' (1604)]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:Fede_Galizia_-_Cherries_in_a_silver_compote_with_crabapples.jpg|alternative=Cherries in a silver compote with crabapples on a stone ledge| ''Ĉerizoj en arĝenta kompoto kun granatpomoj sur ŝtona kornico'' Dosiero:Fede_Galizia_-_A_Crystal_Fruit_Stand_with_Peaches,_Quinces,_and_Jasmine_Flowers_004L15033_6Z37X.jpg|alternative=Glass tazza with peaches, jasmine flowers and apples, 1607| ''Vitra tazo kun persikoj, jasmenaj floroj kaj pomoj'', 1607 Dosiero:Fede_Galizia_-_Glass_Compote_Stand_with_Peaches,_Jasmine_Flowers,_Quinces_and_a_Grasshopper.jpg|alternative=Glass tazza with peaches, Jasmine flowers, quinces and a grasshopper, c. 1610| ''Vitra tazo kun persikoj, jasmenaj floroj, cidonioj kaj akrido'', {{Ĉirkaŭ}} 1610 Dosiero:Wicker_Basket_with_Peaches,_Jasmine_Flowers,_Rose_and_Carnation_by_Fede_Galizia.jpg|alternative=Wicker basket with peaches, jasmine flowers, rose and carnation| ''[[Vimenplektado|Salikplektaĵa]] korbo kun persikoj, jasmenaj floroj, rozo kaj dianto'' Dosiero:Galizia_Pedestal_plate_with_southern_fruit.jpg|"Senviva aranĝitaĵo", 1596, oleo sur kanvaso, 66X50.5 cm, Nacia Muzeo, [[Varsovio]]. Dosiero:Fede_Galizia_-_Portrait_of_Paolo_Morigia_-_WGA08429.jpg|Portreto de la jezuita monaĥo Paolo Morigia, 1596, oleo sur tolo, 88X79 cm, Ambrosian Biblioteko, Milano. Dosiero:Fede_galizia,_cristo_nell'orto_(da_correggio),_1590-1600_ca.JPG|"La Agonio en la Ĝardeno", lasta jardeko de la 16-a jarcento, Muzeo de la Palaco Sforza, Milano. Dosiero:Noli_Me_Tángere_by_Fede_Galizia_at_Pinacoteca_di_Brera_(Milan).jpg|"Ne tuŝu min" ([[Maria Magdala|Maria Magdalena]] kaj Jesuo) en la Pinakoteca di Brera galerio en [[Milano]]. Dosiero:Fede_Galizia_-_Giuditta_con_la_testa_di_Oloferne.jpg|Judit kaj la Detranĉita Kapo de Holofernes, 1596, oleo sur ligna panelo, 122x90 cm, Ringling Museum of Art en [[Sarasota]], [[Florido]] </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.metmuseum.org/art/metpublications/Painters_of_Reality_The_Legacy_of_Leonardo_and_Caravaggio_in_Lombardy Pentristoj de la realeco: la heredaĵo de Leonardo kaj Caravaggio en Lombardio], ekspozicia katalogo de La Metropola Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Galizia (vidu indekson) {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Galizia, Fede}} [[Kategorio:Italaj renesancaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 17-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1570-1579]] bpbruac4hjf3p96jnmtj0v0hwx2ccs5 9432044 9432043 2026-07-18T07:30:48Z Sj1mor 12103 9432044 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=[[Judit (Biblio)|Judit]] kaj [[Holoferno]],<br> supozata memportreto de Galizia,<br> je 1596, oleo sur tolo.}} '''Fede Galizia''' ({{Ĉirkaŭ}} 1578 en [[Milano]] – {{Ĉirkaŭ}} 1630 samloke) estis itala [[Baroka pentrarto|baroka pentristino]] de pentritaj aranĝitaĵoj, portretoj kaj religiaj bildoj. Ŝi estas aparte konata kiel pentristino de fruktaj [[Aĵpentraĵo|pentritaj aranĝitaĵoj]], ĝenro en kiu ŝi estis unu el la plej fruaj praktikistoj en eŭropa arto. Ŝi eble ne estas tiel konata kiel aliaj artistinoj, kiel ekzemple [[Angelika Kauffmann|Angelica Kauffman]] kaj [[Élisabeth Vigée Le Brun]], ĉar ŝi ne havis aliron al kortegaj aŭ aristokrataj sociaj rondoj, nek ŝi serĉis la specifan [[Patroneco|patronecon]] de politikaj regantoj kaj nobeloj. <ref name=":02">{{Cite book|last=Harris|first=Ann Sutherland|title=Women Artists, 1550–1950|date=1976|publisher=Los Angeles County Museum of Art|others=Nochlin, Linda, Los Angeles County Museum of Art|isbn=0-394-41169-2|edition=1st|location=Los Angeles|oclc=2542396}}</ref> [[Dosiero:Fede_Galizia_White_Ceramic_Bowl_with_Peaches_and_Red_and_Blue_Plums.jpg|eta|''Blanka ceramika bovlo kun persikoj kaj ruĝaj kaj bluaj prunoj'' (1610)]] [[Dosiero:Fede_Galizia_-_Portrait_of_Paolo_Morigia_(detail)_-_WGA08430.jpg|eta|Proksima bildo de [[Reflekto (fiziko)|reflekto]] en la [[okulvitroj]] de ''Portreto de Paolo Morigia'' (1596)]] [[Dosiero:Fede_Galizia_-_Portrait_of_Federico_Zuccari_-_WGA8432.jpg|alternative=|eta|''Portreto de Federico Zuccari'' (1604)]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:Fede_Galizia_-_Cherries_in_a_silver_compote_with_crabapples.jpg|alternative=Cherries in a silver compote with crabapples on a stone ledge| ''Ĉerizoj en arĝenta kompoto kun granatpomoj sur ŝtona kornico'' Dosiero:Fede_Galizia_-_A_Crystal_Fruit_Stand_with_Peaches,_Quinces,_and_Jasmine_Flowers_004L15033_6Z37X.jpg|alternative=Glass tazza with peaches, jasmine flowers and apples, 1607| ''Vitra tazo kun persikoj, jasmenaj floroj kaj pomoj'', 1607 Dosiero:Fede_Galizia_-_Glass_Compote_Stand_with_Peaches,_Jasmine_Flowers,_Quinces_and_a_Grasshopper.jpg|alternative=Glass tazza with peaches, Jasmine flowers, quinces and a grasshopper, c. 1610| ''Vitra tazo kun persikoj, jasmenaj floroj, cidonioj kaj akrido'', {{Ĉirkaŭ}} 1610 Dosiero:Wicker_Basket_with_Peaches,_Jasmine_Flowers,_Rose_and_Carnation_by_Fede_Galizia.jpg|alternative=Wicker basket with peaches, jasmine flowers, rose and carnation| ''[[Vimenplektado|Salikplektaĵa]] korbo kun persikoj, jasmenaj floroj, rozo kaj dianto'' Dosiero:Galizia_Pedestal_plate_with_southern_fruit.jpg|"Senviva aranĝitaĵo", 1596, oleo sur kanvaso, 66X50.5 cm, Nacia Muzeo, [[Varsovio]]. Dosiero:Fede_Galizia_-_Portrait_of_Paolo_Morigia_-_WGA08429.jpg|Portreto de la jezuita monaĥo Paolo Morigia, 1596, oleo sur tolo, 88X79 cm, Ambrosian Biblioteko, Milano. Dosiero:Fede_galizia,_cristo_nell'orto_(da_correggio),_1590-1600_ca.JPG|"La Agonio en la Ĝardeno", lasta jardeko de la 16-a jarcento, Muzeo de la Palaco Sforza, Milano. Dosiero:Noli_Me_Tángere_by_Fede_Galizia_at_Pinacoteca_di_Brera_(Milan).jpg|"Ne tuŝu min" ([[Maria Magdala|Maria Magdalena]] kaj Jesuo) en la Pinakoteca di Brera galerio en [[Milano]]. Dosiero:Fede_Galizia_-_Giuditta_con_la_testa_di_Oloferne.jpg|Judit kaj la Detranĉita Kapo de Holofernes, 1596, oleo sur ligna panelo, 122x90 cm, Ringling Museum of Art en [[Sarasota]], [[Florido]] </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.metmuseum.org/art/metpublications/Painters_of_Reality_The_Legacy_of_Leonardo_and_Caravaggio_in_Lombardy Pentristoj de la realeco: la heredaĵo de Leonardo kaj Caravaggio en Lombardio], ekspozicia katalogo de La Metropola Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Galizia (vidu indekson) {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Galizia, Fede}} [[Kategorio:Italaj renesancaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 17-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1570-1579]] e6xxj30pnkidedmrfvc6ygybxt9knyh Clara Peeters 0 950098 9432053 2026-07-18T07:55:51Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1346965169|Clara Peeters]]" 9432053 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Vanitas_painting,_selfportrait_most_probably_Clara_Peeters.jpg|dekstra|eta|300x300ra|''[[Vanitas]]'' -pentraĵo de Clara Peeters, {{Ĉirkaŭ|1610}}, konsiderata memportreto.]] '''Clara PEETERS''', nederlandlingva prononco &#x5B;ˈklaːraː ˈpeːtərs&#x5D; (naskiĝis je ĉirkaŭ 1588 en [[Antverpeno]], [[Duklando Brabanto]] <span>–</span> mortis post 1657) estis [[Flandroj|flandra]] pentristo de [[Aĵpentraĵo|pentritaj aranĝoj]] el [[Antverpeno]], kiu laboris kaj en la [[Hispana Nederlando]] kaj en la [[Respubliko de la Sep Unuiĝintaj Provincoj|Nederlanda Respubliko]].<ref>{{harvnb|Slive|1995|p=281}}</ref> [[Dosiero:Clara_Peeters_-_Still_Life_with_Cheeses,_Almonds_and_Pretzels.jpg|eta|''Pentrita Aranĝitaĵo kun Fromaĝoj, Migdaloj kaj [[Krakeno (Breco)|Brecoj]]'', ĉ. 1615, kun la "subskribita tranĉilo", kaj reflekto de la pentristo sur la rando de la kruĉkovrilo. Aĉetita de la [[Mauritshuis]] en 2012.]] Peeters estas la plej konata flandra artistino de ĉi tiu epoko kaj unu el la malmultaj artistinoj profesie laborantaj en deksepa-jarcenta Eŭropo, malgraŭ limigoj pri la aliro de virinoj al arta trejnado kaj membreco en [[Gildo|gildoj]].<ref>{{Cite web|url=https://www.artnews.com/art-news/retrospective/why-have-there-been-no-great-women-artists-4201/|title=From 1971: Why Have There Been No Great Women Artists?|last=Nochlin|first=Linda|date=2015-05-30|website=ARTnews.com|language=en-US|access-date=2019-12-05}}</ref><ref>{{harvnb|Vlieghe|1998|p=10}}</ref> Peeters specialiĝis pri pentraĵoj de pentritaj Aranĝitaĵoj kun manĝaĵoj kaj estis elstara inter la artistoj, kiuj formis la tradiciojn de la nederlandaj ''ontbijtjes'', "matenmanĝaj pecoj", scenoj de manĝaĵoj kaj simplaj vazoj, kaj ''banketjes'', "bankedpecoj" kun multekostaj [[Taso|tasoj]] kaj [[Vazo|vazoj]] el [[Valormetalo|valormetaloj]]. <ref>{{harvnb|Hochstrasser|2013|pp=534–537}}</ref> [[Dosiero:Clara_Peeters_Stillleben.jpg|eta|''Pentrita Aranĝitaĵo'', 1607, subskribita "CLARA P 1607", ankaŭ kun P-forma [[Krakeno (Breco)|breco]]]] [[Dosiero:Still_Life_with_Flowers_and_Gold_Cups_of_Honour_-_Clara_Peeters_-_Google_Cultural_Institute.jpg|eta|''Pentrita Aranĝitaĵo kun Floroj kaj Oraj Honortasoj'', 1612, kun reflektoj de la artisto sur la estro de la taso dekstre]] [[Dosiero:Clara_Peeters_-_Mesa_(Prado)_01.jpg|eta|''Pentrita Aranĝitaĵo kun Nuksoj, Bombonoj kaj Floroj'', 1611, kun la artisto spegulita plurfoje en la metalaj pecoj]] [[Dosiero:Clara_Peeters_-_Still_life_with_silver-gilt_tazza.jpg|eta|''Pentrita Aranĝitaĵo kun Arĝent-orumita Tazza'']] <gallery class="center" widths="210px" heights="150px" perrow="5"> Dosiero:Mesa_(Clara_Peeters).jpg|alternative=Table with Orange, Olives and Pie, probably 1611, with the "signed knife", from the Prado set [1]| ''Tablo kun oranĝo, olivoj kaj torto'', probable 1611, kun la "subskribita tranĉilo", el la [[Prado-Muzeo|Prado]] -aro [https://rkd.nl/explore/images/195028] Dosiero:Clara_Peeters_-_Bodegón_(Prado)_01.jpg|alternative=1611, from the Prado set. Arguably the first still-life of dead game birds. [2]| 1611, el la kolekto de la [[Prado-Muzeo|Prado]] . Verŝajne la unua pentraĵo de mortintaj ĉasbirdoj. [https://rkd.nl/explore/images/195012] Dosiero:WLA_lacma_Clara_Peeters_still_life.jpg|alternative=Still Life with Cheeses, Artichoke, and Cherries, 1612–1618 [3]| ''Pentrita Aranĝitaĵo kun fromaĝoj, artiŝokoj kaj ĉerizoj'', 1612–1618 [https://rkd.nl/explore/images/67524] Dosiero:Clara_Peeters_-_Still_Life_with_Crab,_Shrimps_and_Lobster_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Still Life with Crab, Shrimps and Lobster, unattributed painting in the style of Clara Peeters, 1630–39 [4]| ''Pentrita Aranĝitaĵo kun krabo, salikokoj kaj omaro'', neatribuita pentraĵo laŭ la stilo de Clara Peeters, 1630–39 [https://rkd.nl/explore/images/195221] Dosiero:Visstilleven_met_garnalen_en_rivierkreeftjes_-_Clara_Peeters_-_Koninklijk_Museum_voor_Schone_Kunsten_Antwerpen_-_1_(cropped).jpg|alternative=Seafood still life with shrimp and crayfish, between circa 1612 and circa 1621, Royal Museum of Fine Arts Antwerp| ''Marmanĝaĵa pentrita Aranĝitaĵo kun salikokoj kaj kankroj'', inter ĉirkaŭ 1612 kaj ĉirkaŭ 1621, [[Reĝa Muzeo pri Belarto ĉe Antverpeno|Reĝa Muzeo de Belartoj de Antverpeno]] </gallery> [[Kategorio:Mortintoj en la 17-a jarcento]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1580-1589]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] agqi0vbb5iqxt0xmaj9gf7gdeswufq0 9432057 9432053 2026-07-18T08:04:01Z Sj1mor 12103 9432057 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:Vanitas_painting,_selfportrait_most_probably_Clara_Peeters.jpg|dekstra|eta|300x300ra|''[[Vanitas]]'' -pentraĵo de Clara Peeters, {{Ĉirkaŭ|1610}}, konsiderata memportreto.]] '''Clara PEETERS''', nederlandlingva prononco &#x5B;ˈklaːraː ˈpeːtərs&#x5D; (naskiĝis je ĉirkaŭ 1588 en [[Antverpeno]], [[Duklando Brabanto]] <span>–</span> mortis post 1657) estis [[Flandroj|flandra]] pentristo de [[Aĵpentraĵo|pentritaj aranĝoj]] el [[Antverpeno]], kiu laboris kaj en la [[Hispana Nederlando]] kaj en la [[Respubliko de la Sep Unuiĝintaj Provincoj|Nederlanda Respubliko]].<ref>{{harvnb|Slive|1995|p=281}}</ref> [[Dosiero:Clara_Peeters_-_Still_Life_with_Cheeses,_Almonds_and_Pretzels.jpg|eta|''Pentrita Aranĝitaĵo kun Fromaĝoj, Migdaloj kaj [[Krakeno (Breco)|Brecoj]]'', ĉ. 1615, kun la "subskribita tranĉilo", kaj reflekto de la pentristo sur la rando de la kruĉkovrilo. Aĉetita de la [[Mauritshuis]] en 2012.]] Peeters estas la plej konata flandra artistino de ĉi tiu epoko kaj unu el la malmultaj artistinoj profesie laborantaj en deksepa-jarcenta Eŭropo, malgraŭ limigoj pri la aliro de virinoj al arta trejnado kaj membreco en [[Gildo|gildoj]].<ref>{{Cite web|url=https://www.artnews.com/art-news/retrospective/why-have-there-been-no-great-women-artists-4201/|title=From 1971: Why Have There Been No Great Women Artists?