Vikipedio eowiki https://eo.wikipedia.org/wiki/Vikipedio:%C4%88efpa%C4%9Do MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter Aŭdvidaĵo Specialaĵo Diskuto Uzanto Uzanto-Diskuto Vikipedio Vikipedia diskuto Dosiero Dosiero-Diskuto MediaWiki MediaWiki-Diskuto Ŝablono Ŝablono-Diskuto Helpo Helpo-Diskuto Kategorio Kategorio-Diskuto Portalo Portala diskuto Projekto Projekta diskuto TimedText TimedText talk Modulo Modulo-Diskuto Event Event talk Topic 0 275 9480706 9452773 2026-09-23T08:29:42Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480706 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | teritorio <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Afrika Unio | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-en|African Union}} | alia_nomo1 = {{Lang-ar|الاتحاد الأفريقي}} | alia_nomo2 = {{Lang-fr|Union africaine}} | alia_nomo3 = {{Lang-es|Unión Africana}} | alia_nomo4 = {{Lang-pt|União Africana}} | alia_nomo5 = {{Lang-sw|Umoja wa Afrika}} | kategorio = unio <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = African Union (orthographic projection).svg | dosiero_priskribo = Landoj enkadre de Afrika Unio | dosiero_kompl = <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | flago_noto = | blazono = | blazono_noto = <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = | moto = | kromnomo = | himno = | himno_dosiero = <!-- *** Lando ktp. *** --> | ŝtato_tipo = Ŝtatoj | ŝtato_faldo = | ŝtato = 48+ | ŝtato1 = | ŝtato2 = | ŝtato3 = | ŝtato4 = | ŝtato5 = | ŝtato6 = | ŝtato7 = | ŝtato8 = | ŝtato9 = | ŝtato10 = | ŝtato11 = | ŝtato12 = | ŝtato13 = | ŝtato14 = | ŝtato15 = | ŝtato16 = | ŝtato17 = | ŝtato18 = | ŝtato19 = | ŝtato20 = | ŝtato21 = | ŝtato22 = | ŝtato23 = | ŝtato24 = | ŝtato25 = | ŝtato26 = | ŝtato27 = | ŝtato28 = | ŝtato29 = | ŝtato30 = | ŝtato31 = | ŝtato32 = | ŝtato33 = | ŝtato34 = | ŝtato35 = | ŝtato36 = | ŝtato37 = | ŝtato38 = | ŝtato39 = | ŝtato40 = | ŝtato41 = | ŝtato42 = | ŝtato43 = | ŝtato44 = | ŝtato45 = | ŝtato46 = | ŝtato47 = | ŝtato48 = | ŝtato49 = | ŝtato50 = | ŝtato51 = | ŝtato52 = | ŝtato53 = | histregiono_faldo = | histregiono = | histregiono1 = | histregiono2 = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | limo = | limo1 = | limo2 = | limo3 = | limo_faldo = 1 | parto_faldo = 1 | parto_tipo = | parto = | urbo = {{flago|Etiopio}} [[Adis-Abebo]] | urbo1 = {{flago|Sud-Afriko}} [[Midrand]] | urbo_faldo = | urbo_tipo = Politikaj ĉefurboj | memorindaĵo_tipo = | memorindaĵo_faldo = 1 | memorindaĵo = | konstruaĵo_faldo = 1 | konstruaĵo = | konstruaĵo3_noto = | rivero_faldo = faldo | rivero = | ŝoseo_tipo = Aŭtostrado | ŝoseo = | ŝoseo1_tipo = | ŝoseo1 = | ŝoseo2_tipo = | ŝoseo2 = | montaro_tipo = Montaroj | montaro_faldo = 1 | montaro = | orogenezo = | orogenezo1 = | orogenezo2 = <!-- *** Situo *** --> | ĉefurbo_situo = | koordinatoj_ne_en_titolo = true | ĉefurbo_leviĝo = | ĉefurbo_lat_d = | ĉefurbo_lat_m = | ĉefurbo_lat_s = | ĉefurbo_lat_NS = | ĉefurbo_long_d = | ĉefurbo_long_m = | ĉefurbo_long_s = | ĉefurbo_long_EW = | plej_alta_situo = | plej_alta_leviĝo = | plej_alta = | plej_malalta = | plej_malalta_leviĝo = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 29757900 | areo_rondumo = 1 | areo_akvo = <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 967810000 | loĝantaro_dato = 2011 | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = | establita_tipo = | gvidantaro = | gvidantaro_tipo = | gvidantaro_noto = | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = | ĉefulo1 = | ĉefulo1_tipo = | ĉefulo1_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = ([[UTC]]-1 al +4) | utc_offset = | horzono_DST = | utc_offset_DST = | areo_kodo = | areo_kodo_tipo = | kodo = | kodo_tipo = | kodo1 = | kodo1_tipo = | kodo2 = | kodo2_tipo = <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = | libera_tipo = | libera1 = | libera1_tipo = | libera2 = ''De jure'' ĉiuj [[lingvoj de Afriko]];<br /> ''de facto'' Angla, Araba, Franca, Hispana, Portugala, Svahila | libera2_tipo = Lingvoj | libera3 = | libera3_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = | mapo_fono = | mapo_priskribo = | mapo_lokumilo = | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = | mapo2 = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | commons = African Union | retpaĝo = [http://au.int/ au.int] | portalo = Afriko <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} {{Informkesto organizaĵo |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}}<!--ĉikaze koordinatoj de la ĉefa sidejo--> |longitudo ={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=ET |situo sur mapo=Adis-Abebo |zomo=13 }} '''Afrika Unio''' estas organizaĵo de ŝtatoj en [[Afriko]], kiu havas nuntempe 49+ membroŝtatojn. Ĝi estiĝis la {{daton|9|julio|2002}}<ref name="African Union 2002"> {{Cite web | url = http://www.africa-union.org/official_documents/Speeches_&_Statements/HE_Thabo_Mbiki/Launch%20of%20the%20African%20Union,%209%20July%202002.htm | title = Launch of the African Union, 9 July 2002: Address by the chairperson of the AU, President Thabo Mbeki | author = Thabo Mbeki | date = 9-a de julio 2002 | publisher = africa-union.org | location = ABSA Stadium, Durban, South Africa | accessdate = 2009-02-08 }}</ref>, anstataŭante la ĝistiaman [[Organizaĵo por Afrika Unueco|Organizaĵon por Afrika Unueco]] kiel la plej alta tutkontinenta [[Politikaj Institucioj|politika estaĵo]] de [[Afriko]]. Ĝi celas disvastigi [[demokratio|demokratiecon]], [[homaj rajtoj|homajn rajtojn]], kaj [[ekonomio|ekonomian pliboniĝon]] tra la kontinento. Malsimile al la OAU, la AU havas pli fortajn povojn interveni en la aferojn de membraj ŝtatoj. Ĝi intencas la kreadon de pactena armita fortaro, internacia kortumo, kaj centra [[banko]] kun fina celo krei komunan [[monunuo]]n. La nuna prezidanto de la Unio estas ([[nun en 2024|2024]]) [[Mohamed Ould Ghazouani]], el [[Maŭritanio]]. Li enoficiĝis la {{daton|17|februaro|2024}}. == Priskribo == La celoj de AU estas la jenaj: # Atingi pli grandan unuigon kaj solidarecon inter la afrikaj landoj kaj la afrikanoj. # Defendi la suverenecon, la teritorian integrecon kaj la sendependon de ties Membroj Ŝtatoj. # Akceli la politikan kaj soci-ekonomian integradon de la kontinento. # Helpi kaj defendi la afrikajn komunajn sintenojn pri temoj de intereso por la kontinento kaj ties popoloj. # Kuraĝigi internacian kunlaboradon, sekvante la enhavon de la [[Ĉarto de la Unuiĝintaj Nacioj]] kaj de la [[Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj]]. # Helpi al paco, sekureco, kaj stabileco en la kontinento. # Helpi al demokratiaj principoj kaj institucioj, popola partoprenemo kaj bona regadeco. # Helpi kaj protekti homajn kaj popolajn rajtojn kongrue kun la [[Afrika Ĉarto pri Homaj kaj Popolaj Rajtoj]] kaj aliaj elstaraj iloj por [[Homaj Rajtoj]]. # Establi la necesajn kondiĉojn kiuj ebligu la kontinenton ludi sian plenrajtan rolon en la tutmonda ekonomio kaj en internacia negocado. # Helpi al [[daŭripova disvolviĝo]] je ekonomia, socia kaj kultura niveloj same kiel al la integrigo de afrikaj ekonomioj. # Helpi al kunlaborado en ĉiuj kampoj de homa aktiveco por plialtigi la [[vivnivelo]]jn de afrikaj popoloj. # Kunordigi kaj harmoniigi la politikojn inter la ekzistantaj kaj futuraj Regionaj Ekonomiaj Komunumoj por la laŭgrada atingo de la celoj de la Unio. # Antaŭenigi la disvolvigon de la kontinento per la apogo al la esplorado en ĉiuj kampoj, partikulare en [[scienco]] kaj [[teknologio]]. # Labori kun elstaraj internaciaj partneroj en la elradikigo de eviteblaj malsanoj kaj la helpo al la bona sano en la kontinento. La Afrika Unio estas formata de kaj politikaj kaj administraciaj organismoj. La plej alta decido-fara organismo estas la [[Asembleo de la Afrika Unio]], formata de ĉiuj ŝtatestroj aŭ registarestroj de membroj ŝtatoj de la AU. La Asembleo estas prezidata de [[Idriss Déby]], Prezidento de [[Ĉado]]. La AU ankaŭ havas reprezentan organismon, nome la [[Tutafrika Parlamento]], kiu konsistas el 265 membroj elektitaj de la landaj leĝofaraj organismoj de la membroj ŝtatoj de AU. Ties prezidento estas [[Roger Nkodo Dang]]. Aliaj politikaj institucioj de AU estas la jenaj: * la [[Plenuma Konsilantaro de la Afrika Unio|Plenuma Konsilantaro]], formita de [[Ministro pri eksteraj aferoj|ministroj pri eksteraj aferoj]], kiu preparas decidojn por la Asembleo; * la Permanenta Komitato de Reprezentantoj de la Afrika Unio, formita de ambasadoroj al [[Adis-Abebo]] el membraj ŝtatoj de AU; kaj * la [[Ekonomia, Socia kaj Kultura Konsilantaro]] (ESKK), nome konsilantaro de la civila socio. La [[Afrikunia Komisiono]], nome sekretariaro de politikaj strukturoj, estas prezidita de [[Nkosazana Dlamini-Zuma]] de Sudafriko. La 15an de Julio 2012, Ms. Dlamini-Zuma venkis per tre disputita voĉdonado kaj iĝis la unua virino estro de la Afrikunia Komisio, anstataŭante [[Jean Ping]] de [[Gabono]]. <!--[[Dosiero:African Union conference center and office complex, AUCC.jpg|eta|250px|La sidejoj de Afrika Unio en [[Adis-Abebo]].]]--> La ĉefa administracia ĉefurbo de la Afrika Unio estas [[Adis-Abebo]], [[Etiopio]], kie havas [[sidejo]]n la Afrikunia Komisiono. Nova sidejaro, nome Kongresejo kaj Oficejaro de AU, estis inaŭgurita la 28an de Januaro 2012, dum la 18a pintokunveno de AU.<ref name=AU_NewHQ>Press release No 13 / 18th AU Summit : [http://www.au.int/en/sites/default/files/28%2001%202012_18SUMMIT_PR_INAUGURATION.pdf Inauguration of the new African Union Conference Center] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120216164902/http://www.au.int/en/sites/default/files/28%2001%202012_18SUMMIT_PR_INAUGURATION.pdf |date=2012-02-16 }}. Directorate of Information and Communication. [[Afrikunia Komisiono]] (28a de Januaro 2012).</ref> La sideja komplekso estis konstruita de la Ĉinaŝtata Konstruinĝeniera Korporacio kiel donaco de la [[Registaro de Ĉinio|ĉina registaro]], kaj estas hejmo de, inter aliaj utilaĵoj, 2 500-sidloka kunvenejo kaj 20-etaĝa oficeja turo. La turo estas 99.9 metrojn alta por aludi al la dato de 9a de Septembro 1999, kiam la [[Organizaĵo por Afrika Unueco]] voĉdonis por iĝi la Afrika Unio.<ref name=Chinadaily_NewHQ>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.chinadaily.com.cn/cndy/2012-01/30/content_14502354.htm|titolo=New headquarters shows partnership entering era of hope: Ethiopia PM|alirdato=2a de Februaro 2012|familia nomo=Linyan|persona nomo=Wang|verko=[[China Daily]]}}</ref> Aliaj strukturoj de AU estas hejmigitaj de diversaj membraj ŝtatoj: * la [[Afrika Komisiono pri Homaj kaj Popolaj Rajtoj]] havas sidejon en [[Banĝulo]], [[Gambio]]; kaj * la [[Nova Partnereco por la Afrika Disvolviĝo]] (NPAD), la sekretariaroj de la Revizia Mekanismo kaj la [[Tutafrika Parlamento]] estas en [[Midrand]], Sudafriko. La AU kovras la tutan kontinenton escepte dum tempo por [[Maroko]] kaj de kelkaj teritorioj de [[Hispanio]] ([[Kanarioj]]), [[Francio]] ([[Majoto]], [[Reunio]], [[Disaj Insuloj en la Hinda Oceano]]), [[Portugalio]] ([[Madejro]], [[Sovaĝaj insuloj]]) kaj de [[Unuiĝinta Reĝlando]] ([[Sankta Heleno, Ascension kaj Tristan da Cunha]]). Maroko ne estas membro ĉar ties registaro kontraŭas la membrecon de [[Okcidenta Saharo]] kiel [[Araba Demokratia Sahara Respubliko]]. Tamen, Maroko havas specialan statuson ene de AU kaj profitas el la servoj disponeblaj al ĉiuj ŝtatoj de AU el la institucioj de AU, kiaj la [[Banko por Afrika Disvolviĝo]]. Marokaj delegatoj ankaŭ partoprenas en gravaj funkcioj de AU, kaj pluas negocado por klopodi solvi la konflikton kun la [[Fronto Polisario]] en [[Tinduf]], [[Alĝerio]] kaj en la Okcidentsaharaj regionoj liberigitaj. La unua milita interveno de la AU en membro ŝtato estis en Majo 2003 deplojo de pactena forto de soldatoj el Sudafriko, [[Etiopio]], kaj [[Mozambiko]] en [[Burundio]] por superrigardi la plenumon de variaj interkonsentoj. La trupoj de la AU estis deplojitaj ankaŭ en [[Sudano]] por pacteni en la [[konflikto de Darfur]], antaŭ la misio estis transpasata el la Unuiĝintaj Nacioj la [[1an de januaro|1an de Januaro]] [[2008]] zorge de [[UNAMID]]. La AU ankaŭ sendis pactenantan mision al [[Somalio]], el kiu la pactenantaj trupoj estas el [[Ugando]] kaj Burundio. La AU adoptis nombrajn gravajn novajn dokumentojn establantajn normojn je kontinenta nivelo, por suplementi tiuj jam validigitaj kiam ĝi estis kreata. Tiuj estas la Konvencio de AU por Eviti kaj Lukti kontraŭ Korupto (2003), la Afrika Ĉarto pri Demokratio, Elektoj kaj Regeco (2007), la [[Nova Partnereco por la Afrika Disvolviĝo]] (NEPAD) kaj ties asocia Deklaro pri Demokrata, Politika, Ekonomia kaj Korporacia Regeco.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.africa-union.org/root/au/Documents/Treaties/treaties.htm |titolo=Africa-union.org |alirdato=2016-09-07 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130424005749/http://www.africa-union.org/root/au/documents/treaties/treaties.htm |arkivdato=2013-04-24 }}</ref> == Anoj == En la Afrika Unio nuntempe (en [[2023]]) estas 55 membroŝtatoj<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.africa-union.org/root/au/memberstates/map.htm |titolo=The Member States of the African Union |alirdato=2010-10-24 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080105082457/http://www.africa-union.org/root/au/memberstates/map.htm |arkivdato=2008-01-05 }}</ref>, ĉiuj hereditaj el la Organizaĵo por Afrika Unueco (OAU). La Unio sekve inkluzivis ĉiujn afrikajn landojn krom [[Maroko]], kiu eliĝis el la OAU en [[1984]] okaze de la aliĝo de [[Okcidenta Saharo]], kiun Maroko pretendas kiel parton de sia teritorio. Maroko estis reakceptita en 2017. {{div col|cols=5}} {{ALG}}<br /> {{AGO}}<br /> {{BEN}}<br /> {{BWA}}<br /> {{BFA}}<br /> {{BDI}}<br /> {{CMR}}<br /> {{CPV}}<br /> {{CAF}}<br /> {{CHA}}<br /> {{COM}}<br /> {{COD}}<br /> {{COG}}<br /> {{CIV}}<br /> {{DJI}}<br /> {{EGY}}<br /> {{GNQ}}<br /> {{ERI}}<br /> {{ETH}}<br /> {{GAB}}<br /> {{GAM}}<br /> {{GHA}}<br /> {{GUI}}<br /> {{KEN}}<br /> {{LES}}<br /> {{LBR}}<br /> {{LBA}}<br /> {{MAR}}<br /> {{MWI}}<br /> {{MRT}}<br /> {{MRI}}<br /> {{MOZ}}<br /> {{NAM}}<br /> {{NIG}}<br /> {{NGR}}<br /> {{RWA}}<br /> {{SADR}}<br /> {{STP}}<br /> {{SEN}}<br /> {{SEY}}<br /> {{SLE}}<br /> {{SOM}}<br /> {{ZAF}}<br /> {{SSD}}<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.voanews.com/english/news/africa/east/South-Sudan-Becomes-African-Unions-54th-Member-126320433.html|titolo=South Sudan Becomes African Union's 54th Member|alirdato=28-a de julio 2011|dato=28a de Julio 2011|eldoninto=Voice of America News|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110916115846/http://www.voanews.com/english/news/africa/east/South-Sudan-Becomes-African-Unions-54th-Member-126320433.html|arkivdato=2011-09-16}}</ref><br /> {{SUD}}<br /> {{SWZ}}<br /> {{TZA}}<br /> {{TOG}}<br /> {{TUN}}<br /> {{UGA}}<br /> {{ZAM}}<br /> {{ZIM}}<br /> {{div col end}} Krome, la anecoj de kelkaj landoj estas nuntempe ([[nun en 2010]]) suspenditaj, pro [[ŝtatrenverso]]j aŭ pro decido de la koncernitaj landoj: * [[Eritreo]] revokis siajn ambasadorojn ĉe la Afrika Unio la {{daton|20|novembro|2009}}, pro la subteno de la Unio al [[rezolucio]] de la [[Unuiĝintaj Nacioj]] kiu kulpas Eritreon pro ĝia subteno al kontraŭuloj de la internacie rekonata (kaj nuntempe ekzilita) registaro de [[Somalio]]. * [[Gvineo]] estis suspendita pro ŝtatrenverso okazinta en [[2008]]. * [[Madagaskaro]] estis suspendita pro politika krizo okazinta en [[2009]]. * [[Niĝero]] estis suspendita pro ŝtatrenverso okazinta en [[2010]]. La eŭropaj landoj, kiuj posedas kaj regas teritoriojn de la kontinento ([[Hispanio]], kiu tenas [[Kanariaj Insuloj|Kanariajn Insulojn]] kaj la [[enklavo]]jn de [[Ceŭto]] kaj [[Melilo]]; [[Unuiĝinta Reĝlando|Britio]], kiu tenas [[Ascension]], [[Tristan da Cunha (insularo)|Tristan da Cunha]] kaj [[Sankta Heleno]]; [[Portugalio]], kiu tenas [[Madejro]]n; [[Francio]], kiu tenas [[Majoto]]n kaj [[Reunio]]n) ne estas membroj de tiu ĉi unio. == Organismoj == [[Dosiero:Map of the African Union.svg|eta|200px|Mapo de Afrika Unio.]] La Afrika Unio havas nombrajn oficialajn organismojn: * [[Tutafrika Parlamento]] * [[Asembleo de la Afrika Unio]] * [[Afrikunia Komisiono]] * Justica Kortumo de la Afrika Unio * [[Plenuma Konsilantaro de la Afrika Unio]] * Permanenta Komitato de Reprezentantoj de la Afrika Unio * Konsilantaro de Paco kaj Sekureco * [[Ekonomia, Socia kaj Kultura Konsilantaro]] * Specializitaj Teknikaj Komitatoj de la Afrika Unio == Historio == La Afrika Unio oficiale estiĝis okaze de la pintokunveno de ŝtat- kaj registar-estroj okazinta en la urbo [[Durbano]], en [[Sud-Afriko]], la {{daton|9|julio|2002}}. En tiu okazo, la sudafrika prezidanto [[Thabo Mbeki]] enoficiĝis kiel prezidanto de la nova politika estaĵo. Oni tiam aprobis la unuajn dokumentojn kiuj priskribas la instituciojn de la Unio. Tiun kunvenon partoprenis, kiel observanto, ankaŭ la tiama ĝenerala sekretario de la [[Unuiĝintaj Nacioj]], [[Kofi Annan]]. La naskiĝo de la Unio tamen fakte ŝuldiĝas al la eksterordinara kunveno de la Organizaĵo por Afrika Unueco okazinta en [[1999]] en [[Sirto]], en [[Libio]]; tiam la Organizaĵo oficiale aprobis la estigon de la nova Unio. En 2000 oni aprobis la Konsistigan Akton, kiu efektiviĝis la {{daton|26|majo|2001}}, monaton post la subskribo fare de [[Niĝerio]] kiel la 36-a aprobinta lando. Ekde tiam, kaj laŭ la priskriboj de la Akto mem, la du organizaĵoj kunekzistis dum unu jaro. La 30an de januaro 2017 [[Maroko]] estis reakceptita en la Afrika Unio dum asembleo en [[Etiopio]]. === Prezidantoj === [[Dosiero:Bingu Wa Mutharika - World Economic Forum on Africa 2008.jpg|eta|dekstra|200px|[[Bingu wa Mutharika]], prezidanto de la Afrika Unio en 2010.]] [[Dosiero:Alpha Conde - World Economic Forum Annual Meeting 2012.jpg|eta|dekstra|200px|[[Alpha Condé]], prezidanto de la Afrika Unio en 2017.]] {| {{belatabelo}} |- ! !! Oficperiodo !! Lando |- | [[Thabo Mbeki]] || {{dato|9|julio|2002}} — {{dato|10|julio|2003}} || {{flago|Sud-Afriko|nomo=jes}} |- | [[Joaquim Chissano]] || {{dato|10|julio|2003}} — {{dato|6|julio|2004}} || {{flago|Mozambiko|nomo=jes}} |- | [[Olusegun Obasanjo]] || {{dato|6|julio|2004}} — {{dato|24|januaro|2006}} || {{flago|Niĝerio|nomo=jes}} |- | [[Denis Sassou-Nguesso]] || {{dato|24|januaro|2006}} — {{dato|29|januaro|2007}} || [[Dosiero:Flago-de-Kongo-Brazavila.svg|20px]] [[Kongo Brazavila]] |- | [[John Kufuor]] || {{dato|29|januaro|2007}} — {{dato|31|januaro|2008}} || {{flago|Ganao|nomo=jes}} |- | [[Jakaya Kikwete]] || {{dato|31|januaro|2008}} — {{dato|2|februaro|2009}} || {{flago|Tanzanio|nomo=jes}} |- | [[Muamar Kadafi]] || {{dato|2|februaro|2009}} — {{dato|31|januaro|2010}} || {{flago|Libio|nomo=jes}} |- | [[Bingu wa Mutharika]] || {{dato|31|januaro|2010}} — {{dato|31|januaro|2011}} || {{flago|Malavio|nomo=jes}} |- | [[Teodoro Obiang Nguema Mbasogo]] || {{dato|31|januaro|2011}} — {{dato|29|januaro|2012}} || {{GNQ}} |- | [[Yayi Boni]] || {{dato|29|januaro|2012}} — {{dato|27|januaro|2013}} || {{flago|Benino|nomo=jes}} |- | [[Hailemariam Desalegn]] || {{dato|27|januaro|2013}} — {{dato|30|januaro|2014}} || {{flago|Etiopio|nomo=jes}} |- | [[Mohamed Ould Abdel Aziz]] || {{dato|30|januaro|2014}} — {{dato|30|januaro|2015}} || {{flago|Maŭritanio|nomo=jes}} |- | [[Robert Mugabe]] || {{dato|30|januaro|2015}} — {{dato|30|januaro|2016}} || {{flago|Zimbabvo|nomo=jes}} |- | [[Idriss Déby]] || {{dato|30|januaro|2016}} — {{dato|30|januaro|2017}} || {{flago|Ĉado|nomo=jes}} |- | [[Alpha Condé]] || {{dato|30|januaro|2017}} — {{dato|28|januaro|2018}} || {{flago|Gvineo|nomo=jes}} |- | [[Paul Kagame]] || {{dato|28|januaro|2018}} — {{dato|10|februaro|2019}} || {{flago|Ruando|nomo=jes}} |- | [[Abdel Fattah el-Sisi]] || {{dato|10|Februaro|2019}} — {{dato|10|februaro|2020}} || {{flago|Egiptujo|nomo=jes}} |- | [[Cyril Ramaphosa]] || {{dato|10|Februaro|2020}} — {{dato|10|Februaro|2021}} || {{flago|Sudafriko|nomo=jes}} |- | [[Félix Tshisekedi]] || {{dato|10|Februaro|2021}} — {{dato|05|Februaro|2022}} || {{flago|Demokratia Respubliko Kongo|nomo=jes}} |- | [[Macky Sall]] || {{dato|05|Februaro|2022}} — {{dato|18|Februaro|2023}}|| {{flago|Senegalo|nomo=jes}} |- | [[Azali Assoumani]] || {{dato|18|Februaro|2023}} — || {{flago|Komoroj|nomo=jes}} |} == Ekonomio == La membroŝtatoj de la Afrika Unio kune konsistigas la 17-an plej grandan ekonomion de la mondo laŭ [[malneta enlanda produkto]], tuj post [[Nederlando]]. La MEP de la Afrika Unio ([[nun en 2009|en 2009]]) estas proksima al 500 miliardoj da usonaj dolaroj. La Unio klopodas estigi komunan ekonomian zonon, centran bankon kaj komunan monunuon antaŭ [[2023]].<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/country_profiles/3870303.stm|titolo=Profile: African Union|alirdato=2006-07-10|dato=2006-07-01|eldoninto=BBC News}}</ref> La [[Nova Partnereco por la Afrika Disvolviĝo]] (NoPAD) estas programo de ekonomia disvolviĝo de la Afrika Unio. == Oficialaj lingvoj == Laŭ la Konsistiga Akto de la Afrika Unio, ĝiaj laborlingvoj estas la [[angla lingvo|angla]], la [[araba lingvo|araba]], la [[franca lingvo|franca]] kaj la [[portugala lingvo|portugala]], kaj ĉiuj afrikaj lingvoj "se eble".<ref>Artikolo 25, Konstitucia Leĝo de la Afrika Unio.</ref> Laŭ dokumento kiu celas modifi la Akton kaj proponiĝis en [[2003]], sed ankoraŭ ne aprobiĝis ([[nun en 2007|2007]]), oni aldonas al la liston ankaŭ la [[hispana lingvo|hispanan]], la [[svahila lingvo|svahilan]] kaj "ĉiujn aliajn afrikajn lingvojn", kaj anstataŭigas la vorton "laborlingvo" per "oficiala lingvo".<ref>Artikolo 11, Protokolo pri Ŝanĝoj al la Konstitucia Leĝo de la Afrika Unio [http://au.int/en/sites/default/files/PROTOCOL_AMENDMENTS_CONSTITUTIVE_ACT_OF_THE_AFRICAN_UNION.pdf] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140630082951/http://www.au.int/en/sites/default/files/PROTOCOL_AMENDMENTS_CONSTITUTIVE_ACT_OF_THE_AFRICAN_UNION.pdf|date=2014-06-30}}</ref> Praktike, tradukado de afrikuniaj dokumentoj eĉ en la kvar nuntempe oficialajn laborlingvojn ofte okazas malfrue kaj malfaciligas la funkciadon de la organizaĵo. En [[2001]], la Afrika Unio estigis la [[Afrika Akademio de Lingvoj|Afrikan Akademion de Lingvoj]] por antaŭenpuŝi la pluan uzadon de [[afrikaj lingvoj]] inter afrikanoj. == Servoj == La [[Pasporto de Afrika Unio]] estas komuna [[Pasporto|pasporta dokumento]] kiu estis fondita por anstataŭigi la ekzistantajn naciajn pasportojn kaj doni al ĉiuj 54 membroj de la Afrika Unio vizan sendevigon en tuta Afriko. == Rolo de la diasporo == La Konstitua Proklamo de AU deklaras ke ĝi "invitu kaj kuraĝigu la plenan partoprenon de la [[afrika diasporo]] kiel grava parto de nia kontinento, en la konstruo de la Afrika Unio". La Registaro de la Afrika Unio difinis la afrikan diasporon kiel "konsistanta el popolo de afrika origino kiu loĝas ekster la kontinenton, sendepende de ties civitaneco kaj nacieco kaj kiu volas kontribui al la disvolvigo de la kontinento kaj konstruo de la Afrika Unio".<ref>Pan-Africanism and the African Union, Dallas L. Browne. [http://www.siue.edu/~mafolay/JournalInfo/Vol-2/Issue%201%20revised.pdf] Alirita la 10an de Septembro 2016.</ref> == Nunaj aferoj == La AU frontas multajn defiojn, kiaj la sanaferoj kiaj lukti kontraŭ [[malario]] kaj la [[epidemio]] de [[AIDS/HIV]]; la politikaj aferoj kiaj kontraŭi nedemokratiajn reĝimojn kaj peri en multaj enlandaj militoj; ekonomiaj aferoj kiaj la plibonigo de la averaĝa vivkondiĉarto de milionoj de malriĉaj, needukitaj afrikanoj; ekologiaj aferoj kiaj trakti kun konstantaj [[malsatego]]j, [[dezertiĝo]], kaj manko de ekologia elteneblo; same kiel la juraj aferoj koncerne al la [[Okcidenta Saharo]]. La 30an de januaro 2017 [[Maroko]] estis reakceptita en la Afrika Unio dum asembleo en [[Etiopio]]. === AIDS en Afriko === Unu el la plej gravaj aferoj kiujn frontas Afriko ne estas disputo inter landoj, sed la rapida disvastiĝo de la [[pandemio]] de HIV kaj [[Aidoso]]. Sub-Sahara Afriko, ĉefe [[Suda Afriko]], estas pro multo la plej tuŝita areo en la mondo, kaj la infekcio estas nune startante la perdon de vivoj laŭ milionoj. Kvankam la mezuro de HIV hegemoniaj indicoj montriĝis metodologie defia, pli ol 20% el la sekse aktiva loĝantaro de multaj landoj de Suda Afriko povus esti infektita, el kiuj Sudafriko, Bocvano, Kenjo, Namibio, kaj Zimbabvo ĉiuj atendis malpliiĝon de vivespero averaĝe de 6.5 jaroj. La efiko de Suda Afriko, kiu konstituas 30% el la ekonomio de AU, minacas grave malhelpi la kreskon de [[MEP]], kaj tiele la internan kaj eksternan komercojn por la tuta kontinento. === Libio === La AU klopodis peri en la komencaj etapoj de la [[Libia enlanda milito|enlanda milito]] de 2011, formante ''[[ad hoc]]'' komitaton de kvin prezidentoj ([[Respubliko Kongo|konga]] Prezidento [[Denis Sassou Nguesso]], [[Malio|malia]] Prezidento [[Amadou Toumani Touré]], [[Maŭritanio|maŭritania]] Prezidento [[Mohamed Ould Abdel Aziz]], [[Sudafriko|sudafrika]] Prezidento [[Jacob Zuma]], kaj [[Ugando|uganda]] Prezidento Yoweri Museveni) por negocadi batalpaŭzon.<ref>"African Union urges restraint on both sides". The Star. 21a de Marto 2011. [http://www.thestar.com.my/news/story.asp?sec=nation&file=/2011/3/21/nation/8313696] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200201124711/https://www.thestar.com.my/news/story.asp?sec=nation&file=%2F2011%2F3%2F21%2Fnation%2F8313696|date=2020-02-01}} Alirita la 5an de Julio 2011.</ref> Tamen, la komenco de la milita interveno fare de [[NATO]] en Marto 2011 malebligis ke la komitato veturu al Libio por kunsidi kun la estro de Libio kaj iama estro de AU ĝis 2010 nome [[Muamar Kadafi]].<ref>Mulondo, Emmanuel (21a de Marto 2011). "Kutesa, AU blocked from entering Libya". Daily Monitor. [http://www.monitor.co.ug/News/National/-/688334/1129850/-/c3uoa3z/-/] Alirita la 21an de Marto 2011.</ref> Kiel institucio, la AU akre malkonsentis el la decido de la [[Konsilio de Sekureco de Unuiĝintaj Nacioj]] krei sen-flugan zonon super Libio kiel antaŭiro al milito,<ref>"African Union demands end to military strikes on Libya, skips Paris meeting". Sudan Tribune. 19a de Marto 2011. Arkivita el la originalo la 21an de Marto 2011. [https://web.archive.org/web/20110321212338/http://www.sudantribune.com/NAfrican-Union-demands-end-to,38339] 21a de Marto 2011.</ref> kvankam kelkaj membraj ŝtatoj, kiaj [[Bocvano]],<ref>Kayawe, Baboki (23a de Marto 2011). "Khama supports no-fly zone on Libya". Mmegi. [http://www.mmegi.bw/index.php?sid=1&aid=1909&dir=2011/March/Wednesday23] Alirita la 13an de Septembro 2016.</ref> [[Gabono]],<ref>"UN authorises no-fly zone over Libya". Al Jazeera. 18a de Marto 2011. Arkivita el la originalo la 18an de Marto 2011. [http://www.aljazeera.com/news/africa/2011/03/201131720311168561.html] Alirita la 13an de Septembro 2016.</ref> [[Zambio]],<ref>"Rupiah backs action against Libya". The Post. 27a de Marto 2011. [http://www.postzambia.com/post-read_article.php?articleId=19332] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120911072915/http://www.postzambia.com/post-read_article.php?articleId=19332|date=2012-09-11}} Alirita la 5an de Aprilo 2011.</ref> kaj ankaŭ aliaj esprimis subtenon por la [[rezolucio]]. Kiel rezulto de la malvenko de Kadafi ĉe la Batalo de Tripoli (2011), nome la decidiga batalo de la milito, en Aŭgusto 2011, la [[Araba Ligo]] voĉdonis por agnoski la kontraŭ-kadafiaj [[Nacia Transira Konsilio|Nacian Transiran Konsilion]] kiel laŭleĝa registaro de la lando antaŭ elektoj,<ref>"Arab League Recognizes Libyan Rebel Council". RTTNews. 25a de Aŭgusto 2011. [http://www.rttnews.com/list/general-news.aspx?Id=1700187&SM=1] Alirita la 25an de Aŭgusto 2011.</ref> kvankam la Konsilio jam estis agnoskita de kelkaj AU membraj ŝtatoj, inklude du landojn kiuj estas ankaŭ membroj de la Araba Ligo,<ref>"Tunis recognizes Libyan rebels as country's rep". Seattle Post-Intelligencer. 20a de Aŭgusto 2011. [http://www.seattlepi.com/news/article/Tunis-recognizes-Libyan-rebels-as-country-s-rep-2134144.php] {{Webarchiv|url=http://web.archive.bibalex.org/web/20111208121407/http://www.seattlepi.com/news/article/Tunis-recognizes-Libyan-rebels-as-country-s-rep-2134144.php|date=2011-12-08}} Alirita la 25an de Aŭgusto 2011.</ref><ref>"Egypt recognises Libya rebel government". The New Age. South Africa. 22a de Aŭgusto 2011. Arkivita el la originalo la 8an de Marto 2012. [https://web.archive.org/web/20120308203558/http://www.thenewage.co.za/26532-1019-53-Egypt_recognises_Libya_rebel_government] Alirita la 22an de Aŭgusto 2011.</ref> la Konsilio de AU por Paco kaj Sekureco voĉdonis la 26an de Aŭgusto 2011 ne agnoski ĝin, insiste ke batalpaŭzo estu interkonsentita kaj estu formita registaro de nacia unueco fare de ambaŭ flankoj de la enlanda milito.<ref>Malone, Barry (26a de Aŭgusto 2011). "AU won't recognise Libyan rebel council: diplomats". The Daily Star. [http://www.dailystar.com.lb//News/Middle-East/2011/Aug-26/147286-au-wont-recognise-libyan-rebel-council-diplomats.ashx#axzz1W9KDcooQ] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160202091037/http://www.dailystar.com.lb//News/Middle-East/2011/Aug-26/147286-au-wont-recognise-libyan-rebel-council-diplomats.ashx#axzz1W9KDcooQ|date=2016-02-02}} Alirita la 26an de Aŭgusto 2011.</ref> Nombraj membroj ŝtatoj de AU estritaj de Etiopio, Niĝerio, kaj Ruando postulis ke AU agnosku la NTJ kiel provizora reg-aŭtoritato de Libio,<ref>"Ethiopia recognizes Libyan rebels". NOW Lebanon. [[24a de aŭgusto]] 2011. [https://now.mmedia.me/lb/en/archive/ethiopia_recognizes_libyan_rebels] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180805083311/https://now.mmedia.me/lb/en/archive/ethiopia_recognizes_libyan_rebels|date=2018-08-05}} Alirita la 26an de Aŭgusto 2011.</ref><ref>"Libya-NTC: National Transitional Council in Libya". Afrique en ligne. 27a de Aŭgusto 2011. [http://www.afriquejet.com/]{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Alirita la 27an de Aŭgusto 2011.</ref> kaj kelkaj aliaj ŝtatoj membroj de AU agnoskis la NTK sendepende de la decido de la Konsilio de Paco kaj Sekureco.<ref>"Chad recognises rebel council as only legitimate authority in neighbouring Libya". [[Al Jazeera]]. [[24a de aŭgusto]] 2011. [http://blogs.aljazeera.com/blog/libya-aug-24-2011-2025/www.aljazeera.com]{{404|date=September 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} Alirita la 24an de Aŭgusto 2011.</ref><ref>"Benin recognize Libyan rebels". [[Reuters]]. 27a de Aŭgusto 2011. [http://www.reuters.com/article/us-libya-rebels-recognition-idUSTRE77Q1ME20110827] Alirita la 27an de Aŭgusto 2011.</ref> Tamen, la ŝtatoj membroj de AU nome Alĝerio<ref>"Algeria declines to recognize Libyan rebels". NOW Lebanon. 26a de Aŭgusto 2011. [https://now.mmedia.me/lb/en/archive/algeria_declines_to_recognize_libyan_rebels] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180805083308/https://now.mmedia.me/lb/en/archive/algeria_declines_to_recognize_libyan_rebels|date=2018-08-05}} Alirita la 26an de Aŭgusto 2011.</ref> kaj Zimbabvo<ref>"Libyan envoy to Zimbabwe expelled for burning flag". The Zimbabwean. 26a de Aŭgusto 2011. [http://www.thezimbabwean.co/news/africa/52122/libyan-envoy-to-zimbabwe-expelled.html] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140116060034/http://www.thezimbabwean.co/news/africa/52122/libyan-envoy-to-zimbabwe-expelled.html|date=2014-01-16}} Alirita la 26an de Aŭgusto 2011.</ref> indikis ke ili ne volas agnoski la NTK, kaj Sudafriko esprimis ankaŭ rezervojn.<ref>"Libya: How SA stood firm on money for rebels". Mail & Globe Online. 26a de Aŭgusto 2011. [http://mg.co.za/article/2011-08-26-libya-how-sa-stood-firm-on-money-for-rebels/] Alirita la 27an de Aŭgusto 2011.</ref> La 20an de Septembro 2011, la Afrika Unio oficiale agnoskis la [[Nacia Transira Konsilio|Nacian Transiran Konsilion]] kiel laŭleĝa reprezentanto de Libio.<ref>[https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5h2NflCTWlrw96Cs-Ts7A7Xcem2dA?docId=CNG.a8a1185f4a08d2928999ea8643dc5bd9.501 "African Union officially recognises Libya's new leadership"]</ref> ===Projektoj=== La [[Granda Verda Muro por Saharo kaj Sahelo]] (france: ''Grande Muraille Verte pour le Sahara et le Sahel'', angle: ''The Great Green Wall of the Sahara and the Sahel Initiative'', GGWSSI en akronimo) estas pionira afrika iniciato por kontraŭbatali la efikojn de tutmonda klimata ŝanĝo kaj dezertiĝo. La iniciaton gvidas la Afrika Unio. == Intervenoj por subteno de konstitucieco == === Togolando === Post la morto de Gnassingbé Eyadéma, Prezidento de [[Togolando]], la 5an de Februaro 2005, la estroj de AU priskribis la nomon de lia filo Faure Gnassingbé nome la sukcedanto kiel [[puĉo]].<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/4240485.stm|titolo=AU denounces Togo 'military coup'|alirdato=10a de Julio 2006|dato=6a de Februaro 2005|eldoninto=[[BBC News]]}}</ref> La konstitucio de Togolando nomumas la prezidanton de la parlamento por sukcedi la prezidenton en okazo de lia morto. Laŭleĝe, la prezidanto de la parlamento devas alvoki al naciaj balotoj por elekti novan prezidenton post sesdek tagoj. La protesto de AU devigis Gnassingbé alvoki al elektoj. Post akraj protestoj pro elektofraŭdo, li estis oficiale elektita Prezidento la 4an de Majo 2005. === Maŭritanio === La 3an de Aŭgusto 2005, puĉo en [[Maŭritanio]] kondukis al la Afrika Unio eligi tiun landon el ĉiuj organizaj aktivaĵoj. La Milita Konsilio kiu ekkontrolis Maŭritanion promesis alvoki al elektoj post du jaroj. Tiuj okazis komence de 2007, por la unua fojo kiam la lando havis elektojn kiuj estis ĝenerale interkonsentitaj kiel akceptebla normigado. Post la elektoj, la membreco de Maŭritanio en la AU estis restarigitaj. Tamen, la 6an de Aŭgusto 2008, nova puĉo elpostenigis la registaron elektitan en 2007. La AU denove eligis Maŭritanion el la kontinenta organismo.<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=http://www.economist.com/node/14105592|titolo=All is rather easily forgiven|alirdato=15a de Julio 2011|dato=23a de Julio 2009|verkaĵo=[[The Economist]]}}</ref> === Malio === En Marto 2012, militista puĉo okazis en Malio, kiam alianco de [[Tuaregoj]] kaj Islamismaj fortoj konkeris la nordon, rezulte en enpovigo de Islamistoj. Post milita interveno kun helpo de francaj trupoj, la regiono estis sub kontrolo de la armeo de Malio. Por restarigi lokajn aŭtoritatojn, la AU helpis por formi provizoran registaron, subtenante ĝin kaj alvokante al prezidentaj elektoj en Malio en Julio 2013.<ref name="dandc.eu">Bernadette Schulz, Ruth Langer, [http://www.dandc.eu/en/article/african-peace-and-security-architecture-already-proving-useful-even-though-it-still-work "Peace missions – The long haul"], D+C, 27a de Aŭgusto 2013.</ref> == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Vidu ankaŭ == * [[Afrika Banko por Disvolviĝo]] * [[Afrika diasporo]] * [[Tago de Afriko]] * [[Tutafrika Parlamento]] * [[Tutafrikismo]] * [[Unuiĝintaj ŝtatoj de Afriko]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} {{Projektoj|n=Kategorio:Afrika Unio}} {{Afrika Unio}} {{G20-Ŝtatoj}} {{Leginda|2024|3|10}} {{Havenda artikolo|Afrika Unio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Afrika Unio| ]] [[Kategorio:Panafrikanismo]] [[Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 2001]] [[Kategorio:Organizaĵoj en Afriko]] fvil4tbs7hl0f092cae08g9tb8omgkm 0 2410 9480389 9470969 2026-09-22T16:22:12Z Sahaquiel9102 39443 Malaprobis la 2 tekstajn ŝanĝojn (de [[Specialaĵo:Kontribuoj/PurplePieman|PurplePieman]]) kaj restarigis version 9391758 de Stefangrotz 9480389 wikitext text/x-wiki {{Unua|kat=ne}} [[Dosiero:Ne krokodilu.jpg|eta|Signo "Ne krokodilu" en [[Kastelo Greziljono]]]] [[Dosiero:10 steloj plastaj ambaŭflanke 01.JPG|eta|250px|10-[[Stelo (monunuo)|Stela]] plasta monero. En la antaŭparto de la monero aperas [[krokodilo]] pro tio, ke tiu ĉi monero estas la plej uzata en la drinkejo, do post iom da drinkado oni "ekkrokodilas".]] '''''Krokodili''''' (la verba formo de "[[krokodilo]]") estas [[Esperanta idiotismo]] kun la signifo "en [[Esperanto|Esperanta]] medio paroli alian lingvon, kiu estas la [[denaska lingvo]] de iuj ĉeestantoj".<ref>{{Citaĵo el la reto | url = http://forward.com/culture/11460/crocodiling-in-esperanto-on-the-streets-of-hanoi-00361/ | titolo = Crocodiling in Esperanto On the Streets of Hanoi | alirdato = 2015-11-30 | familia nomo = Schor | persona nomo = Esther | dato = 2007-08-22 | verko = [[The Forward]]| eldoninto = The Forward Association | lingvo = en | citaĵo = Krokodili — “to crocodile” — means to speak one’s native language at an Esperanto gathering.}}</ref> Kelkfoje oni uzas la vorton pli ĝenerale, kun la signifo "en Esperanta medio paroli ajnan lingvon krom [[Esperanto]]". Krokodiladon oni kutime konsideras evitinda inter [[esperantisto]]j. Oni volas eviti ĝin por pli bone praktiki Esperanton, por kapabli bone uzi ĝin, kiam oni vere bezonas tion, parolante kun alilandanoj kaj, pli ĝenerale, kun alilingvanoj. Alie, la homoj, kiuj nur malofte povas vojaĝi eksterlanden, preskaŭ neniam havus la eblon praktiki sian Esperanton. Dum internaciaj [[Esperanto-renkontiĝo]]j, krokodilado povas kaŭzi nekomprenon, kaj tial estas eĉ malpli akceptata ol en kunvenoj de samlandanoj. Aldone, krokodilado povas kaŭzi malbonan impreson al vizitantaj [[ĵurnalisto]]j aŭ aliaj eksteruloj ĉe la aranĝoj, ĉar ili povus pensi, ke per Esperanto oni ne povas bone esprimi sin. Ĉiuj ĉi tiuj kialoj kune igas la krokodiladon malakceptata inter esperantistoj, tiel ke ili ofte instigas homojn paroli Esperanton, eĉ se tio ne absolute necesas pro rekte komunikaj kialoj. Tamen fojfoja krokodilado kun komencantoj por klarigi [[gramatiko|gramatikajn]] detalojn estas pli akceptata, kvankam multaj preferas alparoli komencantojn per simpla, malrapida Esperanto, por ke tiuj baldaŭ plibonigu sian lingvoscion kaj kiom eble plej frue ekhavu memfidon, ke ili jam kapablas kompreni kaj paroli Esperanton. Paroli en fremda lingvo ("[[aligatori]]") por plibonigi sian regon de tiu fremda lingvo en [[Esperanto-aranĝo]] estas iom pli akceptata konduto, speciale, se tion faras sperta esperantisto, kiu jam kapablas libere paroli Esperanton kaj do ne bezonas eluzi ĉian eblon paroli en Esperanto por plibonigi sian lingvonivelon. == Etimologio == [[Dosiero:NileCrocodile.jpg|eta|[[Nilkrokodilo]]j]] Pri la etimologio de la esprimo ''krokodili'' oni ne certas. Tamen ekzistas pluraj klarigaj teorioj: Onidire [[krokodilo]]j ploras manĝante viktimojn. Analoge, krokodilanto plendas pri la fato de Esperanto, sed mem kontraŭefikas ĝin. Sur la kovrilo de [[Travivaĵoj de Ro. Ŝo.]] aperas krokodilo kaj urso sinprenante la manojn. Ambaŭ portas steletojn. Pri ĝi [[La Brita Esperantisto]] (N. 109, Jan. 1914 pĝ 18) diras iom mistere "la komedie-tragedia bildo sur la kovrilo kvazaŭ antaŭinklinas la legonton al dumtempa flankenmeto de la teraj zorgoj, al iometa dislaso de la ridoreteniloj!" Eble tio signifas ke jam tiutempe esperantistoj konis iun "tragikomedian" aludon al krokodiloj. [[Dosiero:1914 Travivaĵoj de Ro Ŝo 1.jpg|eta|Kovrilo de [[Travivaĵoj de Ro. Ŝo.]]]] Oni diras ke la uzon de "[[krokodilo]]" por slange indiki neesperantiston enkondukis la italdevena Ferrari, taksiisto en [[Parizo]] dum la [[1930-aj jaroj]]. "Kion volas tiuj krokodiloj?" li kutime apostrofis la neesperantistojn, kiuj brue envenis la kafejon kie li estis babilanta en Esperanto kun samideanoj. Ankoraŭ nun kelkfoje "krokodilo" sinonimas al neesperantisto. Tamen, pli ofte ĝi signifas "Esperanto-parolanto, kiu en Esperanto-medio parolas nacilingve".<!-- <ref group="noto">Por nelonge nomi neesperantistojn, homojn fremdajn al Esperanto-movado kaj Esperanto-kulturo, oni malofte uzas pruntitajn vortojn ''[[gaĝo]]'' (el la cigana) kaj ''[[gojo]]'' (el la jida).</ref> --> Iom alimaniere raportas la originon de la enkonduko de "krokodilo" en p.185 de sia verko ''[[Lingvaj babilaĵoj|Lingvaj Babilaĵoj]]'' [[André Cherpillod|Andreo Ĉerpiljodo]], raportante el la buŝo de [[Roger Bernard (esperantisto)|Roĝero Bernardo]], kiu mem spertis surloke tiujn momentojn kun Ferari'. === Krokodili dum Cseh-metoda kurso de Esperanto === Alia klarigo de "krokodili" devenas el la [[Cseh-metodo]] de instruado. Kiam [[Andreo Cseh|Andreo CSEH]] instruis, li ĉiam kunportis lignajn bestojn. Dum liaj kursoj neniu rajtis paroli sian gepatran lingvon, krom se tiu havis la krokodilon en la mano. == La fenomeno de fanatikaj kontraŭ-krokodilistoj == [[Dosiero:DALL·E_2022-07-20_19.26.54_-_a_crocodile_looking_through_a_window_behind_a_man,_black_and_white.png|eta|Bildo de Ludwik Zamenhof ignorante krokodilon kreita per la [[artefarita neŭra reto]] [[DALL-E]] 2.]] Ekzistas en la [[Esperanto-movado]] ankaŭ la fenomeno de fanatikaj kontraŭ-krokodilistoj. Temas pri personoj, kiuj fervore kaj fanatike atakas ĉiun, kaj precipe komencantojn, kiuj dum Esperanto-renkontiĝoj elbuŝigas neesperantlingvan vorton per la akretona frazeto: "Ne krokodilu!". Tiu ĉi fenomeno ne malofte komplete senkuraĝigas komencantojn, kiuj poste neniam plu partoprenas Esperanto-renkontiĝojn. La bona intenco, ke oni instigu la homojn praktiki sian Esperanton kaj plibonigi sian lingvokonon, per tia konduto tiam turniĝas al forbarilo por novaj lernantoj kun la tute kontraŭa efiko. == Aliaj reptiliecaj verboj== Laŭ ''krokodili'', kelkaj esperantistoj kreis vortojn laŭ la nomoj de aliaj reptilioj por priskribi la uzadon de unu lingvo en la medio de alia. Tamen, tiuj esprimoj ne estas tiel konataj kaj uzataj kiel ''krokodili''. === ''Aligatori'' kaj ''kajmani'' === ==== ''Aligatori'' ==== [[Dosiero:Alligator.jpg|eta|Aligatoro]] ''Aligatori'' signifas "en Esperanta medio paroli alian lingvon ol [[Esperanto]]n, kiu estas gepatra lingvo de nur parto de la ĉeestantaro". Oni diras '''''ali'''gatori'', ĉar ([[Mnemoniko|mnemonike]]) unu homo parolas la lingvon de la '''ali'''a. Tamen, la preciza difino de ''aligatori'' povas iomete varii. Pli malofte, ĝi priskribas kiam oni uzas lingvon, kiu estas nek sia denaska lingvo nek Esperanto. Homon, kiu aligatoras, oni kelkfoje nomas [[aligatoro]]. ==== ''Kajmani'' ==== [[Dosiero:Spectacled_Caiman.JPG|eta|Kajmano]] ''Kajmani'' signifas "en Esperanta medio paroli alian lingvon ol [[Esperanto]]n, kiu estas gepatra lingvo de neniu el la ĉeestantoj". Oni diras '''''kaj'''mani'', ĉar ([[Mnemoniko|mnemonike]]) '''kaj''' unu homo '''kaj''' la alia parolas fremdan lingvon. Tamen, la preciza difino de ''kajmani'' povas iomete varii. Pli malofte, ĝi priskribas kiam oni uzas lingvon, kiun neniu en la rondo povas kompreni. Homon, kiu kajmanas, oni kelkfoje nomas [[kajmano]]. ==== Akcepto de aligatorado kaj kajmanado ==== En la plej multaj situacioj, aligatorado kaj kajmanado estas same malakceptataj inter [[esperantisto]]j kiel krokodilado. Tamen, dum kelkaj internaciaj [[Esperanto-renkontiĝo]]j, oni organizas apartan programeron nomatan [[aligatorejo]], dum kiu oni nur rajtas aligatori kaj kajmani, por ke oni praktiku sian scipovon de [[Fremda lingvo|fremdaj lingvoj]]. Ankaŭ ekster tiaj aligatorejoj, aligatorado kaj kajmanado por plibonigi sian scipovon de fremdlingvo estas pli akceptata trajto, ol krokodilado. En la [[Universala Kongreso de Esperanto|Universalaj Kongresoj de Esperanto]], kutime estas organizata "ekspresa kurso" pri la lingvo de la kongreslando. Kvankam oni tie uzas ankaŭ ne-esperantan lingvon, tio ne estas rigardata kiel aligatorado aŭ kajmanado, ĉar la lingvo de la instruado restas Esperanto. === ''Reptiliumi'' === ''Reptiliumi'' estas esprimo kun la signifo "krokodili, aligatori, aŭ kajmani", do "en Esperanta medio paroli ajnan [[Etna lingvo|etnan lingvon]] krom Esperanto". Ĝi tamen estas tre malofta, kaj anstataŭe, oni ĝenerale diras simple ''krokodili''. === ''Gaviali'' === [[Dosiero:Gavialis gangeticus.jpg|eta|Gavialo]] ''Gaviali'' signifas "paroli Esperanton, kiam alia lingvo pli taŭgus" aŭ "uzi Esperanton por ke ĉeestantaj ne-esperantistoj ne komprenu nin". Unuvorte, ĝi signifas ''malkrokodili''. Inter esperantistoj, gaviali (en la unua signifo) estas kutime pli akceptata ol krokodili, ĉar per ĝi oni praktikas sian scipovon de Esperanto, por ke oni poste povu uzi ĝin, kiam oni vere bezonas ĝin, parolante kun eksterlandanoj. Gaviali en la dua signifo ofte okazas, kiam malmultaj esperantistoj renkontiĝas ekster Esperanto-aranĝo, kaj estas kune kun ne-esperantistoj. Se ili volas komuniki ion sen esti komprenataj de la ne-esperantistoj, ili povas uzi Esperanton. Tion oni nomas "gaviali" (en la dua signifo de la vorto). Tiun agon ne-esperantistoj povas konsideri ĝena. Homon, kiu gavialas, oni kelkfoje nomas [[gavialo]]. === ''Lacerti'' === [[Dosiero:Lacerta agilis 1 (Marek Szczepanek).jpg|eta|Lacerto]] ''Lacerti'' plej ofte signifas "en Esperanta medio paroli alian [[planlingvo]]n ol [[Esperanto]]n". Pli malofta signifo estas "en Esperanta medio, inter parolantoj kun similaj denaskaj lingvoj, uzi sian [[gepatra lingvo|gepatran lingvon]]". Ekzemple kiam hispana [[esperantisto]] parolas la [[hispana lingvo|hispanan]] al brazila esperantisto, kaj nur estas komprenata pro la simileco inter la hispana kaj la [[portugala lingvo|portugala]]. Lacerti (en la pli kutima, unua, signifo) estas multe malpli kutima fenomeno ol la aliaj reptiliumadoj. Pro tio ne ekzistas tiom fortaj sintenoj kontraŭ ĝi kiel kontraŭ la aliaj reptiliumadoj. Multaj esperantistoj tamen ĝenerale malaprobas aliajn projektojn por [[internacia helplingvo]], kaj tial ankaŭ koleriĝus aŭdi ilin en Esperanta aranĝo. Tamen la planlingvo [[Tokipono]], kiu ne celas esti internacia helplingvo, estas populara inter esperantistoj (instruata en apartaj kursoj ekzemple jam en [[2003]] dum la [[Internacia Seminario|IS]]). La fakto, ke ĝi ne estas konkurenco al Esperanto, faciligas ĝian vojon al "akceptata lacertado". Homon, kiu lacertas, oni kelkfoje nomas [[lacerto]].[[Dosiero:Sitelen sitelen new glyphs August 2021.jpg|eta|Kelkaj oficialaj signoj por neologismoj en la tokipona skribisitemo ''sitelen sitelen'', kun ''kokosila'' en la mezo.]] === ''En [[Tokipono]] ekzistas la slanga vorto "kokosila"''<!-- noto: ne majuskligu la vorton "kokosila". En Tokipono vortoj ĉiam tenas la saman usklecon, do "Kokosila" ne estus la sama vorto. --> === En [[Tokipono]] ekzistas la slanga vorto ''kokosila'', kiu havas la signifon "en tokipona medio paroli alian lingvon ol Tokiponon".<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://docs.google.com/spreadsheets/d/1t-pjAgZDyKPXcCRnEdATFQOxGbQFMjZm-8EvXiQd2Po/edit#gid=2058271048|titolo=nimi ale pona|alirdato=2021-02-02|familia nomo=Moniz|persona nomo=C. Ryan|dato=2021-12-14|lingvo=eo|citaĵo=kokosila — krokodili; paroli netokipone en situacio, kie Tokipono estus pli taŭga}}</ref> Ĝi estas rekta tokiponigo de la esperanta vorto "krokodilas". La vorto ekestis, kiam [[Sonja Lang]], kreinto de Tokipono kaj esperantisto, spontanee uzis ĝin en tokipona babilejo en aprilo de 2020. Ĉirkaŭ unu jaron poste Lang trovis en granda enketa esploro pri uzado de tokipono, ke ĉirkaŭ 50% de tokiponaj parolantoj uzus la vorton por diri "paroli alian lingvon en nur-tokipona medio".<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://tokipona.org/nimi_pi_pu_ala.txt|titolo=nimi_pi_pu_ala.txt|alirdato=2021-02-02|lasta=Lang|unua=Sonja|aŭtoroligilo=Sonja Lang|dato=2021-05-02|lingvo=en}}</ref> Pro tio ŝi nomis la vorton ''kokosila'' grava parto de Tokipono en sia verko [[Toki Pona Dictionary]], kune kun 15 aliaj ofte uzataj neoficialaj vortoj.<ref>{{citaĵo el libro|titolo=Toki Pona Dictionary|lasta=Lang|unua=Sonja|aŭtoroligilo=Sonja Lang|dato=2021-07-18|lingvo=en|isbn=9780978292362|paĝoj=22}}</ref> Pli nova enketo kadre de ''lipu Linku'' en 2025 montris ke 19% el respondantoj uzus la vorton.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://github.com/lipu-linku/ijo/blob/main/survey/2025/README.md|titolo=2025 Word Survey results|dato=2025-09-20|aŭtoro=kala Asi|verko=lipu Linku}}</ref> Jam multe pli frue estis en Tokipono por simila celo uzata la frazo ''toki akesi'', t.e. "paroli reptilie". {{Commonscat|Ne krokodilu!}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Aligatorejo]] * [[Lingva disciplino]] [[Kategorio:Reptiliumado]] t9r80qdwqq712ii6clumjpcccna78ek 0 3944 9480374 7270798 2026-09-22T15:28:12Z ~2026-50550-44 263815 Aldonis informon pri muziko kaj nova babilejo pri Slovio 9480374 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lingvo |Nomo=Slovio |Propra_nomo= |Parolantoj=10–15 (2006)<ref>[[Jan van Steenbergen]]: [http://fiatlingua.org/2016/05/ The Slovio Myth]. Fiat Lingua 5/2016, p. 22.</ref> |Dato=[[1999]] |Kreinto=[[Mark Hučko]] |Skribo= [[Latina alfabeto|latina]] kaj [[Cirila alfabeto|cirila]] |Klasifiko=[[Konstruita lingvo]] |Fam2=[[Planlingvo]] |Fam3=[[Planlingvo|Internacia planlingvo]] |Fam4=[[Zonaj planlingvoj|Zona planlingvo]] |Fam5=[[Tutslavaj lingvoj|Tutslava lingvo]] |Fam6='''Slovio''' |Mapo = Flag of Slovio.svg |Koloro=Konstruita |ISO1= - |ISO2B= art |ISO2T= |SIL= - }} '''Slovio''' estas [[internacia helplingvo]] kreita de [[sciencisto]] kaj [[lingvisto]] [[Mark Hučko]] por helpi slavajn parolantojn interparoli, tamen la propagando de Slovio legebla en la TTT-ejo prezentas ĝin kiel lingvon kiu superas Esperanton ĉar ĝi estus tuj komprenebla de ĉiuj eŭropanoj, kiuj parolas iun de la [[slava lingvo|slavaj lingvoj]]. La [[gramatiko]] de Slovio estas simila al [[Esperanto]], sed la vortaro devenas el la plej konataj slavaj vortoj. Laŭ Hučko, Slovio estas komprenebla de pli ol 400 milionoj da homoj tra la mondo. La nomo, Slovio, devenas de la [[praslava lingvo|praslava]] vorto ''slovo,'' kiu signifas ''vorto''-n. Je majo, 2002, la vortaro de Slovio enhavas ĉirkaŭ 1700 radikojn. Ekde 2011 la lingvoprojekto estas neaktiva. En 2026, [https://www.reddit.com/r/Slovio/ Reddit-babilejo kaj nova muziko kreiǧis en kaj pri Slovio] de babilejano "[https://www.reddit.com/user/Own_Theory8011/?screen_view_count=9 Own_Theory8011]", kiu ankaǔ parolas la esperantan. == Litera Sistemo == === La latina alfabeto === <!-- Slovio uzas, pli malpli, la latinan skribsistemon: --> :'''a b c cx d e f g gx h i j k l m n o p r s sx t u v wx z zx''' La sono kaj la prononco de la literoj estas simila al Esperanto skribata per la [[x-sistemo]]. Inter la dusignoj estas du malsimiloj kompare kun Esperanto: * wx - prononciĝas kiel ''ŝĉ'' * zx - prononciĝas kiel ''ĵ'' Same bone oni povas skribi Slovion per supersignitaj latinaj literoj<!-- aŭ per cirila alfabeto-->. === La cirila alfabeto === :'''а б в г д е ж з и й к л м н о п р с т у ф х ц ч ш щ''' (prononcataj same kiel en [[Cirila alfabeto#Rusa alfabeto|la rusa]]) == Specimeno == La [[Patro Nia]] - en la latina alfabeto: <BLOCKQUOTE> <EM> Naŝ otec ktor es vo nebo,<br /> Sanktju es tvoi imen.<br /> Tvoi kralenie pridib.<br /> Tvoi hcenie bu na zemla takak na nebo.<br /> Darij mi dnes naŝ denju hleb.<br /> I uprostij mi naŝ grehis takak mi uprostime tamktor grehitu protiv mi.<br /> I ne vestij mi vo pokusenie, no spasij mi ot zlo. </EM> </BLOCKQUOTE> La Patro Nia - en la cirila alfabeto: <BLOCKQUOTE> <EM> Наш отец ктор ес во небо,<br /> Санктйу ес твои имен.<br /> Твои краление придиб.<br /> Твои хцение бу на земла такак на небо.<br /> Дарий ми днес наш денйу хлеб.<br /> И упростий ми наш грехис такак ми упростиме тамктор грехиту против ми.<br /> И не вестий ми во покусение, но спасий ми от зло.<br /> </EM> </BLOCKQUOTE> == Komparoj == <BLOCKQUOTE> {| class="prettytable" |- ! Slovio ! Esperanto |- | li | ĉu |- | ta | la |- | -s aŭ -is | -j |- | -f aŭ -uf | -n |- | -ju | -a |- | -uo | -e |- | -ost | -ec |- | -nik | -ist |- | ja | mi |- | ti | vi |- | on | li |- | ona | ŝi |- | kot | kato |- | dobrju | bona |- | sobak | hundo |- | jazika | lingvo |- | oĉ | okulo |- | zdrav | saluton |} </BLOCKQUOTE> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.slovio.com Oficiala TTT-ejo por Slovio] ''('''angle''', france, germane, hispane, itale, '''slovake''') La esperanto flageto en la TTT-ejo resendas al ĉi-tiu paĝo mem !'' * Pridiskuto de du "tutslavaj" lingvoprojektoj inspiritaj de Slovio: http://www.e-novosti.info/forumo/viewtopic.php?t=2102 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100222122815/http://e-novosti.info/forumo/viewtopic.php?t=2102 |date=2010-02-22 }} kaj http://www.e-novosti.info/forumo/viewtopic.php?t=2095 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100222122809/http://e-novosti.info/forumo/viewtopic.php?t=2095 |date=2010-02-22 }} * [[:meta:Slavopedia|Slavopedia]] metawiki * [https://soundcloud.com/jake-895661341/sets/slovio-slovio Muziko en Slovio] * [https://www.reddit.com/r/Slovio/ Reddit-babilejo pri Slovio] {{Slava lingvaro}} {{Planlingvoj}} {{Unua}} [[Kategorio:Zonaj planlingvoj]] [[Kategorio:Planlingvoj]] [[Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto]] fsm8qsfzc9ocqf0bbmcjgcwvasc21r4 0 4813 9480353 9426324 2026-09-22T15:04:43Z Tirolischleioans 254019 /* Naskiĝoj */ 9480353 wikitext text/x-wiki {{KalendaroNovembro}} {{Novembro}} La '''7-a de novembro''' estas la 311-a tago de la jaro (la 312-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 54 tagoj restas. Je la 7-a de novembro okazis, interalie: == Eventoj == * [[335]]: [[Atanazio]] laŭ ordono de [[Konstantino la 1-a de la Romia Imperio]] estis forpelita de [[Konstantinopolo]] kaj iris al [[Treviro]] * [[680]]: [[Tria koncilio de Konstantinopolo]] komencita por solvi [[teleologio|teleologiajn]] disputojn pri [[monotelitismo]] kaj monoenergismo * [[921]]: Regantoj de la orienta kaj okcidenta reĝlando de [[frankoj]] [[Henriko la 1-a, la Birdisto]] kaj [[Karlo la 3-a (Francio)|Karlo la 3-a]] agnoskis memstarecon de siaj [[reĝo|reĝlandoj]] * [[1455]]: Post 24 jaroj ekde [[ŝtiparumo]] en la [[katedralo]] al [[Dipatrino de Parizo]], komenciĝis [[rehabilito|rehabilita]] proceso de [[Johana de Arko]] * [[1491]]: [[Bratislavo]]: reĝo de Germanio [[Maksimiliano la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Maksimiliano la 1-a]] devigis reĝon de [[Ĉeĥio]] kaj [[Hungario]] [[Vladislao la 2-a Jogajlido|Vladislaon la 2-an Jogajlido]] al subskribo de pakto, laŭ kiu [[Habsburgoj]] transprenos Ĉeĥion kaj Hungarion kaze de lia senida morto * [[1575]]: Reganto de [[Transilvanio]] [[Stefan Batory]] iĝis reĝo de Pollando * [[1602]]: [[Papo]] Klemento la 8-a eldonis [[kanonizo|enkanonigan]] [[buleo]]n de [[Sankta Kazimiro]], patrono de Pollando kaj Litovio * [[1612]]: Dua [[pola-rusa milito 1609-1618|pola-rusa milito]]: post rusa konkero de [[Kitaj-gorod]] kaj manko de nutraĵo gvidanto de polaj konkerintoj de [[Kremlo]] kolonelo Mikołaj Struś kapitulacis * [[1619]]: Kroniĝo de [[Elizabeto Stuart]], la edzino de reĝo de Ĉeĥio [[Frederiko la 5-a (Palatinato)|Frederiko la 5-a]] * [[1631]]: [[Pasado de Merkuro]] - unua observado de la transito de [[Merkuro (planedo)|Merkuro]], antaŭvidita de [[Johannes Kepler]], farita de kvar homoj inkluzive de [[Pierre Gassendi]] * [[1659]]: [[Traktato de Pireneoj]]: [[Hispanio]] cedis [[Hispana Nederlando|nederlandajn posedaĵojn]] al [[Francio]] - fino de 24-jara [[ŝtatlimo|ŝtatlima]] batalado, ligita kun la [[Tridekjara milito]] * [[1665]]: La plej malnova brita "[[London Gazette]]" aperis, komence kiel "Oxford Gazette", kaj estas ĝis nun seninterrompe publikigata * [[1811]]: Usona [[trupo (armeo)|trupo]] gvidata de [[William H. Harrison]] venkis fortojn de la kreskanta konfederacio de [[Shawnee]], gvidataj de [[Tecumseh]] en batalo en [[Indiano]] * [[1816]]: Rusia imperiestro kaj pola reĝo [[Aleksandro la 1-a (Rusio)|Aleksandro la 1-a]] fondis la Reĝan [[Universitato de Varsovio|Universitaton de Varsovio]] * [[1835]]: Unua registaro de la [[Respubliko Teksaso]] kreiĝis * [[1848]]: [[Zachary Taylor]] iĝis prezidento de Usono * [[1852]]: [[Napoleono la 3-a]] iĝis imperiestro de [[Francio]] * [[1869]]: [[Biciklado]]: [[voja bicikla konkurso]] komenciĝis de [[Parizo]] ĝis [[Rueno]] - venkis brito James Moore * [[1885]]: Serba-Bulgara-Milito: [[bulgaroj|bulgaraj]] trupoj venkis [[serboj|serban]] armeon en Batalo de [[Slivnica]]; [[Kanad-Pacifika Fervojo]] fondiĝis * [[1893]]: En [[Koloradio]] virinoj akiris [[virina balotrajto|balotrajtojn]] * [[1902]]: [[Silicon Valley|Silicia Valo]]: urbo [[Mountain View (Kalifornio)|Mountain View]] fondiĝis * [[1906]]: [[Pollando]]: [[Puławy]] akiris [[urborajto]]n * [[1909]]: Usona astronomo [[Joel Hastings Metcalf]] malkovris asteroidojn [[694 Ekardo|Ekardo]] kaj [[695 Belo|Belo]] * [[1911]]: [[Maria Skłodowska-Curie]] estis anoncita Nobel-premiito pro malkovro de [[kemia elemento|kemiaj elementoj]] [[radiumo]] kaj [[polonio]] - tiel ŝi iĝis la sola [[virino]] dufoje premiita per [[Nobel-premio]] kaj unu el du homoj, kiuj ricevis ĝin dufoje en malsamfakaj kampoj * [[1914]]: [[Unua Mondmilito]]: [[Kapitulaco]] de germana kaj aŭstro-hungara armeoj en sieĝata de japanoj kaj britoj havena ĉina urbo [[Cindao]]; usona dusemajna revuo "[[The New Republic]]" aperis - ĝi apogis aliron de [[Usono]] al la milito * [[1916]]: [[Usono]]: oficanta prezidento [[Woodrow Wilson]] reelektiĝis por 2-a oficperiodo; [[Jeannette Rankin]], feministino kaj [[pacismo|pacistino]], iĝis unua virino elektita al [[Usona Domo de Reprezentantoj]] * [[1917]]: [[Unua Mondmilito]]: En [[Rusio]] [[Krozoŝipo (armea)|krozŝipo]] ''[[Avrora]]'' pafe komencis [[Oktobra Revolucio|Oktobran Revolucion]]; [[Militkampanjo en Sinajo kaj Palestino]]: brita armeo konkeris havenon kaj fortikaĵon [[Gaza-urbo|Gaza]] post retiriĝo de turka [[garnizono]] * [[1918]]: [[Novembra Revolucio (Germanio)]]: [[Kurt Eisner]] proklamis Liberan Ŝtaton [[Bavario]] kaj kaŭzis detronigon de dinastio [[Vitelsbaĥoj]]; Provizora Popola Registaro de [[Pola Respubliko]] kreiĝis en [[Lublin]] sub gvido de [[Ignacy Daszyński]] * [[1919]]: En [[Zaslavo]] [[Ukraina Popola Respubliko]] kaj [[Dua Pola Respubliko]] subskribis protokolon pri [[demarkacia linio]] inter pola kaj ukraina armeoj * [[1922]]: Pastro August Hlond estis nomumita de papo [[Pio la 11-a]] apostola administranto en [[Katowice]], en la parto de [[Vroclavo|Vroclava]] [[diocezo]] atribuita al Pollando rezulte de plebiscito * [[1929]]: Malfermo de la [[Muzeo de Moderna Arto de Novjorko]] * [[1931]]: [[Ĉina Soveta Respubliko]] estis fondita de [[Mao Zedong]] dum la [[Ĉina enlanda milito]] - efemera ŝtato de ĉinaj komunistoj ekzistanta praktike ĝis oktobro 1934, kiam komenciĝis [[Longa Marŝado]] * [[1933]]: [[Fiorello H. La Guardia]] unuafoje venkis por posteno de la [[urbestro]] de [[Novjorko]], markante komencon de dekunujara mandato en regado de la plej granda urbo de [[Usono]] * [[1938]]: [[Herschel Grynszpan]] venĝe pri "Polenaktion" (dum kelkaj tagoj oni [[deportado|deportis]] de [[Germanio]] al [[Pollando]] ĉirkaŭ 17 mil [[judoj]]n) pafmortigis en [[Parizo]] germanan diplomaton - la evento iĝis preteksto al [[kristala nokto]] * [[1940]]: [[Usono]]: [[pendoponto]] en [[Tacoma (Vaŝingtonio)|Tacoma]] kolapsis — la [[akcidento]] influis konstruadon de [[ponto]]j laŭ rezisto al [[vento]] kaj [[vibrado]] * [[1939]]: [[Germana okupado de Pollando]]: [[guberniestro]] de [[Ĉefgubernio|Ĝenerala Gubernio]] [[Hans Frank]] solene eniris al [[Krakovo]] kaj ekloĝis sur [[Vavelo]]; [[Heinrich Himmler]] ordonis fondi sur [[okupado|okupataj]] polaj teritorioj oficejojn de [[Gestapo]]; [[Gestapo]] murdis en [[distrikto Piła]] 40 polojn kaj 2 germanojn; [[Ordnungspolizei|germana polico]] [[pafekzekutado|pafekzekutis]] en [[distrikto Poznano]] 70 [[studento]]jn de [[malliberejo]], en malliberejo en [[Rawicz]] 46 [[Sileziaj Ribeloj|ribelintojn]] kaj en pliaj lokoj 110 loĝantojn; [[pola ekzila registaro|pola ĉefministro en ekzilo]] generalo [[Władysław Sikorski|W. Sikorski]] estis nomumita de prezidento [[Władysław Raczkiewicz|W. Raczkiewicz]] ĉefkomandanto de [[Polaj Armitaj Fortoj en Okcidento|Polaj Armitaj Fortoj]] * [[1940]]: [[Norda Maro]]: dutaga sensukcesa invado de 1-a kaj 2-a Grupiĝo de [[Torpedoboato]]j al marbordo de [[Skotlando]] finita (unu sinkis pro mino) * [[1941]]: [[Porajmos]]: Gestapo transportis al [[Lodzo]] 1000 [[ciganoj]]n de [[Mattersburg]]; [[Pola Rezistomovado|Pola rezisto]]: nokte de la 6-a/7-a de novembro pola skipo de brita skadro de bomba aviado unuafoje flugis al Pollando kun malsuprenĵeto por [[Asocio de Armita Batalado]] (3 paraŝutistoj, [[radioaparato]]j kaj armiloj); aviadilo de [[Luftwaffe]] [[torpedo|torpedis]] sur la [[Nigra Maro]] sovetan [[malsanulejo|malsanulejan]] [[motorŝipo]]n ''Armenio'' — pereis ĉirkaŭ 5 mil vunditoj kaj rifuĝintoj de [[Krimeo]]; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: [[Adolf Hitler]] konvinkiĝis, ke transpreno de sovetaj [[nafto|naftejoj]] en [[Kaŭkazio]] devas esti prokrastita ĝis 1942 * [[1942]]: [[Pola Rezistomovado|Pola rezisto]]: taĉmento de Popola Gvardio forkondukis de germana labortendaro en [[distrikto Sandomierz]] ĉirkaŭ 500 judojn deportotajn al [[koncentrejo]] [[Majdanek]]; gvidanto de kontraŭsoveta ribelo en [[Ĉeĉena-Inguŝa ASSR]] estis mortigita de speciala taĉmento de [[NKVD]] * [[1943]]: trupoj de 1-a Ukraina Fronto ekregis Fastów/[[Fastiv]] ([[Kieva provinco]]); [[Pacifiko]]: sur insulo [[Bougainville]] [[japanoj]] kontraŭatakis * [[1944]]: oficanta prezidento de Usono [[Franklin D. Roosevelt]] elektiĝis la kvaran fojon; en [[Tokio]] estis [[pendumo|pendumita]] soveta [[spionado|spiono]] ''Richard Sorge'' * [[1945]]: En [[Tripolo]], kontrolata de [[Aliancanoj]], 130-140 [[judoj]] pereis - lige al [[Balfour-deklaro]] - en araba [[pogromo]] (ekde la 5-a de novembro), kio kaŭzis postan [[migrado|elmigron]] de judoj al Israelo kaj Italio * [[1949]]: [[Petrolo]] estis malkovrita en [[Kaspio]] ĉe la marbordo de [[Azerbajĝano]], kondukante al konstruado de Neft Daşları, unua eksterlanda marborda [[naftoplatformo]] * [[1950]]: Trijara [[Ĝanendra de Nepalo|Ĝanendra]] iĝis reĝo de Nepalo; [[Stalinismo]]: [[Árpád-ponto]] en [[Budapeŝto]] inaŭgurita sub la nomo de [[Stalin]]-ponto, Placo [[oklatero|Oktogon]] estis alinomita kiel Placo de la 7-a de novembro, Elizabeto kaj Teréz-Bulvardoj renomiĝas kiel [[Lenin]]-[[Bulvardo]]j * [[1951]]: Usona kantisto kaj aktoro [[Frank Sinatra]] edziĝis al [[Ava Gardner]] * [[1952]]: [[Pollando]]: aŭtoritatoj decidis forigi el [[diocezo]] [[Katowice]] tri [[episkopo]]jn * [[1954]]: [[Akva rezervujo Slapy]]: 11-a etapo de la [[Vultavo|Vultava]] Kaskado estis finita * [[Hungara revolucio de 1956]]: kreita en [[Szolnok]] la registaro de [[János Kádár]] en sovetiaj [[tanko]]j alvenis al [[Budapeŝto]]; [[Tria Kabineto Imre Nagy]] estis laŭleĝe malfondita; [[Ferenc Münnich]] malpermesis reorganizadon de ŝtatdefendaj korpoj * [[1957]]: Persona aŭtomobilo [[Trabant]] forlasis [[muntoĉeno]]n en [[Zwickau]] * [[1959]]: [[Bulgara nacia televido]] ekfunkciis - unua [[televida kanalo]] en [[Bulgario]] * [[1961]]: Stalingrado alinomiĝis al [[Volgogrado]] * [[1968]]: [[Flago de la Turkoj kaj Kajkoj]] adoptiĝis; [[Litova SSR]] ([[Sovetunio]]): [[arkitekturo]] de [[Vilno|Vilna]] loĝkvartalo Žirmūnai estis agnoskita kiel la plej bona en [[Sovetunio]] — ĝiaj kreintoj ricevis ŝtatan premion; Premiero de la filmo ''Lalka'' de la pola reĝisoro [[Wojciech Jerzy Has]], laŭ la [[romano]] de [[Bolesław Prus]] * [[1972]]: [[Richard Nixon]] gajnis prezidentan balotadon en Usono * [[1981]]: Unu monaton antaŭ [[milita stato en Pollando]] fuĝis al Usono kolonelo [[Ryszard Kukliński]], malkovrinto de agresaj planoj de [[Ruĝa Armeo]] kontraŭ [[Okcidenta Eŭropo]] (kaj [[Pollando]]) * [[1982]]: [[Turkio]] akiris sian konstitucion * [[1987]]: En [[Tunizio]] ĉefministro [[Zine El Abidine Ben Ali]] faligis prezidenton [[Habib Burgiba]] * [[1990]]: [[Alassane Ouattara]] iĝis ĉefministro de [[Ebur-Bordo]]; Dum [[parado]] sur la [[Ruĝa Placo (Moskvo)|Ruĝa Placo]] okazis atenco kontraŭ prezidento de [[Sovetunio]] [[Miĥail Gorbaĉov]]; [[Belorusa SSR]] (Sovetunio): [[antikomunismo|kontraŭkomunisma]] manifestacio kaj amaskunveno apud la Registara Domo en [[Minsko]] (sidejo de parlamentejo) * [[2000]]: [[George W. Bush]] gajnis prezidentan balotadon en Usono; [[Hillary Clinton]] elektiĝis [[Usona Senato|usona senatano]];[[Hispanio]]: [[duondezerto]] de [[Bardenas Reales]] en la norda aŭtonoma komunumo [[Navaro]] ricevis la statuson de [[biosfera rezervejo]] de [[Unesko]] * [[2001]]: Belga [[flugkompanio]] ''Sabena'' anoncis [[bankroto]]n * [[2005]]: Ĉefurbo de [[Birmo]] translokiĝis de [[Jangono]] al [[Naypyidaw]]; [[Tumultoj en Francio en 2005|Tumultoj en Francio]], kaŭzitaj de [[migrado|elmigrintoj]] de [[Nord-Afriko]], intensiĝis - unu persono pereis, 1400 [[aŭtomobilo]]j bruliĝis * [[2007]]: Prezidento [[Miĥeil Saakaŝvili]] enkondukis [[krizostato]]n en [[Kartvelio]] * [[2008]]: [[Borut Pahor]] iĝis ĉefministro de Slovenio * [[2010]]: [[Templo Sankta Familio]] en [[Barcelono]] iĝis [[malgranda baziliko]] pro [[konsekrado|konsekro]] fare de la papo [[Benedikto la 16-a]] * [[2012]]: [[Pollando]]: oni malŝaltis unuajn [[radiosendilo]]jn de [[dissenda televido]] favore al [[cifereca televido]] * [[2014]]: [[Bojko Borisov]] la duan fojon iĝis ĉefministro de Bulgario * [[2015]]: En [[Edinburgo]] (Skotlando) oni inaŭguris monumenton al urso ''[[Wojtek]]'', kiu kun polaj soldatoj partoprenis venkan [[batalo de Monte Cassino|batalon de Monte Cassino]] dum la [[dua mondmilito]] * [[2017]]: [[Pollando]]: Nova Centra [[Flughaveno]] ekplanita en [[Mazovio]] ([[distrikto Grodziski (Mazowiecki)|distrikto Grodziski]]) * [[2022]]: [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)|Invado de Rusio en Ukrainion]]: Unuafoje en okupata [[Ĥersono]] mankis [[kurento]]; Ukrenergo: [[Ŝaltilo|malŝaltado]] de [[kurento]] en [[Kievo]] estos pli ofta — plantaj rompoj tuŝos 7 provincojn de Ukrainio; usona sistemo de kontraŭaviadila defendo atingis [[Ukrainio]]n; [[BBC]]: en tri vilaĝoj norde de [[Mariupolo]] oni trovis 1 500 [[tombo]]jn == Naskiĝoj == * [[630]]: [[Konstanto la 2-a]], [[Bizanca Imperio|bizanca imperiestro]] (m. [[668]]) * [[1509]]: [[Bernardino Telesio]], itala [[naturfilozofio|naturfilozofo]], kontraŭulo de [[aristotelismo|aristotelistoj]] (m. [[1588]]) * [[1598]]: [[Francisco de Zurbarán]], hispana pentristo (m. [[1664]]) * [[1687]]: [[William Stukeley]], angla [[antikvaĵisto]] kaj pioniro de arkeologia priserĉado de [[Prahistoria arkeologio|prahistoriaj monumentoj]] de [[Stonehenge]] kaj [[Avebury]], [[anglikanismo|anglikana]] pastro (m. [[1765]]) * [[1692]]: [[Johann Gottfried Schnabel]], germana verkisto (m. en [[1750-aj jaroj]]) * [[1720]]: [[Irakli la 2-a]], kartvela reĝo (m. [[1798]]) * [[1750]]: [[Friedrich Leopold zu Stolberg-Stolberg]], germana-dana juristo, poeto kaj verkisto (m. [[1819]]) * [[1785]]: [[Friedrich Kalkbrenner]], germana pianisto kaj komponisto (m. [[1849]]) * [[1787]]: [[Vuk Karadžić]], serba pensisto, verkisto kaj sciencisto kontribuinta al [[kultura antropologio]] kaj [[etnografio]], tradukisto de ''[[Nova Testamento]]'' (m. [[1864]]) * [[1810]]: [[Fritz Reuter]], germana verkisto (m. [[1874]]) * [[1810]]: [[Ferenc Erkel]], hungara komponisto (m. [[1893]]) * [[1811]]: [[Karel Jaromír Erben]], ĉeĥa poeto kaj historiisto, kolektisto de [[slavoj|slavaj]] [[Popolrakonto|popolaj rakontoj]] (m. [[1870]]) *[[1811]]: [[Eulalia Merx]], germana verkistino * [[1823]]: [[Antal Zichy]], hungara politikisto, fakverkisto (m. [[1898]]) * [[1833]]: [[Rafael Pombo]], kolombia poeto, ĵurnalisto, tradukisto (m. [[1912]]) * [[1840]]: [[Auguste de Villiers de L'Isle-Adam]], franca verkisto (m. [[1889]]) *[[1847]]: [[Rudolf Ehwald]], germana bibliotekisto, klasika filologo, instruisto kaj regionhistoriisto * [[1848]]: [[Csatár Kenézy]], hungara ĵurnalisto, poeto, redaktoro (m. [[1912]]) * [[1849]]: [[Józef Chełmoński]], pola pentristo (m. [[1914]]) * [[1857]]: [[Adolf Ónodi]], hungara kuracisto, [[otorinolaringologo]], profesoro (m. [[1919]]) * [[1857]]: [[Helene Bettelheim]], aŭstra literatursalonistino kaj verkistino (m. [[1946]]) * [[1860]]: [[Jób Sebesi]], hungara poeto, ĵurnalisto kaj folkloristo (m. [[1894]]) * [[1863]]: [[Heinrich Lefler]], aŭstra pentristo, grafikisto, scenaranĝisto (m. [[1919]]) * [[1867]]: [[Marie Curie|Maria Skłodowska-Curie]], pola fizikistino kaj kemiistino Nobelpremiita (m. [[1934]]) * [[1869]]: [[Delfim Moreira (prezidanto de Brazilo)|Delfim Moreira]], prezidento de Brazilo (m. [[1920]]) * [[1870]]: [[Konstantyn Dominik]], pola [[episkopo]], fondinto de [[Esperanto]]-rondo ĉe la Supera Porpastra Seminario en [[Pelplin]], partopreninta [[UK 1912]], [[servisto de Dio]] (m. [[1942]]) * [[1875]]: [[Miĥail Kalinin]], sovetia revoluciulo, registarano (m. [[1946]]) *[[1876]]: [[Johann Kirchner]], aŭstra politikisto * [[1878]]: [[Lise Meitner]], aŭstra [[nuklea fiziko|nuklea fizikistino]] (m. [[1968]]) * [[1879]]: [[Lev Trockij]], rusia, sovetia politikisto, kunorganizanto de la [[Oktobra revolucio]], murdita (m. [[1940]]) * [[1880]]: [[Joe May]], aŭstra reĝisoro (m. [[1954]]) * [[1884]]: [[Ilona Aczél]], hungara aktorino (m. [[1940]]) * [[1888]]: [[Nestor Maĥno]], ukraina [[anarkiismo|anarkiisto]] kaj revoluciulo (m. [[1934]]) * [[1888]]: [[Chandrasekhara Venkata Raman]], barata fizikisto Nobelpremiita (m. [[1970]]) * [[1896]]: [[Miĥas Ĉarot]], belorusa sovetia instruisto, poeto, redaktoro, publika aganto kaj verkisto (m. [[1937]]) * [[1899]]: [[Stanisław Swianiewicz]], pola ekonomikisto, juristo, verkisto, postvivanto kaj okulatestanto de la [[masakro de Katin]] (m. [[1997]]) * [[1903]]: [[Ary Barroso]], brazila juristo, sportraportisto, [[komponisto]] kaj [[kantisto]] (m. [[1964]]) * [[1903]]: [[Konrad Lorenz]], aŭstra [[bestoscienco|bestosciencisto]], [[ornitologio|ornitologo]] kaj [[etologio|etologo]] (m. [[1989]]) * [[1909]]: [[Gábor Balás]], hungara jurhistoriisto, ĵurnalisto, verkisto, tradukisto (m. [[1995]]) * [[1910]]: [[María Rosa Lida de Malkiel]], argentina filologino, tradukistino (m. [[1962]]) * [[1913]]: [[Albert Camus]], franca Nobelpremiita verkisto, filozofo kaj eseisto (m. [[1960]]) * [[1917]]: [[Lev Kerbel]], sovetia skulptisto (m. [[2003]]) * [[1918]]: [[Billy Graham]], usona [[evangeliisto]] kaj [[prediko|predikisto]] (m. [[2018]]) * [[1919]]: [[Dezső Jenei]], rumania hungara inĝeniero pri mekaniko, vortaristo (m. [[2004]]) * [[1920]]: [[Josef Murĵan]], israela esperantisto el [[Pollando]], aktivulo de [[Esperanto-Ligo en Israelo]], [[Esperanto-vortaristo]], [[Loka Kongresa Komitato|LKK-ano]] de [[UK 2000]] (m. [[2004]]) * [[1929]]: [[Benny Andersen]], dana poeto, komponisto kaj pianisto (m. [[2018]]) * [[1929]]: [[Eric Kandel]], usona Nobelpremiita [[neŭroscienco|neŭrosciencisto]] malkovrinta, ke [[serotonino]] en [[nervo]]-finaĵoj necesas por [[memoro|memorigo]] de [[informo]]j * [[1932]]: [[Miklós Móritz]], rumania hungara inĝeniero pri [[forno]] * [[1934]]: [[Dávid Albert]], rumania hungara instruisto, lokhistoriisto * [[1935]]: [[Lubomír Beneš]], ĉeĥa reĝisoro kreinta [[animeo|animean]] serion ''[[Pat kaj Mat]]'' (m. [[1995]]) * [[1942]]: [[Lorenzo Piretto]], itala ĉefepiskopo de [[Izmiro]] * [[1943]]: [[Joni Mitchell]], kanada [[kantaŭtoro|kantaŭtorino]] * [[1945]]: [[Sándor Wilhelm]], rumania hungara biologo * [[1952]]: [[Modibo Sidibé]], ĉefministro de Malio, juristo, diplomato * [[1952]]: [[Péter Csaba]], rumania hungara, franca violonisto, dirigento * [[1952]]: [[David Petraeus]], generalo de [[usona armeo]], direktoro de [[CIA]] * [[1959]]: [[Vera Russwurm]], aŭstra ĵurnalistino kaj televidmoderigistino * [[1961]]: [[Sergei Aleinikov]], belorusa futbalisto, membro de [[sovetunia nacia teamo de futbalo]] * [[1961]]: [[Arūnas Bubnys]], litova historiisto, direktoro ĝenerala de Esplor-Centro pri Genocido kaj Rezistado de Litovi-Loĝantoj * [[1967]]: [[David Guetta]], franca muzikisto, [[haŭzo]]-[[diskĵokeo]] * [[1970]]: [[Morgan Spurlock]], usona reĝisoro de [[dokumenta filmo|dokumentaj filmoj]] kaj televida [[produktoro]] (m. [[2024]]) * [[1973]]: [[Hunor Demeter]], hungara privojaĝa taglibristo pri [[Azio]] * [[1974]]: [[Boróka Bartha]], hungara aktorino * [[1975]]: [[Diana Amft]], germana aktorino * [[1976]]: [[Réka Fodor]], rumania hungara aktorino * [[1978]]: [[Mohamed Aboutrika]], egipta futbalisto * [[1981]]: [[Tihamér Czika]], hungara juristo, politikisto kaj publicisto * [[1990]]: [[David de Gea]], hispana futbalisto * [[1996]]: [[Lorde]], nov-zelanda kantistino kaj [[kantaŭtoro|kantaŭtorino]] == Mortoj == * [[644]]: [[Umar ibn al-Ĥattab]], dua [[kalifo]] de [[islamo]] * [[739]]: [[Willibrord]], apostolo de la [[frisoj]] (n. ĉirkaŭ [[658]]) * [[1497]]: [[Filipo la 2-a de Savojo]], duko de [[Savojo]] kaj [[Piemonto]] (n. [[1438]]) * [[1550]]: [[Cosmas Alder]], svisa komponisto kaj politikisto (n. ĉirkaŭ [[1497]]) * [[1550]]: [[Jón Arason]], islanda episkopo kaj poeto, evoluiginto de la [[islanda lingvo]], [[nacia heroo]], ekzekutita (n. [[1484]]) * [[1573]]: [[Salomon Luria]], [[aŝkenazo|aŝkenaza]] rabeno, [[kabalisto]], komentisto de ''[[Halaĥo]]'' kaj ''[[Talmudo]]'' (n. [[1510]]) * [[1633]]: [[Cornelis Drebbel]], nederlanda [[inventisto]], pioniro pri [[fermitcikla regilo]], [[eterna movilo]], [[mikroskopo]], [[submarŝipo]] (n. [[1572]]) * [[1642]]: [[Imre Lósy]], hungara [[primaso]] kaj [[abato]], fondinto de lernejo por [[pastro]]j kaj [[monaĥejo]] (n. [[1580]]) * [[1799]]: [[László Pál Esterházy]], hungara episkopo kaj [[paŭlanoj|paŭlano]] (n. [[1730]]) * [[1814]]: [[Sigmund Christoph von Waldburg-Zeil-Trauchburg]], germana episkopo (n. [[1754]]) * [[1823]]: [[Rafael del Riego]], hispana generalo kaj politikisto, ekzekutita (n. [[1784]]) *[[1860]]: [[Karl Friedrich Passow]], germana klasika filologo kaj instruisto * [[1862]]: [[Bahadur Ŝah Zafar]], [[Mogola Imperio|mogola imperiestro]] en [[Barato]] (n. [[1775]]) * [[1878]]: [[Józef Kowalewski]], pola [[orientalisto]], esploristo de [[mongola lingvo]], [[tibeta budhismo]] kaj [[kosmologio]], spertulo pri [[Altajo]] (n. [[1801]]) * [[1882]]: [[Julius Hübner]], germana pentristo kaj poeto (n. [[1806]]) * [[1897]]: [[Károly Divald]], hungara apotekisto, kemiisto, fotisto (n. [[1830]]) * [[1899]]: [[Karolína Světlá]], ĉeĥa verkistino (n. [[1830]]) * [[1901]]: [[W. H. Trompeter]], germana minmajstro kaj subtermezuristo, [[volapuko|volapukisto]], fondinto de [[Esperanto-grupo|E-grupo]] en [[Schalke]], kuneldonanto kun [[Ludoviko Zamenhof|LLZ]] de "[[La Esperantisto]]" kaj subvenciinto de "[[Lingvo Internacia]]", [[mecenato]] de [[Esperanto]], vojaĝisto (n. ĉirkaŭ [[1838]]) * [[1913]]: [[Alfred Russel Wallace]], brita esploristo kaj biologo (n. [[1823]]) * [[1928]]: [[Árpád Tóth]], hungara poeto kaj tradukisto (n. [[1886]]) * [[1932]]: [[József Erőss]], hungara historiisto (n. [[1868]]) * [[1939]]: [[Jakab Singer]], hungara israelida eklezia verkisto, [[orientalisto]], historiisto pri [[sefardoj|sefarda]] tradicio kaj [[Banato]] (n. [[1867]]) * [[1944]]: [[Hanna Szenes]], hungara poetino (n. [[1921]]) * [[1947]]: [[Sándor Garbai]], hungara politikisto, [[sindikato|sindikata]] gvidanto, prezidanto de la Revolucia Regsoveto dum la [[Hungara Sovetrespubliko]] (n. [[1879]]) * [[1954]]: [[Janka Olejnik]], rumana-hungara pentristino (n. [[1887]]) * [[1961]]: [[György Szondy]], hungara pedagogo, verkisto (n. [[1889]]) *[[1961]]: [[Augustin Rösch]], germana jezuito kaj malporfaŝismulo * [[1962]]: [[Eleanor Roosevelt]], usona socia agantino kaj publicistino, kunfondintino de la [[Universala Deklaracio pri Homaj Rajtoj]], edzino de [[Franklin D. Roosevelt]] (n. [[1884]]) *[[1964]]: [[Ernst Ludwig Schellenberg]], germana verkisto kaj literaturhistoriisto (n. [[1883]]) * [[1968]]: [[Béla Hamvas]], hungara verkisto, tradukisto, eseisto kaj filozofo (n. [[1897]]) * [[1975]]: [[Géza Bárczi]], hungara [[lingvisto]], profesoro, membro de [[Hungara Scienca Akademio]], honora prezidanto de [[Hungara Esperanto-Asocio|HunEA]], [[rektoro]] de [[Internacia Kongresa Universitato|IKU]] dum [[UK 1966]], kunredaktoro de "[[La Monda Lingvo-Problemo]]", enestanta en ''[[Trezoro (novelarto)|Trezoro]]'' (n. [[1894]]) * [[1977]]: [[Pieter Korte]], nederlanda instruisto kaj pedagogo, gvidanto de kursoj laŭ [[Cseh-metodo]], agento de la [[Tutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj|TAGE]], aktivulo de la [[Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj|ILEI]] (n. [[1894]]) * [[1980]]: [[Wolfgang Weyrauch]], germana verkisto (n. [[1904]]) * [[1980]]: [[Steve McQueen]], usona aktoro (n. [[1930]]) *[[1980]]: [[Frank Duff]], irlanda oficisto kaj fondinto de la laika organizo [[Maria Legio]] * [[1981]]: [[Will Durant]], usona historiisto, [[filozofo]], verkisto (n. [[1885]]) * [[1985]]: [[Piroska Kusztos]], rumania hungara muzikfolkloristino (n. [[1926]]) * [[1987]]: [[Edwin Götze]], germana [[forstisto]], abelbredisto kaj popolkleriganto (n. [[1913]]) * [[1992]]: [[Alexander Dubček]], slovaka politikisto, prezidento de Ĉeĥoslovakio, realiganto de la [[Praga printempo 1968]] (n. [[1921]]) * [[2004]]: [[Howard Keel]], usona aktoro (n. [[1919]]) * [[2006]]: [[Gennadij Ĵavoronkov]], rusa ĵurnalisto kaj publicisto, kunlaboranto de [[Andrej Saĥarov]] (n. [[1941]]) * [[2009]]: [[Anselmo Duarte]], brazila aktoro, filmreĝisoro kaj scenaristo, pioniro de la nova brazila [[kinematografio]] (n. [[1920]]) * [[2009]]: [[Chris Harman]], usona ĵurnalisto, filozofo (n. [[1942]]) * [[2016]]: [[Leonard Cohen]], kanada [[kantaŭtoro]], [[kantisto]], poeto (n. [[1934]]) * [[2019]]: [[Margarita Salas]], hispana [[biokemio|bioĥemiistino]] kaj [[molekula genetiko|molekula genetikistino]] (n. [[1938]]) * [[2023]]: [[Frank Borman]], usona astronaŭto (n. [[1928]]) == Specialaj tagoj kaj festoj == * [[Liturgia jaro|Festoj kaj rememoroj]] en [[Katolika Eklezio]]: ** [[Willibrord]], anglosaksa misiisto, [[apostolo]] de [[frisoj]] * Monda Tago de [[Afrikaj lingvoj|Afrikaj Verkistoj]] * Internacia Tago de [[Medicino|Medicina]] [[Fiziko]] == Tagoj de [[semajno]] == La '''7-a de novembro''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]; * [[Merkredo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]. {{Projektoj}} [[Kategorio:7-a de novembro| ]] [[Kategorio:Novembro|07]] [[Kategorio:7-a tago de la monato|#11]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#1107]] h0m17pjyoku8lwy32c063kwd8z4pzr8 0 6786 9480354 9427769 2026-09-22T15:05:18Z Tirolischleioans 254019 /* Mortoj */ 9480354 wikitext text/x-wiki {{KalendaroJulio}} {{Julio}} La '''13-a de julio''' estas la 194-a tago de la jaro (la 195-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 171 tagoj restas. Je la 13-a de julio okazis, interalie: == Eventoj == * [[-587]]: [[Babilono|Babilona]] sieĝo de [[Jerusalemo]] finiĝis post detruo de la [[Templo de Salomono]] * [[1260]]: [[Ĵemajtio|Ĵemajtianoj]] kaj [[Litova Grandprinclando|litovoj]] venkis la germanan [[Livonia Ordeno|Livonian Ordenon]] kaj la [[ordeno de germanaj kavaliroj|Ordenon de germanaj kavaliroj]] en batalo de Durben (proksime al la [[kurona]] vilaĝo ''Lyva '', pli poste {{l-de|[[Libau]]}}, nun {{l-lv|[[Liepāja]]}}) * [[1290]]: [[Andreo la 3-a (Hungario)|Andreo la 3-a]] kroniĝis kiel reĝo de Hungario * [[1341]]: Reĝo de Pollando [[Kazimiro la 3-a (Pollando)|Kazimiro la Granda]] subskribis en [[Prago]] pakton kun reĝo de Ĉeĥio [[Johano de Luksemburgio]], en kiu li promesis al [[Luksemburga dinastio]] apogon en batalo kontraŭ ĉiu malamiko, escepte de reĝo de Hungario [[Karolo la 1-a (Hungario)|Karolo la 1-a]] kaj princo [[Bolko la 2-a Mały]] * [[1410]]: Du tagojn antaŭ la [[Batalo de Grunwald]] urbo Dąbrówno ([[Distrikto Ostróda]]) estis konkerita kaj bruligita de la armeo de pola reĝo [[Ladislao la 2-a Jogajlo]] * [[1429]]: [[Pollando]]: [[Mława]] iĝis urbo ([[Mazovio]]) * [[1463]]: Reĝo [[Georgo de Podebrado]] kunvokis grandan reprezentantaron de la [[Landoj de Krono ĉeĥa]], kies celo estis solvi la diferencojn inter [[katolikismo|katolikoj]] kaj [[husanoj]] * [[1468]]: [[Pola Respubliko]]: komenco de [[parlamenta demokratio]] - en [[Koło]] kunvenis [[Sejmo (Pollando)|Sejmo]] por pretigi plenan kunvenon - okazigita samjare en [[Piotrków Trybunalski]] * [[1508]]: Armeo de [[Grandprinclando Litovio]], helpata de la pola, en la batalo de [[Orŝa]] venkis armeon de [[Grandprinclando Moskvo]] * [[1521]]: [[Krakovo]] la unuan fojon ekaŭdis [[Sonorilo Sigismondo|sonorilon ''Sigismondo'']] - dum la favora [[vetero]] aŭdebla ĝis 30 km * [[1558]]: Kadre de la 8-a [[Italio|itala]] milito [[Hispanio|hispana]] armeo venkis la [[Francio|francan]] en batalo de Gravelines (proksime al [[Dunkerque]]) * [[1573]]: [[Okdekjara Milito]]: hispana armeo konkeris post 7-monata [[sieĝo]] [[Harlemo]]n * [[1643]]: [[Angla enlanda milito]]: armeo subtenanta reĝon venkis armeon subtenantan parlamenton en batalo de Roundway Down (proksime al [[Devizes]]) * [[1656]]: [[Sveda diluvo]]: venko de [[svedoj|sveda]]-[[Brandenburgio|brandenburga]] armeo en [[batalo]] de [[Tykocin]] * [[1713]]: [[Hispanio]] cedis [[Ĝibraltaro]]n al [[Britio]] * [[1728]]: [[Vitus Bering]], dana esploristo kiel rusia maristo ekiris de [[Kamĉatko]] norden por serĉi markolon inter la [[Rusia imperio]] kaj [[Ameriko]] * [[1769]]: [[Bara Konfederacio]]: venko de rusaj trupoj en la batalo de [[Bjalistoko]] * [[1772]]: [[James Cook]] eknavigis de [[Plymouth]] sian duan vojaĝon ĉirkaŭ la mondo * [[1794]]: [[Insurekcio de Kościuszko]]: rusa kaj prusa armeoj komencis [[sieĝo]]n de [[Varsovio]] * [[1798]]: Dum ekspedicio de [[Napoleono]] al [[Egiptio]] franca armeo venkis la [[mamelukoj|mamelukan]] [[kavalerio]]n en batalo de Chobrakhitt * [[1814]]: Reĝo de [[Regno de Sardio]] [[Viktoro Emanuelo la 1-a de Savojo]] establis militistan policon [[Korpuso de la Karabenistoj]] * [[1821]]: [[Flago de Norvegio]] estis adoptita * [[1832]]: Usona esploristo Henry Schoolcraft malkovris [[fonto]]n de la [[rivero]] [[Misisipo (rivero)|Misisipo]] * [[1837]]: Reĝino [[Viktoria (Britio)|Viktoria]] translokigis sian sidejon al [[Palaco Buckingham]] * [[1849]]: Dum la [[Hungara revolucio de 1848]] kaj milito pri sendependiĝo la aŭstra imperia armeo de generalo [[Julius Jacob von Haynau]] invadis [[Buda]], evakuitan de [[Artúr Görgey]], samtage la urbon [[Peŝto]] okupis rusaj [[caro|caraj]] trupoj * [[1866]]: [[Pollando]]: en [[Olsztyn]] eksplodis [[epidemio]] de [[ĥolero]] * [[1878]]: [[Kongreso de Berlino]] finiĝis - oni agnoskis sendependecon de [[Serbio]], [[Montenegro]] kaj [[Rumanio]] disde la [[Otomana Imperio]] * [[1882]]: Funkciigo de [[telefono]]j en [[Moskvo]], [[Odeso]], [[Sankt-Peterburgo|Peterburgo]] kaj [[Rigo]] * [[1885]]: [[Nederlando]]: [[Rijksmuseum]] malfermiĝis en [[Amsterdamo]] * [[1895]]: [[Antonio Maceo]] kun kubaj ribelantoj venkis [[embusko|embuske]] [[hispanoj]]n en batalo de Peralejo sur [[Kubo]] * [[1900]]: [[Boksista ribelo]]: [[Tjanĝino]] transiris al eŭropaj aliancanoj * [[1908]]: [[Virino]]j konkurencis por la unua fojo en la modernaj [[Olimpiaj Ludoj]] * [[1911]]: [[Japanio]] kaj [[Britio]] interkonsentis la trian [[entento|aliancan]] [[traktato]]n * [[1915]]: [[Unua Mondmilito]]: Dua batalo de [[Przasnysz]] komenciĝis — post 21-hora batalo rusa armeo forlasis la urbon favore al la germana armeo * [[1916]]: Kolonelo [[Józef Haller]] estis nomumita komandanto de la Dua [[Brigado]] de [[Polaj Legioj (1914-1918)|Polaj Legioj]] * [[1917]]: La laŭdira tria el la ses aperoj de la [[Virgulino de Fátima]] al tri infanoj el [[Fátima]] en [[Portugalio]] * [[1919]]: [[Pola-ukraina milito]]: en batalo de Jazłowiec (sude de [[Buĉaĉ]]) 14-a [[kavalerio|Kavaleria]] Regimento venkis trupojn de [[Okcident-Ukraina Popola Respubliko]]; al [[Dua Pola Respubliko]] alvenis usona registara misio por esplori traktadon de polaj judoj - konkludis, ke la [[tumulto]]j, ne [[pogromo]]j, koncernis judojn kunlaborantaj kun [[bolŝeviko]]j kaj [[ukrainoj]] * [[1920]]: [[Societo]] de [[Ukraina Ruĝa Kruco]] fondiĝis * [[1921]]: Ŝtatestro marŝalo [[Józef Piłsudski]] distingis la unuajn 15 personojn per la Ordeno de Renaskiĝo de Pollando, interalie [[Jacek Malczewski]], [[Władysław Raczkiewicz]], [[Władysław Stanisław Reymont]] kaj [[Leon Wyczółkowski]], krome per [[Ordeno de la Blanka Aglo]] estis distingitaj estintaj ĉefministroj de [[Francio]] [[Louis Barthou]] kaj Alexandre Millerand (oficanta prezidento) * [[1922]]: [[Konferenco de grandambasadoroj]] en [[Parizo]] [[de iure|laŭjure]] rekonis [[Litovio]]n * [[1923]]: Sur montaro apud [[Los-Anĝeleso]] oni fiksis la [[vorto]]n HOLLYWOODLAND; la lastaj kvar [[litero]]j estis forigitaj post renovigo en 1949 * [[1930]]: [[Litovio]]: sporta festivalo honore al [[grandprinco]] [[Vytautas]] okazis en [[Klaipėda]] * [[1930]]: Unua [[Futbala Mondpokalo 1930|Futbala Mondpokalo]] komenciĝis en [[Urugvajo]] * [[1936]]: Oni forkondukis kaj murdis [[José Calvo Sotelo]]n, kio iĝis kaŭzo de [[Hispana Enlanda Milito]] * [[1940]]: [[Germana okupado de Pollando]]: de [[Lodzo]] foriris transporto de [[deportado|deportitaj]] al [[Nałęczów]] 996 [[poloj]]; al [[Kanado]] alvenis tri [[ŝipo]]j (brita kaj du polaj) kun valoraĵoj de la [[Banko de Anglio]] * [[1941]]: [[Holokaŭsto]]: [[Gestapo]] forsendis pli ol 1200 [[judoj]]n de [[Płońsk]] al [[koncentrejo|punlaborejo]] en Pomiechówek (apud [[Nowy Dwór Mazowiecki]]); germanaj regopovoj ordonis deportadon de [[indiĝeno|indiĝena]] loĝantaro de la [[Arbaro de Białowieża]]; [[Montenegro|montenegranoj]] komencis [[ribelo]]n kontraŭ ŝtatoj de la [[akso Berlino-Romo-Tokio]]; en [[Belorusa SSR]] la sovetaj 19-a kaj 20-a Armeoj entreprenis sensukcesan provon liberigi [[Vicebsko]]n, kaj la 13-a Armeo atakis direkte al Parycze ([[Homela regiono]]) kaj [[Babrujsk]] * [[1942]]: [[Operaco Reinhardt]]: [[Ordnungspolizei|germana polico]] [[pafekzekutado|pafekzekutis]] en [[Józefów (distrikto Biłgorajski)|Józefów]] ĉirkaŭ 1500 judojn kaj en [[Baranaviĉi]] ĉirkaŭ 40 personojn; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: [[Adolf Hitler]] ordonis al 3 [[armeo]]j ataki [[Rostovo ĉe Dono]]; nokte Bomba Korpuso de [[brita aerarmeo]] atakis [[Duisburgo]]n; 1-a Filipina Infanteria [[Regimento]] estis transformita de [[bataliono]] por ampleksi pli grandan nombron da volontuloj * [[1943]]: [[Operaco Reinhardt]]: germana polico ĉirkaŭis "Hotel Polski" en [[Varsovio]] kaj arestis tie 424 judojn, kiuj kiel civitanoj de fremdaj landoj anoncis sin por forveturi eksterlanden, kaj ĉiujn transportis al malliberejo [[Pawiak]] - la lastaj 300 personoj du tagojn poste estis pafmortigitaj; polino [[Marianna Biernacka]] estis pafmortigita de [[Gestapo]] en fortikaĵo de vilaĝo ''Navumavičy'' ({{l-pl|Naumowicze}}), [[Grodna regiono]], [[Belorusa SSR]], anstataŭ ŝia kondamnita al morto [[gravediĝo|graveda]] filino, en grupo de pafmortigitaj 49 loĝantoj de [[Lipsk (Podlaĥio)|Lipsk]]; venĝe pro partizana agado [[SS (organizo)|SS]] kaj germana ĝendarmaro masakris 49 homojn en vilaĝo Sikory-Tomkowięta (en tio 30 virinoj kun infanoj) en [[distrikto Wysokie]], kaj 58 homojn el vilaĝoj Zawada kaj Laskowiec (en tio 14 virinoj kaj 20 infanoj) en [[distrikto Mońki]]; germana operaco „Hermann” kontraŭ polaj kaj sovetaj [[partizano]]j komenciĝis en Naliboki-Praarbaro ([[Belorusa SSR]]) - oni bruligis pli ol 60 polajn kaj belorusajn [[vilaĝo]]jn, 4 280 civilulojn pafmortigis, 21-25 mil personojn sendis al [[trudlaboro]] en [[Tria Regno]] kaj aliajn milojn [[deportado|deportis]]; [[Volinia masakro]]: [[Ukraina Ribela Armeo]] murdis de la 10-a ĝis la 13-a de julio en Dominopol (proksime al nuna [[Volodimir (urbo)|Volodimir-Volinskij]]) pli ol 250 personojn, en tio [[embusko|embuske]] 30 polajn partizanojn, 4 [[ukraino]]jn, unu polan-ukrainan familion; dua tago de la germana masakro de pola vilaĝo Michniów (komunumo [[Suchedniów]]), dum kiu oni vivbruligis kaj pafmortigis 204 personojn (102 viroj, 54 virinoj kaj 48 infanoj); en distrikto [[Wysokie Mazowieckie]] partizana taĉmento de [[Pola Enlanda Armeo]] pafmortigis 40 membrojn de germana ĝendarma taĉmento; [[Adolf Hitler]] ordonis haltigi la ofensivon de la [[Batalo ĉe Kursko]] - venko de la [[Ruĝa Armeo]]; en [[Munkeno]] estis [[gilotino|senkapigitaj]] pro ribelo membroj de la rezista grupo [[Blanka Rozo]] – [[Kurt Huber]] kaj Alexander Schmorell (25-jara); taktika venko de [[japanoj]] en batalo de [[Kolombangara]]; nokte RAF atakis [[Aachen|Akenon]] kaj [[Duisburg]] * [[1944]]: Kadre de [[Operaco "Ostra Brama"]] [[Pola Enlanda Armeo]] sub la komando de subkolonelo Aleksander Krzyżanowski konkeris [[Vilno]]n kune kun trupoj de la 3-a Belorusa Fronto; apud [[Vilno]] 2-a grupiĝo de EA batalis kun grupiĝo de [[Wehrmacht]] de generalo Reiner Stahel (2 mil soldatoj); sude de [[Polesio]] ekatakis trupoj de la 1-a Ukraina Fronto (komenco de [[Sandomierz]]-[[Lvovo|Lvova]] operaco); taĉmento de la [[Pola Enlanda Armeo]] frakasis en Uścisk kunlaborantan kun germanoj [[Belorusoj|belorusan]] taĉmenton; de [[Varsovio]] foriris transporto de 75 personoj al [[koncentrejo]] [[Gross-Rosen]]; [[Muzeo pri Ameriko]] inaŭgurita en [[Madrido]] * [[1945]]: [[Projekto Manhattan]]: preparoj por la [[Trinity-testo]] finiĝis - komenco de la [[Nuklea energio|Nuklea]] [[Erao]]; prezidento de [[Ĉeĥoslovakio]] subskribis dekretojn pri puno de faŝistaj krimuloj, perfiduloj kun iliaj prokuristoj, kaj pri eksterordinaraj juĝejoj kaj kreo de Nacia Juĝejo * [[1949]]: Papo [[Pio la 12-a]] dekrete minacis [[ekskomuniko]]n al katolikoj, kiuj aliĝas al komunista partio, publikigas komunistajn librojn aŭ gazetojn, legas aŭ verkas ilin * [[1950]]: [[Federacia Respubliko de Germanio]] membriĝis al la [[Konsilio de Eŭropo]] * [[1952]]: Unua kunveno de la gvidantaro de la [[Eŭropa Komunumo pri Karbo kaj Ŝtalo]] * [[1956]]: [[Israelo]]: [[angulŝtono]] de la [[Metroo de Ĥajfo]], la unua [[metroo]] en [[Proksima Oriento]] eksituis en [[Hajfo]] * [[1959]]: Franca prezidento [[Charles de Gaulle]] amnestiis 5000 kaptitajn [[Alĝerio|alĝerianojn]] * [[1962]]: [[Sankt-Peterburgo]]: [[Putilov]]-fabrikon forlasis unua [[traktoro]] * [[1967]] Brita [[biciklado|biciklisto]] [[Tom Simpson]] mortis dum [[Tour de France]] grimpante al [[Ventoux (monto)|Ventoux]] pro [[korinfarkto]] kaŭzita de trouzo da amfetamino * [[1971]]: En [[Maroko]] oni ekzekutis 10 altrangajn [[oficiro]]jn pro partopreno en nesukcesa [[puĉo]] * [[1973]]: Angla rokmuzika grupo [[Queen]] aperigis debutan muzikalbumon [[Queen (muzikalbumo)|''Queen'']] * [[1977]]: En [[Novjorko]] okazis 25-hora paneo de [[elektro]] * [[1977]]: [[Etiopio|Etiopia]]-[[Somalio|somalia]] milito en [[Ogadeno]] eksplodis * [[1984]]: En [[Pollando]] komenciĝis proceso antaŭ armea juĝejo kontraŭ aktivuloj de la [[Komitato por Defendo de Laboristoj]]: [[Jacek Kuroń]], [[Adam Michnik]], [[Zbigniew Romaszewski]] kaj Henryk Wujec * [[1985]]: En stadionoj de [[Londono]] kaj [[Filadelfio (Pensilvanio)|Filadelfio]] okazis samtempe la koncertoj [[Live Aid]] * [[1989]]: [[Parizo]]: [[Operejo Bastille]] estis inaŭgurita * [[1989]]: 7 usonaj soldatoj vundiĝis en bomba [[atenco]] antaŭ ludejo en [[La Ceiba]] en [[Honduro]] * [[1990]]: [[Pamiro]]: 43 [[grimpado|grimpistoj]] mortis en [[lavango]] kaŭzita de [[tertremo]] sur la [[Pik Lenina|Montopinto Lenin]] lime de [[Taĝikio]] kaj [[Kirgizio]] * [[1990]]: En [[Pollando]] formiĝis militista unuo por specialaj agoj GROM, komandata de generalo [[Sławomir Petelicki]] * [[1992]]: [[Jicĥak Rabin]] iĝis la duan fojon [[ĉefministroj de Israelo|ĉefministro de Israelo]] * [[1995]]: [[Albanio]] kaj [[Moldava Respubliko]] membriĝis al la [[Konsilio de Eŭropo]] * [[2000]]: Dum [[arkeologio|arkeologiaj]] elfosaĵoj oni malkovris en [[Velikij Novgorod]] [[kodekso]]n en [[malnovslava lingvo]] - la plej malnova [[protektita monumento]] ([[palimpsesto]]) ligita kun [[Kieva Regno]] * [[2004]]: Nacia [[flago de Montenegro]] estis oficiale adoptita * [[2006]]: [[Pollando]]: [[Hala Ludowa|Popola Halo]] en [[Vroclavo]] iĝis objekto de la [[Monda Kulturheredaĵo de Unesko]] * [[2008]]: En [[Parizo]] fondiĝis la [[Unio por la Mediteraneo]] * [[2010]]: En [[Ĉeĥio]] ekfunkciis la registaro de [[Petr Nečas]] * [[2011]]: En serio de tri bombaj [[atenco]]j en barata [[Mumbajo]] 26 personoj pereis kaj 130 vundiĝis * [[2011]]: [[Konsilio pri Sekureco de Unuiĝintaj Nacioj]] akceptis [[Sud-Sudano|Sud-Sudanon]] kiel [[Membroŝtatoj de Unuiĝintaj Nacioj|novan membron]] * [[2012]]: [[Anglalingva Vikipedio]] atingis 4 milionan [[artikolo]]n * [[2014]]: [[Futbala Mondpokalo 2014|Futbala Mondpokalo]]: [[Germana nacia teamo de futbalo|Germanio]] venkis [[Argentina nacia teamo de futbalo|Argentinon]] en [[Stadiono Maracanã]] - akiro de mondĉampioneco por la kvara fojo * [[2015]]: [[Eŭropa migra krizo]]: [[Hungario]] komencis konstrui provizoran [[barilo]]n sur [[ŝtatlimo]] kun [[Serbio]] * [[2016]]: [[Theresa May]] iĝis [[Britaj ĉefministroj|ĉefministro de Britio]] * [[2022]]: [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)|Invado de Rusio en Ukrainion]]: ** Ukrainio rompis diplomatiajn rilatojn kun [[Norda Koreio]] post ĝia agnosko de [[sendependeco]] de [[Donecka Popola Respubliko]] kaj [[Luhanska Popola Respubliko]]; Ukraina Armeo per [[artilerio]] kaj raketoj kontraŭatakis en [[Zaporiĵa provinco]] kaj [[Ĥersona provinco]] detruante grupiĝon de malamiko kaj [[municio|municistokon]], kune kun du [[senpilota aviadilo|senpilotaj aviadiloj]] ** [[Eŭropa Kosma Agentejo]] rompas kunlaboron kun [[Roskosmos]] ĉe la komuna projekton esplori [[Marso (planedo)|Marson]]; [[Eŭropa Komisiono]] permesis al [[Rusio]] refunkciigi fervojan transporton de embargitaj [[varo]]j al [[Kaliningrada provinco]], tamen transito de armilaro restis malpermesita == Naskiĝoj == * [[-100]]: [[Julio Cezaro]], diktatoro de la Romia Respubliko, kunkreinto de la [[Unua triumviraro]], aŭtoro de la memoraĵoj ''[[De Bello Gallico]]'' (m. [[-44|44 a.K.]]) * [[40]]: [[Gnaeus Iulius Agricola]], romia generalo invadinta Skotlandon (m. [[93]]) * [[1527]]: [[John Dee]], angla scienculo kaj [[esoterismo|esoteristo]], astrologo de la reĝino [[Elizabeto la 1-a (Anglio)|Elizabeto la 1-a]], enkondukinta la difinon "[[Brita imperio]]" (m. [[1608]] aŭ [[1609]]) * [[1590]]: [[Klemento la 10-a]], papo helpinta finance al pola reĝo [[Johano la 3-a Sobieski]] venki [[turkoj]]n apud [[Ĥotin]] (m. [[1676]]) * [[1607]]: [[Václav Hollar]], ĉeĥa baroka [[desegnaĵo|desegnisto]], grafikisto kaj gravuristo, aktivanta en Anglio kaj Nederlando (m. [[1677]]) * [[1608]]: [[Ferdinando la 3-a (imperiestro de la Sankta Romia Imperio)|Ferdinando la 3-a]], imperiestro de la Sankta Romia Imperio (m. [[1657]]) * [[1677]]: [[Johano Georgo (Saksio-Weißenfels)|Johano Georgo]], germana duko el [[dinastio Wettin]] (m. [[1712]]) * [[1748]]: [[Leopold Friedrich Günther von Goeckingk]], germana verkisto kaj juristo (m. [[1828]]) * [[1773]]: [[Wilhelm Heinrich Wackenroder]], germana verkisto kunfondinta [[romantikismo]]n (m. [[1798]]) * [[1787]]: [[Alois Schertzinger]], germana muzikisto kaj setlisto (m. [[1864]]) * [[1798]]: [[Aleksandra Teodorovna (Charlotte de Prusio)|Aleksandra Teodorovna]], imperiestrino de Rusio el germana dinastio [[Hohenzollern]] (m. [[1860]]) * [[1811]]: [[George Gilbert Scott]], angla [[arkitekto]] (m. [[1878]]) * [[1816]]: [[Gustav Freytag]], germana verkisto kontraŭpola kaj kontraŭjuda (m. [[1895]]) * [[1821]]: [[Nathan Bedford Forrest]], usona generalo de la suda Konfederacio dum la [[usona enlanda milito]] (m. [[1877]]) * [[1822]]: [[Heinrich Louis d'Arrest]], germana astronomo de [[Prusio]], malkovrinto de la asteroido [[76 Freia|Freia]] (m. [[1875]]) * [[1826]]: [[Stanislao Cannizzaro]], itala kemiisto diferenciginta [[atomo]]n de [[molekulo]] (m. [[1910]]) * [[1841]]: [[Otto Wagner]], aŭstra arkitekto, reprezentanto de [[secesio (stilo)|Secesio]] (m. [[1918]]) * [[1856]]: [[Simon Steiner]], hungara, rumania hungara matematikisto (m. [[1924]]) * [[1859]]: [[Sidney Webb]], brita socialisto, ekonomikisto kaj reformisto (m. [[1947]]) * [[1863]]: [[Margaret Murray]], brita [[egiptologio|egiptologino]] esploranta [[folkloro]]n kaj [[sorĉaferoj]]n (m. [[1963]]) * [[1865]]: [[Papus]], franca kuracisto, [[hipnoto|hipnotisto]], [[okultismo|okultisto]], [[esoterismo|esoterulo]], [[rozkrucismo|rozkrucano]], [[teozofio|teozofo]], [[martinismo|martinisto]] (m. [[1916]]) * [[1865]]: [[Edward Alfred Millidge]], angla komercisto, membro de [[Lingva Komitato]] kaj de la [[Akademio de Esperanto]], partoprenanto de la unuaj [[Universala Kongreso de Esperanto|Universalaj Kongresoj de Esperanto]], kunredaktoro de "[[The British Esperantist]]" kaj de la unua [[Ĉefeĉ-ŝlosilo]], kompilinto de ''[[The Esperanto-English Dictionary]]'' (m. [[1941]]) * [[1878]]: [[Artur Domènech i Mas]], kataluna librotenisto, instruisto de [[latino]], poeto, prezidanto kaj sekretario de [[Internaciaj Floraj Ludoj]], sekretario de [[Kataluna Esperantista Federacio]] (m. [[1936]]) *[[1884]]: [[Karolino (Saksio-Vajmaro-Eisenach)]], germana dukino (m. [[1905]]) * [[1887]]: [[Robert Land]], aŭstri-ĉeĥa kinarta reĝisoro (m. [[1940]]) * [[1897]]: [[Gyula Kaesz]], hungara arkitekto pri internaj spacoj, konata de [[pavilono]]j, lektoro kaj lekciisto (m. [[1967]]) * [[1899]]: [[József Mátyás]], hungara instruisto kaj esperantisto, kursgvidanto, aŭtoro de literaturaĵoj en [[Esperanto-gazeto]]j * [[1903]]: [[Kenneth Clark]], angla verkisto, kuratoro de [[Muzeo Ashmolean]] kaj direktoro de [[Nacia Galerio (Londono)]], defendanto de [[okcidenta civilizo]] (m. [[1983]]) * [[1912]]: [[Anna Mánya]], hungara [[fabelo|fabel]]verkistino (m. nekonata) * [[1913]]: [[Ferdinand Holböck]], aŭstra teologo kaj romkatolika animzorganto (m. [[2002]]) * [[1915]]: [[Mózes Gálffy]], rumania hungara lingvisto, profesoro de la [[Universitato de Kluĵo]] (m. [[1988]]) * [[1918]]: [[Béla Abody Nagy]], rumania hungara pentristo (m. [[2012]]) * [[1918]]: [[Alberto Ascari]], itala aŭtomobilisto, piloto de [[Formulo 1]] (m. [[1955]]) * [[1921]]: [[Román Mottl]], rumania hungara grafikisto (m. [[1991]]) * [[1927]]: [[Simone Veil]], franca politikistino, [[listo de francaj ministroj pri sano|ministro pri sano]], prezidantino de [[Eŭropa Parlamento]], membro de la [[Franca Akademio]] (m. [[2017]]) * [[1931]]: [[Frigyes Walter]], rumania hungara grafikisto (m. [[1996]]) * [[1932]]: [[Hubert Reeves]], kanada [[astrofizikisto]] kaj [[scienca popularigo|scienca populariganto]] loĝanta en Francio * [[1932]]: [[Victor Datu]], rumania hungara pentristo * [[1934]]: [[Wole Soyinka]], niĝeria Nobelpremiita dramaturgo kaj poeto, verkanta en la angla lingvo, tradukisto de la [[joruba]] * [[1934]]: [[Ödön Józsa]], rumania hungara agronomo, ĵurnalisto, kunlaboranto de "[[Művelődés|Kulturo]]" * [[1935]]: [[Jarosław Marek Rymkiewicz]], pola [[Metafizikaj poetoj|metafizika poeto]], eseisto, tradukisto de [[Anglosaksoj|anglosaksa]] kaj hispana [[poezio]], dramisto, literatura [[kritikisto]], profesoro pri [[filologio]] * [[1939]]: [[György Szabados]], hungara komponisto, pianisto (m. [[2011]]) * [[1940]]: [[Patrick Stewart]], angla aktoro * [[1941]]: [[Jacques Perrin]], franca aktoro kaj [[Produktoro (kinematografio)|kinoproduktoro]] * [[1942]]: [[Harrison Ford]], usona aktoro * [[1944]]: [[Ernő Rubik]], hungara inventinto de la [[kubo de Rubik]] * [[1948]]: [[El Kazovszkij]], hungara pentristo kaj [[grafikisto]] (m. [[2008]]) * [[1950]]: [[Ma Ying-jeou]], [[Tajvano|tajvana]] politikisto, prezidento de la [[Respubliko Ĉinio]] * [[1953]]: [[Ilona Fehérvári]], rumania hungara pentristrino * [[1953]]: [[Vladimir Viĉegĵanin]], rusa inĝeniero, prezidanto de [[Uralo|urala]] [[Esperanto-klubo]] en [[Niĵnij Tagil]], partopreninto de [[UK 1995]], [[UK 1996]] kaj [[UK 1998]], tradukisto de [[Ruslingva literaturo en Esperanto]], redakciano de "[[La Ondo de Esperanto]]" * [[1964]]: [[Debora Patta]], sudafrika ĵurnalistino * [[1968]]: [[Andrea Meláth]], hungara operkantistino, oratorikantistino ([[mezosoprano]]), katedrestrino de [[Muzikarta Universitato Ferenc Liszt]] * [[1987]]: [[Eva Rivas]], rusa kaj armena kantistino, konata de la kanto [[Apricot stone|''Abrikotsemo'']] * [[1992]]: [[Dylan Patton]], usona aktoro kaj fotomodelulo == Mortoj == * [[574]]: [[Johano la 3-a (papo)|Johano la 3-a]], papo * [[678]]: [[Aiŝa]], la plej ŝatata edzino de [[Muhamedo]] (n. ĉirkaŭ [[614]]) * [[734]]: [[Sankta Mildred]], [[anglosaksoj|anglosaksa]] abatino kaj sanktulino * [[1024]]: [[Henriko la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Henriko la 2-a]], imperiestro de la Sankta Romia Imperio (n. [[973]]) * [[1105]]: [[Salomon ben Isaak]], franca [[rabeno]], estro de [[jeŝivo]], [[biblia kritiko|biblia kritikisto]], komentisto de [[Tanaĥo]] kaj [[Talmudo]] (n. [[1040]]) * [[1189]]: [[Matilda (dukino de Saksio)]], filino de [[Henriko la 2-a (Anglio)]] kaj edzino de [[Henriko la Leono]] (n. [[1156]]) * [[1298]]: [[Jakobo de Voraĝino]], itala ĉefepiskopo, beatigita (n. ĉirkaŭ [[1228]]) * [[1380]]: [[Bertrand du Guesclin]], oficiro de la franca armeo (n. [[1320]]) * [[1399]]: [[Peter Parler]], germana skulptisto de [[gotika arĥitekturo]] (n. [[1330]]) * [[1402]]: [[Jianŭen]], ĉina imperiestro de la [[dinastio Ming]] dum kies regado okazis [[Jingnana Kampanjo]] (n. [[1377]]) * [[1629]]: [[Caspar Bartholin, la Maljuna]], dana teologo, kuracisto kaj anatomo (n. [[1585]]) * [[1645]]: [[Miĥail Fedoroviĉ Romanov]], [[caro]] de Rusa carlando, fondinto de la dinastio [[Romanovoj (dinastio)|Romanovoj]] (n. [[1596]]) * [[1761]]: [[Tokugawa Ieshige]], japana [[ŝoguno]] el dinastio [[Tokugawa (klano)]] (n. [[1712]]) * [[1793]]: [[Jean-Paul Marat]], franca kuracisto, ĵurnalisto kaj revoluciulo alvokanta al amasaj [[murdo]]j de [[nobelo]]j, respondeca pri la septembraj [[masakro]]j, konata de la pentraĵo ''[[La morto de Marat]]'' (n. [[1743]]) * [[1807]]: [[Henry Benedict Stuart]], angla nobelo, la lasta [[Stuartoj|Stuarto]] (n. [[1725]]) * [[1880]]: [[Antal Csengeri]], hungara ekonomikisto kaj historiisto, membro de [[Societo Kisfaludy]] (n. [[1812]]) * [[1890]]: [[Johann Voldemar Jannsen]], estona poeto, ĵurnalisto kaj eldonisto (n. [[1819]]) * [[1896]]: [[August Kekulé]], germana kemiisto, kunkreinto de konstruteorio de [[organika kombinaĵo|organikaj kombinaĵoj]] (n. [[1829]]) * [[1915]]: [[Charlotte Krackow]], germana biografino en la kortego de [[Vajmaro]] (n. [[1825]]) * [[1916]]: [[Nicolae Teclu]], rumana kemiisto kaj inventisto, konata de la [[brulilo de Teclu]] (n. [[1839]]) * [[1918]]: [[Karl Wilhelm Lorenz]], germana astronomo kaj matematikisto, malkovrinto de 4 [[asteroido]]j (n. [[1886]]) * [[1921]]: [[Emily Davies]], angla virinblotrajtistino, kunfondintino de [[Girton College (Kembriĝo)|Girton College]] (n. [[1830]]) * [[1921]]: [[Gabriel Lippmann]], franca Nobelpremiita fizikisto, membro de la [[Akademio de Sciencoj de Francio]] (n. [[1845]]) *[[1927]]: [[Rudolf Ehwald]], germana bibliotekisto, klasika filologo, instruisto kaj regionhistoriisto * [[1928]]: [[Carl Lindenberg]], germana juristo kaj filatelisto (n. [[1850]]) * [[1928]]: [[Jeanne Flourens]], franca komercistino, membrino de [[Lingva Komitato]], aŭtorino de komedio ''[[La Fianĉiniĝo de Sovaĝulineto]]'' (n. [[1871]]) * [[1929]]: [[Bohdan Kaminský]], ĉeĥa verkisto kaj poeto (n. [[1859]]) * [[1935]]: [[Herma Schuschnigg]], edzino de aŭstra kanceliero (n. [[1901]]) * [[1936]]: [[José Calvo Sotelo]], hispana juristo, profesoro kaj politikisto, murdita (n. [[1893]]) * [[1941]]: [[Eduard Norden]], germana filologo (n. [[1868]]) * [[1943]]: [[Marianna Biernacka]], pola kamparanino, pafmortigita de [[Gestapo]] en amasa ekzekuto anstataŭ sia [[gravedeco|graveda]] filino, beatigita (n. [[1888]]) * [[1943]]: [[Kurt Huber]], germana [[muzikscienco|muziksciencisto]] kaj psikologo, [[kontraŭnaziismo|kontraŭnazia aktivulo]], murdita de [[Gestapo]] kiel ano de la grupo [[Blanka Rozo]] (n. [[1893]]) * [[1951]]: [[Arnold Schönberg]], aŭstra-usona komponisto konata de sia [[dekdutonismo]] (n. [[1874]]) * [[1952]]: [[Mauriz Schuster]], aŭstra klasika filologo (n. [[1879]]) * [[1954]]: [[Frida Kahlo]], meksika pentristino (n. [[1907]]) * [[1963]]: [[Martin Munkácsi]], hungara-usona fotisto (n. [[1896]]) * [[1967]]: [[Tom Simpson]], angla [[biciklo|bicikla]] konkuristo (n. [[1937]]) * [[1970]]: [[Arthur Miller]], usona [[dramaturgo]], scenaristo, eseisto, aŭtoro de [[radiodramo]]j (n. [[1915]]) * [[1972]]: [[Lajos Kónya]], hungara poeto, verkisto kaj instruisto (n. [[1914]]) * [[1973]]: [[Willy Fritsch]], germana teatra kaj filma aktoro de [[muta filmo]], enskribita en la [[Nacisocialisma Germana Laborista Partio|naziisman]] [[Listo de difavoratoj|liston de difavoratoj]] (n. [[1901]]) * [[1974]]: [[Patrick Maynard Stuart Blackett]], angla Nobelpremiita fizikisto kontribuinta al disvolvo de [[nebulkamero]] (n. [[1897]]) * [[1977]]: [[Tamás Falu]], hungara verkisto kaj poeto, membro de [[Societo Kisfaludy]] kaj de [[Societo Petőfi]], enestanta en ''[[Hungara Antologio]]'' (m. [[1881]]) * [[1981]]: [[André Schild]], svisa [[esperantisto]], funkciulo de [[Universala Esperanto-Asocio]] en [[Ĝenevo]], aŭtoro de fakverko pri [[stenografio]] en [[Esperanto]] kaj de la [[internacia planlingvo]] [[Neo-latin]], kunfondinto de [[Union Mundial pro Interlingua]] (n. [[1910]]) * [[1982]]: [[Lajos Nagy (geologo)|Lajos Nagy]], hungara geologo laboranta en la [[Universitato de Kluĵo]] (n. [[1921]]) * [[1985]]: [[Charles Kasiel Bliss]], aŭstra inĝeniero kaj lingvisto, inventinto de [[piktogramo]]j [[Blisa skribo]] (n. [[1897]]) * [[1988]]: [[Hilda Gobbi]], hungara aktorino, voĉoaktoro, nepino de [[Alajos Gobbi]], kunfondintino de [[Teatro Katona József]] (n. [[1913]]) * [[1993]]: [[Ferenc Antal (pastro)|Ferenc Antal]], rumania hungara/aŭstrala pastro (n. [[1912]]) * [[1997]]: [[Miguel Ángel Blanco]], eŭska politikisto, forkaptita kaj murdita (n. [[1968]]) * [[2000]]: [[Jan Karski]], pola juristo kaj diplomato, kuriero de [[Pola Enlanda Armeo]], atestanto de [[holokaŭsto]] en la mondo, [[justulo inter la popoloj]] (n. [[1914]]) * [[2003]]: [[Compay Segundo]], kuba muzikisto kaj kantisto (n. [[1907]]) * [[2008]]: [[Bronisław Geremek]], pola historiisto kaj politikisto (denaske nomita Benjamin Lewertow), membro de [[Academia Europaea]] (n. [[1932]]) * [[2008]]: [[Lajos Szőcs]], rumania hungara etnografo, lokhistoriisto (m. [[1938]]) * [[2012]]: [[Jadwiga Gibczyńska]], pola aktorino kaj esperantistino kontribuinta per verkado, traduko, adapto kaj reĝisorado, konata de [[Universala Kongreso|Universalaj Kongresoj]] ekde [[UK 1965]] kaj artvojaĝoj, kadre de "Teatro de unu aktoro" prezentis i.a. [[ Maria Skłodowska-Curie]], [[Bolesław Leśmian]], [[Sławomir Mrożek]], [[L.L. Zamenhof]], [[Johano Paŭlo la 2-a]], [[Sapfo]], [[Honora membro de UEA]] (n. [[1924]]) * [[2014]]: [[Nadine Gordimer]], sudafrika Nobelpremiita verkistino (n. [[1923]]) * [[2014]]: [[Lorin Maazel]], usona komponisto, violonisto kaj dirigento de [[Novjara koncerto de la vienaj filharmonikistoj|novjaraj koncertoj de la vienaj filharmonikistoj]], direktoro de [[Viena Ŝtata Operejo]] kaj [[Novjorka Filharmonio]] (n. [[1930]]) * [[2015]]: [[Péter Haás Vander]], hungara aktoro kaj voĉoaktoro (n. [[1963]]) * [[2017]]: [[Liu Xiaobo]], ĉina Nobelpremiita verkisto, aktivisto pri [[homaj rajtoj]], [[disidento]], [[hejmaresto|hejmarestita]] (n. [[1955]]) * [[2026]]: [[Sam Neill]], novzelanda aktoro (n. [[1947]]) == Specialaj tagoj kaj festoj == * [[Liturgia jaro|Festoj kaj rememoroj]] en [[Katolika Eklezio]]: [[Silvano (Biblio)|Silvano]], [[apostolo|apostola]] disĉiplo; [[Henriko la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Sankta Henriko la 2-a]], [[imperiestro]] de la Sankta Romia Imperio; [[sankta Andreo Svorad]], pola [[ermito]]; [[Marianna Biernacka]], pola [[martiriĝo kristana|kristana martirino]] * [[Nacia tago]] en [[Montenegro]]: sendependiĝo ([[1878]]), ribelo kontraŭ itala kaj germana okupacio ([[1941]]) * Internacia Festotago de [[Rokmuziko]] * [[Mongolio]]: ''Naadam'', 3-a tago == Tagoj de la [[semajno]] == La '''13-a de julio''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]; * [[Merkredo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]; {{Projektoj}} * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]. [[Kategorio:13-a de julio| ]] [[Kategorio:Julio|13]] [[Kategorio:13-a tago de la monato|#07]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#0713]] mho9a2sicxk1n015ii864gh715bqveb 0 7582 9480707 9476287 2026-09-23T08:48:39Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480707 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:Claas combine in Denmark.jpg|eta|220ra|Uzo de teknikaj rimedoj en la moderna terkultivado: draŝrikolta maŝino ĉe rikolto de [[tritiko]].]] La termino '''agrikulturo''' estas dividebla en du ĉefajn partojn<ref>Agrikulturo laŭ la difino de [[NPIV]] [http://vortaro.net/#agrikulturo]</ref>: # '''[[Terkultivado]]''' aŭ '''[[agrokulturado|agrokulturo]]''' <ref>Agrokulturo en [[NPIV]] [http://vortaro.net/#agrokulturo] sed ne en [[ReVo]]</ref>, la homa aktiveco konsistante en [[kultivado]] de teroj por produkti [[planto]]jn por nutri homojn aŭ bestojn. # '''[[Bestotenado]]''' aŭ '''[[bestobredado]]''', la homa aktiveco konsistante en tenado de utilaj [[besto]]j ([[bruto (agrikulturo)|brutoj]]) por nutri homojn. [[Dosiero:Tractors in Potato Field.jpg|eta|dekstra|220ra|[[Traktoro]]j en [[terpomo|terpomaj]] [[kampo (agrikulturo)|kampoj]].]] Ĝi estas branĉo de la materiala produktado, kiu produktas bazmaterialojn nutrocele aŭ por la [[industrio]]. Ĝi grave dependas de la natura medio: la [[grundo]] (agro), [[klimato]] ([[vetero]]), situo ks ĉar ĝi estas transformado de la natura medio tiel ebliganta elpreni vegetaĵojn kaj bestojn utilajn al la homaro. La periodojn kaj rendimenton de la procezo difinas la sezonoj kaj la kreskaj, nutraj, plimultiĝaj nombroj de bestoj, plantoj, bakterioj. Speciala trajto de la agrikulturo estas la amplekso de disponebla agro. Ĝi estas hodiaŭ konstanta. Oni gajnas agrojn en la tropika zono sed aliflanke perdiĝas pro la urba kaj industria ampleksiĝo. Krome foje oni abandonas kampojn kiuj iam estis profite kultivindaj, sed pro diversaj tialoj nuntempe tio jam ne tiom utilas. La tero disponebla por agrikulturo estas nomata [[plugebla tero]]. La du ĉefaj branĉoj de agrikulturo estas la menciitaj [[agrokulturado]] kaj [[bestobredado]]. Sed menciendas ankaŭ aliaj aktivecoj. La [[forstado|forstkulturo]] (arbarkulturo), bredado de sovaĝaj bestoj, [[fiŝobredado]] ne apartenas rekte al la agrikulturo, sed tamen ekonomike kaj politike enkalkuliĝas, same kiel [[ĉasado]] kaj [[fiŝkaptado]]. == Historio == {{Ĉefartikolo|Agrikulturhistorio}}[[Dosiero:Nuba farming 1.jpg|eta|dekstre|Tradicia terkultivado en [[Sudano]] utiligante fosbastonon.]][[Dosiero:ClaySumerianSickle.jpg|eta|dekstra|La [[falĉileto]] de sumera rikoltisto farita de elbakita [[argilo]] (ĉ. 3000 a.n.e.).]] Agrikulturaj praktikoj kiaj ekzemple [[irigacio]], kultivciklo, apliko de [[sterko]]j kaj [[insekticido]]j, kaj la malsovaĝigo de brutaro estis evoluigita antaŭ longe, sed esti farinta grandan progreson en la pasinta jarcento. La agrikulturhistorio ludis gravan rolon en [[homa historio]], ĉar agrikultura progreso estis decida faktoro en tutmonda sociekonomia ŝanĝo. [[Labordivido]] en agrikulturaj socioj faris ordinarajn specialiĝojn malofte viditaj ĉe kulturoj de [[ĉasistoj-kolektistoj]], kio permesis la kreskon de [[urbo]]j kaj eĉ grandurboj, nun nomitaj [[civilizo]]j, kaj la kompleksajn sociojn. Kiam farmistoj iĝis kapablaj je produktado de manĝaĵo preter la bezonoj de siaj propraj familioj, aliaj en ilia socio estis liberaj dediĉi sin al projektoj krom manĝakiro. [[Historiisto]]j kaj [[Antropologio|antropologoj]] longe argumentis ke la evoluo de agrikulturo ebligis civilizon. Laŭ [[geografiisto]] Jared Diamond, la kostoj de agrikulturo estis jenaj: "la meza ĉiutaga nombro da laborhoroj pliiĝis, nutrado plimalboniĝis, infektaj malsanoj kaj korpoeluzado estis pliigitaj, kaj vivotempo mallongiĝis."<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=The World Until Yesterday|url=https://archive.org/details/worlduntilyester0000diam_s4g8|aŭtoro=Jared Diamond|jaro=2012|eldoninto=Viking|ISBN=978-0-670-02481-0|paĝo=[https://archive.org/details/worlduntilyester0000diam_s4g8/page/353 353]}}</ref> === Prahistoriaj originoj === Fruktoĝardeno, fabrik-bazita manĝaĵproduktada sistemo, supozeble estis la plej malnova agroekosistemo de la mondo.<ref>{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.co.uk/books?id=QYBSfUJPQXcC&lpg=PP1&dq=the%20forest%20farms%20of%20kandy%20and%20other%20gardens%20of%20complete%20design&pg=PA1#v=onepage&q&f=false|titolo=The Forest Farms of Kandy: And Other Gardens of Complete Design|aŭtoro=Douglas John McConnell|jaro=2003|ISBN=978-0-7546-0958-2|paĝo=1}}</ref> Tiuj arbar-ĝardenoj originiĝis de la pratempo laŭlonge de ĝangalecaj kotecaj [[rivero|riverbordoj]] kaj de la malsekaj elstaraĵoj de [[Musono|musonaj]] regionoj. En la laŭpaŝa procezo de familioj plibonigantaj sian tujan medion, utilaj arboj kaj plantospecioj estis identigitaj, protektitaj kaj plibonigitaj dum nedezirindaj specioj estis eliminitaj. Poste superaj fremdaj specioj estis selektitaj kaj integritaj en la ĝardeno de la familio.<ref>{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.co.uk/books?id=G3QPo7lTĥsC&lpg=PP1&dq=The%20forest-garden%20farms%20of%20Kandy%2C%20Sri%20Lanka.&pg=PA1#v=onepage&q&f=false|titolo=The forest-garden farms of Kandy, Sri Lanka|aŭtoro=Douglas John McConnell|jaro=1992|ISBN=978-92-5-102898-8|paĝo=1}}{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Revoluciaj aperoj === [[Dosiero:Dili Reisfelder.jpg|eta|Terasigitaj [[rizkampo]]j per [[Teraso (agrikulturo)|rizterasoj]] en [[Orienta Timoro]].]] [[Dosiero:Islamic_Spain_agricultural_scene.jpg|eta|La Araba Agrikultura Revolucio, komenciĝanta en Al-Andalus (islama Hispanio), transformis agrikulturon per plibonigitaj teknikoj kaj la disvastigo de kultivaĵoj.]] Agrikulturo ekis sendepende en diversaj partoj de la mondo, kaj inkludis diversajn gamojn de taksonoj. Almenaŭ 11 apartaj regionoj de la Malnova kaj de la Nova Mondoj estis konsideritaj kiel sendependaj devenejoj.<ref>{{cite journal |doi=10.1073/pnas.1323964111 |title=Current perspectives and the future of domestication studies|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=111 |issue=17 |page=6139 |year=2014 |last1=Larson |first1=G. |last2=Piperno |first2=D. R. |last3=Allaby |first3=R. G. |last4=Purugganan |first4=M. D. |last5=Andersson |first5=L. |last6=Arroyo-Kalin |first6=M. |last7=Barton |first7=L. |last8=Climer Vigueira |first8=C. |last9=Denham |first9=T. |last10=Dobney |first10=K. |last11=Doust |first11=A.N. |last12=Gepts |first12=P. |last13=Gilbert |first13=M. T. P. |last14=Gremillion |first14=K. J. |last15=Lucas |first15=L. |last16=Lukens |first16=L. |last17=Marshall |first17=F. B. |last18=Olsen |first18=K.M. |last19=Pires |first19=J.C. |last20=Richerson |first20=P.J. |last21=Rubio De Casas |first21=R. |last22=Sanjur |first22=O.I. |last23=Thomas |first23=M.G. |last24=Fuller |first24=D.Q. |issn=0027-8424 }}</ref> Naturaj grenoj estis kolektitaj kaj manĝitaj el almenaŭ antaŭ 105 000 jaroj.<ref>{{Cite web|last1=Harmon|first1=Katherine|title=Humans feasting on grains for at least 100,000 years|url=http://blogs.scientificamerican.com/observations/humans-feasting-on-grains-for-at-least-100000-years/|publisher= [[Scientific American]]|accessdate=28a de Aŭgusto 2016|date=17a de Decembro 2009}}</ref> [[Porko]]j estis [[Aldomigo|aldomigitaj]] en Mezopotamio antaŭ ĉirkaŭ 15 000 jaroj.<ref>{{Citaĵo el libro|url=https://books.google.co.il/books?id=N5dN_A29v58C&printsec=frontcover&hl=ru&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false|titolo=Ancestors for the Pigs. Pigs in prehistory|familia nomo=Nelson|persona nomo=Sarah M.|dato=1998|eldoninto=University of Pennsylvania Museum of Archaeology and Anthropology}}</ref> [[Rizo]] estis malnutarigita en Ĉinio antaŭ inter 13 500 kaj 8 200 jaroj, sekve de [[Mungfabo|mungaj]], [[sojo|sojaj]] kaj [[Azuki-fabo|''azuki'']] faboj. [[Ŝafo]]j estis aldomigitaj en Mezopotamio antaŭ inter 13 000 kaj 11 000 jaroj.<ref>{{cite book |title=Sheep and Goat Science |edition=Fifth |last=Ensminger |first=M.E. |author2=Parker, R.O. |year=1986 |publisher=Interstate Printers and Publishers |isbn=0-8134-2464-X}}</ref> El antaŭ ĉirkaŭ 11 500 jaroj, la ok neolitikaj pioniraj rikoltoj nome [[ameltritiko|amela]] kaj [[Unugrajno|unugrajna tritiko]], ŝelenhava [[Ordinara hordeo|hordeo]], [[Ĝardena pizo|pizoj]], [[lento]]j, [[Vicio|amara vicio]], [[kikero]]j kaj [[Ordinara lino|lino]] estis kultivataj en [[Levantenio]]. [[Bovo]]j estis aldomigitaj el naturaj [[uro]]j en areoj de moderna Turkio kaj Pakistano antaŭ ĉirkaŭ 10 500 jaroj.<ref name="McTavish">{{Cite journal|author=McTavish, E.J. |author2=Decker, J.E. |author3=Schnabel, R.D. |author4=Taylor, J.F. |author5=Hillis, D.M. |last-author-amp=yes |year=2013 |title=New World cattle show ancestry from multiple independent domestication events |journal=Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A |volume=110 |pages=E1398–406 |doi=10.1073/pnas.1303367110 |pmid=23530234 |pmc=3625352}}</ref> En [[Andoj]] de Sudameriko, [[terpomo]]j estis malnaturigitaj antaŭ inter 10 000 kaj 7 000 jaroj, kune kun faboj, [[Kokao (planto)|kokao]], [[lamo]]j, [[alpako]]j, kaj [[kobajo]]j. [[Sukerkano]] kaj kelkaj [[radiklegomo]]j estis malnaturigitaj en [[Nov-Gvineo]] antaŭ ĉirkaŭ 9 000 jaroj. [[Sorgo]] estis malnaturigita en [[Sahelo]] en Afriko antaŭ ĉirkaŭ 7 000 jaroj. [[Kotono]] estis malnaturigita en [[Peruo]] antaŭ ĉirkaŭ 5 600 jaroj,<ref name="Broudy1979">{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/books?id=shN5_-W1RzcC&pg=PA81|titolo=The Book of Looms: A History of the Handloom from Ancient Times to the Present|familia nomo=Broudy|persona nomo=Eric|jaro=1979|eldoninto=UPNE|ISBN=978-0-87451-649-4|paĝo=81}}</ref> kaj estis sendepende malnaturigita ankaŭ en Eŭrazio oni ne scias kiam. En Mezameriko, natura [[Zeo|teosinto]] estis malnaturigita al [[maizo]] antaŭ ĉirkaŭ 6 000 jaroj.<ref>S. Johannessen kaj C. A. Hastorf (eld.) ''Corn and Culture in the Prehistoric New World'', Westview Press, Boulder, Colorado.</ref> En la Mezepoko, en [[Islama Orepoko|la islama mondo]] kaj en Eŭropo, agrikulturo estis transformita per plibonigaj teknikoj kaj per la disvastigo de kultivplantoj, kiaj per la enkonduko de sukerindustrio, rizo, kotono kaj fruktarboj kiaj la [[Oranĝujo|oranĝo]] en Eŭropon tra [[Al-Andalus]].<ref name=Watson>{{cite journal |first=Andrew M. |last=Watson |date=1974 |title=The Arab Agricultural Revolution and Its Diffusion, 700-1100 |journal=The Journal of Economic History |volume=34 |issue=1 |pages=8–35}}</ref><ref name=NatGeographic2015>{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/books?id=h2Q5BgAAQBAJ&pg=PA126|titolo=Food Journeys of a Lifetime|aŭtoro=National Geographic|jaro=2015|eldoninto=[[National Geographic Society]]|ISBN=978-1-4262-1609-1|paĝo=126}}</ref> Post la [[Kolumba interŝanĝo]] el 1492 oni alportis novmondajn rikoltojn kiaj maizo, terpomoj, [[batato]]j kaj [[manioko]] al Eŭropo, kaj malnovmondajn rikoltojn kiaj tritiko, hordeo, rizo kaj [[rapo]], kaj gregon kia ĉevaloj, bovoj, ŝafoj kaj kaproj al Ameriko.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.gilderlehrman.org/history-by-era/american-indians/essays/columbian-exchange|titolo=The Columbian Exchange|alirdato=11a de Majo 2013|aŭtoro=Crosby, Alfred|eldoninto=The Gilder Lehrman Institute of American History}}</ref> [[Irigacio]], [[kultivciklo]], kaj [[sterko]]j estis enkondukitaj tuj post la [[Neolitika Revolucio]] kaj disvolviĝis multe plie en la pasintaj 200 jaroj, starte per la [[Brita Agrikultura Revolucio]]. Ekde 1900, agrikulturo en la disvolvigitaj landoj, kaj je malplia etendo en la disvolviganta mondo, vidis grandajn plialtigojn en produktiveco laŭ homa laboro estis anstataŭata de [[Mekanizita agrikulturo|mekanizado]], kaj helpata de sintezaj sterkoj, pesticidoj, kaj [[selekta bredado]]. La metodo [[Haber-Bosch]] ebligis la sintezon de [[amonia nitrato]] kiel sterko je industria skalo, ege pliigante la rikoltan produkton.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.hort.purdue.edu/newcrop/hort_306/text/lec32.pdf|titolo=Agricultural Scientific Revolution: Mechanical|alirdato=24a de Majo 2013|aŭtoro=Janick, Jules|eldoninto=Purdue University}}</ref><ref>{{cite journal |url=http://www.nae.edu/Publications/Bridge/52548/52645.aspx |title=The Impact of Mechanization on Agriculture |journal=The Bridge on Agriculture and Information Technology |date=2011 |volume=41 |number=3 |author=Reid, John F.}}</ref> Diversaj aspektoj de agrikulturo estas temoj de moderna politika dialogo, interalie [[akvopoluado]], [[biobrulaĵo]]j, [[nutraĵa sendanĝereco]], [[Genetike modifita organismo|genetike modifitaj organismoj]], [[tarifo]]j kaj [[agrikultura subvencio|agrikulturaj subvencioj]], konduke al alternativaj alproksimiĝoj kiaj la [[ekologia agrikulturo]].<ref name="motherjones1">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.motherjones.com/tom-philpott/2013/04/history-nitrogen-fertilizer-ammonium-nitrate|titolo=A Brief History of Our Deadly Addiction to Nitrogen Fertilizer|alirdato=7a de Majo 2013|aŭtoro=Philpott, Tom|dato=19a de Aprilo 2013|eldoninto=[[Mother Jones (magazino)|Mother Jones]]}}</ref><ref name="smh.com.au">{{Citaĵo el gazeto|url=http://www.smh.com.au/world/ten-worst-famines-of-the-20th-century-20110815-1iu2w.html|titolo=Ten worst famines of the 20th century|dato=15a de Aŭgusto 2011|gazeto=Sydney Morning Herald}}</ref> === Neolitiko === {{Ĉefartikolo|Neolitika revolucio}} [[Dosiero:Trilla del trigo en el Antiguo Egipto.jpg|eta|Draŝado de greno en antikva Egiptujo.]] La [[Fekunda Duonluno]] de [[Sudokcidenta Azio]] unue vidis la malsovaĝigon de bestoj, komencante la [[Neolitika revolucio|neolitikan revolucion]]. Inter antaŭ 10 000 kaj 13 000 jaroj, la prapatroj de moderna brutaro, [[ŝafo]]j, [[kapro]]j kaj [[porko]]j estis malsovaĝigitaj en tiu areo. La laŭpaŝa transiro de natura rikoltlaboro ĝis konscia kultivado okazis sendepende en pluraj lokoj ĉirkaŭ la globo.<ref name=NatGeo/> Agrikulturo enkalkulis la subtenon de pliigita loĝantaro, kaŭzante pli grandajn sociojn kaj poste la evoluon de [[grandurbo]]j. Ĝi ankaŭ kreis la bezonon de pli granda organizo de politikaj rajtigoj (kaj la kreado de socia tavoliĝo), ĉar decidoj devis fariĝi koncerne laboron kaj rikoltasignadon kaj aliraj [[rajto]]j al akvo kaj tero. Agrikulturo okazigis senmovecon, kiam loĝantaroj kontentiĝis resti ie je longaj tempodaŭroj, kio kaŭzis la amasiĝon de materiaj varoj.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://anthro.ucsd.edu/~dkjordan/arch/neolithic/Neo3-LivRev.html|titolo=Living the Revolution|alirdato=22a Aprilo 2013|aŭtoro=DK Jordan|dato=24a de Novembro 2012|verko=The Neolithic|eldoninto=University of California – San Diego}}</ref> Fruaj neolitikaj vilaĝoj montras signojn de la kapablo prilabori grenon, kaj la [[Proksima Oriento]] estas la praa hejmo de la prapatroj de [[tritiko]], [[hordeo]] kaj [[pizo]]j. Ekzistas spuroj de la kultivado de [[figo]]j en la [[Jordano (rivero)|Jordana Valo]] tiom longe kiom antaŭ 11 300 jaroj, kaj de [[cerealo]]- (greno) produktado en [[Sirio]] antaŭ ĉirkaŭ 9 000 jaroj. Dum la sama periodo, farmistoj en [[Ĉinio]] komencis kulturi [[rizo]]n kaj [[Milio (cerealo)|milio]]n, utiligante homfaritajn [[inundo]]jn kaj fajrojn kiel parton de sia kultivadreĝimo.<ref name=NatGeo>{{Citaĵo el la reto|url=https://genographic.nationalgeographic.com/development-of-agriculture/|titolo=The Development of Agriculture|alirdato=22a de Aprilo 2013|eldoninto=National Geographic|arkivurl=https://web.archive.org/web/20130605065242/https://genographic.nationalgeographic.com/development-of-agriculture/|arkivdato=2013-06-05}}</ref> Fibrokultivaĵoj estis kulturitaj dekomence kiel manĝkultivaĵoj, kaj tiele Ĉinio kulturis [[kanabo]]n kaj [[kotono]]n kaj same sendepende en [[Afriko]] kaj [[Sudameriko]], kaj la Proksima Oriento malsovaĝigantan [[lino]]n.<ref>{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/?id=j_O9ZnFRNngC&pg=PA119&lpg=PA119&dq=domestication+of+fiber+crops#v=onepage&q=domestication%20of%20fiber%20crops&f=false|titolo=Plant evolution and the origin of crop species|aŭtoro=Hancock, James F.|jaro=2012|eldono=3|eldoninto=CABI|ISBN=1-84593-801-1|paĝo=119}}</ref> La uzado de grundamendoj, inkluzive de stalsterko, fiŝoj, kompoŝto kaj cindro, ŝajnas esti komenciĝinta frue, kaj evoluigita sendepende en pluraj lokoj de la mondo, inkluzive de [[Mezopotamio]], la [[Nilvalo]] kaj orienta Azio.<ref name=FertMan>{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/?id=qPkoOU4BvEsC&pg=PA44&dq=history+of+fertilizer#v=onepage&q=history%20of%20fertilizer&f=false|titolo=The Fertilizer Manual|aŭtoro=[[UN Industrial Development Organization]], International Fertilizer Development Center|jaro=1998|eldono=3|eldoninto=Springer|ISBN=0-7923-5032-4|paĝo=46}}</ref> [[Dosiero:Roman harvester, Trier.jpg|eta|Romia [[rikoltomaŝino]].|maldekstra]] [[Kukurbo]]j estis kultivitaj en [[Meksiko]] antaŭ preskaŭ 10 000 jaroj, dum [[maizo]]-similaj plantoj, derivitaj de la natura genro ''[[Zeo]]'', komencis esti viditaj je proksimume antaŭ 9 000 jaroj. La derivaĵo de ''[[Zeo]]'' en modernan maizon estis malrapida, aliflanke, kaj ĝi prenis ĝis antaŭ 5 500<ref name=NatGeo/> ĝis 6 000 jaroj por iĝi tio kion oni hodiaŭ konas kiel [[maizo]]. Ĝi tiam iom post iom disvastiĝis en tuta [[Nordameriko]] kaj estis la plej grava kultivaĵo de indianoj dum eŭropa esplorado.<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Corn and Culture in the Prehistoric New World|jaro=1994|loko=Boulder, Colorado|eldoninto=Westview Press|ISBN=0-8133-8375-7|redaktinto=S. Johannessen and C. A. Hastorf (eld.)}}</ref> [[Fabo]]j estis kulturitaj ĉirkaŭ la sama tempo, kaj kune tiuj tri plantoj formis la trifratan nutrofondon de multaj denaskaj loĝantaroj en Norda kaj Meza Ameriko. Kombinitaj kun [[pipro]]j, tiuj kultivaĵoj disponigis ekvilibran dieton por granda parto de la kontinento.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://anthro.ucsd.edu/~dkjordan/arch/neolithic/Neo2-Beyond.html|titolo=Beyond Wheat|alirdato=22a de Aprilo 2013|aŭtoro=DK Jordan|dato=24a de Novembro 2012|verko=The Neolithic|eldoninto=University of California – San Diego}}</ref> [[Vinbero]]j unue estis kreskigitaj por [[vino]] antaŭ ĉirkaŭ 8 000 jaroj, en la Suda [[Kaŭkazo]], kaj antaŭ 3000 a.n.e., atingis la Fekundan Duonlunon, la Jordanan Valon kaj Egiptujon.<ref>{{Citaĵo el gazeto|url=http://content.usatoday.com/communities/sciencefair/post/2011/01/domestics-grape-genome-sequenced/1#.UYWuIcrEl-A|titolo=Grapes domesticated 8,000 years ago|alirdato=4a de Majo 2013|aŭtoro=Vergano, Dan|dato=19a de Januaro 2011|gazeto=USA Today}}</ref> [[Dosiero:Fruchtbarer Halbmond.JPG|eta|200ra|[[Fekunda duonluno]].]] Agrikulturo avancis al [[Eŭropo]] iomete poste, atingante la nordorienton de la kontinento de la oriento ĉirkaŭ 4000 a.n.e. La ideo ke agrikulturo atingis Eŭropon, anstataŭ sendepende formiĝi tie, kondukis al du ĉefaj hipotezoj. La unua estas "ondo de antaŭeniĝo", kiu diras, ke agrikulturo vojaĝis malrapide kaj konstante trans la kontinenton, dum la dua, "populacisalta" teorio, diras, ke ĝi moviĝis laŭ saltoj.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://anthro.ucsd.edu/~dkjordan/arch/neolithic/Neo1-AgRev.html|titolo=The "Agricultural Revolution"|alirdato=22a de Aprilo 2013|aŭtoro=DK Jordan|dato=24a de Novembro 2012|verko=The Neolithic|eldoninto=University of California – San Diego}}</ref> Antaŭ proksimume 6000 jaroj, [[ĉevalo]]j unue komencis esti malsovaĝigitaj en la eŭraziaj [[stepo]]j. Komence uzitaj por manĝaĵo, estis rapide malkovrite, ke ili estas utilaj por kampolaboro kaj portado de varoj kaj homoj.<ref name=Horse>{{Cite web|url=http://www.nal.usda.gov/awic/pubs/HorseHistory/intro.shtml|title=Horses in History: A Bibliography|publisher=USDA National Agricultural Library|accessdate=24a de Majo 2013|author=Adams, Kristina|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2014-05-13|arkivurl=https://web.archive.org/web/20150430072723/http://www.nal.usda.gov/awic/pubs/HorseHistory/intro.shtml|arkivdato=2015-04-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150430072723/http://www.nal.usda.gov/awic/pubs/HorseHistory/intro.shtml|archivedate=2015-04-30}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.nal.usda.gov/awic/pubs/HorseHistory/intro.shtml |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2014-05-13 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20150430072723/http://www.nal.usda.gov/awic/pubs/HorseHistory/intro.shtml |arkivdato=2015-04-30 }}</ref> Antaŭ proksimume 5 000 jaroj, [[sunfloro]]j unue estis kultivitaj en Nordameriko, dum la regiono de [[Andoj]] en [[Sudameriko]] evoluigis la [[terpomo]]n.<ref name=NatGeo/> Ĉe ne tiom grava centro de malsovaĝigo, la indiĝenaj popoloj de la posta [[Orienta Usono]] ŝajne estis kulturintaj multajn kultivaĵojn, inkluzive de [[tabako]].<ref>{{Cite journal|author=Heiser, Carl B., Jr.|year=1992|title= On Possible Sources of the Tobacco of Prehistoric Eastern North America|journal=Current Anthropology|volume=33|pages=54–56|doi=10.1086/204032}}</ref> === Bronz- kaj Fer-epokoj === ==== Sumero ==== [[Dosiero:VAM - Rollsiegel 1.jpg|eta|maldekstra|Hejmigitaj bestoj ĉe [[cilindrosigelo]] de [[Sumero]]. 2500 a.n.e.]] Farmistoj de [[Sumero]] estis kreskintaj cerealojn kiaj [[hordeo]] kaj [[tritiko]], ekloĝantaj en vilaĝoj jam ĉirkaŭ 8000 a.n.e., pro la malaltaj pluvokvanto de la regiono, la agrikulturo dependis el la riveroj [[Tigris]] kaj [[Eŭfrato]]. Irigaciaj kanaloj kondukantaj el la riveroj ebligis la kreskon de cerealoj en sufiĉe grandaj kvantoj por elteni urbojn. La unuaj plugiloj aperis en [[piktogramo]]j el Uruk de ĉirkaŭ 3000 a.n.e.; semo-plugiloj kiuj enmetis semojn en la plugita grundo aperas ĉe [[sigelo]]j de ĉirkaŭ 2300 a.n.e. Vegetalaj kultivaĵoj estis [[pizo]]j, [[lento]]j, [[kikero]]j, faboj, [[cepo]]j, [[ajlo]]j, [[laktuko]]j, [[poreo]]j kaj [[brasiko]]j. Ili kreskis ankaŭ fruktojn kiaj [[Daktilopalmo|daktiloj]], vinberoj, pomoj, melonoj, kaj figoj. Kune kun tiu farmado, Sumeroj ankaŭ kaptis fiŝojn kaj ĉasis [[ĉasbirdo]]jn kaj [[gazelo]]jn. La viando de ŝafoj, kaproj, bovoj kaj kortobirdoj estis manĝata, ĉefe de elitoj. Fiŝoj estis konservitaj per sekigado, saligado kaj fumigado.<ref name=BritMus>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.mesopotamia.co.uk/staff/resources/background/bg08/home.html|titolo=Farming|alirdato=15a de Junio 2016|eldoninto=[[British Museum]]}}</ref><ref>{{Citaĵo el libro|titolo=The fine art of food|url=https://archive.org/details/bwb_KQ-970-243|familia nomo=Tannahill|persona nomo=Reay|jaro=1968|eldoninto=Folio Society}}</ref> ==== Antikva Egipto ==== [[Dosiero:Tomb of Nakht (2).jpg|eta|altdekstre|Agrikulturaj scenoj de [[draŝado]], grenstokado, rikoltado pere de [[falĉileto]]j, elfosado, arbohakado kaj plugado en Antikva Egipto. Tombo de astronomo Naĥt, 15a jarcento a.n.e.]] La civilizo de [[Antikva Egipto]] dependis el la rivero [[Nilo]] kaj de ties dependaj sezoninundoj. La antaŭvideblo de la fluktuoj de la rivero kaj la fekunda grundo permesis al la egiptanoj konstrui imperion sur la bazo de granda agrikultura riĉo. Egiptanoj estis inter la unuaj popoloj kiuj praktikis agrikulturon je granda skalo, ebligita de la disvolvigo de la riverbasena irigacio.<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Ancient Egypt: A Cultural Topography|url=https://archive.org/details/ancientegyptcult0000kees|aŭtoro=Kees, Herman|dato=1961|eldoninto=University of Chicago Press}}</ref> Ties bazaj manĝokultivoj estis greno kia tritiko kaj hordeo, kun industriaj kultivoj kiaj [[lino]] kaj [[papiruso]].<ref>{{cite journal |author=Janick, Jules |title=Ancient Egyptian Agriculture and the Origins of Horticulture |journal=Acta Hort. |volume=583 |pages=23–39}}</ref> ==== Indus-valo ==== {{Ĉefartikolo|Induso-civilizacio}} [[Kotono]] estis kultivata jam ĉirkaŭ la 5a-4a jarmiloj a.n.e.<ref>Stein, Burton (1998). ''A History of India''. Blackwell Publishing. 47. ISBN 0-631-20546-2.</ref> Tritiko, hordeo, kaj [[jujubo]] estis aldomigitaj en la [[Hinda subkontinento]] ĉirkaŭ 9000 a.n.e. Aldomigo de ŝafoj kaj kaproj tuj sekvis.<ref name=gupta>Gupta, Anil K. en ''Origin of agriculture and domestication of plants and animals linked to early Holocene climate amelioration'', Current Science, Vol. 87, No. 1, 10a de Julio 2004 59. Indian Academy of Sciences.</ref> Kultivado de hordeo kaj de tritiko — kun la aldomigo de gregoj, ĉefe de ŝafoj kaj kaproj — pluis en la [[Mehrgarh|Kulturo Mehrgarh]] ĉirkaŭ 8000–6000 a.n.e.<ref name="Baber">Baber, Zaheer (1996). ''The Science of Empire: Scientific Knowledge, Civilization, and Colonial Rule in India''. State University of New York Press. 19. ISBN 0-7914-2919-9.</ref><ref name="harrisandgosden385">Harris, David R. and Gosden, C. (1996). ''The Origins and Spread of Agriculture and Pastoralism in Eurasia: Crops, Fields, Flocks And Herds''. Routledge. p.385. ISBN 1-85728-538-7.</ref> Tiu periodo vidis ankaŭ la unuajn aldomigojn de [[elefanto]]j.<ref name=gupta/> Rura paŝtismo en Hindio inkludis draŝadon, plantadon en strioj — ĉu de du aŭ de ses — kaj stokadon de greno en [[grenejo]]j.<ref name=harrisandgosden385/><ref name=Possehl>Possehl, Gregory L. (1996). ''Mehrgarh'' en ''Oxford Companion to Archaeology'', eldonita de Brian Fagan. Oxford University Press.</ref> Ĉirkaŭ la 5a jarmilo a.n.e., agrikulturaj komunumoj iĝis disvastigitaj en [[Kaŝmiro]].<ref name=harrisandgosden385/> Irigacio disvolviĝis en la [[Induso-civilizacio]] ĉirkaŭ 4500 a.n.e.<ref name=R&U/> La grando kaj prospero de la Indusa civilizo kreskiĝis kiel rezulto de tiu plinovigo, kio eventuale kondukis al pli planitaj setlejoj kiuj faris jam uzadon de [[drenado]] kaj de eligaj kanaletoj aŭ tuboj.<ref name="R&U">Rodda & Ubertini (2004). ''The Basis of Civilization--water Science?''. International Association of Hydrological Science. 279. ISBN 1-901502-57-0.</ref> Arkeologia pruvaro de animal-tirita [[plugilo]] datas jam el 2500 a.n.e., en la Indus-Vala Civilizo.<ref name=lal>{{Cite journal|title=Thematic evolution of ISTRO: transition in scientific issues and research focus from 1955 to 2000 |first=R. |last=Lal |journal=Soil and Tillage Research |volume=61 |issue=1–2 |date=August 2001 |pages=3–12 [3] |doi=10.1016/S0167-1987(01)00184-2}}</ref> ==== Antikva Ĉinio ==== [[Dosiero:Shennong2.jpg|eta|altdekstre|Tomba murpentraĵo de la [[dinastio Han]] kiu montras plugadon fare de [[Shennong]], la legenda "Dia Farmisto".]] Registroj el la [[Militŝtata periodo|Militaj Ŝtatoj]], de la [[dinastio Qin]], kaj de la [[dinastio Han]] havigas bildon de la komenco de la agrikulturo en Ĉinio el la 5a jarcento a.n.e., kio inkludas tutlandan sistemon de [[grenejo]]j kaj disvastigatan uzadon de [[silkokulturo]]. Grafa frua ĉina libro pri agrikulturo estas ''Ĉimin Jaoŝu'' de la jaro 535 n.e., verkita de Jia Siksia.<ref name="needham volume 6 part 2 55 56">Needham, Joseph (1986). ''Science and Civilization in China: Volume 6, Part 2''. Taipei: Caves Books Ltd. p55-56.</ref> La verko de Jia citas multajn aliajn ĉinajn librojn kiuj estis verkitaj antaŭe, sed jam ne plu ekzistis.<ref name="needham volume 6 part 2 56"/> La enhavo de la libro de Jia inkludas sekciojn pri terpreparado, semado, kultivado, fruktoĝardenado, forstado kaj bestobredado. La libro inkludas periferie ankaŭ rilatan enhavon kovrantan komercajn kaj kuirartajn uzojn de kultivaĵoj.<ref name="needham volume 6 part 2 57">Needham, Volume 6, Part 2, 57.</ref> Tiu verko montriĝis influa sur postaj ĉinaj [[Agronomio|agronomoj]], kiaj Ŭang Ĵen kaj lia sukcesa ''Nong Ŝu'' de la jaro 1313 n.e.<ref name="needham volume 6 part 2 56">Needham, Volume 6, Part 2, 56.</ref> Por agrikulturaj celoj, la ĉinoj estis plinovigintaj la [[martelmaŝino]]n kiu uzis energion [[Hidraŭliko|hidraŭlikan]] ĉirkaŭ la 1a jarcento a.n.e.<ref name="needham volume 4 part 2 184">Needham, Joseph (1986). ''Science and Civilization in China: Volume 4, Physics and Physical Technology, Part 2, Mechanical Engineering''. Taipei: Caves Books, Ltd. p184</ref> Kvankam ili trovis ankaŭ aliajn celojn, ties ĉefa funkcio estis frapi, senŝeligi, kaj poluri grenon, kio alimaniere devus esti farita permane. Ĉinoj komencis ankaŭ uzi la [[ĉenpumpilo]]n ĉirkaŭ la 1a jarcento n.e., uzanta energion de [[akvorado]] aŭ [[okso]]j pelantaj sistemon de mekanikaj radoj.<ref name="needham volume 4 part 2 89 110">Needham, Volume 4, Part 2, 89, 110.</ref> Kvankam la ĉenpumpilo trovis uzon en publikaj vorkoj por havigi akvon por urba kaj palaca tubotransportado,<ref name="needham volume 4 part 2 33">Needham, Volume 4, Part 2, 33.</ref> ĝi estis uzata ege por plialtigi akvon kaj plenigi [[irigacio|irigaciajn]] [[kanalo]]jn kaj kanaletojn por [[plugebla tero]].<ref name="needham volume 4 part 2 110">Needham, Volume 4, Part 2, 110.</ref> Ĉirkaŭ la fino de la [[dinastio Han]] en la fino de la 2a jarcento, oni disvolvigis pezajn [[plugilo]]jn havantajn ferajn plugilerojn.<ref name="greenberger 2006 11-12">Robert Greenberger, ''The Technology of Ancient China'' (New York: Rosen Publishing Group, Inc., 2006), pp. 11–12.</ref><ref>Ŭang Ĵongŝu, trad. de K. C. Chang kaj kunlaborantoj, ''Han Civilization'' (New Haven and London: Yale University Press, 1982).</ref> Tiuj malrapide disvastiĝis okcidenten, revoluciante farmadon en Norda Eŭropo ĉirkaŭ la 10a jarcento. (Thomas Glick, tamen, argumentas, ke disvolvigo de ĉina plugilo okazis tiom malfrue kiom je la 9a jarcento, kio pravigus sian etendon orienten el similaj desegnoj konataj en Italio ĉirkaŭ la 7a jarcento.)<ref>{{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/?id=SaJlbWK_-FcC&pg=PA270&lpg=PA270|titolo=Medieval Science, Technology And Medicine: An Encyclopedia|aŭtoro=Glick, Thomas F.|jaro=2005|serio=Volume 11 of The Routledge Encyclopedias of the Middle Ages Series|eldoninto=Psychology Press|ISBN=0415969301|paĝo=270}}</ref> Azia rizo estis aldomigita antaŭ 8 200 – 13 500 jarojn en Ĉinio, kun unusola genetika origino el la natura rizo ''[[Oryza rufipogon]]'',<ref name="pnas1">{{Cite journal | last1=Molina | first1=J. | last2=Sikora | first2=M. | last3=Garud | first3=N. | last4=Flowers | first4=J. M. | last5=Rubinstein | first5=S. | last6=Reynolds | first6=A. | last7=Huang | first7=P. | last8=Jackson | first8=S. | last9=Schaal | first9=B. A. | last10=Bustamante | doi=10.1073/pnas.1104686108 | first10=C. D. | last11=Boyko | first11=A. R. | last12=Purugganan | first12=M. D. | title=Molecular evidence for a single evolutionary origin of domesticated rice | journal=Proceedings of the National Academy of Sciences | volume=108 | issue=20 | page=8351 | year=2011 | pmid= | pmc=}}</ref> en la regiono de la valo de la [[Perlorivero]] de [[Ĉinio]]. Rizkultivado poste disvastiĝis al Suda kaj Sudorienta Azio.<ref name="nature1">{{cite journal |title=A map of rice genome variation reveals the origin of cultivated rice |journal=Nature |doi=10.1038/nature11532 |year=2012 |last1=Huang |first1=Xuehui |last2=Kurata |first2=Nori |last3=Wei |first3=Xinghua |last4=Wang |first4=Zi-Xuan |last5=Wang |first5=Ahong |last6=Zhao |first6=Qiang |last7=Zhao |first7=Yan|last8=Liu |first8=Kunyan |last9=Lu |first9=Hengyun |last10=Li |first10=Wenjun |last11=Gu |first11=Yunli |last12=Lu |first12=Yiqi |last13=Zhou |first13=Congcong|last14=Fan|first14=Danlin |last15=Weng |first15=Qijun |last16=Zhu |first16=Chuanrang |last17=Huang |first17=Tao |last18=Zhang |first18=Lei|last19=Wang |first19=Yongchun |last20=Feng |first20=Lei |last21=Furuumi |first21=Hiroyasu |last22=Kubo |first22=Takahiko |last23=Miyabayashi|first23=Toshie |last24=Yuan |first24=Xiaoping |last25=Xu |first25=Qun |last26=Dong |first26=Guojun |last27=Zhan |first27=Qilin |last28=Li |first28=Canyang |last29=Fujiyama |first29=Asao|last30=Toyoda |first30=Atsushi |volume=490 |issue=7421 |pages=497–501 |pmid=23034647 |display-authors=8 |bibcode=2012Natur.490..497H}}</ref> ==== Romia Imperio ==== {{Ĉefartikolo|Romia Imperio}} [[Dosiero:Roman harvester, Trier.jpg|eta|maldekstra|altdekstre=1.3<!--size for very low image-->|[[Romia Imperio|Romia]] rikoltilo, [[Treviro]].]] En [[grek-romia antikvo]], agrikulturo uzis teknikojn pionirigitaj de Sumeranoj, transmisiitaj al ili fare de sekvaj kulturoj, kun specifa emfazo al la kultivado de varoj por komerco kaj eksportado. Romanoj metis la bazon por la ekonomia sistemo de [[senjorio]] pere ekzemplo de [[servuteco]], kio floros en la Mezepoko. La farmograndoj en Romio povas esti dividata en tri kategorioj. Malgrandaj farmoj estis el 18-88 ''iugera'' (unu ''iugerum'' egalas al ĉirkaŭ 0.65 akreoj). Mezgrandaj farmoj estis el 80-500 ''iugera''. Grandaj bienoj (nome ''latifundia'') estis de ĉirkaŭ 500 ''iugera''.<ref name="White">White, K. D. (1970), ''Roman Farming'' (Cornell University Press)</ref> La romianoj havis kvar sistemojn de farmadministrado: rekta laboro fare de la posedanto kaj de sia familio; dum sklavoj faris plej laboron sub superrigardo de sklavestroj; tenantofarmado en kiu la posedanto kaj la tenanto dividas la farman produkton; kaj situacioj en kiuj farmo estis luita al tenanto.<ref name="White"/> Estis granda kvanto de komerco inter la provincoj de la imperio, kaj ĉiuj regionoj de la imperio iĝis interdependaj unu de aliaj, kelkaj provincoj specializiĝis en la produktado de greno, aliaj de [[vino]] kaj aliaj de [[olivoleo]], depende el la grundotipo. Ĉefe la grandurbo [[Romo]] kaj aliaj urboj dependis el la liverado de manĝaĵoj havigitaj el agrikulturaj regionoj. ==== Ameriko ==== [[Dosiero:Chicomecoatl-d.jpg|eta|maldekstre|Ĉikomekoatl, azteka diino de agrikulturo.]] En [[Mezameriko]], natura [[Zeo|teosinto]] estis transformita pere de homa selektado en la praulo de moderna maizo, antaŭ pli ol 6 000 jaroj. Ĝi laŭgrade etendiĝis tra Nordameriko kaj estis la ĉefa kultivaĵo de indiĝenaj amerikanoj en la tempo de esplorado fare de eŭropanoj.<ref>{{cite book |editor1=Johannessen, S. |editor2=Hastorf, C. A. |title=Corn and Culture in the Prehistoric New World |publisher=Westview Press}}</ref> Aliaj mezamerikaj kultivaĵoj estis centoj da variaĵoj de surloke aldomigitaj [[kukurbo]]j kaj [[fabo]]j, dum [[Theobroma cacao|kakao]], ankaŭ aldomigita en la regiono, estis ĉefa kultivaĵo.<ref name=Murphy2011>{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/books?id=etQsieKuRH8C&pg=PA153|titolo=Plants, Biotechnology and Agriculture|aŭtoro=Murphy, Denis|jaro=2011|eldoninto=CABI|ISBN=978-1-84593-913-7|paĝoj=153–}}</ref> La [[meleagro]], unu el la plej gravaj viandobirdoj, estis probable aldomigita en Meksiko aŭ en la teritorioj de Sudokcidenta Usono.<ref name=Speller>{{cite journal |last1=Speller |first1=Camilla F. et al |title=Ancient mitochondrial DNA analysis reveals complexity of indigenous North American turkey domestication|journal=PNAS |date=2010 |volume=107 |issue=7 |pages=2807–2812 |doi=10.1073/pnas.0909724107 |url=http://www.pnas.org/content/107/7/2807.full}}</ref> En [[Mezameriko]], la [[Aztekoj]] estis aktivaj farmistoj kaj havis agrikulturbazitan ekonomion. La tero ĉirkaŭ [[Lago Tekskoko]] estis ege fekunda, sed ne sufiĉe granda por produkti la kvanton de manĝaĵoj necesaj por la loĝantaro de ties etendanta imperio. La Aztekoj disvolvigis irigaciajn sistemojn, formis [[Teraso (agrikulturo)|montetajn terasojn]], fekundigis sterke ties grundon, kaj disvolvigis ''ĉinampojn'' aŭ {{JN|artefarita insulo}}, konatajn ankaŭ kiel "flosĝardenoj". La [[Majaoj]] inter 400 a.n.e. kaj 900 n.e., uzis etendajn kanalojn kaj zorgis kamposistemojn por farmigi marĉojn de la [[Jukatano|Jukatana Duoninsulo]].<ref>{{Citaĵo el gazeto|url=http://www.nature.com/news/2010/101105/full/news.2010.587.html|titolo=Mayans converted wetlands to farmland|aŭtoro=Mascarelli, Amanda|dato=[[5-a de novembro]] [[2010]]|gazeto=Nature|COI=10.1038/news.2010.587}}</ref><ref>{{cite journal |url=https://www.soils.org/publications/sh/articles/53/6/3 |title=Invisible Artifacts: Uncovering Secrets of Ancient Maya Agriculture with Modern Soil Science |journal=Soil Horizons |author=Morgan, John |date=[[6-a de novembro]] [[2013]]|doi=10.2136/sh2012-53-6-lf |volume=53 |issue=6 |pages=3 }} {{Citaĵo el la reto |url=https://www.soils.org/publications/sh/articles/53/6/3 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-10-01 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20150321200108/https://www.soils.org/publications/sh/articles/53/6/3 |arkivdato=2015-03-21 }}</ref> [[Dosiero:Trabajo-inca8.jpg|eta|altdekstre|[[Inkaoj|Inkaaj farmistoj]] uzantaj ''ĉaki taklla'', hom-energia pied-[[plugilo]].]] En la regiono de Andoj de Sudameriko, kun civilizoj kiaj la [[Inkaoj]], la ĉefa rikolto estis la [[terpomo]], aldomigita proksimume antaŭ 7 000 – 10 000 jaroj.<ref name="Spooner 2005 14694–99">{{cite journal | title=A single domestication for potato based on multilocus amplified fragment length polymorphism genotyping | last=Spooner | first=David M. |first2=Karen |last2=McLean |first3=Gavin |last3=Ramsay |first4=Robbie |last4=Waugh |first5=Glenn J. |last5=Bryan |journal= Proceedings of the National Academy of Sciences | volume=102 | issue=41 | doi=10.1073/pnas.0507400102 | pmc=1253605 | pages=14694–99 | pmid=16203994 | year=2005 | url=http://www.pnas.org/content/102/41/14694}}</ref><ref name="online">{{Citaĵo el libro|url=http://www.nap.edu/openbook.php?isbn=030904264X&page=92|titolo=Lost Crops of the Incas: Little-Known Plants of the Andes with Promise for Worldwide Cultivation|aŭtoro=Office of International Affairs|dato=1989|publikaĵo=nap.edu|ISBN=030904264X|paĝo=92}}</ref><ref name="John Michael Francis 2005">{{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/?id=OMNoS-g1h8cC&pg=PA867&dq=artistic+potato|titolo=Iberia and the Americas|aŭtoro=John Michael Francis|jaro=2005|eldoninto=[[ABC-CLIO]]|ISBN=1-85109-426-1}}</ref> [[Kokao (planto)|Kokao]], ankoraŭ grava kultivaĵo ĝis nun, estis aldomigita en Andoj, same kiel [[arakido]]j, [[tomato]]j, [[tabako]], kaj [[ananaso]]j.<ref name=Murphy2011/> [[Kotono]] estis aldomigita en [[Peruo]] ĉirkaŭ 3 600 a.n.e.<ref name="Broudy1979"/> Ankaŭ animaloj estis aldomigitaj, kiaj [[lamo]]j, [[alpako]]j, kaj [[kobajo]]j.<ref name="RischkowskyPilling2007">{{cite book |last1=Rischkowsky |first1=Barbara |last2=Pilling |first2=Dafydd |title=The State of the World's Animal Genetic Resources for Food and Agriculture |url=http://books.google.com/books?id=Skpj197tU0oC&pg=PA10 |year=2007 |publisher=Food & Agriculture Organization |isbn=978-92-5-105762-9 |page=10}}</ref> La indiĝena popolo de Orienta Usono ŝajne aldomigis nombrajn kultivaĵojn. [[Sunfloro]]j, [[tabako]],<ref>Heiser, Carl B., Jr. (1992) On possible sources of the tobacco of prehistoric Eastern North America. ''Current Anthropology'' 33:54-56.</ref> variaĵoj de kukurboj kaj de [[kenopodio]] (''Chenopodium''), same kiel ''Iva annua'' kaj la hordeo ''Hordeum pusillum'', estis aldomigitaj.<ref>''Prehistoric Food Production in North America'', eldonita de Richard I. Ford. Museum of Anthropology, University of Michigan, Anthropological Papers 75.</ref><ref>Adair, Mary J. (1988) ''Prehistoric Agriculture in the Central Plains.'' Publications in Anthropology 16. University of Kansas, Lawrence.</ref> Naturaj manĝaĵoj kiaj [[natura rizo]] kaj [[sukeracero]] estis rikoltitaj.<ref name="Smith2013">{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/books?id=DOJMAgAAQBAJ&pg=RA1-PA571|titolo=The Oxford Encyclopedia of Food and Drink in America|familia nomo=Smith|persona nomo=Andre w|jaro=2013|eldoninto=OUP USA|ISBN=978-0-19-973496-2|paĝoj=1–}}</ref> La plej oftaj variaĵoj de [[frago]]j estis aldomigitaj el Orienta Nordameriko.<ref>Paul E. Minnis (editor) (2003) ''People and Plants in Ancient Eastern North America.'' Smithsonian Institution Press, Washington, D.C.</ref> Du gravaj kultivaĵoj, [[pekano]]j kaj naturaj [[vinbero]]j, estis uzataj etende el prahistoriaj tempoj sed ŝajne ne estis aldomigitaj ĝis la 19a jarcento.<ref>{{Cite web |url=http://pecankernel.tamu.edu/introduction/index.html |title=Pecans at Texas A&M University |publisher=Pecankernel.tamu.edu |date=2006-08-18 |accessdate=2010-06-03 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-10-01 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100525122440/http://pecankernel.tamu.edu/introduction/index.html |arkivdato=2010-05-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100525122440/http://pecankernel.tamu.edu/introduction/index.html |archivedate=2010-05-25 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://pecankernel.tamu.edu/introduction/index.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-10-01 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100525122440/http://pecankernel.tamu.edu/introduction/index.html |arkivdato=2010-05-25 }}</ref><ref>The History of Concord Grapes, http://www.concordgrape.org/bodyhistory.html</ref> La indiĝenoj de tio kio estas nune [[Kalifornio]] kaj en la Pacifika Nordokcidento praktikis variajn formojn de [[arbarĝardenado]] kaj de [[hakado kaj bruligado]] en arbaroj, herbejoj, miksitaj arbaroj kaj humidejoj, por certigi, ke dezirata manĝo kaj medicinaj plantoj pluestu disponeblaj. La [[Indianoj]] kontrolis fajron je regiona skalo por krei malalt-intensan fajrekologion kiu evitu pli grandajn, katastrofajn incendiojn kaj [[Eltenebla agrikulturo|eltenu malalt-densan agrikulturon]] en izola rotacio; ia speco de "natura" [[permakulturo]].<ref>{{cite book |title=Fire in California's Ecosystems |editor1=Neil G. Sugihara |editor2=Jan W. Van Wagtendonk |editor3=Kevin E. Shaffer |editor4=Joann Fites-Kaufman |editor5=Andrea E. Thode |publisher=University of California Press |year=2006 |pages=417 |chapter=17 |isbn=978-0-520-24605-8}}</ref><ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Before the Wilderness: Environmental Management by Native Californians|url=https://archive.org/details/isbn_9780879191269|jaro=1993|loko=Menlo Park, California|eldoninto=Ballena Press|ISBN=0879191260|redaktinto=Blackburn, Thomas C. and Kat Anderson}}</ref><ref name=Cunningham2010>{{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/books?id=nuYuYGHwCygC&pg=PA135|titolo=State of Change: Forgotten Landscapes of California|familia nomo=Cunningham|persona nomo=Laura|jaro=2010|loko=Berkeley, California|eldoninto=Heyday|ISBN=1597141364|paĝoj=135, 173–202}}</ref><ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Tending the Wild: Native American Knowledge And the Management of California's Natural Resources|url=https://archive.org/details/tendingwildnativ0000ande|familia nomo=Anderson|persona nomo=M. Kat|jaro=2006|eldoninto=University of California Press|ISBN=0520248511}}</ref> === Mezepokoj al Moderna Epoko === El 100 a.K. al 1600 p.K., la monda loĝantaro plukreskiĝis kun la teruzado, kiel pruvas la rapida pliiĝo en la elsendoj de [[metano]] el bovoj kaj la kultivado de rizo.<ref>{{Cite journal |first=Joseph |last=Stromberg |date=February 2013 |title=Classical gas |journal=Smithsonian |volume=43 |issue=10 |pages=18 |id= |url=http://www.smithsonianmag.com/history-archaeology/Air-Pollution-Has-Been-a-Problem-Since-the-Days-of-Ancient-Rome-187936271.html |accessdate=27a de Aŭgusto 2013 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-10-02 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20131015050313/http://www.smithsonianmag.com/history-archaeology/Air-Pollution-Has-Been-a-Problem-Since-the-Days-of-Ancient-Rome-187936271.html |arkivdato=2013-10-15 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131015050313/http://www.smithsonianmag.com/history-archaeology/Air-Pollution-Has-Been-a-Problem-Since-the-Days-of-Ancient-Rome-187936271.html |date=2013-10-15 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.smithsonianmag.com/history-archaeology/Air-Pollution-Has-Been-a-Problem-Since-the-Days-of-Ancient-Rome-187936271.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-10-02 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20131015050313/http://www.smithsonianmag.com/history-archaeology/Air-Pollution-Has-Been-a-Problem-Since-the-Days-of-Ancient-Rome-187936271.html |arkivdato=2013-10-15 }}</ref> ==== Araba mondo ==== [[Dosiero:Hama-3 norias.jpg|eta|altdekstre|La uzado de [[norio]], nome [[akvorado]]j por levi akvon por irigacia kaj hejma uzoj estis inter la teknologioj enkondukitaj al Eŭropo tra [[Al-Andalus]] en la [[Islama Ora Epoko|mezepoka islama mondo]].]] {{Ĉefartikolo|Araba Agrikultura Revolucio}} El la 8a jarcento, la [[Islama Ora Epoko|mezepoka islama mondo]] entreprenis transformadon en agrikultura praktiko, priskribita de historiisto Andrew Watson kiel [[Araba Agrikultura Revolucio]].<ref name=Watson/> Tiu transformado estis helpata de nombraj faktoroj kiaj la disvastigo de multaj kultivaĵoj kaj plantoj laŭlonge de la islamaj komercvojoj, la etendo de pli antaŭeniraj farmoteknikoj, kaj agrikultur-ekonomia sistemo kiu promesis pliigajn rezultojn kaj efikecon. La nova agrikultura praktiko ŝanĝis la ekonomion, la [[Arealo|distribuadon de la loĝantaro]], la vegetalan kovron, la agrikulturan produktadon, la nivelojn de loĝantaro, [[Urbanizado|urban kreskon]], la distribuadon de la laborfortoj, la kuirarton, dieton, kaj vestomanieron tra la tuta islama mondo. Islamaj komercistoj kovris multon de la [[Malnova Mondo]], kaj la komerco ebligis la disvastigon de multaj kultivaĵoj, plantoj kaj farmoteknikoj tra la tuta mondoregiono, same kiel la adaptadon de kultivaĵoj, plantoj kaj teknikoj el transe al la islama mondo.<ref name=Watson/> Tiu disvastigo enmetis ĉefajn kultivaĵojn en Eŭropon tra [[Al-Andalus]], kun la teknikoj por ties kultivado kaj kuirado. Sukerkano, rizo, kaj kotono estis inter la ĉefaj kultivaĵoj transpasataj, kun [[citruso]]j kaj aliaj fruktarboj, nuksarboj, legomoj kiaj [[melongeno]], [[spinaco]] kaj [[folibeto]], kaj la uzado de spicoj kiaj [[kumino]], [[koriandro]], [[muskato]] kaj [[cinamo]]. Intensiva irigacio, [[kultivciklo]], kaj agrikulturaj lernolibroj estis amplekse adoptitaj. Irigacio, parte bazita sur romia teknologio, faris uzadon de [[norio|noriaj akvoradoj]], [[akvomuelejo]]j, [[akvobaraĵo]]j kaj rezervejoj.<ref name=Watson/><ref name=NatGeographic2015/><ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Agricultural Innovation in the Early Islamic World|familia nomo=Watson|persona nomo=Andrew M.|dato=1983|eldoninto=[[Cambridge University Press]]|ISBN=0-521-24711-X}}</ref> === Eŭropo === En la Mezepoko okazis pluaj plibonigoj en agrikulturo. Monaĥejoj etendiĝis tra tuta Eŭropo kaj iĝis gravaj centroj por la kolekto de konoj rilataj al agrikulturo kaj forstado. La sistemo de [[Senjorio]] ebligis al grandaj [[terposedanto]]j kontroli sian teron kaj siajn laboristojn, en la formo de kamparanoj aŭ [[servutulo]]j.<ref>{{Cite web|url=http://www.hcs.ohio-state.edu/hcs/TMI/HCS210/HortOrigins/MiddleAges.html|title=Medieval Horticulture/Agriculture|publisher=Ohio State University|accessdate=2013-04-24|author=Jourdan, Pablo|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2016-10-02|arkivurl=https://web.archive.org/web/20130408032356/http://www.hcs.ohio-state.edu/hcs/TMI/HCS210/HortOrigins/MiddleAges.html|arkivdato=2013-04-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130414172021/http://www.hcs.ohio-state.edu/hcs/TMI/HCS210/HortOrigins/MiddleAges.html|archivedate=2013-04-14}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.hcs.ohio-state.edu/hcs/TMI/HCS210/HortOrigins/MiddleAges.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-10-02 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130408032356/http://www.hcs.ohio-state.edu/hcs/TMI/HCS210/HortOrigins/MiddleAges.html |arkivdato=2013-04-08 }}</ref> Dum la mezepoka periodo, la [[Araba mondo]] ludis gravan rolon en la interŝanĝo de kultivaĵoj kaj teknologio inter la kontinentoj Eŭropo, Azio kaj Afriko. Krom transporti nombrajn kultivaĵojn, ili enkondukis la koncepton de somera irigacio en Eŭropon kaj disvolvigis la komencojn de la sistemo de [[plantejo]]j de [[sukerkano]] ĉefe per uzado de sklavoj por intensa kultivado.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.hort.purdue.edu/newcrop/hort_306/text/lec22.pdf|titolo=Islamic Influences on Western Agriculture|alirdato=2013-05-23|aŭtoro=Janick, Jules|jaro=2008|eldoninto=Purdue University}}</ref> [[Dosiero:Crescenzi calendar.jpg|eta|maldekstra|Agrikultura kalendaro el manuskripto de [[Pietro de Crescenzi]].]] Ĉirkaŭ la jaro 900, disvolvigoj en [[fandado|ferfandado]] ebligis pliigon de produktado en Eŭropo, kondukante al disvolvigoj en la produktado de agrikulturaj iloj kiaj plugiloj, permanaj iloj kaj [[hufofero]]j. La peza plugilo pliboniĝis el la pli frua tirplugilo, kun la adoptado de la ĉina deŝutila [[plugilo]] por turnigi la pezajn, humidajn grundojn de norda Eŭropo. Tio kondukis al la klarigado de arbaroj de norda Eŭropo kaj al pliigo de la agrikultura produktado, kiu siavice kondukis al pliigo de la loĝantaro.<ref name=Backer>{{cite web |url=http://www.engr.sjsu.edu/pabacker/history/middle.htm |title=Part 1 – Medieval European history |author=Backer, Patricia |publisher=[[San Jose State University]]|accessdate=24a de Aprilo 2013 |work=History of Technology |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-10-02 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20150304180952/http://www.engr.sjsu.edu/pabacker/history/middle.htm |arkivdato=2015-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130508045210/http://www.engr.sjsu.edu/pabacker/history/middle.htm |archivedate=2013-05-08 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.engr.sjsu.edu/pabacker/history/middle.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-10-02 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20150304180952/http://www.engr.sjsu.edu/pabacker/history/middle.htm |arkivdato=2015-03-04 }}</ref> Samtempe, farmistoj en Eŭropo el [[kultivciklo]] dukampa al trikampa en kiu unu kampo el tri estis lasata nekultivita ĉiujare. Tio rezultis en pliigita produktiveco kaj nutreblo, ĉar la ŝanĝoj en kultivciklo permesis [[nitrogenfiksado]]n de [[legomo]]j kiaj pizoj, lentoj kaj faboj. Plibonigitaj [[jungilaro]]j kaj bestoligiloj plie plibonigis kultivadon.<ref name=Backer/> [[Akvomuelejo]]j estis enmetitaj de romianoj, sed estis plibonigitaj laŭlonge de la Mezepoko, kun la [[ventomuelejo]]j, kaj uzitaj por mueli grenon en faruno, por tranĉi lignon kaj por procezigi linon kaj lanon.<ref>{{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/?id=1-mss7-OStgC&pg=PA88|titolo=Daily Life in the Middle Ages|aŭtoro=Newman, Paul B.|jaro=2001|eldoninto=McFarland|ISBN=0786450525|paĝoj=88–89}}</ref> Ĉefaj kultivaĵoj estis tritiko, [[sekalo]], hordeo kaj [[aveno]]. Pizoj, faboj, kaj [[vicio]] iĝis oftaj el la 13a jarcento antaŭen kiel [[furaĝo]] por bestoj kaj ankaŭ pro ties [[nitrogen-fiksado|nitrogen-fiksigaj]] sterkaj proprecoj. Tiuj kultivaĵoj pintis en la 13a jarcento, kaj restis pli malpli utilaj dum la 18a jarcento.<ref name=Campbell1>{{cite journal |last=Campbell |first=Bruce M. S. |author2=M. Overton |title=A New Perspective on Medieval and Early Modern Agriculture: Six Centuries of Norfolk Farming, c.1250-c.1850 |journal=Past and Present |year=1993 |volume=141 |pages=38–105 |doi=10.1093/past/141.1.38}}</ref> Kvankam la limigoj de mezepoka farmado estis iam supozitaj ke ili havigis tegmentan produktadon por la kresko de la loĝantaro en la Mezepoko, ĵusaj studoj<ref name=Campbell2>{{Citaĵo el libro|titolo=English Seigniorial Agriculture, 1250–1450|familia nomo=Campbell|persona nomo=Bruce M.S.|jaro=2000|eldoninto=Cambridge University Press|ISBN=0-521-30412-1}}</ref><ref name=Stone1>{{Citaĵo el libro|titolo=Decision-Making in Medieval Agriculture|url=https://archive.org/details/decisionmakingin0000ston|familia nomo=Stone|persona nomo=David|jaro=2005|eldoninto=Oxford University Press|ISBN=0-19-924776-5}}</ref> montris, ke la teknologio de mezepoka agrikulturo estis ĉiam sufiĉa por la necesoj de la personoj laŭ normalaj cirkonstancoj, kaj ke nur pro [[socia malegaleco]] aŭ dum escepte akra vetero, kiel ĉe [[Granda malsatego de 1315-1317|terura vetero de 1315–17]], la necesoj de la loĝantaro ne estis plenumitaj.<ref name="John Langdon 2010 20–23">{{Citaĵo el libro|titolo=The Oxford Dictionary of the Middle Ages|url=https://archive.org/details/oxforddictionary0000unse_l5l8|aŭtoro=John Langdon|jaro=2010|loko=Oxford, England|eldoninto=Oxford University Press|ISBN=978-0-19-866262-4|paĝoj=20–23|redaktinto=Robert E. Bjork}}</ref><ref>{{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/books?id=R6mBDhnM76EC|titolo=The Great Famine: Northern Europe in the Early Fourteenth Century|familia nomo=Jordan|persona nomo=William Chester|jaro=1997|eldoninto=Princeton U.P.}}</ref> === Tutmonda interŝanĝo === [[Dosiero:Pieter Bruegel the Elder- The Harvesters - Google Art Project.jpg|eta|230ra|''La rikoltistoj''. [[Pieter Bruegel la pliaĝa|Pieter Bruegel]] – 1565]] {{Ĉefartikolo|Kolumba interŝanĝo}} La '''Kolumba interŝanĝo''' aŭ '''Granda interŝanĝo''' estis la disvastigita transdono de animaloj, plantoj, kulturo, homaj loĝantaroj, teknologio, kaj de ideoj inter la hemisferoj de [[Ameriko]] kaj [[Afrik-Eŭrazio]] en la 15a kaj 16a jarcentoj, rilate al la fare de eŭropanoj koloniigo kaj komerco post la veturoj de [[Kristoforo Kolumbo]] el 1492.<ref name = "history">{{cite journal |last1= Nunn |first1= Nathan |last2= Qian |first2= Nancy |year= 2010 |title= The Columbian Exchange: A History of Disease, Food, and Ideas |journal= ''Journal of Economic Perspectives'' |volume= 24 |issue= 2 |pages= 163–188 |jstor= 25703506 |doi= 10.1257/jep.24.2.163 }}</ref> Kvankam plej verŝajne senintence tiam, [[Infekto|komunikeblaj malsanoj]] estis kromprodukto de tiu interŝanĝo. La kontakto inter la du areoj cirkuligis ampleksan varion de novaj kultivaĵoj kaj brutaro, kiuj eltenis pliigon de loĝantaroj en ambaŭ hemisferoj, kvankam malsanoj dekomence okazigis subitajn malpliiĝojn en la nombroj de la [[indianoj]]. Komercistoj revenis al Eŭropo kun [[maizo]], [[terpomo]]j, [[batato]]j, [[manioko]], [[kapsiko]]j kaj [[tomato]]j, kiuj iĝis tre gravaj kultivaĵoj en Eŭropo ĉirkaŭ la 18a jarcento. Simile, eŭropanoj enkondukis [[manioko]]n kaj [[arakido]]jn al tropikaj [[Azio]] kaj [[Okcidenta Afriko]], kie ili floris sur grundoj kiuj antaŭe ne produktis grandajn rikoltojn. Variaĵoj de tritiko, hordeo, rizo kaj [[rapo]] veturis el Malnova Mondo al la Nova. Estis malmultaj gregaj specioj en Ameriko, kaj tiele ĉevaloj, bovoj, ŝafoj kaj kaproj estis tute nekonataj antaŭ ties alveno kun la setlantoj el la Malnova Mondo. Kultivaĵoj movantaj en ambaŭ direktoj tra la [[Atlantika Oceano]] okazigis kreskon de la loĝantaro tra la tuta mondo kaj longdaŭra efiko sur multaj kulturoj.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.gilderlehrman.org/history-by-era/american-indians/essays/columbian-exchange|titolo=The Columbian Exchange|alirdato=2013-05-11|aŭtoro=Crosby, Alfred|eldoninto=The Gilder Lehrman Institute of American History}}</ref> Maizo kaj manioko estis enmetitaj el Brazilo en Afriko fare de portugalaj komercistoj en la 16a jarcento,<ref>{{Cite web|url=http://researchnews.osu.edu/archive/suprtubr.htm|title=Super-Sized Cassava Plants May Help Fight Hunger In Africa|publisher=The Ohio State University|author=Wagner, Holly|accessdate=2013-05-11|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2016-10-02|arkivurl=https://web.archive.org/web/20131208143623/http://researchnews.osu.edu/archive/suprtubr.htm|arkivdato=2013-12-08}} {{Citaĵo el la reto |url=http://researchnews.osu.edu/archive/suprtubr.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-10-02 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20131208143623/http://researchnews.osu.edu/archive/suprtubr.htm |arkivdato=2013-12-08 }}</ref> kaj iĝis bazmanĝaĵoj, anstataŭante indiĝenajn afrikajn kultivaĵojn.<ref>{{Cite web|url=http://www.isaaa.org/resources/publications/briefs/16/default.html|title=Advances in Maize Streak Virus Disease Research in Eastern and Southern Africa|editor1=Florence Wambugu |editor2=John Wafula |year=2000|publisher=International Service for the Acquisition of Agri-Biotech Applications|accessdate=2013-04-16}}</ref> [[Dosiero:Colorado_potato_beetle.jpg|eta|maldekstre|230ra|[[Terpoma skarabo]].]] Post sia enmeto el Sudameriko al Hispanio en la fino de la 1500-aj jaroj, la terpomo iĝis bazmanĝaĵo tra tuta Eŭropo ĉirkaŭ la fino de la 1700-aj jaroj. La terpomo ebligis al farmistoj produkti pli da manĝo, kaj dekomence aldonis variecon al la eŭropana dieto. La pliigita havigo de manĝaĵoj malpliigis malsanojn, pliigis naskojn kaj malpliigis mortindicon, kaŭzante eksplodon de la loĝantaro tra la tuta [[Brita Imperio]], Usono kaj Eŭropo.<ref name="Chapman, Jeff">{{Citaĵo el gazeto|url=http://www.history-magazine.com/potato.html|titolo=The Impact of the Potato|aŭtoro=Chapman, Jeff|gazeto=History Magazine|numero=2}}</ref> La enmeto de la terpomo ankaŭ alportis la unuan intensan uzadon de sterko, en la formo de [[guano]] importita al Eŭropo el Peruo, kaj la unuan artefaritan pesticidon, en la formo de kompono el [[arseno]] uzata por lukti kontraŭ la [[terpoma skarabo]]. Antaŭ la adopto de la terpomo kiel grava bazmanĝaĵo, la dependo el greno estis okazinta ripetajn regionajn kaj landajn malsategojn kiam la rikoltoj malsukcesis, kiel la 17 ĉefaj malsategoj en Anglio inter 1523 kaj 1623. La rezulta dependo el la terpomo tamen okazigis la Eŭropan Terpoman Krizon, nome katastrofa rikolta malsukceso pro terpoma malsano kiu rezultis en enorma [[malsatego]] kaj la morto de ĉirkaŭ unu miliono da personoj en [[Irlando]] sole.<ref name="Mann, Charles C">{{Cite journal|url=http://www.smithsonianmag.com/history-archaeology/How-the-Potato-Changed-the-World.html|title=How the Potato Changed History|author=Mann, Charles C.|journal=Smithsonian|date=November 2011|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2016-10-02|arkivurl=https://web.archive.org/web/20131102230906/http://www.smithsonianmag.com/history-archaeology/How-the-Potato-Changed-the-World.html|arkivdato=2013-11-02}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131102230906/http://www.smithsonianmag.com/history-archaeology/How-the-Potato-Changed-the-World.html |date=2013-11-02 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.smithsonianmag.com/history-archaeology/How-the-Potato-Changed-the-World.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-10-02 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20131102230906/http://www.smithsonianmag.com/history-archaeology/How-the-Potato-Changed-the-World.html |arkivdato=2013-11-02 }}</ref> === Modernaj evoluoj === ==== Brita Agrikultura Revolucio ==== {{Ĉefartikolo|Brita Agrikultura Revolucio|Mekanizita agrikulturo|Intensa agrikulturo}} [[Dosiero:Charles Townshend, 2nd Viscount Townshend by Sir Godfrey Kneller, Bt (2).jpg|eta|dekstre|altdekstre|[[Charles Townshend]], 2a Vicgrafo Townshend, agrikulturisto kiu enkondukis la [[kultivciklo]]n kvarkampan kaj la kultivadon de rapoj.]] Inter la 16a kaj mezo de la 19a jarcentoj, en Britio okazis granda pliigo en agrikultura produktiveco kaj rezulta produkto. Novaj agrikulturaj praktikoj kiaj [[Ĉirkaŭbaro|ĉirkaŭbarado]], mekanizado, [[kultivciklo]] kvarkampa por reteni grundonutraĵojn, kaj [[selekta bredado]] ebligis senprecedencan kreskon de loĝantaro al 5.7 milionoj en 1750, liberigante gravan procenton de laborforto, kaj tiele helpante la aperon de la [[Industria Revolucio]]. La produktiveco de tritikproduktado atingis el ĉirkaŭ 19 buŝeloj por akreo en 1720 al ĉirkaŭ 30 buŝeloj ĉirkaŭ 1840, markante ĉefan altigon en [[historio]].<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Annals of the Labouring Poor, Social Change and Agrarian England 1660–1900|url=https://archive.org/details/annalsoflabourin0000snel|familia nomo=Snell|persona nomo=K.D.M.|jaro=1985|eldoninto=Cambridge University Press|ISBN=0-521-24548-6}} Chapter 4</ref> Studoj pri pli produktivaj teknikoj por farmado ekaperis en Anglio en la mezo de la 17a jarcento, fare de verkistoj kiaj [[Samuel Hartlib]], [[Walter Blith]] kaj aliaj.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.oxforddnb.com/view/article/2655|titolo='Blith, Walter (bap. 1605, d. 1654)'|alirdato=2a de Septembro 2011|familia nomo=Thirsk|persona nomo=Joan|eldoninto=Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; reta eldono, Jan 2008}}</ref> La ĉefa problemo por elteni agrikulturon en unu loko dum longa tempo estis la elĉerpado de nutraĵoj, ĉefe de la gravaj nitrogenaj niveloj, en la grundo. Por permesi al la grundo regeneriĝi, produktiva tero devas ofte esti lasata nekultivita kaj en kelkaj lokoj necesas [[kultivciklo]]. La nederlanda sistemo de kultivciklo kvarkampa aŭ kvarplanta estis popularigita de la brita agrikulturisto [[Charles Townshend]] en la 18a jarcento. Tiu sistemo (tritiko, rapo, hordeo kaj trifolio), ebligis grandkvantan rikolton kaj furaĝon por ke la brutaro manĝu la tutan jaron. La uzado de [[trifolio]] estis speciale grava ĉar la legomaj radikoj replenigas la grundajn nitratojn.<ref>Jaap Harskamp, "The Low Countries and the English Agricultural Revolution." (2009): 32-41. [http://www.jstor.org/stable/10.1525/gfc.2009.9.3.32 in JSTOR]</ref> La mekanizado kaj raciigo de agrikulturo estis alia grava faktoro. [[Robert Bakewell]] kaj [[Thomas Coke]] enkondukis la uzadon de la [[selekta bredado]], kaj iniciatis procezon de endogamia bredado por maksimumi la konservadon de dezireblaj trajtoj el la mezo de la 18a jarcento, kiel ĉe la ŝafoj [[New Leicester]]. Maŝinoj estis inventitaj por plibonigi la efikecon de variaj agrikulturaj operacioj, kiaj la [[semomaŝino]] de [[Jethro Tull (agrikulturisto)|Jethro Tull]] de 1701 kiu mekanizigis la semadon je ĝusta profundeco kaj spaco kaj la [[draŝmaŝino]] de [[Andrew Meikle]] de 1784. Plugiloj estis tuj plibonigitaj, el Rotherham-aj feraj plugiloj de Joseph Foljambe en 1730<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.rotherhamweb.co.uk/h/plough.htm |titolo=The Rotherham Plough |alirdato=2016-10-02 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20150924092217/http://www.rotherhamweb.co.uk/h/plough.htm |arkivdato=2015-09-24 }}</ref> al plibonigitaj metalaj plugiloj "Scots Plough" de [[James Small (inventisto)|James Small]] de 1763. En 1789 [[Ransomes, Sims & Jefferies]] estis produktantaj 86 plugilajn modelojn por diferencaj grundoj.<ref>Barlow, Robert Stockes; "300 Years of Farm Implements and Machinery 1630–1930"; Krause Publications (2003); p.33; ISBN 978-0873496322</ref> La agrikultura maŝinaro kun energio ekis per la [[fiksa vapormotoro]] de [[Richard Trevithick]], uzata por transporti draŝmaŝinon, en 1812.<ref name=Hodge>{{Citaĵo el libro|titolo=Richard Trevithick|url=https://archive.org/details/richardtrevithic0000hodg|familia nomo=Hodge|persona nomo=James|jaro=1973|eldoninto=Shire Publications|ISBN=0-85263-177-4|paĝo=[https://archive.org/details/richardtrevithic0000hodg/page/30 30]}}</ref> Mekanizado etendiĝis al aliaj agrikulturaj uzoj laŭlonge de la 19a jarcento. La unua benzin-konsuma [[traktoro]] estis konstruita en Usono de [[John Froelich]] en 1892.<ref>{{cite book |author1=Macmillan, Don |author2=Broehl, Wayne G. |title=The John Deere Tractor Legacy |publisher=Voyageur Press |url=https://books.google.com/books?id=3cJeffKoriEC&pg=PA45 |page=45}}</ref> La scienca esplorado de sterko komencis en la ''Rothamsted Experimental Station'' en 1843 fare de [[John Bennet Lawes]]. Li esploris la efikon de neorganika kaj organika sterkoj super rikoltoj kaj fondis unu el la unuaj fabrikoj de artefaritaj sterkoj en 1842. Sterkoj, ĉe la kuŝejoj de [[natria nitrato]] en [[Ĉilio]], estis importitaj al Britio de [[John Thomas North]] same kiel la [[guano]] (birdofekaĵoj). La unua komerca procezo por sterkoproduktado estis la atingo de ''[[fosfato]]'' el la dissolvo de [[koprolito]]j en [[sulfata acido]].<ref name="pdmhs.com">Coprolite Fertilizer Industry in Britain [http://www.pdmhs.com/PDFs/ScannedBulletinArticles/Bulletin%2014-5%20-%20The%20Origins%20and%20Development%20of%20the%20British%20.pdf] Alirita la 3an de Aprilo 2012</ref> ==== 20a jarcento ==== [[Dosiero:Agriculture (Plowing) CNE-v1-p58-H.jpg|eta|dekstre|Bildo de [[traktoro]] de la 20a jarcento pluganta kampon de [[luzerno]].]] [[Dan Albone]] konstruis la unuan komerce sukcesan benzin-energian traktoron de ĝeneralaj celoj en 1901, kaj la traktoro ''Farmall'' de 1923 de [[International Harvester]] markis ŝlosilan punkton en la anstataŭo de tiranimaloj (ĉefe ĉevaloj) pere de maŝinoj. Ekde tiam, mem-pelitaj mekanikaj rikoltiloj ([[kombajno]]j), plantiloj, transplantiloj kaj alia ekiparo estis disvolvigita, plie revoluciante agrikulturon.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.hort.purdue.edu/newcrop/hort_306/text/lec32.pdf|titolo=Agricultural Scientific Revolution: Mechanical|alirdato=24a de Majo 2013|aŭtoro=Janick, Jules|eldoninto=Purdue University}}</ref> Tiuj inventoj ebligis ke farmotaskoj estu faritaj rapide je skalo antaŭe malebla, kio kondukis al fakto ke modernaj farmoj produktu multe pli grandajn volumojn de alt-kvalitaj produktoj por terunuo.<ref>{{Cite journal|url=http://www.nae.edu/Publications/Bridge/52548/52645.aspx |title=The Impact of Mechanization on Agriculture |journal=The Bridge on Agriculture and Information Technology |date=2011 |volume=41 |number=3 |author=Reid, John F.}}</ref> {{Ĉefartikolo|Agrikultura ĥemiaĵo}} La [[procezo Haber|metodo Haber-Bosch]] por sintezigi [[Amonia nitrato|amonian nitraton]] reprezentis ĉefan progreson kiu ebligis ke la agrikultura produkto superu antaŭajn malfacilaĵojn. Ĝi estis unue patentita de germana kemiisto [[Fritz Haber]]. En 1910 [[Carl Bosch]], laborante por germana kemia entrepreno [[BASF]], sukcese komercigis la procezon kaj sekurigis pliajn patentojn. En la jaroj post [[Dua Mondmilito]], la uzado de sinteza sterko pliiĝis rapide, kongrue kun la pliiĝanta monda loĝantaro.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.fertilizer.org/ifa/HomePage/SUSTAINABILITY/Climate-change/A-historical-perspective.html|titolo=A Historical Perspective|alirdato=7a de Majo 2013|eldoninto=International Fertilizer Industry Association|arkivurl=https://web.archive.org/web/20120309153521/http://www.fertilizer.org/ifa/HomePage/SUSTAINABILITY/Climate-change/A-historical-perspective.html|arkivdato=2012-03-09}}</ref> En la pasinta jarcento agrikulturo karakteriziĝis pro pliigita produktiveco, la anstataŭo de sintezaj sterkoj kaj pesticidoj pro laboro, [[akvopoluado]],<ref>{{cite journal |last1=Moss |first1=Brian |title=Water Pollution by Agriculture |journal=Phil. Trad. Royal Society B |date=2008 |volume=363 |pages=659–666 |doi=10.1098/rstb.2007.2176 |url=https://www.researchgate.net/profile/Brian_Moss2/publication/6173580_Water_Pollution_by_Agriculture/links/53d607050cf220632f3d6bf2.pdf}}</ref> kaj [[Agrikultura subvencio|agrikulturaj subvencioj]].<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://eur-lex.europa.eu/budget/data/D2010_VOL4/EN/nmc-titleN123A5/index.html|titolo=Title 05 – Agriculture and rural development|alirdato=16a de Junio 2016}}</ref> Aliaj aplikaĵoj de scienca esplorado ekde 1950 en agrikulturo estas [[Gentekniko|genmanipulado]],<ref name="James 1996">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.isaaa.org/kc/Publications/pdfs/isaaabriefs/Briefs%201.pdf|titolo=Global Review of the Field Testing and Commercialization of Transgenic Plants: 1986 to 1995|alirdato=17a de Julio 2010|familia nomo=James|persona nomo=Clive|jaro=1996|eldoninto=The International Service for the Acquisition of Agri-biotech Applications}}</ref><ref name="Fray">Weasel, Lisa H. 2009. ''Food Fray.'' Amacom Publishing</ref> [[hidroponio]],<ref name="Douglas1975">Douglas, James S., ''Hydroponics,'' 5a eld. Bombay: Oxford UP, 1975. 1–3</ref> kaj la disvolvigo de ekonomie videblaj [[biobrulaĵo]]j kiaj [[Bioetanolo|etanolo]].<ref name=UNEP2009>{{cite web |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Biofuels |date=16a de Oktobro 2009 |accessdate=[[24a de oktobro]] [[2009]] |publisher=[[Mediprogramo de Unuiĝintaj Nacioj]] |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-10-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |arkivdato=2009-11-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archivedate=2009-11-22 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-10-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |arkivdato=2009-11-22 }}</ref> En ĵusaj jaroj estis reago kontraŭ la [[Ekstera efiko|eksteraj]] mediefikoj de konvencia agrikulturo, rezulte en la [[ekologia agrikulturo]].<ref name="motherjones1"/> Malsategoj pluis suferigi la tutmondon laŭlonge de la 20a jarcento. Tra la efikoj de klimataj okazaĵoj, registara politiko, militoj kaj rikoltaj malsukcesoj, milionoj de personoj mortiĝis en ĉiu el almenaŭ dek malsategoj inter la 1920-aj kaj la 1990-aj jaroj.<ref name="smh.com.au"/> == Laboristaro == [[Dosiero:Kerbau Jawa.jpg|eta|maldekstre|Plugante [[rizkampo]]jn pere de [[akvobubalo]]j, en [[Indonezio]].]] Je 2011, la [[Internacia Organizaĵo de Laboro]] asertas ke proksimume unu mil milionoj da personoj, aŭ ĉirkaŭ 1/3 de la disponebla laborforto, estas dungita (laboranta) en la tutmonda [[agrikultura sektoro]]. Agrikulturo konstituas proksimume 70% de la tutmonda dungitaro de infanoj, kaj en multaj landoj ĝi uzas la plej granda procento de virinoj de ajna industrio.<ref name="ILO">"Safety and health in agriculture". International Labour Organization. 21a de Marto 2011. [http://www.ilo.org/safework/info/standards-and-instruments/codes/WCMS_161135/lang%e2%80%94en/lang--en/index.htm]{{404|date=December 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} Alirita la 24an de Aprilo 2013.</ref> La [[sektoro serva]] superis la agrikulturan sektoron kiel la plej granda tutmonda dunganto nur en 2007. Inter 1997 kaj 2007, la procento de personoj dungitaj en agrikulturo falis je ĉirkaŭ kvar procentaj punktoj, tendenco kiu espereble pluos.<ref>{{cite news |url=http://www.financialexpress.com/news/story/191279 |title=Services sector overtakes farming as world's biggest employer: ILO|agency=Associated Press|date=26a de Januaro 2007|accessdate=24a de Aprilo 2013|publisher=''The Financial Express''}}</ref> La nombro de personoj dungitaj en agrikulturo varias amplekse je laŭlanda bazo, game el malpli ol 2% en landoj kiaj Usono kaj Kanado al ĉirkaŭ 80% en multaj afrikaj landoj.<ref name=LaborForce>{{Cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2048.html|title=Labor Force – By Occupation|publisher=Central Intelligence Agency|work=The World Factbook|accessdate=4a de Majo 2013|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2016-10-04|arkivurl=https://web.archive.org/web/20150905114307/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2048.html|arkivdato=2015-09-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150905114307/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2048.html|archivedate=2015-09-05}} {{Citaĵo el la reto |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2048.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-10-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20150905114307/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2048.html |arkivdato=2015-09-05 }}</ref> En disvolvigitaj landoj, tiuj ciferoj estas grave pli malaltaj ol en antaŭaj jarcentoj. Dum la 16a jarcento en Eŭropo, por ekzemplo, inter 55 kaj 75 procento de la loĝantaro estis engaĝita en agrikulturo, depende de la lando. Ĉirkaŭ la 19a jarcento en Eŭropo, tio falis al inter 35 kaj 65 procento.<ref>{{cite journal |url=http://economics.ouls.ox.ac.uk/13621/1/uuid9ef3c3c6-512f-44b6-b74e-53266cc42ae2-ATTACHMENT01.pdf |title=Economic structure and agricultural productivity in Europe, 1300–1800 |journal=European Review of Economic History |volume=3 |pages=1–25 |author=Allen, Robert C. |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-10-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20141027195415/http://economics.ouls.ox.ac.uk/13621/1/uuid9ef3c3c6-512f-44b6-b74e-53266cc42ae2-ATTACHMENT01.pdf |arkivdato=2014-10-27 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20141027195415/http://economics.ouls.ox.ac.uk/13621/1/uuid9ef3c3c6-512f-44b6-b74e-53266cc42ae2-ATTACHMENT01.pdf |date=2014-10-27 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://economics.ouls.ox.ac.uk/13621/1/uuid9ef3c3c6-512f-44b6-b74e-53266cc42ae2-ATTACHMENT01.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-10-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20141027195415/http://economics.ouls.ox.ac.uk/13621/1/uuid9ef3c3c6-512f-44b6-b74e-53266cc42ae2-ATTACHMENT01.pdf |arkivdato=2014-10-27 }}</ref> En la samaj landoj nuntempe, la ciferoj estis malpli ol 10%.<ref name=LaborForce /> == Socio == [[Agrikultura socio]] estas [[socio]] kies ekonomio baziĝas sur terkultivado. Tio signifas ke terkultivado estas la ĉefa fonto de [[riĉo]], kvankam ankaŭ aliaj formoj de laboro normale ekzistas. Agrikulturaj homaj socioj ekzistas en diversaj lokoj de la mondo de antaŭ 10 000 jaroj. Ili kontrastas kun [[ĉasistoj-kolektistoj|ĉas-kolektaj]] kaj [[industria socio|industriaj socioj]]. Ili estas la plej bone atestita [[sociekonomiko|sociekonomia]] strukturo en la historia registraro, kompare al ĉas-kolektaj socioj, kiuj normale ne evoluigis skribsistemojn, kaj industriaj, kiuj ekestis relative lastatempe. == Agrikulturaj produktadsistemoj == [[Dosiero:Baumwoll-Erntemaschine auf Feld.jpeg|eta|dekstre|[[Kotonplukilo]] labore. La unuaj sukcesaj modeloj estis prezentitaj en la mezo de [[1940-aj jaroj]] kaj ĉiu povis fari la laboron de 50 manplukistoj. Jen ekzemplo de [[mekanizita agrikulturo]].]] {{Div col|cols = 3}} * [[Agrikultura industrio]] * [[Ekologia agrikulturo]] * [[Eltenebla agrikulturo]] * [[Intensa agrikulturo]] * [[Komuna Agrikultura Politiko|KAP]] * [[Malferma kamparo]] * [[Mekanizita agrikulturo]] * [[Permakulturo]] * [[Teraso (agrikulturo)|Terasoj]] * [[Unuaj agrokulturistoj]] * [[Vivteniga agrikulturo]] {{Div col end}} * [[Ĉela agrikulturo]] temigas la produktadon de agrikulturaj produktoj de ĉelkulturoj uzante kombinaĵon de [[bioteknologio]], [[hista inĝenierarto]], [[molekula biologio]], kaj [[sinteza biologio]] krei kaj desegni novajn metodojn por produkti [[proteino]]jn, [[graso]]jn kaj [[histo]]jn kiuj alie venus de tradicia agrikulturo. == Subtemoj == [[Dosiero:Cattle grazing, Fillmore County, Minnesota.jpg|eta|dekstra|300ra|Paŝtanta bovaro en [[paŝtejo]].]] Plantoproduktado: * donas la ĉefajn materialojn por la homa nutrado * donas gravajn bazmaterialojn por la industrio (industriaj plantoj) * antaŭkondiĉo por la intensa bestobredado Tipoj de terenoj de agrikulturo * [[agro]] * [[paŝtejo]] * [[herbejo]] (falĉejo, falĉoherbejo) * [[ĝardeno]] * [[vitejo]] (vinberĝardeno) * [[Fruktoĝardenado|fruktoĝardeno]] (horto) * fragmitejo ([[Kano|kanejo]]) * [[akvo]] (ekz. [[algo]]-kulturado en maro) Kultivado de agro * antaŭpreparo de agro ** plugo, erpo, cilindrumado per [[plugilo]], [[erpilo]], cilindro ** sterkado per sterkodisiga maŝino * semado per semomaŝino / plantado per plantomaŝino * flegado de plantoj ** kultivado per kultivilo, rastado per [[rastilo]], [[sarkilo]] ** akvumado / [[irigacio]] per akvumiloj (gutiga, mikrotuba, mikroradia, tradicie pluviga metodo) ** ŝprucado de fungicidoj, herbicidoj, insekticidoj (aspergado) per ŝprucmaŝinoj ([[agrotoksaĵo]]j, [[Agrikultura ĥemiaĵo|Agrikulturaj ĥemiaĵoj]]) * rikolto per [[rikoltomaŝino]]j, kombajno ([[rikoltdraŝmaŝino]]), [[falĉilo]], manlaboro == Agrikulturaj proprecoj laŭ terregionoj == === Tropikaj kaj duonsekaj regionoj === [[Dosiero:Rice Field.jpg|eta|maldekstra|280ra|Viro laborante ĉe kultivo de [[rizo]] en [[Bangladeŝo]].]] En la tropika zono oni rikoltas 2-3 foje jare sur la sama agro, dum en la kontinenta klimato oni rikoltas unufoje, poste oni kelkfoje semas plantojn sterkocele (verda sterko), enplugonte ilin. Krome, troviĝas la t.n. '[[duonsekaj tropikoj]]', agroklimata regiono kiu troviĝas en 48 evoluiĝantaj landoj, kaj kie loĝas sesono de la homaro. == Produktaĵoj == === Ĉefaj agrikulturaj bestoj === [[Bovo]] - [[Bubalo]] - [[Ĉevalo]] - [[Ŝafo]] - [[Kapro]] - [[Porko]] - [[Lamo]] - [[Kortobirdaro]] - [[hejma kuniklo|Kuniklo]] === Ĉefaj agrikulturaj plantoj === * cerealoj (grenplantoj kiel [[maizo]], [[tritiko]], [[rizo]], [[sekalo]], [[sorgo]], [[hordeo]], [[Milio (cerealo)|milio]]), * fruktoj (ekz. [[persiko]], [[pomo]], [[piro]], [[pruno]], [[olivo]]) * arboj (ekz. [[korkokverko]], [[anzino]], [[eŭkalipto]]) * teĥnikaj plantaĵoj * aliaj plantoj (ekz. [[batato]], [[sukerbeto]], [[sunfloro]], [[terpiro]], [[terpomo]], [[legomo]]j, [[Spico|spicaj plantoj]]) == Iloj kaj teĥnikoj == [[Dosiero:Heißdampf-Kipppflug.jpg|eta|220ra|Plugilo tirota de traktoro.]] [[Agrikultura teknologio]], ''agrikultura maŝinteknologio'', ''agrikultura inĝenierarto'', aŭ ''agroteknologio'' (sinonimo: ''plantkultiva teknologio''), estas sistemo de metodoj por kultivi kultivaĵojn. Ĉi tiu termino estas ofte uzata por rilati al metodoj kaj teknikoj rilataj al agronomio kaj agrikulturo. [[Agrikultura scienco|Agrikulturaj sciencoj]] (ankaŭ ''agroscienco'') traktas ĉiujn aferojn rilatajn al la primara produktado de homa kaj besta nutraĵo, same kiel renovigeblaj krudmaterialoj (agrikultura sektoro). Krom enkorpigi multajn subfakojn el aliaj sciencaj kampoj, ekzistas sendependaj fakoj ene de agrikulturaj sciencoj. Komuna baza klasifiko dividas ilin en kultivosciencon, bestosciencon kaj agrikulturan ekonomikon. === Agrikulturiloj === * [[Ilo]]j, [[maŝino]]j, [[plugilo]], [[traktoro]]j kaj ekipaĵo, aŭ [[ĉevaltira veturado]] === Teknikoj === * [[Greftado]], [[plugado]], [[novalo]] * [[Kultivciklo]] * [[Teraso (agrikulturo)|Terasoj]] == Nuntempaj kaj alestontaj problemoj == * [[Ekologia agrikulturo]] * [[Intensa agrikulturo]] * [[Patentigo de vivantaĵoj]] * [[Politika ekologio]] * [[Via Campesina]] * [[Akaparo de tero]] aŭ terprenado (angle ''land grabbing'') estas la alproprigo de terenoj, kutime de agrikulturaj areoj, fare de transnaciaj kompanioj, registaroj aŭ individuoj. Ĝi povas esti laŭleĝa aŭ kontraŭleĝa, kaj estas ofte kritikata, kiam ĝi malebligas al kamparanoj plu vivteni sin per kultivado de etaj parceloj, ĉar la investisto celas al profito per grandkvanta produktado kaj vendo sur la monda merkato. Ofte la akaparo de tero kondukas ankaŭ al pli abunda uzo de herbicidoj, pesticidoj kaj artefarita sterko. * [[Agroekologio]] estas [[Aplikataj sciencoj|aplikata scienco]] kiu studas ekologiajn procezojn aplikataj al agrikulturaj produktadaj sistemoj. Alportado de [[Ekologio|ekologiaj principoj]] povas konduki al novaj alproksimiĝoj de administrado en [[Agrikultura ekosistemo|agrikulturaj ekosistemoj]]. La termino estas ofte uzata en nepreciza maniero ĉar ĝi povas signifi sciencon, movadon aŭ agrikulturan praktikon<ref>(en) Wezel, A., Bellon, S., Doré, T., Francis, C., Vallod, D., David, C. (2009). ''[https://www.socla.co/wp-content/uploads/2014/wezel-agroecology.pdf Agroecology as a science, a movement or a practice]''. [https://web.archive.org/web/20191030002645/https://www.socla.co/wp-content/uploads/2014/wezel-agroecology.pdf Arkivita] la 30-an de novembro 2019 ĉe [[Wayback Maŝino]].</ref>. == Vidu ankaŭ == {{Div col|cols = 3}} * [[Industria agrikulturo]] * [[Agrikultura industrio]] * [[Agrikultura scienco]] * [[Agrikultura subvencio]] * [[Agrikulturo en Nederlando]] * [[Agrikultura ĥemiaĵo]] * [[Agronomio]] * [[Areoproduktiveco]] * [[Biologio]] * [[Botaniko]] * [[Ekologia agrikulturo]] * [[Ekologio]] * [[Eltenebla agrikulturo]] * [[Eŭropa agrikultura ribelo]] * [[Genetike modifita manĝo]] * [[Heĝkamparo]] * [[Intensa agrikulturo]] * [[Internacia Fonduso por Agrikultura Disvolviĝo]] * [[Kolumelo]] * [[Komuna Agrikultura Politiko|KAP]] * [[Malferma kamparo]] * [[Mekanizita agrikulturo]] * [[Mikrobiologio]] * [[Permakulturo]] * [[Plugebla tero]] * [[René Dumont]] * [[TerraCottem]] * [[Unuaj agrokulturistoj]] * [[Vandana Shiva]] * [[Verda revolucio]] * [[Vivteniga agrikulturo]] {{Div col end}} * [[Nacia biblioteko de agrikulturo (Usono)|Usona nacia biblioteko de agrikulturo]] estas unu el la plej grandaj esplorbibliotekoj en la mondo. == Notoj == {{Referencoj|2}} == Literaturo == === Anglalingva === * Isabel Alfonso (Eld.), ''The Rural History of Medieval European Societies. Trends and Perspectives'', Brepols, 2007 === Franclingva === * Aubry C & Chiffoleau Y (2009) ''Le développement des circuits courts et l'agriculture péri-urbaine: histoire, évolution en cours et questions actuelles''. INRA/FAO-AGRIS: International Information System for the Agricultural Science and Technology * Besson Y (2007) ''Histoire de l'agriculture biologique: une introduction aux fondateurs, Sir Albert Howard, Rudolf Steiner, le couple Müller et Hans Peter Rusch'', Masanobu Fukuoka (Doctoral dissertation, Troyes, Notice). * Christophe Bonneuil kaj Frédéric Thomas, ''Semences: une histoire politique, amélioration des plantes, agriculture et alimentation en France depuis la Seconde Guerre mondiale'', Eld. Charles Léopold Mayer, 2012. [http://docs.eclm.fr/pdf_livre/357SemencesUneHistoirePolitique.pdf] disponebla rete. * Boserup E (1970) ''Évolution agraire et pression démographique'' (Vol. 42). Flammarion. * C. Ferault kaj D. Le Chatelier, ''Une Histoire des agricultures'', illustrations de G. Nocq, éd. Campagne et Compagnie, 184 p., juin 2012 (dua eldono). * M. Mazoyer kaj L. Roudart, ''Histoire des Agricultures du Monde. Du néolithique à la crise contemporaine'', Points histoire, éd. du Seuil, 2002. (No. 2013/44782). ULB—Université Libre de Bruxelles, 1997. === Germanlingva === * Wilhelm Abel: ''Agrarkrisen und Agrarkonjunktur in Mitteleuropa vom 13. bis zum 19. Jahrhundert''. 3-a eldono. Hamburg kaj Berlin 1978 * Walter Achilles: ''Landwirtschaft in der Frühen Neuzeit'', (Enzyklopädie Deutscher Geschichte Nr. 10), Oldenbourg Verlag, München 1991, ISBN 3-486-55702-5 * Ernst Bruckmüller; Ernst Langthaler; Josef Redl (eld.): ''Agrargeschichte schreiben : Traditionen und Innovationen im internationalen Vergleich'', Innsbruck [u.a.] : Studien-Verlag, 2004 * Peter Moser: ''Der Stand der Bauern. Bäuerliche Politik, Wirtschaft und Kultur gestern und heute''. Frauenfeld 1994 * Werner Rösener: ''Einführung in die Agrargeschichte''. Darmstadt 1997 * Alois Seidl: ''Deutsche Agrargeschichte''. DLG-Verlag, Frankfurt am Main 2006, ISBN 978-3-7690-0655-1 * Werner Troßbach, Clemens Zimmermann (Eld.): ''Agrargeschichte. Positionen und Perspektiven''. Stuttgart 1998 == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj |commons=Agriculture |commonscat=Agriculture |n=Kategorio:Agrikulturo |s=Kategorio:Agrikulturo |q=Agrikulturo|ReVo=agriku}} * [http://www.fas.usda.gov/currwmt.html Aktuala Monda Produktado, Merkataj kaj Komercaj Raportoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060112111429/http://www.fas.usda.gov/currwmt.html |date=2006-01-12 }} * [http://www.nationalacademies.org/agriculture Agrikulturo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060114165626/http://www.nationalacademies.org/agriculture/ |date=2006-01-14 }} * [http://www.fao.org FAO] * [http://www.fao.org/waicent/portal/statistics_en.asp Statistikoj de FAO] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080509123908/http://www.fao.org/waicent/portal/statistics_en.asp |date=2008-05-09 }} {{Leginda|2024|3|10}} {{Havenda artikolo|Agrikulturo}} [[File:Toscana banner Copse in agricultural fields.jpg|775px]] [[File:Victoria (State) banner 1.jpg|775px]] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Agrikulturo| ]] [[Kategorio:nomio]] [[Kategorio:6-a jarmilo a.K.]] mxyz0ghf7ywuviie6emg4gdv87cj54r 0 8850 9480472 9092356 2026-09-22T18:59:06Z ThomasPusch 1869 9480472 wikitext text/x-wiki {{AliajSignifoj|teksto=Ĉi tiu artikolo temas pri la deveno, uzo kaj prononco de la litero A. Pri aliaj signifoj, vidu [[A (apartigilo)]]}} {{Signo|A a}} '''A''' ([[Minusklo|minuskle]] '''a''') estas la unua [[litero]] de la [[latina alfabeto]], kaj de preskaŭ ĉiuj alfabetoj devenintaj de la latina, inkluzive de la [[esperanta alfabeto]]. Ĝi estas samforma ankaŭ kun la [[A (cirila alfabeto)|unua litero]] de la [[cirila alfabeto]]. La [[majusklo]] estas samforma kun la unua litero de la [[greka alfabeto]], kiu nomiĝas [[alfa]]; la minusklo de tio tamen iomete diferencas: '''α'''. == Formoj == La majusklo estas formo de triangulo kies maldekstra kaj dekstra oblikvaj linioj sube longiĝintas. La minusklo havas du formojn: cirklo kiu havas tanĝanton dekstre ({{Lang-en|{{lang|en|single-storey}}}}), kaj surbaze de tio, formo ke pinto de ĝia tanĝanto kurbiĝas maldekstren ({{Lang-en|{{lang|en|double-storey}}}}); la unua kutime uzatas kiel manskribo kaj tiparo kiu baziĝas sur ĝi, kaj la dua kutime uzatas kiel ĝenerala tiparo. En [[Frakturo (skribo)|Frakturo]], la formoj estas <math>\mathfrak{A}</math> (la majusklo) kaj <math>\mathfrak{a}</math> (la minusklo). <!-- == Historio == == Uzado == - nenio - --> == Similaj literoj == * [[A (cirila alfabeto)]] * [[@]], komerce će (angle ''commercial at''), foje nomita "ronda a" <!-- == En komputiloj == - nenio - --> {{Projektoj|ReVo=a1}} {{Latina alfabeto}} [[Kategorio:Bazaj latinaj literoj]] g2ft63jkj3wec7z20hftoa32y6nijwp 9480473 9480472 2026-09-22T18:59:28Z ThomasPusch 1869 /* Similaj literoj */ 9480473 wikitext text/x-wiki {{AliajSignifoj|teksto=Ĉi tiu artikolo temas pri la deveno, uzo kaj prononco de la litero A. Pri aliaj signifoj, vidu [[A (apartigilo)]]}} {{Signo|A a}} '''A''' ([[Minusklo|minuskle]] '''a''') estas la unua [[litero]] de la [[latina alfabeto]], kaj de preskaŭ ĉiuj alfabetoj devenintaj de la latina, inkluzive de la [[esperanta alfabeto]]. Ĝi estas samforma ankaŭ kun la [[A (cirila alfabeto)|unua litero]] de la [[cirila alfabeto]]. La [[majusklo]] estas samforma kun la unua litero de la [[greka alfabeto]], kiu nomiĝas [[alfa]]; la minusklo de tio tamen iomete diferencas: '''α'''. == Formoj == La majusklo estas formo de triangulo kies maldekstra kaj dekstra oblikvaj linioj sube longiĝintas. La minusklo havas du formojn: cirklo kiu havas tanĝanton dekstre ({{Lang-en|{{lang|en|single-storey}}}}), kaj surbaze de tio, formo ke pinto de ĝia tanĝanto kurbiĝas maldekstren ({{Lang-en|{{lang|en|double-storey}}}}); la unua kutime uzatas kiel manskribo kaj tiparo kiu baziĝas sur ĝi, kaj la dua kutime uzatas kiel ĝenerala tiparo. En [[Frakturo (skribo)|Frakturo]], la formoj estas <math>\mathfrak{A}</math> (la majusklo) kaj <math>\mathfrak{a}</math> (la minusklo). <!-- == Historio == == Uzado == - nenio - --> {{Projektoj|ReVo=a1}} == Similaj literoj == * [[A (cirila alfabeto)]] * [[@]], komerce će (angle ''commercial at''), foje nomita "ronda a" <!-- == En komputiloj == - nenio - --> {{Latina alfabeto}} [[Kategorio:Bazaj latinaj literoj]] seexjze05k0b48n1ulfpvx455tlx8qr 0 9542 9480714 9444528 2026-09-23T09:19:30Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480714 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Institut de France - Académie française et pont des Arts.jpg|eta|367px|Franca Akademio]] '''Akademio''' estas asocio de kleruloj aŭ artistoj kiuj renkontiĝas por interŝanĝi ideojn, tiel nomita laŭ la [[Akademio de Platono]]. Akademio ankaŭ estas supera kleriga instanco; kelklingve ĝi estas sinonimo por [[universitato]], alilingve ĝi estas iom sub universitata nivelo. Krome nomiĝas akademioj organizoj, kiuj gvidas kaj juĝas la evoluon de kelkaj lingvoj, ekz. la [[Franca Akademio]], la [[Hispana Akademio]] kaj la [[Akademio de Esperanto]]. La titolo [[Akademiano]] indikas la koncepton de ''Plenrajta Membro'' de [[Arto|arta]], [[literaturo|literatura]], aŭ [[scienco|scienca]] [[akademio]]. En multaj landoj, ĝi estas honora titolo, sed en aliaj inkludas privilegiojn. == Celoj == Laŭ [[Tazio Carlevaro]], pluraj movadoj pri planlingvo kreis komitatojn kun lingva celaro. Tiu celaro tamen varias, kaj oni povas rekoni ĝenerale tri tipojn: a) '''Akademioj kun konservaj kaj lingvoesploraj celoj'''. Tipa ekzemplo estas la [[Akademio de Esperanto]], kies celo estas la analizo (sed principe ne la gvido) de la lingvo-evoluo, kaj krome la konservo de la lingva unueco. b) '''Akademioj kun lingvo-evoluigaj celoj'''. Tipa ekzemplo estas la frua Ido-Akademio, kiu okupiĝis ĉefe (eĉ se ne nur) pri la lingva plibonigo de la lingvo [[Ido (lingvo)|Ido]]. Ofte la lingvo-esplora kaj la lingvo-evoluiga celaro povas kunesti, ekz. ĉe la intermilita Ido-Akademio, kiu fiksis la lingvo-uzon, kaj relative malmulton reformis. Analoge funkciis la [[Kadem Volapüka]] de [[1889]] ĝis [[1892]]. c) '''Akademioj kun lingvo-diskutaj celoj'''. Temas pri komitatoj, kiuj ne havas preskriban, sed nur priskriban celon. Ili funkcias kiel opini-interŝanĝa forumo, ne kiel decidejo. Tiaj estis la Akademio de Latino sine Flexione ([[Academia pro Interlingua]]) kaj la Novial-Akademio. == Listo de akademioj == * La [[Akademio de Platono|Akademio]] de [[Platono]] * [[Akademio de Esperanto]] * [[Akademio de Arkadio]] * [[Akademio de Finnlando]] * [[Akademio de Sciencoj]] * ''[[Accademia della Crusca]]'' (Akademio pri [[itala lingvo]]) * ''[[Académie française]]'' (Franca Akademio) * ''[[Euskaltzaindia]]'' (Akademio pri [[eŭska lingvo]]) * ''[[Kadem Volapüka]]'' (Akademio pri [[Volapuko]]) * ''[[Real Academia Española]]'' (Akademio pri [[hispana lingvo]]) * ''[[Royal Academy]]'' (Brita reĝa akademio) * ''[[Svenska Akademien]]'' (Sveda Akademio) * ''[[Academy of Interactive Arts and Sciences]]'' Akademio de interaktivaj artoj kaj sciencoj * ''[[AIS|Akademio Internacia de la Sciencoj (AIS) San-Marino]]'' * ''[[Academia Brasileira de Letras]]'' (Akademio pri [[Portugala lingvo]] en [[Brazilo]]. * ''[[Academia pro Interlingua]]'' * ''[[Internacia Scienca Akademio Comenius]]'' * ''[[Burg Fürsteneck|Akademio Burg Fürsteneck]]'' ([[Germana]] privata lernejo por metia kaj kultura edukado, kiu nomas sin "Akademie") ==Vidu ankaŭ== * [[Internacia Asocio de Akademioj]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|wikt=akademio|ReVo=akadem}} * [https://uea.org/pdf/IKU2006.pdf Akademioj, lingvoj kaj planlingvoj], [[Věra Barandovská-Frank]] , pp. 15-39. * [https://drive.google.com/open?id=0B73gFFtIyHmETUo1Q0ZnTHNnTzQ Prilingvaj institutoj de dek ok naciaj lingvoj], Johan Derks === Pri la Akademio de Platono === * [http://php.iupui.edu/~cplaneau/plato_02.html Historio de la loko de la Akademio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080601195436/http://php.iupui.edu/~cplaneau/plato_02.html |date=2008-06-01 }} * [http://www.harrys-athens-greece-guide.com/ancient-plato.asp Remalkovro de la loko de la Akademio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071225192227/http://www.harrys-athens-greece-guide.com/ancient-plato.asp |date=2007-12-25 }} * [http://www.culture.gr/2/21/211/21103a/e211ca03.html Loko de la Akademio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070321014534/http://www.culture.gr/2/21/211/21103a/e211ca03.html |date=2007-03-21 }} * [http://www.archaeology.org/online/features/athens/1.html Demosion Sema laŭlonge de la vojo al la Akademio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20051225081511/http://www.archaeology.org/online/features/athens/1.html |date=2005-12-25 }} [[Kategorio:Akademioj| ]] eccl58is50sni8ez5dyla48gcaoi88s 0 13435 9480352 9480179 2026-09-22T15:03:30Z Tirolischleioans 254019 /* Gravuloj rilataj al la urbo */ 9480352 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|bildo=Gotha.JPG|bildo-larĝeco = 300px|regiono-ISO=DE-TH |situo sur mapo=Gotha|situo de=Situa mapo de Gotha |situo sur mapo2=Centra Gotha|situo de2=Situa mapo de Centra Gotha }} '''Gotha''' {{prononco|'''go:'''ta}}, esperantigite ankaŭ '''''Gotao''''', estas urbo en la [[federacia lando (Germanio)|germana federacia lando]] [[Turingio]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Turingio||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Turingio|{{#invoke:Wikidata|claim|P439}}}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². == Faktoj == * '''Situo:''' 50°57' NO, 10°41' OR * '''Horzono:''' [[GMT]]+1h (+2h de aprilo ĝis oktobro) == Historio == Unue menciita estis Gotha en 775 sub la nomo ''villa Gotaha''. Tiam [[Karolo la 1-a]] donacis la lokon al la [[Abatejo Hersfeld]]. Inter 1180 kaj 1190 ĝi fariĝis ''urbo''. En la 15-a kaj la 16-a jarcento la loĝantoj komercadis ĉefe per [[greno]], produktoj arbaraj kaj [[izatido]]. Ekde 1572 la urbo apartenis al la [[Duklando Saksio-Koburgo kaj Gotao|Duklando Saksio-Koburgo]], dum 1640-1918 tie ĉi rezidis la dukoj de [[Saksio-Gotha]]. Gotha famiĝis dum jarcentoj pro sia lernejo ''[[Ernestinum (Gotha)|Gymnasium illustre]]''. En 1798 okazis en Gotao la [[Unua astronoma kongreso eŭropa]]. Fama estas ankaŭ la multo da imponaj vilaoj, ekz. de [[Vilao Kuhnreuter]]. Ĉe la krepusko de [[Turniĝo]] en aŭtuno 1989 gravis kiel okazigejo de rondaj tabloj kaj civitanaj formumoj la protestantisma [[Preĝejo Repaciĝo (Gotao)|Preĝejo Repaciĝo]]. == Historio industria == En 1767 malfermiĝis la fabrikoj de porcelanaĵoj. En 1785 [[Justus Perthes]] fondis eldonejon geografian, kiu baldaŭ ekfamiĝis, kaj en kiu aperis fine de 1879 ankaŭ la mondkonata romano [[Heidi]] de la svisa verkistino [[Johanna Spyri]]. Finiĝas en Gotao la arkitektura majstroverko ''[[Leinakanalo]]''. == Geografio == Sudokcidente de la urbo troviĝas la montaro ''[[Boxberg (Gotha)|Boxberg]]'' kiu servas kiel ripozumaero. En la 1920-aj jaroj estiĝis en la sudo de Gotao la belega [[Am schmalen Rain (ĝardena urbo)|ĝardenurbo ''Am schmalen Rain'']] kiu eĉ hodiaŭ urboplanade kaj -evoluige gravas. == Politikaĵoj == * En 1875 unuiĝis - post la akcepto de la t.n. [[Programo de Gotha]] - en la gastejo [[Tivoli (Gotha)|Tivoli]] maldekstraj partioj de Bebel/Liebknecht kaj de Lasalle. * En 1917 fondiĝis tie ĉi la Sendependa Socialdemokrata Partio de Germanio ''(Unabhängige Sozialdemokratische Partei Deutschlands - USPD)''. * La 7-an de aprilo 1946 unuiĝis en Gotha la landaj organizoj de la Komunista Partio de Germanio kaj de la SPD kaj nome ŝanĝiĝis en Socialistan Unuecan Partion de Germanio [[Sozialistische Einheitspartei Deutschlands]]. Ĉeestis kaj [[Wilhelm Pieck]] kaj [[Otto Grotewohl]]. == Vidindaĵoj == === Religiaj === * [[Aŭgustenana kirko (Gotha)|Aŭgustenana kirko]] * [[Ĉeftombejo de Gotha]] * [[Preĝejo Sankta Bonifaco (Gotha)|Kirko Sankta Bonifaco]], katolika * [[Preĝejo frederika]] * [[Preĝejo Sankta Heleno (Siebleben)]] * [[Preĝejo Sankta Margareta (Gotha)|Preĝejo Sankta Margareta]] (centra foirejo) * [[Preĝejo Repaciĝo (Gotao)|Preĝejo Repaciĝo]], en la norduesta urborando * rondiro ''[[Juda vivo en Gotha]]'' * [[Tombejo malnova de Gotha|Tombejo malnova (spuroj)]] * [[Tombejo meza de Gotha]] * [[Tombejo supra de Gotha]] === Kasteloj kaj similaĵoj === * [[Kastelo Friedenstein]] (kun muzeoj kaj kirko) * [[Kastelo Friedrichsthal]] kun oranĝerio * [[Kastelo Mönchhof (Siebleben)]] * [[Kastelparko Gotha]] * [[Oranĝerio de Gotha]] * [[Tekasteleto]] * [[Vintra palaco (Gotha)|Vintra palaco/biblioteko]] === Aliaj === * [[Burĝa turo]] * [[Cranach-domo (Gotha)|Cranach-domo kun Wasserkunst]] * [[Ĝardendomo Frankenberg (Gotha)|Ĝardendomo Frankenberg]] * [[Am schmalen Rain (ĝardena urbo)|Am schmalen Rain]] * [[Leinakanalo]] * [[Popoldomo Zum Mohren]], pereinta * [[Tivoli (Gotha)]] * [[Urbodomo malnova (Gotha)|Urbodomo malnova]] == Servoj == {{div col|2}} * [[Arnoldi-lernejo]], gimnazio * [[Artoforumo de Gotha]] (Kunstforum) * [[Akvario Gotaa]] (parko) * [[Ĉefstacidomo de Gotao]] * [[ernestinum (Gotha)|Ernestinum]], gimnazio * [[Hipodromo Boxberg]] * [[Löffler-lernejo]] * [[Maria Hospitalo (Gotha)|Maria Hospitalo]] * [[Muzeo pri asekuroj (Gotha)|Muzeo pri asekuroj]] * [[Municipa Naĝejo (Gotao)|Municipa Naĝejo]] * [[Reyher-lernejo]]j, elementa kaj meza * [[Turingia filharmonio Gotao-Eisenach]] * [[Zoologia ĝardeno de Gotha]] {{div col end}} == Gravuloj rilataj al la urbo == {{Div col|cols = 2}} * [[Abba Gregorius]], leksikografo * [[Adolf Bube]], arkivisto kaj poeto * [[Adolf Stieler]], geografo kaj kartografo * [[Albert von Bamberg]], gimnaziestro * [[Aleksej Barŝeviĉ]], koncertmajstro * [[Alwin Langenhan]], asekurkompaniulo * [[Andreas Kieling]], reĝisoro * [[Andreas Reyher]], pedagogo * [[August Petermann]], kartografo * [[August Wilhelm Iffland]], aktoro * [[Aŭgusto (Saksio-Gotao-Altenburg)]], duko * [[Bernardo la 1-a (Saksio-Meiningen)]], duko * [[Carl Christian Friedrich Glenck]], entreprenisto * [[Carl Friedrich Maelzer]], entreprenisto * [[Caspar Hofmann]], kuracisto kaj profesoro * [[Caspar Schmalkalden]], kartografo * [[Christian Ferdinand Schulze]], filologo * [[Christian Heinrich Wehmeyer]], ĝardenisto * [[Conrad Ekhof]], teatrulo * [[Cyriacus Lindemann]], lernejestro * [[Dirk Kollmar]], bierfaristo kaj sportklubprezidanto * [[Dirk Oschmann]], literaturhistoriisto * [[Dorette Spohr]], harpistino * [[Eduard Adolf Jacobi]], lernejestro * [[Eduard Wilhelm Sievers]], literaturhistoriisto * [[Ernesto la 1-a (Saksio-Gotha-Altenburg)|Ernesto la 1-a]], duko * [[Ernesto la 1-a (Saksio-Koburgo kaj Gotao)]], duko * [[Ernesto la 2-a (Saksio-Koburgo kaj Gotao)]], duko * [[Ernesto la 2-a (Saksujo-Gotao-Altenburgo)]], duko * [[Ernesto Ludoviko la 1-a (Saksio-Meiningen)|Ernesto Ludoviko]], duko * [[Ernst Anding]], astronomo * [[Ernst Friedrich von Schlotheim]], paleobotanikisto * [[Ernst Wilhelm Arnoldi]], ekonomipolitikisto * [[Frederiko la 1-a (Saksio-Gotha-Altenburg)|Frederiko la 1-a]], duko * [[Friederike Bognár]], aktorino * [[Friedrich Adolf Wandersleb]], muzikisto * [[Friedrich Andreas Stroth]], lernejestro * [[Friedrich August Ukert]], geografo kaj historiisto * [[Friedrich Christian Kries]], instruisto * [[Friedrich Christoph Perthes]], eldonisto * [[Friedrich Jacobs]], filologo * [[Friedrich Ludwig Andreas Regel]], instruisto * [[Friedrich Melchior Grimm]], verkisto * [[Friedrich von Schlichtegroll]], numismatikisto * [[Friedrich Wilhelm Döring]], filologo * [[Friedrich Wilhelm Eugen Döll]], skulptisto * [[Friedrich Wilhelm Gotter]], verkisto * [[Fritz Appunn]], muzikisto *[[Georg Heß]], instruisto * [[Gilbert Jakubczyk-Liberman]], prestidigitisto * [[Giovanni Andrea Galletti]], operkantisto * [[Gotardo de Hildesheim]], sanktulo * [[Gottfried Christoph Sommer]], hebreisto * [[Gustav Adolf von Gotter]], diplomato * [[Hans Adam von Studnitz]], teatra intendanto * [[Hans Dominik]], verkisto * [[Heinrich Credner]], geologo * [[Heinrich Georges]], bibliotekisto/filologo * [[Henriko (Saksio-Römhild)]], duko * [[Hermann Credner]], geologo * [[Herrmann Julius Meyer]], eldonisto * [[Hugo Gräf]], politikisto * [[Hugo Mairich]], inĝeniero * [[János Ferenc Zách]], astronomo * [[Joachim Marquardt]], filologo kaj lernejestro * [[Johann Adolph Jacobi]], predikisto * [[Johann Andreas Danz]], orientalisto * [[Johann August von Hellfeld]], jurscienculo * [[Johann Ehrenfried Freund]], mecenato * [[Johann Elias Reichardt]], orientalisto * [[Johann Erhard Straßburger]], arkitekto * [[Johann Franz Buddeus]], teologo * [[Johann Friedrich Salomon Kaltwasser]], filologo * [[Johann Georg August Galletti]], instruisto * [[Johann Georg Keil]], verkisto * [[Johann Gottfried Geißler]], lernejestro kaj bibliotekisto * [[Johann Heinrich Möller]], orientalisto * [[Johann Heinrich Traugott Müller]], lernejestro * [[Johann Kaspar Steube]], instruisto kaj oficiro * [[Johann Ludwig Böhner]], komponisto kaj pianisto * [[Johann Michael Heusinger]], teologo kaj historiisto * [[Johann Siebold]], medicinisto * [[Johano Ernesto (Saksio-Eisenach)]], duko * [[Johano Frederiko la 2-a (Saksio)]], duko * [[Johano Kazimiro (Saksio-Koburgo)]], duko * [[Joseph Kürschner]], eldonisto * [[Joseph Meyer]], eldonisto * [[Josias Friedrich Löffler]], teologo * [[Julius Bertuch]], arĥitekto * [[Julius Hopf]], juristo * [[Julius von Plänckner]], regimentestro * [[Jürgen Möller]], historiisto * [[Justus Perthes]], eldonisto * [[Karl Ernst Georges]], filologo kaj instruisto * [[Karl Franz Buddeus]], vickanceliero * [[Karl Otto Beetz]], lernejestro * [[Kurd Laßwitz]], verkisto * [[Ludwig Bohnstedt]], arkitekto * [[Luise Dorothea (Sachsen-Meiningen)]], dukino * [[Max Wagner]], komponisto * [[Nikolaus Gromann]], arkitekto * [[Oskar Gründler]], pedagogo * [[Otto Keil]], artisto * [[Otto Liebetrau]], urbestro * [[Paul Stegmüller]], arkitekto * [[Pauline Gotter]] * [[Peter Andreas Hansen]], astronomo * [[Raphael Kühner]], filologo * [[Rudolf Ehwald]], bibliotekisto * [[Rudolph Zacharias Becker]], eldonisto kaj verkisto * [[Sigrid Damm]], literaturfakulino * [[Tobias Pfeifer-Helke]], muzeestro * [[Valentin Rost]], instruisto * [[Wilhelm Pertsch]], orientalisto * [[Wolf Christoph Zorn von Plobsheim]], arĥitekto {{Div col end}} == Gotha kaj Esperanto == En la 1909-a jaro okazis en Gotha la [[Germana Esperanto-Kongreso|4-a Germana Esperanto-Kongreso]]. Kable aŭdeblis en Gotha inter 2012 kaj 2021 ''[[Turingio Internacia]]'', la ĉiumonata Esperanto-radielsendo de [[Radio FREI]]. == Vidu ankaŭ == * [[Saksio-Koburgo kaj Gotao (lando)]] * [[Saksio-Koburgo kaj Gotao (dinastio)]] * [[Distrikto Gotha]] * [[Tramtransporto en Gotha]] * [[Turingia Arbarfervojo]] * [[Muzeaj Leonoj]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.bildarchivaustria.at/Pages/ImageDetail.aspx?p_iBildID=10858690 Bildkarto okaze de la 4-a Germana Esperanto-kongreso en Gotha] * [http://www.gotha.de Oficiala retejo] ({{de}}) * [http://english.gotha.de Retejo angla] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060424044039/http://english.gotha.de/ |date=2006-04-24 }} * [http://public-transport.net/bim/Gotha.htm Tramo en Gotha] * [http://www.landkreis-gotha.de Oficiala retejo de la distrikto Gotha] {{Projektoj}} {{Distrikto Gotha}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Gotha|!]] [[Kategorio:Iamaj eksterdistriktaj urboj de Turingio]] f6yud4qnel4w2nm37elua812cxghxub 0 16931 9480512 9455630 2026-09-22T20:17:45Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480512 wikitext text/x-wiki {{PorA|la [[konstelacio]]|Ŝafo (konstelacio)}}{{Taksonomio |nomo = Ŝafo |koloro = pink |dosiero = Flock of sheep.jpg |dosiero larĝo = 300px |priskribo de dosiero = Ŝafaro |regno = [[Animalo]]j ''Animalia'' |regno2 = bestoj |filumo = [[Ĥordulo]]j ''Chordata'' |klaso = [[Mamulo]]j ''Mammalia'' |ordo = [[Parhufulo]]j ''Artiodactyla'' |familio = [[Bovedoj]] ''Bovidae'' |subfamilio = [[Kaprenoj]] ''Caprinae'' |genro = [[Ovio]] ''Ovis'' |specio = '''''O. aries''''' |statuso = DOM |dunomo = ''Ovis aries'' |dunomo aŭtoritato = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[1758]] |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj ={{#invoke:Wikidata|claim|P181}} |mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Ŝafo''' (''Ovis aries'') estas [[mamulo]], nome [[kvarpiedulo]] kaj [[remaĉulo]] el la familio [[bovedoj]], el la ordo [[parhufuloj]]. Ĝi estas grava [[Bestobredado|bredbesto]] por la [[homaro]], ĉefa viandaĵo de la [[araboj]]. La ŝafo estas [[lano]]kovrita besto, bredata por lano, [[viando]], [[lakto]], [[pasko|paska]] ŝafido. La ŝafbleko estas la '''Beo'''. Kiel ĉiuj remaĉuloj, ŝafoj estas membroj de la ordo ''[[Parhufuloj|Artiodactyla]]'', nome [[parhufuloj]]. Kvankam la nomo "ŝafo" aplikatas al multaj specioj en la genro ''[[Ovis]]'', en ĉiutaga uzado ĝi preskaŭ ĉiam referencas al specio ''Ovis aries''. Kun nombro de iom pli ol unu milo da milionoj, aldomigitaj ŝafoj estas ankaŭ la plej nombraj specioj de ŝafo. Ino estas nomata ''ŝafino'', masklo estas nomata ''virŝafo'', kaj juna ŝafo estas ''ŝafido''. Ŝafoj estas plej verŝajne descendintaj el la naturaj [[muflono]]j de Eŭropo kaj Azio. Unu el animaloj kiuj plej frue estis [[aldomigo|aldomigitaj]] por [[agrokulturo|agrokulturaj]] celoj, ŝafoj estas bredataj por multaj celoj kaj ĉefe por viando, lakto kaj lano, kvankam tiu produktado malpliiĝis laŭlonge de la 20a jarcento. La [[lano]] de ŝafo estas la plej amplekse uzata animala fibro, kaj estas kutime kolektita post tondado. La viando de plej junaj animaloj estas nomata [[Ŝafidaĵo]] dum tiu de pli aĝaj estus simple Ŝafaĵo. Ŝafoj krom ties uzado por viando, lakto kaj lano, povas esti bredataj ankaŭ por produktado de [[ledo]], aŭ kiel [[maskoto]]j aŭ [[model-organismo]]j por [[scienco]]. Oni ne forgesu la unua klonado ĉe ŝafo Dolly. [[Ŝafobredado]] estas praktikata tra la plimulto de la loĝata mondo, kaj ludis gravegan rolon por multaj civilizoj. En la moderna epoko, [[Aŭstralio]], [[Novzelando]], la sudo kaj centra [[Sudameriko]], kaj la [[Brita Insularo]] estas plej proksime asociataj kun ŝafoproduktado. Ŝafo estas ŝlosila animalo en la historio de [[bestobredado]], kaj tiele ĝi havas profundan signifon en homa kulturo, kaj reprezentiĝas en multo de lingvoj kaj [[simbolo|simbolaro]]. Kiel animalo por grego, ŝafo estas plej ofte asociata kun [[paŝtismo]], kaj arkadiaj [[utopio]]j. Ŝafo estas oftaj figuroj en multaj [[mitologio]]j — kiaj por la temo de la [[Ora ŝaffelo]] — kaj de ĉefaj religioj, ĉefe ĉe la [[Abrahama religio|abrahamaj religioj]]. En ritaro de kaj antikvaj kaj modernaj religioj, ŝafoj estas uzataj kiel [[bestofero]]j. == Priskribo kaj evoluo == [[Dosiero:Sturbridge Ram.jpg|eta|maldekstra|Ŝafo (virŝafo).]] [[Dosiero:A sheep in the long grass.jpg|eta|maldekstra|Kapo de aldomigita ŝafino inter longa herbaro.]] [[Dosiero:Crâne mouton.jpg|eta|maldekstra|Kranio.]] [[Dosiero:Take ours!.jpg|eta|maldekstra|[[Sufolka ŝafo|Sufolkaj]] estas mezgranda lanprodukta, nigravizaĝa raso de viandoŝafo, kiu formas 60% el la ŝafa populacio en Usono.<ref name="storey">Simmons & Ekarius</ref>]] Aldomigitaj ŝafoj estas relative malgrandaj remaĉuloj, kutime kun krispa hararo nomita lano kaj ofte kun kornoj formante flankan [[spiralo]]n. Aldomigita ŝafo diferencas el siaj naturaj parencoj kaj prauloj je kelkaj aspektoj, kaj iĝis unike neoteniaj, tio estas junaspektaj, kiel rezulto de selekta bredado fare de homoj.<ref>Budiansky, pp. 97–98.</ref><ref>Budianksy, pp. 100–01.</ref> Kelkaj primitivaj rasoj de ŝafoj retenas kelkajn el la karakteroj de ties naturaj kuzoj, kiaj la mallongajn vostojn. Depende de la raso, aldomigitaj ŝafoj povas ne havi kornojn (i.e. [[Senkorna gregaro|senkornaj]]), aŭ havi kornojn en ambaŭ seksoj, aŭ nur en maskloj. Plej kornaj rasoj havas ununuran paron, sed kelkaj rasoj povas havi kelkajn.<ref name="sheep and goat"/> Alia unika trajto de aldomigitaj ŝafoj kompare kun naturaj similuloj estas ties ampleksa variado en koloroj. Naturaj ŝafoj havas tre grandan varion de brunaj nuancoj, kaj variado ene de la specio estas tre limigita. Koloroj de aldomigitaj ŝafoj gamas el pure blanka al malhela ĉokoladbruna kaj eĉ punkteca aŭ makuleca.<ref name="rmcsba"/><ref name="bcsba"/> Selektado por facile tinktureblaj blankaj lanaĵoj ekas frue en ŝafa aldomigo, kaj ĉar blanka lano estas [[dominanta trajto]] ĝi etendiĝis rapide. Tamen, koloraj ŝafoj aperas en multaj modernaj rasoj, kaj povas eĉ aperi kiel [[recesiva]] trajto ĉe blankaj aroj.<ref name="rmcsba">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.rmncsba.org/|titolo=Natural Colored Sheep|alirdato=2008-01-05|dato=Januaro 2007|verko=Rare Breeds Watchlist|eldoninto=Rocky Mountain Natural Colored Sheep Breeders Association}}</ref><ref name="bcsba">{{cite web |url=http://www.bcsba.org.uk/coloured-sheep/coloured-sheep.html |title=An introduction to coloured sheep |accessdate=2008-01-05 |publisher=British Coloured Sheep Breeders Association |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2015-05-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160830141015/http://www.bcsba.org.uk/coloured-sheep/coloured-sheep.html |arkivdato=2016-08-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160830141015/http://www.bcsba.org.uk/coloured-sheep/coloured-sheep.html |archivedate=2016-08-30 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.bcsba.org.uk/coloured-sheep/coloured-sheep.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2015-05-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160830141015/http://www.bcsba.org.uk/coloured-sheep/coloured-sheep.html |arkivdato=2016-08-30 }}</ref> Dum blanka lano estas dezirebla por grandaj komercaj merkatoj, estas [[niĉomerkato]] por koloraj lanaĵoj, ĉefe por [[ŝpinado]].<ref name="hobby"/> La naturo de la lanaĵo ege varias inter la rasoj, el densa kaj tre krispa, al longa kaj hareca. Estas variado de lanaj tipo kaj kvalito eĉ inter membroj de la sama aro, tiele lanklasado estas ero de la komerca procezado de la fibro. Depende el la raso, ŝafoj montras gamon de altoj kaj pezoj. Ties indico de kresko kaj matureca pezo estas [[heredebla]] trajto kiu estas ofte selektita per bredado.<ref name="storey"/> Ŝafinoj tipe pezas inter 45 kaj 100&nbsp;kg, kaj virŝafoj inter 45 kaj 160&nbsp;kg.<ref>Melinda J. Burrill Ph.D. Professor Coordinator of Graduate Studies, Department of Animal and Veterinary Sciences, California State Polytechnic University, Sheep, World Book, Mackiev, 2004</ref> Kiam ĉiuj konstantaj dentoj estis aperintaj, la ŝafo havas 20 dentojn.<ref>Frandson, R. D. kaj T. L. Spurgeon. 1992. Anatomio kaj fiziologio de farmanimaloj. 5a eld. Lippincott, Williams and Wilkins. 572 pp</ref> Matura ŝafo havas 32 dentojn. Kiel ĉe aliaj remaĉuloj, la antaŭaj dentoj en malsupra makzelo mordas kontraŭ forta, sendenta kuseno en la supra makzelo. Tiuj estas uzataj por pluki vegetaĵaron, poste la malantaŭaj dentoj maĉas ĝin antaŭ ĝi estu englutita. Estas ok subaj antaŭaj dentoj ĉe remaĉuloj, sed estas ioma malkonsento ĉu tiuj estas ok [[incizivo]]j, aŭ ses incizivoj kaj du inciziv-formaj [[kanino]]j. Tio signifas ke la [[Dentaro|denta formulo]] ĉe ŝafoj estas ĉu 0.0.3.3/4.0.3.3 aŭ 0.0.3.3/3.1.3.3<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.vivo.colostate.edu/hbooks/pathphys/digestion/pregastric/cowpage.html|titolo=Dental Anatomy of Ruminants from [[Colorado State University]]|alirdato=2014-04-14|dato=2001-11-07|eldoninto=Vivo.colostate.edu|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110928131653/http://www.vivo.colostate.edu/hbooks/pathphys/digestion/pregastric/cowpage.html|arkivdato=2011-09-28}}</ref> Estas granda [[diastemo]] inter la [[incizivo]]j kaj la [[Vangodento#Molaro|molaroj]]. Por la unuaj kelkaj jaroj de vivo eblas kalkuli la aĝon de ŝafoj el ties antaŭaj dentoj, ĉar paro de [[laktodento]]j estas anstataŭata de pli grandaj plenkreskaj dentoj ĉiujare, kaj tiele la kompleta serio de ok plenkreskaj antaŭaj dentoj estos kompletita ĉirkaŭ je kvar jaroj de aĝo. La antaŭaj dentoj estas poste laŭgrade perditaj laŭlonge de la ŝafa aĝo, kio faras pli malfacile por ili manĝi kaj malhelpas ties sanon kaj produktivecon de la animalo. Pro tiu tialo, aldomogitaj ŝafoj ĉe normala [[paŝtejo]] malrapide ekkadukiĝas el kvar jaroj antaŭen, kaj la averaĝa vivespero de ŝafo estas 10 al 12 jaroj, kvankam kelkaj ŝafoj povas vivi tiom longe kiom ĝis 20 jaroj.<ref name="sheep and goat">Ensminger</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.sheep101.info/sheepbasics.html|titolo=Sheep Basics|alirdato=2007-11-27|familia nomo=Schoenian|persona nomo=Susan|verko=Sheep101.info}}</ref><ref name="begin">Smith et al.</ref> Ŝafoj havas bonan aŭdkapablon, kaj estas sensemaj al bruo kiam ili estas manipulataj.<ref name=smith5>Smith et al., p. 5.</ref> Ŝafoj havas horizontalajn fendoformajn pupilojn, posedante elstaran [[periferia vidkapablo|periferian vidkapablon]]; per vidkampoj de proksimume 270° al 320°, ŝafoj povas vidi malantaŭe sen neceso turni siajn kapojn.<ref name="hobby">Weaver</ref><ref name="ASI">{{cite journal |last=Shulaw |first=Dr. William P. |year=2006 |title=Sheep Care Guide |url=http://www.sheepusa.org/index.phtml?page=site/get_file&print=1&file_id=9a0f14975be048606228762fc2d2a7ff |publisher=American Sheep Industry Association |accessdate=2008-09-08 }}{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Multaj rasoj havas nur mallongan hararon survizaĝe, kaj kelkaj havas vizaĝan lanon (se ioman) limigite al la frunto aŭ al la areo de la makzela angulo; la ampleksaj anguloj de periferia vidkapablo aplikiĝas al tiuj rasoj. Kelkaj rasoj tendencas havi konsiderindan lanokvanton ĉevizaĝe; ĉe kelkaj individuoj de tiuj rasoj, periferia vidkapablo povas iĝis ege malpliigita pri "lana blindeco", se ili ne estas ĵuse tonditaj ĉirkaŭvizaĝe.<ref>{{cite journal | last1 = Terrill | first1 = C. E. | last2 = Hazel | first2 = L. N. | year = 1946 | title = Heritability of neck folds and face covering in range Rambouillet lambs as evaluated by scoring | url = | journal = J. Anim. Sci. | volume = 5 | issue = | pages = 170–179 }}</ref> Ŝafoj havas malgrandan [[profundopercepto]]n; ombroj kaj deklivoj en la grundo povas igi ŝafojn halti. Ĝenerale, ŝafoj havas emon moviĝi for el la mallumo kaj en bon-helajn areojn,<ref name="modern"/> kaj preferas moviĝi supren kiam ĝenite. Ŝafoj ankaŭ havas elstaran [[flarsenso]]n, kaj, kiel ĉiuj specioj de sia genro, havas odorglandojn ĵus antaŭ la okuloj, kaj interfingraj ĉe la piedoj. La celo de tiuj glandoj estas necerta,<ref name="Smith4"/> sed tiuj sur la vizaĝo povas esti uzataj por [[reproduktado|reproduktaj kondutoj]].<ref name="storey"/> Ankaŭ la piedglandoj eble estas rilatitaj al reproduktado,<ref name="storey"/> sed alternativaj kialoj, kiel ekzemple sekrecio de kromproduktoj aŭ odorsignoj por helpi al perditaj ŝafoj trovi sian grupon, estis ankaŭ proponitaj.<ref name="Smith4">Smith et al., p. 4.</ref> === Ŝafoj kompare al kaproj === Ŝafoj kaj [[kapro]]j estas tre proksime rilataj kaj ambaŭ estas en la subfamilio [[Kaprenoj]]. Tamen, ili estas apartaj specioj, kaj tiele [[Hibrido (biologio)|hibridoj]] rare okazas, kaj estas ĉiam nefekundaj. Hibrido de ŝafino kaj virkapro estas nomata ŝaf-kapra hibrido (nur unusola tia animalo estis konfirmita), kaj devas esti nekonfuzata kun la ŝaf-kapra [[ĥimero]], kvankam ambaŭ estas konata kiel "ŝafkapro". Vidaj diferencoj inter ŝafoj kaj kaproj estas la barbo de kaproj kaj dividita supra lipo de ŝafoj. Ŝafovostoj pendas suben, eĉ se mallongas aŭ estis senvostigitaj, dum la mallongaj vostoj de kaproj teniĝas supren. Ŝaforasoj estas ankaŭ ofte nature [[Senkorna gregaro|senkornaj]] (ĉu en ambaŭ seksoj aŭ nur ĉe la ino), dum nature senkornaj kaproj estas tre raraj (kvankam multaj estas senkornigitaj artefarite). Maskloj de ambaŭ specioj diferenciĝas je tio ke virkaproj akiras unikan kaj fortan odoron dum la [[oestro]], dum virŝafoj ne.<ref name="begin"/> === Rasoj === [[Dosiero:Synchronized Sheep Judging.jpg|eta|Ŝafoj juĝataj pri sia kongrugrado al sia [[rasa standardo]], kaj tenitaj per la plej komuna metodo.]] La aldomigita ŝafo estas mult-cela animalo, kaj la pli ol 200 [[raso]]j nune ekzistantaj estis kreitaj por plenumi tiujn diversajn celojn.<ref name="sheep and goat"/><ref name="okstate">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.ansi.okstate.edu/breeds/sheep/|titolo=Sheep (Ovis aries)|alirdato=2007-11-02|verko=Breeds of Livestock|eldoninto=Oklahoma State University Dept. of Animal Science}}</ref> Kelkaj fontoj havigas kalkulon de milo aŭ eĉ pli da rasoj,<ref name="Dwyer2008">{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/books?id=KxlbW9to_1YC&pg=PA56|titolo=The Welfare of Sheep|alirdato=15-a de oktobro 2010|aŭtoro=Cathy M. Dwyer|dato=31a de Julio 2008|eldoninto=シュプリンガー・ジャパン株式会社|ISBN=978-1-4020-8552-9|paĝoj=56–}}</ref><ref name="Jensen2009">{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/books?id=FuJKSEgccUEC&pg=PA162|titolo=The ethology of domestic animals: an introductory text|alirdato=15a de Oktobro 2010|aŭtoro=Per Jensen|jaro=2009|eldoninto=CABI|ISBN=978-1-84593-536-8|paĝoj=162–}}</ref> sed tiuj nombroj ne povas esti verigitaj, laŭ aliaj kelkaj fontoj.<ref name="hobby"/><ref name="begin"/> Tamen, kelkaj centoj da ŝaforasoj estis identigitaj de FAO (Organizaĵo pri Nutrado kaj Agrikulturo de UN), kun ĉirkaŭkalkulaj nombroj variaj iome el tempo al tempo: ekz. 863 rasoj je 1993,<ref>Maijala, K. 1997, Genetic aspects of domestication, common breeds and their origin. En: Piper, L. kaj A. Ruvinsky (eld.). The genetics of sheep. CABI</ref> 1314 rasoj je 1995<ref>Scherf, B. D. 2000. World watch list for domestic animal diversity. 3a Eldono. FAO, Romo. 726 pp.</ref> kaj 1229 rasoj je 2006.<ref name="FAO 2007">FAO. 2007. State of the world's animal genetic resources for food and agriculture. 512 pp.</ref> (Tiuj nombroj ne enkalkulas formortintajn rasojn, kiuj estas ankaŭ kalkulitaj de FAO.) Por tiaj kalkuloj, la difino fare de FAO de raso estas "ĉu subspecifa grupo de aldomigita gregaro kun difineblaj kaj identigeblaj eksteraj karakteroj kiuj permesas ĝin esti apartigita per vida valorigo el aliaj simile difinitaj grupoj ene de la sama specio aŭ grupo por kiu geografiaj aŭ kulturaj separoj el fenotipe similaj grupoj estis kondukintaj al akceptado de ties aparta identeco."<ref name="FAO 2007"/> Preskaŭ ĉiuj ŝafoj estas klasitaj kiel taŭgaj por havigi certan produkton: lano, viando, lakto, ledo, aŭ kombino en duobla-cela raso. Aliaj uzitaj karakteroj por klasigi ŝafojn estas vizaĝkoloro (ĝenerale blanka aŭ nigra), vostolongo, esto aŭ manko de kornoj, kaj la [[topografio]] por kiu la raso estis disvolvigita. Tiu lasta punkto estas speciale rigardita en Granda Britio, kie rasoj estas priskribitaj ĉu de altaj teroj (montoj aŭ montetoj) aŭ rasoj de malaltaj teroj.<ref name="modern">{{cite book |title=The Modern Shepherd |last=Brown |first=Dave |author2=Sam Meadowcroft |year=1996 |publisher=Farming Press |location=Wharfedale Road, Ipswich 1P1 4LG, United Kingdom |isbn=0-85236-188-2 }}</ref> Ŝafoj povas esti ankaŭ de dika [[vosto]], kio estas duobla-cela raso ofta en Afriko kaj en Azio kun grandaj grasujoj ene kaj ĉirkaŭ sia vosto. [[Dosiero:Barbados Blackbelly.JPG|eta|maldekstra|altdekstre|La [[Barbadosa Nigraventrulo]] estas harŝafa raso de deveno el [[Karibio]].]] Rasoj estas ofte kategoriigitaj laŭ la tipo de sia lano. Fajnlanaj rasoj estas tiuj kiuj havas lanon de granda krispo kaj denseco, kiuj estas preferataj por tekstila industrio. Plej el tiuj derivas el ŝafoj de la raso [[Merino|merina]], kaj tiu raso pludominas la tutmondan ŝafindustrion. Lanugaj rasoj havas lanon inter la pintoj, kaj estas tipe rapidkreskantaj viandon kaj virŝafoj reproduktiĝas havante malhelajn vizaĝojn.<ref name="D’Arcy">D’Arcy, J.B., Sheep Management & Wool Technology, NSW University Press, 1986, ISBN 0-86840-106-4</ref> Kelkaj ĉefaj mezgrandaj lanorasoj, kiaj [[Corriedale ŝafo|Corriedale]], estas duobla-cela kruciĝo de rasoj kun longa kaj fajna lano kaj estis kreitaj por komercaj aroj de alta-produktado. Longlanaj rasoj estas la plej grandaj ŝafoj, kun longa lano kaj malrapida kreskindico. Longlanaj ŝafoj estas pli valoraj por krucbredado por plibonigi la trajtojn de aliaj ŝafotipoj. Por ekzemplo: la amerika raso [[Kolumbia ŝafo|Kolumbia]] estis disvolvigita per kruciĝo de virŝafoj de [[Lincoln (ŝafo)|Lincoln]] (longlana raso) kun fajnlanaj ŝafinoj de [[Rambouillet (ŝafo)|Rambouillet]]. Ŝafoj de kruda aŭ por [[tapiŝo]] lano estas tiuj kun mezgranda al longa lano de karaktera krudeco. Rasoj tradicie uzitaj por tapiŝa lano montras grandan varieblon, sed la ĉefa postulo estas lano kiu ne rompiĝos pro peza uzado (kio okazos ĉe tiu de plej fajnaj rasoj). Ĉar la petado de tapiŝ-kvalitaj lanoj malkreskas, kelkaj bredistoj de tiu speco de ŝafoj provas uzi kelkajn el tiuj tradiciaj rasoj por alternativaj celoj. Aliaj ĉiam estis ĉefe viand-unuaklasaj ŝafoj.<ref name="living">Wooster, 2005.</ref> Minora klaso de ŝafoj estas la rasoj por [[lakto]]. Duobla-celaj rasoj kiuj povas esti ĉefe por viando aŭ lano estas ofte uzataj duarange kiel laktoproduktaj animaloj, sed estas kelkaj rasoj kiuj estas ĉefe uzataj por laktoproduktado. Tiuj ŝafoj ja produktas pli grandan kvanton de lakto kaj havas iome pli longajn laktoproduktajn kurbojn.<ref>{{cite book |title=Dairy Sheep Nutrition |last=Pulina |first=Giuseppe |author2=Roberta Bencini |year=2004 |publisher=CABI Publishing |isbn=0-85199-595-0 |url=http://books.google.com/?id=rTdfR3ŬWXQC&dq=dairy+sheep+breeds }}{{404|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> En la kvalito de ilia lakto, gras- kaj protein-enhavaj procentoj de laktoŝafoj distingiĝas de nelaktaj rasoj sed enhavo de [[laktozo]] ne varias.<ref name="Pulina2">Pulina et al. p. 2.</ref> Lasta grupo de ŝafaj rasoj estas tiu por ledo aŭ '''harŝafoj''', kiuj absolute ne kreskas lanon. Harŝafoj estas similaj al tiuj dekomence aldomigitaj ŝafoj tenitaj antaŭ disvolvigo de lanrasoj, kaj estas bredataj por viando kaj felojn. Kelkaj modernaj rasoj de harŝafoj, kiaj [[Dorper (ŝafo)|Dorper]], rezultas el kruciĝoj inter lan- kaj har-rasoj. Por produktado de viando kaj ledo, harŝafoj estas pli malmultekoste eltenitaj, ĉar ili ne bezonas tondadon.<ref name="living"/> Harŝafoj estas ankaŭ pli rezistaj al parazitoj kaj al varma vetero.<ref name="begin"/> Pro la moderna plialtiĝo de komerca [[agrikultura industrio]] kaj malaltiĝo de surloka [[familio|familiaj farmoj]], multaj rasoj de ŝafoj estas en danĝero de [[formorto]]. La ''Rare Breeds Survival Trust'' de [[Granda Britio]] listigas 22 indiĝenajn rasojn kiel havantaj nur po 3,000 registritajn animalojn, kaj la usona ''The Livestock Conservancy'' listigas 14 kiel ĉu "draste endanĝeritaj" aŭ "minacataj".<ref>{{cite web |url=http://www.rbst.org.uk/watch-list/sheep.php |title=Sheep |accessdate=2008-09-07 |author=Rare Breeds Survival Trust (UK) |date=Januaro 2008 |work=Rare Breeds Watchlist |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080622235527/http://www.rbst.org.uk/watch-list/sheep.php |archivedate=2008-06-22 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2015-05-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080622235527/http://www.rbst.org.uk/watch-list/sheep.php |arkivdato=2008-06-22 }}{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080622235527/http://www.rbst.org.uk/watch-list/sheep.php |date=2008-06-22 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.rbst.org.uk/watch-list/sheep.php |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2015-05-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080622235527/http://www.rbst.org.uk/watch-list/sheep.php |arkivdato=2008-06-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.rbst.org.uk/watch-list/main.php |title=Watchlist |accessdate=2008-09-07 |author=Rare Breeds Survival Trust (UK) |year=2008 |work=A numerical guide to the 2008 Watchlist categories |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080731020600/http://www.rbst.org.uk/watch-list/main.php |archivedate=2008-07-31 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2015-05-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080731020600/http://www.rbst.org.uk/watch-list/main.php |arkivdato=2008-07-31 }}{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080731020600/http://www.rbst.org.uk/watch-list/main.php |date=2008-07-31 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.rbst.org.uk/watch-list/main.php |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2015-05-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080731020600/http://www.rbst.org.uk/watch-list/main.php |arkivdato=2008-07-31 }}</ref><ref>{{Citation|url = http://www.livestockconservancy.org/index.php/heritage/internal/conservation-priority-list#Sheep|title = Conservation Priority List|publisher = The Livestock Conservancy|accessdate = 2013-09-03|work = livestockconservancy.org}}</ref> Preferoj por rasoj kun unuformaj karakteroj kaj rapida kresko pelis heredajn (aŭ relikvajn) rasojn al marĝenoj de la ŝafindustrio.<ref name="living"/> Tiuj kiuj restas estas eltenitaj danke al klopodoj de konservemaj organizoj, rasregistroj, kaj individuaj farmistoj dediĉitaj al ties konservado. ==== Listo de rasoj ==== {{Div col|cols = 3}} * [[Barbadosa Nigraventrulo]] * [[Corriedale ŝafo|Corriedale]] * [[Dorset (ŝafo)|Dorsetaj Kornuloj]] * [[Dorper (ŝafo)|Dorper]] * [[Kolumbia (ŝafo)|Kolumbia]] * [[Angla Ŝafo Leicester|Leicester]] * [[Lincoln (ŝafo)|Lincoln]] * [[Merino]] * [[Persa Nigrakapulo]] * [[Rambouillet (ŝafo)|Rambouillet]] * [[Sufolka ŝafo]] * [[Ŝetlanda ŝafo]] {{Div col end}} == Manĝo == [[Dosiero:German ewe grazing closeup.jpg|eta|dekstra|altdekstre|Paŝtanta ŝafino]] Ŝafoj estas nur [[herbovora]]j mamuloj. Plej rasoj preferas paŝti [[herbo]]n kaj alian mallongan [[fibro|fibraĵon]], evitante la pli altajn lignecajn partojn de plantoj kiujn kaproj ja prete konsumas.<ref name="Pugh, pp. 19">Pugh, pp. 19.</ref> Kaj ŝafoj kaj kaproj uzas siajn [[lipo]]jn kaj [[lango]]jn por selekti partojn de la planto kiuj estas pli facile digesteblaj aŭ pli altaj pro nutraĵoj.<ref name="Pugh, pp. 19"/> Ŝafoj, tamen, bone paŝtas en [[Unukultivo|unukultivaj]] paŝtejoj kie plej kaproj faras tion malbone.<ref name="Pugh, pp. 19"/> Kiel ĉiuj remaĉuloj, ŝafoj havas komplikan [[Digestado#Besta digestado|digestosistemon]] komponitan de kvar ĉambroj, kiuj permesas ilin rompi la [[celulozo]]n el tigoj, folioj, kaj semoj al pli simplaj [[karbonhidrato]]jn. Kiam ŝafoj [[Paŝtado|paŝtas]], vegetalo estas maĉata al amaso nome [[Boluso (digesto)|boluso]], kiu estas poste pasata tra la [[rumeno]], al la [[centipelio]]. La rumeno estas 19- al 38-litrenhava organo en kiu la manĝo estas fermentita.<ref name=simmons146>Simmons & Ekarius, p. 146.</ref> La fermentantaj organismoj estas bakterioj, fungoj, kaj protozooj.<ref>Van Soest, P. J. 1994. Nutritional ecology of the ruminant. 2a eld. Cornell Univ. Press. 476 pp.</ref> Aliaj gravaj rumenaj organismoj estas kelkaj [[arĥioj]], kiuj produktas [[metano]]n el [[karbondioksido]].<ref>{{cite journal | last1 = Wright | first1 = A.-D. G. | display-authors = 1 | last2 = et al | year = 2004 | title = Molecular diversity of rumen methanogens from sheep in Western Australia | url = | journal = Appl. Environ. Microbiol | volume = 70 | issue = | pages = 1263–1270 | doi=10.1128/aem.70.3.1263-1270.2004|issn=0099-2240}}</ref> La boluso estas periode reelglutita reen al la buŝo por aldona maĉado kaj [[salivo|salivado]].<ref name=simmons146/> Tio estas [[adapto]] kiu permesas al remaĉuloj paŝtadi tre rapide matene, kaj tute maĉadi kaj digesti manĝon poste dum la tago.<ref>Smith et al., p. 56.</ref> Tio estas pli sekura ol paŝtadi malrapide, kio postulas malaltigi la kapon tiele lasante la animalon vundebla antaŭ predantoj.<ref name="begin"/> La postaj stomakeroj estas [[omaso]] kaj [[abomaso]]. Krom paŝtado de herbo, la alia manĝo por ŝafoj estas [[fojno]], ofte dum la vintraj monatoj. La kapablo vivteni sin nur el paŝtejoj (eĉ sen fojno) varias depende el la raso, sed ĉiaj ŝafoj povas survivi per tiu dieto.<ref name="living"/> Ankaŭ inklude en kelkaj ŝafaj dietoj estas [[mineralo]]j, ĉu el miksaĵo aŭ el salŝtono. === Paŝtokonduto === Ŝafoj sekvas [[Taga animalo|tagan]] modelon de agado, manĝante el mateniĝo al krepusko, haltante sporade por ripozi kaj remaĉi sian [[boluso]]n. Ideala paŝtejo por ŝafoj ne estas [[gazono]]-simila herbo, sed mikso de [[herbo]]j, [[legomo]]j kaj aliaj vegetaloj.<ref>Simmons & Ekarius, p. 82.</ref> Tipoj de tero kie ŝafoj estas bredataj varias amplekse, el paŝtejoj kiuj estis semitaj kaj plibonigitaj intence al nekultivitaj, indiĝenaj teroj. Oftaj plantoj venenas por ŝafoj estas ĉe plej el la mondo, kaj estas (sed ne limigitaj al) [[bero]]j, kelkaj glanoj el diversaj [[kverko]]j, [[tomato]], [[taksuso]], rabarbo, [[terpomo]], kaj [[rododendro]].<ref>Simmons & Ekarius, p. 160.</ref> [[Dosiero:SnakeValley.JPG|eta|maldekstre|Ŝafoj paŝtantaj sur publika tero]] ==== Efiko sur paŝtejo ==== Ŝafoj estas tre [[Paŝtado|paŝtantaj]] herbovoruloj, malkiel [[Plukopaŝtado|plukantaj]] animaloj kiaj kaproj kaj cervoj kiuj preferas pli altan foliaron. Havante multe pli mallarĝan vizaĝon, ŝafoj paŝtas plantojn tre proksime al la grundo kaj povas [[Tropaŝtado|troeluzadi]] paŝtejon multe pli rapide ol bovoj.<ref name="begin"/> Pro tio, multaj ŝafistoj uzas administratan intensivan rotacian paŝtadon, kie ŝafaro rotacias tra multaj paŝtejoj, donante al plantoj tempon por rekuperiĝi.