|last=Nochlin|first=Linda|date=2015-05-30|website=ARTnews.com|language=en-US|access-date=2019-12-05}}</ref><ref>{{harvnb|Vlieghe|1998|p=10}}</ref> Peeters specialiĝis pri pentraĵoj de pentritaj Aranĝitaĵoj kun manĝaĵoj kaj estis elstara inter la artistoj, kiuj formis la tradiciojn de la nederlandaj ''ontbijtjes'', "matenmanĝaj pecoj", scenoj de manĝaĵoj kaj simplaj vazoj, kaj ''banketjes'', "bankedpecoj" kun multekostaj [[taso]]j kaj [[vazo]]j el [[valormetalo]]j. <ref>{{harvnb|Hochstrasser|2013|pp=534–537}}</ref> [[Dosiero:Clara_Peeters_Stillleben.jpg|eta|''Pentrita Aranĝitaĵo'', 1607, subskribita "CLARA P 1607", ankaŭ kun P-forma [[Krakeno (Breco)|breco]]]] [[Dosiero:Still_Life_with_Flowers_and_Gold_Cups_of_Honour_-_Clara_Peeters_-_Google_Cultural_Institute.jpg|eta|''Pentrita Aranĝitaĵo kun Floroj kaj Oraj Honortasoj'', 1612, kun reflektoj de la artisto sur la estro de la taso dekstre]] [[Dosiero:Clara_Peeters_-_Mesa_(Prado)_01.jpg|eta|''Pentrita Aranĝitaĵo kun Nuksoj, Bombonoj kaj Floroj'', 1611, kun la artisto spegulita plurfoje en la metalaj pecoj]] [[Dosiero:Clara_Peeters_-_Still_life_with_silver-gilt_tazza.jpg|eta|''Pentrita Aranĝitaĵo kun Arĝent-orumita Tazza'']] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:Mesa_(Clara_Peeters).jpg|alternative=Table with Orange, Olives and Pie, probably 1611, with the "signed knife", from the Prado set [1]| ''Tablo kun oranĝo, olivoj kaj torto'', probable 1611, kun la "subskribita tranĉilo", el la [[Prado-Muzeo|Prado]] -aro [https://rkd.nl/explore/images/195028] Dosiero:Clara_Peeters_-_Bodegón_(Prado)_01.jpg|alternative=1611, from the Prado set. Arguably the first still-life of dead game birds. [2]| 1611, el la kolekto de la [[Prado-Muzeo|Prado]]. Verŝajne la unua pentraĵo de mortintaj ĉasbirdoj. [https://rkd.nl/explore/images/195012] Dosiero:WLA_lacma_Clara_Peeters_still_life.jpg|alternative=Still Life with Cheeses, Artichoke, and Cherries, 1612–1618 [3]| ''Pentrita Aranĝitaĵo kun fromaĝoj, artiŝokoj kaj ĉerizoj'', 1612–1618 [https://rkd.nl/explore/images/67524] Dosiero:Clara_Peeters_-_Still_Life_with_Crab,_Shrimps_and_Lobster_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Still Life with Crab, Shrimps and Lobster, unattributed painting in the style of Clara Peeters, 1630–39 [4]| ''Pentrita Aranĝitaĵo kun krabo, salikokoj kaj omaro'', neatribuita pentraĵo laŭ la stilo de Clara Peeters, 1630–39 [https://rkd.nl/explore/images/195221] Dosiero:Visstilleven_met_garnalen_en_rivierkreeftjes_-_Clara_Peeters_-_Koninklijk_Museum_voor_Schone_Kunsten_Antwerpen_-_1_(cropped).jpg|alternative=Seafood still life with shrimp and crayfish, between circa 1612 and circa 1621, Royal Museum of Fine Arts Antwerp| ''Marmanĝaĵa pentrita Aranĝitaĵo kun salikokoj kaj kankroj'', inter ĉirkaŭ 1612 kaj ĉirkaŭ 1621, [[Reĝa Muzeo pri Belarto ĉe Antverpeno|Reĝa Muzeo de Belartoj de Antverpeno]] </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Peeters, Clara}} [[Kategorio:Mortintoj en la 17-a jarcento]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1580-1589]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] 9z3w0xml72fivbyqgrtu79kzqim560h 9432058 9432057 2026-07-18T08:04:41Z Sj1mor 12103 9432058 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=''[[Vanitas]]'' -pentraĵo de Clara Peeters, {{Ĉirkaŭ|1610}}, konsiderata memportreto.}} <!--[[Dosiero:Vanitas_painting,_selfportrait_most_probably_Clara_Peeters.jpg|dekstra|eta|300x300ra|]]--> '''Clara PEETERS''', nederlandlingva prononco &#x5B;ˈklaːraː ˈpeːtərs&#x5D; (naskiĝis je ĉirkaŭ 1588 en [[Antverpeno]], [[Duklando Brabanto]] <span>–</span> mortis post 1657) estis [[Flandroj|flandra]] pentristo de [[Aĵpentraĵo|pentritaj aranĝoj]] el [[Antverpeno]], kiu laboris kaj en la [[Hispana Nederlando]] kaj en la [[Respubliko de la Sep Unuiĝintaj Provincoj|Nederlanda Respubliko]].<ref>{{harvnb|Slive|1995|p=281}}</ref> [[Dosiero:Clara_Peeters_-_Still_Life_with_Cheeses,_Almonds_and_Pretzels.jpg|eta|''Pentrita Aranĝitaĵo kun Fromaĝoj, Migdaloj kaj [[Krakeno (Breco)|Brecoj]]'', ĉ. 1615, kun la "subskribita tranĉilo", kaj reflekto de la pentristo sur la rando de la kruĉkovrilo. Aĉetita de la [[Mauritshuis]] en 2012.]] Peeters estas la plej konata flandra artistino de ĉi tiu epoko kaj unu el la malmultaj artistinoj profesie laborantaj en deksepa-jarcenta Eŭropo, malgraŭ limigoj pri la aliro de virinoj al arta trejnado kaj membreco en [[Gildo|gildoj]].<ref>{{Cite web|url=https://www.artnews.com/art-news/retrospective/why-have-there-been-no-great-women-artists-4201/|title=From 1971: Why Have There Been No Great Women Artists?|last=Nochlin|first=Linda|date=2015-05-30|website=ARTnews.com|language=en-US|access-date=2019-12-05}}</ref><ref>{{harvnb|Vlieghe|1998|p=10}}</ref> Peeters specialiĝis pri pentraĵoj de pentritaj Aranĝitaĵoj kun manĝaĵoj kaj estis elstara inter la artistoj, kiuj formis la tradiciojn de la nederlandaj ''ontbijtjes'', "matenmanĝaj pecoj", scenoj de manĝaĵoj kaj simplaj vazoj, kaj ''banketjes'', "bankedpecoj" kun multekostaj [[taso]]j kaj [[vazo]]j el [[valormetalo]]j. <ref>{{harvnb|Hochstrasser|2013|pp=534–537}}</ref> [[Dosiero:Clara_Peeters_Stillleben.jpg|eta|''Pentrita Aranĝitaĵo'', 1607, subskribita "CLARA P 1607", ankaŭ kun P-forma [[Krakeno (Breco)|breco]]]] [[Dosiero:Still_Life_with_Flowers_and_Gold_Cups_of_Honour_-_Clara_Peeters_-_Google_Cultural_Institute.jpg|eta|''Pentrita Aranĝitaĵo kun Floroj kaj Oraj Honortasoj'', 1612, kun reflektoj de la artisto sur la estro de la taso dekstre]] [[Dosiero:Clara_Peeters_-_Mesa_(Prado)_01.jpg|eta|''Pentrita Aranĝitaĵo kun Nuksoj, Bombonoj kaj Floroj'', 1611, kun la artisto spegulita plurfoje en la metalaj pecoj]] [[Dosiero:Clara_Peeters_-_Still_life_with_silver-gilt_tazza.jpg|eta|''Pentrita Aranĝitaĵo kun Arĝent-orumita Tazza'']] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:Mesa_(Clara_Peeters).jpg|alternative=Table with Orange, Olives and Pie, probably 1611, with the "signed knife", from the Prado set [1]| ''Tablo kun oranĝo, olivoj kaj torto'', probable 1611, kun la "subskribita tranĉilo", el la [[Prado-Muzeo|Prado]] -aro [https://rkd.nl/explore/images/195028] Dosiero:Clara_Peeters_-_Bodegón_(Prado)_01.jpg|alternative=1611, from the Prado set. Arguably the first still-life of dead game birds. [2]| 1611, el la kolekto de la [[Prado-Muzeo|Prado]]. Verŝajne la unua pentraĵo de mortintaj ĉasbirdoj. [https://rkd.nl/explore/images/195012] Dosiero:WLA_lacma_Clara_Peeters_still_life.jpg|alternative=Still Life with Cheeses, Artichoke, and Cherries, 1612–1618 [3]| ''Pentrita Aranĝitaĵo kun fromaĝoj, artiŝokoj kaj ĉerizoj'', 1612–1618 [https://rkd.nl/explore/images/67524] Dosiero:Clara_Peeters_-_Still_Life_with_Crab,_Shrimps_and_Lobster_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Still Life with Crab, Shrimps and Lobster, unattributed painting in the style of Clara Peeters, 1630–39 [4]| ''Pentrita Aranĝitaĵo kun krabo, salikokoj kaj omaro'', neatribuita pentraĵo laŭ la stilo de Clara Peeters, 1630–39 [https://rkd.nl/explore/images/195221] Dosiero:Visstilleven_met_garnalen_en_rivierkreeftjes_-_Clara_Peeters_-_Koninklijk_Museum_voor_Schone_Kunsten_Antwerpen_-_1_(cropped).jpg|alternative=Seafood still life with shrimp and crayfish, between circa 1612 and circa 1621, Royal Museum of Fine Arts Antwerp| ''Marmanĝaĵa pentrita Aranĝitaĵo kun salikokoj kaj kankroj'', inter ĉirkaŭ 1612 kaj ĉirkaŭ 1621, [[Reĝa Muzeo pri Belarto ĉe Antverpeno|Reĝa Muzeo de Belartoj de Antverpeno]] </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Peeters, Clara}} [[Kategorio:Mortintoj en la 17-a jarcento]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1580-1589]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] ml080vqk9tg0oxpwlznlnwwyoizw2jk 9432060 9432058 2026-07-18T08:09:29Z Sj1mor 12103 9432060 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=''[[Vanitas]]'' -pentraĵo de Clara Peeters, {{Ĉirkaŭ|1610}}, konsiderata memportreto.}} <!--[[Dosiero:Vanitas_painting,_selfportrait_most_probably_Clara_Peeters.jpg|dekstra|eta|300x300ra|]]--> '''Clara PEETERS''', nederlandlingva prononco &#x5B;ˈklaːraː ˈpeːtərs&#x5D; (naskiĝis je ĉirkaŭ 1588 en [[Antverpeno]], [[Duklando Brabanto]] <span>–</span> mortis post 1657) estis [[Flandroj|flandra]] pentristo de [[Aĵpentraĵo|pentritaj aranĝoj]] el [[Antverpeno]], kiu laboris kaj en la [[Hispana Nederlando]] kaj en la [[Respubliko de la Sep Unuiĝintaj Provincoj|Nederlanda Respubliko]].<ref>{{harvnb|Slive|1995|p=281}}</ref> [[Dosiero:Clara_Peeters_-_Still_Life_with_Cheeses,_Almonds_and_Pretzels.jpg|eta|''Pentrita Aranĝitaĵo kun Fromaĝoj, Migdaloj kaj [[Krakeno (Breco)|Brecoj]]'', ĉ. 1615, kun la "subskribita tranĉilo", kaj reflekto de la pentristo sur la rando de la kruĉkovrilo. Aĉetita de la [[Mauritshuis]] en 2012.]] Peeters estas la plej konata flandra artistino de ĉi tiu epoko kaj unu el la malmultaj artistinoj profesie laborantaj en deksepa-jarcenta Eŭropo, malgraŭ limigoj pri la aliro de virinoj al arta trejnado kaj membreco en [[Gildo|gildoj]].<ref>{{Cite web|url=https://www.artnews.com/art-news/retrospective/why-have-there-been-no-great-women-artists-4201/|title=From 1971: Why Have There Been No Great Women Artists?|last=Nochlin|first=Linda|date=2015-05-30|website=ARTnews.com|language=en-US|access-date=2019-12-05}}</ref><ref>{{harvnb|Vlieghe|1998|p=10}}</ref> Peeters specialiĝis pri pentraĵoj de pentritaj Aranĝitaĵoj kun manĝaĵoj kaj estis elstara inter la artistoj, kiuj formis la tradiciojn de la nederlandaj ''ontbijtjes'', "matenmanĝaj pecoj", scenoj de manĝaĵoj kaj simplaj vazoj, kaj ''banketjes'', "bankedpecoj" kun multekostaj [[taso]]j kaj [[vazo]]j el [[valormetalo]]j. <ref>{{harvnb|Hochstrasser|2013|pp=534–537}}</ref> [[Dosiero:Clara_Peeters_Stillleben.jpg|eta|''Pentrita Aranĝitaĵo'', 1607, subskribita "CLARA P 1607", ankaŭ kun P-forma [[Krakeno (Breco)|breco]]]] [[Dosiero:Still_Life_with_Flowers_and_Gold_Cups_of_Honour_-_Clara_Peeters_-_Google_Cultural_Institute.jpg|eta|''Pentrita Aranĝitaĵo kun Floroj kaj Oraj Honortasoj'', 1612, kun reflektoj de la artisto sur la estro de la taso dekstre]] [[Dosiero:Clara_Peeters_-_Mesa_(Prado)_01.jpg|eta|''Pentrita Aranĝitaĵo kun Nuksoj, Bombonoj kaj Floroj'', 1611, kun la artisto spegulita plurfoje en la metalaj pecoj]] [[Dosiero:Clara_Peeters_-_Still_life_with_silver-gilt_tazza.jpg|eta|''Pentrita Aranĝitaĵo kun Arĝent-orumita Tazza'']]Ŝia pentrostilo karakteriziĝas per zorgema peniklaboro, la sofistika aranĝo de objektoj, la preciza bildigo de teksturoj kaj malalta vidangulo. Ĉirkaŭ okdek pentraĵoj estas atribuitaj al Clara Peters, el kiuj 39 estas subskribitaj aŭ portas ŝian [[Monogramo|monogramon]] CP. Dum longa tempo, ĉi-lastaj estis atribuitaj al [[Pieter Claesz]], pentristo ankaŭ fama pro siaj pentritaj Aranĝitaĵoj kaj samtempe aktiva.<ref>Heleen Debruyne: ''[https://www.the-low-countries.com/article/clara-peeters-the-pioneer-of-still-life Clara Peeters, la Pioniro de Pentrita Aranĝitaĵo].'' Tradukita de Kate Connelly. En: ''www.the-low-countries.com.'' 28-a de februaro 2020 &#x2C;&#x20;&#x61;&#x6C;&#x69;&#x72;&#x69;&#x74;&#x61;&#x20;la 1-an de aŭgusto 2023 (en la angla).</ref> == Galerio == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:Mesa_(Clara_Peeters).jpg|alternative=Table with Orange, Olives and Pie, probably 1611, with the "signed knife", from the Prado set [1]| ''Tablo kun oranĝo, olivoj kaj torto'', probable 1611, kun la "subskribita tranĉilo", el la [[Prado-Muzeo|Prado]] -aro [https://rkd.nl/explore/images/195028] Dosiero:Clara_Peeters_-_Bodegón_(Prado)_01.jpg|alternative=1611, from the Prado set. Arguably the first still-life of dead game birds. [2]| 1611, el la kolekto de la [[Prado-Muzeo|Prado]]. Verŝajne la unua pentraĵo de mortintaj ĉasbirdoj. [https://rkd.nl/explore/images/195012] Dosiero:WLA_lacma_Clara_Peeters_still_life.jpg|alternative=Still Life with Cheeses, Artichoke, and Cherries, 1612–1618 [3]| ''Pentrita Aranĝitaĵo kun fromaĝoj, artiŝokoj kaj ĉerizoj'', 1612–1618 [https://rkd.nl/explore/images/67524] Dosiero:Clara_Peeters_-_Still_Life_with_Crab,_Shrimps_and_Lobster_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Still Life with Crab, Shrimps and Lobster, unattributed painting in the style of Clara Peeters, 1630–39 [4]| ''Pentrita Aranĝitaĵo kun krabo, salikokoj kaj omaro'', neatribuita pentraĵo laŭ la stilo de Clara Peeters, 1630–39 [https://rkd.nl/explore/images/195221] Dosiero:Visstilleven_met_garnalen_en_rivierkreeftjes_-_Clara_Peeters_-_Koninklijk_Museum_voor_Schone_Kunsten_Antwerpen_-_1_(cropped).jpg|alternative=Seafood still life with shrimp and crayfish, between circa 1612 and circa 1621, Royal Museum of Fine Arts Antwerp| ''Marmanĝaĵa pentrita Aranĝitaĵo kun salikokoj kaj kankroj'', inter ĉirkaŭ 1612 kaj ĉirkaŭ 1621, [[Reĝa Muzeo pri Belarto ĉe Antverpeno|Reĝa Muzeo de Belartoj de Antverpeno]] </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Peeters, Clara}} [[Kategorio:Mortintoj en la 17-a jarcento]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1580-1589]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] fm5t09upo8okbsajqqsqjxqc49tvjmw Internacia Tago de Nelson Mandela 0 950099 9432061 2026-07-18T08:16:13Z Giridhar 299 Paĝo pri Internacia Tago de Nelson Mandela 9432061 wikitext text/x-wiki '''La Internacia Tago de Nelson Mandela''' (aŭ '''Tago Mandela''') estas jara internacia tago honore al [[Nelson Mandela]], festata ĉiujare la 18-an de julio, la naskiĝtago de Mandela. La tago estis oficiale deklarita de [[Unuiĝintaj Nacioj]] (UN) en Novembro 2009, kaj la unua Tago Mandela ĉe UN okazis la 18-an de Julio 2010. Tamen, aliaj grupoj komencis festi la Tagon Mandela la 18-an de Julio 2009. La Tago Mandela ne estas celita kiel publika ferio, sed kiel tago por honori la heredaĵon de Nelson Mandela, la antaŭa prezidento de [[Sud-Afriko]], kaj liajn valorojn, per volontulado kaj komunuma servo. La Tago Mandela estas tutmonda voko al agado, kiu festas la ideon, ke ĉiu individuo havas la potencon transformi la mondon. Kiel diras la retejo de [[Unesko]]: Dum la mondo antaŭenigas la Tagordon 2030 por Daŭripova Evoluigo kaj alfrontas novajn defiojn, ni memoru la humanismon, kiu difinis lian vivon: "Ĉar esti libera ne estas nur deĵeti siajn katenojn, sed vivi laŭ maniero, kiu respektas kaj plifortigas la liberecon de aliaj."<ref>https://www.unesco.org/en/days/nelson-mandela</ref> La mesaĝo de la kampanjo por la Tago Mandela estas: "Nelson Mandela batalis por socia justeco dum 67 jaroj. Ni petas vin komenci per 67 minutoj."<ref>https://www.mandeladay.com/</ref> Kaj kiel diris Mandela mem, "Ni estus honoritaj se tiu tago povus servi por kunigi homojn tra la mondo por batali kontraŭ malriĉeco kaj antaŭenigi pacon, repaciĝon kaj kulturan diversecon."<ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/8021275.stm</ref> === Eksteraj ligoj === * Paĝaro en retejo de Unesko: <nowiki>https://www.unesco.org/en/days/nelson-mandela</nowiki> * Oficiala retejo de la Fondaĵo Nelson Mandela: <nowiki>https://www.mandeladay.com/</nowiki> === Referencoj === <references /> gf15os2zed1glp1bsbmsv4wbb124fwk 9432063 9432061 2026-07-18T08:18:56Z Giridhar 299 Giridhar movis paĝon [[Internacian Tagon de Nelson Mandela]] al [[Internacia Tago de Nelson Mandela]]: Forigis la superfluajn akuzativojn en la titolo 9432061 wikitext text/x-wiki '''La Internacia Tago de Nelson Mandela''' (aŭ '''Tago Mandela''') estas jara internacia tago honore al [[Nelson Mandela]], festata ĉiujare la 18-an de julio, la naskiĝtago de Mandela. La tago estis oficiale deklarita de [[Unuiĝintaj Nacioj]] (UN) en Novembro 2009, kaj la unua Tago Mandela ĉe UN okazis la 18-an de Julio 2010. Tamen, aliaj grupoj komencis festi la Tagon Mandela la 18-an de Julio 2009. La Tago Mandela ne estas celita kiel publika ferio, sed kiel tago por honori la heredaĵon de Nelson Mandela, la antaŭa prezidento de [[Sud-Afriko]], kaj liajn valorojn, per volontulado kaj komunuma servo. La Tago Mandela estas tutmonda voko al agado, kiu festas la ideon, ke ĉiu individuo havas la potencon transformi la mondon. Kiel diras la retejo de [[Unesko]]: Dum la mondo antaŭenigas la Tagordon 2030 por Daŭripova Evoluigo kaj alfrontas novajn defiojn, ni memoru la humanismon, kiu difinis lian vivon: "Ĉar esti libera ne estas nur deĵeti siajn katenojn, sed vivi laŭ maniero, kiu respektas kaj plifortigas la liberecon de aliaj."<ref>https://www.unesco.org/en/days/nelson-mandela</ref> La mesaĝo de la kampanjo por la Tago Mandela estas: "Nelson Mandela batalis por socia justeco dum 67 jaroj. Ni petas vin komenci per 67 minutoj."<ref>https://www.mandeladay.com/</ref> Kaj kiel diris Mandela mem, "Ni estus honoritaj se tiu tago povus servi por kunigi homojn tra la mondo por batali kontraŭ malriĉeco kaj antaŭenigi pacon, repaciĝon kaj kulturan diversecon."<ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/8021275.stm</ref> === Eksteraj ligoj === * Paĝaro en retejo de Unesko: <nowiki>https://www.unesco.org/en/days/nelson-mandela</nowiki> * Oficiala retejo de la Fondaĵo Nelson Mandela: <nowiki>https://www.mandeladay.com/</nowiki> === Referencoj === <references /> gf15os2zed1glp1bsbmsv4wbb124fwk 9432069 9432063 2026-07-18T08:25:11Z Giridhar 299 Aldonis ligilojn 9432069 wikitext text/x-wiki '''La Internacia Tago de Nelson Mandela''' (aŭ '''Tago Mandela''') estas jara internacia tago honore al [[Nelson Mandela]], festata ĉiujare la 18-an de julio, la naskiĝtago de Mandela. La tago estis oficiale deklarita de [[Unuiĝintaj Nacioj]] (UN) en Novembro 2009, kaj la unua Tago Mandela ĉe UN okazis la 18-an de Julio 2010. Tamen, aliaj grupoj komencis festi la Tagon Mandela la 18-an de Julio 2009. La Tago Mandela ne estas celita kiel publika ferio, sed kiel tago por honori la heredaĵon de Nelson Mandela, la antaŭa prezidento de [[Sud-Afriko]], kaj liajn valorojn, per volontulado kaj komunuma servo. La Tago Mandela estas tutmonda voko al agado, kiu festas la ideon, ke ĉiu individuo havas la potencon transformi la mondon. Kiel diras la retejo de [[Unesko]]: Dum la mondo antaŭenigas la Tagordon 2030 por [[Celoj por Daŭripova Evoluigo|Daŭripova Evoluigo]] kaj alfrontas novajn defiojn, ni memoru la [[Humanismo|humanismon]], kiu difinis lian vivon: "Ĉar esti libera ne estas nur deĵeti siajn katenojn, sed vivi laŭ maniero, kiu respektas kaj plifortigas la liberecon de aliaj."<ref>https://www.unesco.org/en/days/nelson-mandela</ref> La mesaĝo de la kampanjo por la Tago Mandela estas: "Nelson Mandela batalis por socia justeco dum 67 jaroj. Ni petas vin komenci per 67 minutoj."<ref>https://www.mandeladay.com/</ref> Kaj kiel diris Mandela mem, "Ni estus honoritaj se tiu tago povus servi por kunigi homojn tra la mondo por batali kontraŭ malriĉeco kaj antaŭenigi pacon, repaciĝon kaj kulturan diversecon."<ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/8021275.stm</ref> === Eksteraj ligoj === * Paĝaro en retejo de Unesko: https://www.unesco.org/en/days/nelson-mandela * Oficiala retejo de la Fondaĵo Nelson Mandela: https://www.mandeladay.com/ === Referencoj === <references /> hewmkz6ex5vu875mifc7zod4fu1u6uh 9432072 9432069 2026-07-18T08:30:09Z Giridhar 299 Enmetis bildon de Nelson Mandela. 9432072 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Nelson Mandela 1994.jpg|alternative=Nelson Mandela en 1994.|eta|Nelson Mandela en 1994.]] '''La Internacia Tago de Nelson Mandela''' (aŭ '''Tago Mandela''') estas jara internacia tago honore al [[Nelson Mandela]], festata ĉiujare la 18-an de julio, la naskiĝtago de Mandela. La tago estis oficiale deklarita de [[Unuiĝintaj Nacioj]] (UN) en Novembro 2009, kaj la unua Tago Mandela ĉe UN okazis la 18-an de Julio 2010. Tamen, aliaj grupoj komencis festi la Tagon Mandela la 18-an de Julio 2009. La Tago Mandela ne estas celita kiel publika ferio, sed kiel tago por honori la heredaĵon de Nelson Mandela, la antaŭa prezidento de [[Sud-Afriko]], kaj liajn valorojn, per volontulado kaj komunuma servo. La Tago Mandela estas tutmonda voko al agado, kiu festas la ideon, ke ĉiu individuo havas la potencon transformi la mondon. Kiel diras la retejo de [[Unesko]]: Dum la mondo antaŭenigas la Tagordon 2030 por [[Celoj por Daŭripova Evoluigo|Daŭripova Evoluigo]] kaj alfrontas novajn defiojn, ni memoru la [[Humanismo|humanismon]], kiu difinis lian vivon: "Ĉar esti libera ne estas nur deĵeti siajn katenojn, sed vivi laŭ maniero, kiu respektas kaj plifortigas la liberecon de aliaj."<ref>https://www.unesco.org/en/days/nelson-mandela</ref> La mesaĝo de la kampanjo por la Tago Mandela estas: "Nelson Mandela batalis por socia justeco dum 67 jaroj. Ni petas vin komenci per 67 minutoj."<ref>https://www.mandeladay.com/</ref> Kaj kiel diris Mandela mem, "Ni estus honoritaj se tiu tago povus servi por kunigi homojn tra la mondo por batali kontraŭ malriĉeco kaj antaŭenigi pacon, repaciĝon kaj kulturan diversecon."<ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/8021275.stm</ref> === Eksteraj ligoj === * Paĝaro en retejo de Unesko: https://www.unesco.org/en/days/nelson-mandela * Oficiala retejo de la Fondaĵo Nelson Mandela: https://www.mandeladay.com/ === Referencoj === <references /> msfx3l5p7splugpy8ycjfqb78yde59j 9432080 9432072 2026-07-18T08:45:13Z Giridhar 299 Ŝanĝis la tekstaranĝon de citaĵo. 9432080 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Nelson Mandela 1994.jpg|alternative=Nelson Mandela en 1994.|eta|Nelson Mandela en 1994.]] '''La Internacia Tago de Nelson Mandela''' (aŭ '''Tago Mandela''') estas jara internacia tago honore al [[Nelson Mandela]], festata ĉiujare la 18-an de julio, la naskiĝtago de Mandela. La tago estis oficiale deklarita de [[Unuiĝintaj Nacioj]] (UN) en Novembro 2009, kaj la unua Tago Mandela ĉe UN okazis la 18-an de Julio 2010. Tamen, aliaj grupoj komencis festi la Tagon Mandela la 18-an de Julio 2009. La Tago Mandela ne estas celita kiel publika ferio, sed kiel tago por honori la heredaĵon de Nelson Mandela, la antaŭa prezidento de [[Sud-Afriko]], kaj liajn valorojn, per volontulado kaj komunuma servo. La Tago Mandela estas tutmonda voko al agado, kiu festas la ideon, ke ĉiu individuo havas la potencon transformi la mondon. Kiel diras la retejo de [[Unesko]]:<blockquote>Dum la mondo antaŭenigas la Tagordon 2030 por [[Celoj por Daŭripova Evoluigo|Daŭripova Evoluigo]] kaj alfrontas novajn defiojn, ni memoru la [[Humanismo|humanismon]], kiu difinis lian vivon: "''Ĉar esti libera ne estas nur deĵeti siajn katenojn, sed vivi laŭ maniero, kiu respektas kaj plifortigas la liberecon de aliaj.''"<ref>https://www.unesco.org/en/days/nelson-mandela</ref></blockquote>La mesaĝo de la kampanjo por la Tago Mandela estas: "Nelson Mandela batalis por socia justeco dum 67 jaroj. Ni petas vin komenci per 67 minutoj."<ref>https://www.mandeladay.com/</ref> Kaj kiel diris Mandela mem, "Ni estus honoritaj se tiu tago povus servi por kunigi homojn tra la mondo por batali kontraŭ malriĉeco kaj antaŭenigi pacon, repaciĝon kaj kulturan diversecon."<ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/8021275.stm</ref> === Eksteraj ligoj === * Paĝaro en retejo de Unesko: https://www.unesco.org/en/days/nelson-mandela * Oficiala retejo de la Fondaĵo Nelson Mandela: https://www.mandeladay.com/ === Referencoj === <references /> gdhblgcy05pp4zg0jka2u6p8uqe9hn9 9432104 9432080 2026-07-18T08:56:36Z Giridhar 299 Aldonis ligilon al la paĝaro de Unuiĝintaj Nacioj. 9432104 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Nelson Mandela 1994.jpg|alternative=Nelson Mandela en 1994.|eta|Nelson Mandela en 1994.]] '''La Internacia Tago de Nelson Mandela''' (aŭ '''Tago Mandela''') estas jara internacia tago honore al [[Nelson Mandela]], festata ĉiujare la 18-an de julio, la naskiĝtago de Mandela. La tago estis oficiale deklarita de [[Unuiĝintaj Nacioj]] (UN) en Novembro 2009, kaj la unua Tago Mandela ĉe UN okazis la 18-an de Julio 2010. Tamen, aliaj grupoj komencis festi la Tagon Mandela la 18-an de Julio 2009. La Tago Mandela ne estas celita kiel publika ferio, sed kiel tago por honori la heredaĵon de Nelson Mandela, la antaŭa prezidento de [[Sud-Afriko]], kaj liajn valorojn, per volontulado kaj komunuma servo. La Tago Mandela estas tutmonda voko al agado, kiu festas la ideon, ke ĉiu individuo havas la potencon transformi la mondon. Kiel diras la retejo de [[Unesko]]:<blockquote>Dum la mondo antaŭenigas la Tagordon 2030 por [[Celoj por Daŭripova Evoluigo|Daŭripova Evoluigo]] kaj alfrontas novajn defiojn, ni memoru la [[Humanismo|humanismon]], kiu difinis lian vivon: "''Ĉar esti libera ne estas nur deĵeti siajn katenojn, sed vivi laŭ maniero, kiu respektas kaj plifortigas la liberecon de aliaj.''"<ref>https://www.unesco.org/en/days/nelson-mandela</ref></blockquote>La mesaĝo de la kampanjo por la Tago Mandela estas: "Nelson Mandela batalis por socia justeco dum 67 jaroj. Ni petas vin komenci per 67 minutoj."<ref>https://www.mandeladay.com/</ref> Kaj kiel diris Mandela mem, "Ni estus honoritaj se tiu tago povus servi por kunigi homojn tra la mondo por batali kontraŭ malriĉeco kaj antaŭenigi pacon, repaciĝon kaj kulturan diversecon."<ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/8021275.stm</ref> === Eksteraj ligoj === * Paĝaro en la retejo de Unuiĝintaj Nacioj: https://www.un.org/en/events/mandeladay/index.shtml * Paĝaro en retejo de Unesko: https://www.unesco.org/en/days/nelson-mandela * Oficiala retejo de la Fondaĵo Nelson Mandela: https://www.mandeladay.com/ === Referencoj === <references /> pxmy19ajfabjb2o8r05uja770kpqbz2 Internacian Tagon de Nelson Mandela 0 950100 9432064 2026-07-18T08:18:56Z Giridhar 299 Giridhar movis paĝon [[Internacian Tagon de Nelson Mandela]] al [[Internacia Tago de Nelson Mandela]]: Forigis la superfluajn akuzativojn en la titolo 9432064 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Internacia Tago de Nelson Mandela]] 7iptea38b4d8gmpuop5rfelm25nezwu Harriet Powers 0 950101 9432065 2026-07-18T08:21:09Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1355828438|Harriet Powers]]" 9432065 wikitext text/x-wiki '''Harriet POWERS''' (naskiĝis la 29-an de oktobro 1837 en [[Athens (Georgio)|Ateno]], [[Georgio]] - mortis la 1-an de januaro 1910) <ref>{{Cite web|url=https://www.georgiaencyclopedia.org/articles/arts-culture/harriet-powers-1837-1910|title=Harriet Powers (1837–1910)|last=Ashley Callahan|website=New Georgia Encyclopedia}}</ref> estis usona [[Popola arto|popola artistino]] kaj [[Stebkovrilo|kviltistino]] naskita en [[Sklaveco|sklavecon]] en kampara nordorienta Georgio. Powers uzis tradiciajn aplikaĵajn teknikojn por fari kviltojn, kiuj esprimis lokajn legendojn, [[Biblio|bibliajn]] rakontojn kaj [[Astronomio|astronomiajn]] eventojn. Powers edziniĝis juna kaj havis grandan familion. Post la [[Usona Enlanda Milito]] kaj la emancipiĝo, ŝi kaj ŝia edzo fariĝis terposedantoj antaŭ la 1880-aj jaroj, sed perdis sian teron pro financaj problemoj. Nur du el ŝiaj stebkovriloj estas konataj esti konservitaj: ''Bible Quilt 1886'' kaj ''Pictorial Quilt 1898.'' Ŝiaj stebkovriloj estas konsiderataj inter la plej bonaj ekzemploj de deknaŭjarcenta suda stebado. <ref>[http://www.earlywomenmasters.net/powers/index.html Harriet Powers] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071018043355/http://earlywomenmasters.net/powers/index.html|date=October 18, 2007}}, Early Women Masters.</ref> Ŝia verkaro estas ekspoziciata ĉe la [[Nacia Muzeo de Usona Historio]] en [[Vaŝingtono]], kaj la [[Belarta Muzeo de Bostono|Muzeo de Belartoj en Bostono, Masaĉuseco.]] * [http://www.americaslibrary.gov/jb/reform/jb_reform_powers_1.html Afrik-usona popola artistino Harriet Powers.] * [http://www.historyofquilts.com/hpowers.html Harriet Powers: Liberigita sklavo rakontas historiojn per stebado.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180605124344/http://www.historyofquilts.com/hpowers.html|date=June 5, 2018}} * [https://web.archive.org/web/19970729002629/http://xroads.virginia.edu/~UG97/quilt/harriet.html Sudamerika stebado: Harriet Powers.] * [http://harriettpowers.net/Harriett_Powers_Film_Project/index.html Harriet Powers Film Project.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210227040451/http://harriettpowers.net/Harriett_Powers_Film_Project/index.html|date=February 27, 2021}} * [http://americanhistory.si.edu/collections/search/object/nmah_556462 ''Biblia Stebkovrilo''] [[Kategorio:Usonaj artistoj]] [[Kategorio:Afrik-usonanoj]] obybcwu4nptnpu99e4jtqesub65uwbx 9432066 9432065 2026-07-18T08:21:46Z Sj1mor 12103 9432066 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Harriet POWERS''' (naskiĝis la 29-an de oktobro 1837 en [[Athens (Georgio)|Ateno]], [[Georgio]] - mortis la 1-an de januaro 1910) <ref>{{Cite web|url=https://www.georgiaencyclopedia.org/articles/arts-culture/harriet-powers-1837-1910|title=Harriet Powers (1837–1910)|last=Ashley Callahan|website=New Georgia Encyclopedia}}</ref> estis usona [[Popola arto|popola artistino]] kaj [[Stebkovrilo|kviltistino]] naskita en [[Sklaveco|sklavecon]] en kampara nordorienta Georgio. Powers uzis tradiciajn aplikaĵajn teknikojn por fari kviltojn, kiuj esprimis lokajn legendojn, [[Biblio|bibliajn]] rakontojn kaj [[Astronomio|astronomiajn]] eventojn. Powers edziniĝis juna kaj havis grandan familion. Post la [[Usona Enlanda Milito]] kaj la emancipiĝo, ŝi kaj ŝia edzo fariĝis terposedantoj antaŭ la 1880-aj jaroj, sed perdis sian teron pro financaj problemoj. Nur du el ŝiaj stebkovriloj estas konataj esti konservitaj: ''Bible Quilt 1886'' kaj ''Pictorial Quilt 1898.'' Ŝiaj stebkovriloj estas konsiderataj inter la plej bonaj ekzemploj de deknaŭjarcenta suda stebado. <ref>[http://www.earlywomenmasters.net/powers/index.html Harriet Powers] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071018043355/http://earlywomenmasters.net/powers/index.html|date=October 18, 2007}}, Early Women Masters.