<ref name="begin"/><ref name="modern"/> Paradokse, ŝafoj povas ambaŭ kaj kaŭzi kaj solvi la etendon de [[invada specio|invadaj plantospecioj]]. Ŝanĝante la naturan staton de paŝtejoj, ŝafoj kaj aliaj gregoj povas prepari la vojon por invadaj plantoj. Tamen, ŝafoj ankaŭ preferas manĝi invadajn speciojn kiaj [[tegmentbromuso]], ''Euphorbia esula'', ''Pueraria'' kaj ''Centaurea maculosa'' super (anstataŭ) indiĝenaj specioj kiaj [[Artemizio]]j, farante paŝtantajn ŝafojn efikaj por konserva paŝtado.<ref>Simmons & Ekarius, p. 143.</ref> Studoj kondukitaj en la [[Kantono Imperial (Kalifornio)]] komparante ŝafopaŝtado kun [[herbicido]]j por [[Trudherbo|kontraŭtrudherba]] kontrolo ĉe kampoj de [[luzerno]]. Tri studoj pruvis ke paŝtantaj ŝafoj estas ĝuste tiom efika kiom herbicidoj en kontrolo de vintraj herboj. Ankaŭ [[entomologo]]j komparas paŝtantajn ŝafojn al [[insekticido]]j por insektokontrolo ĉe vintra luzerno. En tiu studo, ŝafoj havigis insektokontrolon tiom efika kiel insekticidoj.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://ucanr.org/delivers/impactview.cfm?impactnum=176|titolo=Sheep grazing reduces pesticide use in alfalfa|verko=ucanr.org|eldoninto=University of California Agriculture and Natural Resources}}</ref> === Remaĉado === [[Dosiero:Rumen-sheep2.jpg|eta|dekstra|Remaĉula sistemo]] Dum fermentado, la [[rumeno]] produktas gason kiu devas esti elpelita; ĝenado al la organo, kia subitaj ŝanĝoj en la ŝafa dieto, povas kaŭzi la eblan fatalan kondiĉon de stomaka ŝtopado, kiam gaso iĝas kaptita en la rumeno, pro refleksa fermo de la ezofaga sfinktro kiam en kontakto kun ŝaŭmo aŭ likvido.<ref name="Kimberling, C. V 1988">Kimberling, C. V. 1988. Jensen and Swift's diseases of sheep. 3a eld. Lea & Fibiger, Philadelphia. 394 pp.</ref> Post fermentado en la rumeno, manĝaĵo pasas en la [[centipelio]]n kaj en la [[omaso]]n; specialaj manĝoj kiaj grenoj povas alpasi al la rumeno kune. Post la unuaj tri ĉambroj, manĝaĵoj moviĝas en la [[abomaso]]n por fina digestado antaŭ procesi ilin ĉe la [[intesto]]j. La abomaso estas la nura el la kvar ĉambroj analoge al la homa stomako, kaj estas foje nomata "vera stomako".<ref>Simmons & Ekarius, p. 171.</ref> === Koncentrataj dietoj === Ŝafo estas unu el malmultaj gregaj animaloj bredataj por viando nuntempe kiu rare estis bredataj laŭ [[Intensa agrikulturo|intensiva]], fermita animala [[bredado]].<ref name="hobby"/> Kvankam estas pliiĝanta movado defendanta alternativajn farmostilojn, granda porcentaĵo de [[bovo]]j, [[porko]]j, kaj [[kortobirdo]]j estas ankoraŭ produktitaj laŭ tiaj kondiĉoj.<ref name="storey"/> Kontraste, nur kelkaj ŝafoj ricevas regule altajn koncentrojn de grenomanĝo, multe malpli tenitaj en fermejoj. Ĉefe ĉe industriigitaj landoj, ŝafoproduktistoj povas grasigi komercajn ŝafidojn antaŭ buĉado en "graskortoj" aŭ ''grasigejoj''.<ref name="begin"/> Multaj ŝafobredistoj kromnutras kaj ŝafinojn kaj virŝafojn per ĉiutaga porcio de greno dum la epoko de reproduktado por pliigi la [[fekundeco]]n.<ref>Smith et al., p. 101.</ref> Ŝafinoj povas esti kromnutrataj dum gravedeco po pliigi naskopezon, ĉat 70% el la ŝafida kresko okazas en la lastaj kvin al ses semajnoj de gravedo.<ref name="hobby"/> [Tamen, tronutrado de ŝafinidoj (t.e. neplenkreskaj ŝafinoj) en frua gravedeco povas rezulti en limigita placenta disvolvigo, limigante la kreskon de fetaj ŝafidoj es la fina gravedepoko.<ref>{{Citaĵo el gazeto|titolo=Nutrient partitioning during pregnancy: adverse gestational outcome in overnourished adolescent dams|url=https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-nutrition-society_2000-02_59_1/page/n116|familia nomo=Wallace|persona nomo=J. M.|jaro=2000|gazeto=Proc. Nutr. Soc.|volumo=59|COI=10.1017/s0029665100000136|paĝoj=107–117}}</ref><ref>{{cite journal | last1 = Redmer | first1 = D. A. | last2 = Wallace | first2 = J. M. | last3 = Reynolds | first3 = L. P. | year = 2004 | title = Effect of nutrient intake during pregnancy on fetal and placental growth and vascular development | url = | journal = Domestic Anim. Endocrinol | volume = 27 | issue = | pages = 199–217 | doi=10.1016/j.domaniend.2004.06.006}}</ref>] Krome, nur mamnutrantaj ŝafinoj kaj ĉefe aĝaj aŭ malsanaj ŝafoj ricevas ofte suplementan grenon.<ref name="hobby"/><ref name="living"/> Nutrado devas esti speciale formulata, ĉar manĝo de plej bovoj, kortobidoj, porkoj, kaj eĉ kelkaj kaproj enhavas altajn nivelojn de [[kupro]] kiuj estas mortigaj al ŝafoj.<ref name="hobby"/> La sama danĝero estas ĉe mineralaj suplementoj kiaj tiuj de salŝtonoj.<ref>Simmons & Ekarius, p. 159.</ref> == Kutimaro == [[Dosiero:DreibornerHochflächeSchafherde.webm|eta|Ŝafaro sekvanta ŝafarestron.]] [[Dosiero:Border Collie sheepdog trial.jpg|eta|Ŝafaro montranta gregeman konduton dum [[ŝafhundo|ŝafhunda konkurenco]].]] == Reproduktado == == Sano == == Ekonomia gravo == == Kiel manĝo == * [[Ŝaffromaĝo]] == En scienco == == En kulturo, religio kaj arto == == Figuraj sencoj == Figura sence, śafo povas esti: * homo tro bona, en [[ReVo]]: {{citaĵo|''se vi faros vin ŝafo, la lupoj vin manĝos''}}; * homo blinde imitema, en [[ReVo]]: {{citaĵo|''ŝafe sekvi la antaŭirantojn''}} (Vd ankaŭ: [http://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno-plus?apm=0&aid=e0f&datum=19310005&seite=00000165&zoom=2 La ŝafoj en maron]). == Proverbo == Ekzistas pluraj [[proverbo]]j pri ŝafo en la [[Proverbaro Esperanta]] de [[L. L. Zamenhof]], inter ili<ref>[[q:Zamenhofa Proverbaro|Zamenhofa Proverbaro]] ĉe Vikicitaro ([http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php kopio ĉe lernu] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111225060747/http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php |date=2011-12-25 }})</ref>: * {{citaĵo|''De malbona ŝafo estas bona eĉ tufo.''}} * {{citaĵo|''Gardatan ŝafon eĉ lupo timas.''}} * {{citaĵo|''Se vi faros vin ŝafo, la lupoj vin manĝos.''}} == Vidu ankaŭ == * [[Merino]] * [[Paŝtistismo]] * [[Paŝtismo]] * [[Ŝafisto]] * [[Ŝafhundo]] * [[Ŝaffromaĝo]] * [[Ŝafo (konstelacio)]] == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Literaturo == * Budiansky, Stephen (1999). The Covenant of the Wild: Why animals chose domestication. Yale University Press. ISBN 0-300-07993-1. * Ensminger, Dr. M.E.; Dr. R.O. Parker (1986). Sheep and Goat Science, Fifth Edition. Danville, Ilinojso: The Interstate Printers and Publishers Inc. ISBN 0-8134-2464-X. * Pugh, David G. (2001). Sheep & Goat Medicine. Elsevier Health Sciences. ISBN 0-7216-9052-1. * Simmons, Paula; Carol Ekarius (2001). Storey's Guide to Raising Sheep. North Adams, MA: Storey Publishing LLC. ISBN 978-1-58017-262-2. * Smith M.S., Barbara; Mark Aseltine PhD; Gerald Kennedy DVM (1997). Beginning Shepherd's Manual, Second Edition. Ames, Iovao: eldonejo de la [[Iovaa Ŝtata Universitato]]. ISBN 0-8138-2799-X. * Weaver, Sue (2005). Sheep: small-scale sheep keeping for pleasure and profit. 3 Burroughs Irvine, CA 92618: Hobby Farm Press, an imprint of BowTie Press, a division of BowTie Inc. ISBN 1-931993-49-1. * Wooster, Chuck (2005). Living with Sheep: Everything You Need to Know to Raise Your Own Flock. Geoff Hansen (Photography). Guilford, Connecticut: The Lyons Press. ISBN 1-59228-531-7. === Kromaj legadoj === * Anne-Marie Brisebarre, Hubert Germain, André Dirand, Des moutons, Nantes, Gulf Stream,‎ 2004 (ISBN 978-2-909421-20-9) * Jeanne Bruguère-Picoux, Maladie des moutons, Paris, La France Agricole,‎ 1994, 1e éd. (ISBN 978-2-85557-011-2) * Pierre Pensuet, Toussaint Gilbert, Élevage des chèvres et des moutons, Paris, De Vecchi,‎ 1983 (ISBN 978-2-7328-0391-3) (en) Stephen Budiansky, The Covenant of the Wild: Why animals chose domestication, New Haven, Yale University Press,‎ 1999, poche (ISBN 978-0-300-07993-7) * (en) Dr. M.E. Ensminger, Dr. R.O. Parker, Sheep and Goat Science, Fifth Edition, Danville, Illinois, The Interstate Printers and Publishers Inc,‎ 1986, 5e éd. (ISBN 978-0-8134-2464-4, OCLC 13276444, LCCN 84081773) * (en) Paula Simmons, Carol Ekarius, Storey's Guide to Raising Sheep, North Adams, MA, Storey Publishing LLC,‎ 2001 (ISBN 978-1-58017-262-2, LCCN 00058804) * (en) Barbara Smith M.S., Mark Aseltine PhD, Gerald Kennedy DVM, Beginning Shepherd's Manual, Second Edition, Ames, Iovao, eldonejo de la [[Iovaa Ŝtata Universitato]],‎ 1997, 2-a eld., poche (ISBN 978-0-8138-2799-5, LCCN 96051981) * (en) Sue Weaver, Sheep: small-scale sheep keeping for pleasure and profit, 3 Burroughs Irvine, CA 92618, Hobby Farm Press, an imprint of BowTie Press, a division of BowTie Inc.,‎ 2005 (ISBN 978-1-931993-49-4, OCLC 56942472, LCCN 2004025520) * (en) Chuck Wooster, Geoff Hansen (Photography), Living with Sheep: Everything You Need to Know to Raise Your Own Flock, Guilford, Connecticut, The Lyons Press,‎ 2005 (ISBN 978-1-59228-531-0, OCLC 57186511, LCCN 2004065025) [[Dosiero:Ovejas en Patagonia - Argentina.jpg|eta|centre|600ra|Ŝafoj en [[Patagonio]], [[Argentino]]]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=sxaf}}{{Portalo|Zoologio}} * [http://www.sheepusa.org/ American Sheep Industry] * [http://www.dpi.qld.gov.au/cps/rde/dpi/hs.xsl/27_120_ENA_HTML.htm Sheep Industry] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080411131558/http://www.dpi.qld.gov.au/cps/rde/dpi/hs.xsl/27_120_ENA_HTML.htm |date=2008-04-11 }} (Queensland) * [http://cansheep.ca/index.htm Canadian Sheep Federation] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080525101357/http://cansheep.ca/index.htm |date=2008-05-25 }} * [http://www.nationalsheep.org.uk/index.php National Sheep Association] (UK) * [http://nzsheep.co.nz/ New Zealand Sheepbreeders Association] * [http://www.sheepmagazine.com/index.html Sheep magazine] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071228232039/http://www.sheepmagazine.com/index.html |date=2007-12-28 }}, artikoloj disponeblaj senpage rete * Vidu la [http://pre.ensembl.org/Ovis_aries/Info/Index ŝafan genomon] ĉe Ensembl {{Tradukita|lingvo= en |artikolo=Sheep |revizio=660680052}} {{Havenda artikolo|Ŝafo}} [[Kategorio:Aldomigitaj bestoj]] [[Kategorio:Kaprenoj]] [[Kategorio:Ovio]] [[Kategorio:Ŝafoj| ]] svbl9kx6waq8glxsuwa6otrs0io3ajg 0 18715 9480495 9464423 2026-09-22T19:41:55Z Nvss132 224431 9480495 wikitext text/x-wiki {{Sen fontoj|Esperanto|2015}} [[Dosiero:2008-07-26 uk rememoro mortintoj.JPG|eta|dekstra|Roterdamo, 2008: La 93-a Universala Kongreso de Esperanto kun 1845 partoprenantoj.]] '''Esperantistoj''' estas unu el la nomoj por personoj, kiuj parolas [[Esperanto]]n. Laŭ la [[Bulonja Deklaracio|Bulonja "Deklaracio pri la esenco de Esperantismo"]], ''esperantisto'' estas nomata "ĉiu persono, kiu scias kaj uzas la lingvon [[Esperanto]], tute egale por kiaj celoj li ĝin uzas. Apartenado al ia aktiva societo esperantista por ĉiu esperantisto estas rekomendata, sed ne deviga" (1905; § 5). Kontraste aliaj homoj, interalie tiuj, kiuj ne estas anoj de la "[[esperantismo]]", preferas la pli neŭtralan esprimon "[[Esperanto-parolanto]]j". Unu el la plej bonaj avantaĝoj esti esperantisto estas, ke per tio oni aliras al lingvoj kaj kulturoj de mondopartoj, kiuj ne partoprenas en la regantaj „inter”naciaj kulturoj kaj tial restas kondamnitaj al flankenlaso<ref>Fernando Pita, Interesa enkonduko al mistera lando, Monato, septembro 2018 (?).</ref>. == "Esperanto-parolanto" == {{Mankas fonto|Kelkaj parolantoj de Esperanto ne ŝatas la terminon ''Esperantisto''. Ili argumentas, ke laŭ la vortaroj '-isto' estas persono, kiu aŭ profesie faras ion aŭ ideologie ligiĝas al iu afero; en la kazo de homo, kiu parolas Esperanton, kutime ne temas pri unu el tiuj signifoj - la tempoj, en kiuj oni parolis pri [[Esperantismo]], jam pasis. Krome ili atentigas, ke sciante la anglan aŭ hispanan oni ne jam fariĝas 'anglisto' aŭ 'hispanisto' - do estas eĉ konfuze nomi iun 'Esperantisto', se tiu nur scias kaj uzas Esperanton, sed ne studis ĝin.}} La samaj problemoj ekzistas ankaŭ en la naciaj lingvoj, kie ekzistas vortoj similaj al 'anglisto' unuflanke kaj 'naciisto' aliflanke; tial kelkaj homoj en la informado preferas la nocion 'E-parolanto' aŭ 'Esperanto-parolanto', kiu same kiel 'ital-parolanto' informas nur pri la kapablo paroli la lingvon. Krome kelkfoje oni uzas la vorton ''esperantano'', ''esperantulo'' kaj ''esperanto'' (minuskle). La malavantaĝo de tiu ĉi dua vorto estas, ke ĝi hodiaŭ en multaj lingvoj signifas ankaŭ (aŭ precipe) subtenanto de Esperanto aŭ membro de la [[Esperanto-movado]].<ref>Vidu ekz. [https://www.duden.de/rechtschreibung/Esperantist ''Duden''] ({{de}}), [http://dictionnaire.sensagent.leparisien.fr/esp%C3%A9rantiste/fr-fr/#anchorWiki ''sens<big>a</big>gent''] ({{fr}}) aŭ [http://dizionari.repubblica.it/Italiano/E/esperantista.php?refresh_ce ''repubblica.it''] ({{it}})</ref> === Komparo kun "latinisto" === Eblas alternative kompari la terminon 'esperantisto' kun 'latinisto'. Tiel ĝi signifas personon, kies aparta intereso estas studi kaj uzi tiun lingvon, negepatran al si. === Ne nur lingvoscio === Al kelkaj parolantoj de Esperanto, la difino de Bulonjo estis kontraste nesufiĉa; [[Julio Baghy]] deklaris: ''esti esperantisto signifas ne nur lingvoscion. Ĝi estas destino. Misio. Sopiro al pli bona mondo. Vera esperantisto ne fariĝas, sed naskiĝas, kaj li estas esperantisto jam antaŭ ol li lernis la lingvon''. == Esperantistoj ĉirkaŭ la mondo == '''Esperantistoj laŭ la nacieco''' [[listo de afganaj esperantistoj|afganaj]] - [[listo de albanaj esperantistoj|albanaj]] - [[listo de anglaj esperantistoj|anglaj]] - [[listo de argentinaj esperantistoj|argentinaj]] - [[listo de aŭstraj esperantistoj|aŭstraj]] - [[listo de aŭstraliaj esperantistoj|aŭstraliaj]] - [[listo de bangladeŝaj esperantistoj|bangladeŝaj]] - [[listo de barataj esperantistoj|barataj]] - [[listo de belgaj esperantistoj|belgaj]] -[[listo de belorusaj esperantistoj|belorusaj]]- [[listo de bosnaj esperantistoj|bosnaj]] - [[listo de brazilaj esperantistoj|brazilaj]] - [[listo de britaj esperantistoj|britaj]] - [[listo de bulgaraj esperantistoj|bulgaraj]] - [[listo de butanaj esperantistoj|butanaj]] - [[listo de ĉeĥaj esperantistoj|ĉeĥaj]] - [[listo de ĉinaj esperantistoj|ĉinaj]] - [[listo de danaj esperantistoj|danaj]] - [[listo de estonaj esperantistoj|estonaj]] - [[listo de finnaj esperantistoj|finnaj]] - [[listo de frisaj esperantistoj|frisaj]] - [[listo de francaj esperantistoj|francaj]] - [[listo de germanaj esperantistoj|germanaj]] - [[listo de hebreaj esperantistoj|hebreaj]] - [[listo de hispanaj esperantistoj|hispanaj]] - [[listo de hungaraj esperantistoj|hungaraj]] - [[listo de irakaj esperantistoj|irakaj]] - [[listo de iranaj esperantistoj|iranaj]] - [[listo de irlandaj esperantistoj|irlandaj]] - [[listo de islandaj esperantistoj|islandaj]] - [[listo de israelaj esperantistoj|israelaj]] - [[listo de italaj esperantistoj|italaj]] - [[listo de japanaj esperantistoj|japanaj]] - [[listo de jugoslavaj esperantistoj|jugoslavaj]] - [[listo de kamerunaj esperantistoj|kamerunaj]] - [[listo de kanadaj esperantistoj|kanadaj]] - [[listo de katalunaj esperantistoj|katalunaj]] - [[listo de kartvelaj esperantistoj|kartvelaj]] - [[listo de kimraj esperantistoj|kimraj]] - [[Esperanta movado en Kirgizio|kirgizaj]] - [[listo de kolombiaj esperantistoj|kolombiaj]] - [[listo de koreaj esperantistoj|koreaj]] - [[listo de kostarikaj esperantistoj|kostarikaj]] - [[listo de kroataj esperantistoj|kroataj]] - [[listo de Kubaj esperantistoj|kubaj]] - [[listo de litovaj esperantistoj|litovaj]] - [[listo de makedonaj esperantistoj|makedonaj]] - [[listo de maldivaj esperantistoj|maldivaj]] - [[listo de meksikaj esperantistoj|meksikaj]]- [[listo de mongolaj esperantistoj|mongolaj]] - [[listo de nederlandaj esperantistoj|nederlandaj]] - [[listo de nepalaj esperantistoj|nepalaj]] - [[listo de norvegaj esperantistoj|norvegaj]] - [[listo de okcitanaj esperantistoj|okcitanaj]] - [[listo de pakistanaj esperantistoj|pakistanaj]] - [[listo de persaj esperantistoj|persaj]] - [[listo de polaj esperantistoj|polaj]] - [[listo de portugalaj esperantistoj|portugalaj]] - [[listo de rumanaj esperantistoj|rumanaj]] - [[listo de rusaj esperantistoj|rusaj]] - [[listo de slovakaj esperantistoj|slovakaj]] - [[listo de slovenaj esperantistoj|slovenaj]] - [[listo de serbaj esperantistoj|serbaj]] - [[listo de serbokroataj esperantistoj|serbokroataj]] - [[listo de srilankaj esperantistoj|srilankaj]] - [[listo de skotaj esperantistoj|skotaj]] - [[listo de sudafrikaj esperantistoj|sudafrikaj]] - [[listo de svedaj esperantistoj|svedaj]] - [[listo de svisaj esperantistoj|svisaj]] - [[listo de tanzaniaj esperantistoj|tanzaniaj]] - [[listo de turkaj esperantistoj|turkaj]] - [[listo de ukrainaj esperantistoj|ukrainaj]] - [[listo de usonaj esperantistoj|usonaj]] - [[listo de uzbekaj esperantistoj|uzbekaj]] - [[listo de vjetnamaj esperantistoj|vjetnamaj]] == Vidu ankaŭ == * ''[[La Esperantisto]]'' - la unua esperantolingva gazeto * [[Nombro de Esperanto-parolantoj]] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj|ReVo=espera.0isto}} [[Kategorio:Esperantistoj| ]] [[Kategorio:Esperanto-movado]] 7a0ibvsnc3z1q5kimgasozfltnm0qas 9480501 9480495 2026-09-22T19:45:12Z Nvss132 224431 Fonto 9480501 wikitext text/x-wiki {{Sen fontoj|Esperanto|2015}} [[Dosiero:2008-07-26 uk rememoro mortintoj.JPG|eta|dekstra|Roterdamo, 2008: La 93-a Universala Kongreso de Esperanto kun 1845 partoprenantoj.]] '''Esperantistoj''' estas unu el la nomoj por personoj, kiuj parolas [[Esperanto]]n. Laŭ la [[Bulonja Deklaracio|Bulonja "Deklaracio pri la esenco de Esperantismo"]], ''esperantisto'' estas nomata "ĉiu persono, kiu scias kaj uzas la lingvon [[Esperanto]], tute egale por kiaj celoj li ĝin uzas. Apartenado al ia aktiva societo esperantista por ĉiu esperantisto estas rekomendata, sed ne deviga" (1905; § 5). Kontraste aliaj homoj, interalie tiuj, kiuj ne estas anoj de la "[[esperantismo]]", preferas la pli neŭtralan esprimon "[[Esperanto-parolanto]]j".<ref>Guilherme Fians, ''Esperanto Revolutionaries and Geeks: Language Politics, Digital Media and the Making of an International Community'' (Cham: Springer), 14.</ref> Unu el la plej bonaj avantaĝoj esti esperantisto estas, ke per tio oni aliras al lingvoj kaj kulturoj de mondopartoj, kiuj ne partoprenas en la regantaj „inter”naciaj kulturoj kaj tial restas kondamnitaj al flankenlaso<ref>Fernando Pita, Interesa enkonduko al mistera lando, Monato, septembro 2018 (?).</ref>. == "Esperanto-parolanto" == {{Mankas fonto|Kelkaj parolantoj de Esperanto ne ŝatas la terminon ''Esperantisto''. Ili argumentas, ke laŭ la vortaroj '-isto' estas persono, kiu aŭ profesie faras ion aŭ ideologie ligiĝas al iu afero; en la kazo de homo, kiu parolas Esperanton, kutime ne temas pri unu el tiuj signifoj - la tempoj, en kiuj oni parolis pri [[Esperantismo]], jam pasis. Krome ili atentigas, ke sciante la anglan aŭ hispanan oni ne jam fariĝas 'anglisto' aŭ 'hispanisto' - do estas eĉ konfuze nomi iun 'Esperantisto', se tiu nur scias kaj uzas Esperanton, sed ne studis ĝin.}} La samaj problemoj ekzistas ankaŭ en la naciaj lingvoj, kie ekzistas vortoj similaj al 'anglisto' unuflanke kaj 'naciisto' aliflanke; tial kelkaj homoj en la informado preferas la nocion 'E-parolanto' aŭ 'Esperanto-parolanto', kiu same kiel 'ital-parolanto' informas nur pri la kapablo paroli la lingvon. Krome kelkfoje oni uzas la vorton ''esperantano'', ''esperantulo'' kaj ''esperanto'' (minuskle). La malavantaĝo de tiu ĉi dua vorto estas, ke ĝi hodiaŭ en multaj lingvoj signifas ankaŭ (aŭ precipe) subtenanto de Esperanto aŭ membro de la [[Esperanto-movado]].<ref>Vidu ekz. [https://www.duden.de/rechtschreibung/Esperantist ''Duden''] ({{de}}), [http://dictionnaire.sensagent.leparisien.fr/esp%C3%A9rantiste/fr-fr/#anchorWiki ''sens<big>a</big>gent''] ({{fr}}) aŭ [http://dizionari.repubblica.it/Italiano/E/esperantista.php?refresh_ce ''repubblica.it''] ({{it}})</ref> === Komparo kun "latinisto" === Eblas alternative kompari la terminon 'esperantisto' kun 'latinisto'. Tiel ĝi signifas personon, kies aparta intereso estas studi kaj uzi tiun lingvon, negepatran al si. === Ne nur lingvoscio === Al kelkaj parolantoj de Esperanto, la difino de Bulonjo estis kontraste nesufiĉa; [[Julio Baghy]] deklaris: ''esti esperantisto signifas ne nur lingvoscion. Ĝi estas destino. Misio. Sopiro al pli bona mondo. Vera esperantisto ne fariĝas, sed naskiĝas, kaj li estas esperantisto jam antaŭ ol li lernis la lingvon''. == Esperantistoj ĉirkaŭ la mondo == '''Esperantistoj laŭ la nacieco''' [[listo de afganaj esperantistoj|afganaj]] - [[listo de albanaj esperantistoj|albanaj]] - [[listo de anglaj esperantistoj|anglaj]] - [[listo de argentinaj esperantistoj|argentinaj]] - [[listo de aŭstraj esperantistoj|aŭstraj]] - [[listo de aŭstraliaj esperantistoj|aŭstraliaj]] - [[listo de bangladeŝaj esperantistoj|bangladeŝaj]] - [[listo de barataj esperantistoj|barataj]] - [[listo de belgaj esperantistoj|belgaj]] -[[listo de belorusaj esperantistoj|belorusaj]]- [[listo de bosnaj esperantistoj|bosnaj]] - [[listo de brazilaj esperantistoj|brazilaj]] - [[listo de britaj esperantistoj|britaj]] - [[listo de bulgaraj esperantistoj|bulgaraj]] - [[listo de butanaj esperantistoj|butanaj]] - [[listo de ĉeĥaj esperantistoj|ĉeĥaj]] - [[listo de ĉinaj esperantistoj|ĉinaj]] - [[listo de danaj esperantistoj|danaj]] - [[listo de estonaj esperantistoj|estonaj]] - [[listo de finnaj esperantistoj|finnaj]] - [[listo de frisaj esperantistoj|frisaj]] - [[listo de francaj esperantistoj|francaj]] - [[listo de germanaj esperantistoj|germanaj]] - [[listo de hebreaj esperantistoj|hebreaj]] - [[listo de hispanaj esperantistoj|hispanaj]] - [[listo de hungaraj esperantistoj|hungaraj]] - [[listo de irakaj esperantistoj|irakaj]] - [[listo de iranaj esperantistoj|iranaj]] - [[listo de irlandaj esperantistoj|irlandaj]] - [[listo de islandaj esperantistoj|islandaj]] - [[listo de israelaj esperantistoj|israelaj]] - [[listo de italaj esperantistoj|italaj]] - [[listo de japanaj esperantistoj|japanaj]] - [[listo de jugoslavaj esperantistoj|jugoslavaj]] - [[listo de kamerunaj esperantistoj|kamerunaj]] - [[listo de kanadaj esperantistoj|kanadaj]] - [[listo de katalunaj esperantistoj|katalunaj]] - [[listo de kartvelaj esperantistoj|kartvelaj]] - [[listo de kimraj esperantistoj|kimraj]] - [[Esperanta movado en Kirgizio|kirgizaj]] - [[listo de kolombiaj esperantistoj|kolombiaj]] - [[listo de koreaj esperantistoj|koreaj]] - [[listo de kostarikaj esperantistoj|kostarikaj]] - [[listo de kroataj esperantistoj|kroataj]] - [[listo de Kubaj esperantistoj|kubaj]] - [[listo de litovaj esperantistoj|litovaj]] - [[listo de makedonaj esperantistoj|makedonaj]] - [[listo de maldivaj esperantistoj|maldivaj]] - [[listo de meksikaj esperantistoj|meksikaj]]- [[listo de mongolaj esperantistoj|mongolaj]] - [[listo de nederlandaj esperantistoj|nederlandaj]] - [[listo de nepalaj esperantistoj|nepalaj]] - [[listo de norvegaj esperantistoj|norvegaj]] - [[listo de okcitanaj esperantistoj|okcitanaj]] - [[listo de pakistanaj esperantistoj|pakistanaj]] - [[listo de persaj esperantistoj|persaj]] - [[listo de polaj esperantistoj|polaj]] - [[listo de portugalaj esperantistoj|portugalaj]] - [[listo de rumanaj esperantistoj|rumanaj]] - [[listo de rusaj esperantistoj|rusaj]] - [[listo de slovakaj esperantistoj|slovakaj]] - [[listo de slovenaj esperantistoj|slovenaj]] - [[listo de serbaj esperantistoj|serbaj]] - [[listo de serbokroataj esperantistoj|serbokroataj]] - [[listo de srilankaj esperantistoj|srilankaj]] - [[listo de skotaj esperantistoj|skotaj]] - [[listo de sudafrikaj esperantistoj|sudafrikaj]] - [[listo de svedaj esperantistoj|svedaj]] - [[listo de svisaj esperantistoj|svisaj]] - [[listo de tanzaniaj esperantistoj|tanzaniaj]] - [[listo de turkaj esperantistoj|turkaj]] - [[listo de ukrainaj esperantistoj|ukrainaj]] - [[listo de usonaj esperantistoj|usonaj]] - [[listo de uzbekaj esperantistoj|uzbekaj]] - [[listo de vjetnamaj esperantistoj|vjetnamaj]] == Vidu ankaŭ == * ''[[La Esperantisto]]'' - la unua esperantolingva gazeto * [[Nombro de Esperanto-parolantoj]] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj|ReVo=espera.0isto}} [[Kategorio:Esperantistoj| ]] [[Kategorio:Esperanto-movado]] 7w1y24cik5jawelcwbiw5pxftfdr011 0 18816 9480701 9477775 2026-09-23T07:26:59Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480701 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Adelia pingveno |koloro = pink |dosiero = Adelie Penguin.jpg |dosiero larĝo = 300px |priskribo de dosiero = Adelia pingveno |regno = [[Animalo]]j ''Animalia'' |filumo = [[Ĥordulo]]j ''Chordata'' |klaso = [[Birdo]]j ''Aves'' |ordo = [[Sfeniskoformaj]] ''Sphenisciformes'' |familio = [[Sfeniskedoj]] ''Spheniscidae'' | subfamilio = [[Sfeniskenoj]] ''Spheniscinae'' |genro = [[Brosvostaj pingvenoj]] ''Pygoscelis'' |specio = '''''P. adeliae''''' |statuso = NT |dunomo = ''Pygoscelis adeliae'' | dunomo aŭtoritato = ([[Hombron]] & [[Jacquinot]], [[1841]]) |vikispecio = |komunejo = |specioj de subdivizio = subspecioj |subdivizio2 = |mapo de vivoteritorioj =The distribution of the Adelie Penguin.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''adelia pingveno''' (''Pygoscelis adeliae'') estas specio de [[pingveno]] ofta laŭlonge de la tuta marbordo de [[Antarkto]], kiu estas ĝia sola loĝejo. Kun la [[imperiestra pingveno]] ĝi estas la sola specio de pingveno kiu vivas sur la [[kontinento]] [[Antarkto]] (aliaj vivas sur la ĉirkaŭantaj insuloj, malpli malvarmaj). Adeliaj pingvenoj estas inter la plej sudaj el ĉiuj [[marbirdo]]j, kune kun la [[imperiestra pingveno]], la [[sudpolusa rabmevo]], la [[buntpieda petrelo]], la [[neĝa petrelo]], kaj la [[antarkta petrelo]]. En 1840, la franca esploristo [[Jules Dumont d'Urville]] nomis la specion laŭ la nomo de sia edzino, Adèle. == Taksonomio == Pruvaro el [[mitokondrio]] kaj nuklea [[DNA]] sugestas ke la genro disiĝis el aliaj pingvenoj antaŭ ĉirkaŭ 38&nbsp;milionoj da jaroj, t.e. ĉirkaŭ 2 milionoj da jaroj post la prauloj de la genro ''[[Aptenodytes]]''. Siavice la adelia pingveno disiĝis el la aliaj membroj de la genro antaŭ ĉirkaŭ 19 milionoj da jaroj.<ref>{{cite journal |author=Baker AJ, Pereira SL, Haddrath OP, Edge KA|year=2006|title=Multiple gene evidence for expansion of extant penguins out of Antarctica due to global cooling |journal=Proc Biol Sci. |volume=273 |issue=1582|pages=11–17|doi=10.1098/rspb.2005.3260|pmid=16519228 |pmc=1560011}}</ref> == Distribuado kaj habitato == [[Dosiero:Adeliepinguin-01.jpg|250px|maldekstre|eta|Blankaj ventraj partoj kaj okulringo]] Estas ĉirkaŭkalkulita totalo de 2.4-3.2 milionoj da reproduktaj paroj de adeliaj pingvenoj; ili estas distribuitaj ĉirkaŭ la marbordo de la Antarkta kontinento, kvankam malmultaj pingvenoj ŝajne reproduktiĝas en la kvarono de la kontinento oriente de la [[Antarkta Duoninsulo]], kun nur kelkaj malgrandaj kolonioj identigitaj. Dum la [[reprodukta sezono]], ili ariĝas en grandaj reproduktaj kolonioj, kelkaj de ĉirkaŭ kvarono de miliono da paroj.<ref>Schwaller, M. R.; Southwell, C. J.; Emmerson, L. M. (2013). "Continental-scale mapping of Adélie penguin colonies from Landsat imagery". Remote Sensing of Environment 139: 353. doi:10.1016/j.rse.2013.08.009.</ref> Unuopaj kolonioj povas varii okulfrape laŭ grando, kaj kelkaj povas esti aparte vundeblaj de klimataj fluktuoj.<ref>{{cite news| url= http://www.3news.co.nz/Winners-and-losers-as-climate-change-hits-Antarctica/tabid/1160/articleID/292941/Default.aspx| work= 3 News NZ| title= Climate change winners and losers| date= April 4, 2013| titolo= Arkivita kopio| alirdato= 2013-10-30| arkivurl= https://web.archive.org/web/20131102000559/http://www.3news.co.nz/Winners-and-losers-as-climate-change-hits-Antarctica/tabid/1160/articleID/292941/Default.aspx| arkivdato= 2013-11-02}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131102000559/http://www.3news.co.nz/Winners-and-losers-as-climate-change-hits-Antarctica/tabid/1160/articleID/292941/Default.aspx |date=2013-11-02 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.3news.co.nz/Winners-and-losers-as-climate-change-hits-Antarctica/tabid/1160/articleID/292941/Default.aspx |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2013-10-30 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20131102000559/http://www.3news.co.nz/Winners-and-losers-as-climate-change-hits-Antarctica/tabid/1160/articleID/292941/Default.aspx |arkivdato=2013-11-02 }}</ref> La adelia pingveno reproduktiĝas de oktobro ĝis februaro sur marbordoj ĉirkaŭ Antarkto. Ili konstruas krudajn nestojn el ŝtonoj. La ino demetas du [[ovo]]jn, kiuj estas [[Kovado|kovataj]] dum 32 al 34 tagoj fare de ambaŭ gepatroj laŭvice (ŝanĝoj tipe okazas la 12an tagon). La idoj restas en la nesto dum 22 tagoj antaŭ ol ariĝi ĉe vartejo. La idoj [[plumoŝanĝo|plumoŝanĝas]] al junula [[plumaro]] kaj foriras al la maro post 50 ĝis 60 tagoj. == Aspekto == Adeliaj pingvenoj estas mezgrandaj, nome 46 ĝis 75&nbsp;cm altaj kaj 3.6 ĝis 6&nbsp;kg pezaj.<ref>Adélie penguin (Pygoscelis adeliae)". ARKive. http://www.arkive.org/adelie-penguin/pygoscelis-adeliae/#text=Facts {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111105050607/http://www.arkive.org/adelie-penguin/pygoscelis-adeliae/#text=Facts |date=2011-11-05 }} ARKive, alirita 6a Novembro 2011</ref><ref>{{Cite web |title=Adélie Penguin |work=Sea World |url=http://www.seaworld.org/animal-info/animal-bytes/animalia/eumetazoa/coelomates/deuterostomes/chordata/craniata/aves/sphenisciformes/adelie-penguin.htm |accessdate=1a Decembro 2011 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2013-10-30 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20111121133315/http://www.seaworld.org/animal-info/animal-bytes/animalia/eumetazoa/coelomates/deuterostomes/chordata/craniata/aves/sphenisciformes/adelie-penguin.htm |arkivdato=2011-11-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111121133315/http://www.seaworld.org/animal-info/animal-bytes/animalia/eumetazoa/coelomates/deuterostomes/chordata/craniata/aves/sphenisciformes/adelie-penguin.htm |archivedate=2011-11-21 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.seaworld.org/animal-info/animal-bytes/animalia/eumetazoa/coelomates/deuterostomes/chordata/craniata/aves/sphenisciformes/adelie-penguin.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2013-10-30 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20111121133315/http://www.seaworld.org/animal-info/animal-bytes/animalia/eumetazoa/coelomates/deuterostomes/chordata/craniata/aves/sphenisciformes/adelie-penguin.htm |arkivdato=2011-11-21 }}</ref> Distingaj markoj estas la blanka ringo ĉirkaŭ la okulo kaj la plumoj ĉe la bekobazo. Tiuj longaj plumoj kaŝas la plejparton de la ruĝa beko. La vosto estas iomete pli longa ol ĉe aliaj pingvenoj. La aspekto ŝajnas iom kiel [[smokingo]]. Ili estas iomete pli malgrandaj ol aliaj pingvenaj specioj. La aspekto estas pli proksima al la stereotipa bildo de pingvenoj, t.e. ĉefe nigra kun blanka ventro. La adeliaj pingvenoj povas naĝi je ĝis 72&nbsp;km/h. Ili estas predataj de [[marleopardo]]j, [[Sterkorariedoj|rabmevoj]], kaj foje de [[Granda orcino|orkoj]]. == Kutimaro == [[Dosiero:Cape adere.JPG|eta|300px|dekstra|Adeliaj pingvenoj ĉe [[Kabo Adare]]]] Specifaĵoj de ilia kutimaro estis dokumentitaj detale de [[Apsley Cherry-Garrard]] (travivinto de la malfeliĉa fina veturo de [[Robert Falcon Scott]] al la [[Suda Poluso]]) en lia libro ''[[The Worst Journey in the World]]''. Cherry-Garrard notis: “Ili estas eksterordinaraj kiel infanoj, tiuj hometoj de la antarkta mondo, ĉu kiel infanoj aŭ kiel maljunuloj, plenaj je sia propra gravo" (''They are extraordinarily like children, these little people of the Antarctic world, either like children or like old men, full of their own importance.'').<ref>Cherry-Garrard, Apsley (2000). [[The Worst Journey in the World]]. Picador. p. 64. ISBN 978-0-330-48135-9.</ref> Kelkaj egoismaj kondutoj estis komentitaj de [[George Murray Levick]], kuracista lieŭtenanto de la Brita Ŝiparo kaj sciencisto kiu ankaŭ akompanis Scott en lia malfeliĉa [[Ekspedicio Terra Nova|Britia Antarkta Ekspedicio de 1910]], dum sia observado de pingvenoj en Antarkto: "Kie ili plej often iris en [la akvo], nome longa glaciteraso ĉirkaŭ ses futojn alta kelkajn centojn da [[jardo]]j laŭlonge de la akvobordo, kaj tie, ĝuste kiel ĉe la glacimaro, aroj staras ĉe la bordo. Kiam ili sukcesas ariĝi grandnombre, ĉiuj klinas siajn kolojn super la bordo, kaj kiam ili vidas la pioniron sekura en la akvo, la resto sekvas” (''At the place where they most often went in [the water], a long terrace of ice about six feet in height ran for some hundreds of yards along the edge of the water, and here, just as on the sea-ice, crowds would stand near the brink. When they had succeeded in pushing one of their number over, all would crane their necks over the edge, and when they saw the pioneer safe in the water, the rest followed.'').<ref>Levick, Antarctic Penguins, p. 83</ref> Oni observis kiel la pingvena konduto povis endanĝerigi ilin, kion Scott trovis aparte ĝenan: :“La granda problemo kun [la hundaroj] estis pro la vanta konduto de pingvenoj. Grupoj de tiuj estis konstante saltetante al nia [glaci]peco. El la momento surteriĝi surpiede ties tuta sinteno montris scivolemon kaj porkokapan malatenton pri sia propra sekureco. Ili vagadis, metante siajn kapojn ie kaj tie per sia kutima absurda maniero, spite ke aro de hurlegantaj hundoj iras al ili. “Ha!” ili ŝajne diras, “tie estas ludo – kion vi ĉiuj ridindaj aĵoj volas?” Kaj ili venis eĉ pli proksime. La hundoj alproksimiĝas kiom ties teniloj kaj ligiloj permesas. La pingvenoj absolute ne timas, sed ties kolumoj leviĝas kaj ili grakas kvazaŭ kolere” (''The great trouble with [the dog teams] has been due to the fatuous conduct of the penguins. Groups of these have been constantly leaping on to our [ice] floe. From the moment of landing on their feet their whole attitude expressed devouring curiosity and a pig-headed disregard for their own safety. They waddle forward, poking their heads to and fro in their usually absurd way, in spite of a string of howling dogs straining to get at them. “Hulloa!” they seem to say, “here’s a game – what do all you ridiculous things want?” And they come a few steps nearer. The dogs make a rush as far as their harness or leashes allow. The penguins are not daunted in the least, but their ruffs go up and they squawk with semblance of anger.'').<ref name="ReferenceA">Scott’s Last Expedition vol. I pp 92–3</ref> [[Dosiero:Adelie chicks in antarctica and Ms Explorer.jpg|eta|maldekstra|250px|Idoj de adelia pingveno en Antarkto, kun la ŝipo MS ''Explorer'' kaj [[glacimonto]] fone.]] Regule tiu sinteno kondukis al morto de adelia pingveno, "Poste oni faris finajn paŝojn kaj ili venis al atingo. Estis salto, grako, horora ruĝa makulo surneĝe, kaj la okazo fermiĝis” (''Then the final fatal steps forward are taken and they come within reach. There is a spring, a squawk, a horrid red patch on the snow, and the incident is closed.'').<ref name="ReferenceA"/> Aliaj en la misio al la Suda Poluso estis pli komprenemaj de tiu elemento de la adelia konduto. Cherry-Garrard: :“Meares kaj Dimitri trejnis la hundarojn sur la plej grandaj glacipecoj kiam ni restis tie dum longe. Unu tagon unu teamo estis ligita ĉe la flanko de la ŝipo, kaj unu pingveno vidis ilin kaj elkuris for. La hundoj iĝis ekscitegaj dum li alproksimiĝis al ili: li supozis, ke temas pri saluto, kaj ju pli laŭte ili bojis kaj pli ili tiris el siajn snuroj, des pli rapide li venis renkonti ilin. Li iĝis tre kolera kontraŭ homo kiu iris kaj savis lin el tre rapida fino, kroĉiĝante el ties pantalono per sia beko, kaj furie frapante liajn krurojn per siaj naĝiloj” (''Meares and Dimitri exercised the dog-teams out upon the larger floes when we were held up for any length of time. One day a team was tethered by the side of the ship, and a penguin sighted them and hurried from afar off. The dogs became frantic with excitement as he neared them: he supposed it was a greeting, and the louder they barked and the more they strained at their ropes, the faster he bustled to meet them. He was extremely angry with a man who went and saved him from a very sudden end, clinging to his trousers with his beak, and furiously beating his shins with his flippers.'').<ref name="Cherry-Garrard P. 65">{{Citaĵo el libro|titolo=[[The Worst Journey in the World]]|familia nomo=Cherry-Garrard|persona nomo=Apsley|jaro=2000|eldoninto=Picador|ISBN=978-0-330-48135-9|paĝo=65}}</ref> Tio estis iom regula okazaĵo: “Ne estis nekutime vidi malgrandan adelian pingvenon starantan ene de malmultaj [[colo]]j de la nazo de hundo kiu preskaŭ freneziĝis per deziro kaj pasio” (''It was not an uncommon sight to see a little Adélie penguin standing within a few inches of the nose of a dog which was almost frantic with desire and passion.'').<ref name="Cherry-Garrard P. 65"/> Pro iliaj obstinas personaj trajtoj Cherry-Garrard ŝatis la birdojn, “Ĉio farata de [adelia] pingveno havas individuecon, kaj li nudigas sian tutan vivon por vidi ĉion. Li ne povas forflugi. Kaj ĉar ĝi estas stranga je ĉio kion li faras, sed ankoraŭ plie ĉar li luktas kontraŭ pli grandaj raraĵoj ol iu ajn aliaj birdo, kaj luktante ĉiam per plej eleganta elano.” (''Whatever [an Adélie] penguin does has individuality, and he lays bare his whole life for all to see. He cannot fly away. And because he is quaint in all that he does, but still more because he is fighting against bigger odds than any other bird, and fighting always with the most gallant pluck'').<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=[[The Worst Journey in the World]]|familia nomo=Cherry-Garrard|persona nomo=Apsley|jaro=2000|eldoninto=Picador|ISBN=978-0-330-48135-9|paĝo=85}}</ref> === Dieto === La adelia pingveno ĉefe manĝas predojn kiel [[antarkta krilo]], [[kristalkrilo]], [[antarkta arĝentfiŝo]], markrilo kaj glacia kalmaro (dieto varias depende el geografia loko) dum la idozorgada sezono. La registro de stabila [[izotopo]] de fosiliaj [[ovokonko]]j akumulitaj en kolonioj dum la lastaj 38,000 jaroj sciigas pri subita ŝanĝo de fiŝ-baza dieto al krilo kio startis antaŭ du jarcentoj. Tio okazis plej verŝajne pro la malpliiĝo de la [[antarkta marurso]] ekde la fino de la [[18a jarcento]] kaj de la [[Lamencetacoj|balenoj]] en la [[20a jarcento]]. La malpliigo de konkuro fare de tiuj predantoj rezultis en pliigo de [[krilo]], kion la pingvenoj nun ekspluatas kiel pli facila manĝofonto.<ref> {{Cite journal |author= S.D. Emslie & W.P. Patterson |title=Abrupt recent shift in δ¹³C and δ¹⁵N values in Adélie penguin eggshell in Antarctica |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=104 |issue=28 |doi=10.1073/pnas.0608477104 |year=2007 |month=Julio |pages=11666–11669 |pmid=17620620 |pmc= 1913849}}</ref> === Reproduktado === [[Dosiero: Manchot Adélie MHNT.jpg|eta|Ovo de '' Pygoscelis adeliae'' ĉe la [[Muzeo de Tuluzo]].]] [[Dosiero:Mating adele.JPG|maldekstra|eta|Reproduktiĝantaj adeliaj pingvenoj en [[Antarkto]].]] La adeliaj pingvenoj alvenas al siaj reproduktejaj areoj en oktobro aŭ novembro, fine de la vintro kaj komence de la printempo. Ties nestoj konsistas el ŝtonoj kunamasigitaj. Decembre dum la plej varma monato en Antarkto (ĉirkaŭ -2&nbsp;{{GdC|}}, la gepatroj laŭvice [[Kovado|kovas]] la ovon; unu iras manĝi dum la alia restas por varmigi la ovon. Tiu, kiu kovas, ne manĝas. Marte la plenkreskuloj kaj ties ido revenas al la maro. La adelia pingveno loĝas sur marglacio sed bezonas senglacian teron por reproduktiĝi. Pro malpliiĝo de marglacio, ankaŭ la populacioj de adeliaj pingvenoj malkreskis je 65% dum la pasintaj 25 jaroj.<ref>{{cite news | url=http://www.telegraph.co.uk/earth/main.jhtml?xml=%2Fearth%2F2007%2F12%2F11%2Feapeng111.xml | work=The Daily Telegraph | location=London | title=Penguins now threatened by global warming | first=Paul | last=Eccleston | date=11a Decembro 2007 | accessdate=23a Aprilo 2010 | titolo=Arkivita kopio | alirdato=2021-08-26 | arkivurl=https://web.archive.org/web/20080614195815/http://www.telegraph.co.uk/earth/main.jhtml?xml=%2Fearth%2F2007%2F12%2F11%2Feapeng111.xml | arkivdato=2008-06-14 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080614195815/http://www.telegraph.co.uk/earth/main.jhtml?xml=%2Fearth%2F2007%2F12%2F11%2Feapeng111.xml |date=2008-06-14 }}</ref> Juna adeliaj pingvenoj kiuj ne havas sperton en socia interagado povas reagi al malĝustaj stimuloj kiam ili ariĝas por reproduktiĝi. Ili povas ekzemple klopodi pariĝi kun aliaj maskloj, kun junaj idoj aŭ kun mortintaj inoj. La unua kiu registris tiun kutimon estis [[George Murray Levick|Dro Levick]], en 1911 kaj 1912, sed liaj notoj pri la seksa kutimaro de la pingvenoj, kio inkludis seksan perforton, sekson inter maskloj kaj sekson kun mortintaj inoj, estis konsideritaj tro maldecaj por publikigo tiam; ili estis remalkovritaj kaj publikigitaj en la gazeto ''Polar Record'' nur en [[2012]]. "La studo, malakceptita por publikigo kun la oficialaj informoj de la ekspedicio de Scott, komentis la frekvencon de seksa aktiveco, mem-erotika kutimaro, kaj ŝajne aberacia kutimaro de junaj neparigitaj maskloj kaj inoj, inklude nekrofilion, seksan perforton, seksan kaj fizikan perforton de idoj kaj samseksan konduton," asertas la analizo verkita de Douglas Russell kaj kolegoj William Sladen kaj David Ainley. "Liaj observoj estis, tamen, akurataj, validaj kaj, je retrospektiva rigardo publikigindaj."<ref>Russell, D. G. D.; Sladen, W. J. L.; Ainley, D. G. (2012). "Dr. George Murray Levick (1876–1956): Unpublished notes on the sexual habits of the Adélie penguin". Polar Record 48 (4): 1. doi:10.1017/S0032247412000216</ref><ref name="mckie"/> Levick observis la adeliajn pingvenojn ĉe [[Kabo Adare]], la loko de la plej granda [[birdarejo]] de adeliaj pingvenoj en la mondo.<ref name="TW2012">{{cite news |url=http://www.theweek.co.uk/health-science/47334/shock-sexually-%E2%80%98depraved%E2%80%99-penguins-led-100-year-censorship |title=Shock at sexually ‘depraved’ penguins led to 100-year censorship |newspaper=The Week |date=10a Junio 2012 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20171223104832/http://www.theweek.co.uk/health-science/47334/shock-sexually-%E2%80%98depraved%E2%80%99-penguins-led-100-year-censorship |date=2017-12-23 }}</ref> Ĝis Junio de 2012, tiu estis la ununura studo de la birdarejo de Kabo Adare iam plenumita kaj li estis la ununura kiu pasis tie la tutan reproduktan ciklon.<ref name="mckie">McKie, Robin (9 June 2012). "'Sexual depravity' of penguins that Antarctic scientist dared not reveal". The Guardian. Retrieved 9 June 2012.</ref> La malkovro grave konigis la kutimaron de specio kiu laŭ kelkaj fakuloj<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=THE ADÉLIE PENGUIN: BELLWETHER OF CLIMATE CHANGE|url=https://archive.org/details/adeliepenguin0000davi|familia nomo=Ainley|persona nomo=David G.|jaro=2002|eldoninto=Columbia University Press|ISBN=0–231–12306-X|paĝoj=310 pp. kun 23 bildoj, 51 figuroj, 48 tabeloj, 16 platoj}}</ref> estas indikilo de [[klimata ŝanĝo]].<ref name="mckie"/> === Migrado === La adeliaj pingvenoj kiuj loĝas en la regiono de la [[Maro de Ross]] en Antarkto migras averaĝe ĉirkaŭ 13,000&nbsp;km dum la jaro ĉar ili sekvas la sunon el siaj reproduktaj kolonioj al vintraj manĝoteritorioj kaj revenas. La plej longa vojo registrita estis de 17,600&nbsp;km.<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=http://antarcticsun.usap.gov/science/contenthandler.cfm?id=2230|titolo=Researchers follow Adélie penguin winter migration for the first time|familia nomo=Rejcek|persona nomo=Peter|dato=13a Aŭgusto 2010|verkaĵo=The Antarctic Sun}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Eksteraj ligiloj == {{Portalo Birdoj}} {{Projektoj}} * [http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=3851&m=0 BirdLife Species Factsheet] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090105010956/http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=3851&m=0 |date=2009-01-05 }} * [http://www.polarconservation.org/education/antarctic-animals/antarctic-penguins/adeliepenguin/ Adelie Penguins on Polar Discovery] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131105075648/http://www.polarconservation.org/education/antarctic-animals/antarctic-penguins/adeliepenguin/ |date=2013-11-05 }} * {{Citaĵo el la reto|url=http://www.photovolcanica.com/PenguinSpecies/Adelie/AdeliePenguinPhotos.html|titolo=Adelie Penguin|alirdato=13a Aprilo 2008|aŭtoro=Roscoe, R|eldoninto=Photo Volcaniaca}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Sfeniskedoj]] [[Kategorio:Pingvenoj]] [[Kategorio:Sfeniskoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Antarkto]] 3w3z4x4obmlq3vqc5cx17sf5hy0r3to 0 19453 9480578 9303335 2026-09-22T22:05:20Z Carnby 26659 Kolorindekso 9480578 wikitext text/x-wiki {{Informkesto mezurunuo |nomo = Litro |mezurunuaro = [[Internacia Sistemo de Unuoj]] |fizika_grando = [[Volumeno]] |simbolo = L |difino = vidu sekcion Difinoj |dato_de_difino = [[1889]] }} [[Dosiero:CubeLitre.svg|eta|dekstre|250ra|Kubo de 10 cm x 10 cm x 10 cm (1 litro).]] La '''litro''' estas [[mezurunuo]] de [[volumeno]] simbolita per '''l''' aŭ '''L'''. La '''L''' estis enkondukita kiel simbolo por litro, por eviti miskomprenojn kun [[cifero]] 1, kaj kutimas ĉefe en la angla- kaj franclingvaj mondoregionoj. Ĝi estas unuo de [[volumeno]] de la [[Metra decimala sistemo]], akceptita de la [[Internacia sistemo de unuoj|SI]], egalvalora al 1 [[kuba decimetro]] (dm³), 1000 [[Kuba centimetro|kubaj centimetroj]] (cm³) aŭ 1/1000 [[Kuba metro|kubaj metroj]]. Kuba decimetro (aŭ litro) okupas volumenon de 10&nbsp;cm × 10&nbsp;cm × 10&nbsp;cm (vidu la bildon) kaj tial ĝi estas egala al unu milono de unu kuba metro. La baza unuo por volumeno en SI estas la [[kubmetro]] (m³). Unu litro egalas al unu milono de kubmetro. (1 ''L'' = 0,001 m³). Kubo kun eĝoj (randoj) de 10 [[centimetro]]j havas la volumenon de unu litro. La origina franca metra decimala sistemo uzis al litron kiel [[Internacia sistemo de unuoj#Bazaj unuoj|baza unuo]]. La vorto ''litro'' estis derivita el franca unuo pli antikva, nome ''litron'', kies nomo devenas de la [[Greka lingvo|greka]], (en kiu ĝi estis unuo de [[maso]], ne de [[volumeno]]<ref>Collins English Dictionary</ref>) tra la [[latina lingvo]], kaj kiu egalvaloris al proksimume 0,831&nbsp;litroj. La litro estis uzata ankaŭ en variaj postaj versioj de la metra sistemo kaj estas akceptata por ties uzado fare de la SI,<ref name="BIPM2006">[http://www.bipm.org/utils/common/pdf/si_brochure_8_en.pdf Bureau International des Poids et Mesures, 2006], p. 124. ("Tagoj" kaj "horoj" estas ekzemploj de aliaj unuoj ne-SI kiujn la SI akceptas).</ref> kvankam ĝi ne estas oficiale [[Internacia sistemo de unuoj|unuo]] de la SI, ĉar la unuo de volumeno de la SI estas la [[kuba metro]] (m³). Unu litro de likva akvo havas [[maso]]n de preskaŭ precize unu [[kilogramo]], ĉar la kilogramo estis de komence difinita en 1795 kiel la maso de unu kuba decimetro da akvo je la temperaturo de glacifando. La postaj redifinoj kaj de la [[metro]] kaj de la kilogramo rezultas en la fakto ke tiu rilato jam ne estas preciza.<ref>[https://web.archive.org/web/20160817122340/http://www.metrodiff.org/cmsms/index.php?page=18_germinal_an_3 «Décret relatif aux poids et aux mesures du 18 germinal an 3 (7 avril 1795)» [Dekreto pri peziloj kaj mezuriloj datita en la 18a de Germinal, Jaro 3 (7a de aprilo 1795)] (en franca). Association Métrodiff. 7a de aprilo 1795. Arkivita el la originalo en la 17a de aŭgusto 2016. Konsultita la 4an de novembro 2020. «Gramme, le poids absolu d'un volume d'eau pure égal au cube de la centième partie du mètre, et à la température de la glace fondante.» Traduko: ‘Gramo: nome absoluta pezo de volumo de pura akvo egala al la kubo de la centona parto de metro, je la temperaturo de fandanta glacio.’</ref>​ == Difinoj == [[Dosiero:Masskrug.jpg|eta|maldekstre|250ra|"Maßkrüge", kruĉoj da [[biero]] de unu litro, dum la [[Oktoberfest]] de 2006 en [[Germanio]].]] Unu litro estas difinita kiel ''speciala nomo por la [[kuba decimetro]]'' aŭ 10 centimetroj × 10 centimetroj × 10 centimetroj, (1&nbsp; L ≡ 1&nbsp;dm³ ≡ 1000&nbsp;cm³). Pro tio, 1&nbsp;L ≡ 0,001&nbsp;[[kuba metro|m³]] ≡ 1000&nbsp;[[kuba centimetro|cm³]], kaj 1&nbsp; m³ (tio estas, unu kuba metro, kiu estas la mezurunuo [[Internacia sistemo de unuoj|SI]] por la volumeno) estas precize 1000&nbsp;L. Ekde 1901 ĝis 1964, la litro estis difinita kiel la volumeno de unu kilogramo de pura akvo je sia maksimuma denseco kaj normiga premo. La [[kilogramo]] estis specifigita siavice kiel la maso de unu [[cilindro]] de [[plateno]]/[[iridio]] konservata en [[Sèvres]], en Francio, kaj oni supozis, ke tiu havis la saman masoj kiel unu litro da akvo, kiel oni menciis antaŭe. Poste, oni malkovris, ke la cilindro estis proksimume 28 miliononojn pli granda kaj pro tio dum tiu epoko, unu litro estis proksimume 1,000028&nbsp;dm³. Krome, la proporcio maso-volumeno de la akvo (same kiel tiu de ajna fluaĵo) dependas de la temperaturo, la premo, la pureco kaj la unuformeco de [[izotopo]]j. En 1964, oni forlasis la difinon de litro kiu referencis al maso favore de la aktuala difino. Kvankam la litro ne estas fakte mezurunuo SI, ĝi estas akceptita fare de la [[Konferenco Ĝenerala pri Pezoj kaj Mezuroj|CGPM]] (nome la organismo normiga kiu estas difinanto por la SI) por ties uzado fare de la SI, pro kio ĝi difinas ankaŭ la litron kaj ties akcepteblajn simbolojn. Unu litro estas samvalora en volumeno al ''milistero'', mezurunuo ne-SI eksmoda uzata kutime por mezuri ŝut(komerc)aĵojn, nome grenon ktp. == Klarigoj == La litro estas uzata plej ofte por produktoj ([[fluaĵo]]j kaj [[solido]]j kiuj estas verŝeblaj) kiuj estas mezureblaj pere de la kapacito aŭ la grando de ties ujo, dum la kubaj metroj (kaj la derivitaj mezurunuoj) estas uzataj plej ofte por aferoj mezuritaj per ties dimensioj aŭ ties translokigoj. La litro estas uzata ankaŭ en kelkaj kalkulitaj mezuroj, kiel la denseco (kg/L), kio permesas facilan komparon kun la denseco de la akvo. [[Dosiero:Tetra Pak Tetra Brik with lady 1960s.jpg|eta|250ra|Virino prezentas ujon "Tetra Brik" de Tetra Pak aperigita en 1963. Tiu firmao pli kaj pli ekdominis en la merkato de kartonaj ujoj por likvaĵoj kaj la plej konata "Tetra Brik" estas tre disvastigata en multaj landoj por unulitraj ujoj de lakto, sukoj, mezbonkvalitaj vinoj ktp.]] Unu litro da akvo havas [[maso]]n de preskaŭ ekzakte unu [[kilogramo]] kiam ĝi estas mezurita je sia maksimuma denseco, kiu estas produktita je proksimume {{GdC|4}}. Tiel: unu mililitro (1&nbsp;ml) de akvo havas mason de proksimume 1&nbsp;g; 1000&nbsp;litroj de akvo havas mason de ĉirkaŭ 1000&nbsp;kg (1&nbsp;[[tuno]]). Tiu rilato restas ĉar la gramo estis difinita origine kiel la maso de 1&nbsp;mL de akvo; tamen, tiu difino estis abandonita en 1799 ĉar la denseco de la akvo ŝanĝiĝas kun la temperaturo kaj iom pli malpeze kun la premo. Nuntempe oni scias, ke la denseco de akvo dependas ankaŭ de la izotopaj rilatoj de la atomoj de oksigeno kaj hidrogeno en partikulara ekzemplero. La modernaj mezuroj de averaĝa akvo el oceano normigita de Vieno, kiu estas pura distilita akvo kun [[Izotopo|izotopa]] kompono reprezenta de la averaĝo de la tutmondaj oceanoj, montras, ke ĝi havas densecon de 0,999975 ± 0,000001&nbsp;kg/L en sia punkto de maksimuma denseco ({{GdC|3,984}}) je normiga atmosfero (760&nbsp;Torr, 101,325&nbsp;[[Paskalo (mezurunuo)|kPa]]) de premo.<ref>Kompono kaj izotopa temperaturo laŭ la [http://www1.lsbu.ac.uk/water/data.html "Lista de datos fisicoquímicos sobre el agua" de] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20201114002600/http://www1.lsbu.ac.uk/water/data.html |date=2020-11-14 }} London South Bank University, denseco kaj necerteco laŭ la [http://webbook.nist.gov/chemistry/ NIST Número de base de datos de referencia estándar 69] (Alirita: 2010-04-05)</ref> == Simbolo == Origine, la nura simbolo por la litro estis '''l''' (nome minuskla litero L), sekvante la konvencion de la [[Internacia sistemo de unuoj|SI]] ke nur la simboloj de mezurunuoj kiuj mallongigu la nomon de persono ekas per majuskla litero. Tamen, en multaj landoj angleparolantaj, la plej ofta formo de la [[Arabaj ciferoj|araba cifero]] 1 manskribita estas simple vertikala strio; tio estas, mankas la oblikva strieto aldonita en multaj aliaj kulturoj. Pro tio, la cifero "1" povas esti konfuzata facile kun la litero "l". Krome, en kelkaj [[Tajpilo|skribmaŝinoj]], partikulare la plej antikvaj, estis uzita la klavo de la minuskla L por skribi la ciferon 1. Eĉ en kelkaj tajparoj de [[komputilo]]j, la du karaktroj estas apenaŭ distingeblaj. Tio okazigis ian priokupigon, speciale en la komunumo de kuracistoj, ĉar eraroj povus rezulti en teruraj damaĝoj. Kiel rezulto, oni adoptis '''L''' (majuskla litero L) kiel alternativa [[simbolo]] por la litro en 1979. La ''[[National Institute of Standards and Technology]]'' de [[Usono]] aktuale rekomendas la uzadon de la majuskla litero L,<ref>[http://physics.nist.gov/Pubs/SP811/sec05.html#table6 Unidades no pertenecientes al SI aceptadas para su uso con el SI por el CIPM] - [[National Institute of Standards and Technology|NIST]]</ref> praktiko kiu estas amplekse uzata en [[Kanado]] kaj [[Aŭstralio]]. En tiuj landoj, la simbolo L estas uzata ankaŭ kun prefiksoj, kiel en mL kaj μL, anstataŭ la tradiciaj ml kaj μl uzataj en Eŭropo. En [[Unuiĝinta Reĝlando]] kaj [[Irlando]], same kiel en la cetero de Eŭropo, la minuskla litero ''l'' estas uzata ankaŭ kun prefiksoj, kvankam la kompletaj litroj ofte estas skribitaj totale (nome, «750&nbsp;ml» en vinbotelo, sed ofte «1&nbsp;litro» en sukujo). En 1990, la [[Komitato Internacia pri Pezoj kaj Mezuroj|CIPM]] deklaris, ke estas tro frua por elekti ununuran simbolon por la litro.<ref name="BIPM2006-brochure">[https://www.bipm.org/utils/common/pdf/si_brochure_8_en.pdf «Bureau International des Poids et Mesures, 2006» (PDF).] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170814094625/http://www.bipm.org/utils/common/pdf/si_brochure_8_en.pdf |date=2017-08-14 }} Konsultita la 4an de novembro 2020.</ref> [[Dosiero:BIPM courtyard.jpg|eta|250ra|maldekstre|[[Pavilono]] de Breteuil en [[Saint-Cloud]], Francio, sidejo de la [[Buroo Internacia pri Pezoj kaj Mezuroj]].]] Antaŭ 1979, la simbolo <span style="font-size:112%">ℓ</span> (minuskla l kursiva, [[Unicode|U]]+2113), eniris en komuna uzado en kelkaj landoj; por ekzemplo, ĝi estis rekomendita per la publikigo M33 de la organismo de normigo de Sudafriko kaj Kanado, en la 1970-aj jaroj. Tiu simbolo ankoraŭ estas trovebla foje en kelkaj landoj angleparolantaj kaj aliaj eŭropaj kiel Germanio, kaj ties uzado estas ĉiea en Japanio kaj Sud-Koreio. La tiparoj kiuj inkludas la karaktroj CJK, ĝenerale, inkludas ne nur la kursivan ℓ sed ankaŭ kvar karaktroj antaŭkomponitaj: <span style="font-size:112%">㎕, ㎖, ㎗</span> kaj <span style="font-size:112%">㎘</span> (U+3395 ĝis U+3398) por la mikrolitro, mililitro, decilitro kaj kilolitro. La uzado de tiuj simboloj en presitaj publikaĵoj kontraŭas la rekomendojn publikigitaj de la [[Buroo Internacia pri Pezoj kaj Mezuroj]] je instigo de la ĉefaj internaciaj organizaĵoj por normaligo (kiel [[Internacia Organizaĵo por Normigado|ISO]], [[National Institute of Standards and Technology|NIST]], [[Internacia Astronomia Unio|IAU]], [[Internacia Unio de Teoria kaj Aplika Kemio|IUPAC]], [[Internacia Unio pri Teoria kaj Aplika Fiziko|IUPAP]] kaj la brita ''National Physical Laboratory'', NPL), kiuj establas, ke la simbolojn de la unuoj oni devas “presi en vertikala tiparo sendepende de la fontotipo de la ĉirkaŭa teksto”.<ref> Oficina Internacional de Pesas y Medidas (2006), ''El Sistema Internacional de Unidades (SI)'' (8a eld.), p. 130, ISBN 92-822-2213-6 </ref><ref> Kriterioj por la aparteno al Konsulta Komitato (ne plu atingebla ligiloj). Bureau International des Poids et Mesures. Konsultita la 25an de septembro 2012. Arkivita la 23an de majo 2013. </ref> En 1979, la 16a Ĝenerala Konferenco pri Pezoj kaj Mezuroj adoptis decido, laŭ kiu, kiel escepto, oni permesas la uzado de du diferencaj esprimoj por la litro: nome minuskla ''l'' kaj majuskla '''L'''.<ref> Rezolucio 6 XVI de la Ĝenerala Konferenco pri Pezoj kaj Mezuroj. [[Buroo Internacia pri Pezoj kaj Mezuroj]]. Konsultita en: 22/05/2013. Arkivita la 24an de majo 2013. </ref> == Historio == [[Dosiero:Paris - Arts et Métiers 3.JPG|eta|dekstre|250ra|En la Muzeo de Artoj kaj Metioj de [[Parizo]] oni ekspozicias la modelojn de la dekomenca kadilo.]] La unua nomo de la litro estis "cadil" (kadilo); la modelojn oni ekspozicias en la Muzeo de Artoj kaj Metioj de [[Parizo]].<ref>[https://web.archive.org/web/20131109202133/http://2007.artsetmetiers.net/pdf/DEFPC_VG_COLLEGE.pdf «Visite Générale au Musée des arts et métiers».] Parizo: ''Musée des arts et métiers''. Arkivita el la originalo la 9an de novembro 2013. Konsultita la 5an de aŭgusto 2013. «Comment s’est appelé cet étalon de mesure avant de s’appeler le litre ? - Le Cadil [Kiu estis la nomo de tiu mezurunuo antaŭe nomita litro? - Cadil].» </ref>​ En [[1793]] kaj [[1795]] la litro enkondukiĝis en [[Francio]] kiel "respublika unuo", tio estas unu el la novaj unuoj enkondukitaj de la [[Franca Revolucio]], kaj identiĝis al 1 [[kuba decimetro]].<ref>[https://web.archive.org/web/20160817122340/http://www.metrodiff.org/cmsms/index.php?page=18_germinal_an_3 «Décret relatif aux poids et aux mesures du 18 germinal an 3 (7 avril 1795)» [Dekreto pri pezoj kaj mezuroj de 18a de Germinalo, jaro 3a (7a de Aprilo 1795)] (en franca).] ''Association Métrodiff''. 7a de Aprilo 1795. Arkivita el la originalo la 17an de aŭgusto 2016. Konsultita la 26an de aprilo 2019. «Litre, la mesure de capacité, tant pour les liquides que pour les matières sèches, dont la contenance sera celle du cube de la dixièrne partie du mètre.». Traduko: ‘Litro: mezurunuo de kapacito kaj por likvoj kaj por solidoj kiuj estas egala al kubo de deko de unu metro.’ </ref> En [[1879]] la [[CIPM]] transprenis la francan difinon de la litro kaj diktis la uzadon de "l" (minuskla L) kiel simbolo. En [[1901]] redifinis la 3-a [[CGPM]] la litron al la volumeno kiun 1&nbsp;kg da akvo havas je la [[temperaturo]] de sia plej alta [[denso]] kaj [[premo]] de 1013,25 hPa ([[normala premo]]). Tiel la litro estis 1,000028 dm³. Kun tiu nova tasko de la litro, kunligi [[maso]]n kaj volumenon per natura konstanto de akvo, pura akvo pezis ekzakte 1,0000&nbsp;kg/l (sed plu 999,975&nbsp;kg/m³). Poste oni ŝanĝis la difinon al akva temperaturo de 4 &nbsp;{{GdC|}} (la temperaturo de la plej alta denso estas 3,98 &nbsp;{{GdC|}}). Tie pura akvo pezis refoje iom malpli ol 1&nbsp;kg/l. En [[1964]] je la 12-a CGPM oni restarigis la difinon de 1793. De tiam la litro estas ree ekzakte unu kuba decimetro, kaj akvo pezas – kiel antaŭ 1901 – nome 0,999975&nbsp;kg/l aŭ 1 dm³.<ref> [https://web.archive.org/web/20111210164956/http://ts.nist.gov/weightsandmeasures/publications/appxc.cfm «NIST, 2000».] Ts.nist.gov. Arkivita el la originalo la 10an de decembro 2011. Konsultita la 26an de aprilo 2012. </ref> En [[1979]] je la 16-a CGPM oni permesis la uzadon de la majuskla L kiel alternativa [[simbolo]] por la litro. Samtempe oni eldiris la volon teni nur unu de la du simboloj. En [[1990]] oni nur diagnozis, ke ĝi estis tro frua por fina decido. La mallongigo '''cc''' (por [[kuba centimetro]], egala al mililitro aŭ '''mL''') estas unuo de la sistemo [[CGS]], kiu antaŭis al la sistemo MKS, kiu siavice evoluis al la sistemo [[Internacia sistemo de unuoj|SI]]. La mallongigo '''cc''' estas ankoraŭ uzata ofte en multaj fakoj, kiel la medicinaj dozoj kaj la grando por malgrandaj cilindro-kapacitoj de [[Eksplodmotoro|eksplodmotoroj]], kiel tiuj uzataj en [[motorciklo]]j. La mikrolitro (μL) estis konataj en la pasinteco kiel lambdo (λ), sed nuntempe oni malrekomendas ties uzon.<ref> Burtis, Carl A.; Bruns, David E. (2014). [https://books.google.es/books?id=p7XwAwAAQBAJ&pg=PA114&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false ''Tietz Fundamentals of Clinical Chemistry and Molecular Diagnostics'' (7a eldono).] Elsevier Health Sciences. p. 114. ISBN 9780323292061. </ref> En [[medicino]], la mikrolitro foje oni mallongigas kiel '''mcL''' en la rezultoj de ekzamenaj pruvoj.<ref>[https://www.mayocliniclabs.com/test-catalog/appendix/measurement.html «Units of Measurement - Mayo Medical Laboratories».] www.mayomedicallaboratories.com (en angla). Konsultita la 23an de junio 2017. </ref> En la sistemo [[Internacia sistemo de unuoj|SI]], oni preferas la uzadon de prefiksoj por potencoj de 1000 kaj oni ne rekomendas ĉiujn ceterajn multoblojn. Tamen, en la landoj en kiuj la metra sistemo establiĝis multe antaŭ la adopto de la normiga [[Internacia sistemo de unuoj|SI]], jam oni establis aliajn multoblojn, ties uzado plue estas ofta. Aparte, la uzado de la '''prefiksoj centi''' (10 ⁻² ), '''deci''' (10 ⁻¹ ), '''deka''' (10 ⁺¹ ) kaj '''hekto''' (10 ⁺²) ankoraŭ estas oftaj. Por ekzemplo, en multaj eŭropaj landoj, la '''hektolitro''' estas la tipa unuo por la produktado kaj eksportado de volumenoj de [[trinkaĵo]]j (lakto, biero, nealkoholaĵoj, vino, ktp.) kaj ankaŭ por mezuri la grando de la kaptaĵaroj kaj de la kvotoj de la fiŝkaptaj ŝipoj; la '''decilitroj''' estas komunaj en [[Svisio]] kaj [[Skandinavio]] kaj foje oni povas trovi ilin en libroj pri kuirarto; la '''centilitroj''' indikas la kapaciton de glasoj kaj boteletoj. En popola [[nederlanda lingvo]] en [[Belgio]], unu "vijfentwintiger" kaj unu "drieëndertiger" (laŭvorte "dudekoko" kaj "tridektrio") estas la oftaj bierglasoj, dum la korespondaj boteloj estas menciitaj kiel 25&nbsp;cL aŭ 33&nbsp;cL. La boteloj povas esti ankaŭ de 75&nbsp;cL aŭ "duonbotelo", 37,5&nbsp;cL por 'metiecaj' bieroj aŭ 70 &nbsp;cL por vinoj kaj likvoroj. La ladskatoloj estas produktitaj je 25&nbsp;cL, 33&nbsp;cL kaj 50&nbsp;cL. [[Dosiero:Water tank truck.jpg|eta|maldekstre|250ra|Ĉe cisterno-kamionoj la [[kuba metro]] estas la ĝenerala unuo.]] En la landoj en kiuj oni adoptis la metran sistemon kiel la oficiala mezursistemo post oni establis la normigan [[Internacia sistemo de unuoj|SI]], la komuna uzado plue estas pli proksima al la nuntempaj konvencioj de la [[Internacia sistemo de unuoj|SI]]. Por ekzemplo, en [[Kanado]], [[Aŭstralio]] kaj [[Nov-Zelando]], la konsumataj trinkaĵoj estas etiketitaj preskaŭ nur pere de litroj kaj mililitroj. La hektolitroj foje aperas en industrio, sed la centilitroj kaj decilitroj rare, kaj nur por okazoj. Escepto estas la [[patologio]], en kiu por ekzemplo la nivelo de [[plumbo]] en sango estas mezurebla en mikrogramoj por decilitro. La pli grandaj volumenoj estas mezureblaj ĝenerale en kubaj metroj (egale al 1&nbsp;kL) aŭ miloj aŭ milionoj de kubaj metroj. Kvankam la '''kilolitroj''', '''megalitroj''' kaj '''gigalitroj''' estas uzataj komune por mezuri la akvokonsumadon, la kapacito de [[akvorezervejo]]j kaj akvenhavo de riveroj, por pli grandaj volumenoj de likvoj, kiel la ĉiujara konsumado de [[kranakvo]], cisterno-kamionoj kaj naĝejoj, la [[kuba metro]] estas la ĝenerala unuo. Same ĉe ĉiuj volumenoj de nelikva naturo. == Uzoj == [[Dosiero:Litro kaj 75cl.jpg|eta|dekstre|250ra|Litro en kartona skatolo kompare kun vinbotelo de 75 cl.]] En multaj eŭropaj landoj, la hektolitro estas la tipa unuo por la produktado kaj eksportado de volumeno de trinkaĵoj ([[lakto]], [[biero]], [[suko]]j, [[vino]], ktp.) kaj por mezuri la grandon de la kaptaĵoj kaj la kvotojn de la fiŝkaptaj ŝipoj; la decilitroj estas oftaj en Svisio kaj Skandinavio kaj kelkajn fojojn estas troveblaj en libroj pri kuirarto; la centilitroj indikas la kapaciton de la [[glaso]]j kaj de la malgrandaj boteloj. En populara nederlanda en [[Belgio]], unu "vijfentwintiger" kaj unu "drieëndertiger" (laŭvorte "dudek ok" kaj "tridek tri" respektive) estas la plej oftaj glasoj de biero, falte la korespondaj boteloj citas 25 cL aŭ 33 cL, kaj simile ankaŭ en aliaj landoj, ekzemple en Hispanio, nome por unu kvarono kaj unu triono respektive. La boteloj povas esti ankaŭ de 75 cL aŭ "duonbotelo", 37,5 cL por neindustriaj bieroj aŭ 70 aŭ 75 cL por vinoj kaj aliaj alkoholaĵoj. La ladskatoloj plej ofte estas de 25 cL, 33 cL kaj 50 cL. Speciala okazo temas pri la vinboteloj, kiuj plej ofte estas de 75 cL, dum por multaj aliaj trinkaĵoj estas la litro la baza unuo. Estas tre diversaj teorioj pri la tialoj de tiu fakto. Oni indikis, ke la tri kvaronoj estas la ideala kapacito por trinkado por du personoj, ke estas la plej taŭga grando por la ĝusta konservado de la vino, kaj eĉ ke tio kongruas kun la blovkapablo de la vitroblovistoj. Tamen plej verŝajna estas la teorio laŭ kiu en la epoko de maksimuma komerco de [[vino]] inter Britio kaj Francio ([[Bordozo]]) tiu kapacito estis koincida kongruo inter la litro jam ekuzita en Francio kaj la [[galjono]], uzita en Britio, nome 75 cL estus unu kvinono de la brita galjono (strange ĉar britoj ne tiom uzis decimalan sistemon), kaj utila grando por transporto kaj stokado.<ref>[https://www.dn.pt/vida-e-futuro/porque-e-que-as-garrafas-de-vinho-tem-75-centilitros-e-nao-um-litro-13017328.html Porque é que as garrafas de vinho têm 75 centilitros e não um litro?] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20201110204228/https://www.dn.pt/vida-e-futuro/porque-e-que-as-garrafas-de-vinho-tem-75-centilitros-e-nao-um-litro-13017328.html |date=2020-11-10 }} en ''[[Diário de Notícias]]'', 9a de novembro 2020. Alirita en la 9a de novembro 2020.</ref> En Hispanio, post la popularaj boteloj de unu kvarono kaj unu triono de litro por biero, populariĝis fine de la [[1970-aj jaroj]] bierboteloj de po unu litro, dekomence fabrikitaj nur vitre kaj poste ankaŭ plaste. Tiuj estis nomitaj en la hispana lingvo "litrona" (litrego), kaj ankaŭ same nomiĝis la kutimo de junuloj renkontiĝi surstrate kuntrinkante tiujn botelojn, ĝis en la [[1980-aj jaroj]] populariĝis nova vorto por tiu kutimo nome "botellón" (botelego) kun rilato al la tradicia unulitra botelo, sed jam kun nova signifo kiam ne nur bieron oni kuntrinkis surstrate kaj eĉ oni aldonis laŭtan muzikon. == Uzado indikanta kapaciton == La fakoj en kiuj oni uzas la litron kaj la mililitron kiel mezurunuoj por volumenoj de nelikva naturo, en kiuj oni indikas fakte la kapaciton de la ujo, estas jenaj: [[Dosiero:Contenedores de residuos en Buenos Aires.JPG|eta|maldekstre|250ra|[[Kontenero]]j por [[recikligo]] estas mezureblaj en litroj.]] * Solidaj elementoj kiuj estas verŝeblaj kaj oni mezuras laŭ ties ujoj (kiel, en multaj lokoj, la [[bero]]j) * Grando de la [[valizujo]], en la industrio de la [[aŭtomobilo]].<ref>[https://www.which.co.uk/reviews/new-and-used-cars/article/best-cars/best-estate-cars-aypAh2i57Hu9 «Buying a car: Top 10 Estate Car buying tips».] Which? / Consumer Association. 2012. Konsultita la 9an de novembro 2012. </ref> Por valizujoj, la volumeno estas esprimita en litroj laŭ la normo VDA (''Verband der Automobilindustrie''; nome «unio de industrio de la aŭtomobilo», nome germana organizaĵo). Tiu mezurunuo baziĝis sur des normigitaj [[paralelepipedo]]j de 50 mm × 200 mm × 100 mm, tio estas 1 litro de volumeno. La atingita volumeno uzebla estas tiel pli malgranda ol la reala totala volumeno de la valizujo, sed pli realisma en la kunteksto de normala uzado. * [[Dorsosako]]j<ref>[https://www.rei.com/learn/expert-advice/backpack.html «How to Choose Backpacks».] REI Expert Advice (en usona angla). Konsultita la 26an de aprilo 2019. </ref> * [[Komputilujo|Komputilujoj]]<ref>[https://www.computerworld.com/uk/ «ASUS unveils headless Eee Box desktop PC - Hardware».] Techworld. 13a de aŭgusto 2008. Konsultita la 26an de aprilo 2019. </ref> * [[Mikroondilo|Mikroondilaj fornoj]] * [[Fridujo]]j<ref>[https://www.energystar.gov/ia/partners/downloads/ES_Refrigerators_Proposed_Most_Efficient_2013_Recognition_Criteria.pdf «Energystar.gov Energy Star recognition criteria».] </ref> * [[Kontenero]]j por [[recikligo]]<ref>[https://www.ealing.gov.uk/info/200489/recycling_rubbish_and_waste/259/refuse_collection/3 «Refuse collection: Wheelie bins».] Ealing Council. 2012. Konsultita la 9an de novembro 2012. «The standard size wheelie bin (240 litre) ...» </ref> * Cilindro-kapacito ekzemple por [[motorciklo]]j<ref>[https://www.ford.com/suvs-crossovers/escape/ «Even in the USA, engine sizes are regularly expressed in litres.».] Konsultita la 25an de aprilo 2013. </ref> ==Proksimumaj konvertoj== [[Dosiero:Gasoline unit.svg|eta|250ra|Unuoj por [[nafto]] uzataj en la mondo: {{Kolorindekso|6baed6|Litro}}<br/>{{Kolorindekso|e41a1c|[[Galjono|Usona galjono]]}}<br/>{{Kolorindekso|ff8800|[[Galjono|Imperia galjono]]}}<br/>{{Kolorindekso|d9d9d9|Sen informoj}}]] Unu litro estas iomete pli granda ol unu «kvarono de usona likva gajlono» kaj iomete pli malgranda ol unu «kvarono de imperia gajlono» aŭ unu «kvarono de usona seka gajlono». [[Memorhelpilo]] por la volumeno de litro rilate al imperia [[pindo]] estas "unu litro de akvo estas unu pindo plus tri kvaronoj"; tio estas nur proksimumo, ĉar unu litro estas en realo 1,75975399&nbsp;pindoj. Unu litro estas la volumeno de kubo de 10&nbsp;cm de flanko, kiu estas iom malpli ol unu kubo de 4&nbsp;[[colo]]j de flanko (nome unu triono de unu [[futo]]). Unu kuba futo enhavus precize 27 tiajn kubojn (nome de 4&nbsp;[[colo]]j de flanko), pro kio unu kuba futo egalas proksimume al 27&nbsp;litroj. Unu kuba futo havas precizan volumenon de 28,316846592&nbsp;litroj, kio estas 4,88% pli granda ol la proksimaĵo de 27 litroj. Unu litro de likva akvo havas mason preskaŭ egala al unu [[kilogramo]]. Unu de la unuaj difinoj de kilogramo establis ĝin kiel la maso de unu litro de akvo. Ĉar la volumeno ŝanĝiĝas laŭ la temperaturo kaj la premo, kaj la premo uzas unuojn de maso, oni ŝanĝis la difinon de la kilogramo. Je [[Norma stato|norma premo]], unu litro de akvo havas mason de 0,999975&nbsp;kg je 4&nbsp;°C, kaj de 0,997&nbsp;kg je 25&nbsp;°C. [[Dosiero:Pabst Blue Ribbon.jpg|eta|250ra|Ladskatolo de 1 usona pindo, markita kiel 473 mL.]] {| class="wikitable sortable" ! colspan=2|Proks. valoro de 1 litro en ne-metraj unuoj |rowspan=11 style="background:lightgray;"| ! Ne-metraj unuo ! Ekvivalento en litroj |- | ≈&nbsp;0.87987699 || style="border-left-style:hidden;"|imperia galjonkvarono|| 1&nbsp;imperia kvarono || ≡&nbsp;1.1365225&nbsp;L |- |≈&nbsp;1.056688||style="border-left-style:hidden;"| usonaj kvaronoj || 1 usona kvarono || ≡&nbsp;0.946352946&nbsp;L |- |≈&nbsp;1.75975399 ||style="border-left-style:hidden;"| imperiaj [[pindo]]j|| 1 imperia pindo || ≡&nbsp;0.56826125&nbsp;L |- |≈&nbsp;2.11337641 ||style="border-left-style:hidden;"| usonaj pindoj || 1 usona pindo || ≡&nbsp;0.473176473&nbsp;L |- |≈&nbsp;0.21996925 ||style="border-left-style:hidden;"| imperia galjono || 1 imperia galjono || ≡&nbsp;4.54609&nbsp;L |- |≈&nbsp;0.2641720523 || style="border-left-style:hidden;"|usona [[galjono]]|| 1 usona galjono || ≡&nbsp;3.785411784&nbsp;L |- |≈&nbsp;0.0353146667 ||style="border-left-style:hidden;"| kuba [[futo]] || 1 kuba futo || ≡&nbsp;28.316846592&nbsp;L |- |≈&nbsp;61.023744 || style="border-left-style:hidden;"|kuba [[colo]] || 1 kuba colo || ≡&nbsp;0.016387064&nbsp;L |- |≈&nbsp;35.19508 || style="border-left-style:hidden;"|imperia likva [[unco]]|| 1 imperia likva unco || ≡&nbsp;28.4130625&nbsp;mL |- |≈&nbsp;33.814023 ||style="border-left-style:hidden;"| usona likva unco|| 1 usona likva unco || ≡&nbsp;29.5735295625&nbsp;mL |} == Bildaro == <gallery> Messbecher.png|Plasta kruĉo kun indikoj de la volumeno de likva enhavo ĝis 1 litro, kun indikoj laŭ litrokvaronoj maldekstre kaj ml dekstre. Syringe.jpg|Injektilo kun indikoj laŭ ml. 1000 ml Erlenmeyer flask.svg|Laboratoria prov-tubo de 1 l. Rausing256 148782a.jpg|Hans Rausing, entreprenisto de Tetra Pak, kun unulitra ujo. </gallery> == Vidu ankaŭ == * [[Galjono]] * [[Internacia sistemo de unuoj]] * [[Kilogramo]] * [[Kuba centimetro]] * [[Metro]] * [[Pajnto]] == Referencoj == {{Referencoj|2}} ==Bibliografio== * {{cite web |author=Bureau International des Poids et Mesures |title=The International System of Units (SI) |year=2006 |url= http://www.bipm.org/utils/common/pdf/si_brochure_8_en.pdf | access-date=2008-08-18}} * Bureau International des Poids et Mesures. (2006). [http://www.bipm.org/en/si/si_brochure/ "The International System of Units (SI)"] (on-line browser): **[https://web.archive.org/web/20091001100650/http://www.bipm.org/en/si/si_brochure/chapter4/table6.html Table 6] (Non-SI units accepted for use with the International System). Alirita en 2008-08-24 * {{cite web|author=National Institute of Standards and Technology |title=Appendix C: General tables of units of measurement |work=NIST Handbook 44: Specifications, Tolerances, and Other Technical Requirements for Weighing and Measuring Devices |publisher=National Institute of Standards and Technology |date=11a de Novembro 2000 |url=http://ts.nist.gov/WeightsAndMeasures/Publications/appxc.cfm#4e |access-date=2006-10-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111210164956/http://ts.nist.gov/weightsandmeasures/publications/appxc.cfm |archive-date=10a de Decembro 2011 }} * National Institute of Standards and Technology. (Decembro 2003). [https://web.archive.org/web/20041111030930/http://physics.nist.gov/cuu/Units/index.html ''The NIST Reference on Constants, Units, and Uncertainty: International System of Units (SI)''] (web site): ** [http://physics.nist.gov/cuu/Units/units.html ''Note on SI units'']. Alirita en 2008-08-24. ** [http://physics.nist.gov/cuu/Units/outside.html ''Recommending uppercase letter L'']. Alirita en 2008-08-24. * Taylor, B.N. kaj Thompson, A. (eld.). (2008a). [http://physics.nist.gov/Pubs/SP330/sp330.pdf ''The International System of Units (SI)'']{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160603000000/https://web.archive.org/web/20160603215953/http://physics.nist.gov/Pubs/SP330/sp330.pdf |date=2016-06-03 }}. United States version of the English text of the eighth edition (2006) of the International Bureau of Weights and Measures publication ''Le Système International d' Unités (SI)'' (Special Publication 330). Gaithersburg, MD: National Institute of Standards and Technology. Alirita en 2008-08-18. * Taylor, B.N. kaj Thompson, A. (2008b). [http://physics.nist.gov/cuu/pdf/sp811.pdf ''Guide for the Use of the International System of Units''] (Special Publication 811). Gaithersburg, MD: National Institute of Standards and Technology. Alirita en 2008-08-23. * Turner, J. (Deputy Director of the National Institute of Standards and Technology). (16 May 2008).[https://web.archive.org/web/20090326162948/http://ts.nist.gov/WeightsAndMeasures/Metric/upload/FRN_Vol_73_No_96_16May2008_SI_Interpretation.pdf "Interpretation of the International System of Units (the Metric System of Measurement) for the United States"]. ''Federal Register'' Vol. 73, No. 96, p.&nbsp;28432-3. * UK National Physical Laboratory. [http://www.npl.co.uk/reference/measurement-units/non-si-units/ Non-SI Units] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=litr}} * [http://physics.nist.gov/cuu/Units/outside.html Rekomendo de majuskla litero L] * [http://physics.nist.gov/cuu/Units/units.html Notoj pri Internacia Sistemo de Unuoj] * [http://www.npl.co.uk/npl/reference/international.html Brita Nacia Fizika Laboratorio agnoskita en la Internacia Sistemo de Unuoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20030621154520/http://www.npl.co.uk/npl/reference/international.html |date=2003-06-21 }} {{Havenda artikolo|Litro}} [[Kategorio:Mezurunuoj de volumeno]] [[Kategorio:Likvaĵoj]] kre4zpimyu3umcufvp96wnyd6ym1p99 0 19736 9480503 9458613 2026-09-22T19:46:49Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480503 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Ĥorduloj |troveblo de fosilioj = Malfrua [[Ediacaran]] - ĉi-epoke |dosiero =Chordata diversity.png |dosiero larĝo = 300px |priskribo de dosiero = |domajno = [[Eŭkariotoj]] ''Eukaryota'' |subdomajno = ''[[Unikonta]]'' |superregno = Opistokontoj ''[[Opisthokonta]]'' |regno = [[Bestoj]] ''Animalia'' |regno2 = animalo |subregno = [[Eumetazoa]] |senranga filumo = [[Duflankulo]]j ''Bilateria'' |superfilumo = [[Novbuŝulo]]j ''Deuterostomia'' |taksono = '''Ĥorduloj''' ''Chordata'' |taksono aŭtoritato = [[William Bateson|Bateson]], [[1885]] |taksono tipo = Filumo |vikispecio =Chordata |komunejo = Chordata }} [[Dosiero:Thunnus_albacares.png|eta|''Thunnus albacares'']] [[Dosiero:Chordata 2.jpg|eta|]] '''Ĥorduloj'''<ref>[http://vortaro.net/#%C4%A5orduloj ĥorduloj en vortaro.net]</ref> (science: ''Chordata'') estas [[filumo]] de [[celomuloj]], kies korpo estas fortikigita per [[dorsa ĥordo]] (''[[notokordo|chorda dorsalis]]''), kiu formas bazon de [[spino]]. Laŭ tradicia klasifiko, tiu ĉi filumo enhavas la subfilumon '''[[vertebrulo]]j''', kaj du aliajn vivantajn subfilumojn: '''[[tunikulo]]j''' kaj '''[[brankiostomulo]]j'''. Laŭ [[kladistiko]], la [[miksinulo]]j nun ne estas konsiderataj kiel vertebruloj, kaj miksinuloj kaj vertebruloj kune konsistigas la grupon '''[[kraniulo]]j'''. El pli ol 65,000 vivantaj specioj de Ĥorduloj, ĉirkaŭ la duono el ili estas ostecaj fiŝoj de la klaso ''[[Ostaj fiŝoj|Osteichthyes]]''. La plej grandaj kaj plej rapidaj animaloj, nome la [[blua baleno]] kaj la [[migra falko]] respektive, estas ĥorduloj, kiel same estas [[homo]]j.<ref><span class="plainlinks">[http://www.accessscience.com/abstract.aspx?id=133700&referURL=http%3a%2f%2fwww.accessscience.com%2fcontent.aspx%3fid%3d133700 AccessScience.com] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131029212904/http://www.accessscience.com/abstract.aspx?id=133700&referURL=http%3A%2F%2Fwww.accessscience.com%2Fcontent.aspx%3Fid%3D133700 |date=2013-10-29 }}</span>. Konsultita la 23an de Decembro 2012.</ref> == Origino de la nomo == Kvankam la nomo ''Chordata'' estas atribuita al [[William Bateson]] (1885), ĝi estis jam uzata ĉirkaŭ 1880. [[Ernst Haeckel]] priskribis [[taksono]]n enhavantan [[tunikulo]]jn, [[brankiostomulo]]jn kaj [[vertebrulo]]jn en 1866. Kvankam li uzis la germanlingvan formon, on akceptis fare de la [[Internacia Kodo de Zoologia Nomenklaturo|kodo IKZN]] pro ties sekva latinigo.<ref name="Nielsen2012">{{Citaĵo el gazeto|titolo=The authorship of higher chordate taxa|aŭtoro=Nielsen, C.|dato=2012|gazeto=Zoologica Scripta|volumo=41|numero=4|COI=10.1111/j.1463-6409.2012.00536.x|paĝoj=435–436}}</ref> == Difino == Ĥorduloj formas [[filumo]]n de animaloj kiuj estas bazataj sur duflanka [[korpo]]formon,<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=On the Origin of Phyla|url=https://archive.org/details/onoriginofphyla0000vale|familia nomo=Valentine|persona nomo=J.W.|jaro=2004|loko=Ĉikago|eldoninto=University Of Chicago Press|ISBN=0-226-84548-6|paĝo=[https://archive.org/details/onoriginofphyla0000vale/page/7 7]}}"<cite>Classifications of organisms in hierarchical systems were in use by the seventeenth and eighteenth centuries. Usually, organisms were grouped according to their morphological similarities as perceived by those early workers, and those groups were then grouped according to ''' their''' similarities, and so on, to form a hierarchy</cite>" </ref> kaj estas difinitaj pro havo iel en siaj vivoj de ĉio el la jeno:<ref name="RychelSmithShimamotoSwalla2006">{{Cite journal | author=Rychel, A.L., Smith, S.E., Shimamoto, H.T., and Swalla, B.J. | year=2006 | title=Evolution and Development of the Chordates: Collagen and Pharyngeal Cartilage | journal=Molecular Biology and Evolution | issue=3 | pages=541–549 | doi=10.1093/molbev/msj055 | volume=23 | pmid=16280542 }}</ref> * [[Notokordo]], nome rigida aro de [[kartilago]]j kiuj etendas laŭlonge de la interno de sia korpo. Inter vertebrula subgrupo de ĥorduloj la notokordo disvolviĝas en [[vertebraro]], kaj en tute akvaj specioj tio helpas al animalo naĝi per fleksado de sia vosto. * [[Dorso|Dorsa]] [[neŭra tubo]]. Ĉe fiŝoj kaj aliaj [[vertebrulo]]j, tio disvolviĝas en la [[mjelo]], nome ĉefa komunika trunko de la [[nerva sistemo]]. * Faringotremoj. La [[faringo]] estas la parto de la [[gorĝo]] tuj interne de la buŝo. Ĉe [[fiŝoj]] la tremoj estas modifitaj por formi [[branko]]jn, sed ĉe kelkaj ĥorduloj ili estas parto de [[Filtromanĝanto|filtromanĝa]] sistemo kiu elprenas partiklojn de manĝo el la akvo en kiu vivas la animaloj. * Post-anusa vosto. Muskola vosto kiu etendiĝas malantaŭ la [[anuso]]. * [[Endostilo]]. Tio estas fendo ĉe la [[Ventro|alventra]] muro de la faringo. Ĉe [[Filtromanĝanto|filtromanĝaj]] specioj ĝi produktas [[muko]]n por arigi manĝopartiklojn, kiuj helpas en transportado de manĝo al la [[ezofago]].<ref name="Ruppert2005">{{Cite journal | author=Ruppert, E. | journal=Canadian Journal of Zoology | volume=83 | pages=8–23 | year=2005 | doi=10.1139/Z04-158 | title=Key characters uniting hemichordates and chordates: homologies or homoplasies? | url=http://article.pubs.nrc-cnrc.gc.ca/RPAS/RPViewDoc?_handler_=HandleInitialGet&articleFile=z04-158.pdf&journal=cjz&volume=83 | accessdate=2008-09-22 | titolo=Arkivita kopio | alirdato=2015-05-21 | arkivurl=https://archive.is/20121209232008/http://article.pubs.nrc-cnrc.gc.ca/RPAS/RPViewDoc?_handler_=HandleInitialGet&articleFile=z04-158.pdf&journal=cjz&volume=83 | arkivdato=2012-12-09 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://article.pubs.nrc-cnrc.gc.ca/RPAS/RPViewDoc?_handler_=HandleInitialGet&articleFile=z04-158.pdf&journal=cjz&volume=83 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2015-05-21 |arkivurl=https://archive.is/20121209232008/http://article.pubs.nrc-cnrc.gc.ca/RPAS/RPViewDoc?_handler_=HandleInitialGet&articleFile=z04-158.pdf&journal=cjz&volume=83 |arkivdato=2012-12-09 }}</ref> Ĝi ankaŭ stokas [[jodo]]n, kaj povas esti pramontro de la [[Tiroido|tiroida]] glando ĉe vertebruloj.<ref name="RychelSmithShimamotoSwalla2006" /> == Subdividoj == === Kraniuloj === {{Ĉefartikolo|Kraniulo}} [[Dosiero:Pacific hagfish Myxine.jpg|eta|dekstra|Kraniuloj:[[Mukofiŝoj|Mukofiŝo]] ]] [[Kraniulo]]j, nome unu el la tri subdividoj de ĥorduloj, havas distingajn [[kranio]]jn - kiaj [[mukofiŝoj]], kiuj ne havas [[vertebro]]jn. [[Michael J. Benton]] komentas, ke "kraniuloj estas karakterizitaj per siaj kapoj, same kiel ĥorduloj, aŭ eble kiel [[novbuŝulo]]j, estas per siaj vostoj". <ref>{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/?id=PQuKO7xqjNQC&dq=vertebrate&printsec=frontcover|titolo=Vertebrate Palaeontology: Biology and Evolution|alirdato=2008-09-22|aŭtoro=Benton, M.J.|jaro=2000|eldoninto=Blackwell Publishing|ISBN=0-632-05614-2|paĝoj=12–13}}</ref> Plej estas [[vertebrulo]]j, en kiuj la [[notokordo]] estas anstataŭita de la [[vertebraro]],<ref name="UCMPMorphologyOfVertebrates">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.ucmp.berkeley.edu/vertebrates/vertmm.html|titolo=Morphology of the Vertebrates|alirdato=2008-09-23|eldoninto=University of California Museum of Paleontology}}</ref> kiu konsistas el serio de ostecaj aŭ kartilagaj [[cilindro|cilindraj]] vertebroj, ĝenerale kun [[Vertebro|neŭraj arkoj]] kiuj protektas la [[mjelo]]n kaj kun projekciaĵoj kiuj ligas la vertebrojn. [[Mukofiŝoj]] havas nekompletan [[cerbokranio]]n kaj ne havas vertebrojn, kaj estas tiele ne konsiderataj kiel vertebruloj,<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.ucmp.berkeley.edu/vertebrates/basalfish/myxini.html|titolo=Introduction to the Myxini|alirdato=2008-10-28|eldoninto=University of California Museum of Paleontology}}</ref> sed kiel membroj de la kraniuloj, nome grupo el kiu supozeble vertebruloj [[evolucio|evoluis]].<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Biology|aŭtoro=Campbell, N.A. kaj Reece, J.B.|jaro=2005|eldono=7|loko=San Francisco, CA|eldoninto=Benjamin Cummings|ISBN=0-8053-7171-0}}</ref> La loko de [[petromizo]]j estas ambigua. Ili havas kompletajn cerbokraniojn kaj praecajn vertebrojn, kaj tiele povus esti konsiderataj kiel vertebruloj kaj veraj [[fiŝoj]].<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.ucmp.berkeley.edu/vertebrates/basalfish/petro.html|titolo=Introduction to the Petromyzontiformes|alirdato=2008-10-28|eldoninto=University of California Museum of Paleontology}}</ref> Tamen, [[molekula filogenetiko]], kiu uzas [[Biokemio|biokemiajn]] karakterojn por klasigi organismojn, estis produktinta ambaŭ rezultojn ke oni grupigu ilin kun vertebruloj kaj aliajn kiuj grupigu ilin kun with mukofiŝoj.<ref>{{cite journal | author=Shigehiro Kuraku, S., Hoshiyama, D., Katoh, K., Suga, H, and Miyata, T. | title=Monophyly of Lampreys and Hagfishes Supported by Nuclear DNA-Coded Genes | journal=Journal of Molecular Evolution | volume=49 | issue=6 | pages=729–735 |date=December 1999 | doi=10.1007/PL00006595 | pmid=10594174 }}</ref> === Tunikuloj aŭ uroĥorduloj === {{Ĉefartikolo|Tunikulo}} [[Dosiero:BU Bio.jpg|eta|maldekstra|Tunikuloj: ascidiacoj]] Plej [[tunikulo]]j prezentiĝas kiel plenkreskuloj en du ĉefaj formoj, ambaŭ el kiuj estas mild-korpaj filtro-manĝantoj al kiuj mankas la standardaj karakteroj de ĥorduloj: "ascidiacoj" estas sesilaj kaj konsistas ĉefe el akvopompiloj kaj filtromanĝaj aparatoj;<ref name="Benton2002VertebratePalaeontologyP5" /> [[salpo]]j flosas mezakve, manĝante [[planktono]]n, kaj havas dugeneracian ciklon en kiu unu generacio estas solviva kaj la venonta formas ĉenecajn [[Kolonio (biologio)|koloniojn]].<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.bbc.co.uk/nature/blueplanet/factfiles/jellies/salp_bg.shtml|titolo=Animal fact files: salp|alirdato=2008-09-22|eldoninto=[[BBC]]|arkivurl=https://web.archive.org/web/20090328045806/http://www.bbc.co.uk/nature/blueplanet/factfiles/jellies/salp_bg.shtml|arkivdato=2009-03-28}}</ref> Tamen, ĉiuj [[larvo]]j de tunikuloj havas la standardajn ĥordulajn karakterojn, kiaj longaj, [[Ranido|ranidecaj]] vostoj; ili havas ankaŭ praecajn cerbojn, malpezajn sensilojn kaj ekviliobrajn sensilojn.<ref name="Benton2002VertebratePalaeontologyP5" /> La tria ĉefa grupo de tunikuloj, nome ''Appendicularia'' (konataj ankaŭ kiel ''Larvacea'') retenas ranidecajn formojn kaj aktivan naĝadon dum la tuta vivo, kaj estis dumlonge konsideritaj kiel larvoj de ascidiacoj aŭ salpoj.<ref>{{Cite web | title=Appendicularia | publisher=Australian Government Department of the Environment, Water, Heritage and the Arts | url=http://www.environment.gov.au/biodiversity/abrs/publications/electronic-books/pubs/tunicates/05-appendicularia.pdf | format=PDF | accessdate=2008-10-28 | titolo=Arkivita kopio | alirdato=2015-05-21 | arkivurl=https://web.archive.org/web/20070914023810/http://www.environment.gov.au/biodiversity/abrs/publications/electronic-books/pubs/tunicates/05-appendicularia.pdf | arkivdato=2007-09-14 }}</ref> La etimologio de la termino ''Urochorda(ta)'' al ''uroĥorduloj'' (Balfour 1881) estas el la antikva greka οὐρά (oura, "vosto") + Latina chorda ("ĥordo"), ĉar la notoĥordo troviĝas nur en la vosto.<ref>[Oxford English Dictionary, Tria Eldono, Januaro 2009: Urochordata</ref> La termino '''Tunicata''' al ''tunikuloj'' (Lamarck 1816) estis agnoskita kun antaŭaĵoj kaj estas nun plej ofte uzata.<ref name="Benton2002VertebratePalaeontologyP5">{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/?id=PQuKO7xqjNQC&dq=vertebrate&printsec=frontcover|titolo=Vertebrate Palaeontology: Biology and Evolution|alirdato=2008-09-22|aŭtoro=Benton, M.J.|jaro=2000|eldoninto=Blackwell Publishing|ISBN=0-632-05614-2|paĝo=5}}</ref> === Cefaloĥorduloj: Brankiostomuloj === {{Ĉefartikolo|Brankiostomulo}} [[Dosiero:Branchiostoma lanceolatum.jpg|eta|Brankiostomulo]] [[Brankiostomulo]]j estas malgrandaj, "svage fiŝecformaj" animaloj al kiuj mankas cerboj, klare difinitaj kapoj kaj specializitaj sensorganoj.<ref>{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/?id=PQuKO7xqjNQC&dq=vertebrate&printsec=frontcover|titolo=Vertebrate Palaeontology: Biology and Evolution|alirdato=2008-09-22|aŭtoro=Benton, M.J.|jaro=2000|eldoninto=Blackwell Publishing|ISBN=0-632-05614-2|paĝo=6}}</ref> Tiuj trunestuloj filtromanĝantoj enhavas la plej fru-branĉan ĥordulan sub-filumon.<ref name="Gee2008AmphioxusUnleashed">{{Cite journal | author=Gee, H. | title=Evolutionary biology: The amphioxus unleashed | journal=Nature | volume=453 | pages=999–1000 |date=June 2008 | doi=10.1038/453999a | url=http://www.nature.com/nature/journal/v453/n7198/full/453999a.html | accessdate=2008-09-22 | pmid=18563145 | issue=7198 |bibcode = 2008Natur.453..999G }}</ref><ref>{{Cite web | url=http://webs.lander.edu/rsfox/invertebrates/branchiostoma.html | accessdate=2008-09-23 | title=Branchiostoma | publisher=Lander University | titolo=Arkivita kopio | alirdato=2015-05-21 | arkivurl=https://web.archive.org/web/20100123224435/http://webs.lander.edu/rsfox/invertebrates/branchiostoma.html | arkivdato=2010-01-23 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20100123224435/http://webs.lander.edu/rsfox/invertebrates/branchiostoma.html | archivedate=2010-01-23 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://webs.lander.edu/rsfox/invertebrates/branchiostoma.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2015-05-21 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100123224435/http://webs.lander.edu/rsfox/invertebrates/branchiostoma.html |arkivdato=2010-01-23 }}</ref> == Bazplano == La fekundaj ovoĉeloj de la Ĥorduloj fendas radie, la formiĝo de la tria origina ĉeltavolo (la [[mezodermo]]) okazas per disiĝo el la praintesto, la tiel nomata ''enterokoelio''. Por la bazplano supozendas larvo. La Ĥorduloj estas segmentitaj [[Novbuŝulo]]j (''deuterostomia''). <!-- Die befruchteten Eizellen der Chordatiere furchen radiär, die Bildung des dritten Keimblatts, des Mesoderms erfolgt durch Abspaltung aus dem Urdarm, die so genannte Enterocoelie. Eine Larve ist für den Grundplan anzunehmen. Die Chordatiere sind Neumünder (Deuterostomia) und sicherlich primär, also im Grundplan, segmentiert.--> * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/3920183.stm 24-a de julio, 2004, BBC News: la plej malgranda fiŝo de la mondo] Citaĵo: "...La plej malgranda, malpeza [[vertebrulo]] estis priskribita far usonaj sciencistoj. La nomo de tiu minifiŝo estas tena bebofiŝo [''Schindleria brevipinguis''] kaj grandas nur ĉirkaŭ 7mm..." == Sistematiko<ref>Tunicates and not cephalochordates are the closest living relatives of vertebrates, 2006, Nature</ref> == {{Klado |label1= |1={{klado |larĝeco=9em |1={{klado |1=&nbsp;[[Ekinodermo]]j |2=&nbsp;[[Brankiostomulo]]j }} |2={{klado |1=&nbsp;[[Tunikulo]]j |2=&nbsp;[[Vertebruloj]] }} }} }} == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|}} * [http://www.globaltwitcher.com/taxa_class.asp?phylaid=1 Ĥorduloj ĉe GlobalTwitcher.com] * [http://tolweb.org/Chordata/2499 Chordate node at Tree Of Life] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070224172716/http://tolweb.org/Chordata/2499 |date=2007-02-24 }} * [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?id=7711 Chordate node ĉe Taksonomio NCBI] {{Karnomanĝuloj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Ĥorduloj]] 0qvq5kphaqmy5i43kz6g0qrx686m5nr 0 21981 9480674 9073187 2026-09-23T05:47:18Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480674 wikitext text/x-wiki {{Unua|kat=ne}} {{Informkesto Esperanto-libro | titolo = Adoru <br /><small> Ekumena Diserva Libro </small> | aŭtoro = diversaj | eldonjaro = 2001 | reeldono = | eldonurbo = [[Romo]] | eldoninto = Eldonejo Ponto | paĝoj = 1492 | isbn = | bildo = 2001 Adoru.jpg }} '''''Adoru : Ekumena Diserva Libro''''' estas libro de plejparte kristanaj religiaj tekstoj ([[Himno|himnoj]], kantoj, [[preĝo|preĝoj]], [[litanio|litanioj]], [[liturgio|liturgioj]] ktp) eldonita de [[IKUE]] kaj [[KELI]] en [[2001]]. Ĝin redaktis [[ekumenismo|ekumena]] komisiono konsistanta el [[Adolf Burkhardt]], [[Bernhard Eichkorn]] kaj [[Albrecht Kronenberger]], kiu pro la laboro ricevis en [[2002]] la [[Alena Esperanto-Kulturpremio|Alenan Esperanto-Kulturpremion]] (FAME-premion). == Enhavo == Sur 1492 paĝoj ĝi entenas preskaŭ samnombre multajn numeritajn erojn, kune kun ampleksa indekso de fontoj kaj verkintoj. Por ĉiuj kantonumeroj oni donas muziknotojn, ĝenerale simple melodiajn, ofte kun gitar-akordoj, sed kelkafoje kvar-voĉajn. Kvazaŭ antaŭulo de ''Adoru'' estas ''[[Adoru Kantante]]:Evangelia Himnaro'' <ref> 1972, ''[[Esperanto (revuo)|Esperanto]]'', 798 (6), p.110 </ref>, kiu estis eldonita en 1971 de [[Adolf Burkhardt]], [[Åke Ahlrén]], [[William John Downes]], [[Hendrik Arie de Hoog]] kaj [[Hans Amund Rosbach]]. La libron ''Adoru'' komencas salutvortoj: de la direktoro de la "Komisiono pri Kredo kaj Eklezia Ordo" de la Ekumena Konsilio de Eklezioj, pastro d-ro [[Alan Falconer]] (en angla lingvo kaj Esperanto) kaj de la romkatolika ĉefepiskopo de Alba Iulia, Rumanujo, [[Miklós György Jakubinyi|Jakubinyi György]] (en Esperanto kaj germana lingvo). Post Antaŭparolo kaj Enkonduko sekvas la kerna enhavo de la libro, jene organizita: * Preĝoj * Matena [[Diservo]] * Tagmeza Diservo * Vespera Diservo * Litanioj * [[Kalvaria Vojo]] * Liturgiaj Modeloj: ** [[Lima-Liturgio]] ** Diservoj laŭ [[Taizé]] ** Dia Liturgio de Johano Krizostomo|[[Sankta Krizostomo]] ** Rom-katolikaj [[Meso|Mesoj]] ** [[Luteranismo|Luterana]] Diservo kun Sankta Manĝo ** [[Reformita Eklezio|Reformita]] Diservo ** [[Anglikanismo|Anglikana]] Diservo * [[Liturgio de la Horoj]]: ** [[Matena laŭdo|Matena Laŭdo]] ** [[Meza horo|Meza Horo]] ** [[Vespro]] ** [[Kompletorio]] * [[Sakramento|Sakramentoj]] * Kantoj ** Taga Ciklo *** Mateno *** Tagmezo *** Ĉetabla Beno *** Vespero ** [[Liturgia jaro|Liturgia Jaro]] *** [[Advento]] *** [[Kristnasko]] *** [[Novjaro]] *** [[Epifanio]] *** [[Karesmo]] *** [[Pasiono]] *** [[Sankta Semajno]] *** [[Pasko|Paska]] Tempo *** [[Ĉieliro]] *** [[Pentekosto]] / [[Sankta Spirito]] *** [[Triunuo]] *** [[Eŭkaristio]] / Sankta Manĝo *** [[Jesuo Kristo]] ** Kristana Vivo *** Laŭdo, Adoro, Danko *** Fido kaj Peto *** Servo kaj Respondeco *** Atesto kaj Misio *** Pilgrimo *** Unueco kaj Paco *** Naturo kaj Medio *** Medito *** Morto kaj Eterna Vivo ** Komunio de la Sanktuloj *** Eklezio *** Maria *** aliaj Sanktuloj ** Vorto de Dio *** Hebrea Biblio: Psalmoj *** Hebrea Biblio: Psalmo-Kantoj *** Hebrea Biblio: aliaj Kantoj *** Nova testamento ** Liturgiaj Kantoj *** 1-a serio: Meso de la Mondo *** 2-a serio: Korea Meso *** 3-a serio: Praga Meso *** 4-a serio: Rondkanta Meso *** 5-a serio: Germana Meso *** 6-a serio: Palatinata Meso *** 7-a serio: Meso kun Infanoj *** 8-a serio: Ĉeĥa Meso ** Sankta Manĝo: Liturgiaj Elementoj *** Eniro *** [[Kyrie|Kyrie-Alvoko]] *** Gloro-Himno *** Antifonoj *** Haleluja-Aklamoj *** Kristo-Aklamoj *** Kredo-Konfeso *** Ofertoria Kanto *** Sankta-Himno *** Tablo-Preĝo *** [[Patro Nia]] *** Ŝafido de Dio *** Beno ** Suplemento *** Diversaj Kantoj *** Kromaj Tekstoj *** Eta Flor-Bukedo el Aliaj Religioj == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Portalo|Literaturo|Muziko}} * [http://fontoj.net/ ''Adoru'' en ''Kristanaj Fontoj''] * [http://b-eichkorn.homepage.t-online.de/adoru.html Retpaĝo pri ''Adoru'' kun ligilo al la kompleta teksto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060503062023/http://b-eichkorn.homepage.t-online.de/adoru.html |date=2006-05-03 }} * [https://ernstleuze.de/wp-content/uploads/2020/06/Adoru-Gesangbuch.pdf Pianaranĝoj por la kantoj de Adoru de [[Ernst Leuze]]] * [https://search.onb.ac.at/primo-explore/search?query=any,contains,Adoru&tab=default_tab&search_scope=ONB_gesamtbestand&vid=ONB&lang=de_DE&offset=0 Katalogo de] [[Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj]] * [https://anet.be/record/opacehc/c:lvd:14411599/E Katalogo de] [[Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience]] * [https://epo.librarything.com/work/23997576/details/236238926 Katalogo "Erfgoedbib"] en ''[[LibraryThing]]'' [[Kategorio:Kantlibroj]] [[Kategorio:Spirita literaturo]] [[Kategorio:FAME-premiitoj]] [[Kategorio:Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista]] [[Kategorio:Antverpena Nefikcio-libraro]] [[Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj]] [[Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience]] msomzcm6zy7s2715xhpag16v9bb9gbw 0 25765 9480362 9350128 2026-09-22T15:11:51Z Petr Tomasovsky 678 9480362 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | muzeo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Muzeo de fortikaĵoj Hlučín-Darkovičky | devena_nomo = | alia_nomo = {{LingvoKunNomo|cs|ĉeĥ|''Areál čs. opevnění Hlučín-Darkovičky''}} | kategorio = muzeo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Areál čs. opevnění Hlučín-Darkovičky | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Areál československého opevnění - Hlučín-Darkovičky 01.jpg | dosiero_priskribo = Muzeo <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Moraviasilezia regiono | distrikto = Distrikto Opava | municipo = | municipo_tipo = | histregiono_faldo = 1 | histregiono = Ĉeĥa Silezio | histregiono1 = Prusio | histregiono2 = Supra Silezio | histregiono3 = Hluĉinio <!-- *** Familio *** --> | parenco = Silezia landa muzeo | parto = | rivero = | memorindaĵo = armea memorindaĵo | memorindaĵo_noto = skanzeno | memorindaĵo_tipo = Tipo de muzeo | ŝoseo = | aliro = [[Hlučín]], [[Píšť (distrikto Opava)|Píšť]], [[Šilheřovice]] | publiko = jes | konstruaĵo_faldo = | konstruaĵo_tipo = Fuortoj | konstruaĵo = MO S-18 | konstruaĵo1 = MO S-19 | konstruaĵo2 = MO S-20 | montaro = Opava montetaro <!-- *** Situo *** --> | situo = Muzeo de fortikaĵoj | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 278 | lat_d = 49 | lat_m = 55 | lat_s = 31 | lat_NS = N | long_d = 18 | long_m = 13 | long_s = 16 | long_EW = E <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1937 | establita_tipo = Konstruo de fuortoj | establita1 = 1984 | establita1_tipo = rekonstruo | dato = | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = | areo_kodo = | areo_kodo_tipo = | kodo = | kodo_tipo = | kodo1 = | kodo1_tipo = | kodo2 = | kodo2_tipo = <!-- *** UNESCO ktp. *** --> <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = armeaj fortikaĵoj | libera_tipo = Celigo | libera1 = | libera1_tipo = | libera2 = | libera2_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1_priskribo = Situo enkadre de Moraviasilezia regiono | mapo1_lokumilo = Moraviasilezia regiono <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://www.szmo.cz/rubrika/41/expozicni-arealy/areal-cs-opevneni-hlucin-darkovicky.html muzeo de fortikaĵoj] | commons = Museum of the fortifications Hlučín | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} {{Ĉeĥoslovaka armeo}} '''[[Muzeo]] de [[fortikaĵo|fortikaĵoj]]''' en urbo [[Hlučín]]–[[Darkovičky]] prezentas parton de defenda fortikaĵlinio de [[Ĉeĥoslovakio|Ĉeĥoslovaka respubliko]], kiu estis konstruata en la jaroj [[1935]] – [[1938]]. La muzeo estas kreata per la [[ĉeĥoslovaka peza fortikaĵo|infanteriaj fuortoj]] MO S-18, MO S-19, MO S-20 kaj per la [[ĉeĥoslovaka malpeza fortikaĵo|malpeza objekto]] modelo 37A. La objektoj de la muzeo prezentas diversajn diferencojn en projekciaj kaj paf-taktikaj ecoj kaj same diversajn rezistkapablajn gradojn. Temas pri grava [[armeo|armea]]-[[taktiko|taktika]] memorindaĵo. La muzeo troviĝas en milde ondiĝinta Hlučín-montetregiono en [[Regiono Hlučín]], en [[distrikto Opava]], inter urbo [[Hlučín]] kun la konata [[Hluĉina lago|ĉeakva refreŝigejo]], kaj vilaĝo [[Šilheřovice]] kun kastelo kaj ties grandarea kastelparko kun golfejo. == MO S-18 "Obora"== {{ĉefartikolo|MO S-18 "Obora"}} La infanteria fuorto MO S-18 "Obora", unuflanka objekto de la II-a rezistkapabla grado, kun batal- kaj subtera etaĝoj, kun unu blenda kloŝo, estas ekstere rekonstruita al origina aspekto inkluzive de parto de la ĉirkaŭobjektaj [[ĉeĥoslovakaj fortikaĵaj obstakloj|obstakloj]]. En ĝia enirejkoridoro estas instalita memortabulo al komandinto de la objekto el la jaro [[1938]] al [[Jaroslav Švarc]], al la pli malfrua partopreninto de okcidenta rezistmovado, al la paraŝutisto falinta en malegala batalo kontraŭ nazioj en Prago dum [[Atenco kontraŭ Heydrich|Heydrich-periodo]]. == La malpeza objekto == La [[Ĉeĥoslovakaj malpezaj fortikaĵoj|malpeza objekto mod. 37A – 140Z n-ro 829]] estas rekonstruita kaj ĝia interno enhavas bazan ekipaĵon ([[afusto|afustojn]], [[periskopo|periskopojn]], ventolilon...). == MO S-19 "Alej" == {{ĉefartikolo|MO S-19 "Alej"}} La infanteria fuorto MO S-19 "Alej", ambaŭflanka objekto de la III-a rezistkapabla grado, kun batal- kaj subtera etaĝoj, kun tri [[Plafonaj blendaj elementoj en la ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj|blendaj kloŝoj]] estas ĉefa [[ekspozicio|ekspozicia]] objekto. Post malfacila kaj granda rekonstruo ĝi prezentas konstruan kaj teknikan perfektecojn de la ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj, kreantaj kulminon de la eŭropaj fortikaĵsistemoj de la tridekaj jaroj de la lasta jarcento. La ekstera kaj la interna aspektoj, la sistemo de la obstakloj kaj reinstalita tiama armilaro kaj ekipaĵo atingas preskaŭ staton el la jaro [[1938]]. La objekto estas denove ekipita per tri egaj blendaj turoj. La plej granda solekzemplero estas '''[[porpafista ĉambro]]''', kiu estas plene rekonstruita, rearmita kaj reekipita. Eblas ekvidi en ĝi kulminan [[4cm kanono mod. 36|4cm kanonon mod. 36]], hodiaŭ unusola kompleta ekzemplero en [[Ĉeĥio|Ĉeĥa respubliko]]. Plue vi povas vidi ĝemelon de kunigitaj [[peza maŝinpafilo mod. 37|pezaj maŝinpafiloj mod. 37]] kaj [[malpeza maŝinpafilo mod. 26|malpezan maŝinpafilon mod. 26]]. La [[armilo|armiloj]] estas en originalaj afustoj kun origina kaj eminenta [[optiko]] kaj vico da aliaj gravaj detaloj potencigas impreson el la vizito. En la objekto eblas vidi ekspozician ĉambron, [[telefono|telefoncentralon]], [[filtro|filtroventolaĵon]], [[puto]]n (47,9 m profunda), [[maŝino|maŝinejon]], [[necesejo|forlavan necesejon]] kaj vicon da pluaj ĉambroj. En la objekto eblas vidi vicon da inĝeniaj interesaĵoj. == MO S-20 "Orel" == {{ĉefartikolo|MO S-20 "Orel"}} La infanteria fuorto MO S-20 "Orel" estas ekzemplo de [[artileria fuortaro|fuortara]] objekto, kies [[fero|fer]][[betono|betonaj]] muroj kaj plafono atingas 3,5 m, kio signifas, ke la objekto estis konstruita en la plej granda, do en la IV-a rezistkapabla grado. Ĝi estas ambaŭflanka objekto, kiu havis tri blendajn kloŝojn. En subteron kondukas el ĝi ŝakto kun ŝtuparejo 26,25 m profunda. Ĉi tie la objekto estis kuniĝonta kun la subtera sistemo de koridoroj, ĉambregoj, municiejoj... de la planita, sed nekonstruita artileria fuortaro [[U Orla (artileria fuortaro)|U Orla]]. La objekto estas lasita en difektita stato montrante dezertigon de la ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj kaj ilian misuzon en la jaro [[1945]]. ==Pluaj fotoj== <gallery widths="140" heights="140"> Pěchotní srub MO-S 19 V aleji (3).jpg|La [[infanteria fuorto]] MO S-19 "Alej" Dosiero:MO S-18.jpg|La [[infanteria fuorto]] MO S-18 "Obora" Dosiero:MO S-18(b).jpg|La [[infanteria fuorto]] MO S-18 "Obora Dosiero:Bunk13.jpg|La [[infanteria fuorto]] MO S-20 "Orel" Dosiero:Darkovice, MO-S 20 (2015-05-01; 02).jpg|MO S-20 Areál čs. opevnění Darkovičky - interiér 2.jpg|Interno de MO S-19 Hlučín, Darkovičky, LO vz. 37 (II)-52-A-140 Z (2015-05-01; 01).jpg|Malpeza fortikaĵo enkadre de la muzeo Bunk3.jpg|Muzeo </gallery> ==Vidu ankaŭ== * [[MO S-5 "Na Trati"]] * Artileria fuortaro [[U Orla (artileria fuortaro)|U Orla]] * [[Subsektoro 3./II. Hlučín]] * [[Silezia landa muzeo]] ==Eksteraj ligiloj== * {{commonscat linio}} * [https://hravepohranici.cz/areal-cs-opevneni-hlucin-darkovicky/ La muzeo kun pluaj fotoj sur hravepohranici.cz] {{PGK II Hlučín}} {{Ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj}} {{Unua}} [[Kategorio:Konstruaĵoj en Hlučín]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Opava]] [[Kategorio:Ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj]] [[Kategorio:Subĉielaj muzeoj en Ĉeĥio]] [[Kategorio:Armehistoriaj subĉielaj muzeoj]] [[Kategorio:Darkovice]] [[Kategorio:Ĉeĥa Silezio]] [[Kategorio:Kulturaj memorindaĵoj en Moraviasilezia regiono]] [[Kategorio:Silezia landa muzeo|Fortikaĵoj]] [[Kategorio:Muzeoj de ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en Opava montetaro]] 1px1rzuk6di7qs56t9jqx8ql1ys3oop 0 27001 9480521 9475233 2026-09-22T20:32:29Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480521 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Ŝanhajo | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-zh|上海|p=''Shànghǎi''}} | alia_nomo1 = | kategorio = urbo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = 上海 | moto = | kromnomo = Shen-申 | kromnomo_tipo = Hu-沪 <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Shanghai montage.png | dosiero2 = Shanghai Pudong (montage).jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} | dosiero_grandeco = 300px | dosiero_priskribo = <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉinio | lando_tipo = | lando_flago = 1 | ŝtato = | ŝtato_tipo = | regiono = | regiono_tipo = Provinco | distrikto = | distrikto1 = | distrikto2 = | distrikto3 = | distrikto_tipo = | municipo = | municipo_tipo = | histregiono_faldo = 1 | histregiono = Dinastio Song | histregiono1 = Dinastio Yuan | histregiono2 = Dinastio Qing | histregiono3 = Respubliko Ĉinio | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto_faldo = 1 | parto_tipo = Distriktoj de Ŝanhajo | parto = Distrikto Huangpu | parto_noto = 黄浦区 Huángpǔ Qū | parto1 = Distrikto Luwan | parto1_noto = 卢湾区 Lúwān Qū | parto2 = Distrikto Xuhui | parto2_noto = 徐汇区 Xúhuì Qū | parto3 = Distrikto Changning | parto3_noto = 长宁区 Chángníng Qū | parto4 = Distrikto Jing'an | parto4_noto = 静安区 Jìng'ān Qū | parto5 = Distrikto Putuo | parto5_noto = 普陀区 Pǔtuó Qū | parto6 = Distrikto Zhabei | parto6_noto = 闸北区 Zháběi Qū | parto7 = Distrikto Hongkou | parto7_noto = 虹口区 Hóngkǒu Qū | parto8 = Distrikto Yangpu | parto8_noto = 杨浦区 Yángpǔ Qū | parto9 = Distrikto Baoshan | parto9_noto = 宝山区 Bǎoshān Qū | parto10 = Distrikto Minhang | parto10_noto = 闵行区 Mǐnháng Qū | parto11 = Distrikto Jiading | parto11_noto = 嘉定区 Jiādìng Qū | parto12 = Distrikto Jinshan | parto12_noto = 金山区 Jīnshān Qū | parto13 = Distrikto Songjiang | parto13_noto = 松江区 Sōngjiāng Qū | parto14 = Distrikto Qingpu | parto14_noto = 青浦区 Qīngpǔ Qū | parto15 = Distrikto Nanhui | parto15_noto = 南汇区 Nánhuì Qū | parto16 = Distrikto Fengxian | parto16_noto = 奉贤区 Fèngxián Qū | rivero = Jangzio | rivero1 = Huangpu Jiang | memorindaĵo = | memorindaĵo1 = | memorindaĵo_tipo = | ŝoseo = | ŝoseo1 = | ŝoseo1_tipo = <!-- *** Situo *** --> | situo = Ŝanhajo | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 4 | lat_d = 31 | lat_m = 14 | lat_s = 04 | lat_NS = N | long_d = 121 | long_m = 29 | long_s = 06 | long_EW = E | plej_alta = | plej_alta_leviĝo = 103.4 | plej_alta_lat_d = | plej_alta_long_d = | plej_malalta_leviĝo = | plej_malalta = | plej_malalta_lat_d = | plej_malalta_long_d = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 7037 | areo_rondumo = 2 | areo_urbo = 5299 | areo1 = 679 | areo1_tipo = de akvo | areo2 = 6340 | areo2_tipo = de lando <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro_dato = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝantaro_denseco = auto | loĝantaro_metropolo = | loĝantaro_metropolo_denseco = | loĝantaro1 = | loĝantaro1_tipo = <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 960 | establita_tipo = Unua mencio | establita1 = | establita1_tipo = | dato = | gvidantaro = [[Yu Zhengsheng]] (俞正声) | gvidantaro_tipo = Ĉefsekretario | urbestro = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} <small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> <!-- | ĉefulo = [[Han Zheng]] (韩正) | ĉefulo_tipo = Urbestro | ĉefulo_partio = --> <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[GMT]] | utc_offset =+8 | horzono_DST = | poŝtkodo = '''2000'''00 – '''2021'''00 | areo_kodo = +86 (0)21 | areo_kodo_tipo = Telefona antaŭkodo | kodo = 沪A,B, D, E, F,G ,H, J, K<br />沪C (eksteraj antaŭurboj) | kodo_tipo = [[Aŭtokodoj en Ĉinio|Aŭtokodoj]] | kodo1 = 0.908 — <span style="color:#090;">tre alta</span> | kodo1_tipo = [[Indekso de homa disvolviĝo|IHD]] | kodo2 = CN-SH | kodo2_tipo = ISO 3166-2:CN <!-- *** UNESCO ktp. *** --> <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = [[Magnolio]] | libera_tipo = Floro de urbo | libera1 = | libera1_tipo = | libera2 = | libera2_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = Situo de Ŝanhajo enkadre de Ĉinio | mapo1_lokumilo = Ĉinio | mapo2 =China Shanghai adm location map.svg | mapo2_fono = | mapo2_priskribo =Mapo de la distriktoj de Ŝanhajo | mapo2_lokumilo = | mapo_lokumilo = Azio | mapo_priskribo = Situo enkadre de Azio <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://www.Shanghai.gov.cn/ www.Shanghai.gov.cn] | commons = Ŝanhajo <!-- *** Notoj *** --> | notoj ={{mapligilo urbo|zomo=6}} }} [[Dosiero:Pudong Skyline, Shanghai, PRC.jpg|eta|Pejzaĝo de Ŝanhajo]] '''Ŝanhajo''' ({{lang-zh|上海|p=Shànghǎi}} {{IFA|[ʂaŋ˥˩hai˩˧]}} {{aŭdigo|Zh-Shanghai.ogg}}) estas [[Administra divido de Ĉinio|provincnivela]] [[milionurbo]], [[marhaveno]], la plej multe loĝata urbo en [[Ĉinio]]. Kiel [[Mondurbo|monda urbo]], Ŝanhajo prenas influon sur komerco, financo, kulturo, arto, modo, esploro kaj distro. La urbo situas en orienta Ĉinio, je la meza parto de la ĉina marbordo kaj la [[Riverbuŝo|buŝo]] de la [[Jangzio]] Rivero. Unue [[fiŝkaptado|fiŝista]] kaj [[teksaĵo|teksaĵa]] urbo, Ŝanhajo kreskis grave en la [[19-a jarcento]] pro sia favora havena loko kaj kiel unu el la urboj bonvenigantaj la fremdlandan komercon laŭ la [[Traktato de Nankino]] ([[1842]]). La urbo estas komerca centro inter la [[orienta Azio|orienta]] kaj la [[okcidenta Azio|okcidenta]] [[Azio]]. Ĝi fariĝis transnacia [[nabo]] de financo kaj komerco en la [[1930-aj jaroj]].<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.Ŝanhajo expat.com/Article139.phtml |titolo=Ekvido pri Ŝanhajo de 1930-aj jaroj}} {{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Post [[1990]], la ekonomia reformo enkondukita de [[Deng Xiaoping]] grave influis la urbon. En [[2005]], Ŝanhajo fariĝis plej granda [[Karga ŝipo|karga]] haveno en la mondo.<ref>{{citaĵo el la reto |url=http://www.stats-sh.gov.cn/english/shgl/zhsl/zhsl.htm |titolo=Retejo de la Registaro de Ŝanhajo |alirdato=2011-01-24 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090502063521/http://www.stats-sh.gov.cn/english/shgl/zhsl/zhsl.htm |arkivdato=2009-05-02 }}</ref> La urbo estas turisma celo fama pro siaj historiaj konstruaĵoj kiel La '''[[Bund (Ŝanhajo)|Bund]]''' ([[Kajo (ŝipado)|kajo]]) ({{lang-zh|外滩|t=Wàitān}}) kaj la '''Templo de la Urba Dio''' ({{lang-zh|城隍庙|t=Chénghuángmiào}}), sed ankaŭ pro sia moderna urbocentra silueto kun granda nombro de novaj [[nubskrapulo]]j, inkluzive de la '''[[Perlo de la oriento turo|Turo de Orienta Perlo]]''' ({{lang-zh|东方明珠|t=Dōngfāng Míngzhū}}). Nuntempe, Ŝanhajo estas la plej granda komerca urbo kaj centro de financo en [[Metropolo|metropoloj]] de Ĉinio kaj estis priskribita kiel la «modelo» de plej rapide kreskanta [[Ekonomio de Ĉinio|ekonomio en Ĉinio]].<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/7373394.stm |titolo=Kapitalisma Modela Fenestro de Ĉinio}}</ref><ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.thehindubusinessline.com/life/2003/01/27/stories/2003012700170300.htm |titolo=Ŝanhajo kaj Suzhou el La Hinda Komerca Linio}}</ref> Ŝanhajo sukcese okazigis la [[Monda Ekspozicio (2010)|Mondan Ekspozicion]] en [[2010]], kun 73&thinsp;000&thinsp;000 vizitantoj.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://articles.cnn.com/2010-10-31/world/china.expo.ends_1_Ŝanhajo -world-expo-xinhua-news-agency-exhibits?_s=PM:WORLD|titolo=Finiĝo de la Monda Ekspozicio 2010}}{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Etimologio kaj Nomo == La du [[ĉina skribo|ĉinaj skribsignoj]] en la nomo de la urbo estas {{lang|zh|上}} (''shàng'') 'supra' kaj {{lang|zh|海}} (''hǎi'') 'maro', kiuj signifas 'Supra Maro'. La plej frua mencio de ĉi tiu nomo okazis dum regado de la [[Song-dinastio]] ([[11-a jarcento]]), ĉe kiu tempo estis jam rivera [[kunfluejo]] kaj urbo kun ĉi tiu nomo en la areo. Estas disputoj pri ĝusta interpreto de la nomo, sed oficiala loka historio konstante diris ke ĝi signifas 'La supra ''atingoj'' de la maro'. Pro la ŝanĝiĝanta marbordo, la ĉinaj historiistoj konkludis ke ĉe la [[Tang-dinastio]] Ŝanhajo estis laŭvorte sur la maro, kaj tio klarigas devenon de la nomo. ''Hǎishàng'' ({{lang-zh|海上}}), kun la mala ordo de la du skribsignoj, estas poezia nomo de Ŝanhajo, ofte uzata pri la Ŝanhaja arto kaj kulturo. Ŝanhajo estas ofte mallongigita en la ĉina kiel ''Hù'' (simpligite: 沪-tradicie: 滬). Ĉi tiu skribsigno aperas sur ĉiu motorveturila licenco tege eldonita en la urbo hodiaŭ. Tio ĉi estas derivita de ''Hu Du'' (simpligite: 沪渎-tradicie: 滬瀆), la antikva nomo por la pli malalta sekcio de la ''Suzhou Rivereto'' kie ĝi eniras la maron, la sama sekcio kiu estas hodiaŭ rigardata kiel la pli malalta sekcio de la ''Huangpu Rivero''.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=zh|url=http://www.shanghai.gov.cn/Shanghai/node2314/node3766/node3767/node3768/index.html|titolo=Deveno de ''Shen'' kaj ''Hu'' 申沪的由来|alirdato=2019-12-29|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180614072201/http://www.shanghai.gov.cn/shanghai/node2314/node3766/node3767/node3768/index.html|arkivdato=2018-06-14}}</ref> La skribsigno ''Hu'' estas ofte kombinita kun ''song'' por formi la nomon ''Songhu'' ({{lang-zh|松沪}}). ''Song'' venas de alia antikva nomo por la ''Suzhou Rivereto'', la Rivero Song (laŭ kiu la urbo ''Songjiang'' nomiĝas). Ekzemple, la [[Batalo de Ŝanhajo]] ([[1937]]) estas konata en Ĉinio kiel la Batalo de Songhu. Dua mallongigo por Ŝanhajo estas ''Shēn'' (申), derivita de la nomo de ''Chunshen Jun'' ({{lang-zh|春申君}}), nobelo kaj loke respektegita heroo de la '''Reĝlando Chu''' en la 3-a jarcento a.K., kies teritorio inkluzivis la Ŝanhajan areon. Sportaj teamoj kaj ĵurnaloj en Ŝanhajo ofte uzas la skribsignon ''Shēn'' (申) en siaj nomoj. Ŝanhajo estas ankaŭ ofte nomata ''Shēnchéng'' (申城, "urbo de Shēn"). Alia frua nomo por Ŝanhajo estis Huating ({{lang-zh|华亭|t=Huátíng}}). En 751 a.K. dum la meza parto de la [[Tang-dinastio]], [[Gubernio]] Huating estis establita ĉe moderna-tago ''Songjiang'', la unua gubernio-nivela administro ene de moderneca Ŝanhajo. Hodiaŭ, Huating estas plej ofte renkontita kiel la nomo de kvar-stela hotelo en la urbo. == Historio == [[Dosiero:Shanghai walled city, Ming.jpeg|eta|180ra|La Ĉirkaŭmurigita urbo de Ŝanhajo dum la [[Ming-dinastio|Dinastio Ming]].]] Dum la Song-dinastio ([[960]]–[[1279]] p.K.) Ŝanhajo plialtigis sian statuson — de vilaĝo (村) al merkata urbo (镇) en [[1074]] kaj en [[1172]] por stabiligi la oceanan marbordon estis konstruita dua mara muro, kompletiganta pli fruan digon. De la [[Yuan-dinastio]] en [[1292]] ĝis Ŝanhajo oficiale fariĝis urbo por la unua tempo en [[1297]], la areo estis nomita simple kiel gubernio (县) administrita de la Songjiang Prefektejo (Ĉinio). Du gravaj eventoj helpis antaŭenigi evoluadon de Ŝanhajo en la [[Ming-dinastio]]. [[urbomuro|Urba muro]] estis konstruita por la unua tempo en [[1554]], por protekti la urbon de atakoj de Wokou ([[Japanio|japanaj]] piratoj). Ĝi mezuris je 10 metroj alta kaj 5 kilometroj longa. Dum la Wanli reĝado ([[1573]]–[[1620]]) Ŝanhajo ricevis gravan psikologian akcelon de la konstruo de la '''Templo de la Urba Dio'''(城隍庙) en [[1602]]. Ĉi tiu honoro estis kutime rezervita por lokoj kun la statuso de urbo, kiel prefekteja ĉefurbo (府) kaj ne estis ordinare donita al nura gubernieta urbo (镇) kiel Ŝanhajo. La honoro estis verŝajne konsidero de ekonomia graveco de la urbo, kiel oponita al ĝia malalta politika statuso. Dum la [[Qing-dinastio]], Ŝanhajo fariĝis unu el la plej gravaj maraj havenoj en la '''Regiono de la [[Jangzia Riverdelto]]'''. Tio ĉi estis rezulto de la du gravaj politikaj ŝanĝoj de la centra registaro. Unue, [[Imperiestro Kanĝi]] ([[1662]]–1723) en [[1684]] retroirigis la antaŭan Ming-dinastian malpermeson sur oceano por irantaj ŝipoj, malpermeso kiu validis ekde [[1525]]. Due, en [[1732]] [[Imperiestro Yongzheng]] translokigis la doganan oficejon por [[Jiangsu-provinco]] (江海关, Ŝanhaja [[Dogana Domo]]) de la prefekteja ĉefurbo de Songjiang urbo al Ŝanhajo kaj donis al la urbo ekskluzivan regon super dogankolektado por fremda komerco de Jiangsu-provinco. Rezulte de ĉi tiuj du kritikaj decidoj, Profesoro Linda Cooke Johnson konkludis ke ekde [[1735]] Ŝanhajo fariĝis la grava komerca haveno por ĉiuj de la pli malalta Jangzia Rivera regiono, malgraŭ kvieta estado ĉe la plej malalta administracia nivelo en la politika hierarkio. [[Dosiero:Shanghai 1928 Bund Cenotaph.jpeg|eta|maldekstra|180ra|Vido de [[La Kajo]] en 1928.]] [[Dosiero:Shanghai Nanking Road 1930s.jpeg|eta|dekstra|180ra|[[Nankina Vojo]] (Ŝanhajo) en la 1930-aj.]] Internacia atento al Ŝanhajo kreskis en la [[19-a jarcento]] pro ĝia ekonomia kaj komerca potencialo ĉe la rivero [[Jangzio]]. Dum la [[Unua Opia Milito]] ([[1839]]–[[1842]]), [[Britio|britaj]] fortoj intertempe okupis la urbon. La milito finiĝis per la [[Traktato de Nankino]] (1842), malfermanta la [[malferma haveno|traktatajn havenojn]], inkluzive de Ŝanhajo. La Traktato de la Bogue subskribita en [[1843]] kaj la [[Traktato de Wanghia|Sino-amerika Traktato de Wangsia]] subskribita en [[1844]] permesis al fremdaj nacioj viziti kaj komerci sur ĉina teritorio, kio estis la unuaj cedoj al alilandanoj. [[Dosiero:BattleOfShanghaiBaby.gif|eta|180ra|maldekstra|Agresita de [[Japanio]] en 1937]] [[Dosiero:Shanghai1937KMT preservation corps.jpg|eta|180ra|dekstra|Batalo en Ŝanhajo Kontraŭ [[Japanio]] en 1937]] En [[1854]], la '' Urba Konsilio de Ŝanhajo '' estis kreita por administri la fremdajn koloniojn. En [[1860]]–[[1862]], dum [[interna milito|civila milito]] Ŝanhajo estis dufoje invadita en [[1861]]. En [[1863]], la brita kolonio, kiu estis al la sudo de Suzhou rivereto (Huangpu distrikto) kaj la [[Usono|usona]] kolonio, kiu etendiĝis al la nordo de Suzhou rivereto (Hongkou distrikto), formis la Internacian Kolonion. La franco elektis de la Ŝanhajo Urba Konsilio kaj daŭrigis ĝian propran [[Ŝanhaja Franca Koncesio|Ŝanhajan Francan Koncesion]], al la sudo de la Internacia Kolonio, kiu ankoraŭ ekzistas hodiaŭ kiel populara allogo. Civitanoj de multaj landoj kaj ĉiuj kontinentoj venis al Ŝanhajo por loĝi kaj labori tie dum postaj jardekoj. Tiuj kiuj restis por longe, foje dum kelkaj generacioj, nomis sin "Ŝanhajlandanoj".<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.cbc.ca/documentaries/sincities/Shanghai.html|titolo=Ŝanhajo — Paradizo por aventurantoj|alirdato=2021-08-24|arkivurl=https://web.archive.org/web/20050203005818/http://www.cbc.ca/documentaries/sincities/Shanghai.html|arkivdato=2005-02-03}}</ref> En la [[1920-aj jaroj]] kaj [[1930-aj jaroj]], preskaŭ 20,000 tiel nomataj «[[Blanka armeo|blankaj]]» [[rusoj]] kaj rusaj [[judoj]] fuĝis dum kaj post la [[Rusia enlanda milito]] kaj ekloĝis en Ŝanhajo. Ĉi tiuj Ŝanhajaj rusoj konsistigis la duan plej grandan fremdan komunumon. De [[1932]], Ŝanhajo fariĝis kvina plej granda urbo de la mondo kaj hejmo al 70,000 fremduloj.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.talesofoldchina.com/library/allaboutShanghai/t-all04.htm|titolo=Rakontoj de Malnova Ŝanhajo|alirdato=2011-01-31|arkivurl=https://web.archive.org/web/20100520024207/http://www.talesofoldchina.com/library/allaboutshanghai/t-all04.htm|arkivdato=2010-05-20}}</ref> En la 1930-aj jaroj, 30,000 Judaj rifuĝintoj de [[Eŭropo]] alvenis en la urbo.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1828102,00.html|titolo=Ŝanhajo Rifuĝo|alirdato=2011-01-20|arkivurl=https://web.archive.org/web/20090814051154/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1828102,00.html|arkivdato=2009-08-14}}</ref> La [[Unua japana-ĉina milito|Unua Ĉina-japana Milito]](1894-1895) konkludita kun la [[Traktato de Shimonoseki]], kiu levis [[Japanio]]n fariĝi alia fremda potenco en Ŝanhajo. Japanio konstruis la unuajn fabrikojn en Ŝanhajo, kiu estis baldaŭ kopiita de aliaj fremdaj potencoj. Ŝanhajo estis tiam la plej grava financa centro en la Orienta Azio. Ĉiuj ĉi tiu internacia aktiveco donis Ŝanhajon la kromnomo "la Granda Ateno de Ĉinio"<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.archive.org/stream/inventorofnumera00gordiala/inventorofnumera00gordiala_djvu.txt|titolo=La inventinto de la numeralo-tipo por Ĉinio de blinduloj kaj malfortvidulo povas legi kaj skribi flue}}</ref> Sub la [[Respubliko Ĉinio|Respubliko de Ĉinio]] ([[1911]]–[[1949]]), la {{daton|14|julio|1927}} Ŝanhajo finfine akiris la urbostatuson. Kvankam la teritorio de la fremdaj cedoj estis ekskludita de ĝia rego, Ŝanhajo kovris areon de 828,8&nbsp;km², inkluzive de la modern-tagaj distriktoj de Baoshan, Yangpu, Zhabei, Nanshi kaj [[Pudong]]. La unua tasko de nova urba registaro, gvidita de ĉina urbestro kaj urba konsilio, estis krei novan urban centron en Jiangwan urbo de Yangpu distrikto, ekster la limoj de la fremdaj cedoj. Ĉi tiu nova urba centro devintus inkluzivi publikan muzeon, [[Ŝanhaja Biblioteko|bibliotekon]], sportan stadionon kaj urban halon. En la {{dato|28|januaro|1932}}, [[Japanio|japana]] armeo agresis Ŝanhajon kaj la ĉinoj reziste batalis kontraŭ la invado ĝis majo. La ''Batalo en Ŝanhajo en 1937'' estis kaŭzita de la okupo de la ĉino administrita partojn de Ŝanhaja ekstero de la Internacia Kolonio kaj la franca Cedo. La Internacia Kolonio estis okupita de la japano je la 8-a decembro 1941 kaj restis okupita ĝis kapitulaco de Japanio en 1945, dum kiu tempa [[japanaj Militaj Krimoj|militaj krimoj]] estis faritaj.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://news.xinhuanet.com/english/2005-06/16/content_3094613.htm|titolo=149 Komfortulinaj Domoj Eltrovitaj en Ŝanhajo|alirdato=2011-01-20|arkivurl=https://web.archive.org/web/20081201080455/http://news.xinhuanet.com/english/2005-06/16/content_3094613.htm|arkivdato=2008-12-01}}</ref> En la 27-a de majo, 1949, Liberiga Armeo de la [[Komunista Partio de Ĉinio|Komunista]] [[Popola Liberiga Armeo|Loĝantaro]] prenis regon de Ŝanhajo, kiu estis unu el nur tri eksaj [[Respubliko Ĉinio|Respubliko de Ĉinio]] (ROC) urboj ne kombinita en najbaraj provincoj super la sekvanta jardeko (la aliaj estanta [[Pekino]] kaj [[Tianjin]]). Ŝanhajo travivis serion da ŝanĝoj en la limoj de ĝiaj subdividoj, precipe en la sekvanta jardeko. Post 1949, multaj fremdaj firmaoj translokigis iliajn oficejojn de Ŝanhajo al [[Hongkongo]], kiel parto de elirado de fremda investo pro la Komunista venko. [[Dosiero:Construction in Shanghai.jpg|eta|maldekstra|180ra|Ŝanhajo vidis masivan evoluadon ekde la mezo de la 1990-a.]] [[Dosiero:Shanghai at night.jpg|eta|dekstra|180ra|La Pudong horizonto en 2009]] Dum la 1950aj jaroj kaj 1960aj jaroj, Ŝanhajo fariĝis industria centro kaj centro por radikala [[Politika maldekstro|maldekstraism]]; la maldekstrulo [[Jiang Qing]] kaj ŝia tri kohortoj, kune la [[Bando de la Kvar|Bandaĉo de Kvar]], estis bazita en la urbo. Ankoraŭ, eĉ dum la plej tumultaj tempoj de la [[Kultura Revolucio]], Ŝanhajo estis kapabla daŭrigi altan ekonomian produktivon kaj relativan socian stabilecon. En plejparto de la historio de la Ĉina Popola Respubliko, por funela riĉeco al la kamparaj areoj, Ŝanhajo estis relative peza kontribuanto de imposta enspezo al la centra registaro. Tio ĉi venis ĉe la kosto de severe kripliganta substrukturo de Ŝanhajo kaj brava evoluado. Ĝia graveco al la fiska puto-estado de la centra registaro ankaŭ neita ĝin ekonomiaj liberaligoj komencite en 1978. Ŝanhajo estis fine permesite iniciati ekonomiajn reformojn en 1991, komencante la masivan evoluadon ankoraŭ vidita hodiaŭ kaj la naskiĝo de '''[[Lujiazui|Luĝjadzŭej (Lujiazui)]]''' en '''Pudong'''. == Geografio == [[Dosiero:Yangtze River Delta.gif|eta|maldekstra|180ra|Jangzia Rivera Delto]] [[Dosiero:Shanghai Landsat-7 2005-08-15.jpg|eta|dekstra|180ra|La urba areo de Ŝanhajo povas esti vidita en ĉi tiu natura-koloro de persatelita bildo 2005-08-15).]] Ŝanhajo sidas sur la [[Jangzia Delto]] en la orienta marbordo de Ĉinio kaj estas malglate egaldistanca de [[Pekino]] kaj [[Hongkongo]]. La urbo ĝenerale konsistas de [[duoninsulo]] inter la [[Jangzio]] kaj Hangzhou Golfeto, dua plej granda insulo de la metropolo estas Chongming Gubernio kaj nombro da pli malgrandaj insuloj. Ĝi estas randirita sur la norda kaj okcidento de [[Jiangsu-provinco]], en la sudo de [[Zhejiang-provinco]] kaj en la oriento de la [[Orientĉina Maro|Orienta Ĉinio Maro]]. La urbo konvena estas bisekcita de la rivero [[Huangpu Rivero|Huangpu]], enflurivero de la [[Jangzio]]. La historia centro de la urbo, la Puxi areo, estas troviĝita sur la okcidenta flanko de la Huangpu, dum la lastatempe evoluigita Pudong, enhavas la centran financan distrikton [[Lujiazui]], estis evoluigita sur la orienta banko. La vasto je Konvertate 6218 km2, landa areo estas plata, krom kelkaj montetoj en la sudokcidenta angulo, kun ordinara alteco de Konvertate 4m.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.stats-sh.gov.cn/2003shtj/tjnj/nje06.htm?d1=2006tjnje%2FE0100.htm|titolo=Statistika Jarlibro de Ŝanhaja Urba Registaro, 2006|alirdato=2011-01-20|arkivurl=https://web.archive.org/web/20080429004430/http://www.stats-sh.gov.cn/2003shtj/tjnj/nje06.htm?d1=2006tjnje%2FE0100.htm|arkivdato=2008-04-29}}</ref> La loko de la urbo sur la plata [[aluvia ebenaĵo]] signifis ke novaj [[nubskrapulo|konstruaĵegoj]] devas esti konstruitaj kun profundaj konkretaj stakoj por eviti, ke ili sinku en la mola tero. La plej alta punkto estas ĉe la pinto de Dajinshan Insulo ĉe Konvertate 103m.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.travelchinaguide.com/cityguides/Shanghai/geography.htm|titolo= Vojaĝa Gvidilo de Ŝanhajo|jaro=2008}}</ref> En la urbo troviĝas multaj riveroj, kanaloj, riveretoj kaj lagoj, kaj estas sciita por ĝia riĉa akvo rimedoj kiel parto de la [[Tai Lago]] drenada areo. === Klimato === Ŝanhajo havas humidan subtropikan klimaton kaj kun kvar klaraj sezonoj. Vintro tie estas frosta kaj malseketa,kaj malvarma nordokcidenta vento de [[Siberio]] povas kaŭzi noktotempan temperaturon fali sub minuso, kvankam plejpartoj de jaroj estas nur unu aŭ du tagoj de neĝado. Somero estas varma kaj humida, kun {{GdC|35}} de ĉ. 8.7 tagoj ĉiujare; foje torentas pluvo aŭ anomalias [[fulmotondro]]j,kiuj povas esti atenditaj. Somere kaj komence de la aŭtuno la urbon povas trafi [[tajfuno]]j. En la lastaj jaroj ili ne kaŭzis konsiderindan damaĝon.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=%2Fnews%2F2007%2F09%2F19%2Fwtyphoon119.xml|titolo=1.6m tajfuno fuĝas Ŝanhajon|jaro=2008|alirdato=2011-01-20|arkivurl=https://web.archive.org/web/20071013183032/http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=%2Fnews%2F2007%2F09%2F19%2Fwtyphoon119.xml|arkivdato=2007-10-13}}</ref> La plej agrablaj sezonoj en Ŝanhajo estas la printempo, kvankam ĝi estas nekonstanta kaj alportas oftajn pluvojn, kaj la aŭtuno, kiu estas ĝenerale sunbrila kaj seka. La urbaj mezumoj {{GdC|4.2}} en januaro kaj {{GdC|27.9}} en julio, pro tio ke ĉiujara mezaĵo de {{GdC|16.1}}. Ŝanhaja sperto sur ordinara 1,878 horoj de sunbrilo por jaro, kun la plej varma temperaturo iam ajn registrita ĉe {{GdC|40.2}} kaj la plej malalta ĉe {{GdC|−12.1}}.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.mherrera.org/temp.htm|titolo=Ekstremaj Temperaturoj Ĉirkaŭ la Mondo}}</ref> La ordinara frosto ĝenerale estas 276 tagoj. {|class="wikitable" style="font-size:90%;width:100%;border:0px;text-align:center;line-height:120%;" ! style="background: #99CCCC; color: #000080" height="17" |Monato ! style="background: #99CCCC; color: #000080;" | Jan ! style="background: #99CCCC; color: #000080;" | Feb ! style="background: #99CCCC; color: #000080;" | Mar ! style="background: #99CCCC; color: #000080;" | Apr ! style="background: #99CCCC; color: #000080;" | Maj ! style="background: #99CCCC; color: #000080;" | Jun ! style="background: #99CCCC; color: #000080;" | Jul ! style="background: #99CCCC; color: #000080;" | Aŭg ! style="background: #99CCCC; color: #000080;" | Sep ! style="background: #99CCCC; color: #000080;" | Oct ! style="background: #99CCCC; color: #000080;" | Nov ! style="background: #99CCCC; color: #000080;" | Dec ! style="background: #99CCCC; color: #000080;" | Jaro |- ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" |Avĝ alta temperaturo [[Celsius|{{GdC|}}]] ([[Fahrenheit|{{GdF|}}]]) | style="background: #FAEBD7; color:#000000;" | 8,1 (46,6) | style="background: #FFE4C4; color:#000000;" | 9,2 (48,6) | style="background: #FFAE80; color:#000000;" | 12,8 (55) | style="background: #FF8C00; color:#000000;" | 19,1(66,4) | style="background: #FF7F50; color:#000000;" | 24,1 (75,4) | style="background: #FF4500; color:#000000;" | 27,6 (81,7) | style="background: #FF0000; color:#000000;" | 31,8 (89,2) | style="background: #FF0000; color:#000000;" | 31,3 (88,3) | style="background: #FF4500; color:#000000;" | 27,2 (81) | style="background: #FF7F50; color:#000000;" | 22,6 (72,7) | style="background: #FF8C00; color:#000000;" | 17,0 (62,6) | style="background: #FFAE80; color:#000000;" | 11,1 (52) | style="background: #FF8C00; color:#000000;" | 20,2 (68,4) |- ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" height="16;" |Avĝ malalta temperaturo [[Celsius|{{GdC|}}]] ([[Fahrenheit|{{GdF|}}]]) | style="background: #E6E6FA; color: black;" | 1,1 (34) | style="background: #F8F8FF; color: black;" | 2,2 (36) | style="background: #FFFAF0; color: black;" | 5,5 (42,1) | style="background: #FFE4C4; color: black;" | 10,9 (51,6) | style="background: #F4A460; color: black;" | 16,1 (61) | style="background: #FFA500; color: black;" | 20,8 (69,4) | style="background: #FF8C00; color: black;" | 25,0 (77) | style="background: #FF8C00; color: black;" | 24,9 (76,8) | style="background: #FFA500; color: black;" | 20,6 (69,1) | style="background: #F4A460; color: black;" | 15,1(59,2) | style="background: #FFE4C4; color: black;" | 9,0 (48,2) | style="background: #F8F8FF; color: black;" | 3,0 (37,4) | style="background: #FFA07A; color: black;" | 12,9 (55,2) |- ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" height="16;" |Precipitaĵo mm ([[colo]]) | style="background: #98FB98; color: black;" | 50,6 (1,992) | style="background: #98FB98; color: black;" | 56,8 (2,236) | style="background: #00FF00; color: black;" | 98,8 (3,89) | style="background: #00FF00; color: black;" | 89,3 (3,516) | style="background: #00FF00; color: black;" | 102,3 (4,028) | style="background: #00FF00; color: black;" | 169,6 (6,677) | style="background: #00FF00; color: black;" | 156,3 (6,154) | style="background: #00FF00; color: black;" | 157,9 (6,217) | style="background: #00FF00; color: black;" | 137,3 (5,406) | style="background: #80FF9F; color: black;" | 62,5 (2,461) | style="background: #B2FFC6; color: black;" | 46,2 (1,819) | style="background: #BDFFB2; color: black;" | 37,1 (1,461) | style="background: #00FF00; color: black;" | 1146,7 (45,854) |- ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" height="16;" |Sunbrilaj horoj | style="background: #B0B000; color: black;" | 123,0 | style="background: #B0B000; color: black;" | 115,7 | style="background: #B0B000; color: black;" | 126,0 | style="background: #C0C000; color: black;" | 156,1 | style="background: #C0C000; color: black;" | 173,5 | style="background: #B0B000; color: black;" | 147,6 | style="background: #D0D000; color: black;" | 217,8 | style="background: #D0D000; color: black;" | 220,8 | style="background: #C0C000; color: black;" | 158,9 | style="background: #C0C000; color: black;" | 160,8 | style="background: #B0B000; color: black;" | 146,6 | style="background: #B0B000; color: black;" | 147,7 | style="background: #B0B000; color: black;" | 1894,5 |- ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" height="16;" | % Humideco | style="background: #0000FF; color: white;" | 75 | style="background: #0000FF; color: white;" | 74 | style="background: #0000FF; color: white;" | 76 | style="background: #0000FF; color: white;" | 76 | style="background: #0000FF; color: white;" | 76 | style="background: #0000FF; color: white;" | 82 | style="background: #0000FF; color: white;" | 82 | style="background: #0000FF; color: white;" | 81 | style="background: #0000FF; color: white;" | 78 | style="background: #0000FF; color: white;" | 75 | style="background: #0000FF; color: white;" | 74 | style="background: #0000FF; color: white;" | 73 | style="background: #0000FF; color: white;" | 76,8 |- | colspan="14" style="text-align:center;font-size:90%;"|''Fonto: {{citaĵo el la reto|url=http://cdc.cma.gov.cn/shuju/index3.jsp?tpcat=SURF&dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19611990_CES|titolo=Nacia Meteocentro de Ĉinio|alirdato=2011-01-24|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110902195708/http://cdc.cma.gov.cn/shuju/index3.jsp?tpcat=SURF&dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19611990_CES|arkivdato=2011-09-02}}'' |} == Politiko == La politiko de Ŝanhajo estas strukturita en duobla partio-registara sistemo kiel ĉiuj aliaj regantaj institucioj en Ĉinio. La Urbestro de Ŝanhajo estas la plej alta ranga oficialulo en la Popola Registaro de Ŝanhajo . {{Navigilo2 |bildo = [[Dosiero:Flag of the Republic of China.svg|100ra|Esperantoflago]] |titolo = Estroj de Ŝanhajo de [[Respubliko de Ĉinio]] Periodo (kun okupita de Japanio)<!-- Diversaj periodoj --> |navbar = plain |state = collapsed |grupo1 = Estro de Ŝanhaja Speciala Urbo |listo1 = Huang Fu (黄郛)→Wu Zhenxiu (吴震修)(provizora)→Zhang Dingfan (张定璠)→Zhang Qun (张群) |grupo2 = Estro de Ŝanhaja Urbo |listo2 = Zhang Qun (张群)→Wu Tiecheng (吴铁城)→Yu Hongjun (俞鸿钧) |grupo3 = Okupita periodo de Japanio |listo3 = Su Xiwen (苏锡文)→Fu Xiao'an (傅筱庵)→ Su Xiwen (苏锡文)(provizora)→Chen Gongbo (陈公博)→Wu Songgao (吴颂皋)(provizora)→Zhou Fohai (周佛海) |grupo4= Estro de Ŝanhaja Urbo |listo4= Qian Dajun (钱大钧)→Wu Guozhen (吴国桢)→Chen Liang (陈良)(provizora)→Zhao Zhukang (赵祖康)(provizora) }} {{Navigilo2 |bildo = [[Dosiero:Flago-de-Ĉinio.svg|100ra|Esperantoflago]] |titolo = Estroj de Ŝanhajo de [[Popola Respubliko de Ĉinio]] Periodo <!-- Diversaj periodoj --> |navbar = plain |state = collapsed |grupo1 = Estro de Ŝanhaja Popola Registaro |listo1 = [[Chen Yi]] (陈毅) |grupo2 = Estro de Ŝanhaja Popola Komisiono |listo2 = Chen Yi (陈毅)→Ke Qingshi (柯庆施)→Cao Diqiu (曹荻秋) |grupo3 = Estro de Ŝanhaja Revolucia Komisiono |listo3 = Zhang Chunqiao (张春桥)→Su Zhenhua (苏振华)→Peng Chong (彭冲) |grupo4= Estro de Ŝanhaja Popola Registaro |listo4= Peng Chong (彭冲)→Wang Daohan (汪道涵)→[[Jiang Zemin]] (江泽民)→[[Zhu Rongji]] (朱镕基)→Huang Ju (黄菊)→Xu Kuangdi (徐匡迪)→Chen Liangyu (陈良宇)→Han Zheng (韩正) }} == Administraj dividoj == [[Dosiero:Garden Bridge Shanghai.JPG|eta|dekstra|La Waibaidu Ponto.]] [[Dosiero:塔塔+霧@申.JPG|eta|dekstra|Modernaj turdomegoj en la ŝanhaja fumnebulo.]] Ŝanhajo estas administrate egalula al provinco kaj estas disigita en 18 gubernio-nivelaj dividoj: 17 distriktoj kaj unu gubernio. Eĉ kvankam ĉiu distrikto havas ĝian propran urban kernon, la vera urba centro estas inter Bordo al la oriento, Nankino Rd al la nordo, Malnova Urbo Templo kaj Huaihai Vojo al la sudo. Eminentaj centraj komercaj areoj inkluzivas Lujiazui sur la orienta banko de la Huangpu Rivero kaj La [[Bund (Ŝanhajo)|Bund]] kaj Hongqiao Lu areoj en la okcidenta banko de la Huangpu Rivero. La urba halo kaj grava administro unuoj estas troviĝitaj en Huangpu Distrikto, kiu ankaŭ servas kiel komerca areo, inkluzive de la fama [[Nankino Vojo]]. Aliaj gravaj komercaj areoj inkluzivas Xintiandi kaj la ŝikan Huaihai Vojon (antaŭe ''Avenuo Joffre'') en Luwan distrikto kaj Xujiahui (kiu estis tradukita en angla kiel ''Zikawei'', reflektanta la Ŝanhaj-dialekta prononco) en [[Xuhui (Ŝanhajo)|Xuhui]] Distrikto. Multaj universitatoj kaj kolegioj en Ŝanhajo estas troviĝitaj en loĝdomaj areoj de Yangpu Distrikto kaj Putuo Distrikto. Jen la administraj dividoj de Ŝanhajo; la nomoj transliterumiĝas laŭ la [[Esperantigo de vortoj el ĉina fonto#Sistemo de El Popola Ĉinio|Sistemo de ''El Popola Ĉinio'']]. Naŭ el la distriktoj regas Puxi (laŭvorte ''Huangpu Rivera okcidento'') aŭ la pli malnova parto de urba Ŝanhajo sur la okcidenta banko de la Huangpu Rivero. Ĉi tiuj naŭ distriktoj estas kolektive plu-gviditaj al kiel Ŝanhajo Konvena (上海市区) aŭ la kerna urbo (市中心): * '''Distrikto Hŭangpu''' ({{lang-zh|黄浦区|t=Huángpǔ Qū}}) * '''Distrikto Luŭan''' ({{lang-zh|卢湾区|t=Lúwān Qū}}) * '''Distrikto [[Xuhui (Ŝanhajo)|Ŝjuhŭej]]''' ({{lang-zh|徐汇区|t=Xúhuì Qū}}) * '''Distrikto Ĉangning''' ({{lang-zh|长宁区|t=Chángníng Qū}}) * '''Distrikto Ĝjing'an''' ({{lang-zh|静安区|t=Jìng'ān Qū}}) * '''Distrikto Putu''' ({{lang-zh|普陀区|t=Pǔtuó Qū}}) * '''Distrikto Ĝabej''' ({{lang-zh|闸北区|t=Zháběi Qū}}) * '''Distrikto Hongkoŭ''' ({{lang-zh|虹口区|t=Hóngkǒu Qū}}) * '''Distrikto Jangpu''' ({{lang-zh|杨浦区|t=Yángpǔ Qū}}) [[Dosiero:Shanghai administrative.png|eta|dekstra|260ra|Administrado de Ŝanhajo]]super Suzhou Rivereto, kun la Broadway Domegoj maldekstre. Pudong (laŭvorte ''Huangpu Rivero oriento'') aŭ la pli nova parto de urba kaj antaŭurba Ŝanhajo sur la orienta banko de la Huangpu Rivero, estas regita de: * '''Distrikto Nova Pudong''' ({{lang-zh|浦东新区|t=Pǔdōng Xīn Qū}}) — Chuansha Gubernio ĝis 1992, kombinita kun Distrikto Nanhuj en 2009 Sep el la distriktoj regas antaŭurbojn, persatelitajn urbojn kaj kamparajn areojn cetere for de la urba kerno: * '''Distrikto Baŭŝan''' ({{lang-zh|宝山区|t=Bǎoshān Qū}}) — Gubernio Baŭŝan ĝis 1988 * '''Distrikto Minhang''' ({{lang-zh|闵行区|t=Mǐnháng Qū}}) — Gubernio Ŝanhajo ĝis 1992 * '''Distrikto Ĝjading''' ({{lang-zh|嘉定区|t=Jiādìng Qū}}) — Gubernio Ĝjiading ĝis 1992 * '''Distrikto Ĝjinŝan''' ({{lang-zh|金山区|t=Jīnshān Qū}}) — Gubernio Ĝjinŝan ĝis 1997 * '''Distrikto Songĝjang''' ({{lang-zh|松江区|t=Sōngjiāng Qū}}) — Gubernio Songĝjang ĝis 1998 * '''Distrikto Ĉjingpu''' ({{lang-zh|青浦区|t=Qīngpǔ Qū}}) — Gubernio Ĉjingpu ĝis 1999 * '''Distrikto Fengŝjan''' ({{lang-zh|奉贤区|t=Fèngxián Qū}}) — Gubernio Fengŝjan ĝis 2001 [[Chongming Insulo]], insulo ĉe la buŝo de la [[Jangzio]], estas regita de: * '''Gubernio Ĉongming''' ({{lang-zh|崇明县|t=Chóngmíng Xiàn}}) De 2003, ĉi tiu gubernio-nivelaj dividoj estas cetere disigitaj en la 220 sekvantaj politikaj dividoj de Ĉinio#Vilaĝeta nivelo|urbeto-nivelaj dividoj: 114 urboj, 3 vilaĝetoj de urbeto, 103 subdistriktoj. Tiuj estas en ĝirado disigita en la sekvanta politikaj dividoj de Ĉinio#vilaĝo-nivelaj dividoj: 3393 kvartalaj komitatoj kaj 2037 vilaĝaj komitatoj. == Servoj == [[Universitato Jiaotong]] ĉe Ŝanhajo (simpligita ĉine :上海交通大学, tradicia ĉine :上海交通大學, pinjine: Shànghǎi Jiāotōng Dàxué; angle Shanghai Jiao Tong University, mallongigita SJTU) situanta en Ŝanhajo, estas unu el la plej grandaj kaj plej influaj universitatoj de la Ĉina Popola Respubliko. La [[Universitato de Ŝanhajo por Scienco kaj Teknologio]] (angle ''University of Shanghai for Science and Technology'', akronime USST; ĉine 上海理工大学, Shànghǎi Lǐgōng Dàxué) estas publika universitato en Ŝanhajo, fondita en 1906. [[Ŝanhaja Universitato]] (ĉine 上海大学; pinjine: Shàngdà Dàxué; angle ''Shanghai University'', akronime SHU) estas urba publika universitato en Ŝanhajo,. La ĉefa kampuso Baoŝan troviĝas en la nordo de Ŝanhajo kaj estas du aliaj kampusoj en Jiading kaj Jing'. [[Ŝanhaja Instruista Universitato]] ({{Lang-zh|上海师范大学}}; [[Pinjino|pinjine]]: shànghǎishīfàndàxué; {{Lang-en|Shanghai Normal University}}, akronime '''SHNU''') estas [[Publika universitato|publika]] [[esplora universitato]] en Ŝanhajo. SHNU estas unu el la tri kernaj universitatoj (上海市重点大学) (Kune kun [[Ŝanhaja Universitato]] kaj [[Universitato de Ŝanhajo por Scienco kaj Teknologio]]) en Ŝanhajo, kiu estas forte subtenita de ŝanhaja urba registaro. [[Universitato Tongji]] ({{Lang-zh|同济大学}}; {{Lang-en|Tongji University}}, foje nomita Tongji-Universitato) estas nacia [[Publika universitato|publika]] [[esplora universitato]] en Ŝanhajo. Establita en 1907 en la areo de Wusong de la germana registaro kune kun germanaj kuracistoj en Ŝanhajo, Tongji estas unu el la plej longe staranta, plej elektema kaj plej prestiĝaj universitatoj en Ĉinio <ref>{{Cite web|title=2019版中国大学录取分数总排名（完整数据）|url=https://www.cingta.com/detail/12288|accessdate=2023-08-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211202224558/https://www.cingta.com/detail/12288|archivedate=2021-12-02}}</ref>. [[Ŝanhaja Fremdlingva Universitato]] (ĉine 上海外国语大学) estas publika universitato, kiu, se temas pri fremdaj lingvoj, estas konsiderata la plej fama universitato en la lando, kune kun la Pekina Fremdlingva Universitato kaj la Pekina Universitato de Lingvo kaj Kulturo. La [[Ŝanhaja Konservatorio de Muziko]] aŭ ''Ŝanhaja Muzika Akademio'' (ĉine tradicia ĉina : 上海音樂學院; simpligita ĉina: 上海音乐学院, pinjine: Shànghǎi Yīnyuè Xuéyuàn) estas la plej malnova muziklernejo en Ĉinio. == Ekonomio == [[Dosiero:上海农业总产值1990-2009.jpg|eta|maldekstra|220ra|Malneta Agrikultura Produkto de Ŝanhajo (1990‒2009)]] Ŝanhajon oni ofte rigardas kiel la centron de la financa kaj komerca vivo de la kontinenta Ĉinio. Ĝian moderna evoluon iniciatis la ekonomiaj reformoj de la jaro 1992. Tio okazis jardekon post similaj evoluoj en multaj sudaj provincoj de Ĉinio. Sed post kompare malfrua starto de la modernigo Ŝanhajo progresis kaj progresas ege rapide. En Ŝanhajo funkcias la plej granda [[borso]] en la kontinenta Ĉinio. Laŭ oficiala statistiko de 2005, la ne-ŝtata sektoro kreskis produkti 42.5% da [[malneta enlanda produkto]] (MEP-GDP) de Ŝanhajo, dum la reformita staton-sektoro produktas 57.5% da MEP.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.shanghai.gov.cn/Shanghai/node17256/node17432/node17437/index.html|titolo=Ŝanhajo – Ŝanhajo|alirdato=2011-01-31|arkivurl=https://web.archive.org/web/20091230110819/http://www.shanghai.gov.cn/shanghai/node17256/node17432/node17437/index.html|arkivdato=2009-12-30}}</ref> Ekde 2005, Ŝanhajo rangis unue de plej okupata kargo de la mondo havenoj dum, pritraktanta totalo da 560 milionaj tunoj de kargo en 2007. Ŝanhajo vara trafiko superpasis Hongkongon fariĝi la dua plej okupata haveno en la mondo, malantaŭ [[Singapuro]].<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://transport.tdctrade.com/content.aspx?data=Logistics_content_en&contentid=1004574|titolo=Kontenera Enpreno de Ŝanhaja Haveno estas la plej granda en la mondo}}{{404|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ŝanhajo kaj Hongkongo estas rivalantaj por esti la ekonomia centro de la Ĉina regiono. Hongkongo havas la avantaĝon de pli forta laŭleĝa sistemo, pli granda internacia merkata integrigo, supera ekonomia libereco, pli granda banko kaj serva kompetenteco, pli malaltaj impostoj kaj plene konvertebla valuto. Ŝanhajo havas pli fortajn ligojn al ambaŭ la ĉina interno kaj la centra registaro, kaj pli forta bazo en fabrikado kaj teknologio. Ŝanhajo pliigis ĝian rolon en financo, enbankiganta kaj kiel grava celloko por kompania sidejo, stimulantan postulon por tre edukita kaj modernigita laborantaro. Ŝanhajo registris duoblan-ciferan kreskon por 15 sinsekvaj jaroj ekde 1992. En 2008, nominala MEP de Sanhajo poŝtis 9.7% kreskiga al 1.37 triliona juanoj. La Ŝanhaja Borsa Interŝanĝo estas plej rapida kresko en la mondo , 130% en 2006.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://hongkong.hktdc.com/content.aspx?data=Banking_content_en&contentid=802974|titolo=Ŝanhaja Borsa Interŝanĝo anoncas pri Strategio 2007}}</ref> [[Dosiero:Shanghaistockexchange.jpg|eta|180ra|La Ŝanhaja Borsa Interŝanĝo en la Lujiazui financa distrikto.]] Kiel en multaj aliaj areoj en Ĉinio, Ŝanhajo estas travivanta konstruaĵa ekprosperiĝo. En Ŝanhajo la moderna arkitekturo estas rimarkinda por ĝia unika stilo, precipe en la plej altaj etaĝoj, kun pluraj pintaj etaĝoj da restoracioj, kiu similas flugantajn subtasojn. La grandeco de Ŝanhajaj konstruaĵoj estas konstruita je tura apartamento de diversaj alto, koloro kaj desegno. Estas nun forta fokuso de urbaj planistoj evoluigi pli "verdaj areoj"-n (publikaj parkoj) inter la apartamentaj kompleksoj por plibonigi la kvaliton de vivo por loĝantoj de Ŝanhajo, en akordiĝo al la "Pli Bona Urbo – Pli Bona Vivo" temo de Ekspozicio de [[Expo 2010]]. Industriaj zonoj en Ŝanhajo inkluzivde de Hongqiao Ekonomia kaj Teknologia Evoluada Zono, Jinqiao Eksporta Ekonomia Pretiga Zono, Minhang Ekonomia kaj Teknologia Evoluada Zono kaj Ŝanhaja Caohejing Alta kaj Nova Teknologia Evoluada Zono. Loĝistika Parko en Ŝanhajo inkluzivas BLOGIS Parkon (Ŝanhajo)<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://rightsite.asia/en/industrial-zone/blogis-park-Shanghai/|titolo=Loĝistika Parko en Ŝanhajo}}</ref> kaj GLP Parkon Lingang.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://rightsite.asia/en/industrial-zone/glp-park-lingang/|titolo=Loĝistika Parko en Ŝanhajo}}</ref> == Demografio == [[Dosiero:1990--2009 Shanghai Population.png|eta|220ra|maldekstra|Loĝantaro de Ŝanhajo(1990-2009),bluo-registritaj familioj,ruĝo-konstantaj loĝantoj,verdo-registritaj loĝantoj jarfine]] La loĝantaro de Ŝanhajo estas 19&thinsp;213&thinsp;200. Laŭ totala administracia areo de loĝantaro, Ŝanhajo estas la tria plej granda el la kvar rekte regataj urboj de la [[Ĉina Popola Respubliko]], post [[Chongqing]]<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://english.cq.gov.cn/ChongqingGuide/MountainCity/1918.htm|titolo=Chongqing Urba Registaro – Demografiko}}</ref> kaj Pekino.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.npfpc.gov.cn/en/detail.aspx?articleid=100302125224937535|titolo=Loĝantaro de Pekino atingas 22 milionojn|alirdato=2011-01-21|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110707050030/http://www.npfpc.gov.cn/en/detail.aspx?articleid=100302125224937535|arkivdato=2011-07-07}}</ref> En la ĈPR, rekte regata urbo ({{lang-zh|直辖市}}) estas granda urbo kun egala statuso al [[provinco]]. Laŭ la censo de 2000, la loĝantaro de Ŝanhajo Urbo nombris 16.738 milionojn, inkluzive de la migra loĝantaro de 3.871 milionoj.{{Mankas fonto|_dato_=Majo 2010}} Laŭ la censo de 1990, la totala loĝantaro pliigis je 3,396 milionoj aŭ 25,5%. De la fino de 2004, loĝantaro de Ŝanhajo estas ĉ. 16,7022 milionoj, laŭ Ĉinia Statistiko 2005. De tiuj, 1,469 milionoj (8.8%) estis en la aĝa grupo de 0–14; 12,661 milionoj (75,8%) inter 15 kaj 64; 2,572 milionoj (15,4%) estis pli malnova ol 65.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.allcountries.org/china_statistics/4_9_age_composition_and_dependency_ratio.html|titolo=Aĝa Kunmetaĵo kaj Dependeca Raporto de Loĝantaro de Regiono (2004) en Ĉinia Statistiko 2005}}</ref> En 2008, la loĝantaro de longatempaj loĝantoj atingis 18,88 milionojn, inkluzive de oficiale registrita loĝantaro de 13.71 milionoj kaj 4.79 milionoj da registritaj longatempaj migrantoj de aliaj provincoj, multaj de [[Anhui-provinco]], Jiangsu kaj Zhejiang Provincoj. Laŭ la Urba Statistika Buroo de Ŝanhajo, estis 133&thinsp;340 fremduloj en Ŝanhajo en 2007.<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.cityweekend.com.cn/Shanghai/articles/blogs-Shanghai/cw-radar/expat-evolution/|titolo=Urba Semajnfino Gvidilo|lingvo=en|alirdato=2011-01-31|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110614051550/http://www.cityweekend.com.cn/shanghai/articles/blogs-shanghai/cw-radar/expat-evolution/|arkivdato=2011-06-14}}</ref> Kelkaj eksterlandanoj loĝas en Ŝanhajo kiel longtempaj loĝantoj.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=zh|url=http://news.xinhuanet.com/overseas/2009-10/08/content_12193602.htm|titolo=Novaj Ŝanhajanoj el Suda Koreio|alirdato=2011-01-21|arkivurl=https://web.archive.org/web/20130724193221/http://news.xinhuanet.com/overseas/2009-10/08/content_12193602.htm|arkivdato=2013-07-24 }}</ref> La atendata vivdaŭro en 2006 estis 80,97 jaroj por ĉiuj homoj, 78,67 por viroj kaj 82,29 por virinoj.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.stats-sh.gov.cn/english/shgl/rkjy/rkjy.htm|titolo=Ŝanhaja Baza Fakto – Ŝanhajo Urba Statistiko Buroo|alirdato=2011-01-21|arkivurl=https://web.archive.org/web/20090523030503/http://www.stats-sh.gov.cn/english/shgl/rkjy/rkjy.htm|arkivdato=2009-05-23}}</ref> La averaĝa disponebla enspezo de Ŝanhajano, en la unua trimestro de 2009, estas 21&thinsp;871 [[juano]]j.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.Shanghaidaily.com/sp/article/2009/200911/20091102/article_418171.htm|titolo=Averaĝa enspez trafo: 21&thinsp;871 juanoj}}</ref> === Religio === [[Dosiero:Jingansi340x256.jpg|eta|180ra|Jing'an Templo]] [[Dosiero:20130918-嘉定孔庙-2.jpg|eta|200ra|''Kongmiao'' de [[Jiading]], Ŝanhajo.]] Pro ĝia kosmopolita historio, Ŝanhajo havas riĉan miksaĵon de religia heredaĵo kiel montrita de la religiaj konstruaĵoj kaj institucioj ankoraŭ disigita ĉirkaŭ la urbo. [[Taoismo]] havas ĉeeston en Ŝanhajo en la formo de pluraj temploj, inkluzive de la Templo de la Urba Dio, ĉe la koro de la malnova urbo kaj templo dediĉita al la [[Tri reĝlandoj]] generalo [[Guan Yu]]. La Wenmiao estas templo dediĉita al [[Konfuceo]]. [[Budhismo]] havis ĉeeston en Ŝanhajo ekde antikvaj tempoj. Templo Longhua, la plej granda templo en Ŝanhajo kaj Templo Jing'an, estis unue fondita en la periodo de la [[Tri Reĝlandoj]]. Aliaj gravaj temploj estas la Jada Buddha Templo, kiu estas nomita post granda statuo de Sidarto Gotamo Budhao eldistranĉis de [[jado]] en la templo. En lastatempaj jardekoj, dekduoj de modernaj temploj estis konstruitaj en la urbo. superrega religio en Ŝanhajo estas [[Mahayana budhismo]] kaj [[Taoismo]] estas ankaŭ sekvita de multaj loĝantoj en Ŝanhajo . Islamo venis en Ŝanhajo je 700 jaroj antaŭe kaj moskeo estis konstruita en 1295 en Songjiang. En 1843, la altlernejo de instruistoj estis ankaŭ instalita. La Moskeo Xiaotaoyuan estas troviĝita ĉe 52 Xiaotaoyuan Strateto, Orienta Fŭing Vojo, Suda Distrikto. Tio ĉi estas ke la Ŝanhajo islama Asocio estas ankaŭ troviĝita, kiu havas reputacion sciitan en la mondo. Ŝanhajo havas la plej altan katolikan procenton en Metropoloj de Ĉinio (2003). Inter [[katolikismo|katolikaj]] preĝejoj, Sankt. Ignatius Catedralo de Ŝanhajo en Xujiahui estas unu el la plej grandaj, dum Ŝi Shan Baziliko estas la nura aktiva pilgrimejo en Ĉinio. La urbo estas ankaŭ hejmo al [[Judo]]j en Ĉinio kaj [[Ortodoksismo|Ortodoksa]]-komunumoj. === Eduko === [[Dosiero:Songjiang ecupl.jpg|eta|180ra|dekstra|Songjiang Universitata Urba Distrikto]] Ŝanhajo estas hejmo al kelkaj plejpartoj de prestiĝaj universitatoj en Ĉinio, inkluzive de * [[Fudan Universitato]] * [[Ŝanhajo Jiao Tong Universitato]] * [[Orient-Ĉina Normala Universitato]] (ECNU) * [[Ŝanhaja Universitato]] (SHU) * [[Ŝanhaja Instruista Universitato]] (SHNU) * [[Universitato de Ŝanhajo por Scienco kaj Teknologio]] (USST) * [[Universitato Tongji]] * Ŝanhaja Universitato de Financo kaj Ekonomio * Ŝanhaja Teatra Akademio '''Ŝanhaja Teatra Akademio''' estas fama en la bona arta industrio. En 2010. Programo por Internacia Studenta Takso rezulte rivelis ke Ŝanhajaj studentoj trafis la plej altan en la mondo en ĉiuj aspektoj (Matematiko, Legado kaj Scienco).<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.nytimes.com/2010/12/07/education/07education.html?hpw|titolo=Eduko}}</ref> == Transportado == === Publika transportado === [[Dosiero:Shanghai Metro 2010 v2 en.png|eta|maldekstra|[[Metroo de Ŝanhajo|Ŝanhaja Metroo]] estas la plej longa metroa reto en la mondo.|220ra]] [[Dosiero:A maglev train coming out, Pudong International Airport, Shanghai.jpg|eta|dekstra|180ra|La Ŝanhaja Magleva Trajno kun pinta rapido de 431km./h,estas eliranta de la [[Ŝanhaja Pudong Internacia Flughaveno]]]] [[Dosiero:Shanghai Pudong International Airport 1.jpg|eta|dekstra|180ra|[[Internacia Flughaveno Ŝanhajo Pudong|Ŝanhaja Pudong Internacia Flughaveno]]]] Ŝanhajo havas vastan publikan transportadan sistemon, plejparte bazita sur metrooj, aŭtobusoj kaj taksioj. Pago de ĉiuj ĉi tiu publikaj transportadaj iloj povas esti farita de la uzanta Ŝanhaja Publika Transportada Karto. Rapida transito de Ŝanhaja sistemo, [[Metroo de Ŝanhajo|Ŝanhaja Metroo]], inkluzivas ambaŭ metroon kaj malpezan fervojon linioj kaj etendas al ĉiu kerna urba distrikto tiel kiel najbaraj antaŭurbaj distriktoj. Kiel de 2010, estas dek du metroaj linioj (inkluzive de la [[Ŝanhaja Magleva Trajno]]), 273 stacioj kaj super 420&nbsp;km. de vojetoj en operacio, farante ĝin la plej longa reto en la mondo.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.nytimes.com/2010/04/30/world/asia/30Ŝanhajo .html|titolo=Nova Ĝirado en la Spoto por Ekspozicio de Ŝanhajo}}{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> En 22-a de oktobro, 2010, ĝi fiksis rekordon de ĉiutaga veturantaro da 7.548 milionoj.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=zh|url=http://www.shmetro.com/node49/201010/con105960.htm|titolo=Ŝanhaja metroo re-atingas tutrete je 7.548 da milionoj da person-fojoj|dato=22-a de Oktobro 2010|alirdato=2011-01-31|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110920055533/http://www.shmetro.com/node49/201010/con105960.htm|arkivdato=2011-09-20}}</ref> La veturoprezo dependas de la longeco de vojaĝada distanco kaj ĝenerale varias de 3 al 4 [[juano]]j. Ŝanhajo ankaŭ havas plejparton de vastan [[aŭtobuso]]n de la mondon kun preskaŭ unu mil aŭtobusaj linioj, funkciitaj de multenombraj transportadaj firmaoj.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://darwin.nap.edu/books/030908492X/html/223.html|titolo= Propraj Aŭtoj kaj Ĉinio (2003)}}{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Aŭtobusa veturoprezo kostas normale 2 juanoj. Estas ankaŭ multe de [[taksio]]j en Ŝanhajo kaj la taksia veturoprezo havas malaltekostan indicon: 12 juanoj por la unuaj tri kilometroj (16 juanoj post 23:00) kaj po 2,4 juanoj por ĉiu kilometro poste. Tiuj, kiuj ne povas paroli la ĉinan, povas skribi iliajn cellokojn en la ĉina aŭ simple montri mapojn al la taksiistoj; multaj taksiistoj ne povas paroli fremdajn lingvojn. === Vojoj === [[Dosiero:Traffic circle with pedestrian overcrossing, China, 1987.jpg|eta|Ponto por piedirantoj super Ŝoseo Nanjing, Ŝanhajo, 1987.]] Ŝanhajo estas integra parto de la superŝosea reto de orienta Ĉinio. Superŝoseo de [[Nankino]] (Ŝanhajo -Nanjing Superŝoseo) kaj [[Hangzhou]] (Ŝanhajo -Hangzhou Superŝoseo) finas ĉe Ŝanhajo , ebla rekta aliro al malsamaj direktoj de Ĉinio. En la urba centro, estas multenombraj malkavaj superŝoseoj (ĉielvojoj), kiu malpliigas la trafikan premon de normalaj vojoj. Tamen, trafiko en kaj ĉirkaŭ Ŝanhajo estas ofte peza kaj trafikaj blokoj estas ofta dum pelada horo. Sur normalaj vojoj, estas ankaŭ biciklaj irejoj. Sed sur ĉefaj vojoj de multaj urboj, inkluzive de malkava superŝoseoj, bicikloj kaj motorcikloj ne estas permesitaj. Privata aŭta proprieto en Ŝanhajo ankaŭ estis rapide pliiganta en lastatempaj jaroj. Tamen, nova privata aŭta posedanto devas partopreni en ĉiumonata privata aŭto licenca plata aŭkcio. Ĉirkaŭ 8,000 privataj aŭtaj licencaj platoj estas provizitaj ĉiu-monate kaj nur tiuj "pli riĉaj" proponantoj povas veturi iliajn novajn aŭtojn tuj. Ordinara prezo de ĉi tiu licenca plato estas pri 45,291 juanoj (5,201 Eŭroj) kaj eble fariĝas la plej altekosta peco da ŝtalo en la mondo. La efektivigo de ĉi tiu unika politiko de Ŝanhaja registaro estas subpremi la kreskon de privata aŭta proprieto en la urbo kaj solvi la trafikan obstrukciĝan problemon.<ref>{{citaĵo el novaĵo|url=http://europe.chinadaily.com.cn/china/2011-01/07/content_11810034.htm|lingvo=en|titolo=Shanghai number plates worth more than a car }}</ref> === Fervojo === Ŝanhajo havas tri gravajn fervojajn staciojn: ''Stacidomo Ŝanhajo'', ''Stacidomo Suda Ŝanhajo'' kaj ''Stacidomo Ŝanhajo Hongqiao''. Ĉiuj tri estas konektitaj al la publikaj transportadaj sistemoj kaj servitaj kiel transportadaj naboj en la fervoja reto de Ĉinio.Du ĉefaj fervojoj intersekcas en Ŝanhajo : ''Jinghu Fervojo'' trapasas tra [[Nankino]] kaj ''Huhang Fervojo'' (Ŝanhajo –Hangzhou). En la proksima estonteco, la ''Pekino–Ŝanhaja Alta-Rapida Fervojo'' linio, kiu estas nuntempe sub konstruado,kaj kiu estos aldonita por la servo kaj fariĝos la plej grava alta rapido da rela linio en Ĉinio. === Aero === Ŝanhajo estas unu el la eminentaj aera transportadaj enirejoj en Azio. La urbo havas du komercajn internaciajn flughavenojn: ''[[Ŝanhaja Pudong Internacia Flughaveno]]'' kaj ''[[Ŝanhaja Hongqiao Internacia Flughaveno]]'' <ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.Shanghai focus.com/guide/Shanghai /transportation-index.html|titolo= Transporto}}{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ambaŭ flughavenojn proponas enlandan kaj internacian flugojn, servanta pli da ol 71 milionaj pasaĝeroj (Pudong 40.4 milionoj, Hongqiao 31.3 milionoj ) kaj pritraktanta 3.7 milionaj tunoj da kargo (Pudong 3.22 milionaj tunoj, Hongqiao 480 mil tunoj) en 2010.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://english.pudong.gov.cn/html/pden/pden_ap_news_en/2011-01-10/Detail_73139.htm |titolo='''(en)''' |alirdato=2011-01-31 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110707041320/http://english.pudong.gov.cn/html/pden/pden_ap_news_en/2011-01-10/Detail_73139.htm |arkivdato=2011-07-07 }}</ref> == Arkitekturo == {{Granda dosiero|The Bund of Shanghai.jpg|3000ra|Bordo ĉe nokto.}} Ŝanhajo havas riĉan kolekton de konstruaĵoj kaj strukturoj de diversaj arkitekturaj stiloj. La Kajo, troviĝante ĉe la bordo de la Huangpu Rivero, enhavas riĉan kolekton de frua 20a jarcenta arkitekturo, varianta en stilo de [[Novklasika arkitekturo|Novklasika arkitektura]] Konstruaĵo [[HSBC]] (Hongkonga Ŝanhaja Banka Kompanio) al la [[1925-stilo]] Paca Hotelo. Nombro de areoj en la eksaj fremdaj cedoj estas ankaŭ bone konservita, plej precipe la Ŝanhaja Franca Koncesio. Ŝanhajo havas unu el la mondaj plej granda nombro de 1925-stilaj konstruaĵoj rezulte de la konstrua ekprosperiĝo dum la 1920aj jaroj kaj 30aj jaroj. Unu el la plej famaj arkitektoj laborinta en Ŝanhajo estis [[László Hudec]], hungara arkitekto kiu vivis en la urbo inter 1918–1947. Kelkaj de liaj plej rimarkindaj 1925-stilaj konstruaĵoj inkluzivas la Parkan Hotelon kaj la Grandan Teatron. Aliaj eminentaj arkitektoj kiu kontribuis al la 1925-stilo estas Parker & Palmer kiu desegnis la Pacan Hotelon, Metropola Hotelo kaj la Broadway Domegoj kaj aŭstra arkitekto GH Gonda kiu desegnis la Bravan Teatron. La Kajo unua revigligo komencita en 1986 kun nova promenado de la Arkitekto Snoeren, la kompletiĝo estis en la meza 90-a. Malgraŭ senbrida renovigo, la malnova urbo ankoraŭ retenas kelkajn konstruaĵojn de tradicia stilo, kiel la [[Yu Ĝardeno]], komplika tradicia ĝardeno en la [[Jiangnano|Jiangnan]]-stilo (stilo de la sudo de Janzio). [[Dosiero:Shanghai night bund skyscrapers.jpg|eta|180ra|dekstra|La lumoj de [[La Kajo]] kaj [[Puxi]] ĉielskrapantoj ĉe nokto.]] [[Dosiero:City God Temple.jpg|eta|180ra|maldekstra|Pordo de Urba Dia Templo]] En lastatempaj jaroj, granda nombro de arkitekturoj apartaj kaj strangaj, saltis supre en Ŝanhajo. Rimarkindaj ekzemploj de nuntempa arkitekturo inkluzivas la Ŝanhajan Muzeon, Ŝanhajan Grandan Teatron en Popola Placo kaj Ŝanhajan Orientan Artan Centron. Unu unike Ŝanhajeca kultura elemento estas la Shikumen(石库门) loĝejo, kiu estas du aŭ tri-etaĝa vilaĝdomo, kun la fronta jardo protektita de alta briko muro. Ĉiu loĝejo estas konektita kaj aranĝita en rektaj vojetoj, sciita kiel ''lòngtang'' (弄堂), prononcita ''longdang'' en Ŝanhaj-dialekto. La enirejo al ĉiu vojeto estas kutime blokita de stila ŝtono arkaĵo. La tutaĵo similas terasajn domojn aŭ urbdomo ofte vidita en Anglo-amerikaj landoj, sed distingita de la alta, peza brika muro antaŭ ĉiu domo. La nomo "shikumen" laŭvorte signifas "ŝtonan tenada pordo", plu-gvidanta al la forta enirejo al ĉiu domo. La shikumen estas kultura miksaĵo de elementoj trovitaj en Okcidenta arkitekturo kun tradicia sub-jangzio ([[Jiangnano|Jiangnan]]) ĉina arkitekturo kaj socia konduto. Ĉiuj tradiciaj ĉinaj loĝejoj havis kortojn kaj la shikumen estis neniu escepto. Ankoraŭ, kompromiso kun ĝia urba naturo, ĝi estis multe da pli malgranda kaj provizis "internan rifuĝejon" al la tumulto en la stratoj, permesanta por pluva falo kaj vegetaĵaro kreski libere ene de loĝejo. La korto ankaŭ estas permesita je sunbrilo kaj adekvata ventolado en la ĉambrojn. La urbo ankaŭ havas kelkajn belajn ekzemplojn de [[Sovetunio]] Novklasika arkitekturo. Ĉi tiuj konstruaĵoj estis plejparte starigitaj dum la periodo de la fondiĝo de la Ĉina Popola Respubliko en 1949 ĝis la '''Ĉinio-Sovetunia Fendo''' en la lasta 1960aj jaroj. Dum ĉi tiu jardeko, grandaj nombroj de sovetuniaj fakuloj verŝita en Ĉinio por helpi la landon en la konstruo de [[komunismo]] stato, kelkaj de ili estis arkitektoj. Ekzemploj de sovetunia arkitekturo en Ŝanhajo inkluzivas kion estas hodiaŭ la Ŝanhajo Internacia Ekspozicio Centro. [[Dosiero:Shanghai10.JPG|eta|dekstra|180ra|La Ŝanhajo Internacia Ekspozicio Centro, ekzemplo de sovetunia neoclassical arkitekturo en Ŝanhajo.]] [[Dosiero:The First National Congress of CPC.jpg|eta|180ra|maldekstra|La Unua Kongresejo de Ĉina Komunisma Pario]] La Pudong distrikto de Ŝanhajo montras larĝan gamon de superaltaj [[ĉielskrapanto]]j. La plej eminentaj ekzemploj inkluzive de la [[Jin Mao]] Domego kaj la pli alta [[Ŝanhaja Monda Financa Centro]], kiu ĉe 492 metroj altaj estas la plej alta ĉielskrapanto en Ĉinio kaj en la mondo. La aparta Orienta Perlo Turo, ĉe 468 metroj, estas troviĝita proksime al urbocentro de Ŝanhajo. Ĝia pli malalta sfero estas nun havebla por vivanta kvaronojn, ĉe tre altaj prezoj. Alia alta leviĝo en la Pudong areo de Ŝanhajo estas la lastatempe finita Evolua Turo. Ĝi staras ĉe 269 metroj.<ref>{{citaĵo el la reto |lingvo=en |url=http://www.emporis.com/en/wm/bu/?id=developmenttower-Shanghai-china |titolo=Lujiazui de Ŝanhajo |alirdato=2011-01-31 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200910164249/https://www.emporis.com/buildings/244061/one-lujiazui-shanghai-china |arkivdato=2020-09-10 }}</ref> Ankaŭ en Pudong, la alia Ŝanhaja konstruaĵo vokis la Ŝanhajon Turon,kiu estas konstruanta. Kun alto de 632 metroj (2074 piedoj), la konstruaĵo havos 127 etaĝojn kaj totala etaĝo areo de 380,000 sqm. La [[Ŝanhaja Turo]] komencis konstruon en 2008 kaj al kompletiĝo en 2014, ĝi estos la plej alta konstruaĵo en Ĉinio. {{Bildgalerio |reĝimo=pakita-surmeto |alto=180 |vicigo=centre |Dosiero:Longhuata1200x1600.jpg|Pagodo Longhua |Dosiero:Shaghai Jin Mao.JPG| Domego Jinmao |Dosiero:ShanghaiPeaceHotel.jpg| Paca Hotelo |Dosiero:Cathedral in Xujiahui.jpg|Katedralo Xujiahui }} == Medio == === Ekologia protekto === [[Dosiero:Shanghai Park.jpg|eta|maldekstra|180ra|Parko en la centro de Ŝanhajo]] Publika konscio de la [[mediprotekto|medio]] estas kreskanta kaj la urbo estas investanta en nombro da ekologia protekto. En 2010-jaro, [[Usono]]$1 miliarda postpurigo de Suzhou Rivereto, kiu fluas tra la urba centro, estis atendita esti finita en 2008,<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://english.people.com.cn/200612/07/eng20061207_329528.html |titolo=Suzhou Rivereto pura-supre sur Ĉiutaga vojeto}}</ref> kaj la registaro ankaŭ provizas instigojn por transportadaj firmaoj investi en [[LPG]]aj ( likva naftogaso ) [[aŭtobuso]]j kaj [[taksio]]j. Aera polucio en Ŝanhajo estas malalte komparita al aliaj ĉinaj urboj, sed la rapida evoluado super la pasintaj jardekoj signifas ke ĝi estas kvieta alto sur tutmondaj normoj, komparebla al [[Los-Anĝeleso]](Kalifornio). La registaro translokigis preskaŭ ĉiuj fabrikoj ene de urbocentro al urbrando de Ŝanhajo aŭ la najbaraj Jiangsu kaj Zhejiang Provincoj en la lastaj du jardekoj. Krome, pluraj parkoj estis konstruitaj en la urbo. Rezulte, aera kvalito de Ŝanhajo estis konstante pliboniganta ekde 1990aj jaroj.<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.usembassy-china.org.cn/sandt/Shanghai4web.htm|titolo=Ekologia Protekto en Plej Riĉa Urbo de Ĉinio|alirdato=2011-01-20|arkivurl=https://web.archive.org/web/20071030165307/http://www.usembassy-china.org.cn/sandt/Shanghai4web.htm|arkivdato=2007-10-30}}</ref> [[Dosiero:Yuyuan Gardens - water reflection.JPG|eta|dekstra|180ra|Yu Ĝardeno (豫园)]] === Parko === Parkoj de Ŝanhajo aldonas kelkan ripozejon de la urba ĝangalo. Pro la malabundeco de ludada spaco por infanoj, preskaŭ ĉiuj parkoj havas la sekcion de infanoj. Zhongshan Parko en Urbcentro en Ŝanhajo estas fama por ĝia monumento de [[Chopin]], la plej alta statuo dediĉita al la komponisto en la mondo. Konstruita en 1914 kiel Jessfield Parko, ĝi unufoje enhavas la universitatejon de '' Universitato de Sankta John'', unua internacia altlernejo de Ŝanhajo; hodiaŭ, ĝi estas sciita por ĝia vasta rozo kaj peona ĝardeno, ludada areo de grandaj infanoj kaj kiel la loko de grava translokiga stacio sur la Ŝanhaja metroa sistemo. Unu el la plej nova estas en la Xujiahui Distrikto, Xujiahui Parko, konstruita en 1999, sur la enirejo de la Granda Ĉina Kaŭĉuko Fabriko kaj la EMI Surbendiga Studio (hodiaŭa ĉarma La Villo Rouge restoracio), kun enirejoj ĉe Zhaojiabang Lu kaj en la okcidento ĉe la interkruciĝo de Hengshang Lu kaj Yuqin Lu. La parko havas homfaritan lagon kun ĉiela ponta kurado trans la parko kaj aldonas agrablan senpremiĝon por Xujiahui butikumantoj. == Kulturo == [[Dosiero:Bridge at Nanxi Street over Puhuitang River, Qibao.jpg|eta|maldekstra|180ra|Kvankam ofte vidita kiel moderna metropolo, Ŝanhajo ankoraŭ enhavas kelkajn pitoreskajn kamparajn antaŭurbajn areojn.]] Pro statuso de Ŝanhajo kiel la kultura kaj ekonomia centro de Orienta Azio por la unua duono de la dudeka jarcento, ĝi estas populare vidita kiel la naskiĝloko de ĉio konsiderinte modernon en Ĉinio. Ekzemple, la unua motora aŭto estis veturita kaj la unua trajna vojetoj kaj moderna kloaka kanalo estis aperiĝaj. Ĝi estis ankaŭ la intelekta batalejo inter socialismaj verkistoj, kiu koncentris sur kritika realismo, kiu estis iniciatita de [[Lu Xun]] (鲁迅), Mao Dun (茅盾), Nien Cheng kaj la fama franca romano de André Malraŭ, ''Sorto de Viro'' kaj la pli "burĝo", pli romantika kaj estetike klinita verkistojn, kiel Shi Zhecun (施蛰存), Shao Xunmei (邵洵美), Ye Lingfeng (葉靈鳳) kaj [[Eileen Chang]] (张爱玲). === Lingvo === Plej Ŝanhajaj loĝantoj estas la posteuloj de enmigrintoj de la du apudaj provincoj de Jiangsu kaj Zhejiang kiu translokigis al Ŝanhajo en la lasta deknaŭa kaj frua dudeka jarcentoj, regionoj kiuj ĝenerale ankaŭ parolis en Wu dialekto. En la pasintaj jardekoj, multaj migrantoj de aliaj areoj de Ĉinio ne-menciitaj venis al Ŝanhajo por laboro. Ili ofte ne povas paroli la [[Ŝanhaja lingvo|lokan lingvon]] kaj sekve uzas [[norma ĉina lingvo|norman ĉinan lingvon]]. La vulgara lingvo, nome [[Ŝanhaja lingvo]] estas fakte Ŝanhaja dialekto, nome Wu dialekto, la oficiala lingvo tutlanda estas norma ĉina lingvo. La loka lingvo estas reciproke nekomprenebla kun mandareno kaj estas tiel nedisigebla parto de la Ŝanhaja identeco. La moderna Ŝanhaja dialekto estas bazita sur la [[Suzhou]] dialekto de Wu, la prestiĝa dialekto de Wu parolita ene de la ĉina urbo de Ŝanhajo antaŭ la moderna vastigo de la urbo, la Ningbo dialekto de Wu kaj la dialekto de tradiciaj areoj de Ŝanhajo nun ene de la Hongkou, Baoshan kaj Pudong distriktoj, kiu estas simple nomita "本地话" aŭ "la loka dialekto". Ĝi estas influita al malplia etendo de la lingvoj de aliaj apudaj regionoj de kiu grandaj nombroj de loĝantaroj migris al Ŝanhajo pro tio en la 20a jarcento. La populareco de mandareno estas ĝenerale pli alta por tiuj post Liberigo. === Kinarto === [[Dosiero:Shanghai Museum Night.jpg|eta|180ra|dekstra|La Ŝanhaja Muzeo]] Cetere literaturo, Ŝanhajo estis ankaŭ la naskiĝloko de kinejo de Ĉinio kaj teatro. unua mallonga filmo de Ĉinio, ''La Malfacila Paro'' ({{lang-zh|難夫難妻|t=Nanfu Nanqi}}, 1913) kaj la landa unua fikcia filmo, ''Orfoj Savi Sian Avon'' ({{lang-zh|孤兒救祖記|t=Gu’er jiu zuji}}, 1923) estis ambaŭ produktita en Ŝanhajo . Ĉi tiuj du filmoj estis tre influaj kaj solidaj. Ŝanhajo kiel la centro de ĉina film-produkto. Filma industrio de Ŝanhajo daŭrigis flore dum la frua 1930aj jaroj, [[Marilyn Monroe]]-kiel stelo kiel Zhou Xuan. Alia filma stelo, [[Jiang Qing]], daŭrigis fariĝi edzino de [[Mao Zedong]]. La talento kaj pasio de Ŝanhajaj filmproduktantoj sekvis [[Dua mondmilito|Mondan Militon IIn]] kaj la Komunistan revolucion en Ĉinio, kaj kontribuis grandege al la evoluado de la [[Honkongo|Honkonga]] filma industrio. La filmo ''En la Humoro por Amo'', kiu estis direktita de [[Wong Kar-wai]] ( indiĝena Ŝanhajano), prezentas unu tranĉaĵon de la delokigita Ŝanhajana komunumo en Hongkongo kaj la nostalgio por tiu epoko, prezentanta [[1940aj jaroj]] muziko de Zhou Xuan. ==== Vidu ankaŭ ==== * ''[[Shanghai Express]]'' * [[Ŝanhaja Biblioteko]] === Muzeo === En Ŝanhajo troviĝas pluraj muzeoj de regiona kaj nacia graveco. La Ŝanhaja Muzeo de arto kaj historio havas unu el la plej bonaj kolektoj de ĉinaj historiaj artefaktoj en la mondo, inkluzive de grava arkeologio ekde 1949. La [[Ŝanhaja Arta Muzeo]], estas proksima al Popola Placo, estas grava arta muzeo tenante ambaŭ konstantajn kaj intertempajn ekspoziciojn. La Ŝanhaja Naturhistoria Muzeo estas granda skalo natura historia muzeo. Krome, estas varioj da pli malgrandaj, specialistaj muzeoj, kelkaj domoj en gravaj historiaj ejoj kiel la ejo de la Provizora Registaro de la Respubliko de Koreio kaj la ejo de la Unua Nacia Kongreso de la [[Komunista Partio de Ĉinio]]. === Arto === [[Dosiero:Qipao1.jpg|dekstra|eta|altdekstre|180ra|Du virinoj portas Ŝanhajeca ''[[ĉipoo]]'' ludante [[golfo]]n en ĉi tiu 1930aj jaroj Ŝanhajo reklamo.]] La Ŝanhaja Lernejo (海上画派, Haishang Huapai, kiu estas mallongigita al 海派, Haipai) estas tre grava ĉina lernejo de tradiciaj artoj dum la [[Qing-dinastio]] kaj la tutaĵo de la dudeka jarcento. Sub penoj de mastroj de ĉi tiu lernejo, tradicia ĉina arto atingis alian kulminon kaj daŭrita al la donaco en formoj de la [[ĉina pentrarto]] (中国画) aŭ ''guohua'' (国画) por mallongigo. La Ŝanhaja Lernejo defiita kaj rompis la tradicion de ĉina arto, dum ankaŭ paganta teknikan omaĝon al la antikvaj mastroj kaj pliboniganta sur ekzistaj tradiciaj teknikoj. Membroj de ĉi tiu lernejo estis [[memeduko|memedukita]], kiu venis pridemandi ilin tre statusa kaj la celo de arto kaj anticipis la baldaŭa modernigo de ĉina socio. En epoko de rapida socia ŝanĝo, laboroj de la Ŝanhaja Lernejo estis ĝenerale ennoviga, diversa kaj ofte enhavita pripensema, sed tamen subtila socia raportado. La plejbone-sciitaj artistoj de ĉi tiu lernejo estas '''[[Qi Baishi]]''' (齊白石), '''Ren Xiong''' (任熊), '''Ren Yi''' (任伯年), '''Zhao Zhiqian''' (赵之谦), '''Wu Changshuo''' (吴昌硕), '''Sha Menghai''' (沙孟海), '''Pan Tianshou''' (潘天寿), '''Fu Baoshi''' (傅抱石) kaj '''Wang Zhen'''(Wang Yiting) (王震). En literaturo, la termino estis uzita en la 1930aj jaroj de kelka [[movado de 4-a de majo|Majo Kvara Movado]] intelektuloj, precipe Zhou Zuoren kaj Shen Congwen, kiel insulta etikedo por la literaturo produktita en Ŝanhajo ĉe la tempo. Ili argumentis ke laŭdire Ŝanhaja Lerneja literaturo estis simple komerca kaj sekve ne antaŭeniris socian progreson. Tio ĉi fariĝis sciita kiel la ''Jingpai'' (Beijing Lernejo) kontraŭ ''Haipai'' (Ŝanhaja Lerneja) debato. Songjiang Lernejo (淞江派) estas malgranda pentraĵo lernejo dum la [[Ming-dinastio]]. Ĝi estas ofte konsiderita kiel pli fora evoluado de la Wu Lernejo aŭ Wumen Lernejo (吴门画派), en la tiama kultura centro de la regiono, [[Suzhou]]. Huating Lernejo (华亭派) estis alia grava arta lernejo dum la meza al lasta Ming-dinastio. Ĝiaj ĉefaj atingoj estis en tradicia ĉina pentraĵo, kaligrafio kaj poezio kaj precipe fama por ĝia Renwen pentraĵo (人文画). [[Dong Qichang]] (董其昌) estas unu el la majstroj de ĉi tiu lernejo. === Modo === Alia Ŝanhajaj kulturaj artefaktoj inkluzivas la cheongsam (Ŝanhaj-dialekto: ''zansae''), modernigo de la tradicia ĉino/Manchurian [[ĉipoo]] [[pinjino]]:(旗袍); garnitura. Tio ĉi kontrastas akre kun la tradicia ĉipao kiu estis desegnita kaŝi la figuron kaj esti portita ĉiaokaze de aĝo. La cheongsam estas en bona ordo kun la okcidenta palto kaj la koltuko, kaj portretis unikan Orientan azian modernon, karakterizante la Ŝanhajan loĝantaron en ĝeneralo. Kiel Okcidentaj modaj ŝanĝoj, la baza cheongsam desegno estas ŝanĝita, ankaŭ, enkondukante altan-koluman kaj senmanikajn vestojn. La moda industrio estis rapide revigliganta en la pasinta jardeko. Kiel arkitekturo de Ŝanhajo, lokaj modaj designantoj strebis krei fuzion de okcidenta kaj tradiciaj desegnoj, ofte kun ennovigaj, se sendisputigaj rezultoj. === Tutmonda evento === [[Dosiero:Expo Axis nighttime.jpg|eta|maldekstra|380ra|Nokto de la Monda Ekspozicio 2010 (Ŝanhajo)]] Ŝanhajo gastigis nombron de mondaj eventoj, inkluzivde de la ''2007 Somera Speciala Olimpiko'' kaj [[Live Earth|Viva Tero]] koncerto.<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2007/07/08/MNG9FQSVE61.DTL|titolo=Varmiĝo frapas noton en Ĉinio|alirdato=2011-01-23|arkivurl=https://web.archive.org/web/20120516001308/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2007%2F07%2F08%2FMNG9FQSVE61.DTL|arkivdato=2012-05-16}}</ref> ''La Ŝanhaja Internacia Filma Festivalo'' estas okazigita ĉiujare en la urbo. La urbo estis la gastiganto de la Ekspozicio 2010 '''Foiro de Mondo''' inter la 1-a majo kaj la 31-a oktobro 2010. La '''Ekspozicio 2010''' estis okazigita sur ambaŭ bordoj de la [[Huangpu /Rivero)|rivero Huangpuo]]. Ĝi estis grava [[Internacia ekspozicio|Monda Ekspozicio]] en la tradicio de internaciaj foiroj kaj ekspozicioj, la unua ekde 1992. La temo de la ekspozicio estis ''"Pli Bona Urbo – Pli Bona Vivo"'' kaj signifas nova statuso de Ŝanhajo en la 21a jarcento kiel la "sekvanta granda monda urbo".<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.theatlantic.com/international/archive/2010/04/china-rules-the-world-at-expo-2010/39566/|titolo=Ĉinio Regas la Mondon ĉe Ekspozicio 2010}}</ref>. Ĝi havis la plej grandan nombron de landoj partoprenantaj kaj estis la plej altekosta Ekspozicio en la historio de la foiroj de la mondo. La Ŝanhaja Monda Ekspozicio estis ankaŭ Justa ejo de la plej granda Mondo iam ajn ĉe 5.28 kvadrata km.<ref>{{citaĵo el novaĵo|lingvo=en|url=http://abcnews.go.com/International/wireStory?id=10469579&page=2|titolo=Ŝanhaja Monda Ekspozicio - mola potenco de ekspozicieja Ĉinio}}</ref> == Sporto == [[Dosiero:YaoMingonoffense2.jpg|eta|dekstra|180ra|Yao Ming - korbopilka ludanto]] Ŝanhajo estas sanktejo de la ĉina moderna sperto. Diversaj sportaj lernejo estis establitaj de 1920,kaj diversaj libroj estis eldonitaj tiam. Ŝanhajo estas ankaŭ hejmo al nombro de profesiaj sportaj teamoj, inkluzive de * '''Ŝanhajo Shenhua''' de la ''Ĉina Supera Ligo'', * '''La Ŝanhajaj Ŝarkoj''' de la ''Ĉina Korbopilko Asocio''. Yao Ming estas fama ludanto de korbopilko ne nur en Ŝanhajo, ankaŭ en la mondo. * '''Ĉinia Drako''' de ''Azia Ligo Glacia Hokeo'' * '''La Ŝanhajaj Oraj Agloj''' de la ''Ĉinia Basbalo Ligo''. Liu Xiang estas alia fama sportisto por 110 metra hurdo. La urbo ankaŭ gastigis la [[Formulo 1|Formulon Unu]] '''Ĉina Granda Premio''' ĉe la '''Ŝanhaja Internacia Cirkvito''' je ĉiu jaro ekde 2004. == Manĝaĵo == Ŝanhaja manĝaĵo estas nomita本帮菜([[pinjino]]=běn bāng cài),kun gustumo sukero. Ĝenerale Ŝanhajano emas meti sukeron en manĝaĵojn. La plej famaj manĝaĵoj estas ''Fritita Mantoo (生煎馒头) Vaporumileta Baŭzio (小笼包) Songgao(松糕) Fritita Novjara Kuko(炒年糕)''. Kaj pro tio,ke multe da enmigrintoj alvenis, ili ankaŭ kunportas siajn hejmlokajn manĝaĵojn enlandajn kaj eksterlandajn. {{Bildgalerio |vicigo=centre |reĝimo=pakita-surmeto |alto=150 |Dosiero:Xiao long bao by VirtualErn in Taipei.jpg| Vaporumileta Baŭzio |Dosiero:Sheng Jian Bao on a pan.jpg| Fritita Mantoo |Dosiero:Song gao.jpg| Songgao |Dosiero:Shanghai Nian cake.jpg | Fritita Novjara Kuko }} == Ĝeneralaj konsulejoj == {{Navigilo kun kolumnoj |navbar = plain |titolo= Ĝeneralaj Konsulejoj En Ŝanhajo |kolumnolarĝo = 18em |kolumno1 = <span style="white-space:nowrap"> * {{PAK}} * {{PHI}} * {{KAZ}} * {{KOR}} * {{CAM}} * {{MAS}} * {{JPN}} * {{THA}} * {{TUR}} * {{UZB}} * {{SIN}} * {{IRI}} * {{ISR}} * {{IND}} * {{EGY}} * {{RSA}} * {{NGR}} * {{IRL}} * {{AUT}} </span> |kolumno2 = <span style="white-space:nowrap"> * {{BLR}} * {{BUL}} * {{BEL}} * {{POL}} * {{DEN}} * {{GER}} * {{RUS}} * {{FRA}} * {{FIN}} * {{NED}} * {{CZE}} * {{LUX}} * {{ROU}} * {{NOR}} * {{POR}} * {{SWE}} * {{SUI}} * {{SRB}} * {{SVK}} </span> |kolumno3larĝo=17em |kolumno3 = <span style="white-space:nowrap"> * {{UKR}} * {{ESP}} * {{GRE}} * {{HUN}} * {{ITA}} * {{GBR}} * {{CUB}} * {{CAN}} * {{USA}} * {{MEX}} * {{ARG}} * {{BRA}} * {{PER}} * {{VEN}} * {{URU}} * {{CHI}} * {{AUS}} * {{VAN}} * {{NZL}} </span> }} == Ĝemelaj urboj == {{Navigilo kun kolumnoj |navbar = plain |titolo=Ĝemelaj urboj de Ŝanhajo |kolumnolarĝo = 18em |kolumno1 = <span style="white-space:nowrap"> ; Afriko * {{MAR}} [[Casablanca]], [[Moroko]] – ''since 1988'' * {{EGY}} [[Alexandria]], [[Egiptujo]] – ''1992'' * {{NAM}} [[Windhoek]], [[Namibio]] – ''1995'' * {{MOZ}} [[Maputo]], [[Mozambiko]] – ''1999'' ; Azio * {{JPN}} [[Jokohamo]], [[Japanio]] – ''1973''<ref>{{Cite web|language=en|url=http://www.welcome.city.yokohama.jp/eng/tourism/mame/a3000.html|title=Ok Urboj/Ses Jokohamaj Ĝemelaj Urboj|publisher=[http://www.welcome.city.yokohama.jp/eng/ycvb/index.html Jokohama Convention & Visitiors Bureau]|4=|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2011-01-21|arkivurl=https://web.archive.org/web/20090505110044/http://www.welcome.city.yokohama.jp/eng/tourism/mame/a3000.html|arkivdato=2009-05-05|accessdate=2011-01-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090505110044/http://www.welcome.city.yokohama.jp/eng/tourism/mame/a3000.html|archivedate=2009-05-05}}</ref> * {{JPN}} [[Osako]], [[Japanio]] – ''1974'' * {{JPN}} [[Gubernio Osaka]], [[Japanio]] – ''1980'' * {{PRK}} [[Hamhung]], [[Norda Koreio]] – ''1982'' * {{PHI}} [[Manila]], [[Filipinio]] – ''1983'' * {{PAK}} [[Karachi]], [[Pakistano]] – ''1984'' * {{JPN}} [[Gubernio Nagasaki]], [[Japanio]] – ''1986'' * {{VIE}} [[Ho-Ĉi-Min-urbo]], [[Vjetnamio]] – ''1990'' * {{KOR}} [[Busan]], [[Suda Koreio]] – ''1993'' * {{ISR}} [[Haifa]], [[Izraelo]] – ''1994'' * {{UZB}} [[Taŝkento]], [[Uzbekio]] – ''1994'' * {{YEM}} [[Adeno]], [[Jemeno]] – ''1995'' * {{THA}} [[Chiang Mai Province|Chiang Mai]], [[Tajlando]] – ''2000'' * {{UAE}} [[Dubai]], [[Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj]] – ''2000'' * {{LKA}} [[Colombo]], [[Srilanko]] – ''2003'' * {{CAM}} [[Phnom Penh]], [[Kamboĝo]] – ''2005'' <ref>{{Cite web |language=en |url=http://www.phnompenh.gov.kh/sister-cities.php |title=Ĝemelaj Urboj de Phnom Penh |3= |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2011-01-21 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130823113543/http://www.phnompenh.gov.kh/sister-cities.php |arkivdato=2013-08-23 |accessdate=2011-01-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130823113543/http://www.phnompenh.gov.kh/sister-cities.php |archivedate=2013-08-23 }}</ref> * {{RUS}} [[Niĵnevartovsk]], [[Rusio]] – ''2007'' * {{AFG}} [[Herat]], [[Afganujo]] – ''2008'' </span> |kolumno2 = <span style="white-space:nowrap"> ; Eŭropo * {{ITA}} [[Milano]], [[Italio]] – ''1979'' * {{NLD}} [[Rotterdam]], [[Nederlando]] – ''1979'' * {{CRO}} [[Zagreb]], [[Kroatio]] – ''1980'' * {{BEL}} [[Antwerp]], [[Belgio]] – ''1984'' * {{POL}} [[Gdansk]], [[Pollando]] – ''1985'' * {{GRE}} [[Pireo]], [[Greko]] – ''1985'' * {{SWE}} [[Gothenburg]], [[Svedio]] – ''1986'' * {{DEU}} [[Hamburg]], [[Germanio]] – ''1986''<ref>{{cite web |language=de|url=http://www.hamburg.de/partnerstaedte/ |title=Hamburgaj Ĝemelaj Urboj |publisher=[http://www.hamburg.de/ Hamburga Oficiala Retejo ]|postscript=<!--None-->}}</ref> * {{FRA}} [[Marseille]], [[Francio]] – ''1987'' * {{RUS}} [[Sankt-Peterburgo]], [[Rusio]] – ''1988'' * {{TUR}} [[Istanbul]], [[Turkio]] – ''1989'' * {{PRT}} [[Porto]], [[Portugalo]] – ''1995''<ref name="Porto International">{{Cite web|language=en|url=http://www.cm-porto.pt/document/449218/481584.pdf|title=Internacia Rilato de la Urbo de Porto|3=|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2011-01-21|arkivurl=https://web.archive.org/web/20120113054303/http://www.cm-porto.pt/document/449218/481584.pdf|arkivdato=2012-01-13|accessdate=2011-01-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120113054303/http://www.cm-porto.pt/document/449218/481584.pdf|archivedate=2012-01-13}}</ref> * {{GBR}} [[London]], [[Britujo]] – ''1996'' * {{FIN}} [[Espoo]], [[Finnlando]] – ''1998'' * {{GBR}} [[Liverpool]], [[Britujo]] – ''1999'' * {{ESP}} [[Barcelona]], [[Hispano]] – ''2001''<ref name="Barcelona">{{Cite web|language=es|url=http://w3.bcn.es/XMLServeis/XMLHomeLinkPl/0,4022,229724149_257215678_1,00.html|title=Barcelono internacia|3=|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2011-01-21|arkivurl=https://web.archive.org/web/20121127043638/http://w3.bcn.es/XMLServeis/XMLHomeLinkPl/0,4022,229724149_257215678_1,00.html|arkivdato=2012-11-27|accessdate=2011-01-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110816053334/http://w3.bcn.es/XMLServeis/XMLHomeLinkPl/0,4022,229724149_257215678_1,00.html|archivedate=2011-08-16}}</ref> * {{NOR}} [[Oslo]], [[Norvegio]] – ''2001'' * {{ROM}} [[Constanţa]], [[Rumanio]] – ''2002'' * {{DNK}} [[Aarhus County]], [[Danio]] – ''2003'' * {{SVK}} [[Regiono Bratislavo]], [[Slovakio]] – ''2003'' * {{CYP}} [[Nikozio]], [[Kipro]] – ''2004'' * {{AUT}} [[Salzburg]], [[Austrio]] – ''2004'' * {{IRL}} [[Cork]], [[Irlando]] – ''2005'' * {{SUI}} [[Basel]], [[Svisio]] – ''2007'' * {{SWE}} [[Borås]], [[Svedio]] – ''2007'' * {{BIH}} [[Sarajevo]], [[Bosnio kaj Hercegovino]] – ''2008'' * {{CZE}} [[Most]], [[Ĉeĥio]] </span> |kolumno3 = <span style="white-space:nowrap"> ; Norda Ameriko * {{USA}} [[San Francisco]], [[Usono]] – ''1979'' * {{USA}} [[Chicago]], [[Usono]] – ''1985'' * {{CAN}} [[Montreal]], [[Kanado]] – ''1985'' * {{CUB}} [[Santiago de Cuba]], [[Kubo]] – ''1996'' * {{MEX}} [[Jalisco|Jalisco State]], [[Meksiko]] – ''1998'' * {{USA}} [[Winston-Salem, North Carolina|Winston-Salem]], [[Usono]] – ''2006'' ; Oceanio * {{NZL}} [[Dunedin]], [[Nov-Zelando]] – ''1994'' * {{VUT}} [[Port Vila]], [[Vanuatuo]] – ''1994'' * {{NZL}} [[Hauraki District]], [[Nov-Zelando]] – ''2003'' ; Suda Ameriko * {{BRA}} [[São Paulo]], [[Brazilo]] – ''1988'' * {{COL}} [[Bogotá]], [[Kolombio]] – ''1992'' * {{ARG}} [[Rosario]], [[Arĝentino]] – ''1997'' * {{ECU}} [[Guayaquil]], [[Ekvadoro]] – ''2001'' * {{CHL}} [[Valparaiso]], [[Ĉilio]] – ''2001'' * {{BRA}} [[Manaus]], [[Brazilo]] – ''2009'' * {{PER}} [[Lima]], [[Pero]] – ''2010'' </span> }} == Esperanto en Ŝanhajo == La urba esperantista organizaĵo [[Ŝanhaja Esperanto-Asocio]] aktivas ekde la 1910-aj jaroj. {{Navigilo kun kolumnoj |navbar = plain |titolo= Esperantistoj en Ŝanhajo |kolumnolarĝo = 18em |kolumno1 = <span style="white-space:nowrap"> '''A''' '''B''' '''C''' '''D''' '''E''' '''F''' '''G''' '''H''' '''I''' </span> |kolumno2 = <span style="white-space:nowrap"> '''J''' '''K''' '''L''' * [[Liu Huo-Zi]] '''M''' '''N''' * [[Naŭu Ĉanĝia Fu]] '''O''' '''P''' *Pan Dishu '''Q''' </span> |kolumno3larĝo=17em |kolumno3 = <span style="white-space:nowrap"> '''R''' '''S''' *Shen Xiaoxi '''T''' *Tang Yong '''U''' '''V''' '''W''' * Wang Minhao * Wei Yuanshu '''X''' '''Y''' '''Z''' </span> }} == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Vidu ankaŭ == * [[Metroo de Ŝanhajo]] * [[Tramvojo de Songjiang]] * [[Trolebusa transporto en Ŝanhajo]] * [[Plej grandaj urboj]] (laŭ enloĝantaro) * [[Listo de milionurboj]] * Hispana filmo ''[[El embrujo de Shanghai]]'' == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|n=Kategorio:Ŝanhajo|ReVo=sxanhaj}} * {{citaĵo el la reto|url=http://www.webjournal.unior.it/|titolo=S. Diglio, Urban Development and Historic Heritage Protection in Shanghai, ''Web Journal on Cultural Patrimony'', (Fabio Maniscalco ed.), vol. 1, 2006|lingvo=en|alirdato=2006-04-14|arkivurl=https://web.archive.org/web/20160130223426/http://www.webjournal.unior.it/|arkivdato=2016-01-30}} * {{citaĵo el la reto|url=http://www.china.org.cn/esperanto/2429.htm|titolo=Informo pri e-lingva antaŭkongreso en Ŝanhajo okaze de la UK 2004 en Pekino|lingvo=eo|alirdato=2014-02-10|arkivurl=https://web.archive.org/web/20060626144417/http://www.china.org.cn/esperanto/2429.htm|arkivdato=2006-06-26}} {{-}} {{Granda dosiero|Pudong Pano.jpg|1000ra|Panoramo de [[Pudong]] en Ŝanhajo, je majo 2007}} {{Metropoloj}} {{Havenda artikolo|Ŝanhajo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Ŝanhajo| ]] [[Kategorio:Provincnivelaj urboj de Ĉinio]] [[Kategorio:Marhavenaj urboj]] [[Kategorio:Milionurboj]] c3rwrrd2fi45yh5bteh83mi6u8gucyq 0 27231 9480754 7136650 2026-09-23T11:51:51Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480754 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} D-ro '''Aleksander ZAMENHOF''' (pseŭdonime '''AZO''' aŭ '''A. Z.;''' naskiĝis la {{JULGREGDATO|12|11|1877|akuzativo=jes}} en [[Varsovio]]; mortis kiel kolonelo de la rusa armeo la {{JULGREGDATO|31|07|1916|akuzativo=jes}} en [[Daugavpils|Dvinsk]]) estis kuracisto kaj la plej juna kaj plej amata frato de [[L. L. Zamenhof]]. Li estis esperantisto de la unuaj jaroj de Esperanto kaj kunlaboranto de [[IMR]]. E. W. Dum la [[rusa-japana milito]] Zamenhof estis sendita al la oriento; li estis sieĝita en [[Port Arthur]], pri kio li verkis notlibron<ref>[http://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno-plus?aid=e1d&datum=1914&page=197&size=45 ''El la notlibro de sieĝita kuracisto'' en The British Esperantist]</ref>. Li estis militkaptito en Japanio, poste dum kelkaj jaroj laboris en orminejoj ĉe [[Amuro]]. Post la reveno al Varsovio li praktikis kiel kuracisto. Poste li forlasis Pollandon kaj iris al [[Brazilo]], kie en [[Espirito-Santo]] li fondis komunistan terkultivan kolonion. Kiam eksplodis la [[unua mondmilito]], li revenis al Rusio tra Svedio, estis denove mobilizita kiel kuracisto kaj dum du jaroj servis en la rusa armeo<ref name="kuryer">[http://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno?aid=klw&datum=19160928&seite=10&zoom=33 Kuryer Lwowski, 28.09.1916]</ref>. Pri la dato de lia morto aperas diversaj raportoj: * 31-a de majo laŭ Argentina Esperantisto<ref>[http://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno-plus?aid=e0l&datum=1916&page=184&size=45 Argentina Esperantisto 1917]</ref> * 17-a de julio laŭ Internacia Bulteno<ref>[http://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno-plus?aid=e0l&datum=1916&page=184&size=45 Internacia Bulteno 1916]</ref> * 18-a de julio laŭ Homarano de [[Aleksandr Korĵenkov]] (tiu laŭ ''La familio Zamenhof'' de Zofia Banet-Fornal, kiu trovas, ke Zamenhof verŝajne sinmortigis) * 31-a de julio laŭ Kuryer Lwowski<ref name="kuryer"/> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * Biografio en ({{en}} [http://hrcak.srce.hr/file/95251 Language and medecine in the Zamenhof family] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150511072939/http://hrcak.srce.hr/file/95251 |date=2015-05-11 }}, Andrzej WINCEWICZ. {{EdE|Z}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|ZAMENHOF, Aleksander}} [[Kategorio:Polaj esperantistoj]] [[Kategorio:Polaj kuracistoj]] 3lios1ciore0oakewsm3k9k22mdoj96 0 27338 9480687 9344169 2026-09-23T06:27:57Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480687 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:Vacuum-aspiration_(single).svg|eta|dekstra|200px|<small>Elsuĉa aborto ses semajnojn post fruktiĝo).<br /> 1: [[Amnio]]<br /> 2: [[Embrio]]<br /> 3: [[Endometrio]]<br /> 4: Etendigilo<br /> 5: Suĉotubo<br /> 6: Konekto al suĉopumpilo</small>]] '''Aborto''' estas la frua eltiro de [[embrio]] aŭ de [[feto]], kiu ne povas normale vivi ekster la [[ventro]] de sia [[patrino]] aŭ kiun la patrino ne deziras. [[Spontana aborto]] povas okazi pro [[malsano]] de la patrino aŭ de la infano nenaskita, aŭ pro akcidento. Artefarita abortigo estas [[medicino|medicina]] interveno celante eligon kaj morton de feto. La demando, ĉu aŭ ĝis kiu aĝo estonta patrino povas decidi pri ebla aborto, estas verve diskutata. Aborto kiu okazas sen interveno estas konata kiel "spontana aborto" okazas en proksimume 30% ĝis 40% el ĉiuj gravedoj.<ref name=John2012>{{cite book| title=The Johns Hopkins Manual of Gynecology and Obstetrics| date=2012| publisher=Lippincott Williams & Wilkins| isbn=978-1-4511-4801-5| pages=438–439| edition=4| url=https://books.google.com/books?id=4Sg5sXyiBvkC&pg=PA438| url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170910181311/https://books.google.com/books?id=4Sg5sXyiBvkC&pg=PA438|archive-date=10a de Septembro, 2017}}</ref><ref name=NIH2013Epi>{{cite web| title=How many people are affected by or at risk for pregnancy loss or miscarriage?|url=http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancyloss/conditioninfo/Pages/risk.aspx| website=NICHD |access-date=14a de Marto 2015| date=2013-07-15|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402093633/http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancyloss/conditioninfo/Pages/risk.aspx| archive-date=2a de Aprilo, 2015}}</ref> Kiam oni faras intencajn demarŝojn por finigi staton de gravedecon, oni nomas ĝin "artefarita abortigo", aŭ malplej ofte "intencita aborto", dum nemodifita simpla vorto ''aborto'' ĝenerale referencas al intencita aborto.<ref>{{cite web |title=abortion |url-access=subscription |url=http://www.oed.com/view/Entry/503?rskey=TpobDi&result=1#eid |website=Oxford English Dictionary |access-date=5a de Aprilo 2019 |archive-date=19a de Aŭgusto 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200819111414/https://www.oed.com/start;jsessionid=5BD236F54839DEEFCB6B4A7FEBB47BF4?authRejection=true&url=%2Fview%2FEntry%2F503%3Frskey%3DTpobDi%26result%3D1#eid |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web| url=https://en.oxforddictionaries.com/definition/abortion|title=Abortion (noun)|publisher=Oxford Living Dictionaries|access-date=8a de Junio 2018| quote=''[mass noun]'' The deliberate termination of a human pregnancy, most often performed during the first 28 weeks of pregnancy| archive-url=https://web.archive.org/web/20180528131142/https://en.oxforddictionaries.com/definition/abortion|archive-date=28a de Majo 2018| url-status=dead}}</ref> Oftaj kaj komunaj tialoj kiujn virinoj prezentas por havi aborton estas nasko-timo kaj limigo de familigrando.<ref name="bankole98" > Bankole A, Singh S, Haas T (1998). [https://www.guttmacher.org/journals/ipsrh/1998/09/reasons-why-women-have-induced-abortions-evidence-27-countries "Reasons Why Women Have Induced Abortions: Evidence from 27 Countries".] ''International Family Planning Perspectives''. 24 (3): 117–127, 152. doi:10.2307/3038208. JSTOR 3038208. Archived from the original on 17 January 2006. "Worldwide, the most commonly reported reason women cite for having an abortion is to postpone or stop childbearing. The second most common reason—socioeconomic concerns—includes disruption of education or employment; lack of support from the father; desire to provide schooling for existing children; and poverty, unemployment or inability to afford additional children. In addition, relationship problems with a husband or partner and a woman's perception that she is too young constitute other important categories of reasons. Women's characteristics are associated with their reasons for having an abortion: With few exceptions, older women and married women are the most likely to identify limiting childbearing as their main reason for abortion. - Conclusions - Reasons women give for why they seek abortion are often far more complex than simply not intending to become pregnant; the decision to have an abortion is usually motivated by more than one factor." </ref><ref name="Chae_2017"> Chae S, Desai S, Crowell M, Sedgh G (1a de Oktobro 2017). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5957082/ "Reasons why women have induced abortions: a synthesis of findings from 14 countries".] ''Contraception''. 96 (4): 233–241. doi:10.1016/j.contraception.2017.06.014. PMC 5957082. PMID 28694165. "In most countries, the most frequently cited reasons for having an abortion were socioeconomic concerns or limiting childbearing. With some exceptions, little variation existed in the reasons given by women's sociodemographic characteristics. Data from three countries where multiple reasons could be reported in the survey showed that women often have more than one reason for having an abortion." </ref><ref name="guttmacher" >[https://web.archive.org/web/20120404080239/http://www.guttmacher.org/pubs/ib14.html "The limitations of U.S. statistics on abortion".] ''Issues in Brief''. New York: The Guttmacher Institute. 1997. Arkivita el la originalo la 4an de Aprilo 2012. </ref> Aliaj tialoj registritaj estas la sanzorgo al la patrino, [[Malriĉeco|malkapablo elteni fil(in)on]], [[hejma perforto]], manko de subteno, sento de troa juneco, deziro finkompletigi edukadon aŭ antaŭeniron de kariero, kaj ne esti kapabla aŭ deziranta kreskigi filon koncipita kiel rezulto de [[seksatenco]] aŭ [[incesto]].<ref name="bankole98" /><ref name="guttmacher" /><ref name=":5"> Stotland NL (Julio 2019). "Update on Reproductive Rights and Women's Mental Health". ''The Medical Clinics of North America''. 103 (4): 751–766. doi:10.1016/j.mcna.2019.02.006. PMID 31078205. S2CID 153307516. </ref> <!-- Methods and safety --> Se farite laŭleĝe en evoluintaj socioj, intencita aborto estas unu el la plej sekuraj proceduroj en [[medicino]].<ref> Grimes DA, Benson J, Singh S, Romero M, Ganatra B, Okonofua FE, Shah IH (25 November 2006). "Unsafe abortion: the preventable pandemic". Lancet. 368 (9550): 1908–1919. doi:10.1016/S0140-6736(06)69481-6. PMID 17126724. S2CID 6188636. p. 1 {{Citaĵo|Unsafe abortion is a persistent, preventable pandemic. [...] By contrast, legal abortion in industrialised nations has emerged as one of the safest procedures in contemporary medical practice, with minimum morbidity and a negligible risk of death. }}</ref><ref> Raymond EG, Grossman D, Weaver MA, Toti S, Winikoff B (November 2014). "Mortality of induced abortion, other outpatient surgical procedures and common activities in the United States". Contraception. 90 (5): 476–479. doi:10.1016/j.contraception.2014.07.012. PMID 25152259. "Results: The abortion-related mortality rate in 2000–2009 in the United States was 0.7 per 100,000 abortions. Studies in approximately the same years found mortality rates of 0.8-1.7 deaths per 100,000 plastic surgery procedures, 0-1.7 deaths per 100,000 dental procedures, 0.6-1.2 deaths per 100,000 marathons run and at least 4 deaths among 100,000 cyclists in a large annual bicycling event. The traffic fatality rate per 758 vehicle miles traveled by passenger cars in the United States in 2007-2011 was about equal to the abortion-related mortality rate. Conclusions: The safety of induced abortion as practiced in the United States for the past decade met or exceeded expectations for outpatient surgical procedures and compared favorably to that of two common nonmedical voluntary activities." </ref> Nesekura aborto - nome tiuj faritaj de personoj al kiuj mankas la necesaj profesiaj scioj kaj kapabloj, aŭ en netaŭgaj instalaĵoj en kiuj mankas resursoj . estas respondecaj de inter 5 kaj 13% de [[Patrina mortindico|patrinaj mortoj]], speciale en la [[Evolulando|evoluiĝantaj landoj]].<ref name="WHO-preventing-unsafe">{{cite web |url=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/preventing-unsafe-abortion |title=Preventing unsafe abortion |publisher=World Health Organization|access-date=6a de Aŭgusto 2019 |archive-date=23a de Aŭgusto 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190823190843/https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/preventing-unsafe-abortion |url-status=live }}</ref> Tamen, abortigaj [[medikamento]]j kiuj estas mem-administritaj estas tre efektivaj kaj sekuraj laŭlonge de la [[Gravedeco#Evoluo|unua trimestro]].<ref name="WHO-SHR">{{cite web |date=2021-11-19 |title=Self-management Recommendation 50: Self-management of medical abortion in whole or in part at gestational ages < 12 weeks (3.6.2) - Abortion care guideline |url=https://srhr.org/abortioncare/chapter-3/service-delivery-options-and-self-management-approaches-3-6/self-management-recommendation-50-self-management-of-medical-abortion-in-whole-or-in-part-at-gestational-ages-12-weeks-3-6-2/ |access-date=2023-09-21 |website=WHO Department of Sexual and Reproductive Health and Research |language=en-US}}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Moseson H, Jayaweera R, Raifman S, Keefe-Oates B, Filippa S, Motana R, Egwuatu I, Grosso B, Kristianingrum I, Nmezi S, Zurbriggen R, Gerdts C | display-authors = 6 | title = Self-managed medication abortion outcomes: results from a prospective pilot study | journal = Reproductive Health | volume = 17 | issue = 1 | pages = 164 | date = Oktobro 2020 | pmid = 33109230 | pmc = 7588945 | doi = 10.1186/s12978-020-01016-4 |doi-access=free |issn = 1742-4755 }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Moseson H, Jayaweera R, Egwuatu I, Grosso B, Kristianingrum IA, Nmezi S, Zurbriggen R, Motana R, Bercu C, Carbone S, Gerdts C | display-authors = 6 | title = Effectiveness of self-managed medication abortion with accompaniment support in Argentina and Nigeria (SAFE): a prospective, observational cohort study and non-inferiority analysis with historical controls | journal = ''The Lancet. Global Health'' | volume = 10 | issue = 1 | pages = e105–e113 | date = Januaro 2022 | pmid = 34801131 | doi = 10.1016/S2214-109X(21)00461-7 | pmc = 9359894 }}</ref> Informoj el publika sansistemo montras, ke farado de sekura abortado laŭleĝa kaj alirebla malpliigas la indicojn de patrinaj mortoj.<ref>{{cite journal | vauthors = Faúndes A, Shah IH | title = Evidence supporting broader access to safe legal abortion | journal = International Journal of Gynaecology and Obstetrics | volume = 131 | issue = Suppl 1 | pages = S56–S59 | date = Oktobro 2015 | pmid = 26433508 | doi = 10.1016/j.ijgo.2015.03.018 | series = World Report on Women's Health 2015: The unfinished agenda of women's reproductive health | doi-access = free | quote = A strong body of accumulated evidence shows that the simple means to drastically reduce unsafe abortion-related maternal deaths and morbidity is to make abortion legal and institutional termination of pregnancy broadly accessible. [...] [C]riminalization of abortion only increases mortality and morbidity without decreasing the incidence of induced abortion, and that decriminalization rapidly reduces abortion-related mortality and does not increase abortion rates. }}</ref><ref>{{cite journal | first1= Su Mon |last1= Latt |first2=Allison |last2= Milner|author-link2= Allison Milner| last3= Kavanagh |first3= Anne | title = Abortion laws reform may reduce maternal mortality: an ecological study in 162 countries | journal = BMC Women's Health | volume = 19 | issue = 1 | pages = 1 | date = Januaro 2019 | pmid = 30611257 | pmc = 6321671 | doi = 10.1186/s12905-018-0705-y |doi-access=free }}</ref> Modernaj metodoj uzas [[medikamento|medikamentojn]] aŭ [[kirurgio|kirurgion]] por abortoj.<ref name=":0">{{cite journal | vauthors = Zhang J, Zhou K, Shan D, Luo X | title = Medical methods for first trimester abortion | journal = The Cochrane Database of Systematic Reviews | volume = 2022 | pages = CD002855 | date = Majo 2022 | issue = 5 | pmid = 35608608 | pmc = 9128719 | doi = 10.1002/14651858.CD002855.pub5 }}</ref> La drogo mifepristono kombinata kun [[prostaglandino]] ŝajne estas tiom sekura kaj efektiva kiel kirurgio dum la [[Gravedeco#Evoluo|unua kaj dua trimestroj]] de gravedo.<ref name=":0" /><ref name="Kapp2013" /> La plej ofta kirurgia tekniko inkludas dilatdon de la [[uterkolo]] kaj uzado de suĉaspirilo.<ref>{{cite news |title=Abortion – Women's Health Issues |url=https://www.merckmanuals.com/home/women-s-health-issues/family-planning/abortion |website=Merck Manuals Consumer Version |access-date=12 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180713183550/https://www.merckmanuals.com/home/women-s-health-issues/family-planning/abortion |archive-date=13a de Julio 2018 |url-status=live }}</ref> [[Kontraŭkoncipo|Naskokontrolaj rimedoj]], kiel [[Kontraŭkoncipa pilolo|la pilolo]] aŭ [[Enutera pesario|enuteraj pesarioj]], povas esti uzataj tuj post aborto.<ref name="Kapp2013">{{cite journal | vauthors = Kapp N, Whyte P, Tang J, Jackson E, Brahmi D | title = A review of evidence for safe abortion care | journal = Contraception | volume = 88 | issue = 3 | pages = 350–363 | date = Septembro 2013 | pmid = 23261233 | doi = 10.1016/j.contraception.2012.10.027 }}</ref> Se farite laŭleĝe kaj sekure al virino kiu deziras ĝin, intencitaj abortoj ne pliigas la riskon de longdaŭrajn [[Mensa sano|mensajn]] aŭ fizikajn problemojn.<ref name="BMJ2014">{{cite journal |vauthors=Lohr PA, Fjerstad M, Desilva U, Lyus R |year=2014 |title=Abortion |journal=BMJ |volume=348 |page=f7553 |doi=10.1136/bmj.f7553 |s2cid=220108457}}</ref> Kontraste, nesekuraj abortoj faritaj de neprofesiaj individuoj, per netaŭga ekipaĵaro, aŭ en nesansistemaj instalaĵoj okazigas inter 22 000 kaj 44 000 mortojn kaj 6.9 milionojn da enhospitaligoj ĉiujare.<ref>{{cite web |date=2018-03-01 |title=Induced Abortion Worldwide {{!}} Guttmacher Institute |url=https://www.guttmacher.org/fact-sheet/induced-abortion-worldwide |archive-url=https://web.archive.org/web/20180301060904/https://www.guttmacher.org/fact-sheet/induced-abortion-worldwide |archive-date=2018-03-01 |access-date=2023-06-23 |website=Guttmacher.org}}</ref> La [[Monda Organizaĵo pri Sano]] asertas, ke "aliro al laŭleĝa, sekura kaj kompleta abortozorgado, inkludante post-abortan zorgadon, estas esenca por la atingo de la plej altaj eblaj niveloj de seksa kaj reprodukta sanstato".<ref>{{cite web|title=Abortion| url=https://www.who.int/health-topics/abortion#tab=tab_1| access-date=2021-04-14| website=www.who.int| language=en| archive-date=6 May 2021| archive-url=https://web.archive.org/web/20210506092947/https://www.who.int/health-topics/abortion#tab=tab_1}}</ref> [[historio|Historie]], abortojn oni klopodis uzante [[kuracherbo|kuracherbojn]], akrajn ilojn, [[masaĝo|perfortajn masaĝojn]], aŭ aliajn [[Popolmedicino|tradiciajn metodojn]].<ref name="Management of Abortion, Chp 1">{{cite book |title=Management of Unintended and Abnormal Pregnancy |vauthors=Paul M, Lichtenberg ES, Borgatta L, Grimes DA, Stubblefield PG, Creinin MD, Joffe C |publisher=John Wiley & Sons |year=2009 |isbn=978-1-4443-1293-5 |edition=1st |location=Oxford |chapter=1. Abortion and medicine: A sociopolitical history |ol=15895486W |chapter-url=http://media.wiley.com/product_data/excerpt/62/14051769/1405176962.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120119025652/http://media.wiley.com/product_data/excerpt/62/14051769/1405176962.pdf |archive-date=19a de Januaro 2012 |url-status=live}}</ref> <!-- Epidemiology --> Ĉirkaŭ 73 milionojn da abortoj oni faras ĉiujare en la mondo,<ref>{{cite web |title=Abortion |url=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/abortion |access-date=2022-09-21 |website=www.who.int |language=en |archive-date=21a de Septembro 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921025025/https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/abortion |url-status=live }}</ref> kaj el ili ĉirkaŭ 45% oni faras nesekure.<ref>{{cite web| title=Worldwide, an estimated 25 million unsafe abortions occur each year| url=https://www.who.int/mediacentre/news/releases/2017/unsafe-abortions-worldwide/en/|publisher=World Health Organization| access-date=29a de Septembro 2017|date=28a de Septembro 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170929131145/http://who.int/mediacentre/news/releases/2017/unsafe-abortions-worldwide/en/| archive-date=29a de Septembro 2017|url-status=live}}</ref> Abortindicoj ŝanĝiĝis malmulte inter 2003 kaj 2008,<ref name="Sedgh 2012">{{cite journal | vauthors = Sedgh G, Singh S, Shah IH, Ahman E, Henshaw SK, Bankole A | title = Induced abortion: incidence and trends worldwide from 1995 to 2008 | journal = Lancet | volume = 379 | issue = 9816 | pages = 625–632 | date = Februaro 2012 | pmid = 22264435 | doi = 10.1016/S0140-6736(11)61786-8 | url = http://www.guttmacher.org/pubs/journals/Sedgh-Lancet-2012-01.pdf | url-status = live | quote = Because few of the abortion estimates were based on studies of random samples of women, and because we did not use a model-based approach to estimate abortion incidence, it was not possible to compute confidence intervals based on standard errors around the estimates. Drawing on the information available on the accuracy and precision of abortion estimates that were used to develop the subregional, regional, and worldwide rates, we computed intervals of certainty around these rates (webappendix). We computed wider intervals for unsafe abortion rates than for safe abortion rates. The basis for these intervals included published and unpublished assessments of abortion reporting in countries with liberal laws, recently published studies of national unsafe abortion, and high and low estimates of the numbers of unsafe abortion developed by WHO. | s2cid = 27378192 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120206043854/http://www.guttmacher.org/pubs/journals/Sedgh-Lancet-2012-01.pdf | archive-date = 6a de Februaro 2012 }}</ref> antaŭ ili malpliiĝis dum almenaŭ du jardekoj kiam pliiĝis ankaŭ la aliro al la [[familiplanado]] kaj al naskokontrolado.<ref name="worldtrends2007">{{cite journal | vauthors = Sedgh G, Henshaw SK, Singh S, Bankole A, Drescher J | title = Legal abortion worldwide: incidence and recent trends | journal = International Family Planning Perspectives | volume = 33 | issue = 3 | pages = 106–116 | date = Septembro 2007 | pmid = 17938093 | doi = 10.1363/3310607 | url = http://www.guttmacher.org/pubs/journals/3310607.html | url-status = live | doi-access = free | archive-url = https://web.archive.org/web/20090819122933/http://www.guttmacher.org/pubs/journals/3310607.html | archive-date = 19a de Aŭgusto 2009 }}</ref> Je 2018, 37% el la virinoj de la tuta mondo havis aliron al laŭleĝaj abortoj sen limoj pri la tialo.<ref name=Gutt_2018_fact >{{cite web | url=https://www.guttmacher.org/fact-sheet/induced-abortion-worldwide | title=Induced Abortion Worldwide | work= Guttmacher Institute | date=2018-03-01 | access-date=2020-02-21 | quote=Of the world's 1.64 billion women of reproductive age, 6% live where abortion is banned outright, and 37% live where it is allowed without restriction as to reason. Most women live in countries with laws that fall between these two extremes. | archive-date=23a de Februaro 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200223022612/https://www.guttmacher.org/fact-sheet/induced-abortion-worldwide | url-status=live }}</ref> Landoj kiuj permesas abortojn havas diferencajn limojn pri kiom malfrue en gravedeco oni rajtas aborti.<ref name=IJGO10>{{cite journal | vauthors = Culwell KR, Vekemans M, de Silva U, Hurwitz M, Crane BB | title = Critical gaps in universal access to reproductive health: contraception and prevention of unsafe abortion | journal = International Journal of Gynaecology and Obstetrics | volume = 110 | issue = Suppl | pages = S13–S16 | date = Julio 2010 | pmid = 20451196 | doi = 10.1016/j.ijgo.2010.04.003 | s2cid = 40586023 }}</ref> Abortindicoj estas similaj inter landoj kiuj limigas aborton kaj landoj kiuj malferme permesas ĝin, kvankam tio okazas parte ĉar landoj kiuj limigas aborton tendencas havi pli altajn indicojn de nedezirita gravedeco.<ref>{{cite web|date=2020-05-28| title=Unintended Pregnancy and Abortion Worldwide| url=https://www.guttmacher.org/fact-sheet/induced-abortion-worldwide|access-date=2021-03-09|website=Guttmacher Institute| language=en| archive-date=23a de Februaro 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200223022612/https://www.guttmacher.org/fact-sheet/induced-abortion-worldwide|url-status=live | quote=Abortion is sought and needed even in settings where it is restricted—that is, in countries where it is prohibited altogether or is allowed only to save the women’s life or to preserve her physical or mental health. Unintended pregnancy rates are highest in countries that restrict abortion access and lowest in countries where abortion is broadly legal. As a result, abortion rates are similar in countries where abortion is restricted and those where the procedure is broadly legal (i.e., where it is available on request or on socioeconomic grounds).}}</ref> <!-- society, and culture --> Tutmonde, estis ampleksa tendenco al pli granda laŭleĝa aliro al aborto ekde 1973,<ref>{{cite web |last=Staff |first=F. P. |date=2022-06-24 |title=Roe Abolition Makes U.S. a Global Outlier |url=https://foreignpolicy.com/2022/06/24/roe-v-wade-overturned-global-abortion-laws/ |access-date=2023-10-20 |website=Foreign Policy |language=en-US}}</ref> sed restas [[debato]] pri rilato al moralaj, religiaj, etikaj, kaj juraj aferoj.<ref>{{cite book| veditors = Nixon F | vauthors = Paola A, Walker R, LaCivita L |title=Medical ethics and humanities|date=2010|publisher=Jones and Bartlett Publishers|location=Sudbury, MA| isbn=978-0-7637-6063-2|page=249|url=https://books.google.com/books?id=9pM2pw-2wl4C&pg=PA249|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170906191717/https://books.google.com/books?id=9pM2pw-2wl4C&pg=PA249|archive-date=6a de Septembro 2017| ol=13764930W}}</ref><ref>{{cite journal| vauthors = Johnstone MJ |title=Bioethics a nursing perspective| journal=Confederation of Australian Critical Care Nurses Journal| volume=3|issue=4|pages=24–30|date=2009| publisher=Churchill Livingstone/Elsevier|location=Sydney, NSW| isbn=978-0-7295-7873-8|edition=5th| url=https://books.google.com/books?id=EG-Yg1xDYakC&pg=PA228| quote=Although abortion has been legal in many countries for several decades now, its moral permissibilities continues to be the subject of heated public debate.| url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20170906191717/https://books.google.com/books?id=EG-Yg1xDYakC&pg=PA228|archive-date=6a de Septembro 2017| pmid=2129925}}</ref> Tiuj kiuj [[Porviva Movado|kontraŭas aborton]] ofte argumentas, ke embrio aŭ feto estas persono kun [[rajto je vivo]], kaj tiel ili egaligas aborton kun [[murdo]].<ref>{{cite news |vauthors=Driscoll M |author-link=Mark Driscoll |title=What do 55 million people have in common? |publisher=Fox News |date=18a de Oktobro 2013 |access-date=2a de Julio 2014 |url=http://www.foxnews.com/opinion/2013/10/18/what-do-55-million-people-have-in-common/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140831022138/http://www.foxnews.com/opinion/2013/10/18/what-do-55-million-people-have-in-common/ |archive-date=31a de Aŭgusto 2014 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140831022138/http://www.foxnews.com/opinion/2013/10/18/what-do-55-million-people-have-in-common/ |date=2014-08-31 }}</ref><ref>{{cite news | vauthors = Hansen D |title=Abortion: Murder, or Medical Procedure? |work=The Huffington Post |date=18a de Marto 2014 |access-date=2a de Julio 2014 |url=https://www.huffingtonpost.com/dale-hansen/abortion-murder-or-medica_b_4986637.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714230359/http://www.huffingtonpost.com/dale-hansen/abortion-murder-or-medica_b_4986637.html |archive-date=14a de Julio 2014 }}</ref> Tiuj kiuj subtenas la laŭleĝecon de la abortorajto argumentas, ke temas pri la [[reproduktaj rajtoj]] de [[virino]]j.<ref>{{cite book| vauthors = Sifris RN |title=Reproductive freedom, torture and international human rights: challenging the masculinisation of torture|date=2013|publisher=Taylor & Francis |location=Hoboken, NJ|isbn=978-1-135-11522-7|oclc=869373168|page=3|url=https://books.google.com/books?id=9pVWAgAAQBAJ&pg=PA3|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151015195038/https://books.google.com/books?id=9pVWAgAAQBAJ&pg=PA3|archive-date=15a de Oktobro 2015}}</ref> Aliaj favoras laŭleĝan kaj alireblan aborton kiel publika sansistema rajto.<ref>{{cite book| first= Elisabeth |last=Åhman |title=Unsafe abortion: Global and regional estimates of the incidence of unsafe abortion and associated mortality in 2003| date=2007| publisher=World Health Organization| isbn=978-92-4-159612-1| edition=5th| url=https://www.who.int/reproductivehealth/publications/unsafe_abortion/9789241596121/en/|access-date=24a de Marto 2018| archive-url=https://web.archive.org/web/20180407131435/http://www.who.int/reproductivehealth/publications/unsafe_abortion/9789241596121/en/| archive-date=7a de Aprilo 2018| url-status=dead}}</ref> [[Juro|Aborta juro]] kaj konsideroj pri la proceduroj estas diferencaj tra la tuta mondo. En kelkaj landoj aborto estas jurpermesita kaj virinoj havas la rajton elekti pri aborto.<ref>Fabiola Sánchez, Megan Janetsky, ''[https://apnews.com/article/mexico-abortion-decriminalize-d87f6edbdf68c2e6c8f5700b3afd15de Mexico decriminalizes abortion, extending Latin American trend of widening access to procedure]'', Associated Press (AP), 6a de Septembro, 2023</ref> En kelkaj areoj, aborto estas jurpermesita nur en specifaj kazoj kiel perforto, incesto, denaskaj difektoj, malriĉeco kaj risko por la sano de la virino.<ref name="Dev98-07">{{cite journal |vauthors=Boland R, Katzive L |date=September 2008 |title=Developments in laws on induced abortion: 1998-2007 |url=http://www.guttmacher.org/pubs/journals/3411008.html |url-status=live |journal=International Family Planning Perspectives |volume=34 |issue=3 |pages=110–120 |doi=10.1363/3411008 |pmid=18957353 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111007221828/http://www.guttmacher.org/pubs/journals/3411008.html |archive-date=7a de Oktobro 2011 |doi-access=free}}</ref> == Natura aborto == [[Naturo|Natura]] aborto estas la malintenca morto de la feto antaŭ de la 20-a semajno de [[gravedeco]]. Ĝi povas esti '''retenita''', kiam oni eliminas nenion, '''malkompleta''', kiam oni eliminas ion sed ne ĉion, aŭ '''kompleta''', kiam oni eliminas ĉiom la produktaĵojn de la gravedeco. La kaŭzo plej tipa estas la morto de la feto pro malnormala disvolvo. Tiu ĉi malnormala disvolvo plej ofte venas el [[geno|genaj]] faktoroj. Ankaŭ la aborto eblas pro organismaj problemoj aŭ malsanoj de la patrino. La meznombro de naturaj abortoj estas tre alta, kvankam ĝi okazas dum la unuaj semajnoj de gravedeco kaj la patrino ne rimarkas la okazon. == Induktita aborto == Induktita aborto estas la intenca mortigo de la feto kaj ĝi povas havi malsamajn celojn ([[medicino|medicinajn]] aŭ [[socio|sociajn]]). Abortigo povas esti kun aŭ sen medicina helpo. Oni kalkulas, ke ĉiu-jare 46 [[miliono]]j da virinoj [[tero|tuttere]] abortigas por fini maldeziratan gravedecon. El tiuj abortigoj almenaŭ 20 milionojn oni konsideras danĝeraj por la patrino. === Elsuĉado === La elsuĉado povas esti farita inter la 6-a kaj 14-a semajnoj de gravedo, kutime antaŭ la 10-a. La metodo estas facila kaj bezonas nur kelkajn minutojn al sperta [[kuracisto]]. En multaj landoj oni uzas nur lokan [[anestezo]]n, en [[Aŭstrio]] plej ofte kompletan. Tiu metodo estas la plej uzata en Germanio (ĉirkaŭ 80 %). === Elskrapado === Post plilarĝigo de la [[uterkolo]] la utero estas skrapita per [[kulero]]forma ilo kaj eltirita la [[embrio]] kaj la [[mukozo]] de la [[utero]]. Tiu metodo estas anstataŭita nuntempe de la elsuĉado kaj uzatas nur tre malofte. === Medikamenta abortigo === La kutima metodo estas dono de kombino la substanco [[mifepristono]] kaj [[prostagladino]]. La tiel nomita aborta pilolo blokas la efikon de la [[hormono]] [[progesterono]] kaj kaŭzas la malfermiĝon de la [[utera cerviko]]. Proksimume du tagojn post la konsumo de la aborta pilolo la virino glutas la prostagladinon, kiu kontraktigas la uteron kaj eligas la uteran mukozon kune kun la embrio. La procedo tre similas pli fortan menstruon. La medikamentoj kutime estas donataj ekster la hospitalo. Post du semajnoj estas necesa posta ekzamenado. En proksimume 5% de la kazoj la traktado ne sukcesas kaj restas tiom da materialo en la utero, ke necesas tamen [[kirurgia operacio]].<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.profamilia.de/erwachsene/ungewollt-schwanger/schwangerschaftsabbruch/medizinisches/mifegyne.html |titolo=Informpaĝo de la fondumo "Pro Familia", germanlignva retejo konsultita 2015-02-04 |alirdato=2015-02-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20150108092435/http://www.profamilia.de/erwachsene/ungewollt-schwanger/schwangerschaftsabbruch/medizinisches/mifegyne.html |arkivdato=2015-01-08 }}</ref> == Riskoj == Se abortoj okazas laŭ leĝa permeso en bona kliniko la medicina risko de tia operacio estas tre malgranda. En Usono ekzemple je 100000 abortoj sub ordinaraj kondiĉoj okazis nur 0,6 patrinmortoj, do 14-oble malpli ol dum naskoj (8,8 patrinmortoj je 100000 naskoj).<ref>EG Raymond, DA Grimes: The Comparative Safety of Legal Induced Abortion and Childbirth in the United States. In: Obstetrics & Gynecology. 119, n-ro 2, parto 1, februaro 2012, p. 215–219</ref> Riskoj tamen en landoj, kie aborto okazas sub mizeraj kondiĉoj aŭ en kazo de krimaj abortoj fare de dubindaj organizaĵoj. Laŭ la monda sanorganizaĵo morteco pro aborto en landoj, kie aborto estas malpermesita, estas tre alta. Krom la medicinaj riskoj ekzistas gravaj psikaj sekvoj por la virinoj, precipe kiam aborto okazis sub premo de socio aŭ familio. Ankaŭ aborto en certaj kazoj povas kaŭzi sterilecon. La decido pri aborto por la koncernitaj virinoj ofte signifas gravan konsciencan konflikton kaj povas kaŭzi gravajn sentojn de kulpo. La psikaj sekvoj fakte ne devenas de la operacio mem, sed ĉefe de la kondamno fare de la socio. == Etikaj vidpunktoj == En preskaŭ ĉiuj kulturoj aborto estas granda diskuttemo, plej ofte pri jenaj temoj: * ĉu embrio posedas homan dignon kaj vivrajton? * kion fari pri kontraŭaj rajtoj: rajto de la patrino kaj rajto de la embrio? * kia efiko okazos al la patrino? * kiu rajtas decidi pri la vivo de la embrio: patrino, institucio, kuracisto aŭ juĝisto? * ĉu malpermeso de aborto malpligrandigos la nombron de abortoj? * kaze de malpermeso, ĉu la pli granda nombro da eksterleĝaj abortoj endanĝerigos la vivon de virinoj? === Antikva Persio === En antikva [[Persio]] aborto estis pli grava [[krimo]] ol [[adulto]]. Virinoj, kiuj abortis infanojn, mortigis ontajn [[soldato]]jn de la [[reĝo]]. Pro la sama kialo estis malpermesita [[sinmasturbado]] al viroj, ĉar [[spermo]] perdiĝis sen naskigi infanojn. === Mezepoka kristanismo === Dum la [[mezepoko]] la [[katolika eklezio]] punis abortigon de viva [[embrio]] kiel [[mortigo]]n per [[mortopuno]] kaj [[ekskomuniko]]. Abortigo de neviva embrio (antaŭ ol senteblis la moviĝoj de la embrio) estis [[peko]], sed ne mortigo. === La katolika eklezio === En [[1869]] [[papo]] [[Pio la 9-a]] malpermesis ĉian abortigon kaj deklaris, ke la infano ricevis sian animon ekde la koncipo. En la katolika moralo abortigo signifas mortigon. Tio estas klarigitaj pro [[naturaj rajtoj]], kaj tial valoras ne nur al kristanoj, sed al ĉiuj homoj. Tradicie katolikaj [[lando]]j, ekzemple [[Irlando]] kaj [[Pollando]], sekvas tiun preskribon. En [[Usono]], kie [[katolikismo]] estas minoritata konfesio, tamen ekzistas forta grupo, precipe inter anoj de la [[Respublikana Partio (Usono)|Respublikana Partio]], kiu subtenas striktan malpermeson de abortigo. === Naturreligioj === Ofte, ĉefe ĉe patrinlinie vivantaj popoloj, la decido pri abortigo estis nura afero de la virino kaj de ĝia [[klano]], la patro ne rajtas kundecidi. Iuj naturpopoloj kredantaj je [[reenkarniĝo]] konsideras abortigon ne kiel mortigon, sed kiel oferton al la infano reveni dum pli bona momento. La [[aŭstralio|aŭstraliaj]] [[aborigenoj]] kaj aliaj [[nomadoj|nomadaj]] popoloj uzis aborton cele al naskoregulado. === Feminismo === Ekde la komenco de la [[20-a jarcento]] aborto estis temo en [[feminismo]]. Komence kontraŭ abortigo, iom post iom, ĉefe ekde la 1960-aj jaroj venis la postulo de "memdecido" de virinoj: „ob Kinder oder keine, bestimmen wir alleine“ ([[germana|germane]]: ĉu infanoj, ĉu ne; nur ni mem decidu); „mein Bauch gehört mir“ (mia ventro estas mia). Tiel feminismo postulis senpunecon kaj rajton pri abortigo. La [[duko|dukino]] Bülow von Dennewitz el [[Dresdeno]] estis unu el la unuaj batalantoj pri "naskiĝregulado". Post alveno de la [[kontraŭkoncipo|kontraŭkoncipa]] [[pilolo]] meze de la 20-a jarcento la diskutado rekomenciĝis ankaŭ ene de la feminisma movado, ĉar kontraŭe al antaŭaj epokoj tiam ekzistis sufiĉe sekuraj [[kontraŭkoncipilo]]j. == Jura situacio == === Tutmonde === [[Dosiero:Abortion Laws.svg|eta|dekstra|400px|<small>Leĝa stato de la aborto mondvaste<br />blua: leĝe permesita je postulo (stato 2012)<br />verda, flava, bruna, oranĝa: leĝe malpermesita kun esceptoj en kazo de danĝero por la patrino, perfortigo, damaĝoj de la feto, soci-ekonomiaj indikoj kaj similaj<br />ruĝa: kontraŭleĝa sen esceptoj<br />viola: regione malsame<br />griza: mankas informoj</small>]] Laŭ taksado de la monda sanorganizaĵo ĉiujare gravediĝas proksimume 210 milionoj da virinoj. De tiuj okazas proksimume 135 vivaj naskiĝoj. La ceteraj gravediĝoj kondukas al mortnaskiĝoj aŭ abortoj. Jare okazas proksimume 42 milionoj da abortoj, el kiuj proksimume 20 milionoj laŭleĝe kaj 22 milionoj laŭkontraŭleĝaj kondiĉoj.<ref>[http://whqlibdoc.who.int/publications/2011/9789241501118_eng.pdf Publikaĵo de Monda Sanorganizaĵo: ''Unsafe abortion'' (malsekura aborto), pdf konsultita 2015-02-04]</ref> La leĝaj kondiĉoj por la aborto tra la mondo estas tre malsamaj. Estas ŝtatoj kiel Nederlando kun tre liberaj abortleĝoj kaj estas ŝtatoj, kiuj aborton komplete malpermesas aŭ permesas nur en esceptaj kazoj, kiam la vivo de la patrino estas en akuta danĝero. Interesa fakto estas, ke leĝa malpermeso en certa lando ne signifas malpli da abortojn en la koncerna lando, sed ofte tute male. Multe pli grava estas la informo pri la protekto kontraŭ ne dezirita gravedeco. Ju pli bone la homoj pri tiu temo estas edukitaj kaj informitaj des malpli da abortoj en tiu lando okazas. === Argentino === Ekde la {{dato|30|12|2020}} [[:eo:n:Argentina ebligas laŭleĝan abortigon|validas leĝo]], kiu ebligas abortigon senpage kaj senkondiĉe ĝis la 14-a gravedeca semajno. Junulinoj en la aĝo de 13 ĝis 16 jaroj bezonos akompanon de respondeca plenkreskulo. === Aŭstralio === Reguligado de la abortoj varias depende de la ŝtato. Ekde 1900 la ŝtato [[Novsudkimrio]] havis la plej striktan reguligon de la abortoj en la lando. La aborto estis permesita se kuracisto decidis, ke la patrino riskas mensan aŭ korpan danĝeron. Leĝorompo estis punata per malliberigo ĝis dek jarojn longa. La {{daton|26|9|2019}} estis [[:n:Nova Sud-Kimrujo senkrimigis aborton|aprobita nova leĝo]], kiu permesis abortojn ĝis la 22-a semajno de gravedeco. La ŝtato [[Suda Aŭstralio]] limigas abortigojn kaj postulas la permeson de du kuracistoj. === Aŭstrio === Principe la aborto en Aŭstrio estas malpermesata. Artikolo 97 de la aŭstra punleĝo tamen klarigas la esceptoj, dum kiuj aborto eblas. Nome la paragrafo tekstas, ke dum la unuaj tri monatoj de la gravedeco aborto estas permesita senpune kaj sen deklaro de kialoj, se antaŭe okazis kuracista konsultado kaj konsilado. En la 18-a jarcento en la Aŭstra Imperio aborto estis punita per senkapigo. Post longaj politikaj luktoj sub socialdemokrata registaro en la jaro 1975 estis validigita la nuna trimonata temposolvo. === Germanio === En Germanio validas temposolvo. Principe aborto estas mortigo, sed paragrafo 218a de la germana punleĝaro indikas, ke dum la unuaj 14 semajnoj post la lasta menstruo la aborto estas permesita senpune. Tiu tempolimo validas por la kuracisto. Por la patrino la por puno valida tempolimo estas 22 semajnojn. Alineo 2 de la paragrafo 218 indikas, ke en kazo de danĝero por la sano de la patrino aborto estas permesita dum la tuta daŭro de la gravedeco. Historie en la 18-a jarcento aborto estis minacita de mortpuno. Post la unua mondmilito la abortaj leĝoj mildiĝis. En la nazia Tria Imperio la aborto denove estis strikte malpermesita. Dum la junulara ribelado de la 1960-aj jaroj kreskis la lukto kontraŭ la aborta paragrafo. En 1972 en la tiama GDR estis enkondukita dumtempa solvo, kiu permesis aborton dum la unuaj tri monatoj. En 1974 simila leĝo estis akceptita en FRG. === Pollando === Ekde 1993 abortigoj en Pollando estas permesitaj nur kaze de seksa perforto, incesto, minaco al la vivo de la patrino aŭ se temas pri misformita feto. 98% de la laŭleĝaj abortigoj okazas surbaze de lasta premiso, sed la reganta dekstra partio [[Juro kaj Justeco]] preparis leĝprojekton, kiu fermos ankaŭ tiun ĉi vojon. La 22-an de oktobro 2020 la Pola Konstitucia Kortumo [[:n:Pola kortumo ebligis malpermeson de abortigoj|deklaris]], ke aktuala leĝo, ebliganta abortigojn kaze de misformiĝo de feto, estas "malkongrua" al la konstitucio. === Svislando === Simile kiel en Aŭstrio en Svislando validas laŭ artikolo 119 de la Svisa Punleĝaro, ke aborto estas permesata dum la unuaj tri monatoj de la gravedeco post kuracista konsultado kaj konsilado. La nuna leĝo ekvalidis post historia baloto la 1-an de oktobro 2012.<ref>[http://www.admin.ch/opc/de/classified-compilation/19370083/index.html Svisa punleĝaro. Retejo de la Svisa Federacio, konsultita 2015-02-04]</ref> == Vidu ankaŭ == *[[Bioetiko]] *[[Kontraŭnaskismo]] *[[Roe v. Wade]] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj |q=Aborto |n=Kategorio:Abortoj |ReVo=abort.0o}} {{havenda artikolo|Aborto}} {{Duonŝlosita}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Puna juro]] [[Kategorio:{{paĝonomo}}| ]] eyhq29r1yyw7aw8c04pyqg7n4za7uz2 0 27766 9480361 9470739 2026-09-22T15:11:03Z Petr Tomasovsky 678 9480361 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | muzeo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = MO S-5 "Na Trati" | devena_nomo = | alia_nomo = | kategorio = muzeo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = MO S-5 "Na Trati" | moto = | kromnomo = | dosiero = Pravá strana objektu MO-S5 (současný stav).jpg | dosiero_priskribo = La dekstra parto de la fuorto <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Moraviasilezia regiono | distrikto = Distrikto Karviná <!-- *** Familio *** --> | parenco = PGK II Hlučín | ŝoseo = | aliro = [[Bohumín]] | publiko = jes <!-- *** Situo *** --> | situo = MO S-5 "Na Trati" | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 49 | lat_m = 54 | lat_s = 39 | lat_NS = N | long_d = 18 | long_m = 19 | long_s = 51 | long_EW = E | loĝantaro_denseco = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://www.bunkr-bohumin.cz/ MO-S5 Na trati www.bunkr-bohumin.cz/ MO-S5 Na trati] | commons = MO-S 5 Na trati casemate | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} {{Informkesto fuorto de ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj | nomo = Na Trati | dosiero = [[Dosiero:Bohumín, bunker.jpg|255px]] | priskribo = La dekstra parto de la objekto. | koda nomo = MO S-5a - dekstra | betonado = [[14-a de julio]] – [[29-a de julio]] [[1936]] | tipo = PSJ | rezistkapablo = la III-a | dekstre = [[4cm kanono modelo 36|Q]], D, D | kloŝoj = ZD | ŝirmaj embrazuroj = 2 | etaĝoj = 2 | konstru-subsektoro = la 1-a subsektoro – [[Bohumín]] | hom-ekipo = 21/21 | bataliono = la I-a | roto = la 1-a | situo = | desegnaĵo1 = [[Dosiero:MO S-5 dekstra supra.jpg|250px]] | desegnaĵo2 = [[Dosiero:MO S-5 dekstra suba.jpg|250px]] | desegnaĵo3 = | dosiero2 =[[Dosiero:MO S-5P.jpg|250px]] | priskribo2 = Historia foto de la objekto. }} {{Informkesto fuorto de ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj | nomo = Na Trati | dosiero = [[Dosiero:Srub MO S–5 Na trati Bohumin.jpg|255px]] | priskribo = Fervojon anstataŭis alveturejo al aŭtostrado. | koda nomo = MO S-5b - maldekstra | betonado = [[14-a de julio]] – [[29-a de julio]] [[1936]] | tipo = PSJ | rezistkapablo = la III-a | maldekstre = [[4cm kanono modelo 36|Q]], D, D | kloŝoj = ZD | ŝirmaj embrazuroj = 1 | etaĝoj = 2 | konstru-subsektoro = la 1-a subsektoro – [[Bohumín]] | hom-ekipo = 21/21 | bataliono = la I-a | roto = la 1-a | situo = | desegnaĵo1 = [[Dosiero:MO S-5 maldekstra supra.jpg|250px]] | desegnaĵo2 = [[Dosiero:MO S-5 maldekstra suba.jpg|250px]] | desegnaĵo3 = | dosiero2 =[[Dosiero:MO S-5L+5P.jpg|250px]] | priskribo2 = Foto de ambaŭ partoj de la objekto kun la fervojo. }} '''MO S-5 "Na Trati"''' (Esperante ''Sur Fervojo'') estas [[infanteria fuorto]] situanta proksime de urbo [[Bohumín]] kaj en proksimeco de rivero [[Odra]]. La objekto konsistas el du partoj, inter kiuj kondukis [[fervojo]]. Ambaŭ partoj de la fuorto estas kunigitaj sub la [[fervojo]] per 22 m longa [[koridoro]] en subaj etaĝoj de la objektoj. Kune kun ceteraj objektoj ĝi kreas [[linio de ĉeĥoslovakaj antaŭmilitaj fortikaĵoj|linion de ĉeĥoslovakaj antaŭmilitaj fortikaĵoj]]. Nuntempe la objekto estas alirebla de landvojo kondukanta al [[Limpasejo Chałupki-Bohumín (ŝosea)|limpasejo Bohumín (CZ) – Chałupki (PL)]]. == Historio == La objekto estis betonita dum tagoj [[14-a de julio]] – [[29-a de julio]] [[1936]] en la unua etapo de konstruado de la ĉeĥoslovakaj antaŭmilitaj fortikaĵoj. Najbaraj objektoj estas [[MO S-4 "U Šedé vily"]] (dekstre) kaj MO-S 6 "Odra" (maldekstre). Post [[munkena interkonsento]] kaj post okupo de la ĉeĥoslovaka limregiono en la jaro 1938 la fuorto estis okupita de pola armeo. En la jaro 1939 la objekto estis senbatale okupita de soldataro de Germanio. Dum okupado estis el la objekto elŝiritaj blenditaj kloŝoj kaj kreneloj. Fine de la milito ĉi tie estis posteno de kontraŭaviadila defendo kaj deponejo de municio. Post la jaro 1945 la objekto estis forlasita. En la jaro 1999 transprenis la objekton en zorgon ''Klubo de armea historio Bohumín, z. s'' kaj ĝi trafikas la obekton kiel muzeon. En la jaro 2006 estis transmetita fervojlinio ekster la objekto kaj sur ties loko estis konstruita ŝoseo kondukanta ĝis Pollando kaj al [[aŭtostrado D1]] ([[Projekto de aŭtostrado D47|D47]]).<ref>{{Citaĵo el libro | familia nomo = Durčák | persona nomo = Josef | titolo = Opevňování Ostravska v letech 1935 až 1938 | eldono = 2 | eldoninto = | loko = Opava | jaro = 2005 }}</ref> == Konstruado == MO S-5 Na trati estas duetaĝa atipa ambaŭflanka infanteria fuorto. La objekto estis dividita per fervojlinio en du memstarajn fuortojn - la dekstra MO S-5a kaj la maldekstra MO- S-5b, kiuj estis kunigitaj per 22 metroj longa subtera koridoro. La propran betonadon faris firmao [[Karel Skorkovský]] el Prago. Por la betonado estis bezonaj 4 314 m³ da betono.<ref>{{Citaĵo el libro | familia nomo = Rucki | persona nomo = Miloslav | kunaŭtoroj = et al. | titolo = Opevnění IV. sboru. Část 2. : Bohumínský stavební podúsek | eldono = 1 | eldoninto = Ing. Jan ŠKODA - FORTprint | loko = Dvůr Králové nad Labem | jaro = 2009 | isbn = 978-80-86011-39-4 }}</ref> Inter la objektoj [[MO S-4 "U Šedé vily"]] kaj MO S-5 Na trati estis enmetitaj du malpezaj objektoj mod. 37 typ A140 Z kaj A 160 Z.<ref>Rucki ... cd, p. 20</ref> == Garnizono == La garnizonon en la tempo de batalpreteco kreis 44 soldatoj (la pacaj nombroj estis duona) el la 1-a roto de la 1-a bataliono de la limgardista regimento 4. Al la batalgarnizono estis plie alkomanditaj du oficiroj kaj tri artileriaj gvatistoj.<ref>{{Citaĵo el libro | familia nomo = Konečný | persona nomo = Vladimír | kunaŭtoroj = et al. | titolo = Samostatný pěchotní srub MO-S5 "Na trati" | eldono = 1 | eldoninto = Čermáková Pavla Ing. - FORTBOOKS | loko = Červený Kostelec | jaro = 2010 | isbn = 978-80-904463-1-1 }}</ref> == Armilaro kaj ekipaĵaro == La devenan armilaron kreis du kontraŭtankaj [[4cm kanono modelo 36|4cm kanonoj mod. 36]] en faro soloo (koda markigo armilo Q, do sen peza mitralo) en memstaraj ĉambroj. Kvar malpezaj maŝinpafiloj mod. 35 en memstaraj kreneloj (soloo), kiuj estis pli malfrue anstataŭigitaj per [[peza maŝinpafilo mod. 37|pezaj maŝinpafiloj mod. 37]]. La objekto havis enigitaj du [[Plafonaj blendaj elementoj en la ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj|blendajn kloŝojn]] en la 3-a grado de rezistkapablo. La dekstra kloŝo havis mason 43 890 kg kaj la maldekstra 41 270 kg. En la kloŝoj estis uzataj peza maŝinpafilo mod. 37 (la dekstra parto) kaj [[malpeza maŝinpafilo mod. 26]] (la maldekstra parto). En helpaj pafejoj estis uzataj tri malpezaj maŝinpafiloj mod.26. Sume estis en la objekto instalitaj ses deglitiloj por [[Grenado (eksplodaĵo)|grenadoj]]. Ĉiu parto estis ekipita per propra filtroventolila maŝino, hakita puto kaj dizelelektra movumo. == Pluaj fotoj == <gallery> Dosiero:MO-S5 Na trati A.jpg|La dekstra parto en la jaro 2000 Dosiero:Bohumín, Starý Bohumín, MO-S 5 (rok 2001; 01).jpg|MO-S 5a la dekstra parto en la jaro 2001 Dosiero:Bohumín, Starý Bohumín, MO-S 5 (rok 2001; 03).jpg|MO-S 5a la maldekstra parto en la jaro 2001 Dosiero:Pravá strana objektu MO-S5 (současný stav).jpg|Stato en la jaro 2014 </gallery> <gallery> Dosiero:MO S-5 maldekstra supra.jpg|La maldekstra parto de MO S-5 supra etaĝo Dosiero:MO S-5 dekstra supra.jpg|La dekstra parto de MO S-5 supra etaĝo Dosiero:MO S-5 maldekstra suba.jpg|La maldekstra parto de MO S-5 suba etaĝo Dosiero:MO S-5 dekstra suba.jpg|La dekstra parto de MO S-5 suba etaĝo </gallery> == Ligiloj == === Referencoj === {{Referencoj}} === Literaturo === * DURČÁK, Josef. : ''Opevňování Ostravska v letech 1935 až 1938.'' 2. vyd. Opava : AVE Centrum, 2005. ISBN 80-86268-05-5. * RUCKI, Miloslav, et al. : ''Opevnění IV. sboru. Část 2. : Bohumínský stavební podúsek.'' 1. vyd. Dvůr Králové nad Labem : Ing. Jan ŠKODA - FORTprint, 2009. ISBN 978-80-86011-39-4. * KONEČNÝ, Vladimír, et al. : ''Samostatný pěchotní srub MO-S5 "Na trati"''. 1. vyd. Červený Kostelec : Čermáková Pavla Ing. - FORTBOOKS, 2010. ISBN 978-80-904463-1-1. * [[Petr Tomašovský|TOMAŠOVSKÝ, Petr]]. : [[Atlas objektů těžkého opevnění úseku Moravská Ostrava|''Atlas objektů těžkého opevnění úseku Moravská Ostrava.'']] 1.vyd. Opava : AVE Centrum, 2000. {{ISBN|80-86268-01-2}} === Rilataj temoj === * [[Muzeo de fortikaĵoj Hlučín-Darkovičky]] * [[Sektoro Moravia Ostrava]] * [[Atlas objektů těžkého opevnění úseku Moravská Ostrava]] * [[Limpasejo Chałupki-Bohumín (ŝosea)]] * [[Subsektoro 1./II. Bohumín]] === Eksteraj ligiloj === * {{Commonscat linio}} * Retpaĝoj de la fuorto [http://www.bunkr-bohumin.cz/ MO-S5 Na trati] {{Objektoj de la ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj |antaŭa=[[MO S-4 "U Šedé vily"|MO S-4]] |sektoro=[[Sektoro Moravia Ostrava]] |sekvanta=[[MO S-6 "Odra"|MO S-6]] }} {{Unua}} {{PGK II Hlučín}} {{Ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj}} [[Kategorio:PGK II Hlučín]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en Bohumín]] [[Kategorio:Starý Bohumín]] [[Kategorio:Infanteriaj fuortoj]] [[Kategorio:Subĉielaj muzeoj en Ĉeĥio]] [[Kategorio:Muzeoj en distrikto Karviná]] [[Kategorio:Armehistoriaj subĉielaj muzeoj]] [[Kategorio:Muzeoj de ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj]] htc56evw02d52f8u5uo6sx4wbklxi5d 0 27965 9480360 9441258 2026-09-22T15:10:17Z Petr Tomasovsky 678 9480360 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | konstruaĵo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Artileria fuortaro U Orla | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-cs|Dělostřelecká tvrz U Orla}} | kategorio = fuortaro <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Dělostřelecká tvrz U Orla | moto = | kromnomo = Orel | kromnomo_tipo = Aliaj nomoj | dosiero = MO-Or-S 20 tvrze Orel 1.jpg | dosiero_priskribo = MO S 20 Orel, ununura konstruita fuorto de la fuortaro <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Moraviasilezia regiono | distrikto = Distrikto Opava | municipo = ĉe [[Darkovičky]]<br />norde de [[Hlučín]] | municipo_tipo = Lokigo <!