</ref> Ŝia verkaro estas ekspoziciata ĉe la [[Nacia Muzeo de Usona Historio]] en [[Vaŝingtono]], kaj la [[Belarta Muzeo de Bostono|Muzeo de Belartoj en Bostono, Masaĉuseco.]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.americaslibrary.gov/jb/reform/jb_reform_powers_1.html Afrik-usona popola artistino Harriet Powers.] * [http://www.historyofquilts.com/hpowers.html Harriet Powers: Liberigita sklavo rakontas historiojn per stebado.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180605124344/http://www.historyofquilts.com/hpowers.html|date=June 5, 2018}} * [https://web.archive.org/web/19970729002629/http://xroads.virginia.edu/~UG97/quilt/harriet.html Sudamerika stebado: Harriet Powers.] * [http://harriettpowers.net/Harriett_Powers_Film_Project/index.html Harriet Powers Film Project.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210227040451/http://harriettpowers.net/Harriett_Powers_Film_Project/index.html|date=February 27, 2021}} * [http://americanhistory.si.edu/collections/search/object/nmah_556462 ''Biblia Stebkovrilo''] {{Ĝermo|Artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Powers, Harriet}} [[Kategorio:Usonaj artistoj]] [[Kategorio:Afrik-usonanoj]] mrfc2rpdfbflkcdbt9zqrd3syacj2a0 9432068 9432066 2026-07-18T08:24:15Z Sj1mor 12103 9432068 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Harriet POWERS''' (naskiĝis la 29-an de oktobro 1837 en [[Athens (Georgio)|Ateno]], [[Georgio]] - mortis la 1-an de januaro 1910) <ref>{{Cite web|url=https://www.georgiaencyclopedia.org/articles/arts-culture/harriet-powers-1837-1910|title=Harriet Powers (1837–1910)|last=Ashley Callahan|website=New Georgia Encyclopedia}}</ref> estis usona [[Popola arto|popola artistino]] kaj [[Stebkovrilo|kviltistino]] naskita en [[Sklaveco|sklavecon]] en kampara nordorienta Georgio. Powers uzis tradiciajn aplikaĵajn teknikojn por fari kviltojn, kiuj esprimis lokajn legendojn, [[Biblio|bibliajn]] rakontojn kaj [[Astronomio|astronomiajn]] eventojn. Powers edziniĝis juna kaj havis grandan familion. Post la [[Usona Enlanda Milito]] kaj la emancipiĝo, ŝi kaj ŝia edzo fariĝis terposedantoj antaŭ la 1880-aj jaroj, sed perdis sian teron pro financaj problemoj. [[Dosiero:Harriet_Powers_-_Pictorial_quilt_-_Google_Art_Project.jpg|maldekstre|eta|300ra|Bilda Stebkovrilo (''Pictorial Quilt'')]] [[Dosiero:PowersBibleQuilt_1886.jpg|maldekstre|eta|300ra|Biblia Stebkovrilo (''Bible Quilt'')]] Nur du el ŝiaj stebkovriloj estas konataj esti konservitaj: ''Bible Quilt 1886'' kaj ''Pictorial Quilt 1898.'' Ŝiaj stebkovriloj estas konsiderataj inter la plej bonaj ekzemploj de deknaŭjarcenta suda stebado. <ref>[http://www.earlywomenmasters.net/powers/index.html Harriet Powers] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071018043355/http://earlywomenmasters.net/powers/index.html|date=October 18, 2007}}, Early Women Masters.</ref> Ŝia verkaro estas ekspoziciata ĉe la [[Nacia Muzeo de Usona Historio]] en [[Vaŝingtono]], kaj la [[Belarta Muzeo de Bostono|Muzeo de Belartoj en Bostono, Masaĉuseco.]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.americaslibrary.gov/jb/reform/jb_reform_powers_1.html Afrik-usona popola artistino Harriet Powers.] * [http://www.historyofquilts.com/hpowers.html Harriet Powers: Liberigita sklavo rakontas historiojn per stebado.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180605124344/http://www.historyofquilts.com/hpowers.html|date=June 5, 2018}} * [https://web.archive.org/web/19970729002629/http://xroads.virginia.edu/~UG97/quilt/harriet.html Sudamerika stebado: Harriet Powers.] * [http://harriettpowers.net/Harriett_Powers_Film_Project/index.html Harriet Powers Film Project.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210227040451/http://harriettpowers.net/Harriett_Powers_Film_Project/index.html|date=February 27, 2021}} * [http://americanhistory.si.edu/collections/search/object/nmah_556462 ''Biblia Stebkovrilo''] {{Ĝermo|Artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Powers, Harriet}} [[Kategorio:Usonaj artistoj]] [[Kategorio:Afrik-usonanoj]] e6d1ixu9d791cqz2rwgni5i7ati8lud Ljubov Popova 0 950102 9432073 2026-07-18T08:33:55Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1327170945|Lyubov Popova]]" 9432073 wikitext text/x-wiki '''Ljubov Sergejevna POPOVA''' ({{langx|ru|Любо́вь Серге́евна Попо́ва}}; 24-a de aprilo 1889 – 25-a de majo 1924) <ref name="Britannica2">{{cite web|title=Lyubov Sergeyevna Popova {{!}} Russian Constructivist Artist|url=https://www.britannica.com/biography/Lyubov-Sergeyevna-Popova|website=Britannica|access-date=18 July 2024|language=en|date=21 May 2024}}</ref> estis rusa-sovetia [[Avangardo|avangarda artisto]], [[Pentrarto|pentristo]] kaj [[dezajnisto]]. [[Dosiero:1913_Popova_Das_Modell_anagoria.JPG|eta|''La modelo'', 1913]] [[Dosiero:Lyubov_Popova_-_The_Pianist.jpg|eta|''La pianisto'', 1914, [[Nacia Galerio de Kanado]]]] [[Dosiero:Popova_Philosopher.jpg|eta|''Portreto de filozofo'' (frato de la artisto, Pavel Sergejeviĉ Popov), 1915]] == Galerio == <gallery widths="170px" heights="200px"> Dosiero:Popova_Air_Man_Space.jpg|alternative=Air+Man+Space, 1912, Oil on canvas, 125 x 107 cm, The State Russian Museum, St. Petersburg| ''Aero+Homo+Spaco'', 1912, Oleo sur kanvaso, 125 x 107&nbsp;cm, [[Rusa Muzeo|La Ŝtata Rusa Muzeo]], Sankt-Peterburgo Dosiero:GUGG_Untitled_(Popova).jpg|alternative=Untitled, 1915, Oil on canvas, 106.4 cm × 71.1 cm (41.9 in × 28.0 in), Solomon R. Guggenheim Museum, New York Gift, George Costakis, 1981 Guggenheim Museum| ''Sentitola'', 1915, Oleo sur kanvaso, Muzeo Solomon R. Guggenheim, Novjorko Donaco, George Costakis, 1981 [[Solomon R. Guggenheim Museum|Muzeo Guggenheim]] Dosiero:GUGG_Birsk.jpg|alternative=Birsk, 1916, Oil on canvas, 106 cm × 69.5 cm (41.7 in × 27.4 in), Solomon R. Guggenheim Museum, New York Gift, George Costakis, 1981 Guggenheim Museum| ''Birsk'', 1916, Oleo sur kanvaso, Muzeo Solomon R. Guggenheim, Novjorko Donaco, George Costakis, 1981 [[Solomon R. Guggenheim Museum|Muzeo Guggenheim]] Dosiero:Textile_design_-_Liubov_Popova_-_c.1924.jpg|alternative=Textile design, c.1924| Tekstila dezajno, ĉ. 1924 </gallery> * {{webarchive|url=http://webarchive.loc.gov/all/20011125071530/http://www.rollins.edu/foreign_lang/russian/popova.html|title=Lyubov Popova|date=2001-11-25}} – [[Rollins College|Rollins Kolegio]] * {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041206165721/http://www.guggenheimcollection.org/site/artist_bio_131.html|title=Biography|date=2004-12-06}} – [[Solomon R. Guggenheim Museum|Muzeo Solomon R. Guggenheim]] * {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150423004401/http://www.guggenheim.org/new-york/collections/collection-online/artists/1144|title=Collection|date=2015-04-23}} – Muzeo Solomon R. Guggenheim * [http://www.tate.org.uk/research/publications/tate-papers/14/liubov-popova-from-painting-to-textile-design Liubov Popova: De Pentrarto ĝis Tekstila Dezajno] de Christina Lodder, Tate Papers no.14 [[Kategorio:Rusaj pentristoj]] [[Kategorio:Modernaj pentristoj]] [[Kategorio:Kubistoj]] cp9tst075c1thqmximlf0u5uernefvw 9432076 9432073 2026-07-18T08:42:18Z Sj1mor 12103 9432076 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Ljubov Sergejevna POPOVA''' ({{lang-ru|Любо́вь Серге́евна Попо́ва}}; naskiĝis la 24-an de aprilo 1889 – mortis la 25-an de majo 1924 en [[Moskvo]]) <ref name="Britannica2">{{cite web|title=Lyubov Sergeyevna Popova {{!}} Russian Constructivist Artist|url=https://www.britannica.com/biography/Lyubov-Sergeyevna-Popova|website=Britannica|access-date=18 July 2024|language=en|date=21 May 2024}}</ref> estis rusa-sovetia [[Avangardo|avangarda artistino]] ([[Kubismo|kubisto]], [[Konstruktivismo (arto)|konstruktivisto]]), [[Pentrarto|pentristo]] kaj [[dezajnisto]]. == Stilo == [[Dosiero:1913_Popova_Das_Modell_anagoria.JPG|eta|''La modelo'', 1913]] [[Dosiero:Lyubov_Popova_-_The_Pianist.jpg|eta|''La pianisto'', 1914, [[Nacia Galerio de Kanado]]]] [[Dosiero:Popova_Philosopher.jpg|eta|''Portreto de filozofo'' (frato de la artisto, Pavel Sergejeviĉ Popov), 1915]]La kompletaj verkoj de Ljubov Popova estas konsiderataj de multaj kiel kulmino de la [[rusa avangardo]], verkaro de elstara originaleco, tamen samtempe, en sia disvolviĝo, sumigo de la plej gravaj eksperimentoj, ia arta metodaro de la rusa avangardo kiel tuto. Ŝia engaĝiĝo kun [[Kubismo]], kiun Popova renkontis unue en Moskvo kaj poste en 1912 en Parizo kune kun [[Nadeĵda Udalcova]], havis daŭran efikon. Ŝia engaĝiĝo kun [[Futurismo]], kiun ŝi intense studis eĉ antaŭ sia vojaĝo al [[Italio]], ankaŭ gravas por la disvolviĝo de la artistino. Aparte, la influo de la itala futuristo [[Umberto Boccioni]], kies ''Teknika Manifesto de Futurismaj Pentristoj'' estis publikigita en Moskvo en 1914, estis signifa. Tiel, en la pentraĵo de Popova ''"Sidanta Nuda Virino",'' la prezentita figuro estas tute integrita en la spacon; la surfacoj penetras la figuron, kies dinamiko, siavice, ampleksas la tutan bildan spacon. Dua versio de ĉi tiu pentraĵo, kreita baldaŭ poste, titoliĝas ''Homo + Aero + Spaco'' kaj klare rilatas al la terminologio de Boccioni. Ĉi tiu pentraĵo nun estas en la [[Tretjakova galerio]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:Popova_Air_Man_Space.jpg|alternative=Air+Man+Space, 1912, Oil on canvas, 125 x 107 cm, The State Russian Museum, St. Petersburg| ''Aero+Homo+Spaco'', 1912, Oleo sur kanvaso, 125 x 107&nbsp;cm, [[Rusa Muzeo|La Ŝtata Rusa Muzeo]], Sankt-Peterburgo Dosiero:GUGG_Untitled_(Popova).jpg|alternative=Untitled, 1915, Oil on canvas, 106.4 cm × 71.1 cm (41.9 in × 28.0 in), Solomon R. Guggenheim Museum, New York Gift, George Costakis, 1981 Guggenheim Museum| ''Sentitola'', 1915, Oleo sur kanvaso, Muzeo Solomon R. Guggenheim, Novjorko Donaco, George Costakis, 1981 [[Solomon R. Guggenheim Museum|Muzeo Guggenheim]] Dosiero:GUGG_Birsk.jpg|alternative=Birsk, 1916, Oil on canvas, 106 cm × 69.5 cm (41.7 in × 27.4 in), Solomon R. Guggenheim Museum, New York Gift, George Costakis, 1981 Guggenheim Museum| ''Birsk'', 1916, Oleo sur kanvaso, Muzeo Solomon R. Guggenheim, Novjorko Donaco, George Costakis, 1981 [[Solomon R. Guggenheim Museum|Muzeo Guggenheim]] Dosiero:Textile_design_-_Liubov_Popova_-_c.1924.jpg|alternative=Textile design, c.1924| Tekstila dezajno, ĉ. 1924 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{webarchive|url=http://webarchive.loc.gov/all/20011125071530/http://www.rollins.edu/foreign_lang/russian/popova.html|title=Lyubov Popova|date=2001-11-25}} – [[Rollins College|Rollins Kolegio]] * {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041206165721/http://www.guggenheimcollection.org/site/artist_bio_131.html|title=Biography|date=2004-12-06}} – [[Solomon R. Guggenheim Museum|Muzeo Solomon R. Guggenheim]] * {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150423004401/http://www.guggenheim.org/new-york/collections/collection-online/artists/1144|title=Collection|date=2015-04-23}} – Muzeo Solomon R. Guggenheim * [http://www.tate.org.uk/research/publications/tate-papers/14/liubov-popova-from-painting-to-textile-design Liubov Popova: De Pentrarto ĝis Tekstila Dezajno] de Christina Lodder, Tate Papers no.14 {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Popova, Ljubov}} [[Kategorio:Rusaj pentristoj]] [[Kategorio:Modernaj pentristoj]] [[Kategorio:Kubistoj]] frevzi2ooej2kv26zlnk2xz01e0t5za 9432078 9432076 2026-07-18T08:43:39Z Sj1mor 12103 9432078 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Ljubov Sergejevna POPOVA''' ({{lang-ru|Любо́вь Серге́евна Попо́ва}}; naskiĝis la 24-an de aprilo 1889 – mortis la 25-an de majo 1924 en [[Moskvo]]) <ref name="Britannica2">{{cite web|title=Lyubov Sergeyevna Popova {{!