-- *** Familio *** --> | parenco = PGK II Hlučín | aliro = | montaro = Opava montetaro <!-- *** Situo *** --> | situo = U Orla | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 49 | lat_m = 55 | lat_s = 39 | lat_NS = N | long_d = 18 | long_m = 12 | long_s = 56 | long_EW = E <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | ĉefulo = ne estis difinita | ĉefulo_tipo = Komandanto <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = nekomisiita | libera_tipo = Konstrufirmao | libera1 = ne estis, MO-S 20 konstrue finita | libera1_tipo = Ekkonstruita | libera2 = laboroj ne komencis | libera2_tipo = Stato en 1938 | libera3 = [[MO S-20|MO-S 20 Orel]] - [[infanteria fuorto]]<br />MO-S 20a - infanteria fuorto<br />MO-S 20b - infanteria fuorto<br />MO-S 20c - [[minĵetila turo]]<br />MO-S 20d - [[Artileria turniĝonta turo|artileria turo]]<br />MO-S 20e - [[enireja objekto]] | libera3_tipo = Objektoj de fuortaro | libera4 = 405 viroj | libera4_tipo = Garnizono <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = | commons = | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} [[Artileria fuortaro]] '''U Orla''' (en Esperanto ''Ĉe Aglo'') estis ekzistonta kiel la plej orienta fuortaro de la ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj. Ĝi estis lokigota proksimume 4,5&nbsp;km de urbo [[Hlučín]] inter vilaĝoj [[Darkovice]] kaj [[Darkovičky]]. Estas tre verŝajne, ke spaco por lokigo de la fuortaro estis elektita jam dum supraĵesploro en oktobro de la jaro [[1934]] kaj poste konfirmita dum sekvanta esploro printempe kaj somere de [[1935]]. La artileria fuortaro Ĉe Aglo estis havonta sume 6 fuortarajn objektojn kun la jenaj markigoj: * [[MO S-20|MO S-20 - "Aglo"]] - [[infanteria fuorto]] ambaŭflanka * MO S-20a – infanteria fuorto unuflanka dekstra, * MO S-20b – infanteria fuorto unuflanka maldekstra, * MO S-20c – [[Minĵetila kupolo|minĵetila fuortara fuorto]], * MO S-20d – [[artileria turniĝonta turo]], * MO S-20e – [[enireja objekto]]. Unusola objekto de la fuortaro, kiu estis betonigita, estis la infanteria fuorto MO S-20 „Aglo", kies konstruigo estis bezona pro kaŭzo de plenigo de la interspaco inter [[la infanteria fuorto MO S-19 „Aleo"]] kaj [[la infanteria fuorto MO S-21 „Jaroš"]]. Por plene finkonstrui la fuortaron Ĉe Aglo inkluzive de armilaro, municio, ekipaĵaro kaj obstakloj oni kalkulis sumon 63 514 541,00 Kč. Konstruado de la ceteraj menciitaj objektoj estis planata por pli malfrua tempo, sed aŭtuno de la jaro [[1938]] decidis alie. ==Vidu ankaŭ== * [[Muzeo de fortikaĵoj Hlučín-Darkovičky]] * [[Subsektoro 3./II. Hlučín]] == Pluaj fotoj == <gallery perrow="5"> MO-Or-S 20 tvrze Orel 2.jpg|La infanteria fuortara fuorto MO-S 20 Orel Tank T-34-85 u MO-Or-S 20 Orel.jpg|Tanko [[T-34|T-34/85]] proksime de la fuorto </gallery> ==Literaturo== * Stehlík, Eduard: ''Lexikon tvrzí československého opevnění z let 1935-38''. Praha: FORTprint, 1992, s. 36-37. == Eksteraj ligiloj == * {{Commonscat linio}} {{PGK II Hlučín}} {{Ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj}} [[Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Opava]] [[Kategorio:Proponitaj konstruaĵoj en Ĉeĥio]] [[Kategorio:Artileriaj fuortaroj de ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj|U Orla]] [[Kategorio:Darkovice]] [[Kategorio:Opava montetaro]] cpbklfp9uf8eubf9wrlbajl5fp6dqo1 0 28332 9480475 9339835 2026-09-22T19:16:27Z Nvss132 224431 9480475 wikitext text/x-wiki {{Unua|kat=ne}} {{Informkesto homo |nomo = Joseph Silbernik |dosiero = Silbernik Joseph 001 VIII. Universala Kongreso Esperantista – Albumo (cropped).jpg |priskribo = Joseph Silbernik ĉ. 1912 |grandeco de dosiero = |dato de naskiĝo = |loko de naskiĝo = |dato de morto = |loko de morto = }} [[Dosiero:Zamenhof 1912.jpg|eta|De maldekstre: Ludoviko Zamenhof, [[Harold Bolingbroke Mudie]], [[Maurice Rollet de l'Isle]] kaj Joseph Silbernik en 1912]] [[Dosiero:Joseph Silbernik tombo 1951.jpg|eta|Esperantistoj ĉe la tombo de Silbernik en la 1950-aj j.]] [[Dosiero:Joseph Silbernik tombo 1951 crop.jpg|eta|Lia tombŝtono en Esperanto]] '''Joseph Silbernik''' (nask. en 1850 aŭ 1851, m. la {{daton|30|aŭgusto|1925}} en [[Novjorko]], [[Usono]]) estis usona esperantisto, dum multaj jaroj ĉefdelegito de UEA en Novjorko, frato de [[Klara Zamenhof|Klara]] kaj bofrato de [[Ludoviko Zamenhof]]. Silbernik elmigris al Usono en 1874. En 1882 li iĝis ĝia civitano kaj tiam laboris kiel komponisto. En postaj jaroj lia profesio estis [[Interpretado (tradukado)|tribunala interpretisto]]<ref>[http://impofthediverse.blogspot.com/2015/05/joseph-silbernik-ueas-man-in-new-york.html ''Joseph Silbernik, the UEA's Man in New York'']</ref>. Li aktivis en la [[Georgismo|ununura imposta movado]]'''.'''<ref>"[https://www.google.com/books/edition/Land_and_Freedom/e_mSMyz_w9wC?hl=en&gbpv=1&bsq=%22Joseph%20Silbernik%22 Joseph Silbernik]", ''Land and Freedom,'' novembro-decembro 1925'', 185.''</ref> Dum multaj jaroj li estis [[UEA-delegito]] kaj aktiva esperantisto. En 1925 li decidis partopreni tiujaran [[UK 1925|Universalan Kongreson en Ĝenevo]], malgraŭ la opinio de la kuracistoj, por renkonti siajn familianojn. Tri tagojn post la reveno al Usono, la 30-an de aŭgusto 1925, li mortis <ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.esperanto-nyc.org/Prismoj/pris0602.pdf |titolo=Tomaso Eccardt: ''Historio de la Esperanta movado en Novjorko – dua parto'' en Novjorka Prismo, februaro 2006 |alirdato=2018-10-05 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20180830194310/http://esperanto-nyc.org/Prismoj/pris0602.pdf |arkivdato=2018-08-30 }}</ref> en Bellevue Hospitalo. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|SILBERNIK, Joseph}} [[Kategorio:Usonaj esperantistoj]] b2f6qox3an2kjaysz089fedhe4jpkqf 0 29596 9480348 9387234 2026-09-22T14:42:53Z Petr Tomasovsky 678 9480348 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Pravá strana objektu MO-S5 (současný stav).jpg|thumb|[[MO S-5 "Na Trati"|MO S-5 Na Trati]], la dekstra parto de infanteria fuorto (nuntempa stato)]] [[File:Areál československého opevnění - Hlučín-Darkovičky 01.jpg|thumb|[[Muzeo de fortikaĵoj (Hlučín)|Muzeo de fortikaĵoj ĉe Hlučín]]]] '''Pionirara grupa komandantejo II Hlučín''', ankaŭ '''Sektoro Moravia Ostrava''' estis konstruata kiel la unua en tiama [[Ĉeĥoslovakio]] kaj tute unua peza fuorto, kiu estis finbetonita, estis la [[22-a de decembro|22-an de decembro]] [[1935]] objekto [[MO S-8 "Dvůr Paseky"]]. En [[septembro]] de [[1938]] la tuta sektoro estis [[armilo|armigita]] kaj preparita defendi la memstarecon de respubliko, precipe pezan industrion troviĝanta en [[Moravia Ostrava]]. Tiu ĉi linio komencas norde de [[Bohumín]], de kie ĝi turniĝas okcidenten al [[Hlučín]], kondukas norde de [[Darkovičky]] tra kampoj kaj poste inter [[Dolní Benešov]] kaj [[Kozmice (distrikto Opava)|Kozmice]] ĝi daŭrigas ĝis [[Háj ve Slezsku]], kie al tiu ĉi linio ligas [[Pionirara grupa komandantejo IV Opava]]. En tiu ĉi sektoro de la linio estis planita konstrui du fuortarojn, nome [[U Orla (artileria fuortaro)|U Orla]] kaj [[Smolkov (artileria fuortaro)|Smolkov]]. En tiu ĉi regiono devis esti konstruitaj 48 objektoj de [[Ĉeĥoslovakaj pezaj fortikaĵoj|pezaj fortikaĵoj]], el kio estis realigitaj 40 objektoj. ==Historio== La unua pasa esploro de la konstrusektoro Moravia Ostrava, kies sektora mallongigo estas '''MO''', okazis jam en [[aŭtuno]] de la jaro [[1934]]. Ankoraŭ en [[oktobro]] de la sama jaro estis prilaborita malkompleta propono de la linio, kiu ĉi tie kalkulis konstruigi 112 fuortojn kaj 6 infanteriajn fuortarojn. Tiu ĉi pli multe ol duobla kvanto da objektoj kompare kun fine realigita koncepto havis vicon da kaŭzoj. Precipe tio estis malgranda sperto de [[armeo|armeaj]] projektistoj, kiuj antaŭe ne renkontiĝis kun similaj laboroj kaj en multo ili estis influitaj per la franca fortikaĵdoktrino. Plua el la kaŭzoj estis el vidpunkto de fortikiglaboroj tre ege komplika tereno. La defendlinio komencis ĉe vilaĝo [[Kopytov]] (la planata objekto [[MO S-1]]) ĉe la kunfluejo de riveroj [[Odra]] kaj [[Olše]], kie alta suba akvo kaj danĝero de inundoj komplikis la konstruadon de objektoj. La konstruado de fortikaĵoj solvis similajn problemojn ankaŭ ĉirkaŭ rivero [[Opava]] inter vilaĝoj [[Dolní Benešov]] kaj [[Háj ve Slezsku]]. Sur montetoj norde de [[Hlučín]] faris malfacilaĵojn arbarkovrita kaj per profundaj [[ravino]]j ondiĝinta tereno, kiu donis al atakontoj bonajn alvenspacojn. En nelasta vico estis sekure barenda granda kvanto da landvojoj, kondukantaj direkte de la ŝtatlimoj enlanden, kontraŭ atakoj de malamikaj tankoj. Ĉio ĉi projekciis sin en neordinaran komplikecon de la fortikaĵkonstruado de la sektoro MO, kie pleje oni estis provanta vicon de ĝis nun neverkontrolitaj konstru- kaj organizmetodoj kaj armilsistemoj. Tial en tiu ĉi sektoro troviĝas kelke da tute esceptaj objektoj kaj taktikaj elementoj, kie ili en pli malfrua konstruado ne plu aperas. Komence de la jaro [[1935]] montriĝis, ke la linio estis elektita entute bone, sed nombro da objektoj estis el vidpunkto de atendotaj elspezoj neakcepteble alta. Tial estis surbaze de la esploroj el printempo kaj somero [[1935]] proponite plialtigi pafejojn super ĉirkaŭa tereno el 0,6 m al 1,2 ĝis 1,5 m, pro kio nombro da objektoj reduktiĝis al finaj 48. Kvin infanteriaj fuortaroj fariĝis memstaraj fuortoj kun turniĝontaj mitralturoj. Oni kalkulis eĉ kun du artileriaj fuortaroj, kun la unua sur terena montodorso inter vilaĝoj [[Darkovice]] kaj [[Darkovičky]] (fuortaro [[fuortaro U Orla|U Orla]]) kaj kun la alia – fuortaro [[fuortaro Smolkov|Smolkov]], kiu fermis la ostravan sektoron – en monteto Padařov super [[Smolkov]]. Budĝeto por la [[ostrava]] sektoro kalkulis kun sumo 2 milionoj da kronoj por aĉeti la parcelojn, por konstruigi la fuortojn 119 465 000 Kč, por konstruigi la komunikilaron 10 milionoj kaj por konstruigi la obstaklojn poste 6 milionoj da kronoj. La fortikaĵsektoro MO estis la unua konstruloko, en kiu oni propre serĉis la plej konvenajn konceptojn por la plua konstruado de fortikaĵoj. La originaj francaj modeloj ĉi tie estis iom post iom alĝustigataj tiel, por ke oni atingu optiman defendan rezistkapablon kun plej favoraj elspezoj. En la jaroj [[1935]] – [[1936]] estis ankaŭ relative sufiĉe da tempo por verkontroli diversajn variantojn de fuortoj, armilaron kaj blendajn elementojn. Pli malfrue, sub premo de la internacia situacio oni pli simpligis la fortikaĵobjektojn kaj oni turniĝis al „seria konstruado“ eluzante jam antaŭe realigitajn projektojn. Tiu ĉi fortikaĵsektoro tiel prezentas la originajn intencojn de fortikaĵprojektistoj, kiuj estis poste reduktataj kaj en multe da okazoj eĉ modernigataj. La ostrava fortikaĵsektoro estas karakteriza per aliloke nevidata nombro de [[Infanteria turniĝonta maŝinpafila turo M/OR|turniĝontaj maŝinpafilaj turoj]] kaj granda koncentriĝo de la [[Minĵetilo mod. 38|fortikaĵaj minĵetiloj]]. Kompare kun [[Pionirara grupa komandantejo III Králíky|samtempe konstruata sektoro]] ĉe urbo [[Králíky]] ĝi havis pli grandan nombron de memstaraj infanteriaj fuortoj de la III-a rezistkapablo, kies koncentriĝo en ĉirkaŭaĵo de urboj [[Bohumín]] kaj [[Hlučín]] estas aliloke nevidata. Interesa estas ankaŭ lokigo de kontraŭtankaj kanonoj en pafejoj malproksimaj pli multe de la ŝirm-aloj, plejparte en la fuortoj de la I-a rezistkapablo. == Konstruaj subsektoroj == === 1./II. Bohumín === [[File:Šilheřovice, MO-S 8 (2015-05-08; 01).jpg|thumb|Infanteria fuorto MO S-8 Dvůr Paseky]] {{ĉefartikolo|Subsektoro 1./II. Bohumín}} * Komisiita: 17-an de oktobro 1935 * Konstruisto: D-ro Karel Skorkovský, Praha * Komisiiga sumo: 5 979 254,16 [[krono ĉeĥoslovaka|Kč]] * Komisiitaj objektoj: 7 (MO S-2 – MO S-8) * Konstruitaj objektoj: 7 (MO S-2 – MO S-8) * Spaco: [[Šunychl]] – kampoj inter [[Antošovice]] kaj [[Šilheřovice]] === 2./II. Ludgeřovice === [[File:Šilheřovice, MO-S 14 (2015-05-08; 04).jpg|thumb|Infateria fuorto MO S-14 Juliánka]] {{ĉefartikolo|Subsektoro 2./II. Ludgeřovice}} * Komisiita: 7-an de aprilo 1936 * Unua labortago: 27-an de aprilo 1936 * Konstruisto: Inĝ. Josef Filip, Praha XIX * Komisiitaj objektoj: 8 (MO S-9 – MO S-16) * Konstruitaj objektoj: 8 (MO S-9 – MO S-16) * Spaco: arbaro nomata Nigra Arbaro – inter [[Šilheřovice]], [[Ludgeřovice]] kaj plu malantaŭ [[Markvartovice]] === 3./II. Hlučín === {{ĉefartikolo|Subsektoro 3./II. Hlučín}} [[File:Darkovice, MO-S 22 (2015-05-01; 02).jpg|thumb|Infanteria fuorto MO S- 22 František]] * Komisiita: 7-an de aprilo 1936 * Komisiiga sumo: 7 670 47,93 [[krono ĉeĥoslovaka|Kč]] * Unua labortago: 27-an de aprilo 1936 * Konstruisto: Václav Nekvasil a.s., [[Karlín (Prago)|Praha-Karlín]] * Komisiitaj objektoj: 10 (MO S-17 – MO S-26) * Konstruitaj objektoj: 10 (MO S-17 – MO S-26) * Spaco: ĉirkaŭaĵo de [[Hlučín]] - [[Darkovičky]] - [[Darkovice]] - [[Vřesina (distrikto Opava)|Vřesina]] - arbaro nomata Bor === 4./II. Dolní Benešov === {{ĉefartikolo|Subsektoro 4./II. Dolní Benešov}} [[File:Dolní Benešov, MO-S 33 (2015-04-14; 02).jpg|thumb|Infanteria fuorto MO S-33 Kozmice]] * Komisiita: 7-an de aprilo 1936 * Unua labortago: 27-an de aprilo 1936 * Konstruisto: Inĝ. Bohuslav Krýsa, [[Moravia Ostrava]] * Komisiitaj objektoj: 10 (MO S-27 – MO S-36) * Konstruitaj objektoj: 10 (MO S-27 – MO S-36) * Spaco: arbaro nomata Bor - [[Kozmice (distrikto Opava)|Kozmice]] - [[Chabičov (Háj ve Slezsku)|Chabičov]] - [[Háj ve Slezsku]] === 5./II. Smolkov === {{ĉefartikolo|Subsektoro 5./II. Smolkov}} [[File:Háj ve Slezsku, Smolkov, MO-S 39 (2015-04-14; 02).jpg|thumb|Artileria fuorto MO S-39 U Trigonometru]] * Komisiita: 7-an de februaro 1936 * Komisiiga sumo: 11 010 000,00 [[krono ĉeĥoslovaka|Kč]] - sen artileria turo * Komisiita artileria turo: 28-an de julio 1937 * Komisiiga sumo: 3 044 972,50 [[krono ĉeĥoslovaka|Kč]] - sole artileria turo * Unua labortago: 26-an de februaro 1936 * Konstruisto: Inĝ. Alois Beneš, podnikatelství staveb, [[Přerov]] * Komisiitaj objektoj kun subterejo: 5 (MO-Sm-S 38 – MO-Sm-S 42) * Konstruitaj objektoj kun subterejo: 5 (MO-Sm-S 38 – MO-Sm-S 42) * Spaco: monteto Padařov super [[Smolkov]] == Literaturo == * DURČÁK, Josef. : ''Opevňování Ostravska v letech 1935 až 1938.'' 2. vyd. Opava : AVE Centrum, 2005. ISBN 80-86268-05-5. == Vidu ankaŭ == {{Portalo Ostrava}} * [[Atlas objektů těžkého opevnění úseku Moravská Ostrava]] * [[Ĉeĥoslovakaj antaŭmilitaj fortikaĵoj]] * [[Jan Satorie (1887–1949)|Jan Satorie]] * [[Muzeo de fortikaĵoj (Hlučín)]] * [[Sektoro Opava]] ==Eksteraj ligiloj== * {{commonscat linio|Ženijní skupinové velitelství II Hlučín|Fortification section of ŽSV II Hlučín}} {{PGK II Hlučín}} {{Ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj}} [[Kategorio:PGK II Hlučín| ]] [[Kategorio:Ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj]] [[Kategorio:Ĉeĥoslovakaj pezaj fortikaĵoj]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Karviná]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Ostrava-urbo]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Opava]] [[Kategorio:Pereintaj organizaĵoj en Ĉeĥio]] rqf0zn708d9h9yvu7xi86iv1zf1bh8o 0 29597 9480386 9387231 2026-09-22T15:51:16Z Petr Tomasovsky 678 9480386 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:OP-S 24.JPG|right|thumb|Izolita infanteria fuorto OP-S 24 ''Na Gelově poli'']] [[Dosiero:OP-S 25.JPG|right|thumb|Izolita infanteria fuorto OP-S 25 ''U trigonometru'']] [[Dosiero:OP-S 26.JPG|right|thumb|Izolita infanteria fuorto OP-S 26 ''U Milostovic'']] [[Dosiero:OP-S 27.JPG|right|thumb|Izolita infanteria fuorto OP-S 27 ''Paletovo pole'']] '''Fortikaĵa konstrua sektoro Opava''' (sektora mallongigo '''OP''') estas unu el la plej longaj kaj la plej komplikaj sektoroj en la tuta ĉeĥoslovaka antaŭmilita fortikaĵsistemo. Ĝi komenciĝas de fuortaro [[fuortaro Smolkov|Smolkov]], kiu ja konstrue apartenis al sektoro [[sektoro Moravia Ostrava|Moravia Ostrava]], sed iliaj ĉefaj armiloj – [[10cm haŭbizo mod. 38|10cm haŭbizoj]] en la artileria fuorto [[MO-Sm-S 39 U Trigonometru|MO S-39 U Trigonometru]] – plifortigis la dekstran alon de la defendo de Opava-regiono. Ĉi tieaj objektoj estis planataj en [[ebenaĵo]] laŭlonge laŭ rivero [[Opava (rivero)|Opava]], la fortikaĵoj poste daŭrigis en milde ondiĝinta kaj trarigardebla tereno ĉirkaŭ urbo [[Opava]], por ke ili ĉe urbeto [[Horní Benešov]] transiru ĝis arbaroriĉa kaj per profundaj ravinoj sulkigita tereno de montaro [[Jeseníky]], konkrete en ties parton [[Hrubý Jeseník]]. Ĉe vilaĝo [[Nové Heřminovy]] la fortikaĵoj denove renkontiĝas kun supra fluo de la rivero [[Opava (rivero)|Opava]] volvante sur ĝia suda riverbordo ĝis vilaĝo [[Karlovice]], kie ili transiras la riveron. Ĉi tie jam la defendlinio ascendis ĝis supermara alteco ĉirkaŭ 800 m, en vilaĝo [[Mnichov]] norde de urbo [[Vrbno pod Pradědem]] ĝi lastfoje transiris valon de fonto de la rivero Opava kaj poste ĝi grimpis al monto [[Suchý vrch]] kun supermara alteco 941 m. Ĉi tie ankaŭ en la jaro [[1938]] fakte finis konstruata parto de la fortikaĵoj, kiun kontrolis kaj administris la pionirara grupa komandantejo IV en urbo [[Opava]]. En tiu ĉi regiono devis esti konstruitaj 108 objektoj de pezaj fortikaĵoj, el kiuj estis realigitaj 27 objektoj, kaj granda nombro de malpezaj fortikaĵoj, kiuj ĉirkaŭ la urbo [[Opava]] kreis eĉ tri sinsekvajn liniojn. En la sektoro oni komencis konstrui ankaŭ fuortaron [[Šibenice (artileria fuortaro)|Šibenice]], kiu estis konstruata, sed nefinita pro eventoj en septembro [[1938]], okcidente de la urbo [[Opava]] proksime de vilaĝo [[Sádek (Velké Heraltice)|Sádek]]. == Listo de objektoj == * OP-S 1 * OP-S 2 * OP-S 3 * OP-S 4 * OP-S 5 * OP-S 6 * OP-S 7 * OP-S 8 * OP-S 9 * OP-S 10 * OP-S 11 * OP-S 12 * OP-S 13 * OP-S 14 * OP-S 15 * OP-S 16 * OP-S 17 * OP-S 18 * OP-S 18a * OP-S 19 * OP-S 20 * OP-S 21 * OP-S 22 * OP-S 23 * OP-S 24 * OP-S 25 * OP-S 26 * OP-S 27 * OP-S 28 * OP-S 29 * Konsisto de fuortaro [[Šibenice (artileria fuortaro)|Šibenice]] ** OP-Š-S 30 ** OP-Š-S 31 ** OP-Š-S 32 ** OP-Š-S 33 ** OP-Š-S 33a ** OP-Š-S 34 ** OP-Š-S 35 ** OP-Š-S 35a * OP-S 36a * OP-S 36b * OP-S 37 * OP-S 38 * OP-S 39 * OP-S 40 * OP-S 41 * OP-S 42 * OP-S 43 * OP-S 44 * OP-S 45a * OP-S 45b * OP-S 46 * OP-S 47 * OP-S 47a * OP-S 48 * OP-S 48a * OP-S 48b * OP-S 49 * OP-S 50 * OP-S 51 * OP-S 52 * OP-S 53 * OP-S 54 * OP-S 55 * OP-S 56 * OP-S 57 * OP-S 58 * Konsisto de fuortaro [[Milotický vrch (artileria fuortaro)|Milotický vrch]] ** OP-S 59 ** OP-S 59 ** OP-S 60 ** OP-S 61 ** OP-S 62 ** OP-S 62a * OP-S 60 * OP-S 63 * OP-S 64 * OP-S 64a * OP-S 65 * OP-S 66 * OP-S 67 * OP-S 68 * OP-S 69 * OP-S 70 * OP-S 70a * OP-S 71 * OP-S 72 * OP-S 73 * OP-S 73a * OP-S 73b * OP-S 74 * OP-S 75 * OP-S 76 * OP-S 77 * OP-S 78 * OP-S 79 * OP-S 79a * OP-S 80 * OP-S 81 * OP-S 81a * OP-S 82 * OP-S 83 * OP-S 83a * OP-S 84 * OP-S 85 * OP-S 86 * OP-S 87 * OP-S 88 * OP-S 89 * OP-S 90 == Vidu ankaŭ == * [[Ĉeĥoslovakaj antaŭmilitaj fortikaĵoj]] * [[Pionirara grupa komandantejo II Hlučín]] * [[Milotický vrch (artileria fuortaro)|Artileria fuortaro Milotický vrch]] == Eksteraj ligiloj == * {{Commonscat linio}} {{Ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj}} {{Unua}} [[Kategorio:PGK IV Opava| ]] [[Kategorio:Ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj]] [[Kategorio:Ĉeĥoslovakaj pezaj fortikaĵoj]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Opava]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Bruntál]] [[Kategorio:Pereintaj organizaĵoj en Ĉeĥio]] sepotrrfo82fxrxt0g0lgxa11unjgia 0 29598 9480365 9435346 2026-09-22T15:13:21Z Petr Tomasovsky 678 9480365 wikitext text/x-wiki {{Tiu ĉi artikolo|temas pri artileria fuortaro. Pri vilaĝo temas artikolo [[Smolkov]].}} {{Geokesto | konstruaĵo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Artileria fuortaro Smolkov | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-cs|Dělostřelecká tvrz Smolkov}} | kategorio = fuortaro <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Dělostřelecká tvrz Smolkov | moto = | kromnomo = Hrabyňský vrch | kromnomo_tipo = Alia nomo | dosiero = Háj ve Slezsku, Smolkov, MO-S 38 (2015-04-14; 01).jpg | dosiero_priskribo = Objekto por artileria turniĝonta turo MO-S&nbsp;38 "V&nbsp;lese" <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Moraviasilezia regiono | distrikto = Distrikto Opava <!-- *** Familio *** --> | parenco = PGK II Hlučín | municipo = Smolkov | aliro = | publiko = nur sur surfaco | montaro = Nízký Jeseník <!-- *** Situo *** --> | situo = Smolkov | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 49 | lat_m = 53 | lat_s = 42 | lat_NS = N | long_d = 18 | long_m = 04 | long_s = 49 | long_EW = E <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = Inĝ. Alois Beneš, podnikatelství staveb, Přerov | libera_tipo = Konstrufirmao | libera1 = 26-a de februaro 1936 | libera1_tipo = La unua labortago | libera2 = konstrue finita | libera2_tipo = Stato en 1938 | libera3 = MO-S 38 V Lese - [[Artileria turniĝonta turo|artileria turo]]<br />MO-S 39 U Trigonometru - [[artileria fuorto]]<br />MO-S 40 Nad Silnicí - [[infanteria fuorto]]<br />MO-S 41 Nad Valchou - [[enireja objekto]]<br />MO-S 42 Nad Hájem - [[artileria gvatejo]] | libera3_tipo = Objektoj de fuortaro | libera4 = 394 viroj | libera4_tipo = Garnizono <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = | commons = Smolkov (fortress) | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''[[Artileria fuortaro]] Smolkov''' ({{Lang-cs|Dělostřelecká tvrz Smolkov}}) estis la plej granda fortikaĵkonstruaĵo de la [[Pionirara grupa komandantejo II Hlučín|II-a pionirara grupa komandantejo]], kies ĝi estis la 5-a memstara konstrua subsektoro. La fuortaro kunigis la ostravan kaj la opavan sektoron de la fortikaĵoj. Konstrue ĝi apartenis ankoraŭ sub [[Pionirara grupa komandantejo II Hlučín|PGK II]], sed taktike ĝi agadis eĉ utile al [[Pionirara grupa komandantejo IV Opava|defendo de regiono de Opava]]. Ĝi estis lokigita sur monteto Padařov super tiama domaro [[Smolkov]] en la loko, kie montaro [[Nízký Jeseník]] transiras en [[malaltebenaĵo]]n ĉirkaŭ la rivero [[Opava (rivero)|Opava]]. Ĝi konsistis el [[infanteria fuorto]], [[artileria fuorto]], [[artileria turniĝonta turo]], [[artileria gvatejo]] kaj [[enireja objekto]]. Ĝi principe diferenciĝis de la ceteraj fuortaroj pro tio, ke ĝi estis lokigita proksimume 800 metroj malantaŭ la ĉefa defendlinio. La ĉefa defendlinio antaŭ la fuortaro situis sur la suda bordo de rivero Opava kaj ĝia dekstra alo estis kreita de fuortoj [[Subsektoro 4./II. Dolní Benešov|MO S-37 kaj S-36]]. Kun la konstruado de la ligantaj pezaj fortikaĵoj de la opava konstrua subsektoro OP S-1 ĝis S-5 estis kalkulita nur en la jaro 1940. La malseka tereno ĉirkaŭ la rivero, trateksita per vico da rojkanaletoj, estis konsiderata kiel sufiĉa kontraŭtanka obstaklo kaj la tuja konstruado de fuortoj ne estis laŭ tiamaj strategoj deviga. Sed malgraŭ tio jam fine de marto de 1937 estis inter Smolkov kaj [[Komárov (Opava)|Komárov]] ĉe [[Opava]] komisiitaj du konstruaj sektoroj de [[Ĉeĥoslovakaj malpezaj fortikaĵoj|malpezaj fortikaĵoj]], kiuj flue ligis al MO S-37 "U Cukrovaru". Tiu ĉi defendlinio, kiu estis ĝis fino de la jaro 1938 tute finita, kreis du sinsekvoj de malpezaj fortikaĵoj mod. 37 plifortigitaj per kelke da objektoj en la 3-a sinsekvo. La malpezaj objektoj tiel plenigis la interspacon inter la rivero kaj la fuortaro kaj ŝirmis la nordan deklivon de la monteto. ==Objektoj de la fuortaro== ===La artileria fuorto MO S-39 "U Trigonometru"=== {{ĉefartikolo|MO-Sm-S 39 U Trigonometru}} Inter la plej gravaj objektoj de la fuortaro apartenis la artileria fuorto MO S-39 orientita direkte al urbo Opava. Tri [[10cm haŭbizo mod. 38|haŭbizoj]] de la fuorto devis krei netrapaseblan pafbaraĵon en la valo de la samnomata rivero. La pafadoj de la haŭbizoj devis tuŝi kun la pafado de artileria fuorto el [[Šibenice (artileria fuortaro)|artileria fuortaro Šibenice]], kiun oni komencis konstrui proksimume 10 km okcidente de urbo Opava. Interesaĵo de tiu ĉi fuorto estis, ke en la [[diamanta fosaĵo|ŝirma fosaĵo]] sub la pafejoj de kanonoj estis farita savelirejo kun dimensioj de pordo 94 x 200 cm kaj en faro kiel ĉe normala memstara infanteria fuorto. Tra tiu ĉi elirejo, kiun la ceteraj fuortaro ne havis, povis sur la surfaco eliri la pioniroj por ripari damaĝojn kaŭzitaj per batalagado. Sed estis ĉi tie ankoraŭ kamuflita sekreta savelirejo, tra kiu la garnizono povis savi sin okaze de ŝutplenigo de la ĉefa galerio kaj la enirejo en S-39. La betonado de la plej granda objekto de la fuortaro Smolkov - de la artileria fuorto MO S-39 - estis farita en partoj en junio kaj aŭgusto de 1937. Tiu ĉi proceduro estis devigita pro grandaj dimensioj de la fuorto, kio el teknika vidpunkto postulis fari [[ekspansia junto|ekspansian junton]] ===La turniĝonta artileria turo MO S-38 V Lese=== La artileria turniĝonta turo devis agadi precipe utile al la [[Pionirara grupa komandantejo II Hlučín|ostrava sektoro]] kun maksimuma pafdistanco ĝis MO S-16. Sed ĝi povis plifortigi ankaŭ lapafbaraĵon de la artileria fuorto. La konstruado de la turo estis komisiita nur en la jaro 1937, tial somere de la sekvanta jaro oni intense laboris en ĝia ĉirkaŭaĵo ===La infanteria fuorto MO S-40 Nad Silnicí=== La ĉefa tasko de la kvarkloŝa infanteria fuorto MO S-40 estis gvidado de la artileria pafado de la fuortara baterio.La artileria gvatisto en ĝia kloŝo havis belegan vidon fakte ĝis maksimuma pafdistanco de la haŭbizoj. La pezaj maŝinpafiloj en ĝiaj randaj kupoloj de la fuorto poste ŝirmis la okcidentan deklivon de la fuortaro kaj ili povis efike pripafadi la sub ili kondukantan ŝoseon el Smolkov al [[Hrabyně]]. ===La artileria gvatejo MO S-42 Nad Hájem=== La objekto MO S-42 estis konstruita kiel klasika [[artileria gvatejo|gvatejo]] precipe por la artileria turniĝonta turo. El tri travidejoj de la gvatkloŝo eblis travidi la pejzaĝon de [[Hlučín]] oriente ĝis Opava. Ĝisvidi eblis el ĝi eĉ al [[MO S-19 "Alej"]]. La rekta ĉirkaŭaĵo de la fuorto estis ŝirmata per [[Malpeza maŝinpafilo mod. 26|malpeza maŝinpafilo]] en sespafeja [[Plafonaj blendaj elementoj en la ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj|kloŝo]] lokigita sur la supraĵo de la fuorto. ===La enireja objekto MO S-41 Nad Valchou=== La enireja objekto MO S-41 estis armigita per du [[4cm kanono mod. 36|kontraŭtankaj kanonoj]], celitaj al ĉirkaŭaj ŝoseoj kondukantaj ambaŭflanke de la fuortaro direkte al Hrabyně. Kunigvojon kreis inter ili la alvetura komunikilo, sur kiu la fuortaro estis provizita. La enirejo en la fuortaron Smolkov estis solvita per rekta koridoro sen deklivaĵo kondukanta en la internon de la fuortaro. La plej granda superkovro de la subteraj spacoj estis en la ĉirkaŭajo de la artileria fuorto kaj la fuortara kazerno - ĉ. 41 metroj. ==Post Munkena interkonsento== {{ĉefartikolo|Munkena interkonsento}} Pri tiu tempo rememoras "plenuma rotestro" de la fuortaro serĝento pli longe deĵoranta Josef Blahut: {{citaĵo|"Tuj post la anonco pri forŝovo estis forveturigataj ĉiuj rezervoj kaj municio, precipe artileriaj [[Grenado (eksplodaĵo)|grenadoj]] por montaraj kanonoj. La grenadoj estis metitaj en kestoj en la suba etaĝo de la [[MO-Sm-S 39 U Trigonometru|artileria fuorto]] ĝis plafono. Tio montriĝis kiel tre nepraktika kaj la supraj kestoj estis demetataj tre malfacile. Plie ili devis esti elportitaj trans alta fosaĵo de la fuorto. En la tago de retiriĝo la komandanto de fuortaro ordonis al mi, por ke mi kun kelke da soldatoj trairu la tutan fuortaron kaj verkontrolu, ĉu tie io ne restis. Krom forgesita kesto kun elektromaterialo estis ĉio malplena. En senhelpa kolero mi almenaŭ liberigis [[kluĉilo]]n de lifto en la artileria fuorto, kiu kun bruego frakasiĝis en la subterejon. Kiam mi lastfoje rigardis per teleskopo al la rivero Opava, mi vidis jam sur ĝia norda bordo kuŝi germanajn soldatojn preparitaj por anekso de la fortikaĵa zono. Mi estis la lasta soldato foriranta el la fuortaro Smolkov. |Josef Blahut}} ==Ostrava operaco== {{ĉefartikolo|Ostrava operaco}} Dum la Ostrava operaco en [[aprilo]] de [[1945]] eĉ sovetaj armeaj korpusoj timis ekataki la fuortaron, ili ĉirkaŭiris ĝin tra [[Hrabyně]]. ==Nuntempo== Ekde la 1950-aj jaroj la fuortaro Smolkov funkcias kiel deponejo de [[Ĉeĥoslovaka popola armeo|ĉeĥoslovaka]], kaj pli poste de [[Armeo de Ĉeĥa respubliko|ĉeĥa armeo]], do ĝia interno ne estas por publiko alirebla. Tra surfaco de la fuortaro, rekte ĉirkaŭ la objekto MO-S 39, kondukas {{turisma marko|verda}} verda turisma vojo. == Listo de objektoj == {| class="wikitable" |- ! colspan="10" | Artileria fuortaro Smolkov |- ! Foto !! Pluaj<br />fotoj !! Markigo !! Nomo !! Rezistkapablo !! Dato de betonado !! Volumeno (m³) !! Lokigo !! Notoj |- | [[Dosiero:Háj ve Slezsku, Smolkov, MO-S 38 (2015-04-14; 08).jpg|100px|MO S-38 V Lese]] || {{Commonscat en tabelo|MO-Sm-S 38 V lese casemate}} || MO S-38 || V Lese || IV || 23-a de majo-1-a de junio 1938 || 2 826 || {{Koord|49.8962556|18.0811747|regiono=CZ}} || duetaĝa |- | [[Dosiero:Háj ve Slezsku, Smolkov, MO-S 39 (rok 2001; 01).jpg|100px|MO S-39 U Trigonometru]] || {{Commonscat en tabelo|MO-Sm-S 39 U trigonometru casemate}} || MO S-39 || U Trigonometru || IV || 16-a–22-a de junio 1937<br/>4-a-14-a de aŭgusto 1937 || 1 564<br/>3 714 || {{Koord|49.8960556|18.0785414|regiono=CZ}} || duetaĝa |- | [[Dosiero:Háj ve Slezsku, Smolkov, MO-S 40 (2015-04-14; 01).jpg|100px|MO S-40 Nad Silnicí]] || {{Commonscat en tabelo|MO-Sm-S 40 Nad silnicí casemate}} || MO S-40 || Nad Silnicí || IV || 30-a de novembro–5-a de decembro 1936 || 2 705 || {{Koord|49.8967611|18.0770444|regiono=CZ}} || duetaĝa |- | [[Dosiero:Háj ve Slezsku, Smolkov, MO-S 41 (2015-04-14; 02).jpg|100px|MO S-41 Nad Valchou]] || {{Commonscat en tabelo|MO-Sm-S 41 Nad Valchou casemate}} || MO S-41 || Nad Valchou || IV || 2-a–14-a de novembro 1937 || 4 715 || {{Koord|49.8924144|18.0800928|regiono=CZ}} || duetaĝa |- | [[Dosiero:Háj ve Slezsku, Smolkov, MO-S 42 (2015-04-14; 06).jpg|100px|MO S-42 Nad Hájem]] || {{Commonscat en tabelo|MO-Sm-S 42 Nad Hájem casemate}} || MO S-42 || Nad Hájem || IV || 24-a–29-a de oktobro 1936 || 1 715 || {{Koord|49.8972706|18.0828317|regiono=CZ}} || duetaĝa |} == Literaturo == * DURČÁK, Josef. : ''Opevňování Ostravska v letech 1935 až 1938.'' 2. vyd. Opava : AVE Centrum, 2005. ISBN 80-86268-05-5. * [[Petr Tomašovský|TOMAŠOVSKÝ, Petr]]. : [[Atlas objektů těžkého opevnění úseku Moravská Ostrava|''Atlas objektů těžkého opevnění úseku Moravská Ostrava.'']] 1.vyd. Opava : AVE Centrum, 2000. {{ISBN|80-86268-01-2}} == Rilataj artikoloj == * [[Sektoro Moravia Ostrava]] * [[Šibenice (artileria fuortaro)|Artileria fuortaro Šibenice]] ==Eksteraj ligiloj== * {{commonscat linio|Smolkov (fortress)}} {{PGK II Hlučín}} {{Ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj}} [[Kategorio:Artileriaj fuortaroj de ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj|Smolkov]] [[Kategorio:PGK II Hlučín]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en Háj ve Slezsku]] [[Kategorio:Nízký Jeseník]] shzi80c9e2uxw7ptnzcyjql46oudz6o 0 31835 9480579 9164625 2026-09-22T22:05:24Z Carnby 26659 Kolorindekso 9480579 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:GasCan.jpg|eta|Ujo kun usonaj kaj britaj galjonoj]] [[Dosiero:Gasoline unit.svg|eta|Unuoj por [[nafto]] uzataj en la mondo: {{Kolorindekso|6baed6|[[Litro]]}}<br/>{{Kolorindekso|e41a1c|Usona galjono}}<br/>{{Kolorindekso|ff8800|Imperia galjono}}<br/>{{Kolorindekso|d9d9d9|Sen informoj}}]] '''Galjono''' estas mezurunuo de [[volumeno]] iam uzita en [[Britio]] kaj ankoraŭ uzata en [[Usono]]. El diversaj historioj difinoj la sekvaj restas aktualaj: * '''Brita galjono''' valoras 4,54609 [[litro]]jn. * '''Usona malseka galjono''' (la galjono plej ofte uzata en Usono) valoras 3,785411784 [[litro]]jn (231 kubajn [[colo]]jn). * '''Usona seka galjono''' valoras 4,4048428032 [[litro]]jn (268,8 kubajn [[colo]]jn). La difino de galjono estas ligita al la difino de [[pajnto]]: en unu galjono estas 8 pajntoj. {{Projektoj|ReVo=galjon}} [[Kategorio:Mezurunuoj de volumeno]] gelc60thmvbmq77jcp2mjxtqxerud9z 0 32216 9480345 9425347 2026-09-22T14:37:00Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9480345 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = municipo | mapo = Zwijndrecht Antwerp Belgium Map.svg | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Antverpeno}} | latitudo = 51/13/0/N | longitudo = 04/19/0/E | regiono-ISO = BE-VAN | situo sur mapo = Belgio | situo de = Situo de Zoersel en [[Belgio]] | areo = 20.13 | horzono = [[GMT]]+1h<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 2070 | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 11 | bildo = Parochiekerk Sint-Martinus (1).jpg }} '''Zwijndrecht''' ([[nederlande]] [ZVEJNdreĥt]) estas [[municipo]] en Belgio. Ĝi apartenas al la [[Flandra Regiono]], al la [[provinco Antverpeno]] kaj al la samnoma distrikto (arondismento) ''Antverpeno'' - unu el tri distriktoj de la provinco. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} ĝi havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|11005}}}} loĝantojn, komence de {{WikidataLoĝantaroDato}} {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}}} loĝantojn, sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Ekde 1977 la municipo [[Burcht]] apartenas al Zwijndrecht, la ĉefa municipo. == Publika transporto == Zwijndrecht havas [[stacidomo]]n ĉe la fervoja linio 59 inter [[Antverpeno (urbo)|Antverpeno]] kaj [[Sint-Niklaas]]. La Antverpena tramo linio 3 veturas de [[Merksem]] en Antverpeno tra Zwijndrecht al la ''Park+Ride'' (parkejo) ĉe la limo kun [[Melsele]] ([[Orienta Flandrio]]) == Gefiloj == *[[Jozef IJsewijn]], filologo klasika == Eksteraj ligiloj == * [http://www.zwijndrecht.be Retpaĝo de la municipo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20201027063140/http://www.zwijndrecht.be/ |date=2020-10-27 }} ({{nl}}) {{Projektoj}} {{Provinco Antverpeno}} {{Ĝermo|Belgio}} 1mj4846ojh6nb0mv6lakvg4l05u9hcp 0 32601 9480702 9139532 2026-09-23T07:29:56Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480702 wikitext text/x-wiki {{Geokesto2 | urbo <!-- jen, por simpla uzo, nur malmultaj el la eblaj parametroj - laŭplaĉe eblas plivastigo --> | nomo = Adeno | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-ar|عدن}} | alia_nomo_noto = | alia_nomo1 = | kategorio = urbo | etimologio = | oficiala_nomo = | dosiero = PhotoGrid_Plus_1617017736492.jpg | dosiero_grandeco = 300px | dosiero_priskribo = | flago = | blazono = | lando = Jemeno | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = | ŝtato_tipo = | regiono = | regiono_noto = | regiono_tipo = | distrikto = | distrikto_tipo = | histregiono = | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono_tipo = | parto_tipo = | parto = | rivero = [[Golfo de Adeno]] | rivero_tipo = Maro | montaro = | situo = | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 12 | lat_m = 48 | lat_s = 00 | lat_NS = N | long_d = 45 | long_m = 02 | long_s = 01 | long_EW = E | areo = | areo_rondumo = | areo_urbo = | loĝantaro = 550744 | loĝantaro_dato = 2005 | loĝantaro_denseco = | loĝantaro_urbo = | establita = | establita_tipo = | dato = | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = | horzono = UTC+3 | horzono_DST = | poŝtkodo = | mapo_priskribo = Situa mapo de Adeno | mapo_lokumilo = Adeno | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = Situo de la urbo en Jemeno | mapo1_lokumilo = Jemeno | mapo2_lokumilo = Azio | retpaĝo = | commons = Aden | notoj = {{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|stroke-color=#000000|zoom=10|frame-align=center|frame-width=260}} }} [[Dosiero:Old Town Aden Yemen.jpg|eta|urbocentra impreso]] [[Dosiero:Street Scene Aden Yemen.jpg|eta|Strata sceno dum la jaro [[1999]]]] [[Dosiero:Jemeno en la jaro -100.svg|eta|La regnoj de la suda [[Araba Duoninsulo]] ĉirkaŭ la jaro [[-100|100 antaŭ nia erao]], Adeno markita en la regno [[Himjaro]]]] '''Adeno'''<ref>[https://www.akademio-de-esperanto.org/decidoj/10oa.html Deka Oficiala Aldono al la Universala Vortaro]</ref> ({{lang-ar|عدن}}, latinliterigo laŭ [[Deutsche Morgenländische Gesellschaft|DMG]] ʿAdan {{IPA|[ˈʕɑdæn]}}) estas [[haveno|havena]] [[urbo]] en [[Jemeno]]. Ĝi situas borde de la samnoma [[Golfo de Adeno]] kaj inter la jaroj [[1967]] kaj [[1990]] estis ĉefurbo de la komunisma [[Demokratia Popola Respubliko Jemeno]]. Adeno situas en la bovlo de eksa [[vulkana kratero]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Iam ĝi estis brita [[Kolonio Adeno]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=aden}} * [http://www.bartleby.com/65/ad/Aden.html informoj de la retpaĝaro "Barleby" pri Adeno] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050905230546/http://www.bartleby.com/65/ad/Aden.html |date=2005-09-05 }} * [http://www.portofaden.com paĝoj de la adena haveno] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090403025614/http://portofaden.com/ |date=2009-04-03 }} * [http://i-cias.com/e.o/aden.htm ...kaj pliaj informoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20051211143549/http://i-cias.com/e.o/aden.htm |date=2005-12-11 }} * [http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/knew/etc/cron.html ...pri la urbo] {{-|maldekstre}} == Alia signifo == '''Adeno''' ankaŭ estas internacia grekdevena vortoradiko por [[glando]], do organo produktanta sekrecion al interno kaj ekstero de organismo: La vortoradiko estas uzata ekzemple en la medicinaj terminoj [[adenito]] (genra nomo de ĉiuj glandaj inflamoj) kaj [[adenomo]] (glanda tumoro). {{-}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Urboj de Jemeno]] [[Kategorio:Metropoloj]] [[Kategorio:Iamaj ĉefurboj]] swmii9gpv497261c640j6vpxfamljol 0 33888 9480415 9046810 2026-09-22T17:16:37Z Filozofo 3592 /* Historio */ Alĝustigis prononcindikojn 9480415 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Salami aka.jpg|250px|eta|dekstra|Salamo: seka kolbaso.]] '''Kolbaso''' estas [[manĝaĵo]] farata el hakita [[viando]] kun aliaj partoj de besto, [[spico]]j kaj aliaj enhavaĵoj. Ĉi-tiuj enhavaĵoj estas pakataj en manĝebla tegaĵo – tradicie, la [[intesto]] de besto. Freŝa kolbaso estas ĉiam kuirita. Seka kolbaso estas nur sekigita aŭ fumaĵita. La kolbaso estas konservata kontraŭ putriĝo iel ([[fumaĵado]], sekigado, kuirado, fritado kaj poste konservado en graso, aŭ simple en [[fridujo]]). Pecoj de kolbaso (sen tegaĵo) estas populara enhavaĵo en [[pico]] en multaj landoj. == Historio == La vorto devenas el la [[rusa lingvo|rusa]] vorto {{lang|ru|колбаса}} [kolbasá] kaj similas al la [[pola lingvo|pola]] vorto {{lang|pl|kiełbasa}} [keŭbása] (en zamenhofa tempo: [kelbása]).<ref name="etimo">{{Citlibro|Aŭtoro=Ebbe Vilborg|Titolo=Etimologia vortaro de Esperanto, volumo 3: K-M|ISBN=91-85288-21-7|Paĝo=40 }}</ref> Ĝi estas subtenata de la [[Hungara lingvo|hungara]] ''kolbász''<ref name="etimo"/>, laŭ prononco [kólbas], kiu mem devenas de slavaj vortoj. Laŭ [[Jurij Vinniĉuk]], kolbason "inventis" [[ukraino]]j, eĉ nun kolbaso apartenas al la plej famaj specoj de la [[ukraina kuirarto]]. Kiel pruvo - en la urbeto [[Mundare]] ([[Alberto]], [[Kanado]]) estis starigita monumento al la ukraina kolbaso. == Specoj de kolbaso == [[Dosiero:Chorizos P6021974.jpg|300px|eta|Fumaĵigitaj ĉorizoj tipaj de Hispanio]] * [[Ĉaba kolbaso]] * [[Ĉorizo]] * [[Fumaĵita kolbaso]] * [[Karekolbaso]] * [[Kolbasobulko]] (ankaŭ nomita ''hotdogo'') * [[Lukaniko]] * [[Mergezo]] * [[Nigra kolbaso]] * [[Salamo]] * [[Sangokolbaso]] * [[Seka kolbaso]] * [[Somera kolbaso]] [[Dosiero:Knacker vorm raeuchern.jpg|250px|eta|Fumaĵota kolbaso]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Thüringer Rostbratwurst]] {{Projektoj|ReVo=kolbas}} [[Kategorio:Kolbasoj| ]] mpuky4azymxc35bdkdh6xoef7schtr5 0 33903 9480379 9236790 2026-09-22T15:31:34Z Petr Tomasovsky 678 9480379 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|Hanička}} {{Geokesto | muzeo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Artileria fuortaro Hanička | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-cs|Dělostřelecká tvrz Hanička}} | kategorio = muzeo (fuortaro) <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Dělostřelecká tvrz Hanička | moto = | kromnomo = | dosiero = Rokytnice v Orlických horách, Horní Rokytnice, R-S 76 (rok 2010; 08).jpg | dosiero_priskribo = Fuortara objekto R-S 76 "Lom". Eniri en la objekton eblis nur sur ŝtupoj el la subterejo de la fuortaro. <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Regiono Hradec Králové | distrikto = [[Distrikto Rychnov nad Kněžnou|Rychnov nad Kněžnou]] <!-- *** Familio *** --> | parenco = PGK X Rokytnice | ŝoseo = | aliro = el [[Rokytnice v Orlických horách|Rokytnice v O. horách]] | publiko = jes | montaro = Orlica montaro <!-- *** Situo *** --> | situo = Hanička | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 50 | lat_m = 11 | lat_s = 47 | lat_NS = N | long_d = 16 | long_m = 30 | long_s = 33 | long_EW = E <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://www.hanicka.cz www.hanicka.cz] | commons = Hanička (fortress) | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} [[Dosiero:Hanicka schronRS77.jpg|eta|maldekstra|R-S 78 kaj malantaŭe R-S 77]] [[Dosiero:Hanicka ob art.jpg|eta|maldekstra|Artileria fuorto R-S 79]] {{Informkesto artileria fuortaro | nomo = Hanička | dosiero = | priskribo = | situo = norde de [[Rokytnice v Orlických horách|Rokytnice v Or. horách]] | betonado = | objektoj = R-S 76 Lom<br />R-S 77 Pozorovatelna<br />R-S 78 Na pasece<br />R-S 79 Na mýtině<br />R-S 79a U silnice<br />R-S 80 U potůčku | aliaj nomoj = Panské Pole (Herrenfeld) | komandanto = Mikuláš Jaroslav Novák | konstru-firmao = Ing. Bedřich Hlava | hom-ekipo = 426 viroj | bataliono = | roto = | konstruado komenco = 28-an de aŭgusto 1937 }} [[Artileria fuortaro]] '''Hanička''' ({{Lang-cs|Dělostřelecká tvrz Hanička}}), la fuortaro kun poeta nomo (Hanička = Hanjo), estas unu el kvin konstrue finitaj fuortaroj de antaŭmilita defendlinio en norda limo de la [[linio de ĉeĥoslovakaj antaŭmilitaj fortikaĵoj|ĉeĥoslovaka antaŭmilita fortikaĵlinio]]. Kiel la ceteraj, ĝi estis neniam uzita en [[milito]], sed en administrado de [[armeo]] ĝi estis en [[paco|pacaj]] tempoj uzata. Post mallonga tempo de alirebligo por publiko dum la jaroj [[1969]] – [[1975]] ĝi estis eĉ alikonstruita en modernan kontraŭatoman kaŝejon. La fuortaro estis konstruita en malfacile alirebla kaj dense arbarigita tereno en [[Orlica montaro]], 1 km de vilaĝoj [[Panské Pole]] kaj [[Hanička (Rokytnice v Orlických horách)|Hanička]], proksimume 5 km de urbo [[Rokytnice v Orlických horách]]. La konstruado de la fuortaro estis komencita en septembro de [[1936]] kaj ĝi ensumigas en sia konsisto ses [[Peza fortikaĵo|pezajn objektojn]]: ** R S-76 „Lom“ – [[infanteria fuorto]]; ** R S-77 „Pozorovatelna“ – infanteria fuorto; ** R S-80 „Potůček“ – infanteria fuorto; ** R S-78 „Na Pasece“ – [[artileria turniĝonta turo]]; ** R S-79 „Na Mýtině“ – [[artileria fuorto]]; ** R S-79a „U Silnice“ – [[enireja objekto]]. Ĉiuj objektoj estas kunigitaj per subteraj koridoroj en profundeco ĝis 35 m, do en sekureco kontraŭ kia ajn trafo el ekstere. El la batalobjektoj ĉi tien kondukas profundaj liftŝaktoj kaj ŝtuparejoj altaj preskaŭ 30 m. La murojn kaj la plafonojn de la batalobjektoj sub malamika kanonado kreas konstruoj el tre rezistkapabla ferbetono kun dikeco 350 cm. En la tempo de [[Mobilizo en Ĉeĥoslovakio en 1938|mobilizo en Ĉeĥoslovakio]] en [[1938]] la fuortaro estis konstrue finita, sed mankis al ĝi artileria armilaro, ekipaĵaro de la kanona elŝovonta kaj turniĝonta turo kaj partoj de internaj instalaĵoj. La fuortaro poste travivis la germanan okupadon kiel studobjekto kaj provobjekto de germanaj armeaj specialistoj. Ĝi estis celo de ripetata peza kanonado. Post la milito la ĉeĥoslavaka armeo parte purigis ĝin, sed ĝi ne uzis la fuortaron. En la jaro [[1968]] la armeo malfermis ĝin al civiluloj, por ke dum 6 jaroj de alirebligo povu viziti ĝin ĉirkaŭ 130 000 turistoj. Sed en la jaro [[1975]] la fuortaro denove fariĝis sekreta objekto. Dum sekvantaj jaroj ĝi estis alikonstruita en militlaborejon, memkompreneble kun teknikaj parametroj de perfekta kontraŭatoma kaŝejo. Dum en la jaro [[1989]] kaj la sekvanta disiĝo de la respubliko, finiĝis tiu ĉi mistera plano, kaj la fuortaro iĝis en la praktiko finita. Hodiaŭ vizitantoj povas denove trairi tra la [[subterejo]] de la fuortaro. Sed diference de la ceteraj antaŭmilitaj fuortaroj ili ekvidos ĉi tie rimarkindan simbiozon de pli ol 60 jarojn malnova fortikaĵkonstruo kun la plej moderna alikonstruo de ejinterno en la kontraŭatoman kaŝejon. La subteraj ĉambregoj estas apartigitaj per vandoj, modernaj aparatoj en ili, gvidataj per komputeroj. Historia mallarĝtraka fervojo estas kaŝita sub nova planko, ĉie kondukas kvantoj da kabloj kaj tuboj. Onidire eĉ ĉi tie specialistoj de ŝtata polico estis daŭrigontaj en sia batalo kontraŭ interna kaj ekstera malamikoj. ==Rilataj artikoloj== * [[Subsektoro 3./X. Hanička]] {{PGK X Rokytnice v Orlických horách}} {{Ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj}} {{Unua}} [[Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Rychnov nad Kněžnou]] [[Kategorio:Artileriaj fuortaroj de ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj|Hanička]] [[Kategorio:Kulturaj memorindaĵoj en Regiono Hradec Králové]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en Orlica montaro]] [[Kategorio:Muzeoj de ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj]] [[Kategorio:Muzeoj en distrikto Rychnov nad Kněžnou]] o4fsdhdd56ajtmu6ge3ktwmbd65230v 0 34857 9480437 9463429 2026-09-22T18:35:52Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480437 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Creteilpanneau.jpg|eta|282x282px|Signo en la grandurbo de Certier, Francio indikanta ĝiajn ĝemelurbojn]] '''Ĝemelurboj''', '''ĝemelaj urboj''', '''partneraj urboj''', '''fratinaj urboj''' aŭ '''amikecaj urboj''' estas komunumoj kiuj mem elektis transliman longatempan partnerecon kaj kunlaboradon kaj kutime troviĝas intence ne en pleja proksimeco, sed celas transponti kulturajn diferencojn kaj [[interkultura komunikado|interkomprenigi]] la urbanojn kaj eble ankaŭ ekonomia interŝanĝo. Ĝemela rilato povas ekzisti ankaŭ inter provincoj aŭ subŝtatoj. Kontraŭe, la vorto [[duobla urbo]] estas termino por du administre sendependaj urboj, kiuj situas rekte unu apud la alia kaj teorie konsidereblus unusola urbo, sed kiuj estas dividitaj per rivero aŭ per ŝtata aŭ alia administra limo. == Difino == La esprimo ĝemelurboj, ĝemelaj urboj, aŭ partneraj urboj signifas urbojn, kiuj interkonsentis pri speciala partnereco por kultura kaj eble ankaŭ ekonomia interŝanĝo. Kutime, sed ne ĉiam, ĝemelaj urboj estas en malsamaj landoj. Se la urboj A kaj B estas ĝemeloj kaj samtempe B ĝemele kunlaboras kun urbo C, tiuokaze eblas, sed ne necesas, ke A kaj C havas ĝemelan rilaton inter si. Principe urba ĝemeleco estas simetria ligo, sed se unu el la partneroj havas malpli evoluintan strukturon, ĝemeleco povas signifi ankaŭ evoluigan helpon. Ĝemela rilato je urba, provinca aŭ ŝtata nivelo estas vaste bazita, oficiale aprobita, longatempa partnereco inter du komunumoj, regionoj aŭ subŝtatoj en du landoj. Ĝemela rilato iĝas oficiala per subskriba ceremonio de la estroj de la du lokaj jurisdikcioj, post la aprobo de la lokaj urbaj konsilioj, provincaj komisaroj aŭ ŝtataj parlamentanoj. == Historio == En 1944 [[Stalingrado]] kaj [[Coventry]] fariĝis la unuaj ĝemelurboj en la mondo, kaj iniciatis la movadon de ĝemelaj urboj. Ambaŭ urboj estis celoj de peza [[bombardado]] kaj detruo dum la [[Dua Mondmilito]] kaj sekve devis rekonstrui grandajn partojn de la urbo. == Eŭropo == Urboĝemelecoj evoluis en [[Eŭropo]] post la [[Dua Mondmilito]] kaj estis unu el la vojoj interproksimigi la eŭropajn popolojn, cele al evito de plia milito. La kontaktoj pro ĝemeleco intensigu la reciprokan komprenon kaj instigu ankaŭ ekonomian kunlaboron je ĉiuflanka profito. La koncepto de urboĝemeleco estas plej populara en Eŭropo, sed disvastiĝis ankaŭ al aliaj kontinentoj. Precipe eŭropaj urboj serĉis kaj trovis ĝemelojn ankaŭ trans la limoj de Eŭropo. Dum la [[Malvarma milito]] ekestis ankaŭ ĝemelecoj inter la du partoj de dividita [[Germanio]]. Pro tio nun pluraj germanaj urboj havas ĝemelon en la sama, reunuigita lando. Ekde 1989 eŭropaj urboĝemelecoj estas finance subtenataj de [[Eŭropa Unio]]. * [[Konsilio de la Komunumoj kaj Regionoj de Eŭropo|La Konsilantaro de Eŭropaj Komunumoj kaj Regionoj]] (''CEMR - Council of European Municipalities and Regions'') en sia [http://www.ccre.org/docs/twinning_officers.pdf retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130211054840/http://www.ccre.org/docs/twinning_officers.pdf |date=2013-02-11 }} donas liston de la ĝemeliĝaj funkciuloj en ĉiuj Unuiĝintaj Naciaj Komunumoj en ĉiuj Eŭropaj landoj, ne nur en Eŭropa Unio. La organizaĵo havas komitatojn kaj laborgrupojn pri diversaj temoj. * La ĝemeliĝa retejo de la CEMR ([http://www.twinning.org ''Twinning.org'']) donas pli da informoj pri ĝemeliĝo ene de Eŭropo, ne nur de Eŭropa Unio. == Usono == * La ĝemelurbaj rilatoj inter Usono kaj eksterusonaj landoj komenciĝis post la Dua Mondmilito kaj evoluis al nacia movado kiam laŭ iniciato de Prezidento [[Dwight D. Eisenhower]] en 1956 kreiĝis la organizaĵo ''Sister Cities International'' (Fratinaj Urboj Internaciaj). Origine parto de la Usona Nacia Ligo de Urboj (''National League of Cities''), pro enormaj kreskado kaj populareco en 1967 [http://www.sister-cities.org Sister Cities International] (SCI) iĝis aparta, [[Neprofitcela organizaĵo|senprofitcela korporacio]]. La intenco de Prezidento Eisenhower estis partoprenigi individuojn kaj organizojn je ĉiu nivelo de la socio en [[civitana diplomatio]], esperante ke {{J|interhoma rilato}}, instigitaj de ĝemelaj rilatoj urbaj, provincaj kaj ŝtataj, malpliigos la ŝancon ke okazos estontaj tutmondaj konfliktoj. Tiu senprofitcela civitan-diplomatia reto celas krei kaj fortigi partnerecojn inter usonaj kaj eksterusonaj komunumoj por pliigi tutmondan kunlaboradon je komunuma nivelo, instigi [[Kultura interkompreniĝo|kulturan interkompreniĝon]] kaj stimuli [[Ekonomia evoluo|ekonomian evoluon]]. Ĝi kondukas la movadon por loka komunuma evoluo kaj volontula aktivado per instigi kaj kapabligi individuajn civitanojn, municipajn oficistojn kaj komercestrojn realigi longdaŭrajn programojn de reciproka avantaĝo. Entute estas pli ol 2000 usonaj urboj kiuj havas de 1 ĝis ĉirkaŭ 15 ĝemeliĝojn en la tuta mondo. * [[Amikeca Armeo Internacia]] ([http://friendshipforce.org/ ''Friendship Force International'']). Tiu ĉi organizaĵo, kreita en 1977, donas ŝancojn por esplori novajn landojn kaj kulturojn per kunigo de homoj je persona nivelo. == Oceanio == * Aŭstralia Ĝemelurba Asocio ([http://www.sistercitiesaustralia.com ''Sistercities Australia''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130410095040/http://sistercitiesaustralia.com/ |date=2013-04-10 }}). [http://www.sistercitiesaustralia.com/Sister-Cities-Links.html Ĉi tie] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130409194625/http://www.sistercitiesaustralia.com/Sister-Cities-Links.html |date=2013-04-09 }} oni trovas ligilojn al ĝemeliĝoj de multaj aŭstraliaj urboj. * Nov-Zelanda Ĝemelurba Asocio ([http://sistercities.org.nz/ ''Sistercities New Zealand''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130518001824/http://sistercities.org.nz/ |date=2013-05-18 }}). [http://sistercities.org.nz/index.php?s=cities Ĉi tie] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160307025229/http://sistercities.org.nz/index.php?s=cities |date=2016-03-07 }} oni trovas ligilojn al ĝemeliĝoj de multaj nov-zelandaj urboj. == Azio == * Japana organizo de lokaj registaroj por subteni internaciajn aktivecojn de lokaj registaroj ([http://www.clair.or.jp/e/ ''CLAIR Council of Local Authorities for International Relations'']). * Korea Asocio de 16 urboj kaj provincoj i.a. por subteni internaciajn aferojn de lokaj registaroj kaj promocii kunlaboron inter la lokaj registaroj de Korea Respubliko, Ĉinio kaj Japanio ([http://www.gaok.or.kr/eng/e02_act/act040.jsp ''Governors Association of Korea''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120126213949/http://www.gaok.or.kr/eng/e02_act/act040.jsp |date=2012-01-26 }}). == Tutmonde == * Tutmonda Reto de Komunumoj, lokaj kaj regionaj Registaroj. Unuiĝintaj Komunumoj kaj lokaj Registaroj. ([http://www.uclg.org/ ''UCLG: United Cities and Local Governments, The Global Network of Cities, local and regional Governments'']) == Rolo de Esperanto kaj fruktodonaj ĝemeliĝoj == Ofte ĝemelaj urboj situas ne nur en malsamaj landoj, sed eĉ en malsamaj lingvo-regionoj. Kadre de la [[Kunlaborado|kunlaboro]] samcelaj organizaĵoj, kluboj ktp. en urboĝemeloj, la [[Esperanto-organizo]]j ĝuas la avantaĝon de facila interkompreniĝo. Tial ili foje estas motoroj aŭ eĉ pioniroj de ĝemeliĝoj. Fruktodonaj ekzemploj estas jenaj ĝemelecoj: * [[Herzberg am Harz|Herzberg]] en [[Germanio]] kaj [[Góra]] en [[Pollando]] * [[Malbork]] en [[Pollando]] kaj [[Sölvesborg]] en [[Svedio]] * [[Brno]] en [[Ĉeĥio]] kaj [[Stutgarto]] en Germanio * [[Tiĥvin]] en [[Rusio]] kaj [[Hérouville-Saint-Clair]] en [[Francio]] * [[Alkmaar]] en [[Nederlando]] kun [[Darmstadt]] en [[Germanio]] kaj [[Troyes]] en [[Francio]] kaj [[Tata]] en [[Hungario]] plus [[Brescia]] en [[Italio]] kiel ĝemelurbo de [[Troyes]] kaj [[Darmstadt]] Foje Esperanto-grupo de urba centro sekvas la ĝemelurbajn rilatojn de ĝis propra urbo kaj flegas rilatojn kun la Esperanto-grupoj de la ĝemelaj urboj. Tiuj rilatoj povas konsistas precipe en ĉiujaraj personaj renkontiĝoj kaj sporadaj retaj kunsidoj. Dum la 88-a [[Itala Kongreso de Esperanto]] ([[Assisi]]), okazis per la prelego pri ĝemelaj urboj fare de [[Luigi Fraccaroli]] kaj [[Debora Rossetti]]. Dum la jaro 2022 la 89-a Itala Kongreso de Esperanto (okazonta en [[Breŝo]]) temos ĝuste pri ĝemelaj urboj. La temo vortumiĝas tiel: “Paco ne okazas hazarde: la aktiva rolo de ĝemelurbaj rilatoj en la konstruo de eŭropa popolo”. == Reta Informilo pri Ĝemelaj Urboj == * "Informiloj pri Ĝemelaj Urboj" [http://www.esperanto.fi/ghemelurboj/] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20141218172425/http://www.esperanto.fi/ghemelurboj/ |date=2014-12-18 }}, * en UEA-Vikio: [https://uea.org/vikio/Informilo_pri_%C4%9Cemelaj_Urboj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180813154043/https://uea.org/vikio/Informilo_pri_%C4%9Cemelaj_Urboj |date=2018-08-13 }} == Listo de Ĝemelaj Urboj == * [[Listo de ĝemelaj urboj laŭ landonomo]] == Informo en UEA-Vikio kaj Fejsbuko == Vidu en UEA-Vikio [https://uea.org/vikio/%C4%9Cemelaj_Urboj] paĝojn kun diversaj informoj pri Ĝemelaj Urboj. En Fejsbuko vidu [https://www.facebook.com/Ghemelaj-Urboj-1691322684436611/]. == Vidu ankaŭ == * [[Duurbo]] {{Projektoj}} [[Kategorio:Ĝemelurboj|*]] [[Kategorio:Kulturo]] [[Kategorio:Internaciaj rilatoj]] r0p0ptyw2jh56g6ess1n17knyzsjqve 0 36020 9480691 9473104 2026-09-23T06:39:57Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480691 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Robert Delaunay, 1913, Premier Disque, 134 cm, 52.7 inches, Private collection.jpg|eta|upright=1.35|[[Robert Delaunay]], 1912–13, ''La Unua Disko'', 134 cm (52.7 in.), Privata kolekto.]] [[Dosiero:Fugue.JPG|eta|''[[Fugo]]'' (1914) fare de [[Vasilij Kandinskij]]]] '''Abstraktismo''' (aŭ '''abstrakta arto''') estas artobranĉo, kiu aperis komence de la [[20-a jarcento]], kiam la pentristoj foriĝis de la ripetado kaj stilo de la ĝistiamaj pentristoj. Oni parolis pro tio pri "senobjekta arto", kaj la konvinkitaj pri absoluta pentroarto. Abstraktismo ekis ĉirkaŭ 1910 kaj travivis la tutan 20-an jarcenton paralele kun aliaj stiloj. Ĝi enkalkulas multajn skolojn pli aŭ malpli efemerajn, kun pli aŭ malpli famaj nomoj: rusa konstruismo, okcidenteŭropa lirika abstraktismo, usona aga pentrado kaj aliaj. == Ecaro == Abstraktismo estas precipe pentra kaj skulpta nefigura stilo. Ĝi alternis inter pli severa, geometria aspekto trovebla ĉe la rusaj kaj germanaj iniciatintoj, pliposte en [[minimumismo]], kaj pli libera aspekto trovebla ekzemple en okcidenteŭropa kaj usona makulaj kaj gestaj verkoj. Fama ekzemplo de tiu dua aspekto estas la vastegaj pentraĵoj de [[Jackson Pollock]], sur kiuj li promenis, ellasante la farbojn rekte el potoj aŭ ŝprucigante ilin per la peniko, tiel kreante platan spacon kun ĉie egale fortaj partoj, kun efekto de ĉiokovro (''all over''). Abstraktismo longe eminente prezentis kaj ankoraŭ certagrade prezentas arton por elito, kiun ordinara publiko malakceptas. == Tendencoj == La verkoj de [[optika arto]] estas abstraktaj, kaj multaj el la plej konataj estis kreitaj en blankaj kaj nigra koloroj. Ĝenerale, ili okazigas en la rigardanto la impreson de [[movo]], de la ekzisto de kaŝitaj bildoj, de modeloj de briloj kaj vibrado, aŭ de ŝvelo kaj misformado. En la verkoj de optika arto la rigardanto partoprenas aktive movante sin por kapti la optikan efekton komplete, kaj pro tio videblas kombinoj aŭ ripetoj de formoj, figuroj aŭ modeloj; oni uzas ankaŭ simplajn geometriajn figurojn kiel ortanguloj, kvadratoj, trianguloj aŭ cirkloj. == Artistoj == * [[César Baldaccini]] * [[Vasilij Kandinskij]] * [[Paul Klee]] * [[Kazimir Maleviĉ]] * [[Piet Mondrian]] * [[Henry Moore]] * [[Francis Picabia]] * [[Jackson Pollock]] * [[Mark Rothko]] * [[Antoni Tàpies]] * [[Zao Wou-Ki]] === Abstraktaj pentristoj === * [[Vasilij Kandinskij]] (1866-1944) * [[František Kupka]] (1871-1957) * [[Piet Mondrian]] (1872-1944) * [[Vojtěch Preis]]sig (1873-1944) * [[Paul Klee]] (1879-1940) * [[Kazimir Severinoviĉ Maleviĉ]] (1879-1935) * [[Auguste Herbin]] (1882-1960) * [[Hans Arp]] (1887-1966) * [[Roger Bissiere]] (1888-1964) * [[Alberto Magnelli]] (1888-1971) * [[Hilla von Rebay]] (1890-1967) * [[Joan Miró]] (1893-1983) * [[Enrico Prampolini]] (1894-1956) * [[Geer van Velde]] (1897-) * [[Hans Hartung]] (1904-1989) * [[Willem de Kooning]] (1904-) * [[Giuseppe Santomaso]] (1907-1990) * [[Gustave Singier]] (1909-1984) * [[Alfred Messanier]] (1911-) * [[Gottfried Goebel]] (1906-) * [[Maria Helene Vieira de Silva]] (1908-1992) * [[Afro]] (1912-1976) * [[Jackson Pollock]] (1912-1956) * [[Jean-Paul Riopelle]] (1923-2002) == Vidu ankaŭ == * [[Abstraktado]] * [[Abstrakta ekspresionismo]] * [[Moderna arto]] * [[Suprematismo]] == Eksteraj ligiloj == * http://www.artelino.com/articles/abstract_art.asp <!-- ro:Abstract Art (engl.) --> * http://www.abstract-art.com/index.shtml {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100921162655/http://abstract-art.com/index.shtml |date=2010-09-21 }} <!-- ro:abstract-art.com --> * http://www.fernand-verhaegen.be {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20040518042440/http://www.fernand-verhaegen.be/ |date=2004-05-18 }}, <!-- fr:rubrique « Chroniques artistiques »). --> {{Projektoj|ReVo=abstra.0ismo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Abstrakta arto| ]] [[Kategorio:Abstraktado]] [[Kategorio:Ismoj]] [[Kategorio:Abstraktismaj pentristoj]] oapl0acoxqvf1cb68m076ovl7dm8rka 0 36786 9480630 9351912 2026-09-23T00:23:31Z Rizbulo 263535 9480630 wikitext text/x-wiki {{Informkesto milito |kunpuŝiĝo = Ĉina enlanda milito |konflikto = |dosiero = ChineseCivilWarCollage.PNG |komento = Dekstrume de supre: Komunistaj soldatoj ĉe la Batalo de Siping ; Islamaj soldatoj de la NRA; Mao Zedong en la 1930-aj jaroj; Chiang Kai-shek inspektanta soldatojn; CCP- generalo Su Yu inspektante soldatojn baldaŭ antaŭ la Menglianggu-kampanjo |daŭro = 1927-1950 |loko = [[Ĉinio]] |rezulto = Komunista venko<br />Starigo de la Populara Respubliko Ĉinio.<br />Ekzilo de la naciistoj al la insulo de Tajvano. |flanko1 = [[Ĉina Nacia Partio]] |flanko2 = [[Ĉina Komunista Partio]] |komandanto1 = Chiang Kai-shek |komandanto2 = Mao Zedong Zhu De [[Lin Biao]] |forto1 = 4.300.000 <small>(julio 1945)</small><br /> 2.500.000 <small>(1946)</small><br /> 3.650.000 <small>(junio 1948)</small><br />1.490.000 <small>(junio 1949)</small> |forto2 = 1.200.000 <small>(julio 1945)</small><br /> 1.200.000 <small>(1946)</small><br /> 2.800.000 <small>(junio 1948)</small><br /> 4.000.000 <small>(junio 1949)</small> |perdoj1 = |perdoj2 = }} La '''Ĉina enlanda milito''' estis [[enlanda milito]] batalita inter la [[Kuomintango]] (KMT aŭ Ĉina Nacia Partio), la reganta partio de la Respubliko de Ĉinio tiutempe, kaj la [[Komunista Partio de Ĉinio]] (KPĈ). Ĝi estis batalita por la rego de Ĉinio, kaj rezultis en la divido de Ĉinio en la Respubliko de Ĉinio (nun ofte nomata [[Tajvano]]) kaj la [[Ĉina Popola Respubliko]] (sur [[Kontinenta Ĉinio]]). == Antaŭaĵoj == Ekde [[1905]], la Naciisma Partio ([[Kuomintang]]) de [[Sun Jatsen]] intencis faligi la manĉuan dinastion. Sed la movado estis dividata. En Nankino, Sun estis elektita prezidanto de revolucia asembleo. En [[Pekino]], Yuan Chegai estis nomita ĉefministro de Nacia Asembleo. Kiam la imperiestro rezignis la tronon, Sun akceptis ke Yuan iĝu provizora prezidento en marto [[1912]]. Sed ĉi tiu fariĝis imperiestro je la [[12-a de decembro]] [[1915]]. Lia morto, en sekva jaro, kaŭzis politikan ĥaoson. Sude, helpate de rusoj, Sun reorganizis la Kuomintang-on kaj kreis respublikan registaron en [[Kantono (Ĉinio)|Kantono]]. Norde, Pekino estis disputata de manĉua guberniestro Zhang Zuolin kaj respublikana generalo Feng Yuxiang. En [[Ŝanhajo]], komencis aperi rezisto de [[Ĉina Komunista Partio]] kreita je la [[1-a de julio]] [[1921]] kiu alianciĝis al Kuomintang en [[1923]]. == Enlanda Milito == Post la morto de Sun, en [[1925]], lia bofrato, Chiang Kai-shek, komandis la nacionalisman armeon kaj konkeris Hankovon en januaro de [[1927]], [[Ŝanhajo]]n en la [[21-a de marto]] kaj [[Nankino]], je [[24-a de marto]]. Tie li instalis ĉefurbon. La forigo de komunistoj el [[Ŝanhajo]] ekis la batalon inter Kuomintang kaj ĈKP (Ĉina Komunisma Partio), en [[1927]]. En sekva jaro, la bataloj en nordo rezultis unuecon de Ĉinio. Chiang ekprezidis Ŝtatan Konsilantaron, kiu unuigis la registaroj de Pekino kaj Nankino. En sekvaj jaroj, Chiang konkeris la valon de Jangzio de la "[[Ruĝa Armeo]]" kreita en [[1928]] de ĈKP. Li pruvis forpuŝi la komunistojn el Ĝjangŝjio, kaj ili devis ekis, sub komando de [[Mao Zedong]] kaj [[Zhou Enlai]], la [[Granda Marŝado|Grandan Marŝadon]] ĝis Ŝenŝjio ([[1934]]). == Dua Mondmilito == Dum la [[Dua Mondmilito]], Ĉinio diseriĝis je tri regionoj: unua okupita de komunistoj, dua sub kontrolo de naciistoj kaj tria okupita de [[Japanio]] ekde [[1931]]. La situo favoris la reorganizon de komunismaj fortoj norde kaj oriente. Samtempe, Kuomintang putriĝis per korupteco de ĝiaj estroj. == Eko de ĈPR == La enlanda milito rekomencis post la fino de [[Dua Mondmilito]] kaj, inter [[1945]] kaj [[1947]], komunistoj kreis provizoran registaron, distribuis terojn kaj renomis la Ĉinan Ruĝan Armeon kiel [[Popola Liberiga Armeo]], kaj, malgraŭ la [[Usono|usona]] helpo al Kuomintang, ili pligrandigis kontrolon de bienaj regionoj kaj malgrandaj kaj mezgrandaj urboj. En [[1949]], ili konkeris grandajn urbojn, kiel [[Nankino]]n kaj [[Pekino]]n. La Popola Respubliko estis instalita en la [[1-a de oktobro]] kaj devigis la Kuomintang foriris al [[Tajvano]]. La konkero de ĉina kontinenta teritorio estis kompleta en [[1950]]. == Vidu ankaŭ == * [[Mao Zedong]] * [[Ĉina Popola Respubliko]] * [[Komunista Partio de Ĉinio]] * [[Nacia Revolucia Armeo]] {{projektoj}} [[Kategorio:Ĉina enlanda milito| ]] a8qyyf1fbvuf5ckt1r2zonm34gda2tu 9480631 9480630 2026-09-23T00:29:44Z Rizbulo 263535 /* iomete da korektoj */ 9480631 wikitext text/x-wiki {{Informkesto milito |kunpuŝiĝo = Ĉina enlanda milito |konflikto = |dosiero = ChineseCivilWarCollage.PNG |komento = Dekstrume de supre: Komunistaj soldatoj ĉe la Batalo de Siping ; Islamaj soldatoj de la NRA; Mao Zedong en la 1930-aj jaroj; Chiang Kai-shek inspektanta soldatojn; CCP- generalo Su Yu inspektante soldatojn baldaŭ antaŭ la Menglianggu-kampanjo |daŭro = 1927-1950 |loko = [[Ĉinio]] |rezulto = Komunista venko<br />Starigo de la Populara Respubliko Ĉinio.<br />Ekzilo de la naciistoj al la insulo de Tajvano. |flanko1 = [[Ĉina Nacia Partio]] |flanko2 = [[Ĉina Komunista Partio]] |komandanto1 = Chiang Kai-shek |komandanto2 = Mao Zedong Zhu De [[Lin Biao]] |forto1 = 4.300.000 <small>(julio 1945)</small><br /> 2.500.000 <small>(1946)</small><br /> 3.650.000 <small>(junio 1948)</small><br />1.490.000 <small>(junio 1949)</small> |forto2 = 1.200.000 <small>(julio 1945)</small><br /> 1.200.000 <small>(1946)</small><br /> 2.800.000 <small>(junio 1948)</small><br /> 4.000.000 <small>(junio 1949)</small> |perdoj1 = |perdoj2 = }} La '''Ĉina enlanda milito''' estis [[enlanda milito]] batalita inter la [[Kuomintango]] (KMT aŭ Ĉina Nacia Partio), la reganta partio de la Respubliko de Ĉinio tiutempe, kaj la [[Komunista Partio de Ĉinio]] (KPĈ). Ĝi estis batalita por la rego de Ĉinio, kaj rezultis en la divido de Ĉinio en la Respubliko de Ĉinio (nun ofte nomata [[Tajvano]]) kaj la [[Ĉina Popola Respubliko]] (sur [[Kontinenta Ĉinio]]). == Antaŭaĵoj == Ekde [[1905]], la Nacia Partio ([[Kuomintango]]) de [[Sun Jatsen]] intencis faligi la manĉuan dinastion. Sed la movado estis dividata. En Nankino, Sun estis elektita prezidanto de revolucia asembleo. En [[Pekino]], Yuan Chegai estis nomita ĉefministro de Nacia Asembleo. Kiam la imperiestro rezignis la tronon, Sun akceptis ke Yuan iĝu provizora prezidento en marto [[1912]]. Sed ĉi tiu fariĝis imperiestro je la [[12-a de decembro]] [[1915]]. Lia morto, en sekva jaro, kaŭzis politikan ĥaoson. Sude, helpate de rusoj, Sun reorganizis la Kuomintangon kaj kreis respublikan registaron en [[Kantono (Ĉinio)|Kantono]]. Norde, Pekino estis disputata de manĉua guberniestro Zhang Zuolin kaj respublikana generalo Feng Yuxiang. En [[Ŝanhajo]], komencis aperi rezisto de [[Ĉina Komunista Partio]] kreita je la [[1-a de julio]] [[1921]] kiu alianciĝis al Kuomintango en [[1923]]. == Enlanda Milito == Post la morto de Sun, en [[1925]], lia bofrato, Chiang Kai-shek, komandis la nacionalisman armeon kaj konkeris Hankovon en januaro de [[1927]], [[Ŝanhajo]]n en la [[21-a de marto]] kaj [[Nankino]], je [[24-a de marto]]. Tie li instalis ĉefurbon. La forigo de komunistoj el [[Ŝanhajo]] ekis la batalon inter Kuomintango kaj ĈKP (Ĉina Komunisma Partio), en [[1927]]. En sekva jaro, la bataloj en nordo rezultis unuecon de Ĉinio. Chiang ekprezidis Ŝtatan Konsilantaron, kiu unuigis la registaroj de Pekino kaj Nankino. En sekvaj jaroj, Chiang konkeris la valon de Jangzio de la "[[Ruĝa Armeo]]" kreita en [[1928]] de ĈKP. Li pruvis forpuŝi la komunistojn el Ĝjangŝjio, kaj ili devis ekis, sub komando de [[Mao Zedong]] kaj [[Zhou Enlai]], la [[Granda Marŝado|Grandan Marŝadon]] ĝis Ŝenŝjio ([[1934]]). == Dua Mondmilito == Dum la [[Dua Mondmilito]], Ĉinio diseriĝis je tri regionoj: unua okupita de komunistoj, dua sub kontrolo de naciistoj kaj tria okupita de [[Japanio]] ekde [[1931]]. La situo favoris la reorganizon de komunismaj fortoj norde kaj oriente. Samtempe, Kuomintango putriĝis per korupteco de ĝiaj estroj. == Eko de ĈPR == La enlanda milito rekomencis post la fino de [[Dua Mondmilito]] kaj, inter [[1945]] kaj [[1947]], komunistoj kreis provizoran registaron, distribuis terojn kaj renomis la Ĉinan Ruĝan Armeon kiel [[Popola Liberiga Armeo]], kaj, malgraŭ la [[Usono|usona]] helpo al Kuomintango, ili pligrandigis kontrolon de bienaj regionoj kaj malgrandaj kaj mezgrandaj urboj. En [[1949]], ili konkeris grandajn urbojn, kiel [[Nankino]]n kaj [[Pekino]]n. La [[Ĉinio|Popola Respubliko]] estis instalita en la [[1-a de oktobro]] kaj devigis la Kuomintangon foriri al [[Tajvano]]. La konkero de ĉina kontinenta teritorio estis kompleta en [[1950]]. == Vidu ankaŭ == * [[Mao Zedong]] * [[Ĉina Popola Respubliko]] * [[Komunista Partio de Ĉinio]] * [[Nacia Revolucia Armeo]] {{projektoj}} [[Kategorio:Ĉina enlanda milito| ]] o18l9ew9baxx5kazlu1ypycswbav7fi 0 39709 9480711 9419956 2026-09-23T09:09:49Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480711 wikitext text/x-wiki {{Informkesto aviadilo |nomo = Airbus A380 |dosiero = [[Dosiero:Airbus A380.jpg|300ra]]<br />Airbus A380 de [[Airbus]], 2007. |tipo = [[Pasaĝeraviadilo]] |fabrikanto = [[Airbus]] |unua flugo = {{daton|27|4|2005}} |enkonduko = {{daton|25|10|2007}} |produktperiodo= ekde 2004 |produktkvanto = 89 (oktobro 2012)<ref name=mendoj>[http://www.airbus.com/presscentre/corporate-information/orders-deliveries/ Mendoj kaj liveroj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20141121102102/http://www.airbus.com/presscentre/corporate-information/orders-deliveries |date=2014-11-21 }}, [https://web.archive.org/web/20121203020501/http://www.airbus.com/fileadmin/backstage/orders_deliveries_table/Airbus-_OAD_-_2012Oct.xls spreadsheet]. Airbus, oktobro 2012.</ref> }} La '''Airbus A380''' estas kvarmotora, [[larĝkorpa aviadilo|larĝkorpa]] [[pasaĝeraviadilo]] de [[Airbus]]. A380 eblas transporti maksimume 853 personojn kaj flugi senhalte 15 400 kilometrojn (9 600 mejlojn) kun kruza rapido de [[maĥo|M]] 0,85. La aviadilo estas konstruata en [[Eŭropunio]], ĉefe en [[Francio]], [[Germanio]], [[Britio]] kaj [[Hispanio]]. == Prilaboro == === Celoj kaj komencoj === Je la fino de la 1980-aj jaroj [[Airbus]] eklaboris pri la koncepto de granda aviadilo, kiu estus konkurado de [[Boeing 747]]. Dum du jaroj la projekto estis sekreta kaj estis publike anoncita en [[1990]]. En [[1993]] Airbus kune kun [[Boeing]] lanĉis merkatstudadon por certigi, ke tiel grandaj pasaĝeraviadiloj estos bezonataj. Tiu ago ankaŭ celis kreadon de partnereco<ref name="norris_wagner_book">{{citaĵo de libro|familinomo=Norris|personnomo=Guy|kunaŭtoroj=Mark Wagner|titolo=Airbus A380: Superjumbo of the 21st Century|eldoninto=Zenith Press|jaro=2005|isbn=978-0-7603-2218-5}}</ref>, sed post du jaroj Boeing forlasis la projekton. Ĉefa celo de la evoluigo de A380 estis ne la pligrandigo de la pasaĝernombro (kiu ja restriktas la uzeblecon al tre dezirataj konektoj), sed la minimumigo de la transportkostoj je pasaĝero per kilometro. Tiucele oni laŭeble reduktis la mason per uzo de malpezaj materialoj. Planite estis, ke A380-aviadilo tutplena konsumu 15% malpli ol Boeing 747-400<ref name='norris_wagner_book'/>. Malgraŭ sia grandeco A380 estu startkapabla en ĉiuj [[flughaveno]]j taŭgaj por ĝistiamaj grandkapacitaj aviadiloj. === Produktado === [[Dosiero:Transport_A380_en.svg|eta|Skema mapo montranta vojoj de transporto de partoj de A380.]] La loko de fina muntado de A380 estas la halo de Jean-Luc Lagardère en franca urbo de [[Tuluzo]]. Partojn de aviadilo liveras produktantoj de multaj landoj. Plej grandaj partoj estas produktataj en Eŭropo: eroj de [[fuzelaĝo]] en [[Hamburgo]], flugiloj en [[Bristolo]] kaj [[Broughton]] en Britio, empeno en [[Kadizo]]. Por ebligi transportadon de tiuj partoj al Tuluzo, estis kreita speciala vojplano (Itinéraire à Grand Gabarit). Pro tio estis konstruitaj specialaj barkoj. ŝipoj kaj havenoj, jam ekzistantaj vojoj devis esti plilarĝigitaj<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=http://www.igg.fr/|titolo=Itinéraire à grand gabarit|alirdato=1-a decembro 2012|eldoninto=IGG.FR|lingvo=france}}</ref>. La efiko de la vojo ebligas produkti kvar A380 monate<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=http://www.flightglobal.com/Articles/2003/05/20/165712/Towards+Toulouse.html|titolo=Towards Toulouse|alirdato=1a de decembro 2012|dato=20-a de majo 2003|eldoninto=Flight International|lingvo=angle}}{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. === Prezentado kaj la unua flugo === La publika prezentado de Airbus A380 okazis la {{daton|18|1|2005}}. Partoprenis el ĝi pli ol 5000 personoj, inkluzive reprezentantojn de landoj partoprenantaj en produktado: [[Tony Blair]] (Britio), [[Jacques Chirac]] (Francio), [[José Luis Rodríguez Zapatero]] (Hispanio) kaj [[Gerhard Schröder]] (Germanio)<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=http://www.elmundo.es/mundodinero/2005/01/17/Noti200501172013.html|titolo=El triunfo de Europa - A380|alirdato=1a de decembro 2012|dato=17-a de januaro 2005|eldoninto=Elmundo.es|lingvo=hispane}}</ref>. La unua testa flugo kelkfoje estis prokrastita kaj okazis la [[27-a de aprilo|27-an de aprilo]] [[2005]] de la 10:29 ĝis la 14:23 (MEST). La aviadilon pilotis Jacques Rosay, ĉefa testpiloto de Airbus. Krom li, en aviadilo estis la dua piloto, mekanikisto kaj tri inĝenieroj. La ŝarĝo estis akva balasto kaj variaj mezuriloj. Startejo estis la aerodromo de [[Tuluzo]], kiu ĉe suda/okcidenta vento permesas starton nur direkte al la urbo Tuluzo, kion oni ne permesis pro sekurecaj kialoj. Tial necesis atendi alian venton. === Testoj === Kvin A380 estis konstruitaj por provoj. Post la unua flugo komenciĝis intensaj testoj. La {{daton|1|12|2005}} la aviadilo plonĝante atingis sian maksimuman rapidon, 0,96 M<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=http://www.flightglobal.com/articles/2005/12/20/203708/a380-powers-on-through-flight-test.html|titolo=A380 powers on through flight-test|alirdato=12-a de februaro 2013|dato=20-a de decembro 2005|eldoninto=Flight International|lingvo=angle}}</ref>. La unua transatlantika flugo okazis la {{daton|10|1|2006}} al [[Medeljino (Kolombio)|Medellín]]. El tie A380 flugis al [[Bogoto]] por testi funkciado de motoroj en grandaltecaj flughavenoj. La {{daton|6|2|2006}} ekis testoj en kondiĉoj de ekstrema malvarmo en [[Ikaluito]] en norda [[Kanado]]<ref>{{Cite news|title=Airbus tests A380 jet in extreme cold of Canada|publisher=MSNBC|date=8-a de februaro 2006|url=http://www.msnbc.msn.com/id/11236081/|accessdate=12 de februaro 2013|language=angle|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2013-02-12|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110829163032/http://www.msnbc.msn.com/id/11236081/|arkivdato=2011-08-29}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110829163032/http://www.msnbc.msn.com/id/11236081/ |date=2011-08-29 }}</ref>. == Sekurecaj defioj == La komplete duetaĝa arkitekturo de A380 kaŭzis specialan problemon: laŭ sekurecaj reguloj necesas, ke la kriz-okazaj evakuaj glitejoj funkciu ankaŭ, se la antaŭa radoaro de la aviadilo rompiĝas aŭ ne funkcias. Tiuokaze la malantaŭaj radoj levas la malantaŭajn pordojn tre alten. Alia defio estis, ke necesas evakuado de ĉiuj pasaĝeroj dum 90 sekundoj, eĉ se duono de la pordoj estas neuzebla. Pro tio ne eblis ĝisfine eluzi la disponeblan spacon por pasaĝer-seĝoj. == Mendoj == La unua aviad-kompanio, kiu ricevis A380 aviadilojn, estis ''Singapore Airlines'' (en [[2007]]). Karga versio, nomata ''A380-800F'', estis mendita de usonaj ekspedaj servoj ''FedEx'' kaj ''UPS''. Pro malfruiĝo de la produktado de la pasaĝera versio, prilaboro de la karga aviadilo estis suspendita. Observate kaj video-registrate de alia aviadilo, A380-001 komence flugis proksime de la aerodromo kun radoj eksterigitaj kaj post duona horo ekiris al mezdistanca flugo laŭlonge de [[Pireneoj]]. == Specifaĵo == {|cellpadding="2" |--- bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="2" bgcolor="BFCEE9" style="color:white" | Diametroj |--- | || '''A380-800'''<ref>[{{Citaĵo el la reto |url=http://www.aircraft.airbus.com/aircraftfamilies/passengeraircraft/a380family/innovation/ |titolo=Informpaĝo pri A380, ''Airbus'' {{en}} |alirdato=2017-08-19 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20170622021145/http://www.aircraft.airbus.com/aircraftfamilies/passengeraircraft/a380family/innovation/ |arkivdato=2017-06-22 }} Informpaĝo pri A380, ''Airbus'' {{en}}]</ref> |--- | Longo || 72.72m (238&nbsp;ft 7in) |--- | Alto || 24.09m (79&nbsp;ft 1in) |--- | Enverguro || 79.05m (261&nbsp;ft 8in) |--- ! colspan="2" bgcolor="BFCEE9" style="color:white" | Maso |--- | Maksimuma Ekfluga Maso<br />(MTOW) || 575t (1,272,000&nbsp;lb) |--- | Maksimuma Surteriga Maso<br />(MLW) || 394t (1,268,000&nbsp;lb) |--- ! colspan="2" bgcolor="BFCEE9" style="color:white" | Povumo |--- | Transporta kapableco || 544 pasaĝeroj<br />(maks. ~853 pasaĝeroj) |--- | Povejo || Kvar GP 7200<br />aŭ [[Rolls-Royce|RR]] Trent 900 |--- | Maksimuma operaciada<br />Maĥa nombrilo (Mmo) || Maĥo 0.89<br />(950&nbsp;km/h, 513 kn) |--- | Flugdistanco || 15,200&nbsp;km (8,200&nbsp;nm) |--- |} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Larĝkorpa aviadilo]] * [[Airbus]] * [[Airbus A340]] {{Commons|Airbus_A380}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komercaj aviadiloj]] [[Kategorio:Aviadiloj de Airbus]] tbc8tkcxvkblvvmtdpwwv8gmdnzkzcg 0 44793 9480388 7992675 2026-09-22T16:13:24Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9480388 wikitext text/x-wiki {{aliaj signifoj|Étalle (Ardennes)}} {{informkesto urbo | tipo= municipo | nomo= Étalle | lando= [[Belgio]] | flago = <!-- el vikidatumoj --> | blazono = <!-- el vikidatumoj --> | mapo = Etalle Luxembourg Belgium Map.png | longitudo= <!-- el vikidatumoj --> | latitudo= <!-- el vikidatumoj --> | regiono-ISO=BE-WLX | situo sur mapo=Belgio | situo de=Situo de Étalle en [[Belgio]] | regiono= [[Valonio]] | provinco= [[Luksemburgo (Belgio)|Luksemburgo]] | areo= 79.22 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|85009}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso= 66 | horzono= +1 (+2 de aprilo ĝis oktobro) | pk= <!-- el vikidatumoj --> | tel= | TTTejo = <!-- el vikidatumoj --> }} '''Étalle''' (''france'', prononco [eTAL']) estas [[municipo]] en Belgio. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} ĝi havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|85009}}}} loĝantojn. Ekde 1977 la municipoj [[Sainte-Marie]], [[Villers-sur-Semois]], [[Vance]], [[Chantemelle]] kaj [[Buzenol]] apartenas al Etalle, la ĉefa municipo. == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.etalle.be Oficiala retejo de la municipo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110210153619/http://www.etalle.be/ |date=2011-02-10 }} (france) {{Belga provinco Luksemburgio}} grfzg7iv7kf1h4thbvpjjtgb5h1g2c3 0 46245 9480733 9068985 2026-09-23T10:52:50Z DidCORN 34571 Vidu ankaŭ 9480733 wikitext text/x-wiki '''Tensio''' estas termino en [[elektroteĥniko]], [[ĥemio]], [[fiziko]], [[biologio]]/[[medicino]] eĉ laŭ figura senco. == Elektrotekniko == *'''Tensio''' estas la diferenco de [[elektro|elektraj]] [[Elektra potencialo|potencialo]]j inter du [[konduktilo]]j. Parolante pri tensio de unu [[konduktilo]], tio signifas, ke la dua konduktilo estas [[maso]] de la aparato aŭ [[tero]]. Tensio estas mezurita en [[volto]]j. Kutime la tensio en la publika elektra reto estas 110, 220 aŭ 230 voltoj. *Vidu ankaŭ: **[[elektra tensio]] **[[alta tensio]]. == Kemio == *[[Surfaca tensio]]. == Meĥaniko == *[[Streĉo (mekaniko)|Tensio]] == Biologio kaj medicino == *'''Tensio''' estas streĉorezisto de organa [[parieto]] al ĝia enhavo, ekz. [[arteria tensio]]. Vidu ankaŭ: **[[Hipotensio]] **[[Hipertensio]]. == Psiĥologio == *[[Streĉiteco]]<ref>'''Tensio''' sinonimo de [[streĉiteco]] en [[ReVo]] [[https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2q.html#tensi.0o.strecxo]</ref> === Referencoj === {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|ReVo=tensi}} * [[Streĉo]] * [[Tenesio]] estas usona ŝtato {{apartigilo}} [[Kategorio:Elektrotekniko]] [[Kategorio:Elektro]] [[Kategorio:Kemio]] [[Kategorio:Biologio]] 1ygt4bexm4r6xf6wkvixkzifjylc1fp 9480735 9480733 2026-09-23T10:55:43Z DidCORN 34571 9480735 wikitext text/x-wiki '''Tensio''' estas termino en [[elektroteĥniko]], [[ĥemio]], [[fiziko]], [[biologio]]/[[medicino]] eĉ laŭ figura senco. == Elektrotekniko == *'''Tensio''' estas la diferenco de [[elektro|elektraj]] [[Elektra potencialo|potencialo]]j inter du [[konduktilo]]j. Parolante pri tensio de unu [[konduktilo]], tio signifas, ke la dua konduktilo estas [[maso]] de la aparato aŭ [[tero]]. Tensio estas mezurita en [[volto]]j. Kutime la tensio en la publika elektra reto estas 110, 220 aŭ 230 voltoj. *Vidu ankaŭ: **[[elektra tensio]] **[[alta tensio]]. == Kemio == *[[Surfaca tensio]]. == Meĥaniko == *[[Streĉo (mekaniko)|Tensio]] == Biologio kaj medicino == *'''Tensio''' estas streĉorezisto de organa [[parieto]] al ĝia enhavo, ekz. [[arteria tensio]]. Vidu ankaŭ: **[[Hipotensio]] **[[Hipertensio]]. == Psiĥologio == *[[Streĉiteco]]<ref>'''Tensio''' sinonimo de [[streĉiteco]] en [[ReVo]] [[https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2q.html#tensi.0o.strecxo]</ref> === Referencoj === {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|ReVo=tensi}} * [[Tenesio]] estas usona ŝtato {{apartigilo}} [[Kategorio:Elektrotekniko]] [[Kategorio:Elektro]] [[Kategorio:Kemio]] [[Kategorio:Biologio]] 9v70zhb2oespul36lr72qt5dftvd07m 9480736 9480735 2026-09-23T11:04:30Z DidCORN 34571 9480736 wikitext text/x-wiki '''Tensio''' estas termino en [[elektroteĥniko]], [[ĥemio]], [[fiziko]], [[biologio]]/[[medicino]] eĉ laŭ figura senco. == Elektrotekniko == *'''Tensio''' estas la diferenco de [[elektro|elektraj]] [[Elektra potencialo|potencialo]]j inter du [[konduktilo]]j. Parolante pri tensio de unu [[konduktilo]], tio signifas, ke la dua konduktilo estas [[maso]] de la aparato aŭ [[tero]]. Tensio estas mezurita en [[volto]]j. Kutime la tensio en la publika elektra reto estas 110, 220 aŭ 230 voltoj. *Vidu ankaŭ: **[[elektra tensio]] **[[alta tensio]]. == Kemio == *[[Surfaca tensio]]. == Biologio kaj medicino == *'''Tensio''' estas streĉorezisto de organa [[parieto]] al ĝia enhavo, ekz. [[arteria tensio]]. Vidu ankaŭ: **[[Hipotensio]] **[[Hipertensio]]. == Psiĥologio == *[[Streĉiteco]]<ref>'''Tensio''' sinonimo de [[streĉiteco]] en [[ReVo]] [[https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2q.html#tensi.0o.strecxo]</ref> === Referencoj === {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|ReVo=tensi}} * [[Streĉo]] * [[Tenesio]] estas usona ŝtato {{apartigilo}} [[Kategorio:Elektrotekniko]] [[Kategorio:Elektro]] [[Kategorio:Kemio]] [[Kategorio:Biologio]] oevd83wncu0ucf8vkcy3b8tdh336cu2 0 53300 9480746 7935796 2026-09-23T11:43:23Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480746 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=RU}} '''Aldan''' ({{Lang-ru|Алдан}}) estas [[urbo]] en [[Jakutio]] en [[Rusio]]. Kodo de [[OKATO]] de la urbo (en jaro [[2005]]) estas 98203501. La urbo estis fondita en jaro [[1923]]. Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro [[1939]]. La urbo antaŭe estis nomita kiel: * Nezametnij (Незаметный) ĝis [[1939]]. La interurba telefona kodo estas 41145, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005). Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 6 horoj (en jaro 2005). Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 58°36' norde, longitudo 125°23' oriente. La urbo estas en baseno de rivero [[Aldan (rivero)|Aldan]] (Алдан). En jaro [[1959]] la urbo havis 12.4 mil loĝantojn. En jaro [[2002]] la urbo havis 24.7 mil loĝantojn. == Eksteraj ligiloj == * http://www.aldangold.ru {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210226180824/http://www.aldangold.ru/ |date=2021-02-26 }} <!-- en:Official website en->eo:Oficiala retejo pl:Oficjalna strona miasta uk:Офіційний сайт міста Алдан sr:Службене странице hr:Službene stranice ru:Официальный сайт города Алдан ru->eo:_Официальный_ _сайт_ _города_ Aldan (urbo) ko:알단시공식사이트 --> * http://www.aldangold.narod.ru <!-- ru:Алданский сайт, поиск алданцев --> * http://www.goldenaldan.narod.ru <!-- ru:Первый сайт Алданского района --> {{Urboj de Jakutio}} [[Kategorio:Urboj de Jakutio]] thkp2t7353ld0szgzdwg4l9v6h0ht8f 100 57428 9480446 9479960 2026-09-22T18:48:30Z Stefangrotz 91903 Nuligis version 9479960 de [[Uzanto:Morkoz|Morkoz]] ([[Speciala:Contributions/Morkoz|kontribuoj]], [[Uzanto-Diskuto:Morkoz|diskutpaĝo]]) 9480446 wikitext text/x-wiki ''[[Dosiero:FardierdeCugnot20050111.jpg|150px|right]] '''''[[Scienco]]'' kaj ''[[teknologio]]''''' :'''''[[Natura scienco|Naturaj sciencoj]]:''''' [[Portalo:Astronomio|Astronomio]] | [[Portalo:Birdoj|Birdoj]] | [[Portalo:Biologio|Biologio]] | [[Portalo:Dinosaŭroj|Dinosaŭroj]] | [[Portalo:Kemio|Kemio]] | [[Portalo:Zoologio|Zoologio]] | [[Portalo:Medicino|Medicino]] :'''''[[Homa scienco|Homaj sciencoj]]:''''' [[Portalo:Juro|Juro]] :'''Teknologio:''' [[Portalo:Komputilo|Komputilo]] | [[Portalo:Inĝenierarto|Inĝenierarto]] | [[Portalo:Tramtransporto|Tramtransporto]] ---- [[Dosiero:Go_board.jpg|right|150px]] '''Distraĵo''' :'''''[[Vivo]]'' kaj ''[[ŝatokupo]]j:''''' [[Portalo:Ludoj|Ludoj]] :'''''[[Amaskomunikilo]]:''''' [[Portalo:Televido|Televido]] | [[Portalo:Kino|Kino]] :'''''[[Atletiko]]:''''' ---- '''''[[Kulturo]]'' kaj ''[[socio]]''''' [[Dosiero:Honjo_Shigenaga_parriying_an_exploding_shell.jpg|right|100px]] :'''''[[Arto]]:''''' [[Portalo:Kino|Kino]] | [[Portalo:Muziko|Muziko]] :'''''[[Lingvo]]:''''' [[Portalo:Esperanto|Esperanto]] | [[Portalo:Lingvo|Lingvo]] :'''''[[Historio]]:''''' [[Portalo:Dua mondmilito|Dua mondmilito]] :'''''[[Kulturo]]:''''' [[Portalo:Juro|Juro]] | [[Portalo:Aŭgurado|Aŭgurado]] | [[Portalo:Bildliteraturo|Bildliteraturo]] :'''''[[Literaturo]]:''''' [[Portalo:Literaturo|Literaturo]] :'''''[[Socio]]'':''''' '' '''[[Portalo:Politiko|Politiko]]''' | [[Portalo:GLAT|GLAT]] | [[Portalo:Nutrado kaj gastronomio|Nutrado kaj gastronomio]]'' :'''''[[Persono]]j'' kaj ''[[Famaj personoj|famuloj]]:''''' [[Portalo:Homoj|Homoj]] :'''''[[Politiko]]:''''' '''[[Portalo:Politiko|Politiko]]''' :'''''[[Profesio]]:''''' [[Portalo:Minado|Minado]] :'''''[[Religio]]'' kaj ''[[mitologio]]:''''' [[Portalo:Budhismo|Budhismo]] | [[Portalo:Judismo|Judismo]] | [[Portalo:Spiritismo|Spiritismo]] | [[Portalo:Sikismo|Sikismo]] ---- [[Dosiero:Physical_world.jpg|150px|right]] '''''[[Geografio]]:''' [[Portalo:Geografio|Geografio]] :'''''[[Portalo:Afriko|Afriko]]:''' :'''''[[Aŭstralio]]:'''''[[Portalo:Aŭstralio|Aŭstralio]] :'''''[[Azio]]:''''' [[Portalo:Barato|Barato]] | [[Portalo:Indonezio|Indonezio]] | [[Portalo:Koreio|Koreio]] | [[Portalo:Kaŭkazio|Kaŭkazio]] :'''''[[Portalo:Eŭropo|Eŭropo]]:''''' [[Portalo:Ĉeĥio|Ĉeĥio]] | [[Portalo:Ostrava|Ostrava]] | [[Portalo:Slovakio|Slovakio]] | [[Portalo:Pollando|Pollando]] | [[Portalo:Svislando|Svislando]] :'''''[[Portalo:Nord-Ameriko|Nord-Ameriko]]'' : :'''''[[Sud-Ameriko]]:''''' [[Portalo:Brazilo|Brazilo]]<noinclude> [[Portalo:Portalejo|reiru al la ĉefpaĝo]] </noinclude> '' ecfleo0ozh6wfbyxhvjpoyyh6tp7iwa 0 107691 9480399 9162571 2026-09-22T16:49:26Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9480399 wikitext text/x-wiki {{kursiva titolo}}{{Informkesto organizaĵo}} '''Ökumenisches Esperanto-Forum''' ("Ekumena Esperanto-Forumo"), mallonge '''ÖkEsFo''', estis germanlingva gazeto pri Esperanto kaj [[kristanismo]]. Ĝi aperis inter [[1991]] kaj [[2003]] sub redakto de [[Adolf Burkhardt]], dum [[Bernhard Eichkorn]] zorgis pri la presado kaj dissendado al 600 ĝis 800 adresoj. Entute aperis 51 numeroj je po 4 paĝoj en formato A4. Pro malsaniĝo kaj posta morto (en [[2004]]) de Adolf Burkhardt, la gazeto ne plu aperas de post septembro [[2003]]. == Eksteraj ligiloj == * [http://b-eichkorn.homepage.t-online.de/oekesfo.htm Retejo de la gazeto kun ligilo al la arkivo]{{404|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ĝermo|kristanismo}} [[Kategorio:Religiaj gazetoj]] [[Kategorio:Kristanaj amaskomunikiloj]] [[Kategorio:Esperanto-gazetoj]] 4dv3qckhmdh8wwj2fxsruowgthm50qi 0 121963 9480474 9477690 2026-09-22T19:01:13Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480474 wikitext text/x-wiki {{ArtikolaMesaĝokesto | speco = ĝermo | bildo = <span style="vertical-align: middle; background:transparent">[[Dosiero:Flago-de-Britio.svg|50ra]]<span style="margin-left:-42px;">[[Dosiero:Jubilea simbolo.svg|36ra]]</span></span> | css-stiloj = width: 80%; | teksto = ''Tiu ĉi paĝo listigas [[Vikipedio:ĝermo|ĝermajn informojn]] pri [[brita esperantisto|britaj esperantistoj]]. Movu mallongajn informojn pri britaj esperantistoj en tiun ĉi paĝon metante [[Vikipedio:alidirektilo|alidirektilo]]n.<br />Se vi volus partigi informon en apartan artikolon, aldonu informojn tiel ke '''minimume''' estu tri plenaj frazoj, prefere pli, nepre estu ĝustaj kategorioj, almenaŭ [[:kategorio:britaj esperantistoj]], kaj laŭeble ankaŭ uziĝu la ŝablonoj {{ŝ|Informkesto homo}} kaj {{ŝ|vivtempo}}. Post kreo de aparta artikolo forigu la informon de ĉi-tie.<br />Ekzistas pli plena '''[[listo de britaj esperantistoj]]''', en kiu listiĝu la nomoj de britaj esperantistoj aŭ menciataj ĉi-tie aŭ per propra biografia artikolo.'' <!-- Pri ĉi tiu paĝo, vidu la historian diskuton [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo_2006_9#Kvanto_kaj_kvalito]] --> }} {{KompaktaEnhavTabeloEo}} == A == ===[[Susanna Lister Adams]]=== '''Susanna Lister Adams''' (naskiĝis 1848?; mortis la 13-an de Julio 1940) estis esperantistino en [[Hastings]]. Ŝi movadis ĉefe ĉe blinduloj.<ref>La Brita Esperantisto - Numeroj 424-425, Aŭgusto - Septembro (1940)</ref> {{referencoj}} === [[Jeremy Addis]] === '''Jeremy ADDIS''' estis angla Esperantisto kiu vivis en Irlando.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://www.poetryireland.ie/writers/articles/jeremy-addis-obituary |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2020-11-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20210102075746/https://www.poetryireland.ie/writers/articles/jeremy-addis-obituary |arkivdato=2021-01-02 }}</ref><ref>[https://www.irishtimes.com/culture/books/books-ireland-founder-jeremy-addis-on-its-first-40-years-1.2649640]</ref><ref>[https://esperanto.ie/en/about/story-in-ireland-2/historyeai_10/]{{404|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===[[Arthur Allen]]=== '''Arthur Allen''' (mortis en februaro 1941) estis esperantisto en [[Leek]]. === [[Ken Alexander|Ken]] kaj [[Naomi Alexander]] === '''Ken ALEXANDER''' (naskiĝis en [[1913]], mortis en aŭgusto [[2009]]) estis fervora aktivulo de la [[Londona Esperanto-Klubo]] kaj fariĝis edzo de [[Naomi Christina Butler]], kiu same estis aktiva en la Londona Esperanto-Klubo, kie ili interkonatiĝis. Ken Alexander estis redaktoro de [[La Brita Esperantisto]] de 1949 ĝis 1953. La paro Alexander, delonge ne vidita, reaperis vizite al la malfermo de la nova [[Esperanto-domo Barlaston|Esperanto-Centro en Barlaston]] en [[2002]]. === [[Wilfrid M. Appleby]] === '''Wilfrid M. APPLEBY''' (naskiĝis en [[1892]], mortis en majo [[1989]]) estis [[UEA]]-delegito en la angla urbo [[Cheltenham]] de 1931 ĝis 1987. Filatelisto. Aŭtoro de ''Ĉu vi scias?'' (Esperanto Publishing Company, Ltd., 1944) kaj muzikfolio "Kongresanino." Redaktoro de ''Guitar News''; la oficiala organo de International Classic Guitar Association. <!-- George B. Atkinson - iu ajn informo??? --> ===[[Francis G. Archer]]=== '''Francis G. ARCHER''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 27-an de junio 1934) estis esperantisto en [[Watford]]. ===[[Rebecca Asquith]]=== '''Rebecca ASQUITH''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 21-an de decembro 1931) estis brita esperantistino, kiu partoprenis la grupon je [[Keighley]]. == B == ===[[Edward Cresswell Baber]]=== '''Edward Cresswell BABER''' (naskiĝis en 1850; mortis en 1910) kirurgiisto, estis brita esperantisto kaj medicina diplomito de la [[Londona Universitato]]. Li specialiĝis pri malsanoj rilate je la [[gorĝo]], oreloj kaj nazo, kaj estis la fondinto de la ''Brighton and Sussex Throat and Ear Hospital'' en [[Brajtono]], en 1909 ĉe la Internacia Medicinista Kongreso en [[Budapest]] li prezentis Esperante verkitan tezon pri sia fako. Li estis estrarano de [[BEA]]. ===[[Thomas Grahame Bailey]]=== Pastro '''Thomas Grahame Bailey''' (naskiĝis 1872; mortis la 5-an de aprilo 1942) estis brita esperantisto naskita en [[Brita Hindio|Brita Hindujo]]. Li edukiĝis en Edinburgo, 25-jaraĝan li estis [[misiisto]] en [[Panĝabo (Brita Hindio)|Punĝabo]]; poste li fariĝis [[Lektoro]] ĉe [[Londona Universitato]]. Li majstris multajn orientajn lingvojn. Lerninte Esperanton en 1905, li elektiĝis [[LK]]-ano en 1925. Li estis Honora Prezidanto de la [[Londona Klubo]]. Li diris [[prediko]]n en St. Giles’ Edinburgo, ĉe la soleno de la Esperanta [[traduko]] de la [[Biblio]]<ref>La Brita Esperantisto - Numeroj 445-446 majo 1942</ref>. ===[[George Bairstow]]=== '''George Bairstow''' (naskiĝis 1890?; mortis la 5-an de novembro 1945) estis brita esperantisto. ===[[George Ballinger]]=== '''George Ballinger''' (naskiĝis 1863?; mortis la 16-an de decembro 1938) estis esperantisto en [[Cheltenham]]. ===[[Charles Barnes]]=== '''Charles Barnes''' (naskiĝis 1869?, mortis la 15-an de februaro 1938) estis esperantisto en [[Colchester]]. ===[[Frances Bartholomew]]=== '''Frances M. Bartholomew''' (mortis la 9-an de marto 1937) estis esperantistino en [[Letchworth]]. ===[[Charles Dawson Baxandall]]=== '''Charles Dawson BAXANDALL''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 16-an de marto 1932) estis esperantisto en [[Wallasey]]<ref> [[La Brita Esperantisto]] - numero 325, majo (1932)</ref>. ===[[Malcolm Beattie]]=== '''Malcolm H. Beattie''' (mortis la 4-an de majo 1941) estis esperantisto de 1911 ĝis sia morto en [[Eastbourne]]. Post vizito al la [[UK 1911|Antverpena Kongreso]] li deĵoris en Hindujo, kaj fondis grupon en Calcutta en 1912<ref>La Brita Esperantisto - Numeroj 437-438</ref>. ===[[Louisa Mary Bedwell]]=== '''Louisa Mary BEDWELL''' (naskiĝis probable en 1850; mortis la 21-an de julio 1930) estis esperantistino en [[North Hill]]. === [[Toby Barbock]] === '''Toby BARBOCK''' estis esperantistino en [[Skotlando]] dum la unua duono de 20-a jarcento. Ŝi partoprenis belec-konkurson en la [[UK 1929]]. === [[Florence Barker]] === '''Florence BARKER''' estis esperantistino en la unua duono de 20-a jarcento. Verko: * La lingvo de la bestoj. Heroldo de Esperanto, [[Köln]], 24 paĝoj, 1931. {{Citaĵo|La teksto de ĉi tiu prelego estas verkita en preskaŭ senerara Esperanto. Pli grava malĝustaĵo estas nur la akuzativo ĉe la prepozicio kontraŭ. „Provo al la libereco“ ŝajnas al mi iom nekutima esprimo, „stratoj kun densa irado“ eble ne internacie komprenebla. La tendencon mi tute aprobas, sed volas aldoni, ke en ĉiuj kazoj, kiam temus pri savo de besto per pereo de pli valora homo (krimulojn mi ne konsiderus tiaj) mi ne opinius justa la savon de tiu besto.|[[Wolfgang Biehler|D-ro fil. W. Biehler]]. Aŭstria Esperantisto n.80 (okt 1931)}} {{citaĵo|Prelego farita dum kunsido de “Amikoj al la Bestoj” en Kolegio Christ Church, Oxford, ĉe la [[UK 1930|22-a Universala Kongreso de Esperanto]]. Kun portreto de la hundino Chum. |[[Brazila Esperantisto]] 1932 jarkolekto 23, nnumero 01-03, januaro-marto}} ===[[Henry Bartlett]]=== '''Henry BARTLETT''' (naskiĝis en 1843; mortis la 31-an de aŭgusto 1923) kuracisto estis brita esperantisto el [[Foulsham]], [[Norfolk]]. Li vojaĝis alilanden ĉ. 1910, kaj fine en 1920 ekloĝis en [[Auckland]], [[Novzelando]], kie li mortis. === [[A. Barton]] === '''A. BARTON''' estis socialista esperantisto. En 1906 li faris paroladon pri Esperanto en klubo socialista de [[Sheffield]].<ref>Rusa Esperantisto. ''Esperantista Movado''. Nro 6 p. 525. Jun-Jul, 1906</ref> <!-- Daniela Bauzá-Phillips - iu ajn informo??? --> === [[Cecil Morris Bean]] === '''Cecil Morris BEAN''' estis brita matematikisto kaj esperantisto. En 1937, en lia traduko publikiĝis la romano ''La Naiveco de Pastro Brown'' de [[Gilbert Keith Chesterton]], kaj en 1954 li publikigis [[Matematika terminaro (Bean 1954)|Matematikan terminaron]], kiu aperis kiel aparta libreto, sed ankaŭ dissendiĝis kiel dua parto de la [[Jarlibro 1954 de Universala Esperanto-Asocio]]. ===[[James Beswick]]=== '''James BESWICK''' (naskiĝjaro nekonata, mortis en januaro 1935) estis brita esperantisto en Londono. ===[[Joseph James Birkett]]=== '''Joseph James BIRKETT''' (naskiĝis probable en 1875; mortis la 22-an de januaro 1934) estis esperantisto en [[Grange-over-Sands]]<ref>[[La Brita Esperantisto]] - numero 349, majo 1934</ref>. {{referencoj}} ===[[Robert J. Bishop]]=== '''Robert J. BISHOP''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 10-an de februaro 1930) estis esperantisto en [[Enfield]]. ===[[Robert Black]]=== '''Robert BLACK''' (naskiĝis probable en 1862; mortis en aprilo 1930) estis esperantisto en [[Hull]]. === [[James Andrew Blaikie]] === '''James Andrew BLAIKIE''' (blejki) (naskiĝis la {{daton|4|aprilo|1846}}, mortis la {{daton|21|decembro|1929}}) estis angla esperantisto, konata matematikisto, universitata ekzamenisto kaj montogrimpisto. Li esperantistiĝis en 1905. Li kunlabore tradukis [[La malbela anasido]] tiujare kaj [[Bela Joe]] en sia lasta jaro. ===[[Philip D. Blake]]=== '''Philip D. BLAKE''' (naskiĝis la 6-an de septembro 1869. mortis la 17-an de februaro 1929) estis esperantisto en Londono. En 1906 li helpis fondi kurson en [[Kilburn]]. <!-- Edmund R. Blackett - iu ajn informo??? --> ===[[Arthur Blott]]=== '''Arthur Blott''' (1858(?)- 23-a de aŭgusto 1912) estis brita esperantisto en Londono en la komenco de 20-a jarcento. Jam en 1903 li partoprenis la ekskursojn al Boulogne kaj Le Havre, kiuj funkciis kiel alkonduko al la unua [[UK 1907|Universala Kongreso]]. Li estis la prezidanto de la Charing Cross Esperanto Klubo.<ref>Esperanto n132 okt 1912</ref> === [[H. E. Board]] === '''H. E. BOARD''' estis esperantisto en Britio en la unua duono de la 20-a jarcento. Verko: * H. E. Board. '''Esperanto for the Blind'''. Eldonejo Eklezia Esperanto-Ligo, Huddersfield, 1919. {{Citaĵo|Raporto legita antaŭ kunveno okazinta la 20-an de Majo 1919 en la ''«National Library for the Blind»'', Londono. La aŭtoro montras ĉion kion Esperanto jam faris por la blinduloj ĉiulandaj kaj la grandegan utilon atingotan de la ĝenerala uzo de nia lingvo de tiu interesega klaso de homoj en la tuta mondo.|[[Belga Esperantisto]] n073-074 (mar-apr 1921)}} ===[[James Bolton]]=== '''James Bolton''' (naskiĝis 1929?; mortis la 31-an de julio 1940) estis esperantisto en [[Hoghton]], apud Preston<ref>La Brita Esperantisto - Numeroj 424-425, Aŭgusto - Septembro (1940)</ref>. {{referencoj}} ===[[Henry Charles Bond]]=== Pastro '''Henry Charles BOND''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 15-an de marto de 1925) estis esperantisto en [[Keymer]], Sussex. Li predikis Esperante en [[Eastbourne]] en 1913<ref>[[La Brita Esperantisto]] - numero 241, aprilo 1925</ref>. {{referencoj}} ===[[James B. Bottomley]]=== '''James B. Bottomley''' (mortis la 21-an de septembro 1935) estis esperantisto en [[Keighley]], [[Rutherglen]] kaj [[Utley]]<ref>[[La Brita Esperantisto]] - Numero 367, Novembro (1935)</ref>. {{referencoj}} === [[John J. Boutwood]] === '''John J. BOUTWOOD''' (baŭtŭud) (naskiĝis la {{daton|14|novembro|1860}} en [[Luton]]) estis angla komercista sekretario kaj esperantisto, kiu aktivis interalie kiel gvidanto de la ''Societo por Helpo al Patrinoj kaj Infanetoj''. Li esperantistiĝis en [[1912]], estis vicprezidanto de [[Brita Esperanto-Asocio]], prezidanto de la loka Esperanto-grupo en [[Hastings]]. Li verkis plurajn esperantlingvajn teatraĵojn. ===[[Arthur Bowker]]=== '''Arthur BOWKER''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 11-an de julio 1934) estis esperantisto en [[Sheffield]]. ===[[Emily Bowkett]]=== '''Emily Bowkett''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 22-an de aprilo 1922) estis esperantistino en [[Southport]]. ===[[Robert C. Bowkett]]=== '''Robert C. BPWKETT''' (naskiĝis 1867; mortis la 3-an de aŭgusto 1932) estis esperantisto en [[Southport]]. === [[Albert Boyce]] === '''Albert E. BOYCE''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la {{daton|31|julio|1965}} en [[Londono]]) estis brita esperantisto kaj multjara [[delegito de UEA]] en [[Bristol]]. ===J. W. Boys=== '''J. W. BOYS''' (naskiĝis la 20-an de nov. 1848; mortis la 17-an de sept. 1924) estis esperantisto en [[Bridgeport]]. ===[[Philip Bracegirdle]]=== '''Philip Bracegirdle''' (mortis 1944) estis brita esperantisto kiu mortis en [[Java]] kiel militkaptito dum Dua Mondmilito<ref>[[La Brita Esperantisto]] n467-468_mar-apr 1944</ref>. ===[[James F. Brazier]]=== '''James F. BRAZIER''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 8-an de majo 1931) estis brita esperantisto. ===[[Tom Gordon Briggs]]=== '''Tom Gordon Briggs''' (naskiĝis 1892?; mortis la 13-an de junio 1938) estis brita esperantisto ekde 1905 en [[Woodthorpe]]. Li estis edzo de [[Mary Briggs]]<ref>La Brita Esperantisto - Numero 399, Julio (1938)</ref>. ===[[Frank Harwood Briscoe]]=== '''Frank Harwood BRISCOE''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 4-an de aprilo 1916 en [[Etaples]]) estis brita esperantisto ekde 1911 en Londono. Li militservis ĉe Reĝa Aera Korpuso (antaŭulo de [[Reĝa Aerarmeo]]) dum la [[Unua mondmilito]]. === [[Josiah A. Briscoe]] === '''Josiah A. BRISCOE''' (naskiĝis en [[1908]], mortis la {{daton|26|februaro|1993}}) estis [[UEA]]-fakdelegito pri [[turismo]] en [[Harrogate]], [[Britio]]. ===[[John Brooks]]=== '''John BROOKS''' (naskiĝis probable en 1833; mortis en 1909) estis brita esperantisto, prezidanto de Esperanto-grupo de [[Nottingham]]. ===[[Robert A. F. Bruce]]=== '''Robert A. F. Bruce''' (mortis 1938) estis esperantisto en Edinburgo. ===[[Stewart Bruce]]=== '''Stewart J. Bruce''' estis esperantisto en [[Sheffield]] en la unua duono de 20-a jarcento. ===[[Hilda Bull]]=== '''Hilda Bull''' (naskiĝis la 22-an de junio 1943) blinda esperantistino, unu el la pionioroj de Esperanto en Britio. ===[[Kate Butcher]]=== '''Kate Butcher''' (mortis la 18-an de oktobro 1939) estis esperantistino en [[Ipswich]]<ref>La Brita Esperantisto - Numero 416, Decembro (1939)</ref>. {{referencoj}} == C == === [[Percy James Cameron]] === '''Percy James CAMERON''' (kameron), kiu uzis la [[pseŭdonimo]]n Norémac) estis brita esperantisto kaj oficisto, kiu naskiĝis la 5-an de septembro 1884 en Londono - la mortodato nekonatas. Liberpensulo, vegetarano, kontraŭmilitulo, li eklernis Esperanton en 1905. Inter 1912 kaj 1916 li funkciis kiel sekretario de la Londona Esperanto-klubo. Li verkis recenzojn por ''[[British Esperantist]]'', Esperanto-kurson por sindikataj gazetoj kaj okazajn artikolojn. {{EdE|C}} ===[[George Carrington]]=== '''George Carrington''' (naskiĝis 1868?; mortis la 27an de oktobro 1936) estis esperantisto en [[Londono]]. ===[[Henry Cecil Edwards Carter]]=== '''Henry Cecil Edwards CARTER''' (naskiĝis probable en 1879, mortis la 26-an de januaro 1934) tradukisto de la Agrikultura Ministerio, estis brita esperantisto en [[Deptford]] kie li gvidis kursojn. ===[[Richard Carter]]=== '''Richard CARTER''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 9-an de majo 1932) estis esperantisto en [[Liverpool]]. <!-- Antony R. Cartwright - iu ajn informo??? --> ===[[Lewis Caw]]=== '''Lewis J. CAW''' (naskiĝis 1846; mortis la 20-an de januaro 1931) estis esperantisto en [[Edinburgo]] ekde 1907. Li estis ano de estraro de loka Esperanto-grupo. ===[[Jonathan Chadwick]]=== '''Jonathan Chadwick''' (naskiĝis 1852?; mortis la 22-an de oktobro 1946) estis unu el la pioniroj en [[Rochdale]]. ===[[Leslie Chilvers]]=== '''Leslie Chilvers''' (mortis la 22-an de januaro 1944) estis esperantisto en [[Nottingham]]. ===[[Florence Chinery]]=== '''Florence H. Chinery''' (naskiĝis 1866; mortis la 5-an de januaro 1948) estis esperantistino en [[Ipswich]]. ===[[Henry Clark]]=== '''Henry Clark''' (mortis la 20-an de januaro 1942) estis esperantisto en [[Sidcup]]<ref>La Brita Esperantisto - Numeroj 443-445</ref>. === [[Horace J. Clayton]] === '''Horace J. CLAYTON''' estis brita esperantisto. Li aparte aktivis en sia hejmurbo [[Sheffield]]. ===[[William Ellis Clayton]]=== '''William Ellis Clayton''' (naskiĝis 1872?; mortis la 15-an de novembro 1942) estis brita esperantisto en Londono. ===[[Robert Ingham Clegg]]=== '''Robert Ingham Clegg''' (naskiĝis en 1866 - mortis la 4-an de decembro 1931) estis esperantisto el [[Lancashire]]. Li mortis en [[Cleveland]]. ===[[Anthony Cocks]]=== '''Anthony Cocks''' (mortis la 11-an de februaro 1948 en Antverpeno) estis brita esperantisto ekde 1905. ===[[Fred. A. Coole]]=== Serĝento '''Fred. A. Coole''' (naskiĝjaro nekonata, mortis en 1916) estis esperantisto en [[Cheltenham]], kiu mortis en batalkampo dum la [[Unua mondmilito]] <ref>[[La Brita Esperantisto]] - numero 141, septembro (1916)</ref> === W. R. E. Coles=== '''W. R. E. Coles''' (naskiĝis probable en 1841; mortis la 7-an de marto 1925) estis brita esperantisto. ===A. B. Colville=== '''A. B. Colville''' (naskiĝis probable en 1853; mortis la 9-an de novembro de 1925) estis brita esperantisto, iama Prezidanto de la Esperantista Societo de [[Portsmouth]]<ref>La Brita Esperantisto - numero 249, decembro (1925)</ref> ===[[Ethel Cook]]=== '''Ethel Cook''' (mortis la 9-an de aprilo 1942) estis esperantistino en [[Ilford]]<ref>[[La britaesperantisto]] n445-446_maj-jun. 1942</ref>. ===[[Arthur H. Constance]]=== '''Arthur H. Constance''' (mortis la 20-an de julio 1937) estis esperantisto en [[Wood Green]], Londono. === [[Alexander Coutts]] === '''Alexander COUTTS''' (kuts) (naskiĝjaro nekonata, mortis en [[1958]]) estas brito kaj skoto. Li estas liberpensulo, dum pluraj jaroj sekretario de Edinburga Esperanto-Societo kaj fervora membro de Frataro de Britaj Kristanaj Esperantistoj. <!-- Douglas F. Coates - iu ajn informo??? --> ===[[Charles Edward Cowper]]=== '''Charles Edward COWPER''' (naskiĝis probable en 1849; mortis la 30-an de januaro 1929) estis unu el la fondintoj de [[Brita Esperanto-Asocio]]<ref>[[La Brita Esperantisto]] - numero 287, februaro 1929</ref>. {{referencoj}} == D == === [[Edmund Edward Fournier d'Albe]] === [[Dosiero:Edmund_Edward_Fournier_d'Albe_(1868-1933).png|eta|dekstra|E E Fournier d'Albe]] '''Edmund Edward Fournier D'ALBE''' (n. en 1868 en Irlando, m. la 29-an de junio 1933, [[St Albans]], [[Hertfordshire]], [[Anglio]]) estis irlanda Esperantisto, <ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://esperanto.ie/en/about/story-in-ireland-2/historyeai_2/ |titolo=pri li vidu artikolon en la retejo esperanto.ie |alirdato=2020-11-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20201201081737/https://esperanto.ie/en/about/story-in-ireland-2/historyeai_2/ |arkivdato=2020-12-01 }}</ref><ref>[[:en:Edmund Edward Fournier d'Albe|kaj ankaŭ la vikipedian artikolon en la angla]]</ref> kiu interalie estis forta apoganto de [[tutkeltismo]]. {{referencoj}} ===[[William Davies]]=== '''William Davies''' (mortis la 29-an de julio 1938) lernejestro, estis esperantisto en [[Morriston]] apud Swansea<ref>La Brita Esperantisto - Numero 401, Septembro (1938)</ref>. {{referencoj}} ===[[Thomas Dawson]]=== '''Thomas Dawson''' (mortis la 5-an de februaro 1938) estis esperantisto en [[Alva]], Skotlando. En 1909 li fondis la Esperanto-Societon de [[Partick]] ĉe la [[YMCA]]<ref> La Brita Esperantisto - Numero 395, Marto (1938)</ref>. {{referencoj}} ===[[Har Dayal]]=== '''Har Dayal''' (mortis februaro 1940) estis esperantisto en Londono. ===[[Arthur Dixon]]=== '''Arthur Dixon''' (mortis la 12-an de majo 1936) estis esperantisto en [[Manchester]] kaj movadis ĉefe ĉe skoltistoj. ===[[Archibald Dodd]]=== '''Archibald Dodd''' (mortis la 23-an de januaro 1947) estis brita esperantisto. ===[[Emily Dovey]]=== '''Emily Dovey''' (mortis la 3-an de septembro 1940) estis esperantisto. ===[[Edward T. Doran]]=== '''Edward T. Doran''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 29-an de decembro 1932) estis esperantisto en [[Sale]], [[Cheshire]]. ===L. E. Doran=== S-ino '''L. E. DORAN''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 20-an de novembro 1925) estis sekretario de la Esperantista Societo de [[Manchester]]. === [[Robert Augustus Davis]] === '''Robert Augustus DAVIS''' (dejvis), [[anglo]], romkatolika [[pastro]]. Naskiĝis la [[2-an de decembro]] [[1860]] en [[Bath]]. Prezidanto de [[Angla Ligo de Katolikaj Esperantistoj]]. Artikoloj en [[The Esperantist]], [[1903]]. Li estis aktiva esperantisto. === [[George Dickinson]] === '''George Dickinson''' (dikinsn) (naskiĝis la 10-an de junio 1865; mortis la 24an de decembro 1936<ref> La Brita Esperantisto - Numero 382, Februaro (1937)</ref>) estis skota eksa poŝtoficisto kaj esperantisto. Li naskiĝis en [[Haddington]], [[East Lothian]], Skotlando, kaj mortis en Edinburgo 71-jaraĝa. Li esperantiĝis en 1910, kaj 14 jarojn estis prezidanto, poste honora prezidanto de la Esperanto-grupo Leith, havenurbo en la teritorio de [[Edinburgo]]. ===[[Henry C. Drummond]]=== Kapitano '''Henry C. Drummond''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 24-an de julio 1916) estis skota esperantisto, nevo de Prof. [[Henry Drummond]]. Kapitano en la Argyll kaj Sutherland Highlanders, mortis sur la batalkampo dum la [[Unua mondmilito]]<ref>La Brita Esperantisto - Numero 141, Septembro (1916)</ref>. {{referencoj}} === [[Fraser S. Dunbar]] === '''Fraser S. DUNBAR''' (1926 - aŭtune 2000) estis iama delegito kaj gvidinto de kursoj en Ipswich (Britio). Aparte lastatempe, li grave kontribuis al la administra laboro de Esperanto-Asocio de Britio. == E == ===[[Alexander Easson]]=== '''Alexander Easson''' (naskiĝjaro nekonata, mortis 1912 en [[Victoria]]) advokato, estis skotlanda esperantisto en [[Edinburgo]]. ===[[Osborne Eaves]]=== '''Osborne Eaves''' (naskiĝis 1867?; mortis la 7-an de oktobro 1944) estas esperantisto en [[Harrogate]]. ===[[Edward Ede]]=== '''Edward Ede''' (naskiĝis 1863?; mortis la 14-an de julio 1940) estis esperantisto en [[Cardiff]]. === [[A. J. Edmonds]] === Pastro '''Arthur J. EDMONDS''' (naskiĝjaro nekonata, mortis 71-jara la [[19-an de junio]] [[1914]] en [[Great Gransden]]) anglikana pastro, estis angla esperantisto, unu el la pioniroj en la [[Unuiĝinta Reĝlando]]. Li estis paroĥestro de [[Great Gransden]], [[Sandy]], [[Bedfordshire]]. Li partoprenis en la klopodoj por la [[UK 1907|Tria Internacia Kongreso en Cambridge]]. Tradukis [[Hiawatha]] de [[Longfellow]], multon el [[Homero]], k. a., kaj partoprenis la tradukon de la [[Nova testamento]]. Verkoj: * A. J. Edmonds kaj [[William Phillimore]]. '''Du Premiitaj Tezoj'''. Eld. [[Brita Esperanto-Asocio]], Londono, 1914. *'''La grava signifo de l’ Nova Testamento en Esperanto'''. Eld. la aŭtoro, Londono, 1925(?) {{EdE|E}} === [[Arthur Edmondson]] === '''Arthur EDMONDSON''' (naskiĝis en [[1899]], mortis la {{daton|9|novembro|1976}} en [[Jorkŝiro]], [[Britio]]) estis [[brita esperantisto]]. Li lernis Esperanton en [[1928]] kaj estinta unu el la plej aktivaj movadanoj en la urboj [[Bingley]], [[Bradford]] kaj [[Keighley]], kie li gvidis multajn Esperanto-kursojn. Kun sia edzino Ethel li membris en [[BEA]] kaj [[UEA]] dum kvardeko da jaroj. === [[Charles Edwards]] === '''Charles EDWARDS''' estis brita esperantisto en la komenco de 20-a jarcento. Verko * ''Gvidlibro de Ĝibraltaro''. Eld. [[British Esperanto Association]], Londono, 1911(?), (18X12), 38 paĝoj. ===[[Jack Edwards]]=== '''Jack Edwards''' (naskiĝis 1853?; mortis la 15-an de junio 1942) estis estis [[pioniro]] de Esperanto en [[Kimrujo]]. Lia lasta raportita parolo estis la jeno (pri Dr. Zamenhof): ''Y dyn bach symlaf a mwyaf diradres a welsech erioed''<ref>[[La brita esperantisto]] n449-450_sep-okt 1942</ref>. ===[[John Elderkin]]=== '''John V. Elderkin''' estis esperantisto en la komenco de 20-a jarcento en [[Nottingham]].<ref>Esperanto n166 apr 1914</ref> === [[Michael J. Elliott]] === '''Michael J. ELLIOTT''' (eljot) estis angla esperantisto, metodista pastro, doktoro teol. Li naskiĝis 28 okt. 1852 en [[Carlisle (Kumbrio)|Carlisle]]. Ricevis ateston de [[L.L. Zamenhof]] mem en la unuaj tagoj Ĉeestis la UK en [[Boulogne]], 1905. Partoprenis la kontroladon de la tradukon de [[Malnova Testamento]]. ===[[Frederick Budd Elwell]]=== '''Frederick Budd Elwell''' (naskiĝis probable en 1872 en [[Ilford]]<ref>[[La Brita Esperantisto]] - numero 348, aprilo (1934)</ref>; mortis la 22-an de februaron 1934) estis esperantisto en Londono. Li estis kunfondinto de „Ĥemia-Farmacia Sekcio“ de [[TEKA]] en 1930. Li kunlaboris en la organizado de [[Biblioteko Butler|biblioteko de BEA]] en 1931 atentante la gazetaran fakon. ===[[Peter Esslemont]]=== '''Peter Esslemont''' estis brita esperantisto en la mezo de 20-a jarcento. Verko: *'''Zamenhof and Esperanto'''. Eld. la aŭtoro, [[Aberdeen]], 1948(?), 16 pĝ. == F == ===[[Albert G. Farley]]=== Kaporalo '''Albert G. Farley''' (naskiĝis probable en 1898; mortis la 17-an de novembro 1918 en [[Lisbono]]) estis brita esperantisto en [[Tufnell]], Londono. Li soldatiĝis en 1915 dum [[Unua mondmilito]]. ===[[Noble Farmer]]=== '''G. Noble Farmer''' (naskiĝis en la 1840-aj jaroj; mortis la 5-an de marto 1932) estis esperantisto ekde 1906 en Londono. ===[[Derrick Faux]]=== '''Derrick P. Faux''' estis brita esperantisto dum la 20-a jarcento. Li eldonis la serion por infanoj [[Legu kaj Lernu]]. Verkoj: *'''Kion vi faras. Ekzercaro por junaj lernantoj de Esperanto.''' Eldonita de la aŭtoro, [[Oxon]], 1965(?) === [[David Featherstone]] === '''David FEATHERSTONE''' (naskiĝis en [[1923]], mortis la {{daton|8|marto|2002}}) estis Esperanto-instruisto kaj reprezentanto de Asocio de Esperanto-instruistoj en Britio, fakdelegito de UEA pri biblioj kaj diservoj kaj estrarano de Kristana Esperantista Ligo Internacia. ===[[Oscar T. Fenner]]=== '''Oscar T. Fenner''' (naskiĝis probable en 1890, mortis la 8-an de marto 1919) muzikisto, estis brita esperantisto en [[Windsor]]. Inter liaj komponaĵoj estas en Esperanto “ La Alvoko.” === [[Harold Fillingham]] === '''Harold FILLINGHAM''' (naskiĝis en [[1909]], mortis la {{daton|18|aprilo|1996}}) estis [[brita esperantisto]]. Pli ol 20 jarojn delegito en [[Nottingham]] (Britio) kaj longtempa sekretario de la loka klubo, li verkis pri sia juneco aŭtobiografian libron en Esperanto, ''[[Bulwell]]''. ===[[Albert Firth]]=== '''Albert Firth''' (naskiĝis 1885?; mortis la 24-an de novembro 1943) estis brita esperantisto en [[Huddersfield]]. ===[[James H. Fitton]]=== '''James H. Fitton ''' (naskiĝis 1877?; mortis en februaro 1943) estis brita esperantisto. Multajn jarojn li oficis ĉe Yorkshire'a Federacio kaj estis eldonisto de kelkaj esperantaj libroj, kiel ''Joseph Rhodes'' kaj ''[[Kiel atingi Edinburgon]]''. ===[[Mary Flugel]]=== '''Mary Flugel''' (mortis la 24-an de majo 1936) estis esperantistino, patrino de [[John Carl Flugel]]. === [[James Lloyd Ford]] === '''James Lloyd FORD''' (naskiĝis en [[1915]], mortis en septembro [[1979]]) estis ekde [[1957]] fakdelegito pri konstruado kaj SOS-aŭtoservo en [[Walton-on-Thames]], [[Britio]]). ===[[Robert Edmund France Foulger]]=== '''Robert Edmund France Foulger''' (naskiĝis 1873?; mortis la 27-an de januaro 1936) estis esperantisto en [[Epsom]]. === [[Tom C. Fraser]] === '''Tom C. FRASER''' (naskiĝis en [[1908]], mortis en [[1992]] en [[Kirkcaldy]], [[Britio]]) estis dumviva [[UEA]]-membro kaj delegito en Kirkcaldy. ===[[Constance Freeman]]=== '''Constance Freeman''' (mortis la 17-an de junio 1944) estis esperantistino en Londono. === [[Helen Fryer]] === '''Helen Fryer''' estis brita esperantistino en la unua duono de 20-a jarcento. Lia lernolibro ''The Esperanto Teacher'' havis multegajn reeldonojn. Verko: * ''The Esperanto Teacher''. {{Citaĵo|Reeldono de la bonega lernolibro por angloj, jam de longe konata de la samideanoj. La aŭtorino konstruis sian libron sur la fundamentaj gramatiko kaj ekzercaro de D-ro Zamenhof. Kolekto da uzataj esprimoj utilaj, angla traduko de la ekzercaro, malgranda aro da simplaj legaĵoj kaj iom ampleksa vortareto angla-esperanta kompletigas la [[libro]]n kaj faras ĝin taŭga por memlernantoj.