}} Russian Constructivist Artist|url=https://www.britannica.com/biography/Lyubov-Sergeyevna-Popova|website=Britannica|access-date=18 July 2024|language=en|date=21 May 2024}}</ref> estis rusa-sovetia [[Avangardo|avangarda artistino]] ([[Kubismo|kubisto]], [[Konstruktivismo (arto)|konstruktivisto]]), [[Pentrarto|pentristo]] kaj [[dezajnisto]]. == Stilo == [[Dosiero:1913_Popova_Das_Modell_anagoria.JPG|eta|''La modelo'', 1913]] [[Dosiero:Lyubov_Popova_-_The_Pianist.jpg|eta|''La pianisto'', 1914, [[Nacia Galerio de Kanado]]]] [[Dosiero:Popova_Philosopher.jpg|eta|''Portreto de filozofo'' (frato de la artisto, Pavel Sergejeviĉ Popov), 1915]]La kompletaj verkoj de Ljubov Popova estas konsiderataj de multaj kiel kulmino de la [[rusa avangardo]], verkaro de elstara originaleco, tamen samtempe, en sia disvolviĝo, sumigo de la plej gravaj eksperimentoj, ia arta metodaro de la rusa avangardo kiel tuto. Ŝia engaĝiĝo kun [[Kubismo]], kiun Popova renkontis unue en Moskvo kaj poste en 1912 en Parizo kune kun [[Nadeĵda Udalcova]], havis daŭran efikon. Ŝia engaĝiĝo kun [[Futurismo]], kiun ŝi intense studis eĉ antaŭ sia vojaĝo al [[Italio]], ankaŭ gravas por la disvolviĝo de la artistino. Aparte, la influo de la itala futuristo [[Umberto Boccioni]], kies ''Teknika Manifesto de Futurismaj Pentristoj'' estis publikigita en Moskvo en 1914, estis signifa. Tiel, en la pentraĵo de Popova ''"Sidanta Nuda Virino",'' la prezentita figuro estas tute integrita en la spacon; la surfacoj penetras la figuron, kies dinamiko, siavice, ampleksas la tutan bildan spacon. Dua versio de ĉi tiu pentraĵo, kreita baldaŭ poste, titoliĝas ''Homo + Aero + Spaco'' kaj klare rilatas al la terminologio de Boccioni. Ĉi tiu pentraĵo nun estas en la [[Tretjakova galerio]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:Popova_Air_Man_Space.jpg|alternative=Air+Man+Space, 1912, Oil on canvas, 125 x 107 cm, The State Russian Museum, St. Petersburg| ''Aero+Homo+Spaco'', 1912, Oleo sur kanvaso, 125 x 107&nbsp;cm, [[Rusa Muzeo|La Ŝtata Rusa Muzeo]], Sankt-Peterburgo Dosiero:GUGG_Untitled_(Popova).jpg|alternative=Untitled, 1915, Oil on canvas, 106.4 cm × 71.1 cm (41.9 in × 28.0 in), Solomon R. Guggenheim Museum, New York Gift, George Costakis, 1981 Guggenheim Museum| ''Sentitola'', 1915, Oleo sur kanvaso, Muzeo Solomon R. Guggenheim, Novjorko Donaco, George Costakis, 1981 [[Solomon R. Guggenheim Museum|Muzeo Guggenheim]] Dosiero:GUGG_Birsk.jpg|alternative=Birsk, 1916, Oil on canvas, 106 cm × 69.5 cm (41.7 in × 27.4 in), Solomon R. Guggenheim Museum, New York Gift, George Costakis, 1981 Guggenheim Museum| ''Birsk'', 1916, Oleo sur kanvaso, Muzeo Solomon R. Guggenheim, Novjorko Donaco, George Costakis, 1981 [[Solomon R. Guggenheim Museum|Muzeo Guggenheim]] Dosiero:Textile_design_-_Liubov_Popova_-_c.1924.jpg|alternative=Textile design, c.1924| Tekstila dezajno, ĉ. 1924 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{webarchive|url=http://webarchive.loc.gov/all/20011125071530/http://www.rollins.edu/foreign_lang/russian/popova.html|title=Lyubov Popova|date=2001-11-25}} – [[Rollins College|Rollins Kolegio]] * {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041206165721/http://www.guggenheimcollection.org/site/artist_bio_131.html|title=Biography|date=2004-12-06}} – [[Solomon R. Guggenheim Museum|Muzeo Solomon R. Guggenheim]] * {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150423004401/http://www.guggenheim.org/new-york/collections/collection-online/artists/1144|title=Collection|date=2015-04-23}} – Muzeo Solomon R. Guggenheim * [http://www.tate.org.uk/research/publications/tate-papers/14/liubov-popova-from-painting-to-textile-design Liubov Popova: De Pentrarto ĝis Tekstila Dezajno] de Christina Lodder, Tate Papers no.14 {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Popova, Ljubov}} [[Kategorio:Rusiaj pentristoj]] [[Kategorio:Modernaj pentristoj]] [[Kategorio:Kubistoj]] 5ifa8ijq1zheh2cw16x3znzq3zomv2z 9432079 9432078 2026-07-18T08:45:01Z Sj1mor 12103 /* Eksteraj ligiloj */ 9432079 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Ljubov Sergejevna POPOVA''' ({{lang-ru|Любо́вь Серге́евна Попо́ва}}; naskiĝis la 24-an de aprilo 1889 – mortis la 25-an de majo 1924 en [[Moskvo]]) <ref name="Britannica2">{{cite web|title=Lyubov Sergeyevna Popova {{!}} Russian Constructivist Artist|url=https://www.britannica.com/biography/Lyubov-Sergeyevna-Popova|website=Britannica|access-date=18 July 2024|language=en|date=21 May 2024}}</ref> estis rusa-sovetia [[Avangardo|avangarda artistino]] ([[Kubismo|kubisto]], [[Konstruktivismo (arto)|konstruktivisto]]), [[Pentrarto|pentristo]] kaj [[dezajnisto]]. == Stilo == [[Dosiero:1913_Popova_Das_Modell_anagoria.JPG|eta|''La modelo'', 1913]] [[Dosiero:Lyubov_Popova_-_The_Pianist.jpg|eta|''La pianisto'', 1914, [[Nacia Galerio de Kanado]]]] [[Dosiero:Popova_Philosopher.jpg|eta|''Portreto de filozofo'' (frato de la artisto, Pavel Sergejeviĉ Popov), 1915]]La kompletaj verkoj de Ljubov Popova estas konsiderataj de multaj kiel kulmino de la [[rusa avangardo]], verkaro de elstara originaleco, tamen samtempe, en sia disvolviĝo, sumigo de la plej gravaj eksperimentoj, ia arta metodaro de la rusa avangardo kiel tuto. Ŝia engaĝiĝo kun [[Kubismo]], kiun Popova renkontis unue en Moskvo kaj poste en 1912 en Parizo kune kun [[Nadeĵda Udalcova]], havis daŭran efikon. Ŝia engaĝiĝo kun [[Futurismo]], kiun ŝi intense studis eĉ antaŭ sia vojaĝo al [[Italio]], ankaŭ gravas por la disvolviĝo de la artistino. Aparte, la influo de la itala futuristo [[Umberto Boccioni]], kies ''Teknika Manifesto de Futurismaj Pentristoj'' estis publikigita en Moskvo en 1914, estis signifa. Tiel, en la pentraĵo de Popova ''"Sidanta Nuda Virino",'' la prezentita figuro estas tute integrita en la spacon; la surfacoj penetras la figuron, kies dinamiko, siavice, ampleksas la tutan bildan spacon. Dua versio de ĉi tiu pentraĵo, kreita baldaŭ poste, titoliĝas ''Homo + Aero + Spaco'' kaj klare rilatas al la terminologio de Boccioni. Ĉi tiu pentraĵo nun estas en la [[Tretjakova galerio]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:Popova_Air_Man_Space.jpg|alternative=Air+Man+Space, 1912, Oil on canvas, 125 x 107 cm, The State Russian Museum, St. Petersburg| ''Aero+Homo+Spaco'', 1912, Oleo sur kanvaso, 125 x 107&nbsp;cm, [[Rusa Muzeo|La Ŝtata Rusa Muzeo]], Sankt-Peterburgo Dosiero:GUGG_Untitled_(Popova).jpg|alternative=Untitled, 1915, Oil on canvas, 106.4 cm × 71.1 cm (41.9 in × 28.0 in), Solomon R. Guggenheim Museum, New York Gift, George Costakis, 1981 Guggenheim Museum| ''Sentitola'', 1915, Oleo sur kanvaso, Muzeo Solomon R. Guggenheim, Novjorko Donaco, George Costakis, 1981 [[Solomon R. Guggenheim Museum|Muzeo Guggenheim]] Dosiero:GUGG_Birsk.jpg|alternative=Birsk, 1916, Oil on canvas, 106 cm × 69.5 cm (41.7 in × 27.4 in), Solomon R. Guggenheim Museum, New York Gift, George Costakis, 1981 Guggenheim Museum| ''Birsk'', 1916, Oleo sur kanvaso, Muzeo Solomon R. Guggenheim, Novjorko Donaco, George Costakis, 1981 [[Solomon R. Guggenheim Museum|Muzeo Guggenheim]] Dosiero:Textile_design_-_Liubov_Popova_-_c.1924.jpg|alternative=Textile design, c.1924| Tekstila dezajno, ĉ. 1924 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{webarchive|url=http://webarchive.loc.gov/all/20011125071530/http://www.rollins.edu/foreign_lang/russian/popova.html|title=Lyubov Popova|date=2001-11-25}} – [[:en:Rollins College|Rollins Kolegio]] * {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041206165721/http://www.guggenheimcollection.org/site/artist_bio_131.html|title=Biography|date=2004-12-06}} – [[Solomon R. Guggenheim Museum|Muzeo Solomon R. Guggenheim]] * {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150423004401/http://www.guggenheim.org/new-york/collections/collection-online/artists/1144|title=Collection|date=2015-04-23}} – Muzeo Solomon R. Guggenheim * [http://www.tate.org.uk/research/publications/tate-papers/14/liubov-popova-from-painting-to-textile-design Liubov Popova: De Pentrarto ĝis Tekstila Dezajno] de Christina Lodder, Tate Papers no.14 {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Popova, Ljubov}} [[Kategorio:Rusiaj pentristoj]] [[Kategorio:Modernaj pentristoj]] [[Kategorio:Kubistoj]] 2rkd2xkfmvy5vbt758z760vioh3xmz4 9432082 9432079 2026-07-18T08:48:09Z Sj1mor 12103 9432082 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Ljubov Sergejevna POPOVA''' ({{lang-ru|Любо́вь Серге́евна Попо́ва}}; naskiĝis la 24-an de aprilo 1889 – mortis la 25-an de majo 1924 en [[Moskvo]]) <ref name="Britannica2">{{cite web|title=Lyubov Sergeyevna Popova {{!}} Russian Constructivist Artist|url=https://www.britannica.com/biography/Lyubov-Sergeyevna-Popova|website=Britannica|access-date=18 July 2024|language=en|date=21 May 2024}}</ref> estis rusa-sovetia [[Avangardo|avangarda artistino]] ([[Kubismo|kubisto]], [[Suprematismo|suprematisto]] kaj [[Konstruktivismo (arto)|konstruktivisto]]), [[Pentrarto|pentristo]] kaj [[dezajnisto]]. == Verkado == [[Dosiero:1913_Popova_Das_Modell_anagoria.JPG|eta|''La modelo'', 1913]] [[Dosiero:Lyubov_Popova_-_The_Pianist.jpg|eta|''La pianisto'', 1914, [[Nacia Galerio de Kanado]]]] [[Dosiero:Popova_Philosopher.jpg|eta|''Portreto de filozofo'' (frato de la artisto, Pavel Sergejeviĉ Popov), 1915]]La kompletaj verkoj de Ljubov Popova estas konsiderataj de multaj kiel kulmino de la [[rusa avangardo]], verkaro de elstara originaleco, tamen samtempe, en sia disvolviĝo, sumigo de la plej gravaj eksperimentoj, ia arta metodaro de la rusa avangardo kiel tuto. Ŝia engaĝiĝo kun [[Kubismo]], kiun Popova renkontis unue en Moskvo kaj poste en 1912 en Parizo kune kun [[Nadeĵda Udalcova]], havis daŭran efikon. Ŝia engaĝiĝo kun [[Futurismo]], kiun ŝi intense studis eĉ antaŭ sia vojaĝo al [[Italio]], ankaŭ gravas por la disvolviĝo de la artistino. Aparte, la influo de la itala futuristo [[Umberto Boccioni]], kies ''Teknika Manifesto de Futurismaj Pentristoj'' estis publikigita en Moskvo en 1914, estis signifa. Tiel, en la pentraĵo de Popova ''"Sidanta Nuda Virino",'' la prezentita figuro estas tute integrita en la spacon; la surfacoj penetras la figuron, kies dinamiko, siavice, ampleksas la tutan bildan spacon. Dua versio de ĉi tiu pentraĵo, kreita baldaŭ poste, titoliĝas ''Homo + Aero + Spaco'' kaj klare rilatas al la terminologio de Boccioni. Ĉi tiu pentraĵo nun estas en la [[Tretjakova galerio]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:Popova_Air_Man_Space.jpg|alternative=Air+Man+Space, 1912, Oil on canvas, 125 x 107 cm, The State Russian Museum, St. Petersburg| ''Aero+Homo+Spaco'', 1912, Oleo sur kanvaso, 125 x 107&nbsp;cm, [[Rusa Muzeo|La Ŝtata Rusa Muzeo]], Sankt-Peterburgo Dosiero:GUGG_Untitled_(Popova).jpg|alternative=Untitled, 1915, Oil on canvas, 106.4 cm × 71.1 cm (41.9 in × 28.0 in), Solomon R. Guggenheim Museum, New York Gift, George Costakis, 1981 Guggenheim Museum| ''Sentitola'', 1915, Oleo sur kanvaso, Muzeo Solomon R. Guggenheim, Novjorko Donaco, George Costakis, 1981 [[Solomon R. Guggenheim Museum|Muzeo Guggenheim]] Dosiero:GUGG_Birsk.jpg|alternative=Birsk, 1916, Oil on canvas, 106 cm × 69.5 cm (41.7 in × 27.4 in), Solomon R. Guggenheim Museum, New York Gift, George Costakis, 1981 Guggenheim Museum| ''Birsk'', 1916, Oleo sur kanvaso, Muzeo Solomon R. Guggenheim, Novjorko Donaco, George Costakis, 1981 [[Solomon R. Guggenheim Museum|Muzeo Guggenheim]] Dosiero:Textile_design_-_Liubov_Popova_-_c.1924.jpg|alternative=Textile design, c.1924| Tekstila dezajno, ĉ. 1924 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{webarchive|url=http://webarchive.loc.gov/all/20011125071530/http://www.rollins.edu/foreign_lang/russian/popova.html|title=Lyubov Popova|date=2001-11-25}} – [[:en:Rollins College|Rollins Kolegio]] * {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041206165721/http://www.guggenheimcollection.org/site/artist_bio_131.html|title=Biography|date=2004-12-06}} – [[Solomon R. Guggenheim Museum|Muzeo Solomon R. Guggenheim]] * {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150423004401/http://www.guggenheim.org/new-york/collections/collection-online/artists/1144|title=Collection|date=2015-04-23}} – Muzeo Solomon R. Guggenheim * [http://www.tate.org.uk/research/publications/tate-papers/14/liubov-popova-from-painting-to-textile-design Liubov Popova: De Pentrarto ĝis Tekstila Dezajno] de Christina Lodder, Tate Papers no.14 {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Popova, Ljubov}} [[Kategorio:Rusiaj pentristoj]] [[Kategorio:Modernaj pentristoj]] [[Kategorio:Kubistoj]] q76de7jacurk90oczr8zcgwiv6ixc7z 9432101 9432082 2026-07-18T08:53:46Z Sj1mor 12103 9432101 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Ljubov Sergejevna POPOVA''' ({{lang-ru|Любо́вь Серге́евна Попо́ва}}; naskiĝis la 24-an de aprilo 1889 – mortis la 25-an de majo 1924 en [[Moskvo]]) <ref name="Britannica2">{{cite web|title=Lyubov Sergeyevna Popova {{!}} Russian Constructivist Artist|url=https://www.britannica.com/biography/Lyubov-Sergeyevna-Popova|website=Britannica|access-date=18 July 2024|language=en|date=21 May 2024}}</ref> estis rusa-sovetia [[Avangardo|avangarda artistino]] ([[Kubismo|kubisto]], [[Suprematismo|suprematisto]] kaj [[Konstruktivismo (arto)|konstruktivisto]]), [[Pentrarto|pentristo]] kaj [[dezajnisto]]. == Verkado == [[Dosiero:1913_Popova_Das_Modell_anagoria.JPG|eta|''La modelo'', 1913]] [[Dosiero:Lyubov_Popova_-_The_Pianist.jpg|eta|''La pianisto'', 1914, [[Nacia Galerio de Kanado]]]] [[Dosiero:Popova_Philosopher.jpg|eta|''Portreto de filozofo'' (frato de la artisto, Pavel Sergejeviĉ Popov), 1915]]La kompletaj verkoj de Ljubov Popova estas konsiderataj de multaj kiel kulmino de la [[rusa avangardo]], verkaro de elstara originaleco, tamen samtempe, en sia disvolviĝo, sumigo de la plej gravaj eksperimentoj, ia arta metodaro de la rusa avangardo kiel tuto. Ŝia engaĝiĝo kun [[Kubismo]], kiun Popova renkontis unue en Moskvo kaj poste en 1912 en Parizo kune kun [[Nadeĵda Udalcova]], havis daŭran efikon. Ŝia engaĝiĝo kun [[Futurismo]], kiun ŝi intense studis eĉ antaŭ sia vojaĝo al [[Italio]], ankaŭ gravas por la disvolviĝo de la artistino. Aparte, la influo de la itala futuristo [[Umberto Boccioni]], kies ''Teknika Manifesto de Futurismaj Pentristoj'' estis publikigita en Moskvo en 1914, estis signifa. Tiel, en la pentraĵo de Popova ''"Sidanta Nuda Virino",'' la prezentita figuro estas tute integrita en la spacon; la surfacoj penetras la figuron, kies dinamiko, siavice, ampleksas la tutan bildan spacon. Dua versio de ĉi tiu pentraĵo, kreita baldaŭ poste, titoliĝas ''Homo + Aero + Spaco'' kaj klare rilatas al la terminologio de Boccioni. Ĉi tiu pentraĵo nun estas en la [[Tretjakova galerio]] Ŝi revenis al Rusio ĉe la eksplodo de la [[Unua Mondmilito]], kie ŝi ekspoziciis kun [[Vladimir Tatlin]] kaj [[Kazimir Maleviĉ]]. En 1916 ŝi aliĝis al la Suprematismo de Kazimir Maleviĉ kaj dediĉis sin al pentrado de dinamikaj geometriaj komponaĵoj. Ĉirkaŭ 1921 ŝi fariĝis pli kaj pli fascinita de konstruismo, kio rezultigis ŝian abandonon en pentrado por labori en [[industria dezajno]]. Ŝi ankaŭ estis noviga sceneja dezajnisto. == Galerio == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:Popova_Air_Man_Space.jpg|alternative=Air+Man+Space, 1912, Oil on canvas, 125 x 107 cm, The State Russian Museum, St. Petersburg| ''Aero+Homo+Spaco'', 1912, Oleo sur kanvaso, 125 x 107&nbsp;cm, [[Rusa Muzeo|La Ŝtata Rusa Muzeo]], Sankt-Peterburgo Dosiero:GUGG_Untitled_(Popova).jpg|alternative=Untitled, 1915, Oil on canvas, 106.4 cm × 71.1 cm (41.9 in × 28.0 in), Solomon R. Guggenheim Museum, New York Gift, George Costakis, 1981 Guggenheim Museum| ''Sentitola'', 1915, Oleo sur kanvaso, Muzeo Solomon R. Guggenheim, Novjorko Donaco, George Costakis, 1981 [[Solomon R. Guggenheim Museum|Muzeo Guggenheim]] Dosiero:GUGG_Birsk.jpg|alternative=Birsk, 1916, Oil on canvas, 106 cm × 69.5 cm (41.7 in × 27.4 in), Solomon R. Guggenheim Museum, New York Gift, George Costakis, 1981 Guggenheim Museum| ''Birsk'', 1916, Oleo sur kanvaso, Muzeo Solomon R. Guggenheim, Novjorko Donaco, George Costakis, 1981 [[Solomon R. Guggenheim Museum|Muzeo Guggenheim]] Dosiero:Textile_design_-_Liubov_Popova_-_c.1924.jpg|alternative=Textile design, c.1924| Tekstila dezajno, ĉ. 1924 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{webarchive|url=http://webarchive.loc.gov/all/20011125071530/http://www.rollins.edu/foreign_lang/russian/popova.html|title=Lyubov Popova|date=2001-11-25}} – [[:en:Rollins College|Rollins Kolegio]] * {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041206165721/http://www.guggenheimcollection.org/site/artist_bio_131.html|title=Biography|date=2004-12-06}} – [[Solomon R. Guggenheim Museum|Muzeo Solomon R. Guggenheim]] * {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150423004401/http://www.guggenheim.org/new-york/collections/collection-online/artists/1144|title=Collection|date=2015-04-23}} – Muzeo Solomon R. Guggenheim * [http://www.tate.org.uk/research/publications/tate-papers/14/liubov-popova-from-painting-to-textile-design Liubov Popova: De Pentrarto ĝis Tekstila Dezajno] de Christina Lodder, Tate Papers no.14 {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Popova, Ljubov}} [[Kategorio:Rusiaj pentristoj]] [[Kategorio:Modernaj pentristoj]] [[Kategorio:Kubistoj]] 1l86wkk2qkti0z5qh39tcvce4rygq3d Christian Pomarius 0 950103 9432077 2026-07-18T08:43:02Z Crosstor 3176 oficisto 9432077 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = |naskonomo = |dato de naskiĝo = [[1500]] |loko de naskiĝo = {{Transilvanio}} [[Beszterce]] |dato de morto = {{mortotago|1565|8|28}} |loko de morto = {{Transilvanio}} [[Lechința (Bistrița-Năsăud)|Szászlekence]] }} '''{{Paĝonomo}}''' (tio estas latina nomformo) estis transilvania [[saksa]] [[oficisto]], [[arkivisto]], luterana [[pastro]]. Lia origina familia nomo estis ''Baumgarten''. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM83643 hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=729838&date=2026-07-18 nemzeti névtér</ref> naskiĝis en [[1500]] en [[Beszterce]], li mortis {{mortotago|1565|8|28}} en [[Lechința (Bistrița-Năsăud)|Szászlekence]]. == Biografio == {{Paĝonomo}} apartenis al la transilvaniaj saksoj (germanoj). De 1534 ĝis 1539 li servis sian hejmurbon kiel oficisto (sekretario de la konsilio), inter 1546-1547 li tenis la saman postenon en [[Nagyszeben]] (konata ankaŭ Hermannstadt), kie li estis ofte arkivisto. Li servis poste supozeble en [[Kolozsvár]] (konata ankaŭ Klausenburg), pli poste inter 1552-1553 en [[Brassó]] (konata ankaŭ Kronstadt), baldaŭ ĝis sia morto li estis luterana pastro en Szászlekence, kie li estis levita eklezia [[dekano (eklezio)|dekano]]. Menciindas, ke de 1543 li estis subtenanto de la reformacia movado. Kiel oficisto li organizis la plej gravajn dokumentojn al ampleksaj arkivoj de Beszterce, Hermannstadt kaj Kronstadt. == Liaj manuskriptoj == * ''Repertorium Privilegiorum Inclytae Universitatis Saxonum in Transylvania'' * ''De Comitiorum Posoniensium, anno 1552 celebratorum, rudes, brevesque Commentarii, Literatum Civitatis Coronensis Digestio'' * ''Tabella chorographica plagae Bistriciensis'' * ''Tabella chorographica plagae Transylvaniae'' * ''Fassionum ac Judiciorum ephemeridarum Liber civitatis bistriciensis'' == Fontoj == * [https://mek.oszk.hu/03600/03630/html/p/p20314.htm biografio hungare] * [https://www.deutsche-biographie.de/sfz96768.html#adbcontent biografio germane] * [https://www.facebook.com/Transilvania1961/posts/christian-pomarius-n%C4%83scut-christian-baumgartenbistri%C8%9Babesztercebistritz-lechin%C8%9Ba/2100957130157782/ biografio rumane] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Pomarius Christian}} [[Kategorio:Hungaraj arkivistoj]] [[Kategorio:Hungaraj oficistoj]] [[Kategorio:Hungaraj luteranaj pastroj]] {{Portalstrio|Biografio}} 6enypxwxzfyprnhw1bd06d2qp16qdbj Diskuto:Ljubov Popova 1 950104 9432102 2026-07-18T08:54:07Z Sj1mor 12103 /* Fontoj */ nova sekcio 9432102 wikitext text/x-wiki == Fontoj == Aldono el la germana kaj la sveda. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 08:54, 18 jul. 2026 (UTC) o8nbtd2btpekt713h5ypbqcfz7mtppi Nadeĵda Udalcova 0 950105 9432106 2026-07-18T08:57:23Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1364326278|Nadezhda Udaltsova]]" 9432106 wikitext text/x-wiki '''Nadeĵda Andreevna Udalcova''' ( naskita Prudkovskaia ; {{Langx|ru|Наде́жда Андре́евна Удальцо́ва}}; 29 December 1885 {{OldStyleDateDY|29 December|1885|10 January 1886}} – mortis la 25-an de januaro 1961) estis rusa kaj sovetia artistino, pentristino kaj instruistino. <ref name="rusartnet2">{{cite web|url=http://www.rusartnet.com/biographies/russian-artists/20th-century/avant-garde/cubo-futurist/nadezhda-udaltsova|title=Nadezhda Udaltsova|work=rusartnet.com|access-date=3 August 2015|archive-date=19 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190419213534/http://www.rusartnet.com/biographies/russian-artists/20th-century/avant-garde/cubo-futurist/nadezhda-udaltsova|url-status=dead}}</ref> Membro de la [[rusa avangardo]], Udalcova estis reprezentantino de la [[Kubismo|kubismaj]], [[Kubo-Futurismo|kubo-futurismaj]] kaj [[Suprematismo|suprematismaj]] artmovadoj. <ref name="rusartnet2" /> [[Dosiero:Udaltsova._Female_Nude_(1912-1913).jpg|eta|Virina nudaĵo (1912/1913)]] * [https://www.greekstatemuseum.com/kmst/collections/db/search.html?primary_control_0=AN&secondary_control_0=C&tertiary_control_text_0=Udaltsova Verkoj de Nadeĵda Udaltsova] ĉe la MOMus-Muzeo de Moderna Arto-Kolekto Costakis * [http://www.avangardism.ru/nadezhda-udaltsova.html Biografio kaj verkoj de Nadeĵda Udalcova] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304234249/http://www.avangardism.ru/nadezhda-udaltsova.html|date=2016-03-04}} [[Kategorio:Rusa avangardo]] [[Kategorio:Sovetaj pentristoj]] 1e52t978ws3ld5d4bre71lq0lwl8w70 9432107 9432106 2026-07-18T08:57:47Z Sj1mor 12103 Sj1mor movis paĝon [[Nadezhda Udaltsova]] al [[Nadeĵda Udalcova]] 9432106 wikitext text/x-wiki '''Nadeĵda Andreevna Udalcova''' ( naskita Prudkovskaia ; {{Langx|ru|Наде́жда Андре́евна Удальцо́ва}}; 29 December 1885 {{OldStyleDateDY|29 December|1885|10 January 1886}} – mortis la 25-an de januaro 1961) estis rusa kaj sovetia artistino, pentristino kaj instruistino. <ref name="rusartnet2">{{cite web|url=http://www.rusartnet.com/biographies/russian-artists/20th-century/avant-garde/cubo-futurist/nadezhda-udaltsova|title=Nadezhda Udaltsova|work=rusartnet.com|access-date=3 August 2015|archive-date=19 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190419213534/http://www.rusartnet.com/biographies/russian-artists/20th-century/avant-garde/cubo-futurist/nadezhda-udaltsova|url-status=dead}}</ref> Membro de la [[rusa avangardo]], Udalcova estis reprezentantino de la [[Kubismo|kubismaj]], [[Kubo-Futurismo|kubo-futurismaj]] kaj [[Suprematismo|suprematismaj]] artmovadoj. <ref name="rusartnet2" /> [[Dosiero:Udaltsova._Female_Nude_(1912-1913).jpg|eta|Virina nudaĵo (1912/1913)]] * [https://www.greekstatemuseum.com/kmst/collections/db/search.html?primary_control_0=AN&secondary_control_0=C&tertiary_control_text_0=Udaltsova Verkoj de Nadeĵda Udaltsova] ĉe la MOMus-Muzeo de Moderna Arto-Kolekto Costakis * [http://www.avangardism.ru/nadezhda-udaltsova.html Biografio kaj verkoj de Nadeĵda Udalcova] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304234249/http://www.avangardism.ru/nadezhda-udaltsova.html|date=2016-03-04}} [[Kategorio:Rusa avangardo]] [[Kategorio:Sovetaj pentristoj]] 1e52t978ws3ld5d4bre71lq0lwl8w70 9432110 9432107 2026-07-18T08:59:48Z Sj1mor 12103 9432110 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Nadeĵda Andreevna Udalcova''' (naskita kiel Prudkovskaia ; {{Lang-ru|Наде́жда Андре́евна Удальцо́ва}}; la 29-an de decembro 1885 – mortis la 25-an de januaro 1961) estis rusa kaj sovetia artistino, pentristino kaj instruistino. <ref name="rusartnet2">{{cite web|url=http://www.rusartnet.com/biographies/russian-artists/20th-century/avant-garde/cubo-futurist/nadezhda-udaltsova|title=Nadezhda Udaltsova|work=rusartnet.com|access-date=3 August 2015|archive-date=19 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190419213534/http://www.rusartnet.com/biographies/russian-artists/20th-century/avant-garde/cubo-futurist/nadezhda-udaltsova|url-status=dead}}</ref> Membro de la [[rusa avangardo]], Udalcova estis reprezentantino de la [[Kubismo|kubismaj]], [[Kubo-Futurismo|kubo-futurismaj]] kaj [[Suprematismo|suprematismaj]] artmovadoj. <ref name="rusartnet2" /> [[Dosiero:Udaltsova._Female_Nude_(1912-1913).jpg|eta|Virina nudaĵo (1912/1913)]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:Kitchen._1915.jpg Dosiero:Udaltsova._Cubist_composition._1915.jpg Dosiero:Udaltsova._Blue_jug._1915.jpg Dosiero:Udaltsova._Restaurant._1915.jpg </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.greekstatemuseum.com/kmst/collections/db/search.html?primary_control_0=AN&secondary_control_0=C&tertiary_control_text_0=Udaltsova Verkoj de Nadeĵda Udaltsova] ĉe la MOMus-Muzeo de Moderna Arto-Kolekto Costakis * [http://www.avangardism.ru/nadezhda-udaltsova.html Biografio kaj verkoj de Nadeĵda Udalcova] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304234249/http://www.avangardism.ru/nadezhda-udaltsova.html|date=2016-03-04}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Udalcova, Nadeĵda}} [[Kategorio:Rusa avangardo]] [[Kategorio:Sovetaj pentristoj]] mevxlq566kq73tew8jkdr9ecnn8avkc 9432137 9432110 2026-07-18T10:54:29Z Sj1mor 12103 9432137 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Nadeĵda Andreevna Udalcova''' (naskita kiel Prudkovskaia ; {{Lang-ru|Наде́жда Андре́евна Удальцо́ва}}; la 29-an de decembro 1885 – mortis la 25-an de januaro 1961) estis rusa kaj sovetia artistino, pentristino kaj instruistino. <ref name="rusartnet2">{{cite web|url=http://www.rusartnet.com/biographies/russian-artists/20th-century/avant-garde/cubo-futurist/nadezhda-udaltsova|title=Nadezhda Udaltsova|work=rusartnet.com|access-date=3 August 2015|archive-date=19 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190419213534/http://www.rusartnet.com/biographies/russian-artists/20th-century/avant-garde/cubo-futurist/nadezhda-udaltsova|url-status=dead}}</ref> Membro de la [[rusa avangardo]], Udalcova estis reprezentantino de la [[Kubismo|kubismaj]], [[Kubo-Futurismo|kubo-futurismaj]] kaj [[Suprematismo|suprematismaj]] artmovadoj. <ref name="rusartnet2" /> [[Dosiero:Udaltsova._Female_Nude_(1912-1913).jpg|eta|Virina nudaĵo (1912/1913)]]En la 1920-aj jaroj, ŝi forturniĝis de la avangarda artmovado kaj revenis al figureca- naturalisma pentrado. La [[alfrapa kratero]] Udaltsova sur la [[Venuso (planedo)|planedo Venuso]] estas nomita laŭ ŝi.<ref>[https://planetarynames.wr.usgs.gov/Feature/6185 "Udaltsova sur Venuso"]. Internacia Astronomia Unio. 1a de oktobro 2006. Prenite la 27an de junio 2024.</ref> == Galerio == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:Kitchen._1915.jpg Dosiero:Udaltsova._Cubist_composition._1915.jpg Dosiero:Udaltsova._Blue_jug._1915.jpg Dosiero:Udaltsova._Restaurant._1915.jpg </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.greekstatemuseum.com/kmst/collections/db/search.html?primary_control_0=AN&secondary_control_0=C&tertiary_control_text_0=Udaltsova Verkoj de Nadeĵda Udaltsova] ĉe la MOMus-Muzeo de Moderna Arto-Kolekto Costakis * [http://www.avangardism.ru/nadezhda-udaltsova.html Biografio kaj verkoj de Nadeĵda Udalcova] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304234249/http://www.avangardism.ru/nadezhda-udaltsova.html|date=2016-03-04}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Udalcova, Nadeĵda}} [[Kategorio:Rusa avangardo]] [[Kategorio:Sovetaj pentristoj]] pmj8q72feqv2gcdow7l6p8s7yivu70t Nadezhda Udaltsova 0 950106 9432108 2026-07-18T08:57:48Z Sj1mor 12103 Sj1mor movis paĝon [[Nadezhda Udaltsova]] al [[Nadeĵda Udalcova]] 9432108 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Nadeĵda Udalcova]] di1d6yjljas9m3wl4ulmuarfdrfad84 Eduardo Saverin 0 950107 9432133 2026-07-18T10:51:05Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto homo}} '''{{paĝonomo}}''' estas usona [[komputikisto]] kaj entreprenisto. Li naskiĝis la en, do nun estas {{aĝo|19||}}-jaraĝa. Aparte konata li estas kiel kunkreinto de la interkona kaj [[socia retejo]] [[Facebook]], kune kun la komputikistaj kolegoj [[Mark Zuckerberg]], [[Dustin Moskovitz]] kaj [[Chris Hughes]]. {{Projektoj}} {{ĝermo|komputikisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Saverin, E}} [[Kategorio:Usonaj komputikistoj]] [[Kategorio:Facebook]]" 9432133 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''{{paĝonomo}}''' estas usona [[komputikisto]] kaj entreprenisto. Li naskiĝis la en, do nun estas {{aĝo|19||}}-jaraĝa. Aparte konata li estas kiel kunkreinto de la interkona kaj [[socia retejo]] [[Facebook]], kune kun la komputikistaj kolegoj [[Mark Zuckerberg]], [[Dustin Moskovitz]] kaj [[Chris Hughes]]. {{Projektoj}} {{ĝermo|komputikisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Saverin, E}} [[Kategorio:Usonaj komputikistoj]] [[Kategorio:Facebook]] fpu3sffwey8yre337nlohpf3qfabpl6 9432139 9432133 2026-07-18T10:56:02Z ThomasPusch 1869 9432139 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = }} '''{{paĝonomo}}''' estas usona [[komputikisto]] kaj entreprenisto. Li naskiĝis la en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, do nun estas {{aĝo|19||}}-jaraĝa. Aparte konata li estas kiel kunkreinto de la interkona kaj [[socia retejo]] [[Facebook]], kune kun la komputikistaj kolegoj [[Mark Zuckerberg]], [[Dustin Moskovitz]] kaj [[Chris Hughes]]. {{Projektoj}} {{ĝermo|komputikisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Saverin, E}} [[Kategorio:Usonaj komputikistoj]] [[Kategorio:Facebook]] r7wykslaitdf0mbaq1te6tju0bjx8z9 9432143 9432139 2026-07-18T11:00:07Z ThomasPusch 1869 9432143 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = [[San-Paŭlo (urbo)|San-Paŭlo]], [[Brazilo]] }} '''{{paĝonomo}}''' estas usona-brazila [[komputikisto]] kaj entreprenisto. Li naskiĝis la 19-an de marto 1982 en [[San-Paŭlo (urbo)|San-Paŭlo]], [[Brazilo]], do nun estas {{aĝo|1982|3|19}}-jaraĝa. Aparte konata li estas kiel kunkreinto de la interkona kaj [[socia retejo]] [[Facebook]], kune kun la komputikistaj kolegoj [[Mark Zuckerberg]], [[Dustin Moskovitz]] kaj [[Chris Hughes]]. {{Projektoj}} {{ĝermo|komputikisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Saverin, E}} [[Kategorio:Usonaj komputikistoj]] [[Kategorio:Facebook]] 9ynwl0rfskjzkqlci9but3nwi2q7178 9432146 9432143 2026-07-18T11:03:27Z ThomasPusch 1869 9432146 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = [[San-Paŭlo (urbo)|San-Paŭlo]], [[Brazilo]] }} '''{{paĝonomo}}''' estas brazila-usona-singapura [[komputikisto]] kaj entreprenisto. Li naskiĝis la 19-an de marto 1982 en [[San-Paŭlo (urbo)|San-Paŭlo]], [[Brazilo]], do nun estas {{aĝo|1982|3|19}}-jaraĝa. Aparte konata li estas kiel kunkreinto de la interkona kaj [[socia retejo]] [[Facebook]], kune kun la komputikistaj kolegoj [[Mark Zuckerberg]], [[Dustin Moskovitz]] kaj [[Chris Hughes]]. {{Projektoj}} {{ĝermo|komputikisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Saverin, E}} [[Kategorio:Usonaj komputikistoj]] [[Kategorio:Facebook]] ko9bfc9pdkx61uksj76q9n2c7yy8on8 9432147 9432146 2026-07-18T11:06:39Z ThomasPusch 1869 9432147 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = [[San-Paŭlo (urbo)|San-Paŭlo]], [[Brazilo]] }} '''{{paĝonomo}}''' estas brazila-usona-singapura<ref>Ŝtatanecon de [[Brazilo]] li havis denaske, ŝtatanecon de [[Usono]] de 1992 ĝis 2011 kaj de [[Singapuro]] aktuale ekde 2009.</ref> [[komputikisto]] kaj entreprenisto. Li naskiĝis la 19-an de marto 1982 en [[San-Paŭlo (urbo)|San-Paŭlo]], [[Brazilo]], do nun estas {{aĝo|1982|3|19}}-jaraĝa. Aparte konata li estas kiel kunkreinto de la interkona kaj [[socia retejo]] [[Facebook]], kune kun la komputikistaj kolegoj [[Mark Zuckerberg]], [[Dustin Moskovitz]] kaj [[Chris Hughes]]. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{ĝermo|komputikisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Saverin, E}} [[Kategorio:Usonaj komputikistoj]] [[Kategorio:Facebook]] 4asbtdwoftkx7ht0pqbceo4fw98aihl Dustin Moskovitz 0 950108 9432134 2026-07-18T10:51:08Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto homo}} '''{{paĝonomo}}''' estas usona [[komputikisto]] kaj entreprenisto. Li naskiĝis la en, do nun estas {{aĝo|19||}}-jaraĝa. Aparte konata li estas kiel kunkreinto de la interkona kaj [[socia retejo]] [[Facebook]], kune kun la komputikistaj kolegoj [[Mark Zuckerberg]], [[Eduardo Saverin]] kaj [[Chris Hughes]]. {{Projektoj}} {{ĝermo|komputikisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Moskovitz, D}} [[Kategorio:Usonaj komputikistoj]] [[Kategorio:Facebook]]" 9432134 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''{{paĝonomo}}''' estas usona [[komputikisto]] kaj entreprenisto. Li naskiĝis la en, do nun estas {{aĝo|19||}}-jaraĝa. Aparte konata li estas kiel kunkreinto de la interkona kaj [[socia retejo]] [[Facebook]], kune kun la komputikistaj kolegoj [[Mark Zuckerberg]], [[Eduardo Saverin]] kaj [[Chris Hughes]]. {{Projektoj}} {{ĝermo|komputikisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Moskovitz, D}} [[Kategorio:Usonaj komputikistoj]] [[Kategorio:Facebook]] cy2ptg3tdma9no4nw6lvcv0gpg34uun 9432141 9432134 2026-07-18T10:56:23Z ThomasPusch 1869 9432141 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = }} '''{{paĝonomo}}''' estas usona [[komputikisto]] kaj entreprenisto. Li naskiĝis la en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, do nun estas {{aĝo|19||}}-jaraĝa. Aparte konata li estas kiel kunkreinto de la interkona kaj [[socia retejo]] [[Facebook]], kune kun la komputikistaj kolegoj [[Mark Zuckerberg]], [[Eduardo Saverin]] kaj [[Chris Hughes]]. {{Projektoj}} {{ĝermo|komputikisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Moskovitz, D}} [[Kategorio:Usonaj komputikistoj]] [[Kategorio:Facebook]] 0si8lgb60khibltz8tksowvwplyx09m 9432142 9432141 2026-07-18T10:58:03Z ThomasPusch 1869 9432142 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = [[Gainesville (Florido)|Gainesville]], [[Florido]] }} '''{{paĝonomo}}''' estas usona [[komputikisto]] kaj entreprenisto. Li naskiĝis la 22-an de majo 1984 en [[Gainesville (Florido)|Gainesville]], [[Florido]], do nun estas {{aĝo|1984|5|22}}-jaraĝa. Aparte konata li estas kiel kunkreinto de la interkona kaj [[socia retejo]] [[Facebook]], kune kun la komputikistaj kolegoj [[Mark Zuckerberg]], [[Eduardo Saverin]] kaj [[Chris Hughes]]. {{Projektoj}} {{ĝermo|komputikisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Moskovitz, D}} [[Kategorio:Usonaj komputikistoj]] [[Kategorio:Facebook]] g9vpj9weizvgyt5jhs5simhe1f90kds Chris Hughes 0 950109 9432135 2026-07-18T10:51:11Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto homo}} '''{{paĝonomo}}''' estas usona [[komputikisto]] kaj entreprenisto. Li naskiĝis la en, do nun estas {{aĝo|19||}}-jaraĝa. Aparte konata li estas kiel kunkreinto de la interkona kaj [[socia retejo]] [[Facebook]], kune kun la komputikistaj kolegoj [[Mark Zuckerberg]], [[Eduardo Saverin]] kaj [[Dustin Moskovitz]]. {{Projektoj}} {{ĝermo|komputikisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Hughes, C}} [[Kategorio:Usonaj komputikistoj]] [[Kategorio:Facebook]]" 9432135 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''{{paĝonomo}}''' estas usona [[komputikisto]] kaj entreprenisto. Li naskiĝis la en, do nun estas {{aĝo|19||}}-jaraĝa. Aparte konata li estas kiel kunkreinto de la interkona kaj [[socia retejo]] [[Facebook]], kune kun la komputikistaj kolegoj [[Mark Zuckerberg]], [[Eduardo Saverin]] kaj [[Dustin Moskovitz]]. {{Projektoj}} {{ĝermo|komputikisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Hughes, C}} [[Kategorio:Usonaj komputikistoj]] [[Kategorio:Facebook]] eb1c7rauspr38ge6hdtpvee3nvtq4rp 9432144 9432135 2026-07-18T11:01:13Z ThomasPusch 1869 9432144 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, [[kantono Catawba]], [[Norda Karolino]] }} '''{{paĝonomo}}''' estas usona [[komputikisto]] kaj entreprenisto. Li naskiĝis la 26-an de novembro 1983 en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, [[kantono Catawba]], [[Norda Karolino]], do nun estas {{aĝo|1983|11|26}}-jaraĝa. Aparte konata li estas kiel kunkreinto de la interkona kaj [[socia retejo]] [[Facebook]], kune kun la komputikistaj kolegoj [[Mark Zuckerberg]], [[Eduardo Saverin]] kaj [[Dustin Moskovitz]]. {{Projektoj}} {{ĝermo|komputikisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Hughes, C}} [[Kategorio:Usonaj komputikistoj]] [[Kategorio:Facebook]] k8ksn1fn5bkk88vqflkjil5ijd4sddx 9432145 9432144 2026-07-18T11:02:27Z ThomasPusch 1869 + retejo 9432145 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, [[kantono Catawba]], [[Norda Karolino]] }} '''{{paĝonomo}}''' estas usona [[komputikisto]] kaj entreprenisto. Li naskiĝis la 26-an de novembro 1983 en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, [[kantono Catawba]], [[Norda Karolino]], do nun estas {{aĝo|1983|11|26}}-jaraĝa. Aparte konata li estas kiel kunkreinto de la interkona kaj [[socia retejo]] [[Facebook]], kune kun la komputikistaj kolegoj [[Mark Zuckerberg]], [[Eduardo Saverin]] kaj [[Dustin Moskovitz]]. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{oficiala retejo}} ({{en}}) {{ĝermo|komputikisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Hughes, C}} [[Kategorio:Usonaj komputikistoj]] [[Kategorio:Facebook]] 58lfudz5xb3qcu73g260kmpl5pdxudh Mindaugas Sinkevičius 0 950110 9432138 2026-07-18T10:54:37Z Moldur 2507 Kreis novan paĝon kun "{{informkesto politikisto | kesteroj = {{Informkestero sinsekvo | titolo = ĉefministro de [[Litovio]] | dosiero = Flago-de-Litovio.svg | periodo = 2026– | antaŭ = [[Inga Ruginienė]] | post = }}}} '''Mindaugas SINKEVIČIUS''' (naskiĝis la ...) estas [[litovio|litova]] politikisto. Ekde julio [[2026]] li estas [[ĉefministro de Litovio]] post la demisio de [[Inga Ruginienė]]. {{ĝermeto}} {{Ĉefministroj de Litovio}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Sinkevicius..." 9432138 wikitext text/x-wiki {{informkesto politikisto | kesteroj = {{Informkestero sinsekvo | titolo = ĉefministro de [[Litovio]] | dosiero = Flago-de-Litovio.svg | periodo = 2026– | antaŭ = [[Inga Ruginienė]] | post = }}}} '''Mindaugas SINKEVIČIUS''' (naskiĝis la ...) estas [[litovio|litova]] politikisto. Ekde julio [[2026]] li estas [[ĉefministro de Litovio]] post la demisio de [[Inga Ruginienė]]. {{ĝermeto}} {{Ĉefministroj de Litovio}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Sinkevicius, Mindaugas}} [[Kategorio:Ĉefministroj de Litovio]] [[Kategorio:Litovaj politikistoj]] b5nngzg7fk4axx21gkx9l012d385vk9 9432164 9432138 2026-07-18T11:45:56Z Moldur 2507 9432164 wikitext text/x-wiki {{informkesto politikisto | kesteroj = {{Informkestero sinsekvo | titolo = ĉefministro de [[Litovio]] | dosiero = Flago-de-Litovio.svg | periodo = 2026– | antaŭ = [[Inga Ruginienė]] | post = }}}} '''Mindaugas SINKEVIČIUS''' (naskiĝis la ...) estas [[litovio|litova]] politikisto. Ekde julio [[2026]] li estas [[ĉefministro de Litovio]] post la demisio de [[Inga Ruginienė]]. {{ĝermeto}} {{Naciaj ĉefministroj en la Eŭropa Unio}} {{Ĉefministroj de Litovio}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Sinkevicius, Mindaugas}} [[Kategorio:Ĉefministroj de Litovio]] [[Kategorio:Litovaj politikistoj]] [[Kategorio:Nuntempaj naciaj ĉefministroj]] o4fvng1n950y8l02s0fo61fnur8uicw Emanuele Luzzati 0 950111 9432149 2026-07-18T11:09:38Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1336659728|Emanuele Luzzati]]" 9432149 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Porto_antico_di_Genova_-_Porta_Siberia_-_Museo_Luzzati_-_Genova-DSCF7930.jpg|alternative=|eta|250x250ra|La ''Luzzati Porta Siberia'', muzeo dediĉita al montrado de la arto de Luzzati, kiu estis malfermita de 2008 ĝis 2019]] '''Emanuele LUZZATI''' (naskiĝis la 3-an de junio 1921 en [[Ĝenevo]] <ref name=":12">{{Cite web|title=EMANUELE LUZZATI - Illustrator|url=https://www.archiviostoricobarilla.com/en/explore/focus/biographic-references-of-authors/emanuele-luzzati-illustrator/|access-date=2026-02-02|website=Archivio Storico Barilla|language=en-GB}}</ref> – mortis la 26-an de januaro 2007 <ref name=":1">{{Citaĵo el la reto|url=https://www.archiviostoricobarilla.com/en/explore/focus/biographic-references-of-authors/emanuele-luzzati-illustrator/|retejo=Archivio Storico Barilla|lingvo=en-GB}}</ref> samloke) estis itala [[Pentrarto|pentristo]], [[Ĉefdekoraciisto|produktaddesegnisto]], [[ilustristo]], [[filmreĝisoro]] kaj [[Animaciisto|vigligisto]]. Li estis nomumita por [[Oskar-premio|Oskar-premioj]] pro du el siaj mallongaj filmoj, ''[[:en:La_gazza_ladra_(animated_film)|La gazza ladra]]'' (La ŝtelanta pigo) (1964) kaj ''Pulcinella'' (1973). * [http://www.museoluzzati.it/ Muzeo Luzzati en Ĝenovo] * {{IMDb nomo|id=0527810|NAME=Emanuele Luzzati}} * [https://www.theguardian.com/news/2007/apr/06/guardianobituaries.artsobituaries Nekrologo - La Gardanto] * [http://www.repubblica.it/2007/01/sezioni/spettacoli_e_cultura/luzzati-morto/luzzati-morto/luzzati-morto.html Nekrologo - La Repubblica] (in Italian) [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 20-a jarcento]] mzgpm7q6o81rsffvfoyi7g3377v1ly3 9432152 9432149 2026-07-18T11:11:59Z Sj1mor 12103 9432152 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:Porto_antico_di_Genova_-_Porta_Siberia_-_Museo_Luzzati_-_Genova-DSCF7930.jpg|alternative=|eta|280x280px|La ''Luzzati Porta Siberia'', muzeo dediĉita al montrado de la arto de Luzzati, kiu estis malfermita de 2008 ĝis 2019]] '''Emanuele LUZZATI''' (naskiĝis la 3-an de junio 1921 en [[Ĝenevo]] <ref name=":0">{{Cite web|title=Emanuele Luzzati - Torino|url=https://www.gallerialarocca.net/en/emanuele-luzzati-en/|access-date=2026-02-02|website=Galleria La Rocca|language=en-GB}}</ref> – mortis la 26-an de januaro 2007 <ref name=":1">{{Cite web|title=EMANUELE LUZZATI - Illustrator|url=https://www.archiviostoricobarilla.com/en/explore/focus/biographic-references-of-authors/emanuele-luzzati-illustrator/|access-date=2026-02-02|website=Archivio Storico Barilla|language=en-GB}}</ref> samloke) estis itala [[Pentrarto|pentristo]], [[Ĉefdekoraciisto|produktaddesegnisto]], [[ilustristo]], [[filmreĝisoro]] kaj [[Animaciisto|vigligisto]]. Li estis nomumita por [[Oskar-premio|Oskar-premioj]] pro du el siaj mallongaj filmoj, ''[[:en:La_gazza_ladra_(animated_film)|La gazza ladra]]'' (La ŝtelanta pigo) (1964) kaj ''Pulcinella'' (1973). == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.museoluzzati.it/ Muzeo Luzzati en Ĝenovo] * {{IMDb nomo|id=0527810|NAME=Emanuele Luzzati}} * [https://www.theguardian.com/news/2007/apr/06/guardianobituaries.artsobituaries Nekrologo - La Gardanto] * [http://www.repubblica.it/2007/01/sezioni/spettacoli_e_cultura/luzzati-morto/luzzati-morto/luzzati-morto.html Nekrologo - La Repubblica] (in Italian) {{Ĝermo|Artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Luzzati, Emanuele}} [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 20-a jarcento]] dkycvs8tn5iq8tiy2qh8ovat49eq7zn Rudolph A. Marcus 0 950112 9432154 2026-07-18T11:17:23Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1364754568|Rudolph A. Marcus]]" 9432154 wikitext text/x-wiki '''Rudolph Arthur MARCUS''' (naskiĝis la 21-an de julio 1923 en [[Montrealo]], [[Kanado]] – mortis la 16-an de julio 2026) estis Kanad-naskita usona kemiisto, kiu ricevis la [[Nobel-premio pri ĥemio|Nobel-premion pri kemio]] en 1992 <ref name="nobel2">[http://nobelprize.org/chemistry/laureates/1992/index.html Rudolph A. Marcus: The Nobel Prize in Chemistry 1992]broken link</ref> "pro siaj kontribuoj al la teorio de elektrontransigaj reakcioj en kemiaj sistemoj".<ref>{{cite web|url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1992/|title=The Nobel Prize in Chemistry 1992|publisher=Nobelprize.org|access-date=2013-08-01}}</ref> La teorio de Marcus, nomita laŭ li, provizas [[Termodinamiko|termodinamikan]] kaj [[Ĥemia kinetiko|kinetikan]] kadron por priskribi unu-elektronan elektrontranslokigon al la ekstera sfero.<ref>[http://nobelprize.org/chemistry/laureates/1992/marcus-autobio.html Rudolph A. Marcus: autobiography]</ref><ref>[http://nobelprize.org/chemistry/laureates/1992/marcus-lecture.html Rudolph A. Marcus: Nobel Lecture 1992, Electron Transfer Reactions in Chemistry: Theory and Experiment]</ref><ref>[http://www.vega.org.uk/video/programme/39 Freeview video 'An Interview with Rudolph Marcus' by the Vega Science Trust]</ref> Li estis profesoro ĉe [[Kalifornia Instituto de Teĥnologio|Caltech]], [[Teknologia Universitato Nanyang]], [[Singapuro]] kaj membro de la Internacia Akademio de Kvantummolekula Scienco. [[Kategorio:Usonaj agnostikuloj]] [[Kategorio:Anglaj kebekianoj]] [[Kategorio:Wolf-premiitoj pri kemio]] [[Kategorio:Kanadaj kemiistoj]] [[Kategorio:Membroj de la Usona Nacia Akademio de Sciencoj]] [[Kategorio:Kanadaj Nobel-premiitoj]] [[Kategorio:Usonaj Nobel-premiitoj]] [[Kategorio:Nobel-premiitoj pri kemio]] [[Kategorio:Usonaj centjaruloj]] [[Kategorio:Mortintoj en 2026]] ofq6sg3nn0tjo68rbq9s70f024z4eu3 9432155 9432154 2026-07-18T11:19:38Z Sj1mor 12103 9432155 wikitext text/x-wiki {{Informkesto sciencisto|priskribo=}} '''Rudolph Arthur MARCUS''' (naskiĝis la 21-an de julio 1923 en [[Montrealo]], [[Kanado]] – mortis la 16-an de julio 2026) estis Kanad-naskita usona kemiisto, kiu ricevis la [[Nobel-premio pri ĥemio|Nobel-premion pri kemio]] en 1992 <ref name="nobel2">[http://nobelprize.org/chemistry/laureates/1992/index.html Rudolph A. Marcus: The Nobel Prize in Chemistry 1992]broken link</ref> "pro siaj kontribuoj al la teorio de elektrontransigaj reakcioj en kemiaj sistemoj".<ref>{{cite web|url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1992/|title=The Nobel Prize in Chemistry 1992|publisher=Nobelprize.org|access-date=2013-08-01}}</ref> La teorio de Marcus, nomita laŭ li, provizas [[Termodinamiko|termodinamikan]] kaj [[Ĥemia kinetiko|kinetikan]] kadron por priskribi unu-elektronan elektrontranslokigon al la ekstera sfero.<ref>[http://nobelprize.org/chemistry/laureates/1992/marcus-autobio.html Rudolph A. Marcus: autobiography]</ref><ref>[http://nobelprize.org/chemistry/laureates/1992/marcus-lecture.html Rudolph A. Marcus: Nobel Lecture 1992, Electron Transfer Reactions in Chemistry: Theory and Experiment]</ref><ref>[http://www.vega.org.uk/video/programme/39 Freeview video 'An Interview with Rudolph Marcus' by the Vega Science Trust]</ref> Li estis profesoro ĉe [[Kalifornia Instituto de Teĥnologio|Caltech]], [[Teknologia Universitato Nanyang]], [[Singapuro]] kaj membro de la Internacia Akademio de Kvantummolekula Scienco. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{cite web|author=Center for Oral History|title=Rudolph A. Marcus|url=https://oh.sciencehistory.org/oral-histories/marcus-rudolph-a|website=[[Science History Institute]]}} * {{cite book|first=James J.|last=Bohning|title=Rudolph A. Marcus, Transcript of an Interview Conducted by James J. Bohning in Pasadena, California on 20 June 1991|date=20 June 1991|url=https://oh.sciencehistory.org/sites/default/files/marcus_ra_0097_suppl.pdf|place=Philadelphia, PA|publisher=Chemical Heritage Foundation}} * [http://nobel.bh.org.il/en/persona/marcus-rudolph/ Marcus Rudolph], Nobel Luminaries Project, [[Diaspora Muzeo|The Museum of the Jewish People at Beit Hatfutsot]] {{Ĝermo|Sciencisto}} {{Nobel-premio pri ĥemio}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Marcus, Rudolph A.}} [[Kategorio:Usonaj agnostikuloj]] [[Kategorio:Anglaj kebekianoj]] [[Kategorio:Wolf-premiitoj pri kemio]] [[Kategorio:Kanadaj kemiistoj]] [[Kategorio:Membroj de la Usona Nacia Akademio de Sciencoj]] [[Kategorio:Kanadaj Nobel-premiitoj]] [[Kategorio:Usonaj Nobel-premiitoj]] [[Kategorio:Nobel-premiitoj pri kemio]] [[Kategorio:Usonaj centjaruloj]] [[Kategorio:Mortintoj en 2026]] 7uanp6z9jqvzhxneu69inza3dny36dr 9432156 9432155 2026-07-18T11:22:20Z Sj1mor 12103 9432156 wikitext text/x-wiki {{Informkesto sciencisto|priskribo=}} '''Rudolph Arthur MARCUS''' (naskiĝis la 21-an de julio 1923 en [[Montrealo]], [[Kanado]] – mortis la 16-an de julio 2026) estis Kanad-naskita usona kemiisto, kiu ricevis la [[Nobel-premio pri ĥemio|Nobel-premion pri kemio]] en 1992 <ref name="nobel2">[http://nobelprize.org/chemistry/laureates/1992/index.html Rudolph A. Marcus: The Nobel Prize in Chemistry 1992]broken link</ref> "pro siaj kontribuoj al la teorio de elektrontransigaj reakcioj en kemiaj sistemoj" (vidu {{Q|Q902898}}).<ref>{{cite web|url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1992/|title=The Nobel Prize in Chemistry 1992|publisher=Nobelprize.org|access-date=2013-08-01}}</ref> La teorio de Marcus, nomita laŭ li, provizas [[Termodinamiko|termodinamikan]] kaj [[Ĥemia kinetiko|kinetikan]] kadron por priskribi unu-elektronan elektrontranslokigon al la ekstera sfero.<ref>[http://nobelprize.org/chemistry/laureates/1992/marcus-autobio.html Rudolph A. Marcus: autobiography]</ref><ref>[http://nobelprize.org/chemistry/laureates/1992/marcus-lecture.html Rudolph A. Marcus: Nobel Lecture 1992, Electron Transfer Reactions in Chemistry: Theory and Experiment]</ref><ref>[http://www.vega.org.uk/video/programme/39 Freeview video 'An Interview with Rudolph Marcus' by the Vega Science Trust]</ref> Li estis profesoro ĉe [[Kalifornia Instituto de Teĥnologio|Caltech]], [[Teknologia Universitato Nanyang]], [[Singapuro]] kaj membro de la Internacia Akademio de Kvantummolekula Scienco. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{cite web|author=Center for Oral History|title=Rudolph A. Marcus|url=https://oh.sciencehistory.org/oral-histories/marcus-rudolph-a|website=[[Science History Institute]]}} * {{cite book|first=James J.|last=Bohning|title=Rudolph A. Marcus, Transcript of an Interview Conducted by James J. Bohning in Pasadena, California on 20 June 1991|date=20 June 1991|url=https://oh.sciencehistory.org/sites/default/files/marcus_ra_0097_suppl.pdf|place=Philadelphia, PA|publisher=Chemical Heritage Foundation}} * [http://nobel.bh.org.il/en/persona/marcus-rudolph/ Marcus Rudolph], Nobel Luminaries Project, [[Diaspora Muzeo|The Museum of the Jewish People at Beit Hatfutsot]] {{Ĝermo|Sciencisto}} {{Nobel-premio pri ĥemio}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Marcus, Rudolph A.}} [[Kategorio:Usonaj agnostikuloj]] [[Kategorio:Anglaj kebekianoj]] [[Kategorio:Wolf-premiitoj pri kemio]] [[Kategorio:Kanadaj kemiistoj]] [[Kategorio:Membroj de la Usona Nacia Akademio de Sciencoj]] [[Kategorio:Kanadaj Nobel-premiitoj]] [[Kategorio:Usonaj Nobel-premiitoj]] [[Kategorio:Nobel-premiitoj pri kemio]] [[Kategorio:Usonaj centjaruloj]] [[Kategorio:Mortintoj en 2026]] rkeud4be7r4fsuhtwg0r5pf8if8cxor Rudolph Arthur Marcus 0 950113 9432157 2026-07-18T11:22:45Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Rudolph A. Marcus]] 9432157 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Rudolph A. Marcus]] flknq5fowvmu5gb7df2ic9x0qpyui26 Rudolph Marcus 0 950114 9432158 2026-07-18T11:23:00Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Rudolph A. Marcus]] 9432158 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Rudolph A. Marcus]] flknq5fowvmu5gb7df2ic9x0qpyui26 Brenda Fricker 0 950115 9432159 2026-07-18T11:26:19Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1364746465|Brenda Fricker]]" 9432159 wikitext text/x-wiki '''Brenda Fricker''' (naskiĝis la 17-an de februaro 1945 en [[Dublino]] - mortis la 16-an de julio 2026 samloke) estis irlanda aktorino, kies kariero daŭris ses jardekojn sur scenejo kaj ekrano. Ŝi aperis en pli ol tridek filmoj kaj televidaj roloj. En 1990, ŝi fariĝis la unua irlanda aktorino kiu gajnis [[Oskar-premio|Akademian Premion]], gajnante la premion por Plej Bona Flankaktorino pro la biografia filmo ''My Left Foot'' (1989). Ŝi ankaŭ aperis en filmoj kiel ''The Field'' (1990), ''Home Alone 2: Lost in New York'' (1992), ''So I Married an Axe Murderer'' (1993), ''Angels in the Outfield'' (1994), ''A Time to Kill'' (1996), ''Veronica Guerin'' (2003), ''Inside I'm Dancing'' (2004) kaj ''Albert Nobbs'' (2011). Fricker estis honorita per la inaŭgura [[Maureen O'Hara]] Premio ĉe la Kerry Filmfestivalo en 2008. En 2020, ''[[The Irish Times]]'' vicigis ŝin 26-a en sia listo de la plej grandaj irlandaj filmaktoroj de ĉiuj tempoj. * {{IMDb nomo|0002084}} * [https://web.archive.org/web/20070608040400/http://movies.msn.com/celebs/celeb.aspx?c=287010 MSN Movies profile] * [https://web.archive.org/web/20071021193051/http://www.holby.tv/db/index.php?id=38%2C87%2C0%2C0%2C1%2C0 Fricker at HOLBY.TV] [[Kategorio:Irlandaj aktoroj]] [[Kategorio:Akademia Premio por plej bona subtena aktorino]] nusro8sz70t105mc1q5kl6da17398hx 9432160 9432159 2026-07-18T11:26:54Z Sj1mor 12103 9432160 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Brenda Fricker''' (naskiĝis la 17-an de februaro 1945 en [[Dublino]] - mortis la 16-an de julio 2026 samloke) estis irlanda aktorino, kies kariero daŭris ses jardekojn sur scenejo kaj ekrano. Ŝi aperis en pli ol tridek filmoj kaj televidaj roloj. En 1990, ŝi fariĝis la unua irlanda aktorino kiu gajnis [[Oskar-premio|Akademian Premion]], gajnante la premion por Plej Bona Flankaktorino pro la biografia filmo ''My Left Foot'' (1989). Ŝi ankaŭ aperis en filmoj kiel ''The Field'' (1990), ''Home Alone 2: Lost in New York'' (1992), ''So I Married an Axe Murderer'' (1993), ''Angels in the Outfield'' (1994), ''A Time to Kill'' (1996), ''Veronica Guerin'' (2003), ''Inside I'm Dancing'' (2004) kaj ''Albert Nobbs'' (2011). Fricker estis honorita per la inaŭgura [[Maureen O'Hara]] Premio ĉe la Kerry Filmfestivalo en 2008. En 2020, ''[[The Irish Times]]'' vicigis ŝin 26-a en sia listo de la plej grandaj irlandaj filmaktoroj de ĉiuj tempoj. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{IMDb nomo|0002084}} * [https://web.archive.org/web/20070608040400/http://movies.msn.com/celebs/celeb.aspx?c=287010 MSN Movies profile] * [https://web.archive.org/web/20071021193051/http://www.holby.tv/db/index.php?id=38%2C87%2C0%2C0%2C1%2C0 Fricker at HOLBY.TV] {{Ĝermo|Aktorino}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Fricker, Brenda}} [[Kategorio:Irlandaj aktoroj]] [[Kategorio:Akademia Premio por plej bona subtena aktorino]] lou29inrks3oc26wap0wtjvg02f6xf9 9432161 9432160 2026-07-18T11:27:05Z Sj1mor 12103 9432161 wikitext text/x-wiki {{Informkesto aktoro|priskribo=}} '''Brenda Fricker''' (naskiĝis la 17-an de februaro 1945 en [[Dublino]] - mortis la 16-an de julio 2026 samloke) estis irlanda aktorino, kies kariero daŭris ses jardekojn sur scenejo kaj ekrano. Ŝi aperis en pli ol tridek filmoj kaj televidaj roloj. En 1990, ŝi fariĝis la unua irlanda aktorino kiu gajnis [[Oskar-premio|Akademian Premion]], gajnante la premion por Plej Bona Flankaktorino pro la biografia filmo ''My Left Foot'' (1989). Ŝi ankaŭ aperis en filmoj kiel ''The Field'' (1990), ''Home Alone 2: Lost in New York'' (1992), ''So I Married an Axe Murderer'' (1993), ''Angels in the Outfield'' (1994), ''A Time to Kill'' (1996), ''Veronica Guerin'' (2003), ''Inside I'm Dancing'' (2004) kaj ''Albert Nobbs'' (2011). Fricker estis honorita per la inaŭgura [[Maureen O'Hara]] Premio ĉe la Kerry Filmfestivalo en 2008. En 2020, ''[[The Irish Times]]'' vicigis ŝin 26-a en sia listo de la plej grandaj irlandaj filmaktoroj de ĉiuj tempoj. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{IMDb nomo|0002084}} * [https://web.archive.org/web/20070608040400/http://movies.msn.com/celebs/celeb.aspx?c=287010 MSN Movies profile] * [https://web.archive.org/web/20071021193051/http://www.holby.tv/db/index.php?id=38%2C87%2C0%2C0%2C1%2C0 Fricker at HOLBY.TV] {{Ĝermo|Aktorino}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Fricker, Brenda}} [[Kategorio:Irlandaj aktoroj]] [[Kategorio:Akademia Premio por plej bona subtena aktorino]] 2gldihx0lhtj4x257rdp8gc60yav7ex Lestár Gyulaffy 0 950116 9432166 2026-07-18T11:57:34Z Crosstor 3176 diplomato 9432166 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = |naskonomo = }} '''{{Paĝonomo}}''' [leŝtAr djulafi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Gyulaffy Lestár''' estis [[Hungario|hungara]] [[diplomato]], [[sekretario]]. Lia [[nobelo|nobela]] antaŭnomo estis ''ráthóti'' [rAtOti], liaj familiaj nomvariantoj estis ''Gyulafi, Gyulaffi'' (sama prononco), lia persona nomvarianto estis ''Eustach''. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM56942 hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=660023&date=2026-07-18 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1557|9|20}} en [[:hu:Csobánc vára]], li mortis {{mortotago|1605|5|19}}. == Biografio == Familio de {{Paĝonomo}} pro alveno de la turka armeo translokiĝis al [[Körmend]]. Li studis en la imperia lernejo en [[Vieno]], poste li iris al [[kortego]] de [[Transilvanio]], kie li estis diplomato kaj sekretario. Ekde 1582 li ofte havis diplomatiajn taskojn en [[Pollando]] (resume 11-foje) kaj [[Konstantinopolo]], krome en armea tendaro de [[Georgo Basta]]. En 1602 Georgo Basta okupis Transilvanion, li restis sen posteno, tamen lastfoje li sukcese parolis diplomate kun Basta. Pli sorto de {{Paĝonomo}} ne estas klara. == Elektitaj kontribuoj == * ''Ephemerides'' (=Historio de Transilvanio) perdiĝis, tamen liaj notoj inter 1565 kaj 1605 restis kaj eldoniĝis: ** ''Gyulafy Lestár följegyzései'' (1881) ** ''Gyulafy Lestár följegyzései'' (1894) == Fontoj == * [https://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC04834/05693.htm biografio hungare] * [https://mek.oszk.hu/03600/03630/html/g/g07319.htm biografio hungare] * [https://mek.oszk.hu/00000/00060/html/043/pc004395.html#7 biografio hungare (legebla ĉirkaŭ meze de la artikolo)] * [https://www.ekmk.hu/lexikon/talalatok3.php?beture=GYULAFFY%20Lest%C3%A1r biografio hungare] * [https://www.scribd.com/document/409580077/Bibor-GYULAFFI-LESTAR biografio hungare (legebla precipe de la 16-a paĝo)] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Gyulaffy Lestar}} [[Kategorio:Hungaraj diplomatoj]] [[Kategorio:Hungaraj sekretarioj]] {{Portalstrio|Biografio}} j5bd4ma0rt6alnqs5ygscc97f6xp59d