|[[Belga Esperantisto]] n090-091 (aug-sep 1922)}} === [[Dorothy Fulford]] === '''Dorothy FULFORD''' (naskiĝis en [[1920]], mortis la {{daton|19|julio|1996}} en [[Redland]], [[Britio]]), dum kvarona jarcento delegito en Bristolo, fakdelegito pri SOS-aŭtoservo kaj virinaj aferoj kaj iama sekretariino de Bristola Esperanto-Societo. == G == ===[[Charles Trevor Gauntlett]]=== '''Charles Trevor Gauntlett''' (mortis la 29-an de decembro 1935) muzikisto, estis brita esperantisto. === [[Leonard Ivor Gentle]] === '''Leonard Ivor GENTLE''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la {{daton|20|decembro|1988}} en [[Londono]], [[Britio]]) estis dumviva membro de [[UEA]]. Li verkis aŭ tradukis pli ol 140 himnojn en Esperanton, kaj ludis orgenon ĉe la monataj Esperanto-diservoj en Londono dum pli ol 26 jaroj. === [[Herbert V. George]] === '''Herbert V. GEORGE''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la {{daton|10|decembro|1991}} en [[Torpoint]], [[Britio]]) estis [[brita esperantisto]], [[delegito de UEA]] kaj prezidanto de la grupo en [[Plymouth]]. ===[[Harry Stanley Gibson]]=== '''Harry Stanley Gibson''' (mortis la 16-an de septembro 1936) estis esperantisto en [[Immingham]]. ===[[Alban Giles]]=== '''Alban Giles''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 8-an de majo 1933) estis esperantisto en [[Newport]], Shropshire. ===[[Frederick Arnold Goodliffe]]=== '''Frederick Arnold Goodliffe''' (mortis la 26-an de januaro 1944) pioniro en [[Letchworth]] de 1911, li eldonis gvidfolion de [[Letchworth]], kaj iniciatis grandskalan vendon de Esperanta Sapo propagande<ref>La Brita Esperantisto - Numeroj 471-472, jul-aŭg 1944</ref>. ===[[Oswald Goodman]]=== '''Oswald Goodman''' (naskiĝjaro nekonata, mortis en marto 1930) estis esperantisto en [[St Albans]], sekretario de loka grupo, en la komenco de 20-a jarcento. ===[[Thomas Grieve]]=== '''Thomas Grieve''' (mortis la 7-an de januaro 1942) estis brita esperantisto. ===[[Richard Prys Griffiths]]=== '''Richard Prys Griffiths''' estis kimra esperantisto en la komenco de 20-a jarcento<ref>Esperanto n 147 jun 1913</ref>. Verkoj: *'''La kimra karaktero'''. Eld. British Esperantist, 1913(?) ===[[Vincent Grimmitt]]=== '''Vincent Grimmitt''' (naskiĝis 1868?; mortis la 27-an de junio 1948) estis esperantisto en Londono. Li lernis Esperanton en 1908<ref>https://eo.wikisource.org/wiki/Adresaro_de_la_personoj_kiuj_ellernis_la_lingvon_%E2%80%9EEsperanto%E2%80%9D/Serio_XXIX/Peco_2</ref>. ===[[Amelia Grogan]]=== '''Amelia Grogan''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 20-an de septembro 1930 en Germanio) estis esperantistino en Londono. ===[[Charles Grugeon]]=== '''Charles Grugeon''' (naskiĝis 1889?; mortis la 28-an de julio 1948) edukisto kaj psikologo, estis esperantisto en [[Henley-on-Thames]], vicprezidanto de [[Reading Esperanto Society]]<ref>La Brita Esperantisto - Numeroj 521-522, Septembro - Oktobro (1948)</ref>. == H == ===[[Fred Hadfield]]=== '''Fred Hadfield''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 27-an de januaro 1927) estis diversfoje Prezidanto de la Esperantista Societo de [[Huddersfield]]. ===[[Keturab Hawkesworth]]=== '''Keturab Hawkesworth''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 8-an de novembro 1932) esperantistino en [[Southport]] ===[[Frank Hall]]=== '''Frank Hall''' (mortis januaron de 1941) estis esperantisto en [[Walthamstow]]. Li mortis pro "malamika agado" dum Dua Mondmilito <ref> La Brita Esperantisto - Numeroj 431-432, Marto - Aprilo (1941)</ref> ===[[George F. Beacham Hall]]=== '''George F. Beacham Hall''' (mortis la 30-an de julio 1946) estis esperantisto en [[South Cave]], Yorks<ref>La Brita Esperantisto - Numeroj 499-500 nov-dec 1946</ref>. ===[[Herschel S. Hall]]=== '''Herschel S. Hall''' estis brita esperantisto dum la komenco de 20-a jarcento. Verkoj: *'''La Premiito. Novelo originale verkita en Esperanto'''. Eld. [[Librejo Esperanto]], Moskvo, 1913(?); {{citaĵo|Jen verko, kies temo havas specialan intereson por la Esperantistoj. Inteligenta junulo loĝanta kun sia malriĉa patrino, revas plibonigi sian vivstaton kaj tiun de la patrino per studvojaĝo tra la mondo. Lerninte Esperanton li volas verki rakonton por konkurso de la Internacia Kongreso de Esperantistoj, kun la espero utiligi al sia celo la premion gajnotan. Tion, kio okazas ni lasos priskribiĝi de la aŭtoro. La stilo estas tre bona, kelkfoje prezentanta karakteron originalan. |A.B. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 104, AÅgusto (1913)}} *'''[[Rakonto kaj aventuro]]'''. Eld. American esperantist co., Washington D.C., ~1911. (kun Henry H. Barroll); === [[Flora Hardcastle]] === '''Flora Hardcastle''' estis brita esperantistino en la unua duono de 20-a jarcento. Traduko: * 1923: ''Barbra, unuakta teatraĵo'' de [[Jerome K. Jerome]]. ===[[Leonard Harding]]=== '''Leonard Harding''' (mortis en januaro 1942) blindulo, estis esperantisto en [[Portsmouth]] ekde 1930. Li verkis muzikon por [[La Vojo]]<ref>La Brita Esperantisto - Numeroj 443-434</ref>. ===[[Alfred Harris]]=== '''Alfred Harris''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 12-an de oktobro 1928) lerneja inspektoro, estis brita esperantisto el [[Kew]], Surrey ekde 1907. === [[James Tyler Harrod]] === '''James Tyler HARROD''' (naskiĝis la {{daton|19|januaro|1870}} en [[Hayes]]) estis angla lernejestro kaj esperantisto. Li estis instruisto en [[kvakero|kvakeraj]] lernejoj [[1891]]-[[1930]], kaj en [[1922]] komencis Esperantan instruadon en la lernejo de [[Sibford]]. Ekde [[1931]] li estis sekretario de la [[Kvakera Esperantista Societo]]. === [[Mabel Harrod]] === '''Mabel HARROD''' (naskiĝis la {{daton|20|julio|1871}} en [[Ackworth]], mortis la 2-an de novembro 1942) estis anglino kaj instruistino. Ŝi instruis en liceoj kaj gastlernejoj inter la jaroj 1892 kaj 1930 en [[Sibford]]<ref>[[La Brita Esperantisto]] n453-454_jan-feb 1943</ref>. Ŝi estis lerneja organizisto kaj prelegisto por la [[Ligo de Nacioj]]. Ŝi multe propagandis Esperanton. === [[Peter Harvey]] === '''Peter HARVEY''' (naskiĝis en [[1915]], mortis la {{daton|5|marto|1997}}) estis skota fervojisto kaj esperantisto 50 jarojn aktiva en la regiono de [[Glasgovo]] (Skotlando) kaj 25 jarojn en [[Internacia Fervojista Esperanto-Federacio]]. En 1985 kaj 1986 li estis la prezidanto de Glasgova Esperanto-Societo. ===[[Edgar Hawkins]]=== '''Edgar A. Hawkins''' (mortis la 16-an de marto 1941) estis brita esperantisto. ===[[Ernest Haworth]]=== '''Ernest Haworth''' (mortis la 2-an de decembro 1939) estis esperantisto en [[Burnley]]. ===[[Alexander Haxton]]=== '''Alexander Haxton''' (mortis la 3-an de decembro 1940) estis esperantisto en [[Perth]], Skotlando. ===[[Mary R. Henningsen]]=== '''Mary R. Henningsen''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 12-an de aprilo 1934) estis esperantistino en [[Worthing]]. === [[William Henry Hirst]] === '''William Henry HIRST''' [herst], anglo, komercisto, instruisto de [[stenografio]] kaj [[Esperanto]]. Naskiĝis la [[3-an de julio]] [[1880]] en [[Huddersfield]], m. nekonata. Unua prezidanto de la tiea Esperanto-Grupo, [[1908]], kaj ofte de tiam sekretario aŭ prezidento. {{EdE|H}} ===[[John Hesketh]]=== '''John Hesketh''' (naskiĝis 1863?; mortis la 7-an de julio 1940) estis esperantisto en [[Birmingham]]. ===[[Arnold Higginson]]=== '''Arnold Higginson''' (mortis 1938) estis esperantisto en [[Ashton-on-Ribble]], [[Preston]], ekde 1922<ref>La Brita Esperantisto - Numero 401, Septembro (1938)</ref>. ===[[Clement Hill]]=== '''Clement Hill''' (mortis la 7-an de marto 1943) estis esperantisto en [[Hastings]]. ===[[Louise Holden]]=== '''Louise Holden''' (mortis en aprilo 1937) estis esperantistino en [[Bradford]]. Blindulino kaj instruistino de blinduloj dum 45 jaroj. Ŝi instruis [[Esperanto]]n al multaj el siaj lernantoj, kaj kondukadis ilin karavane al la Universalaj Kongresoj<ref>La Brita Esperantisto - Numero 385, Majo (1937)</ref>. ===[[Ernest Holmes]]=== '''Ernest Holmes''' (mortis la 19-an de januaro 1940) estis esperantisto en [[Clowne]]<ref>La Brita Esperantisto - Numero 419, Marto (1940)</ref>. ===[[Henry Horseman]]=== '''Henry J. Horseman''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 26-an de oktobro 1928) estis brita esperantisto el [[West Hartlepool]] ekde 1907. ===[[Mary Caroline Hezlett]]=== '''Mary Caroline Hezlett''' (naskiĝis 1874?; mortis la 22-an de majo 1935) estis esperantistino ekde 1910 en [[Coleraine]]<ref>La Brita Esperantisto - Numero 363, Julio (1935)</ref>. {{referencoj}} ===[[George Higgie]]=== '''George Higgie''' (naskiĝis probable en 1848; mortis la 6-an de februaro 1935) estis brita esperantisto. Higgie eldonis kelkajn Esperantajn librojn pri [[Skotlando]]. Li estis entuziasma pioniro ankaŭ de [[Pitmana stenografio]] kaj de literada reformo<ref> La Brita Esperantisto - Numero 359, Marto (1935)</ref>. {{referencoj}} ===[[William Higgins]]=== '''William Higgins''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 12-an de februaro 1927) estis esperantisto ekde 1912. Li estis unu el la pioniroj de Esperanto en [[Shiregreen]], [[Sheffield]] kaj prezidinto de loka Esperanto-grupo. ===[[Thomas W. Holmes]]=== '''Thomas W. HOLMES''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 8-an de septembro 1929) estis blinda esperantisto en [[Shepperton]], urbeto en la tradicia graflando [[Surrey]] en [[sudokcidenta Anglio]], kaj kunlaboranto de [[Esperanta Ligilo]]. === [[Nora Holmes]] === '''Nora HOLMES''' (naskiĝis en [[1902]], mortis la {{daton|14|majo|1993}}) estis vidvino de [[Honoraj prezidantoj de UEA|honora prezidanto]] de [[UEA]] [[Harry Holmes]]. Ekde [[1927]] ŝi estis motoro de la [[Londona Esperanto-Klubo|Londona Esperanto-klubo]]. Ŝi estis [[UEA]]-[[fakdelegito]] pri virinaj aferoj, kampo sur kiu ŝi aktivis ankaŭ ekster la Esperanto-movado. === [[Patricia Holt]] === '''Patricia HOLT''' (naskiĝis en [[1925]], mortis la {{daton|21|januaro|1990}} en [[Sandown]], [[Anglio]]) estis [[dumviva membro de UEA]]. === [[John Edward Hookham]] === '''John Edward HOOKHAM''' (hukm), anglo, urboficisto. Naskiĝis la [[15-an de aŭgusto]] [[1880]] en [[Londono]]. Esperantistiĝis [[1911]]. De 1922 vicsekr. de IKUE. De 1926 sekr. de [[Angla Ligo de Katolikaj Esperantistoj]]. ===[[Florence Horncastle]]=== '''Florence Horncastle''' (naskiĝis 1868?; mortis la 25-an de majo de 1942) estis esperantistino en [[Croydon]], kie ŝi estis sekretariino de loka grupo.<ref>[[La Brita Esperantisto]] - Numero n449-450 sep-okt 1942</ref> ===[[James Barr Horne]]=== '''James Barr Horne''' (mortis la 22-an de novembro 1940) estis esperantisto en Glasgow. === [[Richard Howard]] === '''Richard HOWARD''' estas aktiva brita esperantisto. Li studis lingvojn en Nordirlando, kaj li iam laboris kiel prezentisto en la [[ĉeĥa radio]] en [[Prago]]. Nun li loĝas en [[Northampton]], kie li pasigis la junaĝon. ===[[Thomas Hudson]]=== '''Thomas Hudson''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 23-an de marto 1913) estis esperantisto en [[Leeds]]. ===[[Howard Hulme]]=== '''Alfred J. Howard Hulme''' (1870-1951) estis esperantisto el [[Surbiton]], kie li estis delegito de UEA en 1916. Li partoprenis teatraĵojn prezentitaj en [[UK 1907|la tria Universala Kongreso]]. ===[[David Hunter (esperantisto)]]=== '''David Hunter''' (naskiĝis en 1839; mortis la 8-an de junio 1914) estis brita esperantisto en [[Cork]]. == I == ===[[Lillian Ibbetson]]=== '''Lillian Ibbetson''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 9-an de oktobro 1931) estis esperantistino en [[Sheffield]]. === [[Lizzie Iddon]] === '''Lizzie IDDON''' estis angla esperantistino, kiu naskiĝis la [[12-an de aŭgusto]] [[1867]] en [[Accrington]] kaj mortis la [[19-an de januaro]] [[1960]], 92-jara. Ŝi fondis Esperanto-grupojn en [[Southport]] kaj [[Accrington]], kaj ekde la jaro [[1910]] estis esperanta instruisto. En [[1914]] ŝi kroniĝis "Reĝino" kun ora medalo ĉe [[Literatura Esperanta Konkurso]] por originala versaĵo. === [[Harry Ingham]] === '''Harry INGHAM''', anglo, instruisto en gimnazioj. Li mortis en 1968, 84-jara. Esperantisto 12949. Del. de UEA en Bury. ===[[Thomas Inglis]]=== '''Thomas Inglis''' (mortis 1943) dumviva blindulo, estis brita esperantisto en Edinburgo. ===[[Jennet Mand Inman]]=== '''Jennet Mand Inman''' (naskiĝis 1848?; mortis la 23-an de aprilo 1941) estis esperantistino ekde 1907. Ŝi eldonis mallongigitan tradukon de ''[[La vojaĝoj de Gulivero|Gulliver en Liliputlando]]'' por infanoj<ref>La Brita Esperantisto - Numeroj 439-440</ref>. ===[[Elizabeth B. Ireland]]=== '''Elizabeth B. Ireland''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 18-an de marto 1930) estis esperantistino en [[Hove]]. Ŝi uzis la pseŭdonimon ''Stella''. Verko: * Esperanto in twelve lessons. A Text-book with the Grammar very simply arranged in twelve lessons, followed by Twelve Reading Lessons (with a Key). Eld. de [[British Esperanto Association]], London, 1922. {{Citaĵo|Tre bona kaj simpla lernolibro, laŭ ni tre taŭga por memlernantoj.|[[Belga Esperantisto]] n090-091 (aug-sep 1922)}} === [[Aaron Irvine]] === '''Aaron IRVINE'''<!-- naskiĝdato ankoraŭ mankas--> estas brita esperantisto, kiu vivas en la urbo [[Carrickfergus]] de [[norda Irlando]].<!-- fonto: https://www.facebook.com/irvdel/about --> Ekde la 2000-aj jaroj li flegas la ampleksan retejon ''lingvo.org''. * [https://www.lingvo.org la retejo ''lingvo.org''] * [https://www.youtube.com/watch?v=qk__DpngFQk la 15-minuta animacia filmo ''Sintel'', kiun li dublis al Esperanto] == J == ===[[Edward Collins Jack]]=== '''Edward Collins Jack''' (naskiĝis 1879/; mortis la 2-an de majo 1938) estis esperantisto el [[Perth]], Skotlando, loĝanta en [[Wellington]], Nov-Zelando, kies Esperanto-klubon li prezidis. En 1929 li estis unu el la fondantoj de [[NZEA]]. ===H. C. Jack=== '''H. C. Jack''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 11-an de oktobro 1925) estis brita esperantisto en [[Rutherglen]]. ===[[Fergus Fraser Jamieson]]=== '''Fergus Fraser Jamieson''' (naskiĝis 1916?; mortis la 2-an de aprilo 1941) estis esperantisto en Glasgow. === [[Ernest Bertram Johnson]] === '''Ernest Bertram Johnson''' (naskiĝis la 14-a de oktobro 1889 en [[Portsmouth]], mortojaro nekonata, estis angla esperantisto kaj helpadministranto en kuirista fako de brita [[mararmeo]] en [[Portsmouth]]. Esperantistiĝinte en 1909, li dum pluraj jaroj gvidis la grupon en Portsmouth ĉiuflanke. ===[[Rachel Johns]]=== '''Rachel Johns''' (mortis la 28-an de oktobro 1948) estis esperantistino en [[Westcliff]]<ref>La Brita Esperantisto - Numeroj 515-516 n 515-516 1948 pĝ 148</ref>. ===[[William Jolly]]=== '''William Jolly''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 24-an de septembro 1916) lernejestro, estis brita esperantisto en [[Oban]]. ===[[Henry Jones]]=== '''Henry Jones''' (mortis la 24-an de februaro 1937) el [[Swansea]], pioniro de Esperanto en [[Suda Kimrujo]] kaj prezidinto de la tiea Federacio<ref>La Brita Esperantisto - Numero 384, Aprilo (1937)</ref>. {{referencoj}} ===[[Rhys Jones]]=== '''Rhys JONES''' (naskiĝis probable en 1845; mortis la 22-an de decembro 1925) estis unu el la pioniroj de Esperanto en [[Cardiff]]. == K == ===[[James Katterns]]=== '''James L. Katterns''' (naskiĝis 1858?; mortis la 16-an de marto 1946) estis esperantisto en [[Dringhouses]]<ref>La Brita Esperantisto. n.493-494 maj-jun 1946</ref>. ===[[Patrick Keily]]=== '''Patrick T. Keily''' (mortis en majo 1949) ĵurnalisto, blindulo, estis esperantisto en [[Alford]]. Li kantis en [[UK 1937|Universala Kongreso de Varsovio en 1937]]<ref>La Brita Esperantisto - Numeroj 422-423, Junio - Julio (1940)</ref>. {{referencoj}} === A. Barton Kent === '''A. Barton Kent''' estis brita esperantisto en la unua duono de 20-a jarcento. Verkoj ''*«A COMMON COMMERCIAL LANGUAGE». — An address by Mr. A. Barton Kent, to the members of the London Chamber of Commerce and Others''. Eld. [[Londona Komerca Ĉambro]], London, 1918(?) 16 paĝoj 21,5X 13,5 cm. {{Citaĵo|Angla Parolado pri Esperanto farita la 31-an de Majo 1918 antaŭ la citita komerca ĉambro. Bonega propandilo por varbi inter la komercistaro.|[[Belga Esperantisto]] n073-074 (mar-apr 1921)}} ''*UNE LANGUE COMMERCIALE COMMUNE. — Conference faite par Mr. A . Barton Kent aux membres de la Chambre de Commerce de Londres et autres personnalités le vendredi 31 mars 1918''. Eldonis la Societo de Amikoj de Esperanto, Parizo, 1918(?) 20 paĝoj 23,5 x 10,5 cm. {{Citaĵo|Franca traduko de la ĉi antaŭe citita parolado, aranĝita de S-roj Grosjean-Maupin kaj E. Sayer.|[[Belga Esperantisto]] n073-074 (mar-apr 1921)}} ===[[Agnes M. King]]=== '''Agnes M. King''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 24-an de marto 1933) estis esperantistino en [[Hartlepool]] ekde 1923. === [[Albert King]] === '''Albert KING''' (naskiĝis en [[1910]], mortis la {{daton|3|junio|1992}}) estis [[UEA]]-fakdelegito pri arto en [[Bristolo]] ([[Britio]]). === [[Geoffrey King]] === '''Geoffrey KING''' (naskiĝis la {{daton|17|julio|1947}}, mortis la {{daton|19|julio|2018}}) estis dum pli ol tri jardekoj la bibliotekisto de la [[Esperanto-Asocio de Britio]]. Nekrologo pri li aperis en numero 985 de [[La Brita Esperantisto]]. ===H. F. Locke King=== '''H. F. Locke King''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 28-an de januaro 1926) estis brita esperantisto. === [[Gerald Kyffin-Taylor]] === '''Gerald KYFFIN-TAYLOR''' (naskiĝis la {{daton|9|marto|1863}} en [[Liverpool]]) estis brita parlamentano, solicitoro, notario, brigada generalo kaj esperantisto. Inter 1910 kaj 1915 li estis membro de la brita parlamento ''[[House of Commons]]''. Li estis protektanto de la Esperanto-grupo en [[Londono]]. == L == ===[[Hubert Lane]]=== '''Hubert Lane''', ankaŭ nomita '''Dubert'''<ref>Bitarkivo.org: [[La Brita Esperantisto]] - numero 335, marto 1933, pĝ 55 </ref> (naskiĝis probable en 1897; mortis la 17-an de decembro de 1932) estis brita esperantisto. {{referencoj}} === [[Stanley Lane-Poole]] === [[Dosiero:Jijel, 1664.jpg|eta|[[Jijel]] en 1664 de [[Stanley Lane-Poole]]]] Prof-o [[Stanley Edward Lane Poole]] estis angla esperantisto kiu vivis en [[Dublino]] ([[:en:Stanley Lane-Poole|artikolo en la angla]]) === [[Mary Larrad]] === '''Mary LARRAD''' (naskiĝis en [[1910]], mortis en oktobro [[2000]] en [[Old Colwyn]], Britio) estis dumviva membro, iama delegito pri virinaj aferoj. Ŝi forte interesiĝis pri kantado en Esperantokaj kunlaboris kun John en la pretigado de « BEA Kantokolekto » en [[1971]]. ===[[Agnes Lavender]]=== '''Agnes Lavender''' (mortis la 8-an de januaro 1942) estis esperantisto en [[Manchester]]. ===[[George Coles Law]]=== '''George Coles Law''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 15-an de aprilo 1914) estis brita esperantisto en [[Plymouth]]. Li estis unu el la pioniroj de la Esperantista movado en Anglujo. Li estis la unua membro kaj unua prezidinto de la Battersea'a Esperantista Klubo. Li kunlaboris en la [[Poliglota Vade-mecum de Internacia Farmacio]]. === [[Ken Lawrence]] === '''Ken LAWRENCE''' (naskiĝjaro en 1909 aŭ 1910, mortis 49-jara en [[1958]]) estis [[angla esperantisto]]. Post la [[Dua Mondmilito]] li estis kasisto de la Esperanto-klubo de [[Birmingham]], kaj dum kelkaj jaroj funkciis kiel peranto de la Belarta Konkurso de UEA. ===[[Ernest H. Lawton]]=== '''Ernest H. Lawton''' (naskiĝis 1869?; mortis la 9-an de marto 1947) orgenfabrikisto; estis brita esperantisto. ===[[Lydia M. Layng]]=== '''Lydia M. Layng''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 20-an de novembro 1930) estis esperantistino en [[Abingdon]]. ===[[Ernest Lee]]=== '''Ernest Lee''' (naskiĝis 1868; mortis la 17-an de novembro 1940) estis esperantisto en [[Crewe]]<ref>La Brita Esperantisto - Numeroj 429-430, Januaro - Februaro (1941)</ref>. {{referencoj}} ===[[Gabriel Dawson Lewis]]=== '''Gabriel Dawson Lewis''' estis unu el la pioniroj de Esperanto en [[Liverpool]]. Verkoj *'''Notes on English Grammar and Comparisons with Esperanto'''. Eld. la aŭtoro, 1938(?) ===[[Henrietta Lewis]]=== '''Henrietta Lewis''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 14-an de januaro 1919) estis brita esperantistino, edzino de [[Joseph Lewis]], unu el la pioniroj en Britio. === [[Richard Lishman]] === '''Richard LISHMAN''' [liŝmn] (naskiĝis la {{daton|25|novembro|1850}} en [[Newcastle-on-Tyne]]) estis [[angla esperantisto]] kaj ekslernejestro. Li estis honora prezidento de [[Nordorienta Esperanto-Federacio]]. Dum kelkaj jaroj li instruis Esperanto-kursojn. === [[Edward G. Lock]] === '''Edward G. LOCK''' estis [[brita esperantisto]]. Kun [[Mason Stuttard]] li verkis la lernolibron ''Nelsons Esperanto Course'' (1946, 1952). ===[[Robert Lusk]]=== '''Robert Lusk''', instruisto, estis brita esperantisto en la komenco de la 20-a jarcento en Haddington.<ref>Esperanto n178 jul 1915</ref> === [[Alfred Wheeler Lyndridge]] === '''Alfred Wheeler LYNDRIDGE''' [lindriĝ] estis [[brita esperantisto]] kaj [[instruisto]] pri [[komerco]]. Naskiĝis la [[25-an de decembro]] [[1877]] en [[Brierley Hill]]. Fondinto de komerca lernejo. Alfaranto de Pitmana [[Stenografio]] al Esperanto. === [[George Lyons]] === '''George Lyons''' estis angla esperantisto dum la mezo de 20-a jarcento. Li militservis kaj partoprenis okupon de [[Aŭstrio]] dum dua mondmilito. Li kontaktigis la esperantistojn de [[Graz]] kaj helpis la rekonstruon de tiea movado<ref>[[Aŭstria Esperanto-Revuo]].''Adiaŭo de s-ano George Lyons.''. N. 4-5, p. 83-84. Nov-dez 1946</ref>. {{referencoj}} == M == === [[Alasdair MacCaluim]] === '''Alasdair MacCaluim''' (naskiĝis en [[Glasgovo]]) estas skota esperantisto [https://legacy.esperanto.org.uk/eab/eab_news/2012-04-20_brita_kongreso.htm] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211028202211/https://legacy.esperanto.org.uk/eab/eab_news/2012-04-20_brita_kongreso.htm |date=2021-10-28 }}, tradukisto kaj aktivisto de la [[skotgaela lingvo]]. Li verkis ''Reversing Language Shift: The Role and Social Identity of Scottish Gaelic Learners''. Publike, li ne konigis sian naskiĝjaron, nur informas ke li edziĝis en aŭgusto 1996 kaj studis en la [[universitato de Edinburgo]] de 1996 ĝis 2002. Ekde novembro 2002 li deĵoras kiel tradukisto, precipe al la skogaela, kaj lektoro en la [[parlamento de Skotlando]]. El tio eblas dedukti, ke li devus havi naskiĝjaron komende de la [[1970-aj jaroj]], eventuale fine de la [[1960-aj jaroj|1960-aj]]. Eksteraj ligiloj: * [https://treanaichean.wordpress.com/ lia reta taglibro en la] [[skotgaela lingvo]] * [https://www.instagram.com/alasdairmaccaluim/ en la retejo] ''[[instagram]]'' * [https://www.facebook.com/alasdair.maccaluim en la retejo] ''[[Facebook]]'' kaj * [https://www.linkedin.com/in/alasdairmaccaluim/ en la retejo] ''[[LinkedIn]]'' ===[[David McCracken]]=== '''David M. McCracken''' (mortis la 4-an de julio 1947) estis esperantisto en Glasgow. === [[Agnes Gibson Macfarlane]] === '''Agnes Gibson MACFARLANE''' (mkfarlen) estis skota librotenistino kaj esperantistino. Multajn jarojn ŝi estis la prezidantino de la Esperanto-societo en [[Partick]] kaj funkciis kiel [[delegito de UEA]] en la urbo. ===[[Basil McGrath]]=== '''Basil McGrath''' estis brita esperantisto en [[Manĉestro]] dum la unua duono de 20-a jarcento. Verko: ''Konsilio por grupestroj'' 1946(?) {{citaĵo|S-ro Basil McGrath, Manchester, skribas : “La ĉefa kondiĉo por sukceso estas, ke ĉiu ano sentu, ke li mem estas parto de la Societo. Ni neniam havas komitatkunvenojn, sed nur kunvenojn, en kiuj partoprenas la tuta societo. Tiamaniere ĉiu ano voĉe esprimas sian vidpunkton. Pri reklamado ni trovis ke malgrandaj anoncoj pli efikas, ol grandaj. La guto malgranda, konstante frapante, estas tiu, kiu traboras la cerbon de la [[leganto]]. La oficistoj neniam trudu privatajn [[opinio]]jn sur la aliajn anojn. Kuraĝigu ĉiun, eĉ nekonsentante kun li. La [[oficisto]]j estu ĉiam pretaj iri ien ajn por propagandi: ĉar entuziasmo naskas [[entuziasmo]]n. Por la kunvenoj aranĝu programon varian. Komencu ĉiun kunvenon per protokolo pri la antaŭa. Kuraĝigu [[ekskurso]]jn kaj muzikajn kunsidojn. [[Bulteno]] estas necesa komunikilo.”|[[La Brita Esperantisto]] n.493-494 maj-jun 1946}} ===[[Charles MacGregor]]=== '''Charles MacGregor''' (mortis la 16-an de novembro 1943) estis esperantisto en Edinburgo. ===[[Edmond MacGregor]]=== '''Edmond MacGregor''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 31-an de oktobro 1923) estis esperantisto en Glasgow. ===[[William McElgunn]]=== '''William McElgunn''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 22-an de junio 1934) estis esperantisto en [[Belfasto]], kie li gvidis esperanto-kursojn. ===[[Isabella Emily Mcintosh]]=== '''Isabella Emily Mcintosh''' (naskiĝjaro nekonata, mortis en majo 1926) estis esperantistino en Edinburgo. ===[[William Robert Mackay]]=== '''William Robert Mackay''' (mortis la 16-an de aŭgusto 1941) ankaŭ konata kiel “Uncle Mack” estis esperantisto en [[Ilford]], kies grupo li prezidis<ref>La Brita Esperantisto - Numeroj 439-440</ref>. ===[[James MacKirdy]]=== '''James MacKirdy''' (mortis la 2-an de marto 1940) estis esperantisto en [[Rochdale]], kies loka grupo li estis sekretario. ===[[James Macrae]]=== '''James Macrae''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 9-an de Oktobro 1917 en [[St. Leonards]]) majordomo, estis brita esperantisto . Kiel [[majordomo]] de multaj riĉaj familio en Eŭropo, li multe vojaĝis tra tiu kontinento kaj parolis multajn lingvojn<ref>La Brita Esperantisto - Numero 155, Novembro (1917)</ref>. {{referencoj}} === ? MacKenzie (pastro en Japanio) === El la [[Enciklopedio de Esperanto]] de [[1934]]: "En la printempo de 1903 Mac Ken­zie [sic], skota pastro, [[Kanazawa]], venigis Esperanto-lernolibron el Anglujo al Japanio... L. K. Sur provizora listo montrita en la [[1-a UK]] estis Gauntlett, MacKenzie, nejapanoj, sed loĝintaj en Japanio... Fremdaj esperantistoj venintaj al Japanio kaj helpintaj al la movado... Mac Kenzie" {{EdE|N}} ===[[Charles Mackey]]=== '''Charles R. Mackey''' (naskiĝis probable en 1885; mortis la 8-an de decembro 1912 en [[Edinburgo]]) muzikisto, estis skota esperantisto. ===[[Arthur Maling]]=== '''Arthur T. Maling''' (mortis la 28-an de Septembro 1939) estis brita esperantisto. ===[[Frank Mason]]=== '''Frank Mason''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 4-an de marto 1927) estis esperantisto el [[Spalding]]. Dum unu jaro kasisto de la grupo en [[Grimsby]]. Li estis konsilanto de [[BEA]]. ===[[Lewis Mason]]=== '''Lewis Mason''' (naskiĝis 1866?, mortis la 26-an de februaro 1937) estis brita esperantisto. Li komencis lerni [[Esperanto]]n, kiam li havis jam 60 jarojn<ref>La Brita Esperantisto - Numero 384, Aprilo (1937)</ref>. {{referencoj}} ===H. Mare=== '''H. Mare''' (mortis 1913) estis esperantisto en Portsmouth en la komenco de 20-a jarcento<ref>Esperanto n147 jun 1913</ref>. === [[Diccon Masterman]] === '''Diccon MASTERMAN''' (naskiĝis la {{daton|1941-07-07}}) estas [[brita esperantisto]]. Esperantistiĝis en [[1959]]. Magistro pri modernaj lingvoj. [[Konstanta Kongresa Sekretario]] de [[UEA]] (1981-1985), estrarano de UEA (1986-1989). Loĝas en [[Italio]]. Estas vikidatuma kodo pri li [[d:Q125414954]], kaj estas [[:n:Kategorio:Diccon Masterman|vikinovaĵa kategorio]]. == Eksteraj ligiloj == * [https://kniivila.net/deponejo/folio/Bdmasterman.html detala intervjuo pri li el ''Libera Folio'' de 2004 kun multaj biografiaj informoj], ankaŭ havebla en [[:n:Diccon Masterman volas reklami nian produkton|vikinovaĵoj]] ({{eo}}) === [[Isabella Mears]] === '''Isabella Mears''' estis skota kuracistino kaj esperantistino. En 1881 ŝi kvalifikiĝis pri medicino ĉe ''Royal College of Physicians of Ireland'' kiel unu el la unuaj virinoj, kiuj tiel kvalifikiĝis. En 1889 ŝi fondis kun sia edzo sanitorion en Edinburgo. Ŝi okupiĝis pri la [[Ruĝa Kruco]] kaj pri [[Misiado|misia laboro]] en Ĉinio kaj verkis pri tio en Esperanto. <ref>https://transnationalhistory.net/doing/2022/02/07/microhistory-doctors-and-diseases</ref> <ref>https://www.bmj.com/content/2/3959/1063.3</ref> <ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2457896/?page=1</ref> {{referencoj}} ===[[Henry Havelock Meek]]=== '''Henry Havelock Meek''' (naskiĝis 1859?; mortis la 2-an de aŭgusto 1939) estis brita esperantisto en [[Hastings]]. ===[[Arthur Mee]]=== '''Arthur Mee''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 22-an de januaro 1926) ĵurnalisto, estis esperantisto en [[Cardiff]]. ===[[Amy Meek]]=== '''Amy Meek''' (naskiĝis 1868?; mortis la 23-an de oktobro 1938) estis esperantistino en [[Hastings]]. ===[[Sarah Marianne Megahy]]=== '''Sarah Marianne Megahy''' (naskiĝis 1855; mortis la 29-an de aprilo 1940) estis esperantistino en [[Fulwood]], [[Preston]]. Ŝi estis edzino de [[Basil P. Megahy]]. Esperantistiĝis en 1908. === [[Bob Mellors]] === '''Bob MELLORS''' (naskiĝis en [[1950]], mortis la {{daton|24|marto|1996}} en [[Varsovio]] (murdo)) estis [[brita esperantisto]] kaj kunfondinto de ''Gay Liberation Front (Gej-Liberiga Fronto)'' en Britio. ===[[Charles Middlemiss]]=== '''Charles Middlemiss''' (mortis la 11-a de junio) geologo, estis esperantisto en [[Tunbridge Wells]]. Li lernis Esperanton en 1904. Li vivis en [[Brita Hindio]] laborante en ''Geological Survey Office'' kaj propagandis Esperanton en [[Kalkuto]]<ref>[[La Brita Esperantisto]] n489-490 jan-feb 1946 </ref>. ===[[Elizabeth Miller]]=== '''Elizabeth Miller''' (naskiĝis 1857?; mortis la 13-an de julio 1940) estis esperantistino en [[Wisbech]]. Ŝi estis kunulino de [[Priscilla Peckover]] ekde 1910.<ref>La Brita Esperantisto - Numeroj 424-425, Aŭgusto - Septembro (1940)</ref> {{referencoj}} === [[Peter Miles]] === '''Peter MILES''' (naskiĝis en [[1929]], mortis en januaro [[2005]]) ekestis angla ŝoforo kaj esperantisto, kiu seninterrompe membris en UEA ekde 1953. Per tutpaĝaj anoncoj, kiuj aperis dum jardekoj en la Jarlibro de UEA,<!-- ekzemple en JL 1982, p. 125 --> la Traduk-Servo Esperanto de la klera ŝoforo en [[Watford]] kaj [[Londono]] fariĝis ĉie konata. ===[[Joseph Alexander Milligan]]=== '''Joseph Alexander Milligan''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 25-an de aprilo 1933) estis esperantisto en [[Liverpool]]. ===[[Robert A. Milner]]=== '''Robert A. Milner''' (naskiĝis probable en 1840; mortis la 15-an de marto 1931) estis esperantisto en Bristol. ===[[Alphonse Minten]]=== '''Alphonse Minten''' (mortis la 12-an de decembro 1938) estis esperantisto en [[Wisbech]]. ===[[Margaret Moir]]=== '''Margaret Moir''' (naskiĝjaro nekonata, mortis en novembro 1931) estis esperantistino en [[Montrose]] ===[[Charles Henry Molley]]=== '''Charles Henry Molley''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 6-an de februaro 1931) estis kasisto de la Esperantista grupo en [[Reading]]. ===[[Harry Mortimer]]=== '''Harry Mortimer''' (mortis la 27-an de majo 1940) estis esperantisto en [[Manchester]]. ===[[George Moult]]=== '''George Moult''' (mortis la 14-an de majo 1943) estis esperantisto en [[Bristol]]. ===[[Alfred Mudie]]=== '''Alfred Mudie''' (naskiĝis probable en 1845; mortis la 9-an de januaro 1933) estis esperantisto en [[Hove]]. Li estis forta subtenanto de la [[Francis Bacon|Bakona]] aŭtoreco de la verkoj atribuitaj al [[William Shakespeare|Shakespeare]]<ref>[[La Brita Esperantisto]] - Numero 335, Marto (1933)</ref>. ===[[Adolf Muenz]]=== '''Adolf Muenz''' (mortis la 19-an de marto 1943) estis brita esperantisto. ===[[John Muir]]=== '''John Muir''' (mortis en aŭgusto 1948) estis esperantisto, prezidanto de [[Dundee Esperanto Group]]. <ref>La Brita Esperantisto - Numeroj 521-522, Septembro - Oktobro (1948)</ref>. ===[[John Murray (esperantisto)]]=== '''John Murray''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 24-an de januaro 1906 en [[Mozambiko]]) estis brita esperantisto. == N == ===[[William Newbold]]=== '''William Newbold''' estis esperantisto malaperita la 1-a de julio 1916 dum la Unua mondmilito. <ref>Esperanto n195 nov 1916</ref> === [[Stanley D. Nisbet]] === [[Dosiero:1987 Esperanto's Time Has Come.jpeg|eta|''Esperanto's Time Has Come'', 1987.]] '''Stanley D. NISBET''' (naskiĝis en [[1912]], mortis la {{daton|14|aprilo|2004}}) estis [[brita esperantisto]], [[delegito de UEA|delegito]] kaj fakdelegito pri [[edukado]] en [[Glasgow]] (Britio). ===[[Hugh Noel Nowell]]=== Pastro '''Hugh Noel Nowell''' (naskiĝis 1871?; mortis la 18-an de marto 1940) paroĥestro de la preĝejo St. Peter, [[Sandwich]], kie li estis pioniro de Esperanto.<ref>La Brita Esperantisto - Numeroj 420-421, Aprilo - Majo (1940)</ref> ===[[Eleanor Norman]]=== '''Eleanor Norman''' (mortis la 18-an de majo 1941) estis esperantistino en [[Kings Norton]], Birmingham. === [[H. Nursall]] === '''H. NURSALL''' (naskiĝis en [[1905]], mortis la {{daton|6|februaro|1977}} en [[Bedford]], [[Britio]]), estis brita esperantisto. Kvankam lerninte Esperanton nur post sia pensiiĝo, estis unu el la ĉefaj lokaj aktivuloj dum la lastaj jaroj. == O == === [[Adrian Oates]] === '''Adrian OATES''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la {{daton|8|marto|2000}} estis [[brita esperantisto]]). Li estis ĉefo de [[Chester]] Esperanto-Asocio, longdaŭra membro de la [[Nordokcidenta Esperanto-Federacio]] kaj de [[EAB]], [[delegito de UEA]] kaj [[radioamatoro]]. ===[[William Officer]]=== '''William Officer''' (naskiĝis 1857; mortis 1936) estis esperantisto en [[Peterhead]]. ===[[Rushton Ogden]]=== '''T. Rushton Ogden''' (naskiĝjaro nekonata, mortis en 1929) muzikisto, estis esperantisto el [[Blackpool]] ekde 1908. ===[[Ronald Older]]=== '''Ronald Older''' (naskiĝis 1922?, mortis 1942) estis brita esperantisto en [[Petworth]], [[Sussex]], mortigita dum la Dua Mondmilito<ref>[[La brita esperantisto]] n445-446 maj-jun 1942</ref>. ===[[Doris May Over]]=== '''Doris May Over''' (naskiĝis 1916?; mortis la 21-an de marto 1943) estis esperantistino en [[Weston-super-Mare]]<ref>La Brita Esperantisto - Numeroj 459-460</ref>. == P == ===[[Edward Parker]]=== '''Edward Parker''' (naskiĝis 1883?, mortis la 8-an de marto 1915) estis esperantisto en [[Shipley]]. Li estis vicprezidanto de [[Jorkŝira Esperantista Federacio]] kaj estrarano de [[Brita Esperanto-Asocio]]<ref>Esperanto n177 apr 1915</ref>. ===[[John Parker]]=== '''John E. Parker''' (naskiĝis 1848?; mortis la 21-an de julio 1943) estis unu el la pioniroj de Esperanto en [[Bradford]]. ===[[Frank Parkin]]=== '''Frank Parkin''' (naskiĝis 1890?; mortis la 24-an de aŭgusto 1946) estis esperantisto en [[Sibford Ferris]], [[Banbury]]. Li instruis Esperanton en Friends’ School, Sibford, kie li estis instruisto<ref>La Brita Esperantisto - Numeroj 499-500 nov-dec 1946</ref>. ===[[James Parish]]=== '''James Parish''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 4-an de aprilo 1929) muzikisto, estis esperantisto el [[Watford]]. === [[E. Robert Penny]] === '''E. Robert PENNY''' (naskiĝis en [[1909]], mortis [[1993]] en [[Bury St. Edmunds]], [[Britio]]) estis membro de [[UEA]] seninterrompe ekde [[1938]] kaj multajn jardekojn servis en la Delegita Reto kiel delegito kaj fakdelegito pri mana teksado kaj [[SOS-aŭtoservo]]. ===[[John A. Peart]]=== '''John A. Peart''', lernejestro, estis brita esperantisto dum la mezo de 20-a jarcento en [[Winchester]]. Verko: * ''Towards International Understanding, aŭ, Per Esperanto al la Sesa Celo. (Esperanto por Rotarianoj).'' Eld. Warren & Son Ltd., Winchester, 1931(?), 32 pĝ. ===[[Herman Philp]]=== '''Herman Philp''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 24-an de oktobro 1919) estis brita esperantisto en [[Aberystwyth]]. === [[Walter Glover Phipps]] === '''Walter Glover PHIPPS''' [fips] (naskiĝis la {{daton|24|julio|1885}} en [[Cheltenham]]) estis [[angla esperantisto]] kaj [[komizo]]. Li estis sekretario de la Cheltenhama Esperanto-grupo de 1913 ĝis 1926 kaj [[delegito de UEA]] de 1914 ĝis 1930. === [[John William Pickard]] === '''John William PICKARD''' [pikard] (naskiĝis la {{daton|16|julio|1866}} en [[Leeds]]) estis [[angla esperantisto]] kaj [[kontisto]]. Li estis esperantisto de [[1899]]. Dum 4 jaroj li estis prezidanto de la Esperanto-societo de [[Manchester]]. ===[[Leonard Pickles]]=== '''Leonard Pickles''' (mortis 9-an de marto 1943) estis esperantisto en [[Keighley]]. === [[Harold Pilling]] === '''Harold PILLING''' (naskiĝis en [[1888]], mortis [[1957]] en [[Burnley]], [[Britio]]) estis iama Prezidanto de la grupo en Burnley. Eklernis Esperanton en 1908, kaj en 1956 elektiĝis Fratulo de BEA. ===[[Ernest Pointer]]=== '''Ernest Pointer''' (naskiĝis la 23-an de novembro 1881; mortis la 6-an de majo 1909 en [[Eppstein]]) estis brita esperantisto el [[Winchester]]. Li diplomiĝis en Universitato de Kembriĝo en 1903 (Pembroke College), kaj li esperantiĝis dum la [[UK 1907|Universala Kongreso de 1907]]. Li komencis movadi en [[Bedford]], sed baldaŭ poste li malsaniĝis de [[ftizo]] kaj mortis. Fontoj: *[[Revuo Esperanto]] n56 5 jun.1909 ===[[Mary Pointer]]=== '''Mary Pointer''' (naskiĝis 1852?; mortis la 8-an de februaro de 1943) estis brita esperantistino. ===[[Fred Pratt]]=== Serĝento '''Fred Pratt''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 28-an de aprilo 1917) filo de filo de W. J. Pratt, estis esperantisto en [[Edinburgo]]. Li estis ano de 15th Royal Scots, kaj mortis en batalkampo dum la [[Unua mondmilito]].<ref>[[La Brita Esperantisto]] - numero 153, septembro (1917), pĝ 75</ref> {{referencoj}} === [[Everleigh M. Preston]] === '''Everleigh M. PRESTON''' (naskiĝis en [[1899]], mortis la {{daton|17|januaro|1973}}) estis vicdelegito en [[Bristol]] ([[Britio]]). Krom havi funkcion en [[Brita Esperantista Asocio]], li estis dum pli ol trideko da jaroj membro de [[UEA]] ĝis la morto. ===[[Ernest Edward Pyett]]=== '''Ernest Edward Pyett''' (mortis la 29-an de junio 1936) estis brita esperantisto en [[Blackpool]]. == Q == === [[Dermod Quirke]] === '''Dermod QUIRKE''' ('''D. J. F. Quirke''') kontribuis al [[La Brita Esperantisto]] kaj redaktis unu numeron de ĝi en [[1971]]. Li estis ankaŭ kunlaboranto de [[Sekso kaj Egaleco]]. == R == ===[[William Rae]]=== '''William Rae''' (mortis la 3-an de decembro) estis esperantisto en [[Bournemouth]]. ===[[Charlotte Elisabeth Railton]]=== '''Charlotte Elisabeth Railton''' (mortis la 22-an de julio 1937) estis esperantistino en Manchester. ===[[Herbert Reed]]=== '''Herbert Reed''' (naskiĝis 1866?; mortis la 7-an de oktobro 1946) estis esperantisto en [[Letchworth]]. ===[[Miriam Reeve]]=== '''Miriam Reeve''' (naskiĝis probable en 1843; mortis la 5-an de majo 1934) pioniro de Esperanto en [[Brajtono]] kaj [[Hove]]. ===[[Elizabeth Reid]]=== '''Elizabeth Reid''' (mortis la 17-an de majo 1948) estis esperantistino en Skotlando. ===[[La Rekonstruo de la Roterdama Urbokoro]]=== '''La Rekonstruo de la Roterdama Urbokoro''', [[Konsilejo por la Rekonstruo de Roterdamo]], [[Rotterdam]] 1947(?) {{citaĵo|18-paĝa libreto, ŝajne senpaga. Ĝi priskribas la laboron nun faratan por rekonstrui la detruitan urbocentron. Ilustras ĝin dek [[plano]]j kaj mapoj. Eldonajo unika en nia [[literaturo]], kaj tre interesa por ĉiu, kiu sin okupas pri arkitekturo aŭ urba planado. Lingve modela.|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 511-512 nov-dec 1947}} ===[[Thomas J. Relf]]=== '''Thomas J. Relf''' (naskiĝis la 22-an de januaro 1859, mortis la 22-an de januaro 1929) estis esperantisto en [[Edgware]]. Li fondis Esperantan grupon en [[Finchley]] en 1907. Li partoprenis la Esperantan Diservon en Londono kiel predikanto kaj kiel orgenisto<ref>[[La Brita Esperantisto]] - numero 289, aprilo 1929</ref>. Verko * ''Life, Grave and Gay''. Eld. [[Mascot Press]], [[Amersham]], 1928(?). === [[Eric Revill]] === '''Eric REVILL''', anglo kiu pasigis jardekojn en gvidado en Esperanto-Societo en Manĉestro kaj en la nord-okcidenta federacio. Post transloĝiĝo al [[Norda Kimrio]], li diligente instruis la lingvon al dekoj da gelerantoj. ===[[Alex McNab Rice]]=== '''Alex McNab Rice''' (mortis la 15-an de februaro 1947) estis esperantisto en Glasgow. ===[[John Riley]]=== '''John Riley''' (naskiĝis la 4-an de novembro 1848; mortis la 12-an de majo 1929), juĝisto, estis esperantisto el [[Gazerdine]] ekde 1907. ===[[Albert Henry Rishworth]]=== Kolonelo '''Albert Henry Rishworth''' (naskiĝis 1859?, mortis la 17-an de aŭgusto 1937) estis esperantisto en [[Hull]]. Li prezidis la Societon en Hull jam de ĝia fondo en [[1906]]<ref>La Brita Esperantisto - Numero 390, oktobro (1937)</ref>. ===[[Annie Robb]]=== '''Annie Robb''' (mortis 1943) estis brita esperantistino en Edinburgo ekde 1908. === [[James Roberts]] === '''James ROBERTS''' (n. la 21-an de aprilo 1839 en [[Constantine]], m. 95-jara la 8-a de februaro 1935) estis angla esperantisto en [[Manningham]], kiu inter 1859 kaj 1882 funkciis kiel lernejestro. Li esperantistiĝis en 1922 kaj tiujare, 88-jara, gajnis ateston de la Londona Ĉambro de Komerco pri Esperanto, kun distingo en la parola parto. Duan ekzamenon li sukcesis en sia 93-a jaro, en 1927.<ref>[[La Brita Esperantisto]] - numero 359, marto (1935)</ref>. Kiam aperis la [[Enciklopedio de Esperanto]] en [[1934]], li estis la plej aĝa esperantisto de Britio. {{referencoj}} {{EdE|R}} ===[[Millie Rhodes]]=== '''Millie Rhodes''' (mortis la 16-an de septembro 1936) edzino de [[Frank Cockshott Rhodes]], estis esperantistino en [[Keighley]]. ===[[Samuel T. Rodger]]=== '''Samuel T. Rodger''' (naskiĝjaro nekonata, mortis en septembro 1931) estis esperantisto en Londono. === [[George William Roome]] === '''George William ROOME''' (rum) (naskiĝis la {{daton|27|novembro|1864}} en [[Sheffield]], mortis la {{daton|16|septembro|1958}}) estis anglo kaj instruisto pri angla lingvo. Esperantistigita de [[Richard H. Geoghegan]] en [[1888]]. Prezidanto de la Esperanto-Federacio de [[Yorkshire]]. Prezidanto de [[Tutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj]] (TAGE) de [[1930]]. ===[[Dennison Ross]]=== ''Sir'' '''Dennison Ross''' (mortis septembro 1940) estis fondinto kaj ĝis 1937 estro de la Lernejo de Orientaj Studoj. Komence li iom dubis pri Esperanto, sed ĉeestinte la [[UK 1938|Universalan Kongreson de Esperanto en Londono]], li diris, ke tiu provo pri la vivanteco de la lingvo plene lin konvinkis. <ref>La Brita Esperantisto - Numeroj 426-427-428, Oktobro/ Decembro (1940)</ref> {{referencoj}} === [[Olive Rossetti]] === '''Olive ROSSETTI''' (naskiĝis en [[1921]], mortis en [[1993]] en Gosport) estis la dua edzino de [[Reto Rossetti]] kaj ofta kongresano. ===[[Albert Rollo Russel]]=== '''Albert Rollo Russel''' (naskiĝjaro nekonata, mortis en 1914) estis brita esperantisto. Li verkis multajn [[artikolo]]jn pri la [[meteorologio]] kaj estis unu el la komitatanoj de [[Bedales School]], [[Petersfield]]. Tie li renkontiĝis kun [[Edmond Privat]] kiu instruis la lingvojn Francan kaj Esperantan en la lernejo kaj fariĝis fervora partiano de Esperanto. == S == === [[Mike Sadler]] === '''Mike SADLER''', naskiĝis en la 1950-aj jaroj, estas brita esperantisto, kiu inter alie per prelegoj kontribuis al la tema programoj de multaj [[Internacia Seminario|Internaciaj Seminarioj]] de GEJ, kontribuante ankaŭ al la [[21-a IS]] 1977/1978 kaj la [[31-a IS]] 1987/1988. === [[Simon Saft]] === '''Simon SAFT''' (naskiĝis en [[Lankaŝiro]], mortis 66-jara la {{daton|2|septembro|1965}}) estis brita esperantisto el [[Salford]]. Kvankam li lernis Esperanton nur en [[1951]], li de tiam estis tre aktiva precipe en la brita movado. === [[John Reynolds Salter]] === '''John Reynolds SALTER''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la {{daton|10|majo|1989}} en [[Exeter]], [[Britio]]) estis dumviva membro de [[UEA]]. === [[Charles H. H. Satchell]] === '''Charles H. H. SATCHELL''' (naskiĝis la 1-an de marto 1864 en [[Rugby]], Englando, mortojaro ne konata, sed ĉiukaze post 1934) estis angla esperantisto kaj ko­merca vojaĝisto, kiu estis tre konata en multaj provincaj grupoj. Konsilanto de BEA por [[Edinburgo]]. {{EdE|S}} ===[[William H. Scott]]=== '''William H. SCOTT''' (naskiĝis probable en 1851; mortis en decembro 1925) estis esperantisto en [[Bournemouth]]. Subite li mortis dum li sidis en preĝejo, legante la Esperantan Testamenton. ===[[Frederick Maurice Sexton]]=== '''Frederick Maurice Sexton''' (naskiĝis 1860?; mortis la 9-an de februaro 1946) estis esperantisto en [[Surbiton]]. === [[Watson Senior]] === '''Watson SENIOR''' (naskiĝis la 7-an de februaro 1868 en [[Dewsbury]], mortojaro ne konata, sed ĉiukaze post 1934), estis angla esperantisto kaj me­zurila inspektoro en [[Edinburgo]], kiu interalie oficis kiel prezidanto de Unuigita Societo de Inspektistoj de Pes­iloj kaj Mezuriloj. Esperantisto ekde 1910, li estis multjara prezidanto de la Esperantista Societo en Edinburgo. {{EdE|S}} === [[Charles Shanks]] === '''Charles Shanks''' (naskiĝjaro nekonata, mortis en 1916) estis brita esperantisto, unu el la pioniroj en [[Aldershot]]. Li mortis ĉe la Suvla Baseno dum la [[Batalo de Kalipolis]]. Antaŭ la [[Unua mondmilito]] li estis instruisto ĉe ''West End Boys’ School'' en Aldershot. Li soldatiĝis en 1915. === [[Mabel Victoria Schäper]] === '''Mabel Victoria SCHÄPER''', naskita Hewetson (naskiĝjaro nekonata, mortis la 6-an de februaro 1933), estis brita esperantistino loĝanta en [[Essen]], Germanio. Ŝi estis dum multaj jaroj sekretario de la Esperanto-grupo en [[Blackburn]], kaj komitatano de la Federacio de [[Lancashire]] kaj [[Cheshire]]. Poste ŝi [[Geedziĝoj esperantistaj|edziniĝis]] al la germana esperantisto [[Hans Schäper]] kaj translokiĝis al Germanio<ref>[[La Brita Esperantisto]] - numero 335, marto (1933)</ref>. {{referencoj}} === [[Francis William Shaw]] === '''Francis William SHAW''' (ŝo) estis angla inĝeniero kaj esperantisto, naskiĝinta la [[19-an de aprilo]] [[1873]] en [[Manchester]]. Li esperantistiĝis en [[1909]] kaj plurajn jarojn estis la [[sekretario]] de la Esperanto-Societo de [[Coventry]]. === [[George Shepherd]] === '''George SHEPHERD''' (naskiĝjaro nekonata, mortis 76-jara la {{daton|27|februaro|1970}}) estis [[brita esperantisto]] en [[Newcastle-upon-Tyne]]. Li lernis Esperanton en 1910, kunfondis la lokan societon kaj regionan federacion kaj estis tre malnova membro de UEA. ===[[Grace Sherris]]=== '''Grace Sherris''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 27-an de julio 1928) estis esperantistino el [[Clacton-on-Sea]]. ===[[Edna Schofield]]=== '''Edna E. Schofield''' (mortis la 4-an de januaro 1942) estis esperantistino en [[Bury]]<ref>La Brita Esperantisto - Numeroj 443-444</ref>. ===[[Henry Hutchings Short]]=== '''Henry Hutchings SHORT''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 23-an de aprilo 1932) estis esperantisto en [[Moretonharpstead]]<ref>[[La Brita Esperantisto]] - numero 328, aŭgusto (1932)</ref>, unu el la pioniroj en [[Devon]]. {{referencoj}} ===[[Johanna Shorter-Eyck]]=== ''' Johanna Shorter-Eyck''' estas brita esperantisto. Verkoj * ''Internacia kuirlibro''. Eld. [[Brita Esperantista Asocio]], Londono, 1971. ===[[Lucy May Simpson]]=== '''Lucy May Simpson''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 1-an de februaro 1934) estis esperantistino en Edinburgo. Ŝi estis fratino de [[Rosa Simpson]]. ===[[Rosa Simpson]]=== '''Rosa Simpson''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 5-an de julio 1934) estis esperantistino en [[Edinburgo]]. Ŝi estis fratino de [[Lucy May Simpson]]. === [[Sybil V. Sly]] === '''Sybil V. SLY''' (naskiĝis en [[1920]], mortis en [[2004]]) estis longtempa delegito de UEA en [[Letchworth]], Britio. Ŝi estis dumviva membro de UEA jam ekde sia infanaĝo kaj fervora kluba aktivulo. Dum multaj jaroj ŝi membris en [[Societo Zamenhof]] kaj subtenis la Novjorkan Oficejon de UEA. ===[[Avis Ellen Smith]]=== '''Avis Ellen Smith''' (mortis la 6-an de novembro 1937) estis esperantistino en [[Kettering]]<ref>La Brita Esperantisto - Numero 392, Decembro (1937)</ref>, edzino de [[Albert Edward Smith]], prezidanto de la Federacio de [[Northamptonshire]]. ===[[Mary Smyth]]=== '''Mary Smyth''' (mortis la 24-an de julio 1937) estis esperantistino en [[Burntisland]]. === [[Gladys Gladstone Solomon]] === '''Gladys Gladstone SOLOMON''', anglino. Aŭtoro de facilaj legolibroj: „E por Infanoj" kaj de alilingvaj lerniloj. ===[[James Speirs]]=== '''James Speirs''' (Paisley 1842- Linz 1912), estis brita esperantisto ekde 1904. Li estis Sekretario dum 40 jaroj de la Svedenborga Societo de Londono. Dank’ al lia iniciativo, la Svvedenborga Societo eldonis Esperantajn tradukojn de la verkoj de [[Emanuel Swedenborg|Svedenborgo]], kaj funkciis kiel eldonisto por multaj verkoj. <ref>Esperanto n 132 okt 1912</ref> ===[[James Somerville-Meikle]]=== '''James W. G. A. Somerville-Meikle''' (naskiĝis probable en 1861; mortis la 22-an de oktobro 1933) estis brita esperantisto. ===[[Herbert Southcombe]]=== '''Herbert W. Southcombe''' (naskiĝis la 21-an de marto 1859; mortis la 21-an de septembro 1944) estis esperantisto en [[Kingston-on-Thames]]<ref>[[La Brita Esperantisto]], n 475-476_nov-dec 1944</ref>, li estis unu el la unuaj dek mil esperantistoj listitaj en [[Adresaro de la Esperantistoj]]. Li ĉeestis la [[UK 1905|Bulonjan Kongreson]]. Verko: [[Tiumondaj Fajrokutimoj]], 1905. ===[[Arthur Southee]]=== Pastro '''Arthur P. Southee''' (naskiĝis en 1840, mortis la 28-an de oktobro 1919) estis unu el la pioniroj de Esperanto en Britio.Li partoprenis de organizado de [[UK 1905|Kongreso de Bulonjo]]<ref>[[La Brita Esperantisto]] - numero 184, aprilo 1920</ref>. Li movadis en [[Folkestone]]. === [[John Alan Spencer]] === '''John Alan SPENCER''' (naskiĝis en [[1908]], mortis la {{daton|2|marto|1999}} en [[Londono]]) estis konata aktivulo de [[SAT]] kaj de ties brita branĉo. ===[[Adeleine Elizabeth Stacy]]=== '''Adeleine Elizabeth Stacy''' (naskiĝis ''Good'' 1859?; mortis la 8-an de aŭgusto 1946) estis esperantistino ekde 1907. ===[[William King Stacy]]=== '''William King STACY''' (naskiĝis probable en 1850; mortis la 15-an de marto 1934) estis esperantisto en [[Woodthorpe]]<ref>[[La Brita Esperantisto]] - numero 349, majo 1934</ref> ekde 1906. {{referencoj}} === [[Walter Haydn Staveley]] === '''Walter Haydn STAVELEY''' (stejvli) (naskiĝis la {{daton|1|julio|1876}} en [[Preston]], mortis la 10-an de februaro 1940 ) estis anglo kaj profesia [[pianisto]]. Esperantisto ekde [[1912]], li laŭ informo de la [[Enciklopedio de Esperanto]] en 1934 estis la prezidento de la Esperanto-societo en Preston. {{EdE|S}} ===[[James Strachan]]=== '''James Strachan''', M.A., lerneja inspektoro, estis brita esperantisto. Verko: *'''Esperanto as a School Subject'''. Eld. Board of Education, Londono, 1941. === [[John Steele]] === '''John STEELE''' (naskiĝis en [[1896]], mortis en decembro [[1996]]), estis engaĝita brita esperantisto, ofta instruinto kaj UK-partopreninto. Kiam li forpasis cent-jara fine de 1996, li probable estis la plej aĝa esperantisto en Britio. Li organizis ambaŭ [[Brita Kongreso de Esperanto|britajn Esperanto-kongresojn]] kiujn gastigis lia urbo [[Southport]], en 1911 kaj 1932. ===[[Florence E. Stevens]]=== '''Florence E. Stevens''' (naskiĝis probable en 1857; mortis la 3-an de aprilo 1925) estis brita esperantistino en [[Welwyn Garden City]]. Ŝi estis patrino de E. R. Edmonds kaj K. M. Stevens. ===[[Robert Stewart]]=== '''Robert Stewart''' (mortis la 15-an de oktobro 1936) estis skota esperantisto en [[Glasgow]], estrarano de Skota Federacio de Esperanto. Li estis sekretario de la [[Scottish Socialist Music Festival]]<ref>La Brita Esperantisto - Numero 380, Decembro (1936)</ref>. {{referencoj}} ===[[Charles Patrick Stuart]]=== '''Charles Patrick STUART''' (naskiĝis probable en 1902; mortis la 15-an de novembro 1928) estis brita esperantisto el [[Stewart's Town]], [[Tyrone]]. ===[[Wilson Henry Sturge]]=== '''Wilson Henry STURGE''' (naskiĝis probable en 1865; mortis la 4-an de marto 1935) estis esperantisto en [[Birmingham]]. ===[[Robert Sutcliffe]]=== '''Robert SUTCLIFFE''' (naskiĝjaro nekonata, mortis en 1914) inĝeniero, estis brita esperantisto en [[Sutton]] ekde 1902. Li verkis kelkajn artikolojn al [[La Brita Esperantisto]]. En 1907 S-ro Sutcliff fondis la Sutton'an Grupon, de kiu li estis prezidanto dum kelkaj jaroj. Li estis kunulo de firmo ''Legrande kaj Sutcliffe'', kies elpenso de la “Magdala” tuba puto, ebligis, per sia ofta eltrovo de akvo en ŝajne sekegaj lokoj, la ekspedicion al [[Abisinio]] en la jaro [[1868]]. == T == === [[Nigel Tart]] === '''Nigel TART''' (naskiĝis en [[1966]]<!-- eventuale fine de 1965, laŭ [http://www.theargus.co.uk/news/9687843.Testing_time_for_teacher_trapped_in_Brighton_gym/?ref=rss] li estis 46-jara en 2012 --> en [[Ashby de la Zouch]]) estas esperantisto kaj matematika instruisto en [[Brajtono]], kaj fine de la 20-a/komence de la 21-a jarcento la plej konata esperantisto en la urbo. {{referencoj}} ''' Eksteraj ligiloj:''' * [https://www.facebook.com/people/Nigel-Tart/581580582 persona paĝo en] ''[[facebook]]'' * [https://twitter.com/nigeltart persona paĝo en] ''[[twitter]]'' === [[Frank Taylor]] === '''Frank V. TAYLOR''' (naskiĝis en [[1891]], mortis la {{daton|26|februaro|1976}} en [[Halifax]], [[Britio]]), estis membro de UEA depost 1935 kaj dum pluraj jardekoj delegito en sia urbo. En 1924 li en [[Kurri Kurri]], [[Novsudkimrio]], [[Aŭstralio]] edziĝis al la aŭstralia esperantistino ''Adelaide E. Hughes''. La esperantlingva gazetaro amplekse raportis pri la [[geedziĝoj esperantistaj|internacia movada geedziĝo]], kaj la [[Enciklopedio de Esperanto]] de 1934 menciis ĝin.<ref>[https://www.eventoj.hu/steb/gxenerala_naturscienco/enciklopedio-1/encikl-g.htm listo sub la kapvorto "Geedziĝoj esperantistaj"] en la [[Enciklopedio de Esperanto]] de 1934 ({{eo}})</ref> ===[[Eliza Tendall]]=== '''Eliza Tendall''' (naskiĝis 1863?; mortis la 25-an de januaro 1948) estis brita esperantistino en [[St. Leonards-on-Sea]]<ref>La Brita Esperantisto - Numeroj 517-518 maj-jun 1948</ref>. === [[Hilda Tharme]] === '''Hilda THARME''' estis aktiva brita esperantistino. Dum la plejparto de sia vivo ŝi loĝis en Bangor, Kimrio. Tie ŝi foje instruis Esperanton al gelernantoj en [[liceo]]. ===[[Mary Theodore]]=== '''Mary Theodore''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 18-an de marto 1933) estis esperantistino en [[Llanfair Caereinion]]<ref>[[La Brita Esperantisto]] - numero 337, majo (1933)</ref>, ŝi movadis en multaj lokoj de [[Kimrio]]. {{referencoj}} ===[[George Thomson]]=== '''George THOMSON''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 5-an de decembro 1929) estis esperantisto en [[Edinburgo]]. ===[[Blanche Townley]]=== '''Blanche TOWNLEY''', naskita Drinkwater (naskiĝjaro nekonata, mortis la 3-an de januaro 1931) estis esperantistino en [[Clayton-le-Moors]] kaj [[Blackburn]], membro de la grupo en [[Accrington]], kie li gvidis esperanto-kursojn. === [[Robert Ralph Tredgold]] === '''Robert Ralph TREDGOLD''' (naskiĝis la {{daton|3|decembro|1878}} en [[Lee]]) estis [[angla esperantisto]] kaj [[solicitoro]]. En 1931 li estis kasisto de [[Brita Esperanto-Asocio]]. Li tradukis [[himno]]jn por la „[[Himnaro Esperanta]]". == V == === [[Simon Varwell]] === '''Simon VARWELL''' (n. en la 1970-aj jaroj) estas skota esperantisto kaj [[aŭtoro]]. Li verkis ''The Next Stop'' kaj ''Up the Creek without a Mullet'' [http://www.simonvarwell.co.uk/esperanto/] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20201021141117/http://www.simonvarwell.co.uk/esperanto/ |date=2020-10-21 }} ===[[Ada Kate Vacher]]=== '''Ada Kate Vacher''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 21-an de aŭgusto 1923) estis esperantistino en [[Kensington]] ekde 1909. == W == === [[Lucy E. Waddy]] === '''Lucy E. Waddy''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 29-an de oktobro 1927 en [[Jamaiko]]) estis brita esperantistino dum la unua duono de 20-a jarcento. Ŝi estis estrino de la Altlernejo por knabinoj en [[Haverfordwest]], [[Kimrio]]. Verko: * '''TRA LA JARO. Esperanta Lernolibro''', 2-a reviziita eldono, 1921. Eldonis J. M. Dent & Sons, Ltd. Londono. {{Citaĵo|Tiu lernolibro estas uzebla en ĉiuj landoj. Ĝi speciale taŭgas por infan­aj kursoj kaj prilaboras la tutan gramatikon en 50 lecionoj kies teksto estas bazita sur la en preskaŭ ĉiuj lernejoj troveblaj kvar bildoj pri la Sezonoj. La libro enhavas multajn kaj metode prezentitajn ekzercojn, kaj ĝi lernigas al la junaj [[lernanto]]j grandan trezoron da vortoj. Ĉar mi mem jam uzis kun bona rezultato tiun gramatikon en porinfana kur­so, mi povas ĝin plenkonscie rekomendi. Estus preferinde, tamen, ke en proksima eldono la lerta verkistino forigu kelkajn nuranglaĵan fraz­konstruojn, kiuj enŝoviĝis en la libron|[[Belga Esperantisto]] n083-084 (jan-feb 1921)}} {{citaĵo|Dank' al Profesoro [[Hengwi Hongg]], la [[Esperanto-movado]] revekiĝas en la malfeliĉa [[Koreo]]. Sed por la instruado de la [[internacia lingvo]] oni bezonas lernolibrojn; feliĉe, Valter Kipman-eldonejo konsentis la represon de la recenzata libro. La [[didakta metodo]] estas klara kaj taŭga por, la lernantoj, universitataj geestudentoj ĝiaj rektaj kaj gramatikaj klarigoj, kune, faciligas kaj agrabligas la lernadon. La libron oni povas atingi interŝanĝo kun Esperanto-libroj; ĉar, pro kaŭzo de la [[milito]], la tieaj samideanoj dezilas akiri tuj alilandajn verkojn, por siaj studoj.|[[Boletín]] n048 (dec 1952)}} {{citaĵo|Ĉi tiu libro estas unu el “''Dent's Modern Language Series''”, redaktata de [[Walter Rippmann]], M.A., kaj similas la ĉiekonatan “''First French Book''”. Ĝi estas verkita tute en Esperanto kaj konsistas el 50 lecionoj por komencantoj, en formo ne de sekaj reguloj, aŭ de amaso da frazoj sen ia interrilato, sed de interesa kaj facila legaĵo—priskriboj, rakontoj, poemetoj, kaj literaturaj elĉerpaĵoj. La lecionoj estas zorge gradigitaj, laŭ bonaj pedagogiaj principoj, kaj ĉe la fino de ĉiu troviĝas simplaj notoj pri gramatiko kun klarigaj [[ekzemplo]]j. La libro dividiĝas nature en kvar partojn — [[Printempo]], Somero, Aŭtuno, Vintro— koresponde al kvar koloraj bildoj, kiujn ĝi enhavas, kaj kiujn la instruisto, se li volos, povas aĉeti pligrandigitajn por pendigo sur la muro. Sed la trajto, kiu ŝajnas al mi plej notinda, estas la ekzercoj, kiuj sekvas ĉiun [[leciono]]n. Ili estas vere admirindaj, kaj (neniel ĉiama afero) efektive pensigas la instruaton kaj ekzercigas lin rilate la ĵuslernitaĵon, kaj la uzon de la lingvo ĝenerale. Instruistoj kiuj, kiel la skribanto, devis dum multaj jaroj konstante verki kaj kopii ekzercojn por siaj kursanoj, scios tion ŝati. Oni ja povas demandi: “Ĉu vere nova lernolibro estas bezonata, aŭ eĉ utila, ĉar jam ekzistas preskaŭ embarasa nombro da bonaj?” Sed konsentante tiun [[fakto]]n, oni devas konfesi, ke neniu alia libro ĝis nun tute plenumis la samajn kondiĉojn kiel ĉi tiu; ĉiu estis aŭ tro (aŭ maltro) plena, aŭ neinteresa, aŭ sen [[ekzerco]]j, aŭ sen ekzercoj utilaj, aŭ ne sufiĉe grandigita. Mi do persone opinias, ke Tra la Jaro forigas tre longe sentatan bezonon, kaj ke, dum la jam ekzistantaj libroj kredeble estas pli helpaj al komencanto sen instruisto, kaj havas ĉiu sian apartan bonaĵon, la nuna estas ĝuste tiu bezonata por uzo en lernejoj kaj kursoj, aŭ por privata instruado—eble kun aldono de Ĉefeĉa ŝlosilo. Entute ĝi tre bone povos efektivigi sian idealon. “La progresado de la konitaĵo ĝis la nekonitaĵo; la provado de la progreso malpli per traduko el unu lingvo en alian, ol per originala verkado en la lingvo ellernota, kaj per konstanta interparolado de la lernantoj, aŭ kun la instruisto aŭ reciproke unu kun alia.” Leginte grandan parton de la libro, mi trovis preskaŭ neniun preseraron aŭ kritikindaĵon. ''Li'' (p. 80) devus esti Di'. La frazo “mi ne mankos la okazon” (p. 37) kvankam eble klarigebla ne ŝajnas tre klara. Oni povus aldoni (p. 11) ke ''sia'' estas uzata nur ĉe la tria [[persono]]. Mi hezitus diri, (p. 96) ke ''volonte'' estas adverba participo de ''voli''. La klarigoj pri ''uj'' kaj aliaj [[sufikso]]j ne estas tre plenaj — kredeble intence. Sendube la tuta Esperantistaro ŝuldas varmajn dankojn al la talenta verkintino, kaj al la grava kaj entreprenema firmo Dent (kiu jam aliĝis al UEA kaj reklamas Esperante). Mi esperas, ke la libro trafos la bone meritatan sukceson.|M.C.B. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 114, Junio (1914)}} ===[[Eric Walker]]=== '''Eric Walker''' naskiĝis en februaro 1925 kaj estis direktoro de [[British Esperanto Association]] de 1999 ĝis 2005 (laŭ find-and-update.company-information.service.gov.uk). Li havis ankaŭ aliajn pli gravajn rolojn. ===[[Phipps Walter]]=== '''Phipps Walter''' estis angla esperantisto en la komenco de la 20-a jarcento en [[Cheltenham]].<ref>Esperanto n178 jul 1915</ref> ===[[Rhoda Mary Warburton]]=== '''Rhoda Mary Warburton''' (naskiĝis probable en 1899; mortis la 3-an de decembro 1915) estis brita esperantistino en [[Harrow]]. ===[[Elizabeth Warlow]]=== '''Elizabeth Warlow''' (naskiĝis probable en 1825; mortis la 12-an de marto 1920) estis brita esperantistino en Londono. ===[[Albert Wheeler]]=== '''Albert M. Wheeler''' (naskiĝis 1872?; mortis la 12-an de oktobro 1944) unu el la pioniroj en [[Barrow-in-Furness]]<ref>La Brita Esperantisto, n475-476_nov-dec 1944 </ref>. ===[[Oscar Wihl]]=== '''Oscar M. Wihl''' (naskiĝis 1871?; mortis 15-a de aŭgusto 1940) estis brita esperantisto<ref>La Brita Esperantisto - Numeroj 426-427-428, Oktobro ĝis Decembro (1940)</ref>. {{referencoj}} ===[[Thomas Wright]]=== '''Thomas WRIGHT''' (naskiĝis probable en 1847; mortis la 12-an de majo 1933) estis brita esperantisto en [[Turvey]], [[Bedfordshire]]. === [[Phillip C. Willey]] === '''Philip C. WILLEY''' (naskiĝis en [[1922]], mortis [[1989]] en [[Bristolo]] post kelkmonata malsano) estis [[UEA]]-delegito en [[Portishead]], [[Anglio]], kaj fakdelegito pri turismo. === [[E. T. Whitaker]] === '''E. T. WHITAKER''' (naskiĝjaro nekonata, mortis en [[1906]]) estis pioniro en [[Shrewsbury]], Anglio. ===[[John Whitaker]]=== '''John WHITAKER''' (naskiĝis probable en 1853; mortis la 16-an de septembro 1929) estis esperantisto en [[Bath]]. ===[[Harry Whitley]]=== '''Harry WHITLEY''' (naskiĝjaro nekonata, mortis en 1923) estis brita esperantisto en [[Armley]], [[Leeds]] ekde 1906. Li forlasis la lokan societon en 1907 por starigi grupon ĉe la [[Salem Congregational Church]], de kiu li estis ano<ref>[[La Brita Esperantisto]] - numero 224, novembro 1923</ref>. {{referencoj}} ===[[Webster Williams]]=== D-ro '''Webster WILLIAMS''' (naskiĝis en 1868; mortis la 25-an de majo 1923 en [[Rhyl]]) estis brita esperantisto kaj kuracisto. Li movadis ĉefe ĉe blinduloj en [[Manchester]], kie li estis prezidanto de loka Esperanto-grupo<ref>[[La Brita Esperantisto]] - numero 220, julio 1923</ref>. {{referencoj}} ===[[William Robert Wood]]=== '''William Robert WOOD''', plumnome ''Mr. Wu'' (naskiĝis 1891; mortis la 22-an de marto 1933) estis brita esperantisto en Londono ekde 1921. Li verkis artikolojn por gazetoj. Dum jaroj li estis la Prezidanto de la Esperanto-grupo en [[Torquay]]. Li estis konsilanto de [[BEA]]<ref>[[La Brita Esperantisto]] - numero 337, majo 1933</ref>. {{referencoj}} ===[[Tom Wood]]=== '''Tom WOOD''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 7-an de Junio 1917) estis esperantisto en [[Todmorden]]. Li, kiel soldato, mortis dum la Batalo de [[Messines]] en Belgio<ref>[[La Brita Esperantisto]] - numero 153, septembro 1917, paĝo 75</ref>. {{referencoj}} ===[[Edward Worthington]]=== '''Edward G. Worthington''' (mortis la 22-an de marto 1940) estis esperantisto en [[Bournemouth]]. ===[[Thompson Whyte]]=== '''Thompson WHYTE''' (naskiĝjaro nekonata, mortis la 30-an de novembro 1924) estis esperantisto en [[Edinburgo]]. == Y == === [[Kenneth John Young]] === '''Kenneth John YOUNG''' (naskiĝis en [[1916]], mortis la {{daton|22|januaro|1982}} en [[Derby]], [[Britio]]) estis aktiva membro de pluraj lokaj kaj regionaj Esperanto-organizaĵoj. Li okupiĝis i.a. pri elektronika terminaro, kiu restis inter liaj manuskriptoj. ==Z== ===[[Frank Zocher]]=== '''Frank Zocher''' (mortis aŭgusto 1938) estis brita esperantisto en [[Croydon]]. ==Referencoj== <references/> {{Ĝermo|esperantisto}} [[Kategorio:Britaj esperantistoj]] [[Kategorio:Listoj de esperantistoj laŭ nacieco|Britaj]] [[Kategorio:Ĝermolisto de esperantistoj|Britaj]] 9j4j4mzf3mv4mnji6qtsam33wnmbxh1 0 122577 9480484 9091870 2026-09-22T19:33:39Z ThomasPusch 1869 9480484 wikitext text/x-wiki '''Mega'''<ref>[https://vortaro.net/#mega_kd kapvorto ''mega'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, kompreneble ankaŭ en la presita eldono</ref><ref>Pri la kapvorto en [[Reta Vortaro]] vidu la keston tute sube dekstre.</ref> estas [[prefikso]] por [[mezurunuo]]j kun [[koeficiento]] je [[miliono]]. Tiu [[prefikso]] estas uzata en la [[Sistemo Internacia de Unuoj|internacia sistemo de unuoj]]. * 1 megabito = 1.000.000 [[bito]]j * 1 megaomo = 1.000.000 [[omo]]j * ... La prefikso ekzistas en kelkaj vortoj kun signifo ''grandega'': * [[megafono]]: laŭtparolilo * [[megalito]]: grandega ŝtono Mega estas ankaŭ: * [[listo de ludkonzoloj|ludkonzolo]] de la marko [[Sega]]: [[Mega Drive]] * [[radio]]kanalo en [[Silezio]] * [[aŭtomobilmarko]] en Francio == Referencoj == {{Referencoj}} <br/> {{Dekoblaj kaj dekonaj unuoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Dekoblaj kaj dekonaj unuoj]] {{Projektoj|ReVo=mega|ReVo titolo=Mega-}} {{ĝermo|matematiko}} [[Kategorio:Mezurunuaj prefiksoj]] [[he:תחיליות במערכת היחידות הבינלאומית#מגה]] 2g5mqrjqfq7merbbdggmvbrog8pd5gp 9480489 9480484 2026-09-22T19:36:25Z ThomasPusch 1869 9480489 wikitext text/x-wiki '''Mega'''<ref>[https://vortaro.net/#mega_kd kapvorto ''mega'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, kompreneble ankaŭ en la presita eldono</ref><ref>Pri la kapvorto en [[Reta Vortaro]] vidu la keston tute sube dekstre.</ref> estas [[prefikso]] por [[mezurunuo]]j kun [[koeficiento]] je [[miliono]]. Tiu [[prefikso]] estas uzata en la [[Sistemo Internacia de Unuoj|internacia sistemo de unuoj]]. * 1 megabito = 1.000.000 [[bito]]j * 1 megaomo = 1.000.000 [[omo]]j * ... La prefikso ekzistas en kelkaj vortoj kun signifo ''grandega'': * [[megafono]]: laŭtparolilo * [[megalito]]: grandega ŝtono Mega estas ankaŭ: * [[listo de ludkonzoloj|ludkonzolo]] de la marko [[Sega]]: [[Mega Drive]] * [[radio]]kanalo en [[Silezio]] * [[aŭtomobilmarko]] en Francio == Referencoj == {{Projektoj|ReVo=mega|ReVo titolo=Mega-}} {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Dekoblaj kaj dekonaj unuoj]] <br/> {{Dekoblaj kaj dekonaj unuoj}} {{ĝermo|matematiko}} [[Kategorio:Mezurunuaj prefiksoj]] [[he:תחיליות במערכת היחידות הבינלאומית#מגה]] 14c0cazi4zv0zd7djj2dnegcnlg5whu 9480490 9480489 2026-09-22T19:37:14Z ThomasPusch 1869 9480490 wikitext text/x-wiki '''Mega'''<ref>[https://vortaro.net/#mega_kd kapvorto ''mega'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, kompreneble ankaŭ en la presita eldono</ref><ref>Pri la kapvorto en [[Reta Vortaro]] (ReVo) vidu la keston dekstre.</ref> estas [[prefikso]] por [[mezurunuo]]j kun [[koeficiento]] je [[miliono]]. Tiu [[prefikso]] estas uzata en la [[Sistemo Internacia de Unuoj|internacia sistemo de unuoj]]. * 1 megabito = 1.000.000 [[bito]]j * 1 megaomo = 1.000.000 [[omo]]j * ... La prefikso ekzistas en kelkaj vortoj kun signifo ''grandega'': * [[megafono]]: laŭtparolilo * [[megalito]]: grandega ŝtono Mega estas ankaŭ: * [[listo de ludkonzoloj|ludkonzolo]] de la marko [[Sega]]: [[Mega Drive]] * [[radio]]kanalo en [[Silezio]] * [[aŭtomobilmarko]] en Francio == Referencoj == {{Projektoj|ReVo=mega|ReVo titolo=Mega-}} {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Dekoblaj kaj dekonaj unuoj]] <br/> {{Dekoblaj kaj dekonaj unuoj}} {{ĝermo|matematiko}} [[Kategorio:Mezurunuaj prefiksoj]] [[he:תחיליות במערכת היחידות הבינלאומית#מגה]] linidw3clmoqc97521q44yagzupqp6q 9480491 9480490 2026-09-22T19:37:41Z ThomasPusch 1869 /* Referencoj */ 9480491 wikitext text/x-wiki '''Mega'''<ref>[https://vortaro.net/#mega_kd kapvorto ''mega'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, kompreneble ankaŭ en la presita eldono</ref><ref>Pri la kapvorto en [[Reta Vortaro]] (ReVo) vidu la keston dekstre.</ref> estas [[prefikso]] por [[mezurunuo]]j kun [[koeficiento]] je [[miliono]]. Tiu [[prefikso]] estas uzata en la [[Sistemo Internacia de Unuoj|internacia sistemo de unuoj]]. * 1 megabito = 1.000.000 [[bito]]j * 1 megaomo = 1.000.000 [[omo]]j * ... La prefikso ekzistas en kelkaj vortoj kun signifo ''grandega'': * [[megafono]]: laŭtparolilo * [[megalito]]: grandega ŝtono Mega estas ankaŭ: * [[listo de ludkonzoloj|ludkonzolo]] de la marko [[Sega]]: [[Mega Drive]] * [[radio]]kanalo en [[Silezio]] * [[aŭtomobilmarko]] en Francio == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj|ReVo=mega|ReVo titolo=Mega-}} == Vidu ankaŭ == * [[Dekoblaj kaj dekonaj unuoj]] <br/> {{Dekoblaj kaj dekonaj unuoj}} {{ĝermo|matematiko}} [[Kategorio:Mezurunuaj prefiksoj]] [[he:תחיליות במערכת היחידות הבינלאומית#מגה]] b9py286d4hmcqqb9ecny5x2v0r1c1ux 9480502 9480491 2026-09-22T19:45:25Z ThomasPusch 1869 /* Vidu ankaŭ */ 9480502 wikitext text/x-wiki '''Mega'''<ref>[https://vortaro.net/#mega_kd kapvorto ''mega'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, kompreneble ankaŭ en la presita eldono</ref><ref>Pri la kapvorto en [[Reta Vortaro]] (ReVo) vidu la keston dekstre.</ref> estas [[prefikso]] por [[mezurunuo]]j kun [[koeficiento]] je [[miliono]]. Tiu [[prefikso]] estas uzata en la [[Sistemo Internacia de Unuoj|internacia sistemo de unuoj]]. * 1 megabito = 1.000.000 [[bito]]j * 1 megaomo = 1.000.000 [[omo]]j * ... La prefikso ekzistas en kelkaj vortoj kun signifo ''grandega'': * [[megafono]]: laŭtparolilo * [[megalito]]: grandega ŝtono Mega estas ankaŭ: * [[listo de ludkonzoloj|ludkonzolo]] de la marko [[Sega]]: [[Mega Drive]] * [[radio]]kanalo en [[Silezio]] * [[aŭtomobilmarko]] en Francio == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj|ReVo=mega|ReVo titolo=Mega-}} == Vidu ankaŭ == * [[Dekoblaj kaj dekonaj unuoj]] * [[Internacia sistemo de unuoj]] <br/> {{Dekoblaj kaj dekonaj unuoj}} {{ĝermo|matematiko}} [[Kategorio:Mezurunuaj prefiksoj]] [[he:תחיליות במערכת היחידות הבינלאומית#מגה]] cj85m98yiifibuhijmhsfllxkydtq9l 0 130160 9480520 9437263 2026-09-22T20:30:37Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480520 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|emblemo=Infobox SCO.png}} <!--[[Dosiero:Infobox SCO.png|eta|280ra|<center>[[Emblemo]]]]--> '''Ŝanhaja Kunlabora Organizaĵo''' ({{lang-zh|上海合作组织}}; {{Lang-ru|Шанхайская организация сотрудничества}}, '''ŜKO''' aŭ angle '''''SCO''''' pri {{lang-en|Shanghai Cooperation Organization}}) estas regiona [[internacia organizaĵo]]. La organizaĵo rezultiĝis de la rilatoj inter [[Ĉinio]] kaj [[Rusio]] en la jaro [[1996]], en tiu sama jaro al ĝi aliĝis [[Kazaĥio]], [[Kirgizio]] kaj [[Taĝikio]]. En [[2001]] aliĝis ankaŭ [[Uzbekio]]. La oficiala dato de la fondiĝo estas la [[14-a de junio]] [[2001]], kiam okazis kunveno de la ŝtatestroj de la organizaĵo en [[Ŝanhajo]]. [[Barato]] kaj [[Pakistano]] membriĝis al ŜKO la [[9-an de junio]] [[2017]] en [[Astano]], [[Kazaĥio]]. [[Irano]] membriĝis al ŜKO en [[2023]] kaj [[Belorusio]] en [[2024]]. Dekomence la ĉefa prioritato de kunlaboro kadre de la organizaĵo estis batalo kontraŭ [[terorismo]], trafiko de narkotaĵoj ks. Poste ankaŭ ekonomia kunlaboro iĝis unu el la prioritatoj. Du landoj membras en la organizaĵo kiel ŝtatoj-observantoj: [[Afganio]] kaj [[Mongolio]]. == Kunvenoj de la ŝtatestroj de la membraj ŝtatoj == {| class="wikitable" |- bgcolor="#ececec" ! !! Dato!! Ŝtato !! Urbo |- | 1 || [[14-a de junio|14-a/15-a de junio]] [[2001]] || [[Dosiero:Flago-de-Ĉinio.svg|40ra]] || [[Ŝanhajo]] |- | 2 || [[7-a de junio]] [[2002]] || [[Dosiero:Flago-de-Rusio.svg|40ra]] || [[Sankt-Peterburgo]] |- | 3 || [[28-a de majo|28-a/29-a de majo]] [[2003]] || [[Dosiero:Flago-de-Rusio.svg|40ra]] || [[Moskvo]] |- | 4 || [[17-a de junio]] [[2004]] || [[Dosiero:Flago-de-Uzbekio.svg|40ra]] || [[Taŝkento]] |- | 5 || [[5-a de julio]] [[2005]] || [[Dosiero:Flago-de-Kazaĥio.svg|40ra]] || [[Astano]] |- | 6 || [[14-a de junio|14-a/15-a de junio]] [[2006]] || [[Dosiero:Flago-de-Ĉinio.svg|40ra]] || [[Ŝanhajo]] |- | 7 || [[16-a de aŭgusto]] [[2007]] || [[Dosiero:Flago-de-Kirgizio.svg|40ra]] || [[Biŝkeko]] |- | 8 || [[28-a de aŭgusto]] [[2008]] || [[Dosiero:Flago-de-Taĝikio.svg|40ra]] || [[Duŝanbeo]] |- | 9 || 15–[[16-a de junio]] [[2009]] || [[Dosiero:Flago-de-Rusio.svg|40ra]] || [[Jekaterinburgo]] |- | 10 || 10–[[11-a de junio]] [[2010]] || [[Dosiero:Flago-de-Uzbekio.svg|40ra]] || [[Taŝkento]]<ref name=yekat>{{Cite web |url=http://www.sectsco.org/EN/show.asp?id=88 |title=''Joint Communiqué of Meeting of the Council of the Heads of the Member States of the Shanghai Cooperation Organisation'' |publisher=Shanghai Cooperation Organisation |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140710232015/http://www.sectsco.org/EN/show.asp?id=88 |archivedate=10 July 2014 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2017-10-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140710232015/http://www.sectsco.org/EN/show.asp?id=88 |arkivdato=2014-07-10 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.sectsco.org/EN/show.asp?id=88 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2017-10-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140710232015/http://www.sectsco.org/EN/show.asp?id=88 |arkivdato=2014-07-10 }}</ref> |- | 11 || 14–[[15a de junio]] [[2011]] || [[Dosiero:Flago-de-Kazaĥio.svg|40ra]]|| [[Astano]]<ref>{{cite news | url = http://news.xinhuanet.com/english2010/china/2010-06/11/c_13345841.htm | title = ''SCO vows to strengthen cooperation with its observers, dialogue partners'' | date = 11 June 2010 | location = [[Tashkent]], Uzbekistan | author = Tang Danlu | work = News (Xinhuanet) | publisher = [[Xinhua News Agency]] | accessdate = 11 June 2016 | deadurl = yes | archiveurl = https://web.archive.org/web/20121106123408/http://news.xinhuanet.com/english2010/china/2010-06/11/c_13345841.htm | archivedate = 6 November 2012 | df = dmy-all }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181225200039/http://www.xinhuanet.com//english2010/china/2010-06/11/c_13345841.htm%20 |date=2018-12-25 }}</ref> |- | 12 || 6-[[7-a de junio]] [[2012]] || [[Dosiero:Flago-de-Ĉinio.svg|40ra]] || [[Pekino]] |- | 13 || [[13-a de septembro]] [[2013]] || [[Dosiero:Flago-de-Kirgizio.svg|40ra]] || [[Biŝkeko]] |- | 14 || 11–[[12-a de septembro]] [[2014]] || [[Dosiero:Flago-de-Taĝikio.svg|40ra]] || [[Duŝanbeo]] |- | 15 || 9–[[10-a de julio]] [[2015]] || [[Dosiero:Flago-de-Rusio.svg|40ra]] || [[Ufa]] |- | 16 || 23-[[24-a de junio]] [[2016]] || [[Dosiero:Flago-de-Uzbekio.svg|40ra]] || [[Taŝkento]]<ref>{{cite news | url = http://news.xinhuanet.com/english/2015-07/10/c_134401944.htm | title = ''Uzbekistan to host 16th SCO summit in 2016'' (ŜKO en Uzbekio en 2016) | date = 10 July 2015 | location = [[Ufa]], Russia | author = Song Miou | work = News (Xinhuanet) | publisher = [[Xinhua News Agency]] | accessdate = 11 June 2016}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181225200036/http://www.xinhuanet.com//english/2015-07/10/c_134401944.htm%20 |date=2018-12-25 }}</ref> |- | 17 || 8–[[9-a de junio]] [[2017]] || [[Dosiero:Flago-de-Kazaĥio.svg|40ra]] || [[Astano]] |- | 18 || 9-[[10-a de junio]] [[2018]] || [[Dosiero:Flago-de-Ĉinio.svg|40ra]] || [[Cindao]] |- | 19 || 14-[[15-a de junio]] [[2019]] ||[[Dosiero:Flago-de-Kirgizio.svg|40ra]] || [[Biŝkeko]] |- | 20 || [[10-a de novembro]] [[2020]] || [[Dosiero:Flago-de-Rusio.svg|40ra]] || ([[retkunveno]]) |- | 21 || 16–[[17-a de septembro]] [[2021]] || [[Dosiero:Flago-de-Taĝikio.svg|40ra]] || [[Duŝanbeo]] |- | 22 || 15–[[16-a de septembro]] [[2022]] ||[[Dosiero:Flago-de-Uzbekio.svg|40ra]] || [[Samarkando]] |- | 23 || [[4-a de julio]] [[2023]] || [[Dosiero:Flago-de-Barato.svg|40ra]] || ([[retkunveno]]) |- | 24 || 3–[[4-a de julio]] [[2024]] || [[Dosiero:Flago-de-Kazaĥio.svg|40ra]] || [[Astano]] |- | 25 ||31-a de aŭg.-[[1-a de septembro]] [[2025]] || [[Dosiero:Flago-de-Ĉinio.svg|40ra]] || [[Tjanĝino]] |} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Asocio de Sud-Orient-Aziaj Nacioj]] * [[Centr-Azia Kunlaboro]], organizaĵo anstataǔita de EǔrazEK en 2015 * [[Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj]] * [[Eŭrazia Ekonomia Komunumo]] (EŭrazEK) * [[Organizaĵo de la Traktato por Kolektiva Sekureco]] == Eksteraj ligiloj == * [http://eng.sectsco.org Oficiala paĝo de la Ŝanhaja Kunlabora Organizaĵo] {{ŜOK}} {{Projektoj|n=Kategorio:Ŝanhaja Kunlabora Organizo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Ekstera politiko de Taĝikio]] [[Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1996]] [[Kategorio:Internaciaj militaj organizaĵoj]] [[Kategorio:Internaciaj organizaĵoj en Azio]] [[Kategorio:Plurflankaj rilatoj de Rusio]] [[Kategorio:Plurflankaj rilatoj de Pakistano]] [[Kategorio:Plurflankaj rilatoj de Ĉinio]] hs0bhv9ol8x1ker1hjcqvxgfaxshp3c 0 131342 9480649 9439905 2026-09-23T04:13:45Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480649 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = 50000 Kvavaro [[Dosiero:Quaoar symbol (heavy white).svg|24px|🝾]] |Kategorio = Transneptuna objekto |Oficiala_nomo = 50000 Quaoar |Aliaj_nomoj = '''1999 TL₂₈₄''' |Dato_de_malkovro = {{dato|4|junio|2002}} |Malkovrintoj = [[Chad Trujillo]] kaj [[Michael E. Brown|Mike Brown]] |Bildo = Quaoar-weywot hst.jpg |Bildo_priskribo = Bildo de Kvavaro per la [[kosmoteleskopo Hubble]] |Loko_de_malkovro = [[Observatorio de la Monto Palomar|Monto Palomar]] ([[Usono]]) |Epoko = 2460000.5 {{dato|25|februaro|2023}} TDB |Granda_duonakso = 6,503 [[1 E12 m|Tm]] (43,472 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 6,237 Tm (41,690 AU) |Apoapsido = 6,770 Tm (45,254 AU) |Discentreco = 0,0409 |Periodo = 104691,860 [[tago]]j<br />(286,631 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- 169:7 Jup / 107:11 Sat / 17:5 Ura / ~7:4 Nep --> |Klinangulo = 7,991° |Meza_anomaliangulo = 296,223°<small><br />[[Epoko (astronomio)|Epoko]]: {{dato|25|februaro|2023}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 189,090° |Argumento_de_periapsido = 155,214° |Terdistanco_min = 6,086 [[1 E12 m|Tm]] (40,6843 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = Kombinata: 1073,6 ± 37,9<br />Ĉefa korpo: 1070 ± 38 km |Maso = 1,4 ± 0,21 x 10²¹ kg |Denso = 2,18 ± 0,43 g/cm³ |Albedo_geom = 0,127 ± 0,01 |Naturaj_satelitoj = 1 |Ringoj = 1 |Rotacia_periodo = 0,3683 [[tago]] (8,839 [[horo]]j) |Spektroklaso = RR |Absoluta_magnitudo = 2,42 }} '''50000 Kvavaro''' (oficiale ''Quaoar'') estas tre granda [[transneptuna objekto]], nome [[kubevano]], "klasika" objekto de la [[Kujper-zono]],<ref>[http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, el ''Kuiper Belt'' de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} {{PlurajLingvokodoj|en}}</ref> la regiono de la [[astro]]j [[glacio|glaciaj]]. == Malkovro == Malkovris ĝin la [[4-an de junio]] [[2002]] la [[astronomo]]j [[Chad Trujillo]] kaj [[Michael E. Brown|Mike Brown]] ĉe la [[Kalifornia Instituto de Teknologio]] en [[Pasadena]], [[Usono]]. == Nomo == Antaŭ ricevi la nomon Kvavaro, ĝi nomiĝis provizore ''2002 LM₆₀''. La nomo Kvavaro (angla literumo ''Kwawar'', hispana ''Quaoar'') venas el la mito pri kreado de la [[Tongvao]]j, nordamerikaj [[indianoj]], kiuj vivas proksime de [[Los-Anĝeleso]]. == Ecoj == Kvavaro verŝajne plenumas la kriteriojn de la klaso [[nana planedo|preskaŭplanedoj]], kiun la [[internacia Astronomia Unio|IAU]] enoficigis la {{daton|24|aŭgusto|2006}}; por [[Michael E. Brown]], ĝi havas dimensiojn de 1920×1540×990 km, taksita per {{J|luma kurbo}}, maso kaj [[radiometrio|radiometria]] mezuro, kaj estas preskaŭ certe [[nanplanedo]].<ref>[http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/dps.html Kiom da nanplanedoj en la ekstera sunsistemo ? El la paĝaro de Dr. Michael E. Brown, ĉe ''Caltech'', Divido pri Geologia kaj Planeda Scienco] {{PlurajLingvokodoj|en}}</ref> La diametro estis mezurita de la [[Kosmoteleskopo Hubble|Hubble-teleskopo]] je 1250 ± 50&nbsp;km. Ĝi estas pli malgranda ol [[Eriso]], [[Plutono]], kaj [[Sedno]], sed pli granda ol [[28978 Iksiono|Iksiono]]. Ĝi estas klasika kujperzona objekto, kun [[orbita periodo]] de proksimume 286 jaroj. == Satelito == Oni scias ke ĝi havas almenaŭ unu [[natura satelito|lunon]]: [[Vejvoto]]. Tiu satelito estas malkovrita la {{daton|4|februaro|2006}} de [[Michael E. Brown]] kaj T.-A. Suer uzinte observojn per la [[kosmoteleskopo Hubble]], anoncita la {{daton|4|februaro|2006}}. Ĝi havas diametron 81 ± 11&nbsp;km, orbitan {{N|duona grandakso}} de 13 800 ± 1000&nbsp;km kaj {{N|orbita periodo}} de 12,26 ± 0,58 tagoj. == Ringo == [[Dosiero:Artist impression of Quaoar and its ring ESA24681885.jpeg|eta|Kvavaro, ĝia ringo kaj Vejvoto (maldekstre), artista vido]] [[Dosiero:Quaoar-Weywot orbit diagram top.png|eta|Orbita diagramo de la Kvavara sistemo]] '''50000 Kvavaro''' estas la tria [[asteroido|malgranda korpo]] ĉirkaŭ kiu estis malkovrita kaj konfirmita [[planeda ringo]], post [[10199 Kariklo|Kariklo]] kaj [[Haŭmeo]].<ref>La ringoj de [[2060 Ĥirono]] estas [[nun en 2023|ankoraŭ]] nekonfirmita</ref> En [[februaro]] [[2023]], [[astronomo]]j malkovris malproksiman ringon per observoj de [[kaŝado (astronomio)|kaŝadoj]] inter from [[2018]] kaj [[2021]].<ref>[https://www.nature.com/articles/s41586-022-05629-6.epdf?sharing_token=ĝSolbwFLNRxm3gKPYug6tRgN0jAjWel9jnR3ZoTv0M64TyCEs9Z0PCfLpZmcbRG1VIn6aUkXZZHtuZJTz3SRYgPxwjgBVG-L86kb4UFB9vjy3ebiZ9OYcfRptTCNDo0mucqbrvLYnB68B4ms6LHJIoOerKjKwSh5eqqYzOuE4g%3D Densa rigo de la Trans-Neptuna Objekto Kvavaro ekstere de la Limo de Roche, el ''Nature''] {{PlurajLingvokodoj|en}}</ref> La ringo orbitas je distanco de 4,148,4 ± 7,4 km, pli ol sepoble la radiuso de Kvavaro kaj duoble ol la [[Limo de Roche]].<ref>[https://www.theguardian.com/science/2023/feb/08/ring-discovered-around-dwarf-planet-quaoar-confounds-theories Ringo malkovrita ĉirkaŭ la nanplanedo Kvavaro embarasas la teorion, el ''The Guardian'' 8-a de februaro 2023] {{PlurajLingvokodoj|en}}</ref><ref>[https://www.24matins.fr/pourquoi-les-anneaux-de-quaoar-interrogent-tant-les-astronomes-1352678 Kial la ringoj de Kvavaro tiom perpleksigas la astronomojn, el ''24 Matins''] {{PlurajLingvokodoj|fr}}</ref> La ringo ne estas unuforma, ĝia radiusa larĝo varias inter 5 kaj 300 km, ĝi estas pli opaka (kaj densa) tie, kie ĝi estas mallarĝa, kaj forte neregula laŭ ĝia cirkonferenco. Ĝi similas la [[ringo F]] de [[Ringoj de Saturno|Saturno]], tio, kiu implicas la ĉeeston de malgrandaj [[natura satelito|lunoj]] ene de la ringo, kiuj perturbas ĝin. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo: http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|50000-quaoar-2002-lm60}} * {{Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj|50000}} * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/astmoons/am-50000.html (50000) Quaoar kaj Weywot; paĝo de Wm. Robert Johnston] * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de Konataj Transneptunaj Objektoj (kaj aliaj eksteraj sunsistemaj objektoj); el ''Johnston's Archive'] * {{de}} [http://www.astronews.com/news/artikel/2002/10/0210-005.shtml Glacimondo rande de la sunsistemo] artikolo ĉe Astronews.com * {{en}} [http://www.nature.com/news/2004/041206/full/041206-7.html Raporto en naturo super akvoglacio] * {{en}} [https://iopscience.iop.org/article/10.1088/0004-637X/773/1/26/meta Grando, formo, albedo kaj atmosfera limo de la TNO (50000) Quaoar per plurŝnuraj stelaj kaŝadoj, F. Braga-Ribas kaj aliaj, el ''The Astrophysical Journal'', Volumo 773, Num. 1; 22-a de julio 2013] * {{en}} [http://lesia.obspm.fr/lucky-star/occobs.php?p=16503&lon=2.230067&lat=48.805004 Kaŝado far'de (50000) Quaoar (28-a de majo 2019) el ''Lucky Star project''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20191214025438/http://lesia.obspm.fr/lucky-star/occobs.php?p=16503&lon=2.230067&lat=48.805004 |date=2019-12-14 }} * {{fr}} [https://www.le-systeme-solaire.net/quaoar.html 50000 Kvavaro el "Sunsistemo atingebla per musklalo"] {{Sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (49001–50000)#49951-50000|Listo de asteroidoj (49001 – 50000)]] |antaŭ = [[(49999) 2000 AW14|(49999) 2000 AW₁₄]] |periodo = '''50000 Kvavaro''' |post = [[(50001) 2000 AK15|(50001) 2000 AK₁₅]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:Kvavaro}} [[Kategorio:Kelkopaj asteroidoj]] [[Kategorio:Kubevanoj]] [[Kategorio:Nanoplanedoj]] [[Kategorio:Planedaj ringoj]] [[Kategorio:Malkovrita de Chad Trujillo]] [[Kategorio:Malkovrita de Michael E. Brown]] [[Kategorio:Malkovrita de Observatorio de la Monto Palomar]] q0jd0dghfww92ncjj3wjlfvn35iu2zo 0 159678 9480527 9115971 2026-09-22T20:45:16Z Filozofo 3592 /* */ Faklingva alĝustigo 9480527 wikitext text/x-wiki En [[matematiko]], '''ono'''<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://vortaro.net/#ono_kd | titolo = on/o | verko = [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] 2020 | lingvo = eo}}</ref> estas [[racionala nombro]], kies [[numeratoro]] estas 1 kaj kies [[denominatoro]] estas pozitiva [[entjero]]. == Difino == '''Ono''' estas inverso de pozitiva entjero en la ringo de racionaloj <math>\mathbb Q</math>. Pli konkrete, ĝi estas racionalo de la formo :<math>n^{-1} = \frac1n \in \mathbb Q</math> en kiu <math>n\in\{1,2,3,\dotsc\}</math> estas pozitiva [[entjero]]. En Esperanto, la nomo de ono konsistas el la nombro de la entjero sekvita de la sufikso ''-ono'': ekz. duono (½), triono (⅓), milokcentokdeksepono (¹⁄₁₈₈₇). == Teoremoj == La produto de pluraj onoj estas onoj; tial, la aro de onoj estas multiplikativa [[duongrupo]]. La sumo de aŭ diferenco inter du onoj ne estas ono: la aro de onoj ne estas adicia duongrupo. Tamen, la diferenco inter apudaj onoj estas ono: :<math>\frac1n-\frac1{n+1} = \frac1{n(n+1)}</math>. Ĉiu pozitiva racionalo estas prezentebla kiel sumo de onoj, kaj tia prezento neniam estas unika. Ekzemple: :<math>\frac45=\frac12+\frac14+\frac1{20}=\frac13+\frac15+\frac16+\frac1{10}</math>. Racionalo tiel prezentita nomiĝas '''egipta frakcio'''. La sumo de ĉiuj onoj (la '''[[harmona serio]]''') diverĝas: :<math>\sum_{n=1}^\infty\frac 1n \to \infty</math>. == Referencoj == {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{mathworld|id=UnitFraction|titolo=Unit fraction}} == Vidu ankaŭ == * [[Harmona serio]] {{Projektoj|ReVo=on.0o}} [[Kategorio:Nombroteorio]] ajddnaxbj7hdldn940lyqurq6crrify 0 160537 9480753 9389600 2026-09-23T11:51:08Z DidCORN 34571 /* Vidu ankaŭ */ 9480753 wikitext text/x-wiki {{Informkesto malsano|Dosiero=Hair_pulling_stress.jpg}} '''Streso''' estas fakesprimo en la biologio, psiĥologio ekde 1936, post [[János Selye]]. Ĝi montras tian staton de la organismo, kiam la ekvilibron danĝerigas eksteraj aŭ internaj ekscitoj, fizikaj aŭ psiĥikaj ŝarĝaj efikoj. La homo reagas je la streso per spiritaj aŭ biofizikaj respondoj, ĝi povas konduki al psiĥosomatika malsano aŭ alia psiĥa perturbo. La streso estas neevitebla estaĵo de la vivo, ĉefe en la moderna epoko. La reagoj je la streso dependas de la homa personeco, fizika stato. La streson malgrandigas (solvas) ŝanĝo de medio, vivstilo, praktiko de [[jogo]]. == Vidu ankaŭ == {{projektoj|ReVo=stres}} * [[Anksieco]] * [[Aŭtonoma nerva sistemo]] * [[Deprimo]] * [[Elbrula sindromo]] * [[Posttraŭmata streĉa perturbo]] * [[Psika rezilienco]] * [[Rejkio]] * [[Traŭmato (psikologio)]] [[Kategorio:Anksiaj perturboj]] [[Kategorio:Simptomoj]] [[Kategorio:Psikologio]] p6dm4a5l3gzvnon8pgjcj3xxzxzl7cx 10 161685 9480496 9056697 2026-09-22T19:42:09Z ThomasPusch 1869 9480496 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" style="border-collapse: collapse; font-size: 85%; margin: 0 auto;" |- ! colspan="8" | [[Dekoblaj kaj dekonaj unuoj]] kun [[prefikso]]j de la [[Internacia sistemo de unuoj]] |- ! 10ⁿ ! Prefikso ! Signo ! Longa skalo<br>(*malpreferinda nomo) ! Mallonga skalo<br>(malpreferinda) ! Oblo ! Deveno ! Ekzemplo |- | 10³⁰ | [[Kveta (prefikso)|kveta]] | Q | [[kviniliono]]<br>(*kvintiliono) | [[noniliono]] | 1&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000 | [[Latina lingvo|latine]] {{Fremdlingve|la|decem}} – “dek” | Qg – kveta[[gramo]] (kviniliono da gramoj) |- | 10²⁷ | [[Rona (prefikso)|rona]] | R | [[kvariliardo]]<br>(*kvadriliardo) | [[oktiliono]] | 1&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000 | [[Greka lingvo|greke]] {{Fremdlingve|el|ἐννέα}} – “naŭ” | RB – rona[[metro]] (kvariliardo da metroj) |- | 10²⁴ | [[jota]] | Y | [[kvariliono]]<br>(*kvadriliono) | [[septiliono]] | 1&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000 | greke {{Fremdlingve|el|ὀκτώ}} – “ok” | YT – jota[[Teslo (mezurunuo)|teslo]] (kvariliono da tesloj) |- | 10²¹ | [[zeta]] | Z | [[triiliardo]]<br>(*triliardo) | [[sekstiliono]] | 1&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000 | [[franca lingvo|france]] {{Fremdlingve|fr|sept}} – “sep” | ZWb – zeta[[vebero]] (mil triilionoj da veberoj) |- | 10¹⁸ | [[eksa]] | E | [[triiliono]]<br>(*triliono) | [[kvintiliono]] | 1&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000 | greke {{Fremdlingve|el|ἕξ}} – “ses” | EJ – eksa[[ĵulo]] (triiliono da ĵuloj) |- | 10¹⁵ | [[peta]] | P | [[duiliardo]]<br>(*biliardo) | [[kvadriliono]] | 1&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000 | greke {{Fremdlingve|el|πέντε}} – “kvin” | PV – peta[[volto]] (mil duilionoj da voltoj) |- | 10¹² | [[tera]] | T | [[duiliono]]<br>(*biliono) | [[triliono]] | 1&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000 | greke {{Fremdlingve|el|τέρας}} – “monstro” | Tl – tera[[litro]] (duiliono da litroj) |- | 10⁹ | [[giga]] | G | [[miliardo]] | [[biliono]] | 1&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000 | greke {{Fremdlingve|el|γίγας}} – “grandega” | GW – giga[[Vato (mezurunuo)|vato]] (miliardo da vatoj) |- | 10⁶ | [[mega]] | M | [[miliono]] | [[miliono]] | 1&nbsp;000&nbsp;000 | greke {{Fremdlingve|el|μέγας}} – “granda” | MHz – mega[[herco]] (miliono da hercoj) |- | 10³ | [[Kilo (prefikso)|kilo]] | k | [[mil]] | [[mil]] | 1&nbsp;000 | greke {{Fremdlingve|el|χίλιοι}} – “mil” | kB – kilo[[volto]] (mil voltoj) |- | 10² | [[hekto]] | h | [[cent]] | [[cent]] | 100 | greke {{Fremdlingve|el|έκατόν}} – “cent” | hPa – hekto[[paskalo]] (cent paskaloj) |- | 10¹ | [[deka]] | da | [[dek]] | [[dek]] | 10 | greke {{Fremdlingve|el|δέκα}} – “dek” | dalm – deka[[lumeno]] (dek lumenoj) |- | 10⁻¹ | [[deci]] | d | [[dekono]] | - | 0,1 | latine {{Fremdlingve|la|decimus}} – “deka” | dB – [[decibelo]] (dekona belo) |- | 10⁻² | [[centi]] | c | [[centono]] | - | 0,01 | latine {{Fremdlingve|la|centum}} – “cent” | cm – centi[[metro]] (centona metro) |- | 10⁻³ | [[mili]] | m | [[milono]] | - | 0,001 | latine {{Fremdlingve|la|mille}} – “mil” | mA – mili[[ampero]] (milona ampero) |- | 10⁻⁶ | [[mikro]] | µ | [[milionono]] | - | 0,000&nbsp;001 | greke {{Fremdlingve|el|μικρός}} – “malgranda” | μmol – mikro[[molo]] (milion-ona molo) |- | 10⁻⁹ | [[Nano (SI)|nano]] | n | [[miliardono]] | - | 0,000&nbsp;000&nbsp;001 | greke {{Fremdlingve|el|νανος}} – “nano” | nH – nano[[henro]] (miliard-ona henro) |- | 10⁻¹² | [[Piko (SI)|piko]] | p | [[duilionono]]<br>(*bilionono) | - | 0,000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;001 | [[itala lingvo|itale]] {{Fremdlingve|it|piccolo}} – “malgranda” | pF – piko[[Farado (mezurunuo)|farado]] (duilion-ona farado) |- | 10⁻¹⁵ | [[femto]] | f | [[duiliardono]]<br>(*biliardono) | - | 0,000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;001 | [[dana lingvo|dane]] {{Fremdlingve|da|femten}} – “dek kvin” | fcd – femto[[Kandelo (mezurunuo)|kandelo]] (mil-duilion-ona kandelo) |- | 10⁻¹⁸ | [[Ato (SI)|ato]] | a | [[triilionono]]<br>(*trilionono) | - | 0,000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;001 | dane {{Fremdlingve|da|atten}} – “dek ok” | as – ato[[sekundo]] (triilion-ona sekundo) |- | 10⁻²¹ | [[zepto]] | z | [[triiliardono]]<br>(*triliardono) | - | 0,000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;001 | france {{Fremdlingve|fr|sept}} – “sep” | zC – zepto[[Kulombo (mezurunuo)|kulombo]] (mil-triilion-ona kulombo) |- | 10⁻²⁴ | [[jokto]] | y | [[kvarilionono]]<br>(*kvadrilionono) | - | 0,000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;001 | greke {{Fremdlingve|el|ὀκτώ}} – “ok” | yg – jokto[[gramo]] (kvarilion-ona gramo) |- | 10⁻²⁷ | [[ronto]] | r | [[kvariliardono]]<br>(*kvadriliardono) | - | 0,000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;001 | greke {{Fremdlingve|el|ἐννέα}} – “naŭ” | rg – ronto[[gramo]] (mil-kvarilion-ona gramo) |- | 10⁻³⁰ | [[kvekto]] | q | [[kvinilionono]]<br>(*kvintilionono) | - | 0,000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;001 | latine {{Fremdlingve|la|decem}} – “dek” | qg – kvekto[[gramo]] (kvinilion-ona gramo) |} <noinclude> * [[Ŝablono:SI-prefiksoj]] * [[Ŝablono:Dekoblaj_kaj_dekonaj_mezurunuoj]] [[Kategorio:Ŝablono:Fiziko]]</noinclude> j6tl8jewa85cgoif5cqobzms9xxffvi 0 168302 9480299 9020246 2026-09-22T13:20:54Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9480299 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |nomo = Altenstadt |blazono = DEU Altenstadt (Oberbayern) COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Altenstadt in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[Komunumaro Altenstadt (Supra Bavario)]] |alto = 722 |areo = 18,66 |poŝtkodo = 86972 |tel_antaŭkodo = 08861 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190111 |subdivido = 2 komunumopartoj (''Ortsteile'') |adreso-komunumestraro = Marienplatz 2 <br />86972 Altenstadt |retpaĝaro = [http://www.altenstadt-obb.de www.altenstadt-obb.de] |komunumestro = Albert Hadersbeck }} '''Altenstadt''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190111}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Samtempe Altenstadt ankaŭ estas la administra centro de samnoma [[komunumaro (Germanio)|komunumaro]]. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Altenstadt - Basilika 2.JPG|eta|maldekstra|300ra|{{centre|la [[baziliko]] de Altenstadt}}]] [[Dosiero:Basilika altenstadt innen.jpg|eta|maldekstra|200ra|{{centre|interne de la baziliko}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] 1cz26zi74ycxqo1fg3qtbtv5kbqwjtf 9480405 9480299 2026-09-22T16:51:39Z ThomasPusch 1869 prononco 9480405 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |nomo = Altenstadt |blazono = DEU Altenstadt (Oberbayern) COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Altenstadt in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[Komunumaro Altenstadt (Supra Bavario)]] |alto = 722 |areo = 18,66 |poŝtkodo = 86972 |tel_antaŭkodo = 08861 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190111 |subdivido = 2 komunumopartoj (''Ortsteile'') |adreso-komunumestraro = Marienplatz 2 <br />86972 Altenstadt |retpaĝaro = [http://www.altenstadt-obb.de www.altenstadt-obb.de] |komunumestro = Albert Hadersbeck }} '''Altenstadt''' {{prononco|ALt<small>^e</small>nŝtat}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190111}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Samtempe Altenstadt ankaŭ estas la administra centro de samnoma [[komunumaro (Germanio)|komunumaro]]. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Altenstadt - Basilika 2.JPG|eta|maldekstra|300ra|{{centre|la [[baziliko]] de Altenstadt}}]] [[Dosiero:Basilika altenstadt innen.jpg|eta|maldekstra|200ra|{{centre|interne de la baziliko}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] 953vtv1zttobu387wmle4p7jn0qwjny 9480459 9480405 2026-09-22T18:53:09Z ThomasPusch 1869 9480459 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |nomo = Altenstadt |blazono = DEU Altenstadt (Oberbayern) COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Altenstadt in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[Komunumaro Altenstadt (Supra Bavario)]] |alto = 722 |areo = 18,66 |poŝtkodo = 86972 |tel_antaŭkodo = 08861 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190111 |subdivido = 2 komunumopartoj (''Ortsteile'') |adreso-komunumestraro = Marienplatz 2 <br />86972 Altenstadt |retpaĝaro = [http://www.altenstadt-obb.de www.altenstadt-obb.de] |komunumestro = Albert Hadersbeck }} '''Altenstadt''' {{prononco|ALt<small>^e</small>nŝtat}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190111}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Samtempe Altenstadt ankaŭ estas la administra centro de samnoma [[komunumaro (Germanio)|komunumaro]]. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Altenstadt - Basilika 2.JPG|eta|maldekstra|300ra|{{centre|la [[baziliko]] de Altenstadt}}]] [[Dosiero:Basilika altenstadt innen.jpg|eta|maldekstra|200ra|{{centre|interne de la baziliko}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] s3d6rm7outiq9dnbhesl081b8qcgorx 0 168387 9480300 9019721 2026-09-22T13:21:13Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9480300 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = DEU Antdorf COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Antdorf in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[komunumaro Habach]] |alto = 631 |areo = 22,37 |poŝtkodo = 82387 |tel_antaŭkodo = 08856 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190113 |adreso-komunumestraro = Gemeinde Antdorf<br />Schleierweg 3 |retpaĝaro = [https://www.antdorf.de/ www.antdorf.de] |komunumestro = Paul Frech jun. |komunumestro-partio = ohne Wahlvorschlag }} '''Antdorf''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190113}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Antdorf GO-2.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|panoramo}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] 6csn49z05ql4eohchomvpo94nxvqmne 9480460 9480300 2026-09-22T18:53:25Z ThomasPusch 1869 9480460 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = DEU Antdorf COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Antdorf in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[komunumaro Habach]] |alto = 631 |areo = 22,37 |poŝtkodo = 82387 |tel_antaŭkodo = 08856 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190113 |adreso-komunumestraro = Gemeinde Antdorf<br />Schleierweg 3 |retpaĝaro = [https://www.antdorf.de/ www.antdorf.de] |komunumestro = Paul Frech jun. |komunumestro-partio = ohne Wahlvorschlag }} '''Antdorf''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190113}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Antdorf GO-2.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|panoramo}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] sg28m4garefp3lbmg2wzetpkbjzy69y 0 169332 9480333 9022950 2026-09-22T14:06:48Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9480333 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = DEU Bernbeuren COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Bernbeuren in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[komunumaro Bernbeuren]] |alto = 773 |areo = 41,69 |poŝtkodo = 86975 |tel_antaŭkodo = 08860 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190114 |adreso-komunumestraro = Marktplatz 4 |komunumestro = Heimo Schmid |komunumestro-partio = Unabhängige Wählergem. }} '''Bernbeuren''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190114}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Samtempe Bernbeuren ankaŭ estas la administra centro de samnoma [[komunumaro (Germanio)|komunumaro]]. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Bernbeuren v N 200912.JPG|eta|maldekstra|300ra|{{centre|panoramo}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] mv0proacxed2zm5hbvn4i8zla383tqw 9480335 9480333 2026-09-22T14:07:58Z ThomasPusch 1869 9480335 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = DEU Bernbeuren COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Bernbeuren in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[komunumaro Bernbeuren]] |alto = 773 |areo = 41,69 |poŝtkodo = 86975 |tel_antaŭkodo = 08860 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190114 |adreso-komunumestraro = Marktplatz 4 |komunumestro = Heimo Schmid |komunumestro-partio = Unabhängige Wählergem. }} '''Bernbeuren''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190114}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun [[Burggen]] kaj [[Steingaden]]<!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}-->. Samtempe Bernbeuren ankaŭ estas la administra centro de samnoma [[komunumaro (Germanio)|komunumaro]]. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Bernbeuren v N 200912.JPG|eta|maldekstra|300ra|{{centre|panoramo}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] 7s60gb4ng598x3cohwmj9fwpglex4q7 9480406 9480335 2026-09-22T16:52:03Z ThomasPusch 1869 prononco 9480406 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = DEU Bernbeuren COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Bernbeuren in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[komunumaro Bernbeuren]] |alto = 773 |areo = 41,69 |poŝtkodo = 86975 |tel_antaŭkodo = 08860 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190114 |adreso-komunumestraro = Marktplatz 4 |komunumestro = Heimo Schmid |komunumestro-partio = Unabhängige Wählergem. }} '''Bernbeuren''' {{prononco|BERNbojr<small>^e</small>n}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190114}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun [[Burggen]] kaj [[Steingaden]]<!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}-->. Samtempe Bernbeuren ankaŭ estas la administra centro de samnoma [[komunumaro (Germanio)|komunumaro]]. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Bernbeuren v N 200912.JPG|eta|maldekstra|300ra|{{centre|panoramo}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] n422um2m5vsm4yt6i2qtt4a0b7h5hwl 9480461 9480406 2026-09-22T18:53:36Z ThomasPusch 1869 9480461 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = DEU Bernbeuren COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Bernbeuren in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[komunumaro Bernbeuren]] |alto = 773 |areo = 41,69 |poŝtkodo = 86975 |tel_antaŭkodo = 08860 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190114 |adreso-komunumestraro = Marktplatz 4 |komunumestro = Heimo Schmid |komunumestro-partio = Unabhängige Wählergem. }} '''Bernbeuren''' {{prononco|BERNbojr<small>^e</small>n}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190114}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun [[Burggen]] kaj [[Steingaden]]<!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}-->. Samtempe Bernbeuren ankaŭ estas la administra centro de samnoma [[komunumaro (Germanio)|komunumaro]]. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Bernbeuren v N 200912.JPG|eta|maldekstra|300ra|{{centre|panoramo}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] no0hojy67jo2xmjyrthf3yr11ioo8bc 0 169341 9480302 9480235 2026-09-22T13:21:52Z ThomasPusch 1869 9480302 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |nomo = Bernried |blazono = DEU Bernried am Starnberger See COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Bernried am Starnberger See in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 600 |areo = 13,79 |poŝtkodo = 82347 |tel_antaŭkodo = 08158 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190115 |subdivido = 2 komunumopartoj (''Ortsteile'') |adreso-komunumestraro = Dorfstr. 3<br />82347 Bernried |retpaĝaro = [http://www.bernried.de www.bernried.de] |komunumestro = Josef Steigenberger |komunumestro-partio = Überpart. Freie Wählergr. |sen banderolo = jes }} [[Dosiero:Schloss Höhenried-GO-1.jpg|eta|maldekstra|250ra|{{centre|kastelo ''Höhenried''}}]] '''Bernried''', formale ''Bernried am Starnberger See'', do ''Bernried'' borde de la lago ''[[Starnberger See]]'', estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190115}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:BRied Klosterhof.jpg|eta|maldekstra|400ra|{{centre|loka monaĥejo}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] thiwcw3xq7l39ovwd7yyvpeiqadfb0z 9480407 9480302 2026-09-22T16:52:42Z ThomasPusch 1869 9480407 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |nomo = Bernried |blazono = DEU Bernried am Starnberger See COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Bernried am Starnberger See in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 600 |areo = 13,79 |poŝtkodo = 82347 |tel_antaŭkodo = 08158 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190115 |subdivido = 2 komunumopartoj (''Ortsteile'') |adreso-komunumestraro = Dorfstr. 3<br />82347 Bernried |retpaĝaro = [http://www.bernried.de www.bernried.de] |komunumestro = Josef Steigenberger |komunumestro-partio = Überpart. Freie Wählergr. |sen banderolo = jes }} [[Dosiero:Schloss Höhenried-GO-1.jpg|eta|maldekstra|250ra|{{centre|kastelo ''Höhenried''}}]] '''Bernried''', {{prononco|BERNriːt}} formale ''Bernried am Starnberger See'', do ''Bernried'' borde de la lago ''[[Starnberger See]]'', estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190115}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:BRied Klosterhof.jpg|eta|maldekstra|400ra|{{centre|loka monaĥejo}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] 22z4vswyyzjdk7o2otw5lg1qrx8otbe 9480408 9480407 2026-09-22T16:53:05Z ThomasPusch 1869 9480408 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |nomo = Bernried |blazono = DEU Bernried am Starnberger See COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Bernried am Starnberger See in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 600 |areo = 13,79 |poŝtkodo = 82347 |tel_antaŭkodo = 08158 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190115 |subdivido = 2 komunumopartoj (''Ortsteile'') |adreso-komunumestraro = Dorfstr. 3<br />82347 Bernried |retpaĝaro = [http://www.bernried.de www.bernried.de] |komunumestro = Josef Steigenberger |komunumestro-partio = Überpart. Freie Wählergr. |sen banderolo = jes }} [[Dosiero:Schloss Höhenried-GO-1.jpg|eta|maldekstra|250ra|{{centre|kastelo ''Höhenried''}}]] '''Bernried''' {{prononco|BERNriːt}}, formale ''Bernried am Starnberger See'', do ''Bernried'' borde de la lago ''[[Starnberger See]]'', estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190115}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:BRied Klosterhof.jpg|eta|maldekstra|400ra|{{centre|loka monaĥejo}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] 1gu1xqidz52b4hzzytlon3afpyo09p8 9480463 9480408 2026-09-22T18:54:00Z ThomasPusch 1869 9480463 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |nomo = Bernried |blazono = DEU Bernried am Starnberger See COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Bernried am Starnberger See in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 600 |areo = 13,79 |poŝtkodo = 82347 |tel_antaŭkodo = 08158 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190115 |subdivido = 2 komunumopartoj (''Ortsteile'') |adreso-komunumestraro = Dorfstr. 3<br />82347 Bernried |retpaĝaro = [http://www.bernried.de www.bernried.de] |komunumestro = Josef Steigenberger |komunumestro-partio = Überpart. Freie Wählergr. |sen banderolo = jes }} [[Dosiero:Schloss Höhenried-GO-1.jpg|eta|maldekstra|250ra|{{centre|kastelo ''Höhenried''}}]] '''Bernried''' {{prononco|BERNriːt}}, formale ''Bernried am Starnberger See'', do ''Bernried'' borde de la lago ''[[Starnberger See]]'', estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190115}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:BRied Klosterhof.jpg|eta|maldekstra|400ra|{{centre|loka monaĥejo}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] 6evxpl1hu71pawqk6oamd0oieafwaio 0 169563 9480301 7956216 2026-09-22T13:21:46Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9480301 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen boebing.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Böbing in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 610 - 936 |areo = 40,32 |poŝtkodo = 82389 |tel_antaŭkodo = 08867 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190117 |adreso-komunumestraro = br />Klosterhof 42 <br />82401 Rottenbuch |retpaĝaro = [http://www.boebing.de www.boebing.de] |komunumestro = Peter Erhard |komunumestro-partio = CSU/Junge Union/Part.fr.Wähler }} '''Böbing''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190117}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Böbing - Kirche v NW 180510.JPG|eta|maldekstra|200ra|{{centre|loka kirko}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] i8it6sj4bqxv3egsvk3yuamwne4g2oj 9480462 9480301 2026-09-22T18:53:46Z ThomasPusch 1869 9480462 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen boebing.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Böbing in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 610 - 936 |areo = 40,32 |poŝtkodo = 82389 |tel_antaŭkodo = 08867 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190117 |adreso-komunumestraro = br />Klosterhof 42 <br />82401 Rottenbuch |retpaĝaro = [http://www.boebing.de www.boebing.de] |komunumestro = Peter Erhard |komunumestro-partio = CSU/Junge Union/Part.fr.Wähler }} '''Böbing''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190117}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Böbing - Kirche v NW 180510.JPG|eta|maldekstra|200ra|{{centre|loka kirko}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] szkxmwzb3x3azqn35tjjr9jku4aflo5 0 170051 9480303 7955459 2026-09-22T13:22:09Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9480303 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen von Burggen.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Burggen in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[komunumaro Bernbeuren]] |alto = 745 |areo = 24,94 |poŝtkodo = 86977 |tel_antaŭkodo = 08860 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190118 |adreso-komunumestraro = Marktplatz 4<br />86975 Bernbeuren |retpaĝaro = [http://www.burggen.de/ www.burggen.de] |komunumestro = Johann Selzle |komunumestro-partio = Unparteiische Wählergem. }} '''Burggen''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190118}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Burggen - Pfarrkirche v SO.JPG|eta|maldekstra|300ra|{{centre|loka kirko}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] 89jsz5i4o0p3gj0aaljtcsnhrvbbdf5 9480464 9480303 2026-09-22T18:54:10Z ThomasPusch 1869 9480464 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen von Burggen.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Burggen in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[komunumaro Bernbeuren]] |alto = 745 |areo = 24,94 |poŝtkodo = 86977 |tel_antaŭkodo = 08860 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190118 |adreso-komunumestraro = Marktplatz 4<br />86975 Bernbeuren |retpaĝaro = [http://www.burggen.de/ www.burggen.de] |komunumestro = Johann Selzle |komunumestro-partio = Unparteiische Wählergem. }} '''Burggen''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190118}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Burggen - Pfarrkirche v SO.JPG|eta|maldekstra|300ra|{{centre|loka kirko}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] c9hhrl8to2ipw9pbahfjczh1pg354cc 0 174847 9480305 9029886 2026-09-22T13:24:22Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9480305 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = DEU Eberfing COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Eberfing in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[komunumaro Huglfing]] |alto = 610 |areo = 25,93 |poŝtkodo = 82390 |tel_antaŭkodo = 08802 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190120 |adreso-komunumestraro = br />Hauptstr. 32 <br />82386 Huglfing |retpaĝaro = [http://www.eberfing.de/ www.eberfing.de] |komunumestro = Georg Leis jun. |komunumestro-partio = [[Christlich-Soziale Union in Bayern|CSU]]/Parteifreie }} '''Eberfing''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190120}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Eberfing - Ettinger Str Nr 12 v SO, Kirche.JPG|eta|maldekstra|200ra|{{centre|loka kirko}}]] [[Dosiero:Eberfing - Hohenkasten - Kapelle.JPG|eta|maldekstra|300ra|{{centre|kapeleto en la komunumoparto [[Hohenkasten]]}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] antenxm9252gwp5mgs8dai6h7ki9k1u 9480465 9480305 2026-09-22T18:54:19Z ThomasPusch 1869 9480465 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = DEU Eberfing COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Eberfing in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[komunumaro Huglfing]] |alto = 610 |areo = 25,93 |poŝtkodo = 82390 |tel_antaŭkodo = 08802 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190120 |adreso-komunumestraro = br />Hauptstr. 32 <br />82386 Huglfing |retpaĝaro = [http://www.eberfing.de/ www.eberfing.de] |komunumestro = Georg Leis jun. |komunumestro-partio = [[Christlich-Soziale Union in Bayern|CSU]]/Parteifreie }} '''Eberfing''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190120}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Eberfing - Ettinger Str Nr 12 v SO, Kirche.JPG|eta|maldekstra|200ra|{{centre|loka kirko}}]] [[Dosiero:Eberfing - Hohenkasten - Kapelle.JPG|eta|maldekstra|300ra|{{centre|kapeleto en la komunumoparto [[Hohenkasten]]}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] 6kfrkti9vclngoqx8wxab230v24138i 0 175009 9480306 8144363 2026-09-22T13:24:40Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9480306 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen von Eglfing.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Eglfing in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[komunumaro Huglfing]] |alto = 652 |areo = 16,16 |poŝtkodo = 82436 |tel_antaŭkodo = 08847 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190121 |adreso-komunumestraro = br />Hauptstr. 32 <br />82386 Huglfing |retpaĝaro = [http://www.eglfing.de www.eglfing.de] |komunumestro = Klemens Holzmann |komunumestro-partio = Wählergemeinschaft }} '''Eglfing''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190121}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Ballonfahrt 211012 - Eglfing, WM - Obereglfing v N.JPG|eta|maldekstra|300ra|{{centre|el birda (respektive aerbalona) perspektivo}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] r5lc74mrux48mand3purvkip8uqs1lp 9480336 9480306 2026-09-22T14:09:08Z ThomasPusch 1869 9480336 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen von Eglfing.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Eglfing in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[komunumaro Huglfing]] |alto = 652 |areo = 16,16 |poŝtkodo = 82436 |tel_antaŭkodo = 08847 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190121 |adreso-komunumestraro = br />Hauptstr. 32 <br />82386 Huglfing |retpaĝaro = [http://www.eglfing.de www.eglfing.de] |komunumestro = Klemens Holzmann |komunumestro-partio = Wählergemeinschaft }} '''Eglfing''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190121}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun [[Huglfing]] kaj [[Obersöchering]]<!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}-->. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Ballonfahrt 211012 - Eglfing, WM - Obereglfing v N.JPG|eta|maldekstra|300ra|{{centre|el birda (respektive aerbalona) perspektivo}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] tio0o9y5ik2m8n14inich3lj9tdgy9p 9480466 9480336 2026-09-22T18:54:30Z ThomasPusch 1869 9480466 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen von Eglfing.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Eglfing in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[komunumaro Huglfing]] |alto = 652 |areo = 16,16 |poŝtkodo = 82436 |tel_antaŭkodo = 08847 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190121 |adreso-komunumestraro = br />Hauptstr. 32 <br />82386 Huglfing |retpaĝaro = [http://www.eglfing.de www.eglfing.de] |komunumestro = Klemens Holzmann |komunumestro-partio = Wählergemeinschaft }} '''Eglfing''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190121}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun [[Huglfing]] kaj [[Obersöchering]]<!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}-->. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Ballonfahrt 211012 - Eglfing, WM - Obereglfing v N.JPG|eta|maldekstra|300ra|{{centre|el birda (respektive aerbalona) perspektivo}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] es23ikwotetvmwqaxc1bn66v5s913y1 0 176889 9480307 7593234 2026-09-22T13:25:16Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9480307 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Habach.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Habach in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[komunumaro Habach]] |alto = 652 |areo = 12,15 |poŝtkodo = 82392 |tel_antaŭkodo = 08847 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190126 |adreso-komunumestraro = Gemeinde Habach<br />Hofmark 1 |retpaĝaro = [http://www.habach.de www.habach.de] |komunumestro = Josef Neuner |komunumestro-partio = ohne Wahlvorschlag }} '''Habach''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190126}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) Samtempe Habach ankaŭ estas la administra centro de samnoma [[komunumaro (Germanio)|komunumaro]]. [[Dosiero:Habach GO-1.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|panoramo}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] et8ygesg4dkwtiqtrm7c5z3g5x7pfab 9480409 9480307 2026-09-22T16:53:31Z ThomasPusch 1869 prononco 9480409 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Habach.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Habach in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[komunumaro Habach]] |alto = 652 |areo = 12,15 |poŝtkodo = 82392 |tel_antaŭkodo = 08847 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190126 |adreso-komunumestraro = Gemeinde Habach<br />Hofmark 1 |retpaĝaro = [http://www.habach.de www.habach.de] |komunumestro = Josef Neuner |komunumestro-partio = ohne Wahlvorschlag }} '''Habach''' {{prononco|HAːbaĥ}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190126}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) Samtempe Habach ankaŭ estas la administra centro de samnoma [[komunumaro (Germanio)|komunumaro]]. [[Dosiero:Habach GO-1.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|panoramo}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] 9xbdyxjtlwjfyyegeeiruv61yg4z1xw 9480467 9480409 2026-09-22T18:54:40Z ThomasPusch 1869 9480467 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Habach.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Habach in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[komunumaro Habach]] |alto = 652 |areo = 12,15 |poŝtkodo = 82392 |tel_antaŭkodo = 08847 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190126 |adreso-komunumestraro = Gemeinde Habach<br />Hofmark 1 |retpaĝaro = [http://www.habach.de www.habach.de] |komunumestro = Josef Neuner |komunumestro-partio = ohne Wahlvorschlag }} '''Habach''' {{prononco|HAːbaĥ}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190126}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) Samtempe Habach ankaŭ estas la administra centro de samnoma [[komunumaro (Germanio)|komunumaro]]. [[Dosiero:Habach GO-1.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|panoramo}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] axtl03nyxg8p3gjxipmdckvfrz1ggio 0 177092 9480309 8226209 2026-09-22T13:25:43Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9480309 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Hohenfurch.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Hohenfurch in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[Verwaltungsgemeinschaft Altenstadt (Oberbayern)]] |alto = 699 |areo = 12,41 |poŝtkodo = 86978 |tel_antaŭkodo = 08861 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190129 |adreso-komunumestraro = Gemeinde Hohenfurch<br />Hauptplatz 7 |retpaĝaro = [http://www.hohenfurch.de www.hohenfurch.de] |komunumestro = Karl Heinz Gerbl |komunumestro-partio = SPD }} '''Hohenfurch''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190129}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Hohenfurch.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|loka kirko}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] q3at13qqjir7ivu3eu8932f8v0r6qms 9480410 9480309 2026-09-22T16:53:54Z ThomasPusch 1869 prononco 9480410 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Hohenfurch.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Hohenfurch in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[Verwaltungsgemeinschaft Altenstadt (Oberbayern)]] |alto = 699 |areo = 12,41 |poŝtkodo = 86978 |tel_antaŭkodo = 08861 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190129 |adreso-komunumestraro = Gemeinde Hohenfurch<br />Hauptplatz 7 |retpaĝaro = [http://www.hohenfurch.de www.hohenfurch.de] |komunumestro = Karl Heinz Gerbl |komunumestro-partio = SPD }} '''Hohenfurch''' {{prononco|HO<small>^e</small>nfurĥ}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190129}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Hohenfurch.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|loka kirko}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] 1328rrue6fystlna10qfs3og58z7y0x 9480468 9480410 2026-09-22T18:54:49Z ThomasPusch 1869 9480468 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Hohenfurch.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Hohenfurch in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[Verwaltungsgemeinschaft Altenstadt (Oberbayern)]] |alto = 699 |areo = 12,41 |poŝtkodo = 86978 |tel_antaŭkodo = 08861 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190129 |adreso-komunumestraro = Gemeinde Hohenfurch<br />Hauptplatz 7 |retpaĝaro = [http://www.hohenfurch.de www.hohenfurch.de] |komunumestro = Karl Heinz Gerbl |komunumestro-partio = SPD }} '''Hohenfurch''' {{prononco|HO<small>^e</small>nfurĥ}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190129}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Hohenfurch.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|loka kirko}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] ov1whsjwr2xljpl24s0ngmw36s4rz60 0 177132 9480310 8226216 2026-09-22T13:26:24Z ThomasPusch 1869 9480310 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen von Hohenpeissenberg.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Hohenpeißenberg in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 780 |areo = 20,44 |poŝtkodo = 82383 |tel_antaŭkodo = 08805 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190130 |adreso-komunumestraro = Blumenstr. 2 |retpaĝaro = [https://www.hohenpeissenberg.de/ www.hohenpeissenberg.de] |komunumestro = Thomas Dorsch |komunumestro-partio = CSU }} '''Hohenpeißenberg''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190130}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Blick auf Hohenpeißenberg.jpg|eta|maldekstra|250ra|{{centre|vidaĵo de la monto ''Hoher Peißenberg''}}]] [[Dosiero:E-1-90-130-1 Pfarrkirche mit Wallfahrtskirche 2.JPG|eta|maldekstra|250ra|{{centre|pilgrima kirko}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] 6g7e9exkazjxpdg3y2dlqgy1qabvqkm 9480411 9480310 2026-09-22T16:54:43Z ThomasPusch 1869 prononco 9480411 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen von Hohenpeissenberg.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Hohenpeißenberg in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 780 |areo = 20,44 |poŝtkodo = 82383 |tel_antaŭkodo = 08805 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190130 |adreso-komunumestraro = Blumenstr. 2 |retpaĝaro = [https://www.hohenpeissenberg.de/ www.hohenpeissenberg.de] |komunumestro = Thomas Dorsch |komunumestro-partio = CSU }} '''Hohenpeißenberg''' {{prononco|HOː<small>^e</small>npajs<small>^e</small>nberk}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190130}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Blick auf Hohenpeißenberg.jpg|eta|maldekstra|250ra|{{centre|vidaĵo de la monto ''Hoher Peißenberg''}}]] [[Dosiero:E-1-90-130-1 Pfarrkirche mit Wallfahrtskirche 2.JPG|eta|maldekstra|250ra|{{centre|pilgrima kirko}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] gpwklt9dw3elwojkeuxda2i9qd909nx 9480469 9480411 2026-09-22T18:55:02Z ThomasPusch 1869 9480469 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen von Hohenpeissenberg.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Hohenpeißenberg in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 780 |areo = 20,44 |poŝtkodo = 82383 |tel_antaŭkodo = 08805 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190130 |adreso-komunumestraro = Blumenstr. 2 |retpaĝaro = [https://www.hohenpeissenberg.de/ www.hohenpeissenberg.de] |komunumestro = Thomas Dorsch |komunumestro-partio = CSU }} '''Hohenpeißenberg''' {{prononco|HOː<small>^e</small>npajs<small>^e</small>nberk}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190130}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Blick auf Hohenpeißenberg.jpg|eta|maldekstra|250ra|{{centre|vidaĵo de la monto ''Hoher Peißenberg''}}]] [[Dosiero:E-1-90-130-1 Pfarrkirche mit Wallfahrtskirche 2.JPG|eta|maldekstra|250ra|{{centre|pilgrima kirko}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] 547czzjla1g4tbmlenudakef9gy7bqy 0 177517 9480311 8227434 2026-09-22T13:26:54Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9480311 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen huglfing.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Huglfing in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[komunumaro Huglfing]] |alto = 606 |areo = 24,36 |poŝtkodo = 82386 |tel_antaŭkodo = 08802 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190131 |adreso-komunumestraro = Hauptstr. 32 |retpaĝaro = [http://www.huglfing.de/ www.huglfing.de] |komunumestro = Bernhard Kamhuber }} '''Huglfing''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190131}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) Samtempe Huglfing ankaŭ estas la administra centro de samnoma [[komunumaro (Germanio)|komunumaro]]. [[Dosiero:Huglfing - Kirche v SW 02.JPG|eta|maldekstra|300ra|{{centre|loka kirko}}]] [[Dosiero:Grasleiten GO-1.jpg|eta|maldekstra|200ra|{{centre|kapelo en la komunumoparto [[Grasleiten]]}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] a2lhqtz3bzsflfbs5qviirl9p210qtw 9480337 9480311 2026-09-22T14:11:39Z ThomasPusch 1869 9480337 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen huglfing.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Huglfing in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[komunumaro Huglfing]] |alto = 606 |areo = 24,36 |poŝtkodo = 82386 |tel_antaŭkodo = 08802 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190131 |adreso-komunumestraro = Hauptstr. 32 |retpaĝaro = [http://www.huglfing.de/ www.huglfing.de] |komunumestro = Bernhard Kamhuber }} '''Huglfing''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190131}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Samtempe Huglfing ankaŭ estas la administra centro de samnoma [[komunumaro (Germanio)|komunumaro]], kiu ankaŭ inkluzivas la jam menciitan Oberhausen, krome la komunumojn [[Eberfing]] kaj [[Eglfing]]. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Huglfing - Kirche v SW 02.JPG|eta|maldekstra|300ra|{{centre|loka kirko}}]] [[Dosiero:Grasleiten GO-1.jpg|eta|maldekstra|200ra|{{centre|kapelo en la komunumoparto [[Grasleiten]]}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] knl953k77dgx9calb34utufxc5ggs4c 9480470 9480337 2026-09-22T18:55:12Z ThomasPusch 1869 9480470 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen huglfing.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Huglfing in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[komunumaro Huglfing]] |alto = 606 |areo = 24,36 |poŝtkodo = 82386 |tel_antaŭkodo = 08802 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190131 |adreso-komunumestraro = Hauptstr. 32 |retpaĝaro = [http://www.huglfing.de/ www.huglfing.de] |komunumestro = Bernhard Kamhuber }} '''Huglfing''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190131}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Samtempe Huglfing ankaŭ estas la administra centro de samnoma [[komunumaro (Germanio)|komunumaro]], kiu ankaŭ inkluzivas la jam menciitan Oberhausen, krome la komunumojn [[Eberfing]] kaj [[Eglfing]]. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Huglfing - Kirche v SW 02.JPG|eta|maldekstra|300ra|{{centre|loka kirko}}]] [[Dosiero:Grasleiten GO-1.jpg|eta|maldekstra|200ra|{{centre|kapelo en la komunumoparto [[Grasleiten]]}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] fckinwwvnekr5mvmlntxqww79czdgz7 0 177647 9480313 7593520 2026-09-22T13:27:24Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9480313 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = DEU Iffeldorf COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Iffeldorf in WM.svg |federacia_lando [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 603 |areo = 27,61 |poŝtkodo = 82393 |tel_antaŭkodo = 08856, 08801 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190132 |adreso-komunumestraro = Weilheimer Str. 1-3 <br />82402 Seeshaupt |retpaĝaro = [http://www.iffeldorf.de www.iffeldorf.de] |komunumestro = Albert Strauß |komunumestro-partio = Parteifreie Wählergemeinschaft }} '''Iffeldorf''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190132}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Iffeldorf StVitusA.jpg|eta|maldekstra|200ra|{{centre|loka kirko}}]] [[Dosiero:Brunnen in Iffeldorf 30g.JPG|eta|maldekstra|250ra|{{centre|historia puto}}]] [[Dosiero:Einfirsthof in Iffeldorf Wagnerschuster 58g.JPG|eta|maldekstra|250ra|{{centre|ekzemplo de tradicia bieno}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] dv1rsqc5cs2tzka5cxh0qlo9moy365h 9480441 9480313 2026-09-22T18:42:19Z ThomasPusch 1869 9480441 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = DEU Iffeldorf COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Iffeldorf in WM.svg |federacia_lando [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 603 |areo = 27,61 |poŝtkodo = 82393 |tel_antaŭkodo = 08856, 08801 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190132 |adreso-komunumestraro = Weilheimer Str. 1-3 <br />82402 Seeshaupt |retpaĝaro = [http://www.iffeldorf.de www.iffeldorf.de] |komunumestro = Albert Strauß |komunumestro-partio = Parteifreie Wählergemeinschaft }} '''Iffeldorf''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190132}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Iffeldorf StVitusA.jpg|eta|maldekstra|200ra|{{centre|loka kirko}}]] [[Dosiero:Brunnen in Iffeldorf 30g.JPG|eta|maldekstra|250ra|{{centre|historia puto}}]] [[Dosiero:Einfirsthof in Iffeldorf Wagnerschuster 58g.JPG|eta|maldekstra|250ra|{{centre|ekzemplo de tradicia bieno}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] hgsrm56yx2hamlbsx5a5w6nwujda3a9 0 177759 9480314 8239518 2026-09-22T13:27:40Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9480314 wikitext text/x-wiki {{Tiu-ĉi artikolo|temas pri la [[distrikto Weilheim-Schongau]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Ankaŭ ekzistas aloaj loĝlokoj samnomaj, ekzemple parto de la komunumo [[Pforzen]] en la [[distrikto Ostallgäu]] de Bavario.}} {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Ingenried.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Ingenried in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[Verwaltungsgemeinschaft Altenstadt (Oberbayern)]] |alto = 664 |areo = 17,45 |poŝtkodo = 86980 |tel_antaŭkodo = 08868 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190133 |adreso-komunumestraro = Marienplatz 2 <br />86972 Altenstadt |retpaĝaro = [http://www.ingenried.de www.ingenried.de] |komunumestro = Xaver Fichtl |komunumestro-partio = ohne Wahlvorschlag }} '''Ingenried''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190133}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Ingenried Kirche.jpg|eta|maldekstra|200ra|{{centre|loka kirko}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] o6h2h8h5yqgpf78cnppa26whgt8agh8 9480412 9480314 2026-09-22T16:55:24Z ThomasPusch 1869 prononco 9480412 wikitext text/x-wiki {{Tiu-ĉi artikolo|temas pri la [[distrikto Weilheim-Schongau]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Ankaŭ ekzistas aloaj loĝlokoj samnomaj, ekzemple parto de la komunumo [[Pforzen]] en la [[distrikto Ostallgäu]] de Bavario.}} {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Ingenried.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Ingenried in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[Verwaltungsgemeinschaft Altenstadt (Oberbayern)]] |alto = 664 |areo = 17,45 |poŝtkodo = 86980 |tel_antaŭkodo = 08868 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190133 |adreso-komunumestraro = Marienplatz 2 <br />86972 Altenstadt |retpaĝaro = [http://www.ingenried.de www.ingenried.de] |komunumestro = Xaver Fichtl |komunumestro-partio = ohne Wahlvorschlag }} '''Ingenried''' {{prononco|I''NG''<small>^e</small>nriːt}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190133}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Ingenried Kirche.jpg|eta|maldekstra|200ra|{{centre|loka kirko}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] kzdglvb9a1f82za8vimg0af8716jh1j 9480442 9480412 2026-09-22T18:42:32Z ThomasPusch 1869 9480442 wikitext text/x-wiki {{Tiu-ĉi artikolo|temas pri la [[distrikto Weilheim-Schongau]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Ankaŭ ekzistas aloaj loĝlokoj samnomaj, ekzemple parto de la komunumo [[Pforzen]] en la [[distrikto Ostallgäu]] de Bavario.}} {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Ingenried.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Ingenried in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[Verwaltungsgemeinschaft Altenstadt (Oberbayern)]] |alto = 664 |areo = 17,45 |poŝtkodo = 86980 |tel_antaŭkodo = 08868 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190133 |adreso-komunumestraro = Marienplatz 2 <br />86972 Altenstadt |retpaĝaro = [http://www.ingenried.de www.ingenried.de] |komunumestro = Xaver Fichtl |komunumestro-partio = ohne Wahlvorschlag }} '''Ingenried''' {{prononco|I''NG''<small>^e</small>nriːt}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190133}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Ingenried Kirche.jpg|eta|maldekstra|200ra|{{centre|loka kirko}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] elud6bqhtii9sz265we78lrzisq4gcu 0 182993 9480316 8391158 2026-09-22T13:27:52Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9480316 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |nomo = Oberhausen |blazono = Wappen Oberhausen Peissenberg.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Oberhausen in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[komunumaro Huglfing]] |alto = 590 - 663 |areo = 14,91 |poŝtkodo = 82386 |tel_antaŭkodo = 08802 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190135 |adreso-komunumestraro = Gemeinde Oberhausen<br />Hauptstr. 32 <br />82386 Huglfing |retpaĝaro = [http://www.oberhausen-obb.de/ www.oberhausen-obb.de] |komunumestro = Georg Sterzer |komunumestro-partio = [[FW]] }} '''Oberhausen''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190135}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:St.Mauritius Oberhausen Obb..jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|loka kirko}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] 3s14uqnb84mpkhlyuu8d1l6d9nwdvtj 9480413 9480316 2026-09-22T16:55:55Z ThomasPusch 1869 prononco 9480413 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |nomo = Oberhausen |blazono = Wappen Oberhausen Peissenberg.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Oberhausen in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[komunumaro Huglfing]] |alto = 590 - 663 |areo = 14,91 |poŝtkodo = 82386 |tel_antaŭkodo = 08802 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190135 |adreso-komunumestraro = Gemeinde Oberhausen<br />Hauptstr. 32 <br />82386 Huglfing |retpaĝaro = [http://www.oberhausen-obb.de/ www.oberhausen-obb.de] |komunumestro = Georg Sterzer |komunumestro-partio = [[FW]] }} '''Oberhausen''' {{prononco|Obahaŭz<small>^e</small>n}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190135}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:St.Mauritius Oberhausen Obb..jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|loka kirko}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] 4pov4ropi68k8vwu1bw9jv0dg5vzlk0 9480414 9480413 2026-09-22T16:56:21Z ThomasPusch 1869 9480414 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |nomo = Oberhausen |blazono = Wappen Oberhausen Peissenberg.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Oberhausen in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[komunumaro Huglfing]] |alto = 590 - 663 |areo = 14,91 |poŝtkodo = 82386 |tel_antaŭkodo = 08802 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190135 |adreso-komunumestraro = Gemeinde Oberhausen<br />Hauptstr. 32 <br />82386 Huglfing |retpaĝaro = [http://www.oberhausen-obb.de/ www.oberhausen-obb.de] |komunumestro = Georg Sterzer |komunumestro-partio = [[FW]] }} '''Oberhausen''' {{prononco|Oːbahaŭz<small>^e</small>n}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190135}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:St.Mauritius Oberhausen Obb..jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|loka kirko}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] sy48p92fjvypu1wq0x5v3t3f0u8cq2k 9480443 9480414 2026-09-22T18:42:44Z ThomasPusch 1869 9480443 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |nomo = Oberhausen |blazono = Wappen Oberhausen Peissenberg.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Oberhausen in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[komunumaro Huglfing]] |alto = 590 - 663 |areo = 14,91 |poŝtkodo = 82386 |tel_antaŭkodo = 08802 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190135 |adreso-komunumestraro = Gemeinde Oberhausen<br />Hauptstr. 32 <br />82386 Huglfing |retpaĝaro = [http://www.oberhausen-obb.de/ www.oberhausen-obb.de] |komunumestro = Georg Sterzer |komunumestro-partio = [[FW]] }} '''Oberhausen''' {{prononco|Oːbahaŭz<small>^e</small>n}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190135}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:St.Mauritius Oberhausen Obb..jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|loka kirko}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] dtyyzexspmeia5rdiy1mcwrdlsauv30 0 183164 9480317 8391229 2026-09-22T13:28:14Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9480317 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Obersoechering.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Obersöchering in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[komunumaro Habach]] |alto = 665 |areo = 24,27 |poŝtkodo = 82395 |tel_antaŭkodo = 08847 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190136 |adreso-komunumestraro = Gemeinde Obersöchering<br />Egenriederweg 2 |retpaĝaro = [https://www.obersoechering.de/ www.obersoechering.de] |komunumestro = Josef Kennerknecht |komunumestro-partio = ohne Wahlvorschlag }} '''Obersöchering''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190136}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Obersöchering - Pfarrkirche v S.JPG|eta|maldekstra|300ra|{{centre|loka kirko}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] o7tzsa3uagvgagwuibf81ynt83o4w8i 9480416 9480317 2026-09-22T17:25:18Z ThomasPusch 1869 prononco 9480416 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Obersoechering.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Obersöchering in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[komunumaro Habach]] |alto = 665 |areo = 24,27 |poŝtkodo = 82395 |tel_antaŭkodo = 08847 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190136 |adreso-komunumestraro = Gemeinde Obersöchering<br />Egenriederweg 2 |retpaĝaro = [https://www.obersoechering.de/ www.obersoechering.de] |komunumestro = Josef Kennerknecht |komunumestro-partio = ohne Wahlvorschlag }} '''Obersöchering''' {{prononco|Oːbaz''øh''<small>^e</small>ring}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190136}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Obersöchering - Pfarrkirche v S.JPG|eta|maldekstra|300ra|{{centre|loka kirko}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] cd9o6i433ppm6hbc6vgq6b2eli01m2w 9480444 9480416 2026-09-22T18:43:01Z ThomasPusch 1869 9480444 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Obersoechering.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Obersöchering in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[komunumaro Habach]] |alto = 665 |areo = 24,27 |poŝtkodo = 82395 |tel_antaŭkodo = 08847 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190136 |adreso-komunumestraro = Gemeinde Obersöchering<br />Egenriederweg 2 |retpaĝaro = [https://www.obersoechering.de/ www.obersoechering.de] |komunumestro = Josef Kennerknecht |komunumestro-partio = ohne Wahlvorschlag }} '''Obersöchering''' {{prononco|Oːbaz''øh''<small>^e</small>ring}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190136}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Obersöchering - Pfarrkirche v S.JPG|eta|maldekstra|300ra|{{centre|loka kirko}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] 7fh37h6frhe2k8zjjmfbjlrsykua2w0 0 183722 9480318 8420172 2026-09-22T13:28:42Z ThomasPusch 1869 9480318 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Paehl.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Pähl in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 591 - 760 |areo = 32,04 |poŝtkodo = 82396 |tel_antaŭkodo = 08808 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190138 |adreso-komunumestraro = Kirchstr. 7 |komunumestro = Werner Grünbauer |komunumestro-partio = [[FWG|Unabhängige Bürgerliste für Pähl und Fischen (UBL) - sendependa civitana listo por la lokoj Pähl kaj Fischen]] }} '''Pähl''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190138}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Blick auf Pähl.jpg|eta|maldekstra|280ra|{{centre|panoramo de la komunumo, vidata de la monto Hirschberg}}]] [[Dosiero:Schloss Paehl.jpg|eta|maldekstra|25ra|{{centre|kastelo "Hochpähl"}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] 2szfctwqwfrar9p87mmvcf8m3n1pxah 9480417 9480318 2026-09-22T17:25:46Z ThomasPusch 1869 9480417 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Paehl.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Pähl in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 591 - 760 |areo = 32,04 |poŝtkodo = 82396 |tel_antaŭkodo = 08808 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190138 |adreso-komunumestraro = Kirchstr. 7 |komunumestro = Werner Grünbauer |komunumestro-partio = [[FWG|Unabhängige Bürgerliste für Pähl und Fischen (UBL) - sendependa civitana listo por la lokoj Pähl kaj Fischen]] }} '''Pähl''' {{prononco|peːl}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190138}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Blick auf Pähl.jpg|eta|maldekstra|280ra|{{centre|panoramo de la komunumo, vidata de la monto Hirschberg}}]] [[Dosiero:Schloss Paehl.jpg|eta|maldekstra|25ra|{{centre|kastelo "Hochpähl"}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] ev3a5yh4gil94ofa4g045bqg29fyq6s 9480445 9480417 2026-09-22T18:43:15Z ThomasPusch 1869 9480445 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Paehl.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Pähl in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 591 - 760 |areo = 32,04 |poŝtkodo = 82396 |tel_antaŭkodo = 08808 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190138 |adreso-komunumestraro = Kirchstr. 7 |komunumestro = Werner Grünbauer |komunumestro-partio = [[FWG|Unabhängige Bürgerliste für Pähl und Fischen (UBL) - sendependa civitana listo por la lokoj Pähl kaj Fischen]] }} '''Pähl''' {{prononco|peːl}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190138}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Blick auf Pähl.jpg|eta|maldekstra|280ra|{{centre|panoramo de la komunumo, vidata de la monto Hirschberg}}]] [[Dosiero:Schloss Paehl.jpg|eta|maldekstra|25ra|{{centre|kastelo "Hochpähl"}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] 0g0rfhue0q3cuoh9dlcm9gbikzw8ai2 0 183837 9480319 8399484 2026-09-22T13:30:03Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9480319 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Peissenberg.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Peißenberg in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 584 |areo = 32,69 |poŝtkodo = 82380 |tel_antaŭkodo = 08803 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190139 |adreso-komunumestraro = Hauptstraße 77 |retpaĝaro = [http://www.peissenberg.de/ www.peissenberg.de] |komunumestro = Manuela Vanni |komunumestro-partio = senpartia }} '''Peißenberg''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190139}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Peißenberg im Winter.jpg|eta|maldekstra|320ra|{{centre|la norda komunumoparto panorame dum vintro. Malfone la malsanulejo; dekstre malcentre la preĝejo [[sankta Johano]]}}]] [[Dosiero:St-Georgs-Kapelle, Peißenberg.jpg|eta|maldekstra|250ra|{{centre|la kapelo [[sankta Georgo]]}}]] [[Dosiero:BergbaumusemPeißenberg.JPG|eta|maldekstra|250ra|{{centre|muzeo pri minado}}]] [[Dosiero:Guggenbergkapelle.jpg|eta|maldekstra|180px|<center>kapelo sur la monto ''Guggenberg'']] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] 4e1s7fpjojn2ocjv38lb5choe3ojrq3 9480419 9480319 2026-09-22T17:26:14Z ThomasPusch 1869 prononco 9480419 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Peissenberg.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Peißenberg in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 584 |areo = 32,69 |poŝtkodo = 82380 |tel_antaŭkodo = 08803 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190139 |adreso-komunumestraro = Hauptstraße 77 |retpaĝaro = [http://www.peissenberg.de/ www.peissenberg.de] |komunumestro = Manuela Vanni |komunumestro-partio = senpartia }} '''Peißenberg''' {{prononco|PAJs<small>^e</small>nberk}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190139}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Peißenberg im Winter.jpg|eta|maldekstra|320ra|{{centre|la norda komunumoparto panorame dum vintro. Malfone la malsanulejo; dekstre malcentre la preĝejo [[sankta Johano]]}}]] [[Dosiero:St-Georgs-Kapelle, Peißenberg.jpg|eta|maldekstra|250ra|{{centre|la kapelo [[sankta Georgo]]}}]] [[Dosiero:BergbaumusemPeißenberg.JPG|eta|maldekstra|250ra|{{centre|muzeo pri minado}}]] [[Dosiero:Guggenbergkapelle.jpg|eta|maldekstra|180px|<center>kapelo sur la monto ''Guggenberg'']] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] 50ms3uc3n89dack9fzkxvz48opqbl6y 0 183839 9480320 8399482 2026-09-22T13:30:21Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9480320 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Peiting.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Peiting in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 718 |areo = 75,14 |loĝantaro = 11924 |poŝtkodo = 86971 |tel_antaŭkodo = 08861 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190140 |adreso-komunumestraro = Hauptplatz 2 |retpaĝaro = [https://www.peiting.de/ www.peiting.de] |komunumestro = Michael Asam |komunumestro-partio = SPD }} '''Peiting''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190140}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Peiting - Lourdesgrotte - Peiting v W.JPG|eta|maldekstra|320ra|{{centre|Peiting vidata de okcidento}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] os22yiuumufrxggkl9j5sbuxwbhx3fc 9480420 9480320 2026-09-22T17:26:32Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9480420 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Peiting.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Peiting in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 718 |areo = 75,14 |loĝantaro = 11924 |poŝtkodo = 86971 |tel_antaŭkodo = 08861 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190140 |adreso-komunumestraro = Hauptplatz 2 |retpaĝaro = [https://www.peiting.de/ www.peiting.de] |komunumestro = Michael Asam |komunumestro-partio = SPD }} '''Peiting''' {{prononco|PAJti''ng''}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190140}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Peiting - Lourdesgrotte - Peiting v W.JPG|eta|maldekstra|320ra|{{centre|Peiting vidata de okcidento}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] qbrez1p6cgdi5hnys747wetmw120wlv 0 183865 9480321 8399720 2026-09-22T13:31:15Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9480321 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |urborajtoj = Urbo (''Stadt'') |blazono = DEU Penzberg COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Penzberg in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 596 |areo = 25,73 |poŝtkodo = 82377 |tel_antaŭkodo = 08856 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190141 |adreso-komunumestraro = Karlstraße 25 |retpaĝaro = [http://www.penzberg.de/ www.penzberg.de] |komunumestro = Hans Mummert |komunumestro-partio = SPD }} '''Penzberg''' estas urba komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190141}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) == Partneraj rilatoj == {{Flago|Germanio}} La urbo havas partnerajn rilatojn kun la urbodistrikto [[Tempelhof-Schöneberg]] de [[Berlino]]. [[Dosiero:Karlstr. 38 Penzberg-1.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|loka gimnazio}}]] [[Dosiero:Maria Heimsuchung Hub Penzberg-4.jpg|eta|maldekstra|200ra|{{centre|kirko en la komunumopart ''Hub''}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] 239sg5jlmog690e7ao4bgvg1tf4q7z2 9480421 9480321 2026-09-22T17:26:52Z ThomasPusch 1869 prononco 9480421 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |urborajtoj = Urbo (''Stadt'') |blazono = DEU Penzberg COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Penzberg in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 596 |areo = 25,73 |poŝtkodo = 82377 |tel_antaŭkodo = 08856 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190141 |adreso-komunumestraro = Karlstraße 25 |retpaĝaro = [http://www.penzberg.de/ www.penzberg.de] |komunumestro = Hans Mummert |komunumestro-partio = SPD }} '''Penzberg''' {{prononco|PENCberk}} estas urba komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190141}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) == Partneraj rilatoj == {{Flago|Germanio}} La urbo havas partnerajn rilatojn kun la urbodistrikto [[Tempelhof-Schöneberg]] de [[Berlino]]. [[Dosiero:Karlstr. 38 Penzberg-1.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|loka gimnazio}}]] [[Dosiero:Maria Heimsuchung Hub Penzberg-4.jpg|eta|maldekstra|200ra|{{centre|kirko en la komunumopart ''Hub''}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] pilvav6ji8enam56npydpmdjcbdsfd7 0 184175 9480322 8409663 2026-09-22T13:31:44Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9480322 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |nomo = Polling |blazono = Wappen Polling WH.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Polling in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 567 |areo = 29,22 |poŝtkodo = 82398 |tel_antaŭkodo = 0881 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190142 |adreso-komunumestraro = Gemeinde Polling<br />Kirchplatz 11 <br />82398 Polling |retpaĝaro = [https://www.polling.de/ www.polling.de] |komunumestro = Dominikus Weiß |komunumestro-partio = Wahlgemeinschaft }} '''Polling''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190142}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Polling - Klosterkirche v S, Tiefenbach.JPG|eta|maldekstra|300ra|{{centre|loka kirko kaj rojo ''Tiefenbach''}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] 5gywvaj826dp93hc8as051ikzpim4v4 9480447 9480322 2026-09-22T18:50:49Z ThomasPusch 1869 9480447 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |nomo = Polling |blazono = Wappen Polling WH.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Polling in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 567 |areo = 29,22 |poŝtkodo = 82398 |tel_antaŭkodo = 0881 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190142 |adreso-komunumestraro = Gemeinde Polling<br />Kirchplatz 11 <br />82398 Polling |retpaĝaro = [https://www.polling.de/ www.polling.de] |komunumestro = Dominikus Weiß |komunumestro-partio = Wahlgemeinschaft }} '''Polling''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190142}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Polling - Klosterkirche v S, Tiefenbach.JPG|eta|maldekstra|300ra|{{centre|loka kirko kaj rojo ''Tiefenbach''}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] hua0lqqbd1ycbadhcrulxtumhv1w6ka 0 184182 9480338 8831295 2026-09-22T14:12:17Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9480338 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Raisting.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Raisting in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 553 |areo = 21,98 |poŝtkodo = 82399 |tel_antaŭkodo = 08807 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190144 |adreso-komunumestraro = Gemeinde Raisting<br />Kirchenweg 12 |retpaĝaro = [http://www.raisting.de www.raisting.de] |komunumestro = Maximilian Wagner |komunumestro-partio = CSU/Freie Wählergr. }} '''Raisting''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]], proksime de la lago [[Ammersee]], kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190144}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. [[Dosiero:Erdfunkstelle Raisting 5.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|la [[parabolanteno]]j de la tera radio-stacio}}]] [[Dosiero:2005-05-15-raisting 900x460.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|pliaj [[parabolanteno]]j}}]] == radio-stacio Raisting == La '''Erdfunkstelle Raisting''' (tera radio-stacio Raisting) estas stacio por komunikado kun [[satelito]]j. Ĝiaj larĝaj [[parabolanteno]]j estas de granda distanco videblaj. La stacio estis konstruita en 1964 kaj uzata de la germana ŝtata telekomunikad-entrepreno [[Deutsche Bundespost]]. 2006 ĝi estis vendata al la Usona [[privata kompanio]] Emerging Markets Communications Inc. (EMC). EMC helpas pri komunikado al [[NGO]]-organizoj en evoluantaj landoj. La stacio havas inter aliaj turnigeblan antenon parabolforman kun diametro de 25&nbsp;m. Ĝi situas en kupolo nomita Radom, videbla en la foto maldekstre. Ĉar la stacio ne plu estis bezonata, oni planis, detrui ĝin. Sed en 1999 ĝi estis deklarita "industria monumento". 2009 estis decidita de la regiona aŭtoritato, konservi ĝin kiel teknika muzeo. Nun privata asocio (vidu sube je ligiloj "Förderverein") renovigas la tuton, la sendilojn, ricevilojn kaj la turnigilojn. Parto de tiu asocio estas radio-amatoroj, spertuloj pri sendado kaj ricevado, kaj pri la aparatoj. La stacio estos uzata por * [[Radioastronomio]] * Observado de misioj al planedoj * [[amatora radio]] (interkontinenta komunikado per la luno kiel reflektilo, kaj per amatoraj satelitoj. * ĝi estus ankaŭ taŭga por [[SETI]], la serĉado de eksterteraj inteligentoj Kelkaj datoj de la anteno (fonto: CQ DL 2010-04): Tiu anteno nur estas mezgranda, tamen liveras bonajn rezultojn. La anteno povas esti turnigita horizontale je 360 gradoj kaj vertikale preskaŭ je 180 gradoj, ĝi povas observi preskaŭ la tutan ĉielon de la norda tero. * rotacia rapideco: 1,8 gradoj/sek * precizezo de poziciado: 0,02 gradoj * gajno de la anteno: ĉ. 60 dBi La gajno de 60 dBi signifas, ke send-povumo de 1&nbsp;kW estas plifortigita al pli ol 65000&nbsp;kW en la direkto de la plej forta elsendo. * larĝeco de la sendo- kaj ricevo- ebleco por 50% nivelo en certa pozicio: 0,13 gradoj Kompare al la pli granda anteno de la [[Arecibo]]-observatorio la turnigebleco estas avantaĝo. La anteno de Arecibo estas fiksita en la tero kaj turniĝas ĉiutage je konstanta rapideco kun la tero. Nur per kelkaj gradoj la direkto de ricevo povas esti ŝanĝita. Granda parto de la ĉielo ne povas esti atingita. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) * [http://www.spacetouch.de retejo de la fondaĵa societo industria monumento Reisting] ({{de}}) {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} [[Kategorio:Radioteleskopoj]] [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] 6lk3q3hi2ljt4vy8c3jexy6pp648ijc 9480439 9480338 2026-09-22T18:37:50Z ThomasPusch 1869 /* radio-stacio Raisting */ 9480439 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Raisting.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Raisting in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 553 |areo = 21,98 |poŝtkodo = 82399 |tel_antaŭkodo = 08807 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190144 |adreso-komunumestraro = Gemeinde Raisting<br />Kirchenweg 12 |retpaĝaro = [http://www.raisting.de www.raisting.de] |komunumestro = Maximilian Wagner |komunumestro-partio = CSU/Freie Wählergr. }} '''Raisting''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]], proksime de la lago [[Ammersee]], kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190144}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. [[Dosiero:Erdfunkstelle Raisting 5.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|la [[parabolanteno]]j de la tera radio-stacio}}]] [[Dosiero:2005-05-15-raisting 900x460.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|pliaj [[parabolanteno]]j}}]] == radio-stacio Raisting == La '''Erdfunkstelle Raisting''' (tera radio-stacio Raisting) estas stacio por komunikado kun [[satelito]]j. Ĝiaj larĝaj [[parabolanteno]]j estas de granda distanco videblaj. La stacio estis konstruita en 1964 kaj uzata de la germana ŝtata telekomunikad-entrepreno [[Deutsche Bundespost]]. En 2006 ĝi estis vendata al la Usona [[privata kompanio]] Emerging Markets Communications Inc. (EMC). EMC helpas pri komunikado al [[NGO]]-organizoj en evoluantaj landoj. La stacio havas inter aliaj turnigeblan antenon parabolforman kun diametro de 25&nbsp;m. Ĝi situas en kupolo nomita Radom, videbla en la foto maldekstre. Ĉar la stacio ne plu estis bezonata, oni planis detrui ĝin. Sed en 1999 ĝi estis deklarita "industria monumento". 2009 estis decidita de la regiona aŭtoritato, konservi ĝin kiel teknika muzeo. Nun privata asocio (vidu sube je ekstera ligilo) renovigas la tuton, la sendilojn, ricevilojn kaj la turnigilojn. Parto de tiu asocio estas radio-amatoroj, spertuloj pri sendado kaj ricevado, kaj pri la aparatoj. La stacio estos uzata por * [[Radioastronomio]] * Observado de misioj al planedoj * [[amatora radio]] (interkontinenta komunikado per la luno kiel reflektilo, kaj per amatoraj satelitoj. * ĝi estus ankaŭ taŭga por [[SETI]], la serĉado de eksterteraj inteligentoj Kelkaj datoj de la anteno (fonto: CQ DL 2010-04): Tiu anteno nur estas mezgranda, tamen liveras bonajn rezultojn. La anteno povas esti turnigita horizontale je 360 gradoj kaj vertikale preskaŭ je 180 gradoj, ĝi povas observi preskaŭ la tutan ĉielon de la norda tero. * rotacia rapideco: 1,8 gradoj/sek * precizezo de poziciado: 0,02 gradoj * gajno de la anteno: ĉ. 60 dBi La gajno de 60 dBi signifas, ke send-povumo de 1&nbsp;kW estas plifortigita al pli ol 65000&nbsp;kW en la direkto de la plej forta elsendo. * larĝeco de la sendo- kaj ricevo- ebleco por 50% nivelo en certa pozicio: 0,13 gradoj Kompare al la pli granda anteno de la [[Arecibo]]-observatorio la turnigebleco estas avantaĝo. La anteno de Arecibo estas fiksita en la tero kaj turniĝas ĉiutage je konstanta rapideco kun la tero. Nur per kelkaj gradoj la direkto de ricevo povas esti ŝanĝita. Granda parto de la ĉielo ne povas esti atingita. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) * [http://www.spacetouch.de retejo de la fondaĵa societo industria monumento Reisting] ({{de}}) {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} [[Kategorio:Radioteleskopoj]] [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] o3eehgqx2p21qvhefssi8nviw71sc5x 9480440 9480439 2026-09-22T18:38:44Z ThomasPusch 1869 /* Eksteraj ligiloj */ 9480440 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Raisting.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Raisting in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 553 |areo = 21,98 |poŝtkodo = 82399 |tel_antaŭkodo = 08807 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190144 |adreso-komunumestraro = Gemeinde Raisting<br />Kirchenweg 12 |retpaĝaro = [http://www.raisting.de www.raisting.de] |komunumestro = Maximilian Wagner |komunumestro-partio = CSU/Freie Wählergr. }} '''Raisting''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]], proksime de la lago [[Ammersee]], kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190144}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. [[Dosiero:Erdfunkstelle Raisting 5.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|la [[parabolanteno]]j de la tera radio-stacio}}]] [[Dosiero:2005-05-15-raisting 900x460.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|pliaj [[parabolanteno]]j}}]] == radio-stacio Raisting == La '''Erdfunkstelle Raisting''' (tera radio-stacio Raisting) estas stacio por komunikado kun [[satelito]]j. Ĝiaj larĝaj [[parabolanteno]]j estas de granda distanco videblaj. La stacio estis konstruita en 1964 kaj uzata de la germana ŝtata telekomunikad-entrepreno [[Deutsche Bundespost]]. En 2006 ĝi estis vendata al la Usona [[privata kompanio]] Emerging Markets Communications Inc. (EMC). EMC helpas pri komunikado al [[NGO]]-organizoj en evoluantaj landoj. La stacio havas inter aliaj turnigeblan antenon parabolforman kun diametro de 25&nbsp;m. Ĝi situas en kupolo nomita Radom, videbla en la foto maldekstre. Ĉar la stacio ne plu estis bezonata, oni planis detrui ĝin. Sed en 1999 ĝi estis deklarita "industria monumento". 2009 estis decidita de la regiona aŭtoritato, konservi ĝin kiel teknika muzeo. Nun privata asocio (vidu sube je ekstera ligilo) renovigas la tuton, la sendilojn, ricevilojn kaj la turnigilojn. Parto de tiu asocio estas radio-amatoroj, spertuloj pri sendado kaj ricevado, kaj pri la aparatoj. La stacio estos uzata por * [[Radioastronomio]] * Observado de misioj al planedoj * [[amatora radio]] (interkontinenta komunikado per la luno kiel reflektilo, kaj per amatoraj satelitoj. * ĝi estus ankaŭ taŭga por [[SETI]], la serĉado de eksterteraj inteligentoj Kelkaj datoj de la anteno (fonto: CQ DL 2010-04): Tiu anteno nur estas mezgranda, tamen liveras bonajn rezultojn. La anteno povas esti turnigita horizontale je 360 gradoj kaj vertikale preskaŭ je 180 gradoj, ĝi povas observi preskaŭ la tutan ĉielon de la norda tero. * rotacia rapideco: 1,8 gradoj/sek * precizezo de poziciado: 0,02 gradoj * gajno de la anteno: ĉ. 60 dBi La gajno de 60 dBi signifas, ke send-povumo de 1&nbsp;kW estas plifortigita al pli ol 65000&nbsp;kW en la direkto de la plej forta elsendo. * larĝeco de la sendo- kaj ricevo- ebleco por 50% nivelo en certa pozicio: 0,13 gradoj Kompare al la pli granda anteno de la [[Arecibo]]-observatorio la turnigebleco estas avantaĝo. La anteno de Arecibo estas fiksita en la tero kaj turniĝas ĉiutage je konstanta rapideco kun la tero. Nur per kelkaj gradoj la direkto de ricevo povas esti ŝanĝita. Granda parto de la ĉielo ne povas esti atingita. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) * [http://www.spacetouch.de retejo de la fondaĵa asocio industria monumento Reisting] ({{de}}) {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} [[Kategorio:Radioteleskopoj]] [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] 7z82rtkreslysv25h9kmh9wabp3uxu8 9480449 9480440 2026-09-22T18:51:12Z ThomasPusch 1869 9480449 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Raisting.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Raisting in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 553 |areo = 21,98 |poŝtkodo = 82399 |tel_antaŭkodo = 08807 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190144 |adreso-komunumestraro = Gemeinde Raisting<br />Kirchenweg 12 |retpaĝaro = [http://www.raisting.de www.raisting.de] |komunumestro = Maximilian Wagner |komunumestro-partio = CSU/Freie Wählergr. }} '''Raisting''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]], proksime de la lago [[Ammersee]], kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190144}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. [[Dosiero:Erdfunkstelle Raisting 5.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|la [[parabolanteno]]j de la tera radio-stacio}}]] [[Dosiero:2005-05-15-raisting 900x460.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|pliaj [[parabolanteno]]j}}]] == radio-stacio Raisting == La '''Erdfunkstelle Raisting''' (tera radio-stacio Raisting) estas stacio por komunikado kun [[satelito]]j. Ĝiaj larĝaj [[parabolanteno]]j estas de granda distanco videblaj. La stacio estis konstruita en 1964 kaj uzata de la germana ŝtata telekomunikad-entrepreno [[Deutsche Bundespost]]. En 2006 ĝi estis vendata al la Usona [[privata kompanio]] Emerging Markets Communications Inc. (EMC). EMC helpas pri komunikado al [[NGO]]-organizoj en evoluantaj landoj. La stacio havas inter aliaj turnigeblan antenon parabolforman kun diametro de 25&nbsp;m. Ĝi situas en kupolo nomita Radom, videbla en la foto maldekstre. Ĉar la stacio ne plu estis bezonata, oni planis detrui ĝin. Sed en 1999 ĝi estis deklarita "industria monumento". 2009 estis decidita de la regiona aŭtoritato, konservi ĝin kiel teknika muzeo. Nun privata asocio (vidu sube je ekstera ligilo) renovigas la tuton, la sendilojn, ricevilojn kaj la turnigilojn. Parto de tiu asocio estas radio-amatoroj, spertuloj pri sendado kaj ricevado, kaj pri la aparatoj. La stacio estos uzata por * [[Radioastronomio]] * Observado de misioj al planedoj * [[amatora radio]] (interkontinenta komunikado per la luno kiel reflektilo, kaj per amatoraj satelitoj. * ĝi estus ankaŭ taŭga por [[SETI]], la serĉado de eksterteraj inteligentoj Kelkaj datoj de la anteno (fonto: CQ DL 2010-04): Tiu anteno nur estas mezgranda, tamen liveras bonajn rezultojn. La anteno povas esti turnigita horizontale je 360 gradoj kaj vertikale preskaŭ je 180 gradoj, ĝi povas observi preskaŭ la tutan ĉielon de la norda tero. * rotacia rapideco: 1,8 gradoj/sek * precizezo de poziciado: 0,02 gradoj * gajno de la anteno: ĉ. 60 dBi La gajno de 60 dBi signifas, ke send-povumo de 1&nbsp;kW estas plifortigita al pli ol 65000&nbsp;kW en la direkto de la plej forta elsendo. * larĝeco de la sendo- kaj ricevo- ebleco por 50% nivelo en certa pozicio: 0,13 gradoj Kompare al la pli granda anteno de la [[Arecibo]]-observatorio la turnigebleco estas avantaĝo. La anteno de Arecibo estas fiksita en la tero kaj turniĝas ĉiutage je konstanta rapideco kun la tero. Nur per kelkaj gradoj la direkto de ricevo povas esti ŝanĝita. Granda parto de la ĉielo ne povas esti atingita. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) * [http://www.spacetouch.de retejo de la fondaĵa asocio industria monumento Reisting] ({{de}}) {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} [[Kategorio:Radioteleskopoj]] [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] sc795a4jufg5wnro1p56f4a76hmsiqg 0 184280 9480323 8411467 2026-09-22T13:32:56Z ThomasPusch 1869 9480323 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = DEU Prem COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Prem in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 733 - 859 |areo = 15,91 |loĝantaro = 914 |poŝtkodo = 86984 |tel_antaŭkodo = 08862 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190143 |adreso-komunumestraro = Krankenhausstr. 1 <br />86989 Steingaden |retpaĝaro = [https://www.prem-am-lech.de/ www.prem-am-lech.de] |komunumestro = Herbert Sieber |komunumestro-partio = Wählergemeinschaft }} '''Prem''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190143}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun [[Steingaden]]<!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}-->. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Lechbruck - Flößerdenkmal.JPG|eta|maldekstra|200ra|{{centre|monumento pri flosisto sur ponto super la riveron [[Lech]]}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] 50lfd00nqjw5n2sx6stj7drk9sxby82 9480390 9480323 2026-09-22T16:36:01Z ThomasPusch 1869 9480390 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = DEU Prem COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Prem in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 733 - 859 |areo = 15,91 |loĝantaro = 914 |poŝtkodo = 86984 |tel_antaŭkodo = 08862 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190143 |adreso-komunumestraro = Krankenhausstr. 1 <br />86989 Steingaden |retpaĝaro = [https://www.prem-am-lech.de/ www.prem-am-lech.de] |komunumestro = Herbert Sieber |komunumestro-partio = Wählergemeinschaft }} '''Prem''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190143}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun [[Steingaden]] norde kaj oriente en la sama distrikto, krome kun [[Halblech]] sude kaj - aliflanke de la rivero [[Lech]] - [[Lechbruck am See]] okcidente - ambaŭ en la najbara [[distrikto Ostallgäu|distrikto ''Ostallgäu'']] ("orienta [[Algovio]]")<!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}-->. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Lechbruck - Flößerdenkmal.JPG|eta|maldekstra|200ra|{{centre|monumento pri flosisto sur ponto super la riveron [[Lech]]}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] o59idxoow5jjem9w218tzn6ywpptmk6 9480391 9480390 2026-09-22T16:37:03Z ThomasPusch 1869 9480391 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = DEU Prem COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Prem in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = komunumaro [[Steingaden]] |alto = 733 - 859 |areo = 15,91 |loĝantaro = 914 |poŝtkodo = 86984 |tel_antaŭkodo = 08862 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190143 |adreso-komunumestraro = Krankenhausstr. 1 <br />86989 Steingaden |retpaĝaro = [https://www.prem-am-lech.de/ www.prem-am-lech.de] |komunumestro = Herbert Sieber |komunumestro-partio = Wählergemeinschaft }} '''Prem''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190143}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun [[Steingaden]] norde kaj oriente en la sama distrikto, krome kun [[Halblech]] sude kaj - aliflanke de la rivero [[Lech]] - [[Lechbruck am See]] okcidente - ambaŭ en la najbara [[distrikto Ostallgäu|distrikto ''Ostallgäu'']] ("orienta [[Algovio]]")<!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}-->. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Lechbruck - Flößerdenkmal.JPG|eta|maldekstra|200ra|{{centre|monumento pri flosisto sur ponto super la riveron [[Lech]]}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] 43zd4s0v8aflwlqged1c17y4qlc90f1 0 184657 9480325 8445386 2026-09-22T13:39:21Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9480325 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |urborajtoj = Urbo (''Stadt'') |blazono =Schongauwappen.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Schongau in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 726 |areo = 21,35 |poŝtkodo = 86956 |tel_antaŭkodo = 08861 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190148 |adreso-komunumestraro = Münzstraße 13 |retpaĝaro = [http://www.schongau.de/ www.schongau.de] |komunumestro = Falk Sluyterman van Langeweyde |komunumestro-partio = SPD }} '''Schongau''' {{prononco|ŜOːNgaŭ}} estas urba komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190148}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) == Vidu ankaŭ == * Aliaj lokoj kun la nomo [[Schongau]] [[Dosiero:Marienplatz Schongau-1.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|La preĝejo ''Mariae Himmelfahrt'' ([[ĉielenpreno de Maria]]) en Schongau}}]] [[Dosiero:Schongau Polizeidienerturm.jpg|eta|maldekstra|200ra|{{centre|historia policista turo}}]] [[Dosiero:Schongau Stadtmauer.jpg|eta|maldekstra|200ra|{{centre|Parto de la [[remparo]]j}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] nvdt00sl30yrv5fnugcbar8ty6wlm8b 0 184803 9480326 8445445 2026-09-22T14:03:29Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9480326 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Schwabbruck.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Schwabbruck in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[Verwaltungsgemeinschaft Altenstadt (Oberbayern)]] |alto = 733 |areo = 7,34 |poŝtkodo = 86986 |tel_antaŭkodo = 08868 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190149 |adreso-komunumestraro = Marienplatz 2 <br />86972 Altenstadt |retpaĝaro = [http://www.schwabbruck.de www.schwabbruck.de] |komunumestro = Erwin Sporrer |komunumestro-partio = Freie Wählergruppe }} '''Schwabbruck''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190149}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Schwabbruck - Kirche v N.JPG|eta|maldekstra|300ra|{{centre|loka kirko}}]] [[Dosiero:Falk Oberdorf Winter in Schwabbruck.jpg|eta|maldekstra|200ra|{{centre|tipa vintra pejzaĝo}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] 1t15z4gbt1dis2n5zxi9vqsdu032p9u 9480396 9480326 2026-09-22T16:48:16Z ThomasPusch 1869 prononco 9480396 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Schwabbruck.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Schwabbruck in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[Verwaltungsgemeinschaft Altenstadt (Oberbayern)]] |alto = 733 |areo = 7,34 |poŝtkodo = 86986 |tel_antaŭkodo = 08868 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190149 |adreso-komunumestraro = Marienplatz 2 <br />86972 Altenstadt |retpaĝaro = [http://www.schwabbruck.de www.schwabbruck.de] |komunumestro = Erwin Sporrer |komunumestro-partio = Freie Wählergruppe }} '''Schwabbruck''' {{prononco|ŜVAbruk}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190149}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Schwabbruck - Kirche v N.JPG|eta|maldekstra|300ra|{{centre|loka kirko}}]] [[Dosiero:Falk Oberdorf Winter in Schwabbruck.jpg|eta|maldekstra|200ra|{{centre|tipa vintra pejzaĝo}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] 2rtxijufvpzp8h0mdcado11vzckhkmk 9480451 9480396 2026-09-22T18:51:34Z ThomasPusch 1869 9480451 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Schwabbruck.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Schwabbruck in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[Verwaltungsgemeinschaft Altenstadt (Oberbayern)]] |alto = 733 |areo = 7,34 |poŝtkodo = 86986 |tel_antaŭkodo = 08868 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190149 |adreso-komunumestraro = Marienplatz 2 <br />86972 Altenstadt |retpaĝaro = [http://www.schwabbruck.de www.schwabbruck.de] |komunumestro = Erwin Sporrer |komunumestro-partio = Freie Wählergruppe }} '''Schwabbruck''' {{prononco|ŜVAbruk}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190149}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Schwabbruck - Kirche v N.JPG|eta|maldekstra|300ra|{{centre|loka kirko}}]] [[Dosiero:Falk Oberdorf Winter in Schwabbruck.jpg|eta|maldekstra|200ra|{{centre|tipa vintra pejzaĝo}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] cx9bsyntd32katndhmx1cxwmtzs1cm6 0 184815 9480327 8445451 2026-09-22T14:03:42Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9480327 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Schwabsoien.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Schwabsoien in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[Verwaltungsgemeinschaft Altenstadt (Oberbayern)]] |alto = 746 |areo = 17,02 |poŝtkodo = 86987 |tel_antaŭkodo = 08868 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190151 |adreso-komunumestraro = Marienplatz 2 <br />86972 Altenstadt |retpaĝaro = [http://www.schwabsoien.de www.schwabsoien.de] |komunumestro = Sepp Konrad |komunumestro-partio = Dorfgemeinschaft }} '''Schwabsoien''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190151}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Schwabsoien WM Kirche St Stephan.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|loka kirko}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] 2xsnonbcbezbfjb7uab0gl6n5r6pjfw 9480339 9480327 2026-09-22T14:14:35Z ThomasPusch 1869 9480339 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Schwabsoien.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Schwabsoien in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[Verwaltungsgemeinschaft Altenstadt (Oberbayern)]] |alto = 746 |areo = 17,02 |poŝtkodo = 86987 |tel_antaŭkodo = 08868 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190151 |adreso-komunumestraro = Marienplatz 2 <br />86972 Altenstadt |retpaĝaro = [http://www.schwabsoien.de www.schwabsoien.de] |komunumestro = Sepp Konrad |komunumestro-partio = Dorfgemeinschaft }} '''Schwabsoien''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190151}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun [[Altenstadt (Supra Bavario)|Altenstadt]], [[Schwabbruck]] kaj [[Ingenried]]<!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}-->. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Schwabsoien WM Kirche St Stephan.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|loka kirko}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] soeun00elos6hzod2fwqmhef6kn4lz8 9480397 9480339 2026-09-22T16:48:46Z ThomasPusch 1869 prononco 9480397 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Schwabsoien.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Schwabsoien in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[Verwaltungsgemeinschaft Altenstadt (Oberbayern)]] |alto = 746 |areo = 17,02 |poŝtkodo = 86987 |tel_antaŭkodo = 08868 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190151 |adreso-komunumestraro = Marienplatz 2 <br />86972 Altenstadt |retpaĝaro = [http://www.schwabsoien.de www.schwabsoien.de] |komunumestro = Sepp Konrad |komunumestro-partio = Dorfgemeinschaft }} '''Schwabsoien''' {{prononco|SVAB<small>zoj^e</small>n}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190151}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun [[Altenstadt (Supra Bavario)|Altenstadt]], [[Schwabbruck]] kaj [[Ingenried]]<!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}-->. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Schwabsoien WM Kirche St Stephan.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|loka kirko}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] hcdc2r9ak6yxtzyn2dk6cen3z3foek5 9480452 9480397 2026-09-22T18:51:45Z ThomasPusch 1869 9480452 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Schwabsoien.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Schwabsoien in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[Verwaltungsgemeinschaft Altenstadt (Oberbayern)]] |alto = 746 |areo = 17,02 |poŝtkodo = 86987 |tel_antaŭkodo = 08868 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190151 |adreso-komunumestraro = Marienplatz 2 <br />86972 Altenstadt |retpaĝaro = [http://www.schwabsoien.de www.schwabsoien.de] |komunumestro = Sepp Konrad |komunumestro-partio = Dorfgemeinschaft }} '''Schwabsoien''' {{prononco|SVAB<small>zoj^e</small>n}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190151}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun [[Altenstadt (Supra Bavario)|Altenstadt]], [[Schwabbruck]] kaj [[Ingenried]]<!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}-->. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Schwabsoien WM Kirche St Stephan.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|loka kirko}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] sgbcus2knn8qzf3omfo14o7l36131js 0 185086 9480328 9188585 2026-09-22T14:04:06Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9480328 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Seeshaupt.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Seeshaupt in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 597 |areo = 29,97 |poŝtkodo = 82402 |tel_antaŭkodo = 08801 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190152 |adreso-komunumestraro = Weiheimer Str. 1 -3 |retpaĝaro = [http://www.seeshaupt.de/ www.seeshaupt.de] |komunumestro = Hans Kirner |komunumestro-partio = SPD |sen banderolo = jes }} '''Seeshaupt''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190152}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:BY-seeshaupt-dampferanlegestelle.jpg|eta|maldekstra|400ra|{{centre|borde de la lago [[Starnberger See]]}}]] [[Dosiero:Carl Spitzweg - Ankunft in Seeshaupt.jpg|eta|maldekstra|180ra|{{centre|pentraĵo de [[Carl Spitzweg]]: "alveno en Seeshaupt", ĉ. 1880}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] 3ydvm8cotpo63qkb67kyf87pqynefge 9480398 9480328 2026-09-22T16:49:17Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9480398 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Seeshaupt.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Seeshaupt in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 597 |areo = 29,97 |poŝtkodo = 82402 |tel_antaŭkodo = 08801 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190152 |adreso-komunumestraro = Weiheimer Str. 1 -3 |retpaĝaro = [http://www.seeshaupt.de/ www.seeshaupt.de] |komunumestro = Hans Kirner |komunumestro-partio = SPD |sen banderolo = jes }} '''Seeshaupt''' {{prononco|ZEːShaŭpt}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190152}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:BY-seeshaupt-dampferanlegestelle.jpg|eta|maldekstra|400ra|{{centre|borde de la lago [[Starnberger See]]}}]] [[Dosiero:Carl Spitzweg - Ankunft in Seeshaupt.jpg|eta|maldekstra|180ra|{{centre|pentraĵo de [[Carl Spitzweg]]: "alveno en Seeshaupt", ĉ. 1880}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] dcb057tk6a3cyckxu1ucwg3ou8ljiil 9480453 9480398 2026-09-22T18:51:57Z ThomasPusch 1869 9480453 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Seeshaupt.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Seeshaupt in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 597 |areo = 29,97 |poŝtkodo = 82402 |tel_antaŭkodo = 08801 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190152 |adreso-komunumestraro = Weiheimer Str. 1 -3 |retpaĝaro = [http://www.seeshaupt.de/ www.seeshaupt.de] |komunumestro = Hans Kirner |komunumestro-partio = SPD |sen banderolo = jes }} '''Seeshaupt''' {{prononco|ZEːShaŭpt}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190152}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:BY-seeshaupt-dampferanlegestelle.jpg|eta|maldekstra|400ra|{{centre|borde de la lago [[Starnberger See]]}}]] [[Dosiero:Carl Spitzweg - Ankunft in Seeshaupt.jpg|eta|maldekstra|180ra|{{centre|pentraĵo de [[Carl Spitzweg]]: "alveno en Seeshaupt", ĉ. 1880}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] ai7l9y5z6uodni9wo4d0q5qv0d6599s 0 185224 9480324 8432350 2026-09-22T13:38:15Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9480324 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Rottenbuch Wappen.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Rottenbuch in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 763 |areo = 31,45 |poŝtkodo = 82401 |tel_antaŭkodo = 08867 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190145 |adreso-komunumestraro = Klosterhof 42 |retpaĝaro = [http://www.rottenbuch.de/ www.rottenbuch.de] |komunumestro = Andreas Keller |komunumestro-partio = Freie Wählerschaft }} '''Rottenbuch''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190145}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) <gallery> Dosiero:Rottenbuch Brunnen.jpg|{{centre|fontano ''Welfenbrunnen''}} Dosiero:Rottenbuch Tor.jpg|{{centre|historia pordego}} Dosiero:Rottenbuch Kloster 1.jpg|{{centre|turo de la eksa kirko}} Dosiero:Rottenbucher Klosterkirche.jpg|{{centre|la renovigita monaĥeja korto}} Dosiero:Blick auf Rottenbuch.jpg|{{centre|Rottenbuch vidata de okcidento}} Dosiero:Blick auf Schönberg.jpg|{{centre|la komunumoparto Schönberg de okcidento}} Dosiero:Schönberger Kirche.jpg|{{centre|kirka turo kaj paroĥa domo en Schönberg}} </gallery> {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] siwlaqrt14htae62cnclxrzl8v7g6r1 9480395 9480324 2026-09-22T16:47:39Z ThomasPusch 1869 prononco 9480395 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Rottenbuch Wappen.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Rottenbuch in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 763 |areo = 31,45 |poŝtkodo = 82401 |tel_antaŭkodo = 08867 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190145 |adreso-komunumestraro = Klosterhof 42 |retpaĝaro = [http://www.rottenbuch.de/ www.rottenbuch.de] |komunumestro = Andreas Keller |komunumestro-partio = Freie Wählerschaft }} '''Rottenbuch''' {{prononco|ROT<small>^e</small>nburk}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190145}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) <gallery> Dosiero:Rottenbuch Brunnen.jpg|{{centre|fontano ''Welfenbrunnen''}} Dosiero:Rottenbuch Tor.jpg|{{centre|historia pordego}} Dosiero:Rottenbuch Kloster 1.jpg|{{centre|turo de la eksa kirko}} Dosiero:Rottenbucher Klosterkirche.jpg|{{centre|la renovigita monaĥeja korto}} Dosiero:Blick auf Rottenbuch.jpg|{{centre|Rottenbuch vidata de okcidento}} Dosiero:Blick auf Schönberg.jpg|{{centre|la komunumoparto Schönberg de okcidento}} Dosiero:Schönberger Kirche.jpg|{{centre|kirka turo kaj paroĥa domo en Schönberg}} </gallery> {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] lz4liu233lxbe6whix6hul2wohwzyos 9480450 9480395 2026-09-22T18:51:21Z ThomasPusch 1869 9480450 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Rottenbuch Wappen.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Rottenbuch in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 763 |areo = 31,45 |poŝtkodo = 82401 |tel_antaŭkodo = 08867 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190145 |adreso-komunumestraro = Klosterhof 42 |retpaĝaro = [http://www.rottenbuch.de/ www.rottenbuch.de] |komunumestro = Andreas Keller |komunumestro-partio = Freie Wählerschaft }} '''Rottenbuch''' {{prononco|ROT<small>^e</small>nburk}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190145}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) <gallery> Dosiero:Rottenbuch Brunnen.jpg|{{centre|fontano ''Welfenbrunnen''}} Dosiero:Rottenbuch Tor.jpg|{{centre|historia pordego}} Dosiero:Rottenbuch Kloster 1.jpg|{{centre|turo de la eksa kirko}} Dosiero:Rottenbucher Klosterkirche.jpg|{{centre|la renovigita monaĥeja korto}} Dosiero:Blick auf Rottenbuch.jpg|{{centre|Rottenbuch vidata de okcidento}} Dosiero:Blick auf Schönberg.jpg|{{centre|la komunumoparto Schönberg de okcidento}} Dosiero:Schönberger Kirche.jpg|{{centre|kirka turo kaj paroĥa domo en Schönberg}} </gallery> {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] 8o0pafqcifbm5wx6szl2x8wvu5iwm7d 0 185367 9480329 8450966 2026-09-22T14:04:27Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9480329 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = DEU Sindelsdorf COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Sindelsdorf in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[komunumaro Habach]] |alto = 609 |areo = 17,50 |poŝtkodo = 82404 |tel_antaŭkodo = 08856 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190153 |adreso-komunumestraro = Gemeinde Sindelsdorf<br />Schulgasse 2 |retpaĝaro = [http://www.sindelsdorf.de www.sindelsdorf.de] |komunumestro = Josef Buchner |komunumestro-partio = Unabhängige Wählergr. }} '''Sindelsdorf''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190153}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Sindelsdorf St. Georg GO-1.jpg|eta|maldekstra|200ra|{{centre|loka kirko [[sankta Georgo]]}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] g879zggoy9d2aq0bsxu9f6bmy5s3cv3 9480400 9480329 2026-09-22T16:49:39Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9480400 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = DEU Sindelsdorf COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Sindelsdorf in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[komunumaro Habach]] |alto = 609 |areo = 17,50 |poŝtkodo = 82404 |tel_antaŭkodo = 08856 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190153 |adreso-komunumestraro = Gemeinde Sindelsdorf<br />Schulgasse 2 |retpaĝaro = [http://www.sindelsdorf.de www.sindelsdorf.de] |komunumestro = Josef Buchner |komunumestro-partio = Unabhängige Wählergr. }} '''Sindelsdorf''' {{prononco|ZINd<small>^e</small>lsdorf}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190153}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Sindelsdorf St. Georg GO-1.jpg|eta|maldekstra|200ra|{{centre|loka kirko [[sankta Georgo]]}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] oef07t3jqr6lym5ejqghw4eoryxzhnn 9480454 9480400 2026-09-22T18:52:05Z ThomasPusch 1869 9480454 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = DEU Sindelsdorf COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Sindelsdorf in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |komunumaro = [[komunumaro Habach]] |alto = 609 |areo = 17,50 |poŝtkodo = 82404 |tel_antaŭkodo = 08856 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190153 |adreso-komunumestraro = Gemeinde Sindelsdorf<br />Schulgasse 2 |retpaĝaro = [http://www.sindelsdorf.de www.sindelsdorf.de] |komunumestro = Josef Buchner |komunumestro-partio = Unabhängige Wählergr. }} '''Sindelsdorf''' {{prononco|ZINd<small>^e</small>lsdorf}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190153}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Sindelsdorf St. Georg GO-1.jpg|eta|maldekstra|200ra|{{centre|loka kirko [[sankta Georgo]]}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] nj7uznbnssdusc6g5rq1w9cx3el31fv 0 185839 9480298 9480220 2026-09-22T13:20:16Z ThomasPusch 1869 9480298 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = DEU Steingaden2 COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Steingaden in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 763 |areo = 64,09 |poŝtkodo = 86989 |tel_antaŭkodo = 08862 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190154 |adreso-komunumestraro = Rathaus<br />Krankenhausstr. 1 |retpaĝaro = [http://www.steingaden.de/ www.steingaden.de] |komunumestro = Xaver Wörle }} '''Steingaden''' {{prononco|ŜTAJNgaːdn}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190154}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon en [[horloĝa direkto]] de [[nordo]] kun [[Peiting]], [[Rottenbuch]], [[Wildsteig]], [[Prem]], [[Bernbeuren]] kaj [[Burggen]]. Krome ĝi sude limas al la najbara [[distrikto Ostallgäu]]. <!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}--> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Wieskirche in der Abendsonne.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|Preĝejo ''[[Wieskirche]]'' en Steingaden, [[monda heredaĵo de Unesko]]}}]] [[Dosiero:Steingaden z01.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|la centra placo kun la monaĥeja kirko}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] r97ig7yfuu2ehqittfwdhn0rosv15jd 9480392 9480298 2026-09-22T16:38:50Z ThomasPusch 1869 9480392 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = DEU Steingaden2 COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Steingaden in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 763 |areo = 64,09 |poŝtkodo = 86989 |tel_antaŭkodo = 08862 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190154 |adreso-komunumestraro = Rathaus<br />Krankenhausstr. 1 |retpaĝaro = [http://www.steingaden.de/ www.steingaden.de] |komunumestro = Xaver Wörle }} '''Steingaden''' {{prononco|ŜTAJNgaːdn}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190154}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon en [[horloĝa direkto]] de [[nordo]] kun [[Peiting]], [[Rottenbuch]], [[Wildsteig]], [[Prem]], [[Bernbeuren]] kaj [[Burggen]]. Krome ĝi sude limas al la najbara [[distrikto Ostallgäu]]. <!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}--> Samtempe Altenstadt ankaŭ estas la administra centro de samnoma [[komunumaro (Germanio)|komunumaro]], al kiu ankaŭ apartenas la komunumo [[Prem]] okcidente kaj [[Wildsteig]] oriente. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Wieskirche in der Abendsonne.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|Preĝejo ''[[Wieskirche]]'' en Steingaden, [[monda heredaĵo de Unesko]]}}]] [[Dosiero:Steingaden z01.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|la centra placo kun la monaĥeja kirko}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] a7k5885r1xdfmeor173y1lklvt0uokf 9480393 9480392 2026-09-22T16:39:08Z ThomasPusch 1869 9480393 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = DEU Steingaden2 COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Steingaden in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 763 |areo = 64,09 |poŝtkodo = 86989 |tel_antaŭkodo = 08862 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190154 |adreso-komunumestraro = Rathaus<br />Krankenhausstr. 1 |retpaĝaro = [http://www.steingaden.de/ www.steingaden.de] |komunumestro = Xaver Wörle }} '''Steingaden''' {{prononco|ŜTAJNgaːdn}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190154}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon en [[horloĝa direkto]] de [[nordo]] kun [[Peiting]], [[Rottenbuch]], [[Wildsteig]], [[Prem]], [[Bernbeuren]] kaj [[Burggen]]. Krome ĝi sude limas al la najbara [[distrikto Ostallgäu]]. <!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}--> Samtempe Steingaden ankaŭ estas la administra centro de samnoma [[komunumaro (Germanio)|komunumaro]], al kiu ankaŭ apartenas la komunumo [[Prem]] okcidente kaj [[Wildsteig]] oriente. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Wieskirche in der Abendsonne.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|Preĝejo ''[[Wieskirche]]'' en Steingaden, [[monda heredaĵo de Unesko]]}}]] [[Dosiero:Steingaden z01.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|la centra placo kun la monaĥeja kirko}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] 2q9ekwbehvbas1mql724aot9vrpfzhu 9480448 9480393 2026-09-22T18:51:00Z ThomasPusch 1869 9480448 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = DEU Steingaden2 COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Steingaden in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 763 |areo = 64,09 |poŝtkodo = 86989 |tel_antaŭkodo = 08862 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190154 |adreso-komunumestraro = Rathaus<br />Krankenhausstr. 1 |retpaĝaro = [http://www.steingaden.de/ www.steingaden.de] |komunumestro = Xaver Wörle }} '''Steingaden''' {{prononco|ŜTAJNgaːdn}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190154}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon en [[horloĝa direkto]] de [[nordo]] kun [[Peiting]], [[Rottenbuch]], [[Wildsteig]], [[Prem]], [[Bernbeuren]] kaj [[Burggen]]. Krome ĝi sude limas al la najbara [[distrikto Ostallgäu]]. <!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}--> Samtempe Steingaden ankaŭ estas la administra centro de samnoma [[komunumaro (Germanio)|komunumaro]], al kiu ankaŭ apartenas la komunumo [[Prem]] okcidente kaj [[Wildsteig]] oriente. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Wieskirche in der Abendsonne.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|Preĝejo ''[[Wieskirche]]'' en Steingaden, [[monda heredaĵo de Unesko]]}}]] [[Dosiero:Steingaden z01.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|la centra placo kun la monaĥeja kirko}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] ewued2cji8ldkhrlatiyc6h251g7jmu 0 187000 9480330 8743587 2026-09-22T14:05:13Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9480330 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |urborajtoj = Urbo (''Stadt'') |blazono = DEU Weilheim in Oberbayern COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Weilheim in Oberbayern in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 563 |areo = 55,44 |poŝtkodo = 82362 |tel_antaŭkodo = 0881 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190157 |subdivido = 3 urbopartoj (''Stadtteile') |adreso-komunumestraro = Admiral-Hipper-Straße 20<br />82362 Weilheim |retpaĝaro = [http://www.weilheim.de/ www.weilheim.de] |komunumestro = Markus Loth |komunumestro-partio = [[Freie Wähler|Bürger für Weilheim]] }} '''Weilheim''' en '''[[Supra Bavario]]''' aŭ plennome '''Weilheim in Oberbayern''' (oficiale mallongigite Weilheim i.OB) estas urba komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]], kaj estas la administra centro de la distrikto. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190157}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Weilheim2.jpg|maldekstra|eta|240ra|{{centre|la historia urbocentro}}]] [[Dosiero:Weilheim, straatzicht die Schmiedstrasse foto6 2012-08-16 14.54.jpg|maldekstra|eta|240ra|{{centre|strato ''Schmiedstraße''}}]] [[Dosiero:Weilheim.jpg|maldekstra|eta|240ra|{{centre|la placo "Marienplatz"}}]] [[Dosiero:Weilheim-Stadtplan-1.png|320ra|maldekstra|eta|{{centre|superrigarda urbomapo}}]] [[Dosiero:Weilheim Altstadt.png|200ra|maldekstra|eta|{{centre|skema mapo la historia urbocentro}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] n2who5kiazymhqdaaqjesp4tn3juqke 9480401 9480330 2026-09-22T16:50:01Z ThomasPusch 1869 prononco 9480401 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |urborajtoj = Urbo (''Stadt'') |blazono = DEU Weilheim in Oberbayern COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Weilheim in Oberbayern in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 563 |areo = 55,44 |poŝtkodo = 82362 |tel_antaŭkodo = 0881 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190157 |subdivido = 3 urbopartoj (''Stadtteile') |adreso-komunumestraro = Admiral-Hipper-Straße 20<br />82362 Weilheim |retpaĝaro = [http://www.weilheim.de/ www.weilheim.de] |komunumestro = Markus Loth |komunumestro-partio = [[Freie Wähler|Bürger für Weilheim]] }} '''Weilheim''' {{prononco|WAJLhajm}} en '''[[Supra Bavario]]''' aŭ plennome '''Weilheim in Oberbayern''' (oficiale mallongigite Weilheim i.OB) estas urba komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]], kaj estas la administra centro de la distrikto. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190157}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Weilheim2.jpg|maldekstra|eta|240ra|{{centre|la historia urbocentro}}]] [[Dosiero:Weilheim, straatzicht die Schmiedstrasse foto6 2012-08-16 14.54.jpg|maldekstra|eta|240ra|{{centre|strato ''Schmiedstraße''}}]] [[Dosiero:Weilheim.jpg|maldekstra|eta|240ra|{{centre|la placo "Marienplatz"}}]] [[Dosiero:Weilheim-Stadtplan-1.png|320ra|maldekstra|eta|{{centre|superrigarda urbomapo}}]] [[Dosiero:Weilheim Altstadt.png|200ra|maldekstra|eta|{{centre|skema mapo la historia urbocentro}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] a7mjtny3u8dh93tkg7e0i3jffvofbmx 9480455 9480401 2026-09-22T18:52:17Z ThomasPusch 1869 9480455 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |urborajtoj = Urbo (''Stadt'') |blazono = DEU Weilheim in Oberbayern COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Weilheim in Oberbayern in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 563 |areo = 55,44 |poŝtkodo = 82362 |tel_antaŭkodo = 0881 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190157 |subdivido = 3 urbopartoj (''Stadtteile') |adreso-komunumestraro = Admiral-Hipper-Straße 20<br />82362 Weilheim |retpaĝaro = [http://www.weilheim.de/ www.weilheim.de] |komunumestro = Markus Loth |komunumestro-partio = [[Freie Wähler|Bürger für Weilheim]] }} '''Weilheim''' {{prononco|WAJLhajm}} en '''[[Supra Bavario]]''' aŭ plennome '''Weilheim in Oberbayern''' (oficiale mallongigite Weilheim i.OB) estas urba komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]], kaj estas la administra centro de la distrikto. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190157}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Weilheim2.jpg|maldekstra|eta|240ra|{{centre|la historia urbocentro}}]] [[Dosiero:Weilheim, straatzicht die Schmiedstrasse foto6 2012-08-16 14.54.jpg|maldekstra|eta|240ra|{{centre|strato ''Schmiedstraße''}}]] [[Dosiero:Weilheim.jpg|maldekstra|eta|240ra|{{centre|la placo "Marienplatz"}}]] [[Dosiero:Weilheim-Stadtplan-1.png|320ra|maldekstra|eta|{{centre|superrigarda urbomapo}}]] [[Dosiero:Weilheim Altstadt.png|200ra|maldekstra|eta|{{centre|skema mapo la historia urbocentro}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] 4u8uwduvkcikdmadmbuj4t3pjvgmwn8 0 187436 9480331 8568921 2026-09-22T14:05:52Z ThomasPusch 1869 9480331 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Wessobrunn.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Wessobrunn in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 702 |areo = 51,11 |poŝtkodo = 82405 |tel_antaŭkodo = 08809 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190158 |adreso-komunumestraro = Zöpfstraße 1 |retpaĝaro = [http://www.wessobrunn.de/ www.wessobrunn.de] |komunumestro = Hertha-Brigitte Lang |komunumestro-titolo = Bürgermeister |komunumestro-partio = Freie Wählervereinigung Forst }} '''Wessobrunn''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190158}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) == Famuloj == * [[Dominikus Zimmermann]] * [[Johann Michael Feuchtmayer la Juna]], skulptisto [[Dosiero:Wessobrunn1640.jpg|eta|300ra|maldekstre|{{centre|Wessobrunn en 1640}}]] [[Dosiero:Wessobrunn - Kloster, Historisches Brunnenhaus.JPG|eta|300ra|maldekstre|{{centre|historia fonta domo de la loka monaĥejo}}]] [[Dosiero:Wessobrunn - Rathaus mit Weinreben.JPG|eta|200ra|maldekstre|{{centre|la komunuma administrejo, kovrata per vitoj}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] pr3tab68oy7daihtv9cuv6wchzx233l 9480402 9480331 2026-09-22T16:50:26Z ThomasPusch 1869 prononco 9480402 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Wessobrunn.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Wessobrunn in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 702 |areo = 51,11 |poŝtkodo = 82405 |tel_antaŭkodo = 08809 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190158 |adreso-komunumestraro = Zöpfstraße 1 |retpaĝaro = [http://www.wessobrunn.de/ www.wessobrunn.de] |komunumestro = Hertha-Brigitte Lang |komunumestro-titolo = Bürgermeister |komunumestro-partio = Freie Wählervereinigung Forst }} '''Wessobrunn''' {{prononco|VESObrun}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190158}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) == Famuloj == * [[Dominikus Zimmermann]] * [[Johann Michael Feuchtmayer la Juna]], skulptisto [[Dosiero:Wessobrunn1640.jpg|eta|300ra|maldekstre|{{centre|Wessobrunn en 1640}}]] [[Dosiero:Wessobrunn - Kloster, Historisches Brunnenhaus.JPG|eta|300ra|maldekstre|{{centre|historia fonta domo de la loka monaĥejo}}]] [[Dosiero:Wessobrunn - Rathaus mit Weinreben.JPG|eta|200ra|maldekstre|{{centre|la komunuma administrejo, kovrata per vitoj}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] 1zut08ihgvq7rbwu8uwfud48d38b9n7 9480456 9480402 2026-09-22T18:52:28Z ThomasPusch 1869 9480456 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Wessobrunn.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Wessobrunn in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 702 |areo = 51,11 |poŝtkodo = 82405 |tel_antaŭkodo = 08809 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190158 |adreso-komunumestraro = Zöpfstraße 1 |retpaĝaro = [http://www.wessobrunn.de/ www.wessobrunn.de] |komunumestro = Hertha-Brigitte Lang |komunumestro-titolo = Bürgermeister |komunumestro-partio = Freie Wählervereinigung Forst }} '''Wessobrunn''' {{prononco|VESObrun}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190158}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) == Famuloj == * [[Dominikus Zimmermann]] * [[Johann Michael Feuchtmayer la Juna]], skulptisto [[Dosiero:Wessobrunn1640.jpg|eta|300ra|maldekstre|{{centre|Wessobrunn en 1640}}]] [[Dosiero:Wessobrunn - Kloster, Historisches Brunnenhaus.JPG|eta|300ra|maldekstre|{{centre|historia fonta domo de la loka monaĥejo}}]] [[Dosiero:Wessobrunn - Rathaus mit Weinreben.JPG|eta|200ra|maldekstre|{{centre|la komunuma administrejo, kovrata per vitoj}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] cccabxh06vooyt1w3n6hhd1qz7k3lje 0 187604 9480332 8569109 2026-09-22T14:06:09Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9480332 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = DEU Wielenbach COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Wielenbach in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 540 - 650 |areo = 33,01 |poŝtkodo = 82407 |tel_antaŭkodo = 0881 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190159 |adreso-komunumestraro = Gemeinde Wielenbach<br />Peter-Kaufinger-Str. 10 |retpaĝaro = [http://www.wielenbach.de www.wielenbach.de] |komunumestro = Korbinian Steigenberger |komunumestro-partio = Freie Wählerschaft Haunshofen-Bauerbach }} '''Wielenbach''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190159}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Bauerbach St. Leonhard-GO-1.jpg|eta|maldekstra|200ra|{{centre|loka kirko en la komunumoparto [[Bauerbach]]}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] cfpfnhwso3455clxlbblqup7lqk5zne 9480403 9480332 2026-09-22T16:50:47Z ThomasPusch 1869 prononco 9480403 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = DEU Wielenbach COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Wielenbach in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 540 - 650 |areo = 33,01 |poŝtkodo = 82407 |tel_antaŭkodo = 0881 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190159 |adreso-komunumestraro = Gemeinde Wielenbach<br />Peter-Kaufinger-Str. 10 |retpaĝaro = [http://www.wielenbach.de www.wielenbach.de] |komunumestro = Korbinian Steigenberger |komunumestro-partio = Freie Wählerschaft Haunshofen-Bauerbach }} '''Wielenbach''' {{prononco|VIːl<small>^e</small>nbaĥ}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190159}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Bauerbach St. Leonhard-GO-1.jpg|eta|maldekstra|200ra|{{centre|loka kirko en la komunumoparto [[Bauerbach]]}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] 5kzdg3x0vv0z12ljavdmyq5jg7sx5vc 9480457 9480403 2026-09-22T18:52:37Z ThomasPusch 1869 9480457 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = DEU Wielenbach COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Wielenbach in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 540 - 650 |areo = 33,01 |poŝtkodo = 82407 |tel_antaŭkodo = 0881 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190159 |adreso-komunumestraro = Gemeinde Wielenbach<br />Peter-Kaufinger-Str. 10 |retpaĝaro = [http://www.wielenbach.de www.wielenbach.de] |komunumestro = Korbinian Steigenberger |komunumestro-partio = Freie Wählerschaft Haunshofen-Bauerbach }} '''Wielenbach''' {{prononco|VIːl<small>^e</small>nbaĥ}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190159}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Bauerbach St. Leonhard-GO-1.jpg|eta|maldekstra|200ra|{{centre|loka kirko en la komunumoparto [[Bauerbach]]}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] aa2vmbh3f8mqfn1ce55uvnti467i7g6 0 187727 9480340 8569256 2026-09-22T14:14:57Z ThomasPusch 1869 9480340 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen wildsteig.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Wildsteig in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 875 |areo = 47,73 |poŝtkodo = 82409 |tel_antaŭkodo = 08867 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190160 |adreso-komunumestraro = Gemeinde Wildsteig<br />Kirchbergstr. 20a |retpaĝaro = [http://www.wildsteig.de/ www.wildsteig.de] |komunumestro = Josef Taffertshofer }} '''Wildsteig''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190160}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Wildsteig St. Jakob GO-2.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|loka kirko}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] p4i3p436wh8fadgdt38i9iq499lqc3o 9480404 9480340 2026-09-22T16:51:14Z ThomasPusch 1869 prononco 9480404 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen wildsteig.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Wildsteig in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 875 |areo = 47,73 |poŝtkodo = 82409 |tel_antaŭkodo = 08867 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190160 |adreso-komunumestraro = Gemeinde Wildsteig<br />Kirchbergstr. 20a |retpaĝaro = [http://www.wildsteig.de/ www.wildsteig.de] |komunumestro = Josef Taffertshofer }} '''Wildsteig''' {{prononco|VILTŝtajk}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190160}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun la samdistrikta komunumo [[Rottenbuch]] norde, la [[distrikto Garmisch-Partenkirchen]] oriente, la [[distrikto Ostallgäu]] sudokcidente kaj la komunumo [[Steingaden]] nordoriente<!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}-->. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Wildsteig St. Jakob GO-2.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|loka kirko}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] bijkt7k4asyd5tuxgq6ckz2zqoae4rv 9480458 9480404 2026-09-22T18:52:45Z ThomasPusch 1869 9480458 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen wildsteig.png |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Wildsteig in WM.svg |federacia_lando = [[Bavario]] |distriktaro = [[Supra Bavario]] |distrikto = [[Distrikto Weilheim-Schongau]] |alto = 875 |areo = 47,73 |poŝtkodo = 82409 |tel_antaŭkodo = 08867 |aŭtokodo = WM |oficiala_kodo = 09190160 |adreso-komunumestraro = Gemeinde Wildsteig<br />Kirchbergstr. 20a |retpaĝaro = [http://www.wildsteig.de/ www.wildsteig.de] |komunumestro = Josef Taffertshofer }} '''Wildsteig''' {{prononco|VILTŝtajk}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Weilheim-Schongau]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09190160}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun la samdistrikta komunumo [[Rottenbuch]] norde, la [[distrikto Garmisch-Partenkirchen]] oriente, la [[distrikto Ostallgäu]] sudokcidente kaj la komunumo [[Steingaden]] nordoriente<!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}-->. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Wildsteig St. Jakob GO-2.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|loka kirko}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Weilheim-Schongau}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Weilheim-Schongau]] [[Kategorio:Urboj de Bavario]] ejb6x5say2ev1b3jg757re9smxrgsfp 3 200630 9480422 8989407 2026-09-22T17:35:50Z Castelobranco 3895 /* Brazila Esperanto-Ligo */ nova sekcio 9480422 wikitext text/x-wiki <!-- {{ArtikolaMesaĝokesto | speco = noto | bildo = [[Dosiero:Info non-talk.png|link=]] | css-stiloj = | teksto = '''Duona Viki-libertempo''' ĝis mezo de Januaro | teksteto = Nuntempe mi estas okupiĝanta pri multaj aferoj (parte) ekster Vikipedio, do mi ŝajne ne respondos mesaĝojn rapide. Se vi bezonas mian rapidan reagon, [[Specialaĵo:Retpoŝti uzanton/KuboF|retpoŝtu min]]. }} --> {| class="boilerplate metadata" class="messagebox standard-talk" |[[Dosiero:Wikipedia-logo.png|Vikipedia emblemo|48px|link=]] | align=center|Saluton kaj bonvenon en mia diskuto!<br> <big>'''Bonvolu tion ĉi legi antaŭ ion skribi!'''</big><br> Se vi volas demandi min, demandu ĉi tie kaj mi ĉi tie ankaŭ respondos.<br> Se mi demandis vin en via Diskuto, vi respondu tie kaj uzu {{Ŝ|Re|KuboF Hromoslav}}! Tiel mi ricevos sciigon pri via mesaĝo.<br> Bv. '''ne uzi''' ĉi tie <nowiki>{{ŝ|NovajMesaĝoj}} nek {{ŝ|Nova!}}</nowiki> |} {{/Arkivo}} == Wikipedia Asian Month 2020 Postcard == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2020|right|120px|Wikipedia Asian Month 2020]] Dear Participants, Jury members and Organizers, Congratulations! It's Wikipedia Asian Month's honor to have you all participated in Wikipedia Asian Month 2020, the sixth Wikipedia Asian Month. Your achievements were fabulous, and all the articles you created make the world can know more about Asia in different languages! Here we, the Wikipedia Asian Month International team, would like to say thank you for your contribution also cheer for you that you are eligible for the postcard of Wikipedia Asian Month 2020. Please kindly fill '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSftK0OwA_f1ZVtCULlyi4bKU9w2Z7QfW4Y_1v9ltdTIFKFcXQ/viewform the form]''', let the postcard can send to you asap! * This form will be closed at February 15. * For tracking the progress of postcard delivery, please check '''[[:m:Wikipedia Asian Month 2020/Postcards and Certification|this page]]'''. Cheers! Thank you and best regards, [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2020/Team#International_Team|Wikipedia Asian Month International Team]], 2021.01</div> <!-- Message sent by User:KOKUYO@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2020_Postcards&oldid=20923776 --> == Wikipedia Asian Month 2020 Postcard == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2020|right|120px|Wikipedia Asian Month 2020]] Dear Participants and Organizers, Kindly remind you that we only collect the information for Wikipedia Asian Month postcard 15/02/2021 UTC 23:59. If you haven't filled the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSftK0OwA_f1ZVtCULlyi4bKU9w2Z7QfW4Y_1v9ltdTIFKFcXQ/viewform Google form], please fill it asap. If you already completed the form, please stay tun, [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/Postcards and Certification|wait for the postcard and tracking emails]]. Cheers! Thank you and best regards, [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/Team#International Team|Wikipedia Asian Month International Team]], 2021.01 </div> <!-- Message sent by User:KOKUYO@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2020_Postcards&oldid=20923776 --> == Azia Monato == Sal! La donacoj tute ne interesas min, nur interesas min tio, ke estonte estu pli bona aranĝo. Miaj plendoj estis legeblaj pli frue. --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 14:56, 4 feb. 2021 (UTC) : Plendoj notitaj! Ni ĉiam lernas kaj klopodas fari aferojn pli kaj pli bone, kaj al tio apartenas ankaŭ eksperimentado kun necerta rezulto. Dankon pro viaj plendoj kaj ankaŭ pro via partopreno! --[[Uzanto:KuboF Hromoslav|KuboF Hromoslav]] ([[Uzanto-Diskuto:KuboF Hromoslav|diskuto]]) 20:49, 4 feb. 2021 (UTC) == x-sistemo == Saluton! Mian problemon eble kaŭzas wikidata, nuntempe ofte neperfekta. Krome mia ensaluto ofte ĉesas, tiam mi denove devas ensaluti. Same mi devas rearanĝi la x-sistemon, kiun wikidata ne rekonas. Estas fakto, ke pli frue miaj redaktoj aperis en wikidata tuj aŭ post kelkaj minutoj (kiel la averto diras), sed nun post tagoj ili ankoraŭ ne videblas. --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 09:49, 22 feb. 2021 (UTC) == x-sistemo 2 == Saluton! Mi komencis labori en Vikivojaĝo, kie tuj atingis min kelkaj problemoj. La plej grava estas, kie mi atingas la aŭtomatan x-sistemon en Vikivojaĝo? Mi jam kreis kelkajn hungarajn urbojn. --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 11:46, 22 mar. 2021 (UTC) : Saluton, [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]]! Baze, la x-sistemo funkcias same kiel en Esperanta Vikipedio, sed bezonas unuafojan agordon. Vidu etan helpon en [[Helpo:Universala LingvoElektilo]]. Amike teĥnike. --[[Uzanto:KuboF Hromoslav|KuboF Hromoslav]] ([[Uzanto-Diskuto:KuboF Hromoslav|diskuto]]) 10:46, 25 mar. 2021 (UTC) :: Dankon, fine sukceso, sed ne tiel, kiel la priskribo diras. Ŝajnas, ĉe mi estas alia sistemo. Intertempe mi redaktis en vikovojaĝo artikolojn inter 1000-3000 bitokoj. Mi daŭre riparas ilin, ĉu ili estas akcepteblaj?--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 11:34, 25 mar. 2021 (UTC) ::: Bone, [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]], ke la x-sistemo ĉe vi nun funkcias! ::: Pri viaj artikoloj en Vikivojaĝo mi ĵus volis skribi al vi. Ili ĝenerale estas akcepteblaj, sed mi forte rekomendas, ke vi '''ekuzu normajn skemojn''' por artikoloj. Mi forgesis pri tio atentigi antaŭe, do nun mi aldonis helpilojn al la [[:voy:Vikivojaĝo:VikiPrintempo_COE_2021#Kiel_partopreni%3F|nova sekcio de la konkursa paĝo]]. Bonus se vi tiun norman skemon aldonus ankaŭ al viaj jam verkitaj artikoloj. ::: Parenteze, viajn artikolojn prefere [[:voy:Vikivojaĝo:VikiPrintempo COE 2021/Partoprenantoj|listigu rekte en la konkursa paĝo]]. ::: Se vi havos ajnan demandon, simple skribu, prefere al la diskutpaĝo de la konkurso. --[[Uzanto:KuboF Hromoslav|KuboF Hromoslav]] ([[Uzanto-Diskuto:KuboF Hromoslav|diskuto]]) 14:38, 25 mar. 2021 (UTC) == Vikivojaĝo== Restis aliaj problemoj. Ekzemple mi kreis Győr (- Vikivojaĝo), poste mi ne povis ligi la lingvan ligilon al la angla. Alklako, poste aperas tuj la kutima Vikipedia ligilo, sed mi volas ligi al Vikivojaĝo. Plej supre Wikidata akceptis mian redakton, tio estas legebla. Poste mi iris plej malsupre al tabelo Vikivojaĝo, mi redaktis tion, sed ne aperas akcepta mesaĝo. Kion fari? --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 14:34, 25 mar. 2021 (UTC) : Mi ĵus kontrolis ĉe [[:voy:Győr]] kaj mi sukcese aldonis intervikion. : Manlibro pri Vikidatumoj dume estas en Vikipedio, sed la principo estas sama en Vikivojaĝo: [[Vikipedio:Vikidatumoj#Novaj_artikoloj]] (mi uzis la procezon D1, punkto 1, 1-a bulo). Provu kun aliaj viaj artikoloj kaj skribu kio estas la rezulto. --[[Uzanto:KuboF Hromoslav|KuboF Hromoslav]] ([[Uzanto-Diskuto:KuboF Hromoslav|diskuto]]) 14:52, 25 mar. 2021 (UTC) :: Mi kreis Nagykanizsa kaj la lingva ligilo sukcesis, ĉar nun aperis al en: alternative Vikipedio kaj Vikivojaĝo, hieraŭ tio ne aperis. Mia aktuala problemo estas, en la Diskuto mi fiksis la ŝablonon, sed ene estas ruĝe nomo, lando ktp, kion mi ne povas redakti. Alia problemo, ke kie ekzistas modela artikolo, ĉar mi ne tute komprenas, kion skribi al "Kompreni". Pli problemo, ke en la informkesto ne estas videbla la bildotitolo, vidu: Sopron. --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 06:59, 26 mar. 2021 (UTC) ::: [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]], bonege pri intervikioj per Vikidatumoj! ::: Ŝablono en diskuto: Vidu plenan uzadon de la ŝablono en [[:voy:Ŝablono:VikiPrintempo COE 2021]]. Mi prilaboris tiun pri Nagykanizsa, vidu [[:voy:Special:Diff/61688|mian redakton]]. ::: Kompreni (kaj aliaj sekcioj): Se pri iu sekcio vi ne certas, dume evitu ĝin kaj verku pri tio, pri kio vi certas. Vikivojaĝo estas relative nova projekto kaj pliajn helpo-paĝojn ni verkos iom-post-iom. Dume povas helpi la [[:voy:en:Wikivoyage:Article_skeleton_templates/Sections#Understand|angla-lingva helpilo]]. --[[Uzanto:KuboF Hromoslav|KuboF Hromoslav]] ([[Uzanto-Diskuto:KuboF Hromoslav|diskuto]]) 20:14, 26 mar. 2021 (UTC) == Ŝablono:Informkesto vilaĝo pl == Saluton, KuboF. Mi ĵus vidis, ke {{Ŝ|Informkesto vilaĝo pl}} aperas en [[Uzanto:KuboF Hromoslav/provejo|via provejo]], pro la enkonduka frazo. Sed danke al Petr la enkonduka frazo nun estas en la artikoloj. La ŝablono ne plu kreas ĝin. Ĉu vi eble scias, kiu ŝablono krom {{ŝ|informkesto biografio}} ankoraŭ aŭtomate kreas la enkondukan frazon en artikoloj? Ĉu via roboto eble povus okupiĝi pri la enkondukaj frazoj de {{ŝ|informkesto biografio}}? Se jes, mi finfine povus ŝanĝi la rilatan Lua-modulon {{modulo|biografio}} kaj malaktivigi tie tiun trajton. Amike --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 19:07, 28 apr. 2021 (UTC) : {{Re|Tlustulimu}} Bedaŭrinde, mi ne scias kiuj aliaj ŝablonoj, se entute, kreas enkondukan frazon. Tiun pri Pollanda vilaĝo mi malkovris hazarde. : Nun mi havas amason da organizaj laboroj pri [[Esperanto kaj Libera Scio]], do mi preferas ne lanĉi mian roboton nun. Ĉu eble [[Uzanto:LiMr]] pli emus pri robota tasko? --[[Uzanto:KuboF Hromoslav|KuboF Hromoslav]] ([[Uzanto-Diskuto:KuboF Hromoslav|diskuto]]) 19:54, 30 apr. 2021 (UTC) ==Vikivojaĝo2== Finiĝis konkurso pri Vikivojaĝo, sed malaperis ties reklamo, kie estas legi la suman rezulton? --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 07:10, 8 maj. 2021 (UTC) : [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]], rezultoj estos publikigitaj ĝis fino de Majo 2021. --[[Uzanto:KuboF Hromoslav|KuboF Hromoslav]] ([[Uzanto-Diskuto:KuboF Hromoslav|diskuto]]) 18:18, 8 maj. 2021 (UTC) ==VikiPrintempo 2021== Koran dankon pro Via gratulo! Mi gratulas pro viaj kontribuoj en la konkurso. - [[Uzanto:Gnagyrobi|Gnagyrobi]] ([[Uzanto-Diskuto:Gnagyrobi|diskuto]]) 21:22, 13 jun. 2021 (UTC) ==VikiPrintempo== Bedaŭrinde mi ne rememoras pri tio kaj mi ne trovas leteron la 13-an de junio.--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 03:49, 26 jun. 2021 (UTC) ::Mi donacas la premion al la organizanta organizo Esperanto kaj Libera Scio. --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 10:32, 28 jun. 2021 (UTC) ==Ŝablonoj== Mi ne partoprenos en la diskuto. --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 04:06, 28 jul. 2021 (UTC) : Tute enorde, [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]]. Ĝuu kutiman Vikipediumadon {{R|;-)}}} --[[Uzanto:KuboF Hromoslav|KuboF Hromoslav]] ([[Uzanto-Diskuto:KuboF Hromoslav|diskuto]]) 19:31, 7 aŭg. 2021 (UTC) == Global templates == Hi KuboF, You have been helpful with [[:m:Gathering support from local projects for global templates]]. In [https://www.youtube.com/watch?v=3QpbHBCqp1U WMF Annual Plan discussions] a question was raised about global templates. The question is at 18'37" in the video, and the answer at 19'24" until 21'30". Nice answer: impactful project. Work for the second half of this year i.a. creating a project plan, sorting out technical difficulties, and finding funding. Thank you for your support. [[Uzanto:Ad Huikeshoven|Ad Huikeshoven]] ([[Uzanto-Diskuto:Ad Huikeshoven|diskuto]]) 15:46, 8 aŭg. 2021 (UTC) : Yeah, [[Uzanto:Ad Huikeshoven|Ad Huikeshoven]], I was fortunate to participate in the call live and I even asked the question in advance. Here in Esperanto wiki community we are excited about Global Templates. You did a great job in collecting support from several communities {{R|;-)}} --[[Uzanto:KuboF Hromoslav|KuboF Hromoslav]] ([[Uzanto-Diskuto:KuboF Hromoslav|diskuto]]) 14:57, 10 aŭg. 2021 (UTC) ==WPWP == Saluton KuboF Hromoslav Dankon pro la gratulaj mesaĝoj kaj logotipoj, kiujn vi sendis. Estas preskaŭ tempo por la donackarto, kiun vi donis al mi. Mi sendis al vi retpoŝton antaŭ 2 tagoj kaj hodiaŭ. Mi scivolas, ĉu mia poŝto ne atingis vin?--[[Uzanto:Tarih|Tarih]] ([[Uzanto-Diskuto:Tarih|diskuto]]) 17:06, 18 sep. 2021 (UTC) : Mi ankaŭ sendis al vi poŝton, sed vi ankoraŭ ne respondis al mi --[[Uzanto:Prajjwal3959|Prajjwal3959]] ([[Uzanto-Diskuto:Prajjwal3959|diskuto]]) 04:40, 19 sep. 2021 (UTC) {{ping|KuboF Hromoslav}} == Wikipedia Asian Month 2021 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Hi [[m:Wikipedia Asian Month|Wikipedia Asian Month]] organizers and participants! Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[Wikipedia Asian Month 2021]], which will take place in this November. '''For organizers:''' Here are the [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Rules|basic guidance and regulations]] for organizers. Please remember to: # use '''[https://fountain.toolforge.org/editathons/ Fountain tool]''' (you can find the [[m:Wikipedia Asian Month/Fountain tool|usage guidance]] easily on meta page), or else you and your participants' will not be able to receive the prize from Wikipedia Asian Month team. # Add your language projects and organizer list to the [[m:Template:Wikipedia Asian Month 2021 Communities and Organizers|meta page]] before '''October 29th, 2021'''. # Inform your community members Wikipedia Asian Month 2021 is coming soon!!! # If you want Wikipedia Asian Month team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth Twitter], or you want to share your Wikipedia Asian Month experience / achievements on [https://asianmonth.wiki/ our blog], feel free to send an email to [mailto:info@asianmonth.wiki info@asianmonth.wiki] or PM us via Facebook. If you want to hold a thematic event that is related to Wikipedia Asian Month, a.k.a. [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Events|Wikipedia Asian Month sub-contest]]. The process is the same as the language one. '''For participants:''' Here are the [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Rules#How to Participate in Contest?|event regulations]] and [[m:Wikipedia Asian Month 2021/FAQ|Q&A information]]. Just join us! Let's edit articles and win the prizes! '''Here are some updates from Wikipedia Asian Month team:''' # Due to the [[m:COVID-19|COVID-19]] pandemic, this year we hope all the Edit-a-thons are online not physical ones. # The international postal systems are not stable enough at the moment, Wikipedia Asian Month team have decided to send all the qualified participants/ organizers extra digital postcards/ certifications. (You will still get the paper ones!) # Our team has created a [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Postcards and Certification|meta page]] so that everyone tracking the progress and the delivery status. If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the Wikipedia Asian Month team via emailing '''[Mailto:info@asianmonth.wiki info@asianmonth.wiki]''' or discuss on the meta talk page. If it's urgent, please contact the leader directly ('''[Mailto:&#x20;Jamie@asianmonth.wiki jamie@asianmonth.wiki]'''). Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2021 Sincerely yours, [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Team#International Team|Wikipedia Asian Month International Team]], 2021.10 </div> <!-- Message sent by User:Reke@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&oldid=20538644 --> == Wikipedia Asian Month 2021 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Hi [[m:Wikipedia Asian Month|Wikipedia Asian Month]] organizers and participants! Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[Wikipedia Asian Month 2021]], which will take place in this November. '''For organizers:''' Here are the [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Rules|basic guidance and regulations]] for organizers. Please remember to: # use '''[https://fountain.toolforge.org/editathons/ Fountain tool]''' (you can find the [[m:Wikipedia Asian Month/Fountain tool|usage guidance]] easily on meta page), or else you and your participants' will not be able to receive the prize from Wikipedia Asian Month team. # Add your language projects and organizer list to the [[m:Template:Wikipedia Asian Month 2021 Communities and Organizers|meta page]] before '''October 29th, 2021'''. # Inform your community members Wikipedia Asian Month 2021 is coming soon!!! # If you want Wikipedia Asian Month team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth Twitter], or you want to share your Wikipedia Asian Month experience / achievements on [https://asianmonth.wiki/ our blog], feel free to send an email to [mailto:info@asianmonth.wiki info@asianmonth.wiki] or PM us via Facebook. If you want to hold a thematic event that is related to Wikipedia Asian Month, a.k.a. [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Events|Wikipedia Asian Month sub-contest]]. The process is the same as the language one. '''For participants:''' Here are the [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Rules#How to Participate in Contest?|event regulations]] and [[m:Wikipedia Asian Month 2021/FAQ|Q&A information]]. Just join us! Let's edit articles and win the prizes! '''Here are some updates from Wikipedia Asian Month team:''' # Due to the [[m:COVID-19|COVID-19]] pandemic, this year we hope all the Edit-a-thons are online not physical ones. # The international postal systems are not stable enough at the moment, Wikipedia Asian Month team have decided to send all the qualified participants/ organizers extra digital postcards/ certifications. (You will still get the paper ones!) # Our team has created a [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Postcards and Certification|meta page]] so that everyone tracking the progress and the delivery status. If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the Wikipedia Asian Month team via emailing '''[Mailto:info@asianmonth.wiki info@asianmonth.wiki]''' or discuss on the meta talk page. If it's urgent, please contact the leader directly ('''[Mailto:&#x20;Jamie@asianmonth.wiki jamie@asianmonth.wiki]'''). Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2021 Sincerely yours, [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Team#International Team|Wikipedia Asian Month International Team]], 2021.10 </div> <!-- Message sent by User:Reke@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&oldid=20538644 --> ==Vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj== Saluton. Estas proponoj tie kiuj postulas balotadon, nome por [[Mil kaj unu noktoj]], [[Modo]], [[Mohamedo]], [[Monarkio]], [[Eŭropa Parlamento]], [[Monto]] kaj [[Naturo]]. Mi kuraĝas ĝeni vin petante voĉdonon por almenaŭ kelkaj el tiuj proponoj, tiuj kiuj plej altiros vin, ne gravas ĉu pozitive aŭ male. Miaj intencoj estas: unue ke la decido estu pli kolektiva eble, kaj due ke la nombro de legindaj artikoloj estu pli multnombra ol tiu de elstaraj artikoloj, kiel necesa larĝa bazo por piramido. Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:36, 14 nov. 2021 (UTC) == How we will see unregistered users == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin=content/> Hi! You get this message because you are an admin on a Wikimedia wiki. When someone edits a Wikimedia wiki without being logged in today, we show their IP address. As you may already know, we will not be able to do this in the future. This is a decision by the Wikimedia Foundation Legal department, because norms and regulations for privacy online have changed. Instead of the IP we will show a masked identity. You as an admin '''will still be able to access the IP'''. There will also be a new user right for those who need to see the full IPs of unregistered users to fight vandalism, harassment and spam without being admins. Patrollers will also see part of the IP even without this user right. We are also working on [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Improving tools|better tools]] to help. If you have not seen it before, you can [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|read more on Meta]]. If you want to make sure you don’t miss technical changes on the Wikimedia wikis, you can [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|subscribe]] to [[m:Tech/News|the weekly technical newsletter]]. We have [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#IP Masking Implementation Approaches (FAQ)|two suggested ways]] this identity could work. '''We would appreciate your feedback''' on which way you think would work best for you and your wiki, now and in the future. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|let us know on the talk page]]. You can write in your language. The suggestions were posted in October and we will decide after 17 January. Thank you. /[[m:User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]<section end=content/> </div> 18:15, 4 jan. 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Target_lists/Admins2022(4)&oldid=22532508 --> == How we will see unregistered users == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin=content/> Hi! You get this message because you are an admin on a Wikimedia wiki. When someone edits a Wikimedia wiki without being logged in today, we show their IP address. As you may already know, we will not be able to do this in the future. This is a decision by the Wikimedia Foundation Legal department, because norms and regulations for privacy online have changed. Instead of the IP we will show a masked identity. You as an admin '''will still be able to access the IP'''. There will also be a new user right for those who need to see the full IPs of unregistered users to fight vandalism, harassment and spam without being admins. Patrollers will also see part of the IP even without this user right. We are also working on [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Improving tools|better tools]] to help. If you have not seen it before, you can [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|read more on Meta]]. If you want to make sure you don’t miss technical changes on the Wikimedia wikis, you can [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|subscribe]] to [[m:Tech/News|the weekly technical newsletter]]. We have [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#IP Masking Implementation Approaches (FAQ)|two suggested ways]] this identity could work. '''We would appreciate your feedback''' on which way you think would work best for you and your wiki, now and in the future. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|let us know on the talk page]]. You can write in your language. The suggestions were posted in October and we will decide after 17 January. Thank you. /[[m:User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]<section end=content/> </div> 18:16, 4 jan. 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Target_lists/Admins2022(4)&oldid=22532508 --> == Vikivojaĝa konkurso speciale por Esperantaj renkontiĝoj == Kara, KuboF Hromoslav, ĉar vi pasintece partoprenis artikol-redaktan konkurson, vi povus interesiĝi ankaŭ pri la nuna konkurso okaziĝanta en Vikivojaĝo partnere kun organizantoj de Esperantaj renkontiĝoj - '''[[:voy:Vikivojaĝo:Eventejo 2022|Eventejo 2022]]'''! Dum Vikivojaĝo estas ĝenerala vojaĝa gvidilo, unu el plej gravaj uzokazoj por esperantistoj estas ĝuste veturado al Esperantaj renkontiĝoj. Tial ni partneriĝis kun pluraj organizantoj - ni verkas vojaĝan gvidilon pri ilia renkontiĝo kaj ili provizas premiojn. Unuflanke ni volas krei detalajn gvidilojn por pluraj landoj, urboj kaj lingvoj, kiuj estos utilaj por multaj jaroj ankaŭ en estoneco. Duaflanke ni volas instigi ankaŭ aliajn organizantojn de Esperantaj renkontiĝoj al uzado de Vikivojaĝo por helpi al siaj partoprenontoj. Tiel ni povas krei virtan cirklon, kiu helpos krei la plej gravajn partojn de Vikivojaĝo kaj helpos al multaj esperantistoj {{R|;-)}} '''<div style="text-align: center; font-size: 150%" class="mw-ui-progressive">{{Alklakebla butono|voy:Vikivojaĝo:Eventejo 2022|PARTOPRENU LA KONKURSON}}</div>''' Amike, --[[Uzanto:KuboF Hromoslav|KuboF Hromoslav]] 19:23, 8 jun. 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:KuboF Hromoslav@eowiki using the list at https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Interesi%C4%9Dantoj_pri_konkursoj_en_Vikipedio&oldid=7603400 --> == cawiki Infoboxes == Salve. I'm Amadalvarez, the nickname for Amador. Ludoviko ({{u|Alzinous}}) gave me your name as a contact for the possible installation of our infoboxes in eowiki. I'm willing to help other WPs sharing our infoboxes, because I know how difficult is for WPs community to expend resources in managing the platform or creating commons tools instead to write articles. Now, I'm involve in two projects that consume all my time and my forecast is that until october'22 I won't be able to start with eowiki. To understand how many effort it will suppose to you, let me explain how are we working with other WPs: * We have '''8 major''' infoboxes that attend 71% of all cawiki articles, and a long tail of '''78''' for topics with a few number of articles and too much different among them. (see PPT [[c:File:WikidataCon-2019. Multilanguage Infoboxes. Amador Alvarez.pdf|WikidataCon'19]], that resum our project and has a slide with our statistics in 2019) ** Seeing [[:eo:Kategorio:Ŝablono:Informkesto]] I think you're in a similar situation of we were before start getting WD. It is, hundreds of specialized templates with high maintenance. These 8 major infoboxes are the resultat of integrate about 600-700 templates that are now, dissapeared. Beside the maintenance aspect, it is easier to the editors decide which infobox to use. * All infoboxes are wiki language templates using a LUA [[ca:Mòdul:Wikidades/ús/en|module:Wikidades]] to get acces to WD and with several functions to formatting, convert units, filtering results, etc. Additionally, they use commons modules and templates that are transwiki tools. * As, per platform requirements, we need to copy our code to eowiki platform, and may appear conflicts or incompatibilities with preexistant code. * At this point, we need an eowiki administrator to solve the conflict without side effects for the rest of normal running. * The system is designed to use the same code in all platforms, avoiding to change it for customization reasons. Customizations related with language or abreviations or units, or HTML related (colors, fonts, icons, etc.) are in moduls owned and handled by each platform. * Then, once it is installed and with initial customization we will do together, you don't need to change the code, and further improvements we do in cawiki, are easy to implement. You can change it, obviously, because is your platform copy, but this forke would be maintained by you. * Another function for the person in charge in eowiki is to understand basically, how it runs, in order to quick detect any badfunction and help us with diagnosis and tests. * Information boxes may handle manual parameters to facilitate migration from pre-WD infoboxes. However, we discourage its use to achieve greater performance and updating of contents. You can see a [[ca:Viquiprojecte:Adaptació de plantilles a Wikidata/infotaules/Mostres|demo page]] in the language you have in preferences. Untranslated label, mean that it lack your language version in WD, just click on the small label icon and enter your language label. If you detect and add all needed label, less work for future. I recommend you study them and decide which one to start with. I'm in TG and Signal as @amadalvarez. Keep in contact. [[Uzanto:Amadalvarez|Amadalvarez]] ([[Uzanto-Diskuto:Amadalvarez|diskuto]]) 17:33, 8 jul. 2022 (UTC) :Saluton, KuboF. Estus bone, se okazus pri tio interkonsento kun la uzantoj, kiuj ĉefe okupiĝas pri ŝablonoj kaj informkestoj. Do, temas pri Moldur, Dominik kaj mi. Ĉar mi ferios ekde morgaŭ, estus bone, se tio okazus post la 17-a de julio. - Amike --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 21:17, 8 jul. 2022 (UTC) ::Saluton, [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]]. If you need more information to make a decision, feel free to ask me. I will be available to answer you, regardless of my other tasks. [[Uzanto:Amadalvarez|Amadalvarez]] ([[Uzanto-Diskuto:Amadalvarez|diskuto]]) 06:48, 9 jul. 2022 (UTC) == You are invited to join/orginize Wikipedia Asain Month 2022 ! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2022|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2022]] Hi WAM organizers and participants! Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[:m:Wikipedia Asian Month 2022|Wikipedia Asian Month 2022]], which will take place in this November. '''For organizers:''' Here are the [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/Rules|basic guidance and regulations]] for organizers. Please remember to: # use '''[https://outreachdashboard.wmflabs.org/campaigns/wikipedia_asian_month_2022/overview/ Wikipedia Asian Month 2022 Programs & Events Dashboard.]''' , or else you and your participants’ will not be able to receive the prize from WAM team. # Add your language projects and organizer list to the [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#Communities and Organizers|meta page]] 1 week before '''your campaign start date'''. # Inform your community members WAM 2022 is coming!!! # If you want WAM team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth/ Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth twitter], or you want to share your WAM experience/ achievements on our blog, feel free to send an email to info@asianmonth.wiki. If you want to hold a thematic event that is related to WAM, a.k.a. [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#Subcontests|WAM sub-contest]]. The process is the same as the language one. '''For participants:''' Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#How to Participate in Contest|event regulations]] and [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/FAQ|Q&A information]]. Just join us! Let’s edit articles and win the prizes! '''Here are some updates from WAM team:''' # Based on the [[:m:COVID-19|COVID-19]] pandemic situation in different region, this year we still suggest all the Edit-a-thons are online, but you are more then welcome to organize local offline events. # The international postal systems are not stable, WAM team have decided to send all the qualified participants/ organizers a [[:m:Wikipedia Asian Month 2022/Barnstars|digital Barnstars]]. If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the WAM team via emailing '''info@asianmonth.wiki''' or discuss on the meta talk page. If it’s urgent, please contact the leader directly ('''reke@wikimedia.tw'''). Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2022 Sincerely yours, [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2022.10</div> </div> <!-- Message sent by User:Joycewikiwiki@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&oldid=23975688 --> == You are invited to join/orginize Wikipedia Asain Month 2022 ! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2022|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2022]] Hi WAM organizers and participants! Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[:m:Wikipedia Asian Month 2022|Wikipedia Asian Month 2022]], which will take place in this November. '''For organizers:''' Here are the [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/Rules|basic guidance and regulations]] for organizers. Please remember to: # use '''[https://outreachdashboard.wmflabs.org/campaigns/wikipedia_asian_month_2022/overview/ Wikipedia Asian Month 2022 Programs & Events Dashboard.]''' , or else you and your participants’ will not be able to receive the prize from WAM team. # Add your language projects and organizer list to the [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#Communities and Organizers|meta page]] 1 week before '''your campaign start date'''. # Inform your community members WAM 2022 is coming!!! # If you want WAM team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth/ Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth twitter], or you want to share your WAM experience/ achievements on our blog, feel free to send an email to info@asianmonth.wiki. If you want to hold a thematic event that is related to WAM, a.k.a. [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#Subcontests|WAM sub-contest]]. The process is the same as the language one. '''For participants:''' Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#How to Participate in Contest|event regulations]] and [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/FAQ|Q&A information]]. Just join us! Let’s edit articles and win the prizes! '''Here are some updates from WAM team:''' # Based on the [[:m:COVID-19|COVID-19]] pandemic situation in different region, this year we still suggest all the Edit-a-thons are online, but you are more then welcome to organize local offline events. # The international postal systems are not stable, WAM team have decided to send all the qualified participants/ organizers a [[:m:Wikipedia Asian Month 2022/Barnstars|digital Barnstars]]. If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the WAM team via emailing '''info@asianmonth.wiki''' or discuss on the meta talk page. If it’s urgent, please contact the leader directly ('''reke@wikimedia.tw'''). Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2022 Sincerely yours, [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2022.10</div> </div> <!-- Message sent by User:Joycewikiwiki@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&oldid=23975688 --> == Pri via roboto == Via roboto KuBOT ne estas aktiva kiel administranto kaj mi devos peti al stivardoj por maladministrigi tiun [[Uzanto:Fenikals|Fenikals]] ([[Uzanto-Diskuto:Fenikals|diskuto]]) 13:49, 22 jul. 2023 (UTC) :{{re|Fenikals}} La kutima vojo por administrigi kaj maladministrigi roboton estas kontakti iun burokraton de la esperanta vikipedio, kiu en kazo de neceso povas interkonsenti kun la aliaj burokratoj kiel procedi. Peti stivardon de ekster la esperanta branĉo nur estus la lasta solvo, se vere neniu burokrato reagas, ĉar ekzemple ĉiuj momente tri samtempe fortege malsanas kaj neniu sukcesas aliri iun komputilon. Kio estas burokrato, vi mem devus bone scii, ĉar vi jam en julio 2020, kaj en 2023 denove, redaktis la koncernan paĝon [[Vikipedio:Burokratoj]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:31, 5 mar. 2024 (UTC) ::Birokratoj ne povas maladminidstriĝi--[[Uzanto:Fenikals|Fenikals]] ([[Uzanto-Diskuto:Fenikals|diskuto]]) 19:07, 5 mar. 2024 (UTC) ::: Veras ke {{uzanto2|KuBOT}} de funkciigisto {{uzanto2|KuboF_Hromoslav}} ne redaktis dum pli ol 3 jaroj. <s>Tamen senadministrigo ne urĝas.</s> Kubo estas aktiva kaj fidinda uzanto, kaj la roboto povus estonte denove utili. Ankaŭ veras ke burokrato ne rajtas senadministrigi uzanton aŭ roboton. Burokrato rajtas nur forbari roboton aŭ forpreni la robotan flagon. Mi vidas [https://xtools.wmcloud.org/ec/eo.wikipedia.org/KuBOT ke la senadministrigo jam delonge estas efektivigita]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:04, 17 apr. 2024 (UTC) == Elekto de nova administranto == [[Dosiero:Wikipedia Administrator.svg|eta|100px|La balailo estas simbolo de la administrantoj.]]Saluton {{BASEPAGENAME}},</br>Mi ĵus kandidatigis [[Uzanto:Kani]]-n kiel administronton. Se vi havas tempon, bonvolu partopreni la elekton de la nova administranto ĉi tie: [[Vikipedio:Administrantoj/kandidatoj/Kani]]. En tiu paĝo, vi povas legi la kialojn de la kandidatiĝo. La kandidato jam akceptis la proponon de administrantiĝo.</br>Dankon kaj ĝis baldaŭ! Amike, — <span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''Nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 08:25, 24 jul. 2023 (UTC) == Vikivortaro == Saluton kara! Mi decidis kandidatiĝi kiel administranto je Vikivortaro. Vi povas esprimi vian opinion ĉi tie: [https://eo.wiktionary.org/wiki/Vikivortaro:Kandidatiĝoj#Dua_administranto-kandidatiĝo_RG72 ] [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:35, 15 nov. 2023 (UTC) : RG72 jam delonge havas personan problemon pri mi tute nerilata al vikioj, kaj ripete tre agreseme atakas min: [https://eo.wiktionary.org/w/index.php?title=Vikivortaro%3ADiskutejo&diff=901026&oldid=901025] [https://eo.wiktionary.org/w/index.php?title=Uzanta_diskuto%3ATaylor_49&diff=1185333&oldid=1184939 neakceptebla kondutmaniero: '''Ĉu vi mem likvidos viajn vandalaĵojn''' ... '''Ĉu vi komprenas ke vandalismo estas punenda per forbaro?''']. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:59, 16 nov. 2023 (UTC) {{rememorigilo voĉdoni nun elekti membrojn de la unua U4C 2024 05 02}} [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 23:10, 2 maj. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_2&oldid=26721207 --> == Dankon! == [[Dosiero:Barnstar 90° Congresso italiano d'esperanto.svg|eta|Itala Kongreso de Esperanto 2024]] Dankon por partopreni la [[Vikipedio:Vikipedia renkontiĝo/Itala Kongreso de Esperanto 2024|viki-kunvenon de Montecatini]]. Ĝis, ĝis! Amike, —[[uzanto:super nabla|<span style="font:1em 'Monospace'; color:#000; background: #00FA9A90; border-radius: .5em;">super nabla</span>]][[Uzanto-Diskuto:Super nabla|^'''Zzz''']] 15:22, 27 aŭg. 2024 (UTC) {{clear}} == deletion request == Hi, please be so kind and delete the vandalism on wikibooks by locked [[b:eo:Uzanto:Vikipedio estas malbona]] = [[b:eo:Specialaĵo:Kontribuoj/77.253.176.241]]. Thank you! [[Uzanto:Achim55|Achim55]] ([[Uzanto-Diskuto:Achim55|diskuto]]) 19:40, 24 nov. 2024 (UTC) == Aktualaj TEJO-aktivuloj == Saluton. Mi vidas ke vikipediaj informoj pri la membroj de la '''[[estraro de TEJO]]''' ĝis 2021 en tiu vikipedia listo estis tute bone kompletigitaj, sed ekde tiam estas multaj mankoj, kaj krome vidas ke vi momente estas tute proksima de la kunestraranoj. Ŝajnas al mi, ke pri la novaj estraranoj relative malfacilas ekhavi tre multan materialon, tial mi ne garantius ke post jaro aŭ du pri ĉiuj ruĝaj ligiloj estos faritaj kompletaj biografioj. En tia situacio multe pli bona solvo ol simple atendi la venontan jardekon estas aldoni minimumajn informojn al la koncernaj "ĝermolistoj" (ekz. pri tiuj de [[Ĝermolisto de ĉeĥaj esperantistoj|ĉeĥaj esperantistoj]], sed estas pli multaj listoj kompreneble): la nomon, plej bone naskiĝdato aŭ -jaro, bonvole se ne nepre ankaŭ naskiĝloko, nunan urbon de agado, bonvenas ankaŭ profesio, eble kun ekstera referenco, kaj kompreneble bonvenas, sed ankaŭ ne necesas, iuj indikoj pri ĉefa esperantista agado. Kvankam tiuj "kunskrapitaj" informoj ne sufiĉus por vera vikipedia artikolo kaj vikidatuma ero, ĝi tamen estas unua paŝo al ebla estonta vikipedia artikola ĝermo aŭ artikolo. Kaj per ĝi la nomoj en la listo [[estraro de TEJO]] post 2021 estos bluaj. Ĉar vi estis/estas tiom proksima al la koncernuloj, ĉu vi povus tiel ampleksigi la "ĝermoliston". Se vi pro iuj skrupuloj ne mem volus fari tion, vi povus ankaŭ sendi al mi informojn perpoŝte kaj mi povus redakti la "ĝermoliston", sed mi supozas ke ne estus al vi problemo mem fari tion. Salutas [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:45, 21 jan. 2025 (UTC) == [[Brazila Esperanto-Ligo]] == Mi sendis al vi mesaĝon pri ebla partnereco kun la brazila landa asocio. Mi ŝatus scii vian opinion pri tio. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 17:35, 22 sep. 2026 (UTC) 8p5ufxdwxn87rmi00fknwunmy0ny73z 0 202345 9480642 8573407 2026-09-23T02:03:03Z Rizbulo 263535 /* korektis ligilojn */ 9480642 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} [[admiralo|Ĉefadmiralo]] '''YAMAMOTO Isoroku''' [jamamoto] (japane 山本五十六; n. [[4-an de aprilo]] [[1884]] en [[Nagaoka]], Prefekturo Niigata, [[Japanio]]; m. [[18-an de aprilo]] [[1943]] [[Bougainville]], [[Salomon-insuloj]]) estis unu el la plej konataj japanaj armeaj gvidantoj en la [[Pacifika milito]], dum la [[Dua Mondmilito]]. == Vivo == [[Dosiero:Admiral Isoroku Yamamoto.jpg|eta|ĉefadmiralo Yamamoto Isoroku, 1943<br /><small>Portreto de Shugaku Homma</small>]] Yamamoto estis adoptita junaĝe. Lia vera familia nomo estis Takano (高野). Li finstudis en la japana Flota akademio en 1904 kaj vundiĝis en la [[Batalo de Tsushima]] dum la [[Rusa-japana milito|Rusa-Japana milito]], en 1905. Li tiam perdis du fingrojn el la maldekstra mano. Li studis de 1919 ĝis 1921 en la [[Harvarda Universitato]], poste komenciĝis lia rapida kariero. Li estis de 1925 ĝis 1928 [[ataŝeo|marataŝeo]] en [[Usono]], en 1930 vicadmiralo, en 1936 vicministro pri mararmeo, en 1939 ĉefa komandanto de la 1-a floto kaj en 1940 tiu de la unuigita floto. Admiralo Yamamoto iĝis komandanto de la tuta japana floto jam antaŭ la komenciĝo de la milito kontraŭ Usono, li komandis la floton dum 16 monatojn en la pacifika milito. Li estis respondeca pri planado de [[atako kontraŭ Pearl Harbor]] kaj aliaj postaj operacioj. Li volis elimini unuafoje la usonan transportan floton, sed tio kondukis al [[batalo de Midway]] en junio de [[1942]]. Tie perdis la japanoj kvar aviadilportajn ŝipojn kaj ilian superecon pri [[Pacifiko]]. Spite al la malvenko, Yamamoto gvidis la japanan floton ĉe [[batalo de Guadalcanal]] en la Salomonoj. Ankaŭ tio estis malvenko por la japanoj. == Morto == Kiam admiralo Yamamoto volis viziti la 18-an de aprilo 1943 nordajn Salamonojn, subpafis lian aviadilon usonaj dist-flugaj aviadiloj [[Lockheed P-38 Lightning|Lockheed P-38]], kvankam lian aviadilon defendis ses [[Mitsubishi A6M|Zero-ĉasaviadiloj]]. Kun li mortis du vicadmiraloj, lia [[sekretario]] kaj la piloto. La usona armeo kaŝaŭskultis la konvenan radioparolon de la japanoj, tiel ili precize konis la alvenan tempon de la admiralo. Li alvenis precize, ne malfruis... La japanoj cindrigis lian kadavron post du tagoj kaj ne informis pri la vera kaŭzo de la morto. Yamamoto estis nomumita ĉefadmiralo postmorte. {{Dua Mondmilito}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Yamamoto Isoroku}} [[Kategorio:Japanaj admiraloj]] q758d49cvucxzj7iav321okhdn0gr43 0 210891 9480647 9439730 2026-09-23T03:35:53Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480647 wikitext text/x-wiki {{Hiperpluredro |bildo=Hypercubecentral.svg |bildo-priskribo=[[Figuro de Schlegel]] |bildo3=8-cell-simple.gif |bildo3-priskribo=3D projekcio de 4-hiperkubo kun turnado ĉirkaŭ ebeno kiu dusekcas la figuron de antaŭo-maldekstro al malantaŭoo-dekstro kaj de supro al fundo. |bildo4=Tesseract.gif |bildo4-priskribo=3D projekcio de 4-hiperkubo kun duopa turnado ĉirkaŭ du perpendikularaj ebenoj. |speco=[[Konveksa regula plurĉelo|Regula plurĉelo]] |speco1=[[Hiperkubo]] |ĉeloj=8 [[Kubo (geometrio)|kuboj]] (4.4.4) [[Dosiero:Hexahedron.png|25ra]] |edroj=24 [[Kvadrato (geometrio)|kvadratoj]] {4} |lateroj=32 |verticoj=16 |vfiguro=([[Kvaredro|3.3.3]]) |Schl= {4,3,3}<br />{4,3}x{}<br />{4}x{4}<br />{4}x{}x{}<br />{}x{}x{}x{} |CD=[[Dosiero:CDW ring.png|(o)]][[Dosiero:CDW 4.png|4]][[Dosiero:CDW dot.png|o]][[Dosiero:CDW 3.png|3]][[Dosiero:CDW dot.png|o]][[Dosiero:CDW 3.png|3]][[Dosiero:CDW dot.png|o]]<br />[[Dosiero:CDW ring.png|(o)]][[Dosiero:CDW 4.png|4]][[Dosiero:CDW dot.png|o]][[Dosiero:CDW 3.png|3]][[Dosiero:CDW dot.png|o]][[Dosiero:CDW 2.png|2]][[Dosiero:CDW ring.png|(o)]]<br />[[Dosiero:CDW ring.png|(o)]][[Dosiero:CDW 4.png|4]][[Dosiero:CDW dot.png|o]][[Dosiero:CDW 2.png|2]][[Dosiero:CDW ring.png|(o)]][[Dosiero:CDW 4.png|4]][[Dosiero:CDW dot.png|o]]<br />[[Dosiero:CDW ring.png|(o)]][[Dosiero:CDW 4.png|4]][[Dosiero:CDW dot.png|o]][[Dosiero:CDW 2.png|2]][[Dosiero:CDW ring.png|(o)]][[Dosiero:CDW 2.png|2]][[Dosiero:CDW ring.png|(o)]]<br />[[Dosiero:CDW ring.png|(o)]][[Dosiero:CDW 2.png|2]][[Dosiero:CDW ring.png|(o)]][[Dosiero:CDW 2.png|2]][[Dosiero:CDW ring.png|(o)]][[Dosiero:CDW 2.png|2]][[Dosiero:CDW ring.png|(o)]] |grupo=B₄, [3,3,4] |duala=[[16-ĉelo]] |propraĵoj=[[konveksa aro|konveksa]] }} En [[geometrio]], la '''4-hiperkubo''' aŭ '''8-ĉelo''' estas [[plurĉelo]], la [[kvar dimensioj|kvar-dimensia]] analogo de la [[tri-dimensia spaco|tri-dimensia]] [[kubo (geometrio)|kubo]]. La 4-hiperkubo rilatas al la kubo simile al tio kiel la kubo rilatas al la [[kvadrato (geometrio)|kvadrato]]. La 4-hiperkubo estas [[konveksa regula plurĉelo]] kies rando konsistas el 8 [[kubo (geometrio)|kubaj]] [[ĉelo (geometrio)|ĉeloj]]. Ĝeneraligo de la kubo al diversaj dimensioj estas ''[[hiperkubo]]''. == Geometrio == La 4-hiperkubo povas esti konstruita per kelkaj malsamaj vojoj. * Kiel [[regula hiperpluredro]] ĝi povas esti konstruita per trioj [[kubo (geometrio)|kuboj]] falditaj kune ĉirkaŭ ĉiu rando, al ĉi tio respektivas [[simbolo de Schläfli]] ''{4,3,3}''. * 4-hiperkubo povas esti konstruita kiel 4D [[hiperprismo]] el du paralelaj kuboj, al ĉi tio respektivas opa [[simbolo de Schläfli]] ''{4,3}x{ }''. * Kiel [[duprismo]], 4-hiperkubo povas esti konstruita kiel produto de du [[kvadrato (geometrio)|kvadratoj]], al ĉi tio respektivas opa [[simbolo de Schläfli]] ''{4}x{4}''. Pro tio ke ĉiu vertico de 4-hiperkubo estas najbara al kvar lateroj, la [[vertica figuro]] de la 4-hiperkubo estas regula [[kvaredro]]. La [[duala hiperpluredro]] de la 4-hiperkubo estas [[16-ĉelo]] kun simbolo de Schläfli {3,3,4}. [[Karteziaj koordinatoj]] en [[eŭklida spaco|eŭklida 4-spaco]] de verticoj de la 4-hiperkubo kun latera longo 2 estas (±1, ±1, ±1, ±1). La 4-hiperkubo donata kiel la [[konveksa koverto]] de la verticoj. Do, ĝi konsistas de la punktoj: :<math>\{(x_1,x_2,x_3,x_4) \in \mathbb R^4 \,:\, -1 \leq x_i \leq 1 \}.</math> 4-hiperkubo estas barita per ok [[hiperebeno]]j (''x''_i = ±1). == Konstruo == [[Dosiero:Построение тессеракта.PNG]] Estu [[streko]] АВ de longo L. Sur 2-dimensia ebeno je distanco L de АВ estu paralela al ĝi streko DC, oni kunigu iliajn finojn per 2 la aliaj strekoj. Rezultiĝas kvadrato ABDC. Simile en 3-spaco je distanco L de la kvadrato ABDC estu la alia kvadrato HGEF, oni kunigu iliajn verticojn per strekoj, rezultiĝas kubo ABCDHEFG. Simile en 4-spaco je distanco L de la kubo ABCDHEFG estu la alia kubo, oni kunigu iliajn verticojn per strekoj, rezultiĝas 4-hiperkubo ABCDEFGHIJKLMNOP. === Projekcioj al 3 dimensioj === [[Dosiero:Ortaj_projekciaj_kovertoj_de_4-hiperkubo.png|220ra|eta|Projekciaj kovertoj de la 4-hiperkubo. Ĉiu ĉelo estas desegnita kun malsamaj koloraj edroj, inversigis ĉeloj estas nedesegnitaj. <br /> 1. ĉelo-unua <br /> 2. edro-unua <br /> 3. latero-unua <br /> 4. vertico-unua]] La ''ĉelo-unua'' [[paralela projekcio]] de la 4-hiperkubo en 3-dimensian spacon havas [[kubo (geometrio)|kuban]] [[projekcia koverto|koverton]]. La plej proksima kaj la plej malproksima ĉeloj projekciiĝas en la kubon, kaj la cetera 6 ĉeloj estas projekciitaj en la 6 kvadratajn edrojn de la kubo. La ''edro-unua'' paralela projekcio de la 4-hiperkubo en 3-dimensian spacon havas kvadratan prisman koverton. Alto de la prismo estas je √2 fojo pli grando ol latero de la bazo. Du paroj de ĉeloj projekciiĝas al la supra kaj suba duonoj de ĉi tiu koverto, kaj la 4 ceteraj ĉeloj projekciiĝas al la flankaj edroj. La ''latero-unua'' paralela projekcio de la 4-hiperkubo en 3-dimensian spacon havas koverton en formo de seslatera prismo. La 6 el 8 ĉeloj projekciiĝas en rombajn prismojn, kiu estas kuŝas en la seslatera prismo simile al tio kiel la edroj de la 3D kubo projekciiĝas en 6 rombojn en seslatera koverto sub vertico-unua projekcio. La 2 restaj ĉeloj projekciiĝas en bazoj de la prismo. La ''vertico-unua'' paralela projekcio de la 4-hiperkubo en 3-dimensian spacon havas [[romba dekduedro|romban dekduedran]] koverton. Estas akurate du vojoj de malkomponado de romba dekduedro en 4 kongruajn [[paralelepipedo]]j, donantaj entute 8 paralelepipedojn. La bildoj de la 4-hiperkubaj ĉeloj je ĉi tiu projekcio estas precize ĉi tiuj 8 paralelepipedoj. Ĉi tiu projekcio estas ankaŭ la tiu kun maksimuma volumeno. === Malfaldigo la 4-hiperkubo === [[Dosiero:Tesseract2.svg|eta|150ra|[[Reta pluredro]] de 4-hiperkubo]] La 4-hiperkubo povas esti malfaldita en ok kubojn, simile al tio kiel kubo povas esti malfaldita en ses kvadratojn. Malfaldaĵo de hiperpluredro estas nomata kiel reto. Estas [http://unfolding.apperceptual.com/] 261 diversaj retoj de la 4-hiperkubo. {{-}} == Bildoj == [[Dosiero:Stereographic polytope 8cell.png|200ra|maldekstra|eta|[[Rektlinia sfera projekcio]]. Lateroj estas projekciitaj sur [[3-sfero]]n]] {{-}} {| class="prettytable" |colspan=3 align=center|[[Orta projekcio|Ortaj projekcioj]] |- |[[Dosiero:Hypercubecubes.svg|200ra]] |[[Dosiero:Hypercubeorder.svg|171ra]] |[[Dosiero:Hypercubestar.svg|200ra]] |} {{-}} [[Dosiero:3D stereographic projection tesseract.PNG|400ra|maldekstra|eta|[[Stereobildo]] de 3-dimensia projekcio de 4-hiperkubo.]] {{-}} == 4-hiperkuboj en arto kaj literaturo == === Libroj === * [[Carl Sagan]] priskribas la 4-hiperkubon kun multaj detaloj uzante nemetiulajn terminojn . * En romano ''Flatland'' de [[Edwin Abbott Abbott]], 1884, hiperkubo estas imagita per la rakontanto. * [[Robert A. Heinlein]] menciis hiperkubojn en almenaŭ tri el lia [[sciencfikcio]] rakontoj. En ''“—And He Built a Crooked House—” - “—Kaj Li Konstruis Kurbiĝitan Domon—”'' (1940), li priskribis domon konstruitan kiel reto (kio estas malfaldaĵo de la ĉeloj en tri-dimensian spacon) de 4-hiperkubo. Ĝi kolapsis, iĝante realan 4-dimensian 4-hiperkubon. En de 1963 romano ''[[Glora Vojo]]'' estas ''faldkesto'', hiperdimensia paka kesto kiu estas pli granda ene ol ekstere. * Hiperkuboj kaj aliaj specoj de multdimensiaj strukturoj estas en multaj libroj de [[Rudy Rucker]]. * Hiperkubo estas uzita kiel la ĉefa maŝino en libro ''Fabrikado de homeco'' de [[Robert J. Sawyer]], . * La 4-hiperkubo estas menciita en la porinfana fantasta romano ''Ŝrumpi en tempo'' de [[Madeleine L'Engle]], kiel vojo por prezenti la koncepton de pli altaj dimensioj, sed la priskribo pli proksime similas al [[truo en spaco]]. Plue, la hiperkubo menciita en la rakonto estas 5-dimensia, ne 4-dimensia. * Romano ''Kuba Vojo'' de Piers Anthony ankaŭ esprimas 4-hiperkubon. * La dua libro de [[Alex Garland]] estas nomata kiel "4-hiperkubo: romano". * La fikciaĵo ''DC Unu Miliono'' de ''DC Comics'' montras estontan Teron en kiuj urboj okupas areoj en aldonaj dimensioj nomatajn kiel 4-hiperkuboj, lasante la planeda surfaco nedifektitan. Simila teknologio estis uzata por aktuala [[Fortreso de Soleco]] de [[Superman]] (Superhomo), kaj estas uzata kiel memora spaco en la stabejo de la originala (antaŭ ''Nula Horo'') enkarniĝo de la ''Legio de Super-Herooj''. * Libro ''Tetrarch'' de [[Ian Irvine]], la libro estas la dua el la ''The Well of Echoes Quartet''. * ''Sleeping Freshman Never Lie'' de [[David Lubar]]. 4-hiperkubo estas priskribita kiel "spiralante en alian dimension." * Klasika novelo ''Mimsy Were the Borogoves'' - ''Mimsy estis la Borogoves'' de [[Lewis Padgett]] esprimas du infanojn kiu konstruis 4-hiperkubon uzante informo de la estonto. Ili finfine sveni en alian dimension. === Vidaj artoj === * La pentrado ''Crucifixion (Corpus Hypercubus)'' - ''Krucumado (Korpuso Hiperkubo)'', de [[Salvador Dalí]], [[1954]], prezentas la krucumitan [[Jesuo Kristo]] sur la reto hiperkubo. Ĝi estas en la [[Urba Muzeo de Arto]] en [[Nov-Jorko]], [[Usono]]. === Televido kaj filmoj === * La [[televida serio]] ''[[Andromedo (TV serio)|Andromedo]]'' uzas la ''4-hiperkubajn generilojn'' kiel grafika prezenta aparato. Ĉi tiuj estas unuavice intencitaj por manipuli spaco (ankaŭ nomata kiel faza ŝovado) sed ofte kaŭzas problemojn ankaŭ kun tempo. * Signo en la televida serio ''Numb3rs'' montras modelo de 4-hiperkubo en la dua-sezona epizodo ''Rampage'', dum diskuto pri uzo de 4-dimensia perspektivo por analizi eventon. * La filmo ''Cube 2: Hypercube'' fokusas sur ok fremduloj kariolitajn en reto de koneksaj kuboj. * La filmo ''The Last Mimzy'' - ''La Lasta Mimzy'' mencias 4-hiperkubojn en listo de aliaj geometriaj figuroj kiam la infanoj estas sonĝantaj pri la ponto transa la universo, plej verŝajne omaĝe al ''Ŝrumpi en tempo'' (vidu pli supre). * Videoaj Artistoj [http://www. trl.com.au 4-hiperkubaj esploraj laboratorioj] === Negoco === * ''Tesseract Books'' - ''4-hiperkubaj Libroj'' estas elstara eldonejo de kanada sciencfikciaj libroj. La kompanio estas nun premsigno de ''Hades Publishing Inc''. * http://www. tesseractband.co.uk 4-hiperkubo bando === Videoaj ludoj === * ''Starflight'' inkluzivas 4-hiperkubon kiel aĵo kiu povis troviĝi en esplorata planedo. * ''Second Life'' - ''Dua Vivo'' havas 4-hiperkuban domon kreitan per surfaco de Seifert. [http://nwn.blogs.com/nwn/2006/06/_and_he_rezzed_.html] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070819123645/http://nwn.blogs.com/nwn/2006/06/_and_he_rezzed_.html |date=2007-08-19 }} == Hiperkuboj en komputila arkitekturo == En komputiko, la termino hiperkubo referas al specifa speco de [[paralelo komputanta|paralela komputilo]], kies proceziloj estas interkonektitaj en la sama maniero kiel verticoj de hiperkubo. Tial, ''n''-dimensia hiperkuba komputilo havas 2^''n'' procezilojn, ĉiu rekte koneksa al ''n'' aliaj procezilojn. == Vidu ankaŭ == * [[Kvara dimensio]] * [[Hiperkubo]] - La dimensia familio de hiperpluredroj: ** [[Kvadrato (geometrio)|Kvadrato]] - 2 dimensioj ** [[Kubo (geometrio)|Kubo]] - 3 dimensioj ** [[5-hiperkubo]] - 5 dimensioj ** [[6-hiperkubo]] - 6 dimensioj ** [[7-hiperkubo]] - 7 dimensioj ** [[8-hiperkubo]] - 8 dimensioj ** ... * Uniformaj plurĉeloj bazitaj sur 4-hiperkubo: ** [[Rektigita 4-hiperkubo]] ** [[Senpintigita 4-hiperkubo]] ** [[Dutranĉita 4-hiperkubo]] ** [[Laterotranĉita 4-hiperkubo]] ** [[Rektigitotranĉita 4-hiperkubo]] ** [[Edrotranĉita 4-hiperkubo]] ** [[Edroverticotranĉita 4-hiperkubo]] ** [[Entutotranĉita 4-hiperkubo]] * Aliaj regulaj hiperpluredroj ** [[Simplaĵo (geometrio)|Simplaĵo]] - plej simpla hiperpluredra familio ** [[Kruco-hiperpluredro]] - La duala familio al familio de hiperkuboj ** [[Duonvertica hiperkubo]] - familio de alternitaj hiperkuboj ** [[Listo de regulaj hiperpluredroj]] *** [[5-ĉelo]] *** [[16-ĉelo]] *** [[24-ĉelo]] *** [[120-ĉelo]] *** [[600-ĉelo]] * [[3-sfero]] == Referencoj == * H. S. M. Coxeter, ''Regulaj Hiperpluredroj'', 3-a. ed., Doveraj Eldonoj, 1973. ISBN 0-486-61480-8. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{MathWorld|titolo=4-hiperkubo|URL=Tesseract}} * {{Glossary for Hyperspace | ankro=Tesseract | titolo=4-hiperkubo}} * [http://www.polytope.de/c8.html] Regulaj hiperpluredroj de Marco Möller en R⁴ * [http://www.polychora.de/wiki/index.php?title=TES WikiChoron: 4-hiperkubo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070928165237/http://www.polychora.de/wiki/index.php?title=TES |date=2007-09-28 }} * [http://uoregon.edu/~koch/hypersolids/hypersolids.html HyperSolids] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060512045219/http://www.uoregon.edu/~koch/hypersolids/hypersolids.html |date=2006-05-12 }} estas malfermita koda programo por la ''Mac OS X'' kaj pli altaj kiu generas la kvin regulajn solidojn de tri-dimensia spaco kaj la ses regulajn plurĉelojn de kvar-dimensia spaco. * [http://www.mathcs.sjsu.edu/faculty/rucker/hypercube.htm Hiperkubo 98] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060424070622/http://www.mathcs.sjsu.edu/faculty/rucker/hypercube.htm |date=2006-04-24 }} [[Vindozo|Vindoza]] programo kiu montras animitajn hiperkubojn, de [[Rudy Rucker]] * [http://mrl.nyu.edu/~perlin/demox/Hyper.html Hejmpaĝo de Ken Perlin] - maniero por bildigi hiperkubojn, de [[Ken Perlin]] * [http://www.math.union.edu/~dpvc/math/4D/ Iu notoj pri la kvara dimensio] inkluzivas tre bonajn animitajn lernilojn pri kelkaj malsama aspektoj de la 4-hiperkubo, de [http://www.math.union.edu/~dpvc/ Davide P. Cervone] * [http://www.fano.co.uk/hypermodel/tesseract.html 4-hiperkuba animacio kun latenta volumena elimino] [[Kategorio:Plurĉeloj]] [[Kategorio:Prismosimilaĵoj]] eqkajpdiex9frxvo3u7vnzy8tpblp3q 0 218101 9480675 9459591 2026-09-23T05:51:30Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480675 wikitext text/x-wiki {{Ĝisdatigenda}} <!-- En la 26-a de oktobro 2025, Orienta Timor eniris ASEAN. La paĝo estas ĝisdatigenda ĉar ĉi tio --> {{Informkesto organizaĵo |bildo= ASEAN HQ 1.jpg |priskribo de bildo= La sidejo de ASOAN en Suda Ĝakarto, Indonezio |mapo = Association of Southeast Asian Nations (orthographic projection).svg |mteksto = Membroj de ASOAN (verda) |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}}<!--ĉikaze koordinatoj de la ĉefa sidejo--> |longitudo ={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=ID |situo sur mapo=<!--Ĝakarto--> |zomo=13 }} <!-- [[Dosiero:ASEAN members.png|eta|240ra|ASOAN-membroj en la mondo.]] [[Dosiero:Association of Southeast Asian Nations (orthographic projection).svg|eta|240ra|ASOAN-membroj en la mondoregiono.]] --> '''Asocio de Sud-Orient-Aziaj Nacioj''' ('''ASOAN''', angle ''Association of Southeast Asian Nations'', ''ASEAN'') estas [[Interregistara organizaĵo|interregista organizaĵo]] kaj politika, ekonomia, kaj kultura asocio partoprenata de dek landoj el [[Sud-Orienta Azio]]. Ĝin fondis la [[8-an de aŭgusto]] [[1967]] en [[Bangkoko]] ([[Tajlando]]) kvin landoj (nome [[Indonezio]], [[Malajzio]], [[Filipinoj]], [[Singapuro]], kaj [[Tajlando]]),<ref>Bangkok Declaration. Wikisource. [https://en.wikisource.org/wiki/Bangkok_Declaration] Alirita la 22an de Marto 2016.</ref> dum la [[malvarma milito]], por kontraŭi la [[komunismo|komunismajn]] agadojn, plibonigi la [[Ekonomia kresko|ekonomian kreskon]], la socialan [[progreso]]n, kaj la [[Kultura evoluo|socikulturan evoluadon]] inter siaj membroj, kaj stabiligi la regionon. Hodiaŭ, ĝi celas kunagadon (ekzemple por solvi regionajn problemojn havigante mekanismon por ke membraj landoj turnu sin al pacaj rimedoj, aŭ por havi pli da forto dum internaciaj interparoladoj).<ref>"ASEAN Notional Calendar 2015" (PDF). asean.org. ASEAN. Alirita la 7an de Februaro 2015.</ref><ref>Long, Simon (20a de Novembro 2014). "Asia: Safety in Numbers". [[The Economist]] (The World in 2015). [http://www.economist.com/news/21631940-asean-invites-comparison-eu-safety-numbers] Alirita la 22an de Marto 2016.</ref> Post la fondo la asocia membreco etendiĝis por inkludi [[Brunejo]]n, [[Birmo]]n, kaj la iamajn komunismajn landojn [[Kamboĝo]]n, [[Laoso]]n, kaj [[Vjetnamio]]n. ASEAN estas oficiala observanto ĉe Unuiĝintaj Nacioj.<ref>[http://asean.org/?static_post=background-overview-united-nations] Alirita la 27an de Majo 2017.</ref><ref>[https://www.un.org/en/sections/member-states/intergovernmental-organizations/index.html] Alirita la 27an de Majo 2017.</ref> Ĝia ĝenerala sekretariejo estas en [[Ĝakarto]] ([[Indonezio]]). La [[flago]] estas malhelblua kun centra ruĝa cirklo kiu enhavas flavan [[simbolo]]n de stlizita fasko da [[cerealo]]j, eble [[rizo]] kiel ofta manĝo- kaj enspezo-rimedo. La proparolanto estas [[Rodrigo Duterte]], kiel prezidento de [[Filipinoj]] kaj Ĝenerala Sekretario estas Lê Lương Minh, kiel diplomato el [[Vjetnamio]]. ASEAN kovras terareon de 4.4&nbsp;milionoj de kvadrataj kilometroj, nome 3% el la totala [[tero|terareo]] de la [[Tero]]. La teritoriaj akvoj de ASEAN kovras areon de ĉirkaŭ tri fojojn pli granda ol ties teran parton. Membraj landoj havas kombinitan loĝantaron de proksimume 625 milionoj da personoj, nome 8.8% el la tutmonda loĝantaro. En 2015, la kombinita [[Malneta enlanda produkto]] de la landoj de la organizaĵo estis kreskinta al pli ol 2.6 bilionoj da [[usona dolaro|usonaj dolaroj]]. Se ASEAN estus unusola ento, ĝi rangus kiel la sesa plej granda ekonomio en la mondo, post nur [[Usono]], [[Ĉinio]], [[Japanio]], [[Barato]] kaj [[Germanio]].<ref>ASEAN Community in Figures (ACIF) 2013 (PDF) (6a eld.). Jakarta: ASEAN. Feb 2014. p. 1. ISBN 978-602-7643-73-4. [http://asean.org/images/resources/2014/May/2.%20Feb%202014%20-%20ASEAN%20Community%20in%20Figures%202013.pdf] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20151109180158/http://www.asean.org/images/resources/2014/May/2.%20Feb%202014%20-%20ASEAN%20Community%20in%20Figures%202013.pdf|date=2015-11-09}} Alirita la 6an de Majo 2015.</ref><ref name=ACIF2013>Antaŭa situacio ĉe {{Cite book|title=ASEAN Community in Figures (ACIF) 2013|date=Feb 2014|publisher=ASEAN|location=Jakarta|isbn=978-602-7643-73-4|page=1|edition=6th|url=http://www.asean.org/images/resources/2014/May/2.%20Feb%202014%20-%20ASEAN%20Community%20in%20Figures%202013.pdf|accessdate=9a de Majo 2015|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2016-05-22|arkivurl=https://web.archive.org/web/20150904103519/http://www.asean.org/images/resources/2014/May/2.%20Feb%202014%20-%20ASEAN%20Community%20in%20Figures%202013.pdf|arkivdato=2015-09-04}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150904103519/http://www.asean.org/images/resources/2014/May/2.%20Feb%202014%20-%20ASEAN%20Community%20in%20Figures%202013.pdf |date=2015-09-04 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.asean.org/images/resources/2014/May/2.%20Feb%202014%20-%20ASEAN%20Community%20in%20Figures%202013.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-05-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20150904103519/http://www.asean.org/images/resources/2014/May/2.%20Feb%202014%20-%20ASEAN%20Community%20in%20Figures%202013.pdf |arkivdato=2015-09-04 }}</ref> ASEAN kunhavas terajn landlimojn kun [[Barato]], [[Ĉinio]], [[Bangladeŝo]], [[Orienta Timoro]], kaj [[Papuo-Nov-Gvineo]], kaj marajn landlimojn kun [[Barato]], [[Ĉinio]], [[Palaŭo]] kaj [[Aŭstralio]]. Kaj Orienta Timoro kaj Papuo-Nov-Gvineo estas apogitaj de kelkaj membroj de ASEAN por ties membreco en la organizaĵo. ASEAN establiĝis kiel platformo por azia integrado kaj kunlaborado, laborante kun aliaj aziaj landoj por helpi unuecon, prosperecon, disvolvigon kaj elteneblecon de la regiono, same kiel por laborado al solvoj de konfliktoj kaj problemoj en la regiono. Kvankam ĉefe fokuse al landoj de Azio-Pacifiko, ASEAN establis ankaŭ komunikadon kun aliaj mondopartoj, por pli bone helpi la tutmondajn pacon kaj stabilecon. La organizaĵo havas ĝenerale tutmondan reputacion defendi la bonan volon kaj diplomation inter landoj, evitante unupartiajn opiniojn aŭ decidojn, kaj defendante la principon de Ne-Interferado.<ref>{{Cite web|title=History - ASEAN {{!}} ONE VISION ONE IDENTITY ONE COMMUNITY|url=http://asean.org/asean/about-asean/history/|website=ASEAN {{!}} ONE VISION ONE IDENTITY ONE COMMUNITY}}{{404|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=http://www.straitstimes.com/asia/asean-next-50-years|titolo=Asean: Next 50 years|dato=23a de Aprilo 2017|lingvo=en|verkaĵo=The Straits Times}}</ref><ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.jpmorgan.com/country/US/EN/cib/investment-banking/trade-asean-future|titolo=ASEAN's Bright Future: Growth Opportunities for Corporates in the ASEAN Region {{!}} J.P. Morgan|lingvo=EN|verkaĵo=www.jpmorgan.com}}</ref><ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=http://www.thestar.com.my/news/regional/2017/05/09/asean-needs-to-develop-solutions-to-resolve-disputes/|titolo=‘Asean needs to develop solutions to resolve disputes’ - Regional {{!}} The Star Online}}</ref><ref>{{cite news|title=Dispute Settlement in ASEAN {{!}} Centre for International Law|url=https://cil.nus.edu.sg/dispute-settlement-in-asean/|work=cil.nus.edu.sg|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2017-05-27|arkivurl=https://web.archive.org/web/20170828191809/https://cil.nus.edu.sg/dispute-settlement-in-asean/|arkivdato=2017-08-28}} {{Citaĵo el la reto |url=https://cil.nus.edu.sg/dispute-settlement-in-asean/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2017-05-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20170828191809/https://cil.nus.edu.sg/dispute-settlement-in-asean/ |arkivdato=2017-08-28 }}</ref><ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=http://www.e-ir.info/2012/02/08/asean-and-the-principle-of-non-interference/|titolo=ASEAN and the Principle of Non-Interference|verkaĵo=E-International Relations}}</ref> == Celoj == Laŭ la ASEAN Deklaro, la celoj de ASEAN estas la jenaj:<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.asean.org/news/item/the-asean-declaration-bangkok-declaration|titolo=The Asean Declaration (Bangkok Declaration) Bangkok, 8 August 1967|alirdato=17a de Junio 2015|eldoninto=ASEAN|arkivurl=https://web.archive.org/web/20150211121705/http://www.asean.org/news/item/the-asean-declaration-bangkok-declaration|arkivdato=2015-02-11}}</ref> * Akceli la ekonomian kreskon, socialan progreson, kaj kulturan disvolviĝon en la regiono. * Helpi regionajn [[paco]]n kaj stabilecon. * Helpi kunlaboradon kaj reciprokan asistadon ĉe aferoj de komuna intereso. * Havigi asistadon unu al alia en la formo de rimedoj de trejnado kaj esplorado. * Kunlabori por la plej bona uzado de [[agrikulturo]] kaj [[industrio]] to raise the living standards of the people. * Helpi sudorientaziajn studojn. * Teni fortan, profitan kunlaboradon kun ekzistantaj internaciaj organizaĵoj kiuj havas similajn celojn.<ref>{{Cite web|title=Overview|url=http://www.asean.org/asean/about-asean/overview|website=asean.org|publisher=ASEAN|accessdate=7a de Februaro 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150217005044/http://www.asean.org/asean/about-asean/overview|archivedate=2015-02-17}}</ref> == Membroj (enirdatoj) == [[Dosiero:ASEAN Nations Flags in Jakarta 3.jpg|eta|dekstra|300ra|Flagoj de la ASEAN-membroj en [[Ĝakarto]].]] {{Div col|cols = 2}} * {{Indonezio}} (1967) * {{Malajzio}} (1967) * {{Filipinoj}} (1967) * {{Singapuro}} (1967) * {{Tajlando}} (1967) * {{Brunejo}} (1984) * {{Vjetnamio}} (1995) * {{Laoso}} (1997) * {{Birmo}} (1997) * {{Kamboĝo}} (1999) * {{Orienta Timoro}} (2025) {{Div col end}} == Historio == === Fondo === ASEAN estis antaŭata de organizaĵo formita en 1961 nomita '''Asocio de Sudorienta Azio''' ('''ASA'''), nome grupo konsistanta el Filipinoj, Malajzio, kaj Tajlando. ASEAN mem estis kreita la 8an de Aŭgusto 1967, kiam la [[Ministro pri eksteraj aferoj|Ministroj pri eksteraj aferoj]] de kvin landoj: nome Indonezio, Malajzio, Filipinoj, Singapuro, kaj Tajlando, subskribis la Deklaron de ASEAN, plej ofte konata kiel [[ASEAN Deklaro|Bankoka Deklaro]]. La kreo de ASEAN estis okazigita per komuna timo al [[komunismo]],<ref>{{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/books?visbn=0415172799&id=l07ak-yd6DAC&pg=RA1-PA311&lpg=RA1-PA311&ots=XgqmmGV3CC&dq=%22Bangkok+Declaration%22+ASEAN&ie=ISO-8859-1&output=html&sig=u2ddDhzn-yVhEn5Fwu3d8iih0OA|titolo=The Asia-Pacific Profile|aŭtoro=Bernard Eccleston, Michael Dawson, Deborah J. McNamara|jaro=1998|eldoninto=Routledge (UK)|ISBN=0-415-17279-9}}</ref> kaj sopiro al ekonomia disvolviĝo. ASEAN kreskis kiam [[Brunejo]] iĝis ties sesa membro la 7an de Januaro 1984, apenaŭ unu semajnon post akiro de sendependeco.<ref>{{cite web |title=Background Note:Brunei Darussalam/Profile:/Foreign Relations |publisher=US State Department |url=https://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2700.htm |accessdate=[[6-a de marto]] [[2007]]| archiveurl= https://web.archive.org/web/20070302131705/http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2700.htm| archivedate= 2a de Marto 2007 | deadurl= no}}</ref> === Etendo kaj plia integriĝo === ASEAN atingis pli grandan interkonsenton en la mezo de la [[1970-aj jaroj]] sekve al la ŝanĝiĝema ekvilibro de povo en [[Sudorienta Azio]] post la fino de la [[Vjetnama Milito]]. La dinamisma ekonomia kresko de la regiono dum la 1970-aj jaroj plifortigis la organizaĵon, kio ebligis al ASEAN adopti unuigitan reagon al la vjetnama invado de Kamboĝo en [[1979]]. La unua pintokunveno de ASEAN, okazinta en [[Bali]], [[Indonezio]], en [[1976]], rezultis en interkonsenton de kelkaj industriaj projektoj kaj la subskribo de [[Traktato de Amikeco]] kaj Kunlaborado, kaj Deklaron de Interkonsento. La fino de la [[Malvarma Milito]] inter [[Usono]] kaj [[Sovetunio]] ĉe la fino de la 1980-aj jaroj ebligis ke la landoj de ASEAN plenumu pli grandan politikan sendependecon en la regiono, kaj en la 1990-aj jaroj ASEAN aperis kiel ĉefa voĉo en aferoj pri regiona komerco kaj sekureco.<ref>Moon, C. (2014). ASEAN. Encyclopædia Britannica</ref> La 28an de Julio 1995, Vjetnamio iĝis la sepa membro de ASEAN.<ref>{{Cite web |url=http://www.asean.org/10098.htm |title=Vietnam in ASEAN : Toward Cooperation for Mutual Benefits |work=ASEAN Secretariat |year=2007 |accessdate=28a de Aŭgusto 2009 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110511153326/http://www.asean.org/10098.htm |archivedate=2011-05-11 }}</ref> Laoso kaj Birmo aliĝis du jarojn poste la 23an de Julio 1997.<ref name="enlargement">{{Citaĵo el libro|titolo=ASEAN Enlargement: impacts and implications|url=https://archive.org/details/aseanenlargement0000asea|aŭtoro=Carolyn L. Gates, Mya Than|jaro=2001|eldoninto=Institute of Southeast Asian Studies|ISBN=981-230-081-3}}</ref> Kamboĝo estis enironta samtempe kiel Laoso kaj Birmo, sed ties enirado estis prokrastita pro la luktoj en la interna politiko de la lando. Ĝi poste aliĝis la [[30an de aprilo]] 1999, sekve al la stabiligo de ties registaro.<ref name="enlargement" /><ref>{{Cite web |url=http://www.asean.org/3338.htm |title=Statement by the Secretary-General of ASEAN Welcoming the Kingdom of Cambodia as the Tenth Member State of ASEAN: 30 April 1999, ASEAN Secretariat |work=ASEAN Secretariat |year=2008 |accessdate=28a de Aŭgusto 2009 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110511153639/http://www.asean.org/3338.htm |archivedate=2011-05-11 }}</ref> En 1990, Malajzio proponis la kreadon de Orientazia Ekonomia organizaĵo<ref name=caucus>[http://www.asean.org/9303.htm East Asia Economic Caucus] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120302193928/http://www.asean.org/9303.htm |date=2012-03-02 }}. ASEAN Secretariat. Alirita la 14an de Marto 2007. wayback [http://www.asean.org/9303.htm date=20130724233822] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120302193928/http://www.asean.org/9303.htm |date=2012-03-02 }}</ref> komponita de membroj de ASEAN same kiel de Ĉinio, Japanio, kaj Sud-Koreio, kun la intenco kontraŭekvilibradi la kreskantan influon de Usono en [[Azia-Pacifika Ekonomia Kunlaborado]] (APEK) kaj en la azia mondoregiono kiel tuto.<ref name=oppose /><ref>[http://digital.library.unt.edu/govdocs/crs//data/1993/upl-meta-crs-66/93-633f_1993Jun30.txt?PHPSESSID=f7a7ec622077fa19bfce9ec9def6f3d9 UNT.edu], Asia's Reaction to NAFTA, Nancy J. Hamilton. CRS – [[Congressional Research Service]]. Alirita la 14an de Marto 2007.</ref> Tamen, la propono malsukcesis pro la forta opozicio fare de Usono kaj Japanio.<ref name=oppose>[http://www.asiaviews.org/?content=ger53rger567664&voices=20060125184254 Asiaviews.org], Whither East Asia? Alirita la 14an de Marto 2007. wayback [http://www.asiaviews.org/?content=ger53rger567664&voices=20060125184254 date=20141105102541]</ref><ref>[http://www.iht.com/articles/1994/07/26/caucus.php IHT.com], Japan Straddles Fence on Issue of East Asia Caucus. International Herald Tribune. Alirita la 14an de Marto 2007. wayback [http://www.iht.com/articles/1994/07/26/caucus.php date=20131112100121]</ref> Membraj ŝtatoj plu laboris por plua integriĝo, kaj la grupo de [[libera komerco]] nome ''ASEAN Plus Three'' (ASEAN Plus Tri) estis kreita en 1997. En 1992, la skemo de Komuna Efektiva Preferenca Tarifo (KEPT) estis adoptita kiel plano por starigo de tarifoj kun la celo pliigi la "kompetentecan avantaĝon de la regiono kiel produktobazo regata de la monda merkato". Tiu legaro agus kiel kadro por la ASEAN Liberkomerca Areo (AFTA). AFTA estas interkonsento de membraj landoj koncerne lokan fabrikadon en ASEAN landoj. La AFTA interkonsento estis subskribita la 28an de Januaro 1992 en Singapuro.<ref name="AFTA">{{Cite web |url=http://www.asean.org/12375.htm |title=Agreement on the Common Effective Preferential Tariff Scheme for the ASEAN Free Trade Area, Singapore, 28a Jan 1992 |publisher=Asean.org |accessdate=21a de Decembro 2008 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090414223453/http://www.asean.org/12375.htm |archivedate=2009-04-14 }}</ref> Post la Orientazia Financa Krizo de 1997, revivigo de la malajzia propono, konata kiel Ĉiang Mai Iniciato, estis organizita en [[Ĉiang Mai]], Tajlando. Ĝi alvokis por pli bona integrado de la ekonomioj de ASEAN same kiel tiuj de la landoj de ''ASEAN Plus Three'', nome Ĉinio, Japanio, kaj Sud-Koreio. La bloko ankaŭ fokusigis al paco kaj stabileco en la regiono. La [[15an de decembro]] [[1995]], estis subskribita la Traktato de Sudorientazia Zono sen nukleaj armiloj kun la intenco turni Sudorientan Azion en [[Zono sen nukleaj armiloj|Zonon sen nukleaj armiloj]]. La traktato efikiĝis el la [[28a de marto|28a de Marto]] [[1997]] post kiam ĉiuj escepte unu el la membraj ŝtatoj estis ratifinta ĝin. Ĝi iĝis tute efektiva la 21an de Junio 2001 post Filipinoj ratifis ĝin, efektive malpermesante ĉiujn atomajn armilojn en la regiono.<ref name="NWFZ">[http://disarmament.un.org/TreatyStatus.nsf/Bangkok%20Treaty%20(in%20alphabetical%20order)?OpenView Bangkok Treaty (in alphabetical order)] ĉe [[Oficejo de Unuiĝintaj Nacioj por Malarmadaj Aferoj|UNODA]] Unuiĝintaj Nacioj. Alirita la 4an de Septembro 2008. wayback [http://disarmament.un.org/TreatyStatus.nsf/Bangkok%20Treaty%20(in%20alphabetical%20order)?OpenView] dato 2014-07-03-23,23,34</ref> === Ĉarto === [[Dosiero:ASEAN HQ 1.jpg|eta|dekstra|300ra|La Sekretariejo de ASEAN ĉe Jalan Sisingamangaraja No.70A, Suda [[Ĝakarto]], Indonezio.]] La 15an de Decembro 2008, la membroj de ASEAN kunsidis en la Indonezia ĉefurbo de [[Ĝakarto]] por lanĉi [[ĉarto]]n, subskribita en Novembro 2007, kun la celo alproksimiĝi al "komunumo laŭ stilo de [[Eŭropa Unio|EU]]".<ref name=AFPCharter>{{cite news|url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5gT16o2eXYrGL-35uoUD0fKcRPlDw|title='Momentous' day for ASEAN as charter comes into force|agency=Agence France-Presse |date=15a de Decembro 2008|accessdate=16a de Decembro 2008| archiveurl= https://web.archive.org/web/20090114201405/https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5gT16o2eXYrGL-35uoUD0fKcRPlDw| archivedate= 14a de Januaro 2009 | deadurl= no}}</ref> La ĉarto faris ASEAN jura ento kaj celis krei unusolan areon por [[libera komerco]] por tiu mondoregiono kiu enhavas 500 milionojn da personoj. Prezidento de [[Indonezio]] [[Susilo Bambang Yudhoyono]] asertis: "Tiu estas mejloŝtona disvolvigo kiam ASEAN estas plifortigante, integrante, kaj transformante sin en komunumo. Tio estas atingita dum ASEAN serĉas pli fortan rolon en aziaj kaj tutmondaj aferoj samtempe kiam la internacia sistemo estas spertante tertremajn ŝanĝojn". Reference al la [[klimata ŝanĝo]] kaj al la ekonomia agitiĝo, li konkludis: "Sudorienta Azio ne estas plu la akre dividita, milit-ŝirita regiono kia ĝi estis en la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj". La [[Financa krizo de 2008|tutmonda financa krizo de 2008]] estis rigardata kiel minaco al la celoj konsideritaj de la ĉarto,<ref name=ReutersCharter>{{cite news|url=http://in.reuters.com/article/worldNews/idINIndia-37031520081215|title=ASEAN launches charter under shadow of crisis|authors=Olivia Rondonuwu and Suhartono, Harry|agency=Reuters|date=15a de Decembro 2008|accessdate=16a de Decembro 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081220192555/http://in.reuters.com/article/worldNews/idINIndia-37031520081215|archivedate=20a de Decembro 2008|deadurl=no}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081220192555/http://in.reuters.com/article/worldNews/idINIndia-37031520081215 |date=2008-12-20 }}</ref> kaj ankaŭ priskribis la ideon de proponita korpuso de [[homaj rajtoj]] kiu estu studita en estonta pintokunsido de Februaro 2009. Tiu propono okazigis polemikon, ĉar tiu korpuso ne havis la povon meti sankciojn aŭ puni landojn kiuj kontraŭas la civitanajn rajtojn kaj tiel ĝi restos limigita en sia efiko.<ref name=IHTCharter>{{cite news|title=ASEAN charter comes into force |url=http://www.iht.com/articles/ap/2008/12/15/asia/AS-ASEAN-Charter.php |accessdate=12a de Majo 2015 |work=International Herald Tribune |agency=Associated Press |date=15a de Decembro 2008 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090210032138/http://iht.com/articles/ap/2008/12/15/asia/AS-ASEAN-Charter.php |archivedate=10a de Februaro 2009 }}</ref> La korpuso estis establita poste en 2009 kiel Interregistara Komitato pri Homaj Rajtoj de ASEAN (AICHR). En Novembro 2012, tiu komitato adoptis la Deklaron pri Homaj Rajtoj de ASEAN.<ref>{{cite news|last1=Wong|first1=Chun Han|title=Asean Human-Rights Pledge Leaves Critics Cool|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424127887323353204578126803863141948|accessdate=8a de Februaro 2015|work=Wall Street Journal Asia|date=18a de Novembro 2012}}</ref> === La Vojo ASEAN === La 'Vojo ASEAN' referencas al la metodologio aŭ alproksimiĝo solvi aferojn kiuj respektu la kulturajn normigojn de Sudorienta Azio. Masilamani kaj Peterson resumas ĝin jene:<blockquote> Labor-procezo aŭ stilo kiu estas neformala kaj persona. Politikfarantoj konstante uzas kompromispn, interkonsenton, kaj konsultadon en la neformala decid-fara procezo... tiu super ĉiuj prioritatoj konsento-bazita, ne-konflikta vojo direkti problemojn. Trankvila diplomatio permesas al la estroj de ASEAN komuniki sen porti diskutojn en la publikan rigardon. Membroj evitas la honton kiuj povas konduki al plia konflikto.<ref name=Masilamani>{{Cite journal|last1=Masilamani|first1=Logan|last2=Peterson|first2=Jimmy|title=The "ASEAN Way": The Structural Underpinnings of Constructive Engagement|journal=Foreign Policy Journal|date=15a de Oktobro 2014|url=http://www.foreignpolicyjournal.com/2014/10/15/the-asean-way-the-structural-underpinnings-of-constructive-engagement/|accessdate=12a de Majo 2015}}</ref></blockquote> Oni diris ke la meritoj de la Vojo ASEAN povus "esti utile aplikita al la administrado de tutmondaj konfliktoj". Tamen, kritikoj argumentis ke tia alproksimiĝo povas esti aplikita nur al aziaj landoj je specifaj kulturaj normigoj kaj komprenoj ĉefe pro diferenco en pens-maniero kaj nivelo de streĉiteco<ref>{{Cite web|last1=Goh|first1=Gillian|url=http://www.stanford.edu/group/sjeaa/journal3/geasia1.pdf|title=The 'ASEAN Way'; Non-Intervention and ASEAN's Role in Conflict Management|journal=Stanford Journal of East Asian Affairs|format=PDF|pages=113–18|volume=3|issue=1|date=Spring 2003|accessdate=[[2-a de marto]] [[2003]]|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2017-05-27|arkivurl=https://web.archive.org/web/20130626113326/http://www.stanford.edu/group/sjeaa/journal3/geasia1.pdf|arkivdato=2013-06-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130626113326/http://www.stanford.edu/group/sjeaa/journal3/geasia1.pdf|archivedate=2013-06-26}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.stanford.edu/group/sjeaa/journal3/geasia1.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2017-05-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130626113326/http://www.stanford.edu/group/sjeaa/journal3/geasia1.pdf |arkivdato=2013-06-26 }}</ref>:pp 113–118. [[Dosiero:Rodrigo Duterte and Laotian President Bounnhang Vorachith (cropped).jpg|eta|160ra|Rodrigo Duterte estas estro de ASEAN kaj estis akuzita de korupto kaj eksterleĝaj krimoj.]] Kritikoj plendas ke la Vojo ASEAN emfazas al konsultado, interkonsento, kaj ne-interfero, kio devigas la organizaĵon adopti nur tiujn politikojn kiuj plenumas la plej malaltan komunan denominatoron. Decidfarado pere de interkonsento postulas ke la membroj intervidiĝas antaŭ ASEAN povas moviĝi antaŭen al afero. Membroj povas ne havi komunan koncepton de la signifo de la Vojo ASEAN. Birmo, Kamboĝo, kaj Laoso emfazas al la prioritato de ne-interfero dum pli antikvaj membraj landoj fokusas al kunlaborado kaj kunordigado. Tiuj diferencoj malhelpas la klopodojn por trovi komunajn solvojn al partikularaj aferoj, sed ankaŭ malfacilas por determini kiam la kolektiva agado estas taŭga en difinita situacio.<ref name=Leviter>{{Cite journal|last1=Leviter|first1=Lee|title=The ASEAN Charter: ASEAN Failure or Member Failure?|journal=New York University Journal of International Law and Politics|date=2010|volume=43|pages=159–210|accessdate=20a de Majo 2015}}</ref>: pp 161–163. Aliaj kritikistoj rigardas la precizajn okazojn de atakoj kontraŭ la homaj rajtoj en multaj landoj membroj de ASEAN, kontraŭ kio la organizaĵo faras aŭ povas fari nenion pro sia netrudema konduto. Tiele kontrastas ke en 2017 la proparolanto (''chairman'') de ASEAN estas precize [[Rodrigo Duterte]], nome prezidento de Filipinoj, kiuj estis ofte akuzita de korupto kaj eksterleĝaj krimoj. Fakte la politika sukceso de Duterte estis helpata de sia esprimita subteno al la eksterjura mortigado de [[drogo]]konsumantoj kaj de aliaj [[krimo|krimuloj]].<ref>"Philippine death squads very much in business as Duterte set for presidency". Reuters. 26a de Majo, 2016. [http://www.reuters.com/article/us-philippines-duterte-killings-insight-idUSKCN0YG0EB] Alirita la 27an de Majo, 2017. "Duterte's loud approval for hundreds of execution-style killings of drug users and criminals over nearly two decades helped propel him to the highest office of a crime-weary land."</ref> Laŭ [[Reuters]], grupoj por [[homaj rajtoj]] dokumentis ĉirkaŭ 1 400 eksterleĝajn murdojn fare de porpolicaj grupoj okazintaj en [[Davao]] inter 1998 kaj Majo 2016; la viktimoj estis ĉefe drogokonsumantoj, malgravaj krimuloj kaj [[stratinfano]]j.<ref>"Philippine death squads very much in business as Duterte set for presidency". Reuters. 26a de Majo, 2016. [http://www.reuters.com/article/us-philippines-duterte-killings-insight-idUSKCN0YG0EB] Alirita la 27an de Majo, 2017. "Human rights groups have documented at least 1,400 killings in Davao that they allege had been carried out by death squads since 1998. Most of those murdered were drug users, petty criminals and street children."</ref> Duterte foj konfirmis kaj foje malkonfirmis sian partoprenon en tiuj murdoj.<ref>"Philippines senator who branded President Duterte 'serial killer' arrested". The Guardian. 23a de Februaro 2017. [https://www.theguardian.com/world/2017/feb/24/philippines-senator-leila-de-lima-president-duterte-serial-killer-faces-arrest] Alirita la 27an de Majo, 2017.</ref> Kontraŭ tio ASEAN faras nenion, krome ĉar ĝi estas iel estrita de la propra Duterte. === ASEAN Plus Tri === [[Dosiero:ASEAN with Plus 3 and Plus 6.png|eta|400ra|dekstra|La 16 membraj landoj de la Regiona Kompleta Ekonomia Partnereco RKEP <br /> <span style="color:#1743a6">'''Malhelblua'''</span>: ASEAN <br /> <span style="color:#6330d5">'''Purpura'''</span>: [[ASEAN#ASEAN Plus Tri|ASEAN Plus Tri]] <br /> <span style="color:#0d63ac">'''Verdecblua'''</span>: [[ASEAN#ASEAN Plus Ses|ASEAN Plus Ses]].]] La estroj de ĉiu lando sentis la neceson plue integri la landojn en la regiono. Komence en 1997, la bloko startis kreadi organizaĵojn kun la intenco atingi tiun celon. "ASEAN Plus Tri" estis la unua el tiuj kaj estis kreata por plibonigi la ekzistantajn ligilojn kun la [[Ĉinio|Popola Respubliko Ĉinio]], [[Japanio]], kaj [[Sud-Koreio]]. Tio estis sekvata de la eĉ pli granda [[Orient-Azia Pintkunveno]] (''East Asia Summit'', (EAS)), kiu inkludis landojn de ASEAN Plus Tri nome [[Barato]], [[Aŭstralio]], [[Novzelando]]. Tiu nova grupo agadis kiel antaŭkondiĉo por la planita Orient-Azia Komunumo kiu estis supozeble modelita laŭ la nune forpasinta [[Eŭropa Komunumo]]. La Grupo de Elstaruloj de ASEAN estis kreita por studi la eblajn sukcesojn kaj malsukcesojn de tiu politiko same kiel la eblon skizi [[ĉarto]]n de ASEAN. En 2006, ASEAN ricevis la statuson de observantoj ĉe la [[Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj]].<ref>[http://globalnation.inquirer.net/news/news/view_article.php?article_id=28822 RP resolution for observer status in UN assembly OK'd], ''[[Philippine Daily Inquirer]]'', 13a de Marto 2007. webarchive [https://web.archive.org/web/20100826051047/http://globalnation.inquirer.net/news/news/view_article.php?article_id=28822] 26a de Aŭgusto 2010</ref> Reage, la organizaĵo havigis la statuson de "dialoga partnero" al la UN.<ref>{{cite news |title=Philippines to Represent ASEAN in UN Meetings in NY, Geneva |url=http://asia.news.yahoo.com/070307/4/2ykdn.html |publisher=Yahoo! News |date=7a de Marto 2007 |accessdate=13a de Marto 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070312113724/http://asia.news.yahoo.com/070307/4/2ykdn.html |archivedate=12a de Marto 2007 |deadurl=no |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2017-05-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20070312113724/http://asia.news.yahoo.com/070307/4/2ykdn.html |arkivdato=2007-03-12 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070312113724/http://asia.news.yahoo.com/070307/4/2ykdn.html |date=2007-03-12 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://asia.news.yahoo.com/070307/4/2ykdn.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2017-05-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20070312113724/http://asia.news.yahoo.com/070307/4/2ykdn.html |arkivdato=2007-03-12 }}</ref> === ASEAN Plus Ses === ASEAN iĝis ASEAN Plus Ses kun aldonaj landoj: nome Aŭstralio, Novzelando kaj Barato. Kodigo de la rilatoj inter tiuj landoj vidis progreson pere de la disvolvigo de la [[Regiona Ampleksa Ekonomia Partnereco]] ("Regional Comprehensive Economic Partnership", RCEP), nome proponita interkonsento por [[libera komerco]] inkludante la 16 landojn de ASEAN plus ses. RCEP ebligus parte al la membroj protekti lokajn sektorojn kaj doni plian tempon por plenumi la celon por disvolvigitaj landaj membroj.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.straitstimes.com/asia/east-asia/tpp-rcep-ftaap-a-users-guide-to-alphabet-soup-of-trade-deals|titolo=TPP, RCEP, FTAAP - a user's guide to alphabet soup of trade deals|dato=20a de Novembro, 2016}}</ref> == Ekonomio == [[Dosiero:GDP PPP 2021 Selection.svg|lang=en|270ra|eta|Selekto de informo pri [[MEP]] PDP (por dungita persono) en pintaj 10 landoj kaj blokoj sen partikulara ordo.]] === Ĝenerale === ASEAN estis konstruita sur tri pilieroj:<ref name=Overview>{{Cite web|title=Overview|url=http://www.asean.org/asean/about-asean/overview|website=ASEAN|publisher=Association of Southeast Asian Nations|accessdate=15a de Februaro 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150217005044/http://www.asean.org/asean/about-asean/overview|archivedate=2015-02-17}}</ref> la Politik-Sekureca Komunumo de ASEAN (ASEAN Political-Security Community, APSC),<ref name="APSC-FS">{{Cite book|title=Fact Sheet ASEAN Political-Security Community (APSC)|date=Junio 2013|publisher=ASEAN Secretariat|location=Ĝakarto|isbn=978-602-7643-49-9|url=http://www.asean.org/images/2013/factsheet/2013%20(6.%20Jun)%20-%20APSC.pdf|accessdate=15a de Februaro 2015|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2017-05-27|arkivurl=https://web.archive.org/web/20150904103519/http://www.asean.org/images/2013/factsheet/2013%20(6.%20Jun)%20-%20APSC.pdf|arkivdato=2015-09-04}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150904103519/http://www.asean.org/images/2013/factsheet/2013%20(6.%20Jun)%20-%20APSC.pdf |date=2015-09-04 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.asean.org/images/2013/factsheet/2013%20(6.%20Jun)%20-%20APSC.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2017-05-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20150904103519/http://www.asean.org/images/2013/factsheet/2013%20(6.%20Jun)%20-%20APSC.pdf |arkivdato=2015-09-04 }}</ref> La Ekonomia Komunumo de ASEAN, (''ASEAN Economic Community'', AEC),<ref name="AEC-FS">{{Cite book|title=Fact Sheet ASEAN Economic Community (AEC)|date=Junio 2013|publisher=ASEAN Secretariat|location=Ĝakarto|isbn=978-602-7643-50-5|url=http://www.asean.org/images/2013/factsheet/2013%20(6.%20Jun)%20-%20AEC.pdf|accessdate=15a de Februaro 2015|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2017-05-27|arkivurl=https://web.archive.org/web/20150904103519/http://www.asean.org/images/2013/factsheet/2013%20(6.%20Jun)%20-%20AEC.pdf|arkivdato=2015-09-04}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150904103519/http://www.asean.org/images/2013/factsheet/2013%20(6.%20Jun)%20-%20AEC.pdf |date=2015-09-04 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.asean.org/images/2013/factsheet/2013%20(6.%20Jun)%20-%20AEC.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2017-05-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20150904103519/http://www.asean.org/images/2013/factsheet/2013%20(6.%20Jun)%20-%20AEC.pdf |arkivdato=2015-09-04 }}</ref> kaj la Soci-Kultura Komunumo de ASEAN, (''ASEAN Socio-Cultural Community'', ASCC).<ref name="ASCC-FS">{{Cite book|title=Fact Sheet of ASEAN Socio-Cultural Community (ASCC)|date=Junio 2013|publisher=ASEAN Secretariat|location=Ĝakarto|isbn=978-602-7643-51-2|url=http://www.asean.org/images/2013/factsheet/2013%20(6.%20Jun)%20-%20ASCC.pdf|accessdate=15a de Februaro 2015|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2017-05-27|arkivurl=https://web.archive.org/web/20150904103519/http://www.asean.org/images/2013/factsheet/2013%20(6.%20Jun)%20-%20ASCC.pdf|arkivdato=2015-09-04}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150904103519/http://www.asean.org/images/2013/factsheet/2013%20(6.%20Jun)%20-%20ASCC.pdf |date=2015-09-04 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.asean.org/images/2013/factsheet/2013%20(6.%20Jun)%20-%20ASCC.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2017-05-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20150904103519/http://www.asean.org/images/2013/factsheet/2013%20(6.%20Jun)%20-%20ASCC.pdf |arkivdato=2015-09-04 }}</ref> ASEAN serĉis ekonomian integradon pere de la kreado de AEC fine de 2015. Tio establis la funkciadon de [[komuna merkato]].<ref name="asil1">Sim, Edmund "Introduction to the ASEAN Economic Community", https://web.archive.org/web/20120218183029/http://www.asil.org/aseanevent/Sim_Intro_to_ASEAN.pdf</ref> La averaĝa ekonomia kresko de la landoj membroj de ASEAN dum 1989–2009 estis inter 3.8% kaj 7%. Tiu ekonomia kresko estis pli granda ol la averaĝa kresko de [[Azia-Pacifika Ekonomia Kunlaborado]] (''Asia-Pacific Economic Cooperation'', APEC), kiu estis 2.8%.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.thejakartapost.com/news/2011/05/11/asean-economies-past-and-future.html|titolo=ASEAN economies past and future|alirdato=8a de Aŭgusto 2011|dato=29a de Julio 2011|verko=[[The Jakarta Post]]}}</ref> La Liberkomerca Areo de ASEAN, (''ASEAN Free Trade Area'', AFTA), kiu estis establita la 28an de Januaro 1992,<ref name="AFTA" /> inkludas la funkciadon de Komuna Efektiva Prefera Tarifo (''Common Effective Preferential Tariff'', CEPT) por helpi la liberan fluon de varoj inter la ŝtatoj membroj.<ref name="asil1"/> Kiam la interkonsento por AFTA estis dekomence subskribita, ASEAN havis nur ses membrojn: nome Brunejo, Indonezio, Malajzio, Filipinoj, Singapuro, kaj Tajlando. Vjetnamio aliĝis en 1995, Laoso kaj Birmo en 1997, kaj Kamboĝo en 1999. La novalvenintoj ne tute plenumis la devojn de AFTA, sed ili estas oficiale konsiderataj parto de AFTA ĉar oni postulis al ili subskribi la interkonsenton antaŭ eniri en ASEAN, kaj ili ricevis pli longajn limdatojn por eniri en la devoj por malpliigo de tarifoj de AFTA.<ref>{{Cite web|url=http://www.asean.org/12021.htm |title=Overview |publisher=ASEAN |accessdate=21a de Decembro 2008 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081022142043/http://www.asean.org/12021.htm |archivedate=22a de Oktobro 2008 }}</ref> La venontaj paŝoj estas krei la jenon: unusola merkato kaj produktada bazo, konkurenca ekonomia regiono, regiono de egaleca ekonomia disvolvigo, kaj regiono kiu estu tute integrata en la tutmonda ekonomio. Ekde 2007, la landoj de ASEAN laŭgrade malaltigis siajn importajn impostojn al la membrolandoj. La celo estis nulaj importimpostoj por ĉirkaŭ 2016.<ref>{{Cite web |title=ASEAN Economic Community (AEC) |url=http://www.miti.gov.my/cms/content.jsp?id=com.tms.cms.article.Article_b5e22087-c0a81573-aba0aba0-ab12873b |website=Ministry of International Trade and Industry (Malaysia) |accessdate=12a de Februaro 2015 |date=24a de Aprilo 2013 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140820145429/http://www.miti.gov.my/cms/content.jsp?id=com.tms.cms.article.Article_b5e22087-c0a81573-aba0aba0-ab12873b |archivedate=20a de Aŭgusto 2014 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2017-05-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140820145429/http://www.miti.gov.my/cms/content.jsp?id=com.tms.cms.article.Article_b5e22087-c0a81573-aba0aba0-ab12873b |arkivdato=2014-08-20 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140820145429/http://www.miti.gov.my/cms/content.jsp?id=com.tms.cms.article.Article_b5e22087-c0a81573-aba0aba0-ab12873b |date=2014-08-20 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.miti.gov.my/cms/content.jsp?id=com.tms.cms.article.Article_b5e22087-c0a81573-aba0aba0-ab12873b |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2017-05-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140820145429/http://www.miti.gov.my/cms/content.jsp?id=com.tms.cms.article.Article_b5e22087-c0a81573-aba0aba0-ab12873b |arkivdato=2014-08-20 }}</ref> En Februaro 2016, tiama usona prezidanto [[Obama]] iniciatis la inaŭguran kunsidopinton de la US-ASEAN ĉe Sunnylands, Rancho Mirage, [[Kalifornio]], por pli proksima engaĝiĝo kun ASEAN, dum la ekonomia kaj komerca kresko de Ĉinio estis bremsanta. Oni studis ankaŭ la aferon de la teritoriaj disputoj en la [[Sudĉina Maro]]. Tamen, en fina kuna deklaro, nome la ''Sunnylands Declaration'' ne aludis al la [[Sudĉina Maro]] laŭ ties nomo, kaj anstataŭe alvokis por: "respekto por la suvereneco de ĉiu lando kaj por la internacia juro". Analizistoj kredas ke tiaj paroloj indikis dividojn ene de la grupo pri kiel respondi al la mara strategio de Ĉinio.<ref>[http://thediplomat.com/2016/02/obama-unveils-new-asean-economic-initiative-at-sunnylands-summit/ Obama Unveils New ASEAN Economic Initiative at Sunnylands Summit | The Diplomat], 18a de Februaro 2016</ref><ref>[http://globalnation.inquirer.net/136634/us-seeking-stronger-trade-ties-with-asean US seeking stronger trade ties with Asean | Inquirer Global Nation], 17a de Februaro 2016</ref> La landoj de ASEAN havas multajn ekonomiajn zonojn (industriaj areoj, eko-industriaj parkoj, specialaj ekonomiaj zonoj, teknologiaj areoj, kaj plinovigaj distriktoj). UNIDO Viet Nam (''[[UN Industrial Development Organization|United Nations Industrial Development Organization]]'') kompilis en 2015 liston de ekonomiaj zonoj en la Ekonomia Komunumo de ASEAN en informo titolita "[https://www.unido.org/fileadmin/user_media_upgrade/Resources/Publications/UCO_Viet_Nam_Study_FINAL.pdf Economic Zones in the ASEAN] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200930053234/https://www.unido.org/sites/default/files/2015-08/UCO_Viet_Nam_Study_FINAL_0.pdf |date=2020-09-30 }}" verkita de Arnault Morisson. === Interna merkato === Ĉirkaŭ fino de 2015, ASEAN planis establi la funkciadon de [[komuna merkato]] bazite sur la kvar liberoj de la [[Eŭropa Unio]]. Tiu unusola merkato certigu la liberan fluon de varoj, servoj, kapabla laborforto, kaj [[kapitalo]]. Ĝis la fino de 2010, intra-ASEAN komerco estis ankoraŭ malalta. Komerco estis ĉefe de eksportoj al landoj ekster la regiono, kun la escepto de Laoso kaj Birmo, kies ekstera komerco estis ASEAN-orientita, kun 80% kaj 50% respektive el ties eksportado iranta al aliaj ASEAN landoj.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.antaranews.com/en/news/77403/asean-feared-to-become-multinational-companies-market-only|titolo=ASEAN feared to become multinational companies market only|dato=10a de Novembro 2011|verko=Anatara News}}</ref> En 2009, la farita [[rekta eksterlanda investado]] (REI) estis de 37.9 mil milionoj da usonaj dolaroj kaj pliiĝis duoble en 2010 al 75.8 mil milionoj da usonaj dolaroj. 22% el la REI venis el la [[Eŭropa Unio]], sekve de landoj de ASEAN (16%), kaj de Japanio kaj de Usono. La Kadra Interkonsento pri Komerco en Servoj de ASEAN, (''ASEAN Framework Agreement on Trade in Services'', AFAS) estis adoptita en la Pintokunsido de ASEAN Summit en Bankoko en Decembro 1995.<ref>{{Cite web|url=http://www.asean.org/6628.htm |title=ASEAN Framework Agreement on Services (1995) |publisher=ASEAN |accessdate=21a de Decembro 2008 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091226223120/http://www.asean.org/6628.htm |archivedate=26a de Decembro 2009 }}</ref> Laŭ AFAS, le ŝtatoj membroj de ASEAN eniris en sinsekvaj sesioj da negocado por liberigi la komercon en servoj kun la celo submeti pli kaj pli altajn nivelojn de engaĝiĝo. Nuntempe, ASEAN konkludis sep seriojn da engaĝiĝoj laŭ AFAS.<ref>{{Cite web|url=http://www.asean.org/6626.htm |title=Overview |publisher=ASEAN |accessdate=21a de Decembro 2008 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110206130652/http://www.asean.org/6626.htm |archivedate=6a de Februaro 2011 }}</ref> ==== Libera fluo de kapabla laborforto ==== La Reciprokaj Agnoskaj Interkonsentoj (''Mutual Recognition Agreements'', MRAs) estis interkonsentitaj fare de ASEAN por ok profesioj: kuracistoj, dentistoj, flegistoj, arkitektoj, inĝenieroj, kalkulistoj, vorkinspektistoj, kaj turismaj profesiuloj. Individuoj de tiuj profesioj estos liberaj labori en ajna landon de ASEAN ekde la AEC venis en validiĝo la 31an de Decembro 2015.<ref>{{cite news|last1=Buranasomphop|first1=Duangkamol|title=Asean 2015: Free movement of labour|url=http://en.aectourismthai.com/content1/1411|accessdate=11a de Majo 2015|publisher=AEC Tourism Thailand|date=14a de Junio 2014}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150518070624/http://en.aectourismthai.com/content1/1411 |date=2015-05-18 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://en.aectourismthai.com/content1/1411 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2017-05-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20150518070624/http://en.aectourismthai.com/content1/1411 |arkivdato=2015-05-18 }}</ref> Kandidatoj devas esti gradigitaj kaj agnoskitaj profesiuloj en tiuj kampoj en siaj devenlandoj. Ili povas translokiĝi al aliaj landoj de ASEAN por praktiki, sed ili devas pasi la ekzamenon por permesilo de tiu lando. En Tajlando, ekzamenoj por permesilo okazos en la [[Taja lingvo]]. Aldone, oni ne povas esti sendependa praktikanto. Ajna eksterlanda profesiulo intence labori devas kunlabori kun loka negoco. Pro tiaj malhelpoj, estas malverŝajna ke estos baldaŭ gravaj migroj de profesiuloj.<ref>{{Cite web|title=Why the AEC in 2015 Will Lead to Few Changes in Thailand|url=http://www.norcham.com/news/why-the-aec-in-2015-will-lead-to-few-changes-in-thailand|website=Thai-Norwegian Chamber of Commerce|accessdate=12a de Majo 2015|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2017-05-27|arkivurl=https://web.archive.org/web/20150518093814/http://www.norcham.com/news/why-the-aec-in-2015-will-lead-to-few-changes-in-thailand|arkivdato=2015-05-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518093814/http://www.norcham.com/news/why-the-aec-in-2015-will-lead-to-few-changes-in-thailand|archivedate=2015-05-18}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.norcham.com/news/why-the-aec-in-2015-will-lead-to-few-changes-in-thailand |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2017-05-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20150518093814/http://www.norcham.com/news/why-the-aec-in-2015-will-lead-to-few-changes-in-thailand |arkivdato=2015-05-18 }}</ref> Studo de la [[Universitato Ĉulalonkon]] antaŭdiris ke la plej [[Industrilando|disvolviĝintaj landoj]] povos profiti plej el la libera fluo de profesiuloj.<ref>{{cite news|title=Concern over free flow of labour after AEC starts|url=http://www.nationmultimedia.com/national/Concern-over-free-flow-of-labour-after-AEC-starts-30238365.html|accessdate=11a de Majo 2015|work=The Nation|date=13a de Julio 2014|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2017-05-27|arkivurl=https://web.archive.org/web/20150518102622/http://www.nationmultimedia.com/national/Concern-over-free-flow-of-labour-after-AEC-starts-30238365.html|arkivdato=2015-05-18}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150518102622/http://www.nationmultimedia.com/national/Concern-over-free-flow-of-labour-after-AEC-starts-30238365.html |date=2015-05-18 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.nationmultimedia.com/national/Concern-over-free-flow-of-labour-after-AEC-starts-30238365.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2017-05-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20150518102622/http://www.nationmultimedia.com/national/Concern-over-free-flow-of-labour-after-AEC-starts-30238365.html |arkivdato=2015-05-18 }}</ref> === Libera komerco === La iniciatoj por la [[libera komerco]] en ASEAN estas plenumitaj fare de la plibonigo de la Interkonsento pri Varkomerco de ASEAN, (''ASEAN Trade in Goods Agreement'', ATIGA) kaj la Interkonsento pri Doganoj. Tiuj interkonsentoj estas subtenitaj de la laboro farita de kelkaj sektoroj por plani kaj plenumi la decidojn pri la libera komerco, gvidite de la antaŭvidoj kaj postuloj de la ATIGA kaj de la Interkonsento pri Doganoj. La progreso farita de tiuj sektoroj formas la spinaron por la atingo de la celoj de ''AEC Blueprint'' kaj por la establado de la Ekonomia Komunumo de ASEAN por la fino de 2015.<ref name="InvestAsian">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.investasian.com/2015/01/15/asean-economic-communitys-progress/|titolo=The ASEAN Economic Community’s Progress|alirdato=14a de Junio 2015|verko=InvestAsian}}</ref> La jaro 2007 estis la 40a jariĝo de la formado de ASEAN. Ĝi markis ankaŭ 30 jarojn de diplomatiaj rilatoj kun Usono.<ref>{{cite news |first=Pearl |last=Forss |title=US and ASEAN seeking to enhance relationship: Dr Balaji |url=http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/296251/1/.html |publisher=Channel NewsAsia |date=27a de Aŭgusto 2007 |accessdate=27a de Aŭgusto 2007 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2017-05-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20070830230821/http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/296251/1/.html |arkivdato=2007-08-30 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070830230821/http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/296251/1/.html |date=2007-08-30 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/296251/1/.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2017-05-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20070830230821/http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/296251/1/.html |arkivdato=2007-08-30 }}</ref> La 26an de Aŭgusto 2007, ASEAN komunikis ke ĝi celas kompletigi ĉiujn el ties interkonsentoj pri la libera komerco kun Ĉinio, Japanio, Sud-Koreio, Barato, Aŭstralio, kaj Novzelando ĉirkaŭ 2013. Tio kongruas kun la starto de la Ekonomia Komunumo de ASEAN por la fino de 2015.<ref>{{cite news |title=ASEAN to complete free trade agreements by 2013 |url=http://www.forbes.com/feeds/afx/2007/08/26/afx4054320.html |work=Forbes |date=26a de Aŭgusto 2007 |accessdate=27a de Aŭgusto 2007 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081012121738/http://www.forbes.com/feeds/afx/2007/08/26/afx4054320.html |archivedate=12a de Oktobro 2008 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2017-05-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20081012121738/http://www.forbes.com/feeds/afx/2007/08/26/afx4054320.html |arkivdato=2008-10-12 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101202085906/http://www.forbes.com/feeds/afx/2007/08/26/afx4054320.html |date=2010-12-02 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.forbes.com/feeds/afx/2007/08/26/afx4054320.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2017-05-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20081012121738/http://www.forbes.com/feeds/afx/2007/08/26/afx4054320.html |arkivdato=2008-10-12 }}</ref><ref>{{cite news |first=Christine |last=Ong |title=ASEAN confident of concluding FTAs with partners by 2013 |url=http://www.channelnewsasia.com/stories/economicnews/view/296149/1/.html |publisher=Channel NewsAsia |date=27a de Aŭgusto 2007 |accessdate=27a de Aŭgusto 2007 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2017-05-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20070829125803/http://www.channelnewsasia.com/stories/economicnews/view/296149/1/.html |arkivdato=2007-08-29 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070829125803/http://www.channelnewsasia.com/stories/economicnews/view/296149/1/.html |date=2007-08-29 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.channelnewsasia.com/stories/economicnews/view/296149/1/.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2017-05-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20070829125803/http://www.channelnewsasia.com/stories/economicnews/view/296149/1/.html |arkivdato=2007-08-29 }}</ref> En Novembro 2007, la membroj de ASEAN subskribis la Ĉarton de ASEAN, nome konstitucio reganta la rolatojn inter la membroj de ASEAN kaj establanta la ASEAN mem kiel ento de [[internacia juro]].<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.asean.org/asean/asean-charter/|titolo=ASEAN Charter|alirdato=4a de Marto 2016|eldoninto=ASEAN}}</ref> Dum la sama jaro, estis subskribita ankaŭ la Cebua Deklaro pri Orientazia Energisekureco (15a de Januaro 2007) fare de ASEAN kaj de aliaj membroj de la [[Orient-Azia Pintkunveno]] (nome Aŭstralio, Popola Respubliko Ĉinio, Barato, Japanio, Novzelando, Sud-Koreio), kiu celas plenumon de energisekureco per aliro al la [[alternativa energio|energioj alternativaj]] al la [[Fosilia brulaĵo|konvenciaj brulaĵoj]].<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.mofa.go.jp/region/asia-paci/eas/energy0701.html|titolo=CEBU DECLARATION ON EAST ASIAN ENERGY SECURITY|alirdato=4a de Marto 2016|eldoninto=Ministry of Foreign Affairs of Japan}}</ref> La 27an de Februaro 2009, estis subskribita interkonsento pri libera komerco (ILK aŭ FTA laŭ anglalingva vortumado) kun la regiona bloko de ASEAN de dek landoj kaj [[Aŭstralio]] kun ties plej forta partnero nome [[Novzelando]]. Oni ĉirkaŭkalkulis ke tiu FTA defendos la kombinitan MEP de dekdu landoj por ĉirkaŭ pli ol 48 mil milionoj da usonaj dolaroj dum la periodo inter 2000 kaj 2020.<ref>{{Cite web |url=http://www.mfat.govt.nz/Trade-and-Economic-Relations/Trade-Agreements/Asean/index.php |title=ASEAN, Australia and New Zealand Free Trade Agreement – NZ Ministry of Foreign Affairs and Trade |publisher=Mfat.govt.nz |accessdate=21a de Majo 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090415060123/http://www.mfat.govt.nz/Trade-and-Economic-Relations/Trade-Agreements/Asean/index.php |archivedate=15a de Aprilo 2009 |deadurl=no |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2017-05-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20070224113221/http://www.mfat.govt.nz/Trade-and-Economic-Relations/Trade-Agreements/Asean/index.php |arkivdato=2007-02-24 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.mfat.govt.nz/Trade-and-Economic-Relations/Trade-Agreements/Asean/index.php |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2017-05-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090415060123/http://www.mfat.govt.nz/Trade-and-Economic-Relations/Trade-Agreements/Asean/index.php |arkivdato=2009-04-15 }}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=aul8rxM98Jg4 |title=Asean, Australia, New Zealand Sign Free-Trade Deal (Update1) |publisher=[[Bloomberg]] |date=27a de Februaro 2009 |accessdate=21a de Mayjo 2009 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101202160359/http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=aul8rxM98Jg4 |archivedate=2a de Decembro 2010 }}</ref> La membroj de ASEAN, kune kun la ses ĉefaj komercaj partneroj de la grupo (nome Aŭstralio, Ĉinio, Barato, Japanio, Novzelando, Sud-Koreio), komencis la unuan serion de negocadoj la 26an–28an de Februaro 2013, en [[Bali]], Indonezio, pri la establado de la [[Regiona Ampleksa Ekonomia Partnereco]]•<ref name=ref2013022305> {{Citaĵo el novaĵo|url=http://investvine.com/asean6-trade-bloc-in-the-making/|titolo=ASEAN+6 trade bloc in the making|alirdato=24a de Februaro 2013|dato=23a de Februaro 2013|eldoninto=Investvine.com}}</ref> === ASEAN ses ĉefaj === La ses ĉefaj referencas al la ses plej grandaj ekonomioj en la areo kiuj estas multajn fojojn pli grandaj ol la ceteraj kvar landoj de ASEAN, kaj tiuj estas la jenaj: {| class="wikitable sortable" style="margin:auto;text-align:center" |- ! '''[[Lando]]''' !! '''[[Listo de landoj laŭ loĝantaro|Loĝantaro<br /> (en milionoj)]]''' !! '''[[Listo de landoj laŭ MEP (ĝenerale)|MEP (Nominale 2017)<br />(milionoj de usonaj dolaroj)]]'''<ref name="IMF-2015est">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2016/01/weodata/weorept.aspx?sy=2015&ey=2015&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=18&pr1.y=13&c=512%2C672%2C914%2C946%2C612%2C137%2C614%2C546%2C311%2C962%2C213%2C674%2C911%2C676%2C193%2C548%2C122%2C556%2C912%2C678%2C313%2C181%2C419%2C867%2C513%2C682%2C316%2C684%2C913%2C273%2C124%2C868%2C339%2C921%2C638%2C948%2C514%2C943%2C218%2C686%2C963%2C688%2C616%2C518%2C223%2C728%2C516%2C558%2C918%2C138%2C748%2C196%2C618%2C278%2C624%2C692%2C522%2C694%2C622%2C142%2C156%2C449%2C626%2C564%2C628%2C565%2C228%2C283%2C924%2C853%2C233%2C288%2C632%2C293%2C636%2C566%2C634%2C964%2C238%2C182%2C662%2C359%2C960%2C453%2C423%2C968%2C935%2C922%2C128%2C714%2C611%2C862%2C321%2C135%2C243%2C716%2C248%2C456%2C469%2C722%2C253%2C942%2C642%2C718%2C643%2C724%2C939%2C576%2C644%2C936%2C819%2C961%2C172%2C813%2C132%2C199%2C646%2C733%2C648%2C184%2C915%2C524%2C134%2C361%2C652%2C362%2C174%2C364%2C328%2C732%2C258%2C366%2C656%2C734%2C654%2C144%2C336%2C146%2C263%2C463%2C268%2C528%2C532%2C923%2C944%2C738%2C176%2C578%2C534%2C537%2C536%2C742%2C429%2C866%2C433%2C369%2C178%2C744%2C436%2C186%2C136%2C925%2C343%2C869%2C158%2C746%2C439%2C926%2C916%2C466%2C664%2C112%2C826%2C111%2C542%2C298%2C967%2C927%2C443%2C846%2C917%2C299%2C544%2C582%2C941%2C474%2C446%2C754%2C666%2C698%2C668&s=NGDPD&grp=0&a=|titolo=World Economic Outlook Database, October 2016; Report for Selected Countries and Subjects}}</ref>''' !! ''' [[Listo de landoj laŭ MEP po kapo|MEP (pokape)<br />(usonaj dolaroj)]] ''' !! '''MEP (Por Dungita Persono 2017)<br />(milionoj de usonaj dolaroj) '''!! '''MEP (Por Dungita Persono pokape)<br />(usonaj dolaroj)''' |- | {{IDN}} || 260.6 || $1,020,515 || style="text-align:center;" | $3,895 || style="text-align:center;" | $3,257,123 || style="text-align:center;" | $12,432 |- | {{THA}} || 67.9 || $432,898 || style="text-align:center;" | $6,265 || style="text-align:center;" | $1,226,407 || style="text-align:center;" | $17,749 |- | {{PHL}} || 103.3 || $329,716 || style="text-align:center;" | $3,102 || style="text-align:center;" | $878,908 || style="text-align:center;" | $8,270 |- | {{MAS}} || 30.8 ||$309,860 || style="text-align:center;" | $9,623 || style="text-align:center;" | $922,057 || style="text-align:center;" | $28,636 |- | {{SGP}} || 5.6 || $291,861 || style="text-align:center;" | $51,431 || style="text-align:center;" | $514,837 || style="text-align:center;" | $90,724 |- | {{VNM}} || 95.3 || $215,829 || style="text-align:center;" | $2,305 || style="text-align:center;" | $648,234 || style="text-align:center;" | $6,925 |- |} === Disvolviĝaj diferencoj === {|class="wikitable floatright" style="font-size:85%; text-align:right;" |+ '''Membroj de ASEAN laŭ la <br />[[Indico de homa disvolviĝo]]'''<ref name=UNDP>{{Citaĵo el libro|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/HDR2016_EN_Overview_Web.pdf|titolo=Global 2016 Human Development Report Overview - English|alirdato=22a de Marto 2017|dato=2017|loko=Nov-Jorko|eldoninto=United Nations Development Programme (UNDP)|paĝoj=22–24}}</ref> pp.&nbsp;22–24. |- ! style="text-align:center; width:120px" | Lando ! colspan="2" style="text-align:center;" cosplan |IHD (2015) |- | style="text-align:left;" | {{Singapuro}} | 0.925 | tre alta |- | style="text-align:left;" | {{Brunejo}} | 0.865 | tre alta |- | style="text-align:left;" | {{Malajzio}} | 0.789 | alta |- | style="text-align:left;" | {{Tajlando}} | 0.740 | alta |- | style="text-align:left;" | {{Indonezio}} | 0.689 | meza |- | style="text-align:left;" | '''ASEAN''' | 0.684 | meza |- | style="text-align:left;" | {{Vjetnamio}} | 0.683 | meza |- | style="text-align:left;" | {{Filipinoj}} | 0.682 | meza |- | style="text-align:left;" | {{Laoso}} | 0.568 | meza |- | style="text-align:left;" | {{Kamboĝo}} | 0.563 | meza |- | style="text-align:left;" | {{Birmo}} | 0.556 | meza |- |} Kiam Vjetnamio, Laoso, Birmo kaj Kamboĝo aliĝis al la ASEAN fine de la 1990-aj jaroj, oni vekis polemikojn pri la diferencoj en averaĝa MEK pokapa inter malnovaj kaj novaj membroj. Kiel respondo, estis formita la Iniciato por la ASEAN Integrado (IAI) fare de ASEAN kiel politiko por mondoregiona integrado kun la celo malgrandigi tiujn diferencojn en disvolvigo, kio, aldone al la malegaleco en [[Malneta enlanda produkto]] pokapa, estas manifestata pere de malegaleco en kriterioj de la indico de homa disvolviĝo kiaj estas la [[vivdaŭro]] kaj la [[Listo de ŝtatoj laŭ procento de homoj, kiuj kapablas legi|legopovaj indicoj]]. Krom la IAI, oni aprobis aliajn programojn por la disvolvigo de la Mekonga Baseno — kie situas la kvar novaj membroj de ASEAN — kiuj klopodas fokusigi al disvolvigo de [[infrastrukturo]]j. Ĝenerale, ASEAN ne havas la financajn rimedojn por etendi substancajn stipendiojn aŭ pruntojn al la novaj membroj. Tiele, ĝi kutime lasas la financadon de tiuj infrastrukturaj projektoj al la internaciaj financaj institucioj kaj al la disvolvigintaj landoj. Tamen, ĝi movas financadon el tiuj institucioj kaj landoj, kaj el la ASEAN-6 (Indonezio, Malajzio, Filipinoj, Brunejo, Singapuro, kaj Tajlando) mem, por areoj kie la disvolvigaj diferencoj bezonas esti malgrandigitaj pere de la programo de la IAI. Aliaj programoj intencitaj por la disvolvigo de ASEAN-4 havas avantaĝojn pro la geografia proksimeco de la landoj KLBV (Kamboĝo-Laoso-Birmo-Vjetnamio) kaj tendencas fokusi al la infrastruktura disvolvigo en areoj kiaj la [[transporto]], [[turismo]], kaj transmito de [[energio]].<ref>Severino, Rodolfo. "The ASEAN Developmental Divide and the Initiative for ASEAN Integration." ASEAN Economic Bulletin 24.1 (2007): 35-44.</ref> ==== Regiona Kompleta Ekonomia Partnereco (RKEP) ==== RKEP konsistas el ĉiuj dek landoj de ASEAN plus ses landoj (Ĉinio, Japanio, Sud-Koreio, Aŭstralio, Barato, kaj Novzelando) kiu havas komercajn interkonsentojn kun la landoj de ASEAN. RKEP kovras 45% el la monda loĝantaro kaj ĉirkaŭ unu trionon de la tutmonda MEP. Por ekzemplo, 60% el la eksportoj de [[Novzelando]] estas al landoj de RKEP countries. RKEP estas etendo de ASEAN plus tri, kaj poste de ASEAN plus ses.<ref>{{cite web |url=http://www.mfat.govt.nz/Trade-and-Economic-Relations/2-Trade-Relationships-and-Agreements/RCEP/ |title=Regional Comprehensive Economic Partnership (RCEP) |accessdate=29a de Oktobro 2014 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2017-05-28 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20141029151938/http://www.mfat.govt.nz/Trade-and-Economic-Relations/2-Trade-Relationships-and-Agreements/RCEP/ |arkivdato=2014-10-29 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.mfat.govt.nz/Trade-and-Economic-Relations/2-Trade-Relationships-and-Agreements/RCEP/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2017-05-28 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20141029151938/http://www.mfat.govt.nz/Trade-and-Economic-Relations/2-Trade-Relationships-and-Agreements/RCEP/ |arkivdato=2014-10-29 }}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.fta.gov.sg/press_release%5CFACTSHEET%20ON%20RCEP_final.pdf|titolo=Factsheet on the Regional Comprehensive Economic Partnership (RCEP)|alirdato=29a de Oktobro 2014|arkivurl=https://web.archive.org/web/20200429134711/https://www.enterprisesg.gov.sg/non-financial-assistance/for-singapore-companies/free-trade-agreements/ftas/overview|arkivdato=2020-04-29}}</ref><ref>Regional integration: the ASEAN vision in 2020 by Rosabel B. Guerrero; Director, Department of Economic Statistics, Bangko Sentral ng Pilipinas, Manila, Philippines.</ref> === Valuta unuo === La koncepto de azia valuta unuo (''Asian Currency Unit'', ACU) startis en la mezo de la [[1990-aj jaroj]], antaŭ la azia financa krizo de 1997.<ref name="Baby Steps To A Common Currency">Baby Steps To A Common Currency</ref> Ĝi estis proponita kesto de aziaj valutoj, simila al tiu de la Eŭropa valuta unuo, kio estis la antaŭulo de la [[Eŭro]]. La [[Banko por Azia Disvolviĝo]] estas responsa pri la esplorado de la fareblo kaj konstruado de tiu kesto. == Esperanto kaj ASOAN == * La jahua grupo de ASOAN Esperanto estas ĉe [http://groups.yahoo.com/group/ESPERANTO_ASOAN/] == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Literaturo == * ASEAN Community in Figures (ACIF) 2012 (PDF), Jakarta: Association of Southeast Asian Nations, 2012, ISBN 978-602-7643-22-2 [http://asean.org/images/2013/resources/publication/2013_ACIF_2012%20Mar.pdf] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20151109180140/http://www.asean.org/images/2013/resources/publication/2013_ACIF_2012%20Mar.pdf |date=2015-11-09 }} * Acharya, Amitav (2009), Constructing a Security Community in Southeast Asia: ASEAN and the problem of regional order (2a eld.), Abingdon Oxon/New York: Routledge, ISBN 978-0-415-41428-9 * Collins, Allan (2013), Building a People-oriented Security Community the ASEAN Way, Abingdon Oxon/New York: Routledge, ISBN 978-0-415-46052-1 * Fry, Gerald W. (2008), The Association of Southeast Asian Nations, New York: Chelsea House, ISBN 978-0-7910-9609-3 * Lee, Yoong Yoong, eld. (2011), ASEAN Matters! Reflecting on the Association of Southeast Asian Nations, Singapore: [[World Scientific Publishing]], ISBN 978-981-4335-06-5 * Haacke, Jürgen; Morada, Noel M., eld. (2010), Cooperative Security in the Asia-Pacific: The ASEAN Regional Forum, Abingdon Oxon/New York: Routledge, ISBN 978-0-415-46052-1 * Seah, Daniel (2015) Problems Concerning the International Law-Making Practice of ASEAN Asian Journal of International Law (Cambridge University Press) [https://www.cambridge.org/core/journals/asian-journal-of-international-law/article/problems-concerning-the-international-lawmaking-practice-of-asean-a-reply-to-chen-zhida/D0D818F1676278A685CC9C176A1583DE] Alirita la 28an de Majo 2017. * Severino, Rodolfo (2008), ASEAN, Singapore: ISEAS Publications, ISBN 978-981-230-750-7 * Amador III J, Teodoro J. (2014), A united region: The ASEAN Community 2015 [http://www.rappler.com/world/specials/southeast-asia/asean-journey/47239-asean-community-2015-overview] Alirita la 28an de Majo 2017. == Vidu ankaŭ == * [[ASEAN Deklaro]] * [[Azia-Pacifika Ekonomia Kunlaborado]] * [[Orient-Azia Pintkunveno]] * [[Sudorienta Azio]] * [[Sudorientazia Traktatorganizo]] * [[Tutaziismo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.asean.org/images/2015/January/national_calender/ASEAN%20Notional%20Calendar%202015%20as%20of%2023%20January%202015.pdf] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150904103519/http://www.asean.org/images/2015/January/national_calender/ASEAN%20Notional%20Calendar%202015%20as%20of%2023%20January%202015.pdf |date=2015-09-04 }} Kalendaro en la Oficiala Retejo. * {{Tradukita|lingvo= en |artikolo=Association of Southeast Asian Nations|revizio=782592691}} {{Havenda artikolo|{{PAĜNOMO}}}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:ASEAN| ]] [[Kategorio:Ekstera politiko de Birmo]] [[Kategorio:Internaciaj organizaĵoj]] [[Kategorio:Ekstera politiko de la Filipinoj]] [[Kategorio:Ekstera politiko de Tajlando]] [[Kategorio:Kontraŭkomunismo]] [[Kategorio:Ekstera politiko de Vjetnamio]] p7a3bfgoez7e9yp4r3u1mrkb12k5ewk 0 224189 9480680 9367600 2026-09-23T06:12:03Z Crosstor 3176 /* Famuloj */ 9480680 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Paksi atomerőmű-2.JPG|eta|545px|center|<center>Larĝa panoramo pri atomcentralo de Paks]] {{Informkesto urbo|regiono-ISO=HU-BZ|tipo1=reliefo|zomo=11}} '''Paks''' [pakŝ] estas [[urbo]] kun [[titolo]] [[vinvilaĝo]] en [[Hungario]], en [[regiono]] [[Suda Transdanubio]], en [[departemento]] [[Tolna]], en [[Distrikto Paks]], kies centro ĝi estas. [[Dosiero:LatkepPaks.jpg|eta|maldekstre|Panoramo en Paks]] == Situo == Paks situas sur [[ebenaĵo]], laŭ dekstra [[bordo]] de [[Danubo]], laŭ ĉef[[vojo]] [[Budapeŝto]]-[[Pécs]], fine de [[fervojo]] [[Pusztaszabolcs]]-[[Mohács]]. [[Dunaföldvár]] troviĝas 22, [[Szekszárd]] 35, Pécs 88, Budapeŝto 109 [[km]]. [[Dosiero:PaksSacredHeartChurch.jpg|eta|Katolika preĝejo Sankta Koro en Paks]] == Historio == La komunumo estis parto de ''limes'' de la [[romianoj]]. La unua skriba mencio devenis el [[1333]]. Dum la [[turkoj|turka]] erao la setlejo ne senhomiĝis, poste alvenis [[serboj]], [[germanoj]] kaj [[judoj]]. En [[1730]] Paks iĝis [[kampurbo]]. En [[1796]] kalvinana, en [[1884]] luterana, en [[1901]] katolika omaĝe al Sankta [[Koro]] [[preĝejo]]j konstruiĝis. En [[1870]] la urbeto iĝis distriktejo kaj post 1 jaro la titolo kampurbo ĉesis en Hungario. En [[1887]] okazis [[pramo]]katastrofo. En [[1979]] la [[vilaĝo]] urbiĝis kaj ekfunkciis [[atomcentralo]]. En [[1990]] novstila katolika preĝejo omaĝe al Sankta Spirito konstruiĝis el ligno. == Vidindaĵoj == * ligna [[Preĝejo de Sankta Spirito (Paks)]] * romkatolika [[Preĝejo Koro de Jesuo (Paks)]] * [[Kalvinana preĝejo (Paks)]] * [[Luterana preĝejo (Paks)]] de [[1884]], la [[turo]] estas 42 metrojn alta == Famuloj == * En Paks naskiĝis kaj mortis [[pentristo]] [[Károly Hopp-Halász]]. * En Paks naskiĝis: ** [[aktoro]]j [[László Bakai]] kaj [[Mária Sívó]] ** [[arkitekto]] [[Vilmos Freund]] ** [[bestokuracisto]] [[Géza Hirt]] ** [[bibliotekisto]] [[Péter Kiszl]] ** [[filozofo]] [[Menyhért Palágyi]] ** [[Endre Kovács (historiisto)]] ** [[József Tihanyi (instruisto)]] ** [[juristo]] [[Dezső Márkus]] ** [[kartografo]] [[József Aszalay]] ** [[kuracisto]]j [[Xavér Ferenc Gebhardt]] kaj [[Károly Orzovenszky]] ** literaturisto [[Klára Széles]] ** [[István Horváth (ministro)]] ** [[pastro]] [[János Rézbányay]]. * En Paks mortis [[Pál Keresztes (pastro)]]. == Famaj nomportantoj == * [[János Paksi]] * [[Lajos Paksi]] == Ĝemelurboj == * {{Flago|Slovakio}} [[Galanta]], [[Slovakio]] * {{Flago|Pollando}} [[Gubin]], [[Pollando]] * {{Flago|Germanio}} [[Lauda-Königshofen]], [[Germanio]] * {{Flago|Germanio}} [[Reichertshofen]], Germanio * {{Flago|Rumanio}} [[Kézdivásárhely]], [[Rumanio]] * {{Flago|Ukrainio}} [[Viŝkove]], [[Ukrainio]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=4862&i2=22761 distancoj]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Kategorio:Vinvilaĝoj]] [[Kategorio:Paks]] d26opc9dbg729xiwqih7nxxrpf7yxoo 9480682 9480680 2026-09-23T06:15:54Z Crosstor 3176 /* Historio */ 9480682 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Paksi atomerőmű-2.JPG|eta|545px|center|<center>Larĝa panoramo pri atomcentralo de Paks]] {{Informkesto urbo|regiono-ISO=HU-BZ|tipo1=reliefo|zomo=11}} '''Paks''' [pakŝ] estas [[urbo]] kun [[titolo]] [[vinvilaĝo]] en [[Hungario]], en [[regiono]] [[Suda Transdanubio]], en [[departemento]] [[Tolna]], en [[Distrikto Paks]], kies centro ĝi estas. [[Dosiero:LatkepPaks.jpg|eta|maldekstre|Panoramo en Paks]] == Situo == Paks situas sur [[ebenaĵo]], laŭ dekstra [[bordo]] de [[Danubo]], laŭ ĉef[[vojo]] [[Budapeŝto]]-[[Pécs]], fine de [[fervojo]] [[Pusztaszabolcs]]-[[Mohács]]. [[Dunaföldvár]] troviĝas 22, [[Szekszárd]] 35, Pécs 88, Budapeŝto 109 [[km]]. [[Dosiero:PaksSacredHeartChurch.jpg|eta|Katolika preĝejo Sankta Koro en Paks]] == Historio == La komunumo estis parto de ''limes'' de la [[romianoj]]. La unua skriba mencio devenis el [[1333]]. Dum la [[turkoj|turka]] erao la setlejo ne senhomiĝis, poste alvenis [[serboj]], [[germanoj]] kaj [[judoj]]. En [[1730]] Paks iĝis [[kampurbo]]. En [[1796]] kalvinana, en [[1884]] luterana, en [[1901]] katolika omaĝe al Sankta [[Koro]] [[preĝejo]]j konstruiĝis. En [[1870]] la urbeto iĝis distriktejo kaj post 1 jaro la titolo kampurbo ĉesis en Hungario. En [[1887]] okazis [[pramo]]katastrofo. En [[1979]] la [[vilaĝo]] urbiĝis kaj ekfunkciis [[atomcentralo]]. En [[1990]] novstila katolika preĝejo omaĝe al Sankta Spirito konstruiĝis el ligno. En 2026 pro la tre malalta akvonivelo de Danubo la atomcentralo preskaŭ malfunkciis, tial oni tuj konstruis krucdigon tra la rivero. == Vidindaĵoj == * ligna [[Preĝejo de Sankta Spirito (Paks)]] * romkatolika [[Preĝejo Koro de Jesuo (Paks)]] * [[Kalvinana preĝejo (Paks)]] * [[Luterana preĝejo (Paks)]] de [[1884]], la [[turo]] estas 42 metrojn alta == Famuloj == * En Paks naskiĝis kaj mortis [[pentristo]] [[Károly Hopp-Halász]]. * En Paks naskiĝis: ** [[aktoro]]j [[László Bakai]] kaj [[Mária Sívó]] ** [[arkitekto]] [[Vilmos Freund]] ** [[bestokuracisto]] [[Géza Hirt]] ** [[bibliotekisto]] [[Péter Kiszl]] ** [[filozofo]] [[Menyhért Palágyi]] ** [[Endre Kovács (historiisto)]] ** [[József Tihanyi (instruisto)]] ** [[juristo]] [[Dezső Márkus]] ** [[kartografo]] [[József Aszalay]] ** [[kuracisto]]j [[Xavér Ferenc Gebhardt]] kaj [[Károly Orzovenszky]] ** literaturisto [[Klára Széles]] ** [[István Horváth (ministro)]] ** [[pastro]] [[János Rézbányay]]. * En Paks mortis [[Pál Keresztes (pastro)]]. == Famaj nomportantoj == * [[János Paksi]] * [[Lajos Paksi]] == Ĝemelurboj == * {{Flago|Slovakio}} [[Galanta]], [[Slovakio]] * {{Flago|Pollando}} [[Gubin]], [[Pollando]] * {{Flago|Germanio}} [[Lauda-Königshofen]], [[Germanio]] * {{Flago|Germanio}} [[Reichertshofen]], Germanio * {{Flago|Rumanio}} [[Kézdivásárhely]], [[Rumanio]] * {{Flago|Ukrainio}} [[Viŝkove]], [[Ukrainio]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=4862&i2=22761 distancoj]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Kategorio:Vinvilaĝoj]] [[Kategorio:Paks]] eiig5wn65hk398ymr1ps7w742i8w1c5 9480709 9480682 2026-09-23T08:54:05Z Crosstor 3176 /* Famuloj */ 9480709 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Paksi atomerőmű-2.JPG|eta|545px|center|<center>Larĝa panoramo pri atomcentralo de Paks]] {{Informkesto urbo|regiono-ISO=HU-BZ|tipo1=reliefo|zomo=11}} '''Paks''' [pakŝ] estas [[urbo]] kun [[titolo]] [[vinvilaĝo]] en [[Hungario]], en [[regiono]] [[Suda Transdanubio]], en [[departemento]] [[Tolna]], en [[Distrikto Paks]], kies centro ĝi estas. [[Dosiero:LatkepPaks.jpg|eta|maldekstre|Panoramo en Paks]] == Situo == Paks situas sur [[ebenaĵo]], laŭ dekstra [[bordo]] de [[Danubo]], laŭ ĉef[[vojo]] [[Budapeŝto]]-[[Pécs]], fine de [[fervojo]] [[Pusztaszabolcs]]-[[Mohács]]. [[Dunaföldvár]] troviĝas 22, [[Szekszárd]] 35, Pécs 88, Budapeŝto 109 [[km]]. [[Dosiero:PaksSacredHeartChurch.jpg|eta|Katolika preĝejo Sankta Koro en Paks]] == Historio == La komunumo estis parto de ''limes'' de la [[romianoj]]. La unua skriba mencio devenis el [[1333]]. Dum la [[turkoj|turka]] erao la setlejo ne senhomiĝis, poste alvenis [[serboj]], [[germanoj]] kaj [[judoj]]. En [[1730]] Paks iĝis [[kampurbo]]. En [[1796]] kalvinana, en [[1884]] luterana, en [[1901]] katolika omaĝe al Sankta [[Koro]] [[preĝejo]]j konstruiĝis. En [[1870]] la urbeto iĝis distriktejo kaj post 1 jaro la titolo kampurbo ĉesis en Hungario. En [[1887]] okazis [[pramo]]katastrofo. En [[1979]] la [[vilaĝo]] urbiĝis kaj ekfunkciis [[atomcentralo]]. En [[1990]] novstila katolika preĝejo omaĝe al Sankta Spirito konstruiĝis el ligno. En 2026 pro la tre malalta akvonivelo de Danubo la atomcentralo preskaŭ malfunkciis, tial oni tuj konstruis krucdigon tra la rivero. == Vidindaĵoj == * ligna [[Preĝejo de Sankta Spirito (Paks)]] * romkatolika [[Preĝejo Koro de Jesuo (Paks)]] * [[Kalvinana preĝejo (Paks)]] * [[Luterana preĝejo (Paks)]] de [[1884]], la [[turo]] estas 42 metrojn alta == Famuloj == * En Paks naskiĝis kaj mortis [[pentristo]] [[Károly Hopp-Halász]]. * En Paks naskiĝis: ** [[aktoro]]j [[László Bakai]] kaj [[Mária Sívó]] ** [[arkitekto]] [[Vilmos Freund]] ** [[bestokuracisto]] [[Géza Hirt]] ** [[bibliotekisto]] [[Péter Kiszl]] ** [[filozofo]] [[Menyhért Palágyi]] ** [[Endre Kovács (historiisto)]] ** [[József Tihanyi (instruisto)]] ** [[juristo]] [[Dezső Márkus]] ** [[kartografo]] [[József Aszalay]] ** [[kuracisto]]j [[Xavér Ferenc Gebhardt]] kaj [[Károly Orzovenszky]] ** literaturisto [[Klára Széles]] ** [[István Horváth (ministro)]] ** [[pastro]]j [[János Rézbányay]] kaj [[József Rézbányay]] * En Paks mortis [[Pál Keresztes (pastro)]]. == Famaj nomportantoj == * [[János Paksi]] * [[Lajos Paksi]] == Ĝemelurboj == * {{Flago|Slovakio}} [[Galanta]], [[Slovakio]] * {{Flago|Pollando}} [[Gubin]], [[Pollando]] * {{Flago|Germanio}} [[Lauda-Königshofen]], [[Germanio]] * {{Flago|Germanio}} [[Reichertshofen]], Germanio * {{Flago|Rumanio}} [[Kézdivásárhely]], [[Rumanio]] * {{Flago|Ukrainio}} [[Viŝkove]], [[Ukrainio]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=4862&i2=22761 distancoj]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Kategorio:Vinvilaĝoj]] [[Kategorio:Paks]] pce1ei808na8nvq3ms034iyudntwk4f 0 235603 9480486 9451398 2026-09-22T19:34:41Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480486 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo|regiono-ISO=IQ}} '''Ĥalabĝo''' ([[kurda lingvo|kurde]] ''Helebce'', [[arabe]]: حلبجة, en DIN-transskribo ''ḥalabǧah'') estas urbo en la [[Kurdio|Aŭtonoma regiono Kurdio]] en [[Irako]] kun ĉirkaŭ 57.000 loĝantoj. Ĝi situas ĉ. 240&nbsp;km nordoriente de [[Bagdado]] kaj 15&nbsp;km for de la limo al Irano. Ĝi estas ĉefe loĝata de [[kurdoj]]. La lokaj lingvoj estas gorana (''Gorani'') kaj la [[Sorana lingvo|sorana]] (''Sorani''), du lingvovariantoj de la [[kurda lingvaro]]. Ĥalabĝo fariĝis internacie konata, kiam ĝi la {{daton|16|marto|1988}}, fine de la [[Iraka-irana milito]] estis bombita per [[ĥemia armilo|ĥemiaj armiloj]] (''vidu: '' [[Ĥemia atako kontraŭ Ĥalabĝo]]) postulante 5.000 mortintojn. [[Sarino]], [[iperito]] kaj venengaso VX estis uzataj. La atako estis parto de [[operaco Anfal]]. La tiam respondeca [[guberniestro]] de provinco Kurdistan, generalo [[Ali Hasan al-Maĝid]] pro tio estis kondamnita al morto en junio 2007. ==1988== {{Ĉefartikolo|Ĥemia atako kontraŭ Ĥalabĝo}} Ĥalabĝo estis okupita de kurdaj ''[[peŝmergo]]j'', kiuj ricevis subtenon de Irano dum la lasta fazo de la [[Iraka-irana milito]]. La {{daton|16|marto|1988}}, post du tagoj da konvencia artileria atako [[Ĥemia atako kontraŭ Ĥalabĝo|Irakaj aviadiloj faligis kanistrojn da venenaj gasoj]] sur la urbon.<ref>http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/16/newsid_4304000/4304853.stm</ref> La urbo kaj ĉirkaŭaĵo estis atakitaj per bomboj, [[mitrajlo|obuso]]j kaj - plej perige - [[ĥemia armilo|venenaj gasoj]]. Minimume 5.000 homoj mortis pro la rekta efiko de la ĥemia atako kaj oni taksas, ke pliaj 7.000 homoj estis vunditaj aŭ suferis daŭran damaĝon de sano.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/1877161.stm|titolo=Iraqi Kurds recall chemical attack|alirdato=2006-08-05|aŭtoro=Osman, Hiwa|jaro=March 17th, 2002|verko=BBC News}}</ref> En la atako estis uzitaj la ''nervogasojn'' [[tabuno]], [[sarino]], [[VX]] kaj [[iperito|mustardgaso]]. [http://www.bt.cdc.gov/agent/cyanide/basics/facts.asp Malofte oni asertas] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100415140426/http://www.bt.cdc.gov/agent/cyanide/basics/facts.asp |date=2010-04-15 }}, ke [[cianido]] ankaŭ estis uzata, kvankam oni povas pridubi tion, ĉar cianido estas natura kromprodukto de malpura tabuno.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.terrorismcentral.com/Library/Teasers/ChemIraq.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-16 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110716211709/http://www.terrorismcentral.com/Library/Teasers/ChemIraq.html |arkivdato=2011-07-16 }}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.mitretek.org/ChemistryOfGATabun.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-16 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20060225163753/http://www.mitretek.org/ChemistryOfGATabun.htm |arkivdato=2006-02-25 }}</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/2/shared/spl/hi/middle_east/02/iraq_events/html/chemical_warfare.stm</ref> La atako kontraŭ Ĥalabĝa okazis dum la fifama ''[[operaco Anfal]]'', per kiu [[Saddam Hussein|Hussein]] akre subpremigis kurdajn ribelojn dum la Iraka-irana milito. En aprilo 1987 jam okazis venengasaj atakoj kontraŭ 24 kurdaj vilaĝoj. Antaŭ la fino de la milito la iraka armeo okupis Ĥalabĝon kaj komplete detruis ĝin.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.guardian.co.uk/Iraq/Story/0,2763,1251881,00.html|titolo=The Kurdish victims caught unaware by cyanide|alirdato=2006-06-09|aŭtoro=Hirst, David|jaro=March 22nd, 1988|verko=The Guardian}}</ref> ==Post 1988== [[Dosiero:Halabja cemetery.jpg|maldekstra|eta|<small>Ĥalabĝa, tombejo por la viktimoj</small>]] De 2000 ĝis 2003 batalema [[islamismo|islamista]] grupo [[Ansar al-Islam]] okupis malgrandan [[enklavo]]n en la montaro oriente de Ĥalabĝo, kiu estis rekonkerita de la ''peŝmergoj''<ref>''La peŝmergoj estas anoj de la armitaj fortoj de la Aŭtonoma Regiono Kurdio en norda Irako. Ili originis kiel gerilanoj en la 20-a jarcento, defendante la rajtojn de la kurda popolo kontraŭ diversaj registaroj. Post 2003 ili oficialiĝis kaj estis agnoskitaj kadre de la iraka konstitucio. Dum la milito kontraŭ [[Islama Ŝtato]] la peŝmergoj ludis ŝlosilan rolon en la protektado de lokaj komunumoj kaj la rekonkeronde teritorioj. Kvankam dividitaj laŭ politikaj linioj, ili ofte kunlaboras por komunaj defendo-celoj.''</ref> el la [[Patriota Unio de Kurdistano]] (PUK), helpite de [[usona]]j aviadiloj dum la [[2003 invado de Irako]]. Frans van Anraat, la komercisto, kiu vendis la venengasojn al la Hussein-reĝimo, estis kondamnita en 2005 de nederlanda [[kortumo]], la puno: 15 jaroj da prizono. En la pravigo de la verdikto la kortumo argumentis, ke Hussein efektivigis "[[genocido]]n kontraŭ la loĝantoj de Ĥalabĝo", la unua fojo, ke la incidento de Ĥalabĝo estis tiel pritaksita de iu kortumo. En la memortago 2006 de la gas-atako, okazis manifestacio en Ĥalabĝo kontraŭ la kurda registaro. Ĉirkaŭ 7.000 manifestaciantoj postulis prioritatan helpon por la viktimoj anstataŭ rekonstrulaboroj. Dum la violenta [[eskaliĝo]] la polico pafis kontraŭ la manifestaciantoj, mortigis 14-jarulon kaj vundis multajn aliajn. ==Referencoj== {{Referencoj}} ==Vidu ankaŭ== *[[Dujail]] *[[Ĥemia atako kontraŭ Ĥalabĝo]] * [[Homaj rajtoj sub reĝimo Hussein en Irako]] * [[Tribunalo de Saddam Hussein]] ==Eksteraj ligiloj== *[http://bevoelkerungsstatistik.de/wg.php?x=1133476348&men=gcis&lng=de&gln=xx&dat=32&geo=-105&srt=npan&col=aohdq&pt=c&va=&geo=-1900 Fonto por la loĝantnombroj, stato: 2005] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070930182622/http://bevoelkerungsstatistik.de/wg.php?x=1133476348&men=gcis&lng=de&gln=xx&dat=32&geo=-105&srt=npan&col=aohdq&pt=c&va=&geo=-1900 |date=2007-09-30 }} * [http://thekurdistani.com/news/content/view/2018/2/ Gazeto ''"The Kurdistani"'' pri la ribeloj en 2006] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110521085501/http://thekurdistani.com/news/content/view/2018/2/ |date=2011-05-21 }} * http://www.informationclearinghouse.info/article2098.htm {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080225161320/http://www.informationclearinghouse.info/article2098.htm |date=2008-02-25 }} Retired Army War College prof. and CIA analyst Stephen Pelletiere disputing the accusation that Iraq has used chemical weapons against its citizens. * http://www.9neesan.com/halapja/ Pictures of poison gas victims. [[Kategorio:Aperis en 1650]] [[Kategorio:Urboj de Irako]] [[Kategorio:Kurdio]] gequ0p09cn3jgbc75zngusr7ckwn04i 0 235738 9480497 9451359 2026-09-22T19:42:14Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480497 wikitext text/x-wiki La '''ĥemia atako kontraŭ Ĥalabĝo''' estis atako de la ŝtata armeo kontraŭ la iraka urbo [[:en:Halabja|Ĥalabĝo]], kie loĝas plejparte [[kurdoj]]. La atako okazis la [[16-a de marto|16-an kaj 17-an de marto]] [[1988]], ĉe la fino de la [[Iraka-irana milito]]. Pruviĝis, ke en la atako estis uzitaj la [[ĥemia armilo|ĥemiaj armiloj]] [[:en:VX (nerve agent)|VX]] (nervagento), [[sarino]] kaj [[iperito|iperito (mustarda gaso)]]. [[Ĥalabĝo]] ([[kurda lingvo|kurde]] ''Helepçe'', [[arabe]]: حلبجة) estas urbo de 57.000 loĝantoj en la iraka parto de [[Kurdio]] proksime al la [[Irano|irana]] limo. == La masakro == Dum la lasta fazo de [[Iraka-irana milito]] Ĥalabĝo estis okupita de kurdaj ''peŝmergoj''<ref>''La peŝmergoj estas anoj de la armitaj fortoj de la Aŭtonoma Regiono Kurdio en norda Irako. Ili originis kiel gerilanoj en la 20-a jarcento, defendante la rajtojn de la kurda popolo kontraŭ diversaj registaroj. Post 2003 ili oficialiĝis kaj estis agnoskitaj kadre de la iraka konstitucio. Dum la milito kontraŭ [[Islama Ŝtato]] la peŝmergoj ludis ŝlosilan rolon en la protektado de lokaj komunumoj kaj la rekonkeronde teritorioj. Kvankam dividitaj laŭ politikaj linioj, ili ofte kunlaboras por komunaj defendo-celoj.''</ref>, kiuj ricevis subtenon de Irano. La {{daton|16|marto|1988}}, post du tagoj da konvencia artileria atako, irakaj arme-aviadiloj ellasis venenajn gasojn sur la urbon.<ref>http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/16/newsid_4304000/4304853.stm</ref> La urbo kaj ĉirkaŭaĵo estis atakitaj per bomboj, [[mitrajlo|obuso]]j kaj - plej perige - [[ĥemia armilo|venenaj gasoj]]. Ĉirkaŭ 5.000 homoj, plejparte virinoj, infanoj kaj maljunaj viroj, mortis pro la rekta efiko de la ĥemia atako. Pliaj 7.000 homoj, eble eĉ 10.000, estis tiom grave vunditaj, ke ili sekve mortis aŭ suferis daŭran sanodamaĝon, nome [[blindeco]]n, paralizon, haŭtmalsanojn, [[tumoro]]jn aŭ pulmo-difektiĝon.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/1877161.stm|titolo=Iraqi Kurds recall chemical attack|alirdato=2006/08/05|aŭtoro=Osman, Hiwa|jaro=March 17th, 2002|verko=BBC News}}</ref> Estas hazardo, ke la [[masakro]] iĝis konata en la internacia gazetaro, ĉar eksterlandaj ĵurnalistoj kaj sciencistoj venis en la regionon mallonge post la bombado, inter ili la irana [[fotisto]] [[Kaveh Golestan]], kiu publikigis la unuajn foto-dokumentojn pri la sekvoj de la atako. - Iom antaŭ la atako kontraŭ Ĥalabĝo jam okazis tutsimila ĥemia atako kontraŭ la [[Irano|irana]] urbo [[Serdeŝt]], kiu ricevis atenton de la amaskomunikilaro nur post kaj sekve de la malkovro de la atako kontraŭ Ĥalabĝo. La atako kontraŭ Ĥalabĝa okazis dum la fifama ''[[operaco Anfal]]'', per kiu [[Saddam Hussein]] akre subpremigis kurdajn ribelojn dum la Iraka-irana milito. En aprilo 1987 jam estis okazintaj gas-atakoj kontraŭ 24 kurdaj vilaĝoj. Antaŭ la fino de la milito la iraka armeo okupis Ĥalabĝon kaj komplete detruis ĝin.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.guardian.co.uk/Iraq/Story/0,2763,1251881,00.html|titolo=The Kurdish victims caught unaware by cyanide|alirdato=2006.06.09|aŭtoro=Hirst, David|jaro=March 22nd, 1988|verko=The Guardian}}</ref> == La ĥemiaj armiloj == En la atako estis uzitaj la ''nervogasojn'' [[:en:Tabun (nerve agent)|tabuno]], [[sarino]], [[:en:VX|VX]] kaj [[iperito|mustardgaso]]. [http://www.bt.cdc.gov/agent/cyanide/basics/facts.asp Foje iuj asertis] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100415140426/http://www.bt.cdc.gov/agent/cyanide/basics/facts.asp |date=2010-04-15 }}, ke ankaŭ [[cianido]] estis uzata, kvankam aparta uzo de cianido pridubeblas, ĉar malpura tabuno jam enhavas certan kvanton da cianido aŭtomate kiel kromprodukton.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.terrorismcentral.com/Library/Teasers/ChemIraq.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110716211709/http://www.terrorismcentral.com/Library/Teasers/ChemIraq.html |arkivdato=2011-07-16 }}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.mitretek.org/ChemistryOfGATabun.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20060225163753/http://www.mitretek.org/ChemistryOfGATabun.htm |arkivdato=2006-02-25 }}</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/2/shared/spl/hi/middle_east/02/iraq_events/html/chemical_warfare.stm</ref> Laŭ la UN-raporto pri Irako<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://foi.missouri.edu/terrorbkgd/uscorpsiniraq.html |titolo=U.S. Corps In Iraq |alirdato=2008-03-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080101114057/http://foi.missouri.edu/terrorbkgd/uscorpsiniraq.html |arkivdato=2008-01-01 }}</ref> kaj la tekniko kaj la bazaj ĥemiaĵoj por produktado de ĥemiaj armiloj estis importita: la plej grandaj liverantoj de ĥemiaĵoj estis en [[Singapuro]] (4.515 [[tuno]]j), [[Nederlando]] (4.261 [[tuno|t]]), [[Egiptio]] (2.400 t), [[Barato]] (2.343 t), and [[Okcidenta Germanio]] (1.027 t). Unusola barata kompanio, Exomet Plastics (nun parto de EPC Industrie Ltd.), sendis 2.292 tunojn da antaŭproduktoj al Irako. Alia firmao, Kim Al-Khaleej, el [[Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj|UAE]] kun sidejo en Singapuro, proviziis la produktad-aparataron kaj pli ol 4,500 t da antaŭproduktoj por VX, sarin, and mustard gas.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.iraqwatch.org/suppliers/nyt-041303.gif |titolo=What Iraq Admitted About its Chemical Weapons Program |alirdato=2008-03-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20060504214128/http://www.iraqwatch.org/suppliers/nyt-041303.gif |arkivdato=2006-05-04 }}</ref> [[:en:Frans van Anraat|Frans van Anraat]], nederlanda ĥemiisto-komercisto kiu vendis la venengasojn al la Hussein-reĝimo estis kondamnita en 2005 de la [[Internacia Kortumo]], la puno: 15 jaroj da prizono. En la pravigo de la verdikto la kortumo argumentis, ke Hussein faris "[[genocido]]n kontraŭ la loĝantoj de Ĥalabĝo". Estis la unua fojo, ke iu kortumo deklaris la incidenton de Ĥalabĝo ''genocido''. - En majo 2007 la [[apelacio|apelacia]] kortumo fiksis la [[verdikto]]n kontraŭ Frans van Anraat al 17 jaroj da prizono. Ankaŭ Usono mem eksportis bezonatajn ĥemiaĵojn al Irako, kvankam pli malgrandskale. La eksporto estis ebligita nur en 1982, kiam la administrado de [[Ronald Reagan]] forigis Irakon el la listo de [[Ŝtatoj subtenantaj terorismon]] (Irako reenlistiĝis en 1990 post la invado en [[Kuvajto]]n, kaj denove ellistiĝis en 2004). Laŭ likitaj informoj el sekretaj paperoj montriĝis, ke usonaj firmaoj (Alcolac International kaj Phillips) liveris [[diglikolsulfido]]n, <!-- angle: thiodiglycol --> baza substanco por la produktado de [[iperito|mustardgaso]].<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.laweekly.com/general/features/made-in-the-usa/3025/ |titolo=Made in the USA: A guide to Iraq’s weapons of mass destruction (en) |alirdato=2008-03-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140111220902/http://www.laweekly.com/general/features/made-in-the-usa/3025/ |arkivdato=2014-01-11 }}</ref> == Respondeco == === Riproĉoj kontraŭ Irano === Usonaj [[sekreta servo|sekretservoj]] unue riproĉis Iranon pro la atako, poste ili deklaris, ke la civilaj viktimoj de Ĥalabĝo estis "[[akompana damaĝo]]" en intermilitista batalo. Tio restis la pozicio de la usona registaro tiom longe, kiom [[Saddam Hussein]] estis rigardata kiel alianculo de Usono. Kvazaŭoficialan starpunkton prenis Stephen C. Pelletiere, kiu estis la ĉefa politik-analisto por [[CIA]] dum la Irak-irana milito. La 31-an de januaro 2003, do malpli ol du monatojn antaŭ la [[2003 invado en Irakon]], aperis artikolo de Pelletiere en [[New York Times]],<ref>[http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F60816FC3D5C0C728FDDA80894DB404482 ''A War Crime Or an Act of War?'']</ref> kiu argumentas, ke ne eblas sendube pruvi la kulpon de unu aŭ la alia de la kontraŭaj militpartioj, ĉar la viktimoj mortis per cianideca veneno, kiun tiutempe ja posedis la irananoj, sed ne la irakanoj. Sed la strategio de argumentado ŝanĝiĝis: la usona armea [[sekretservo]] ''[[Defense Intelligence Agency]]'' preparis finan version de la studo pri Ĥalabĝo post la invado en Irakon kaj uzis la incidenton kiel „pruvon“ por la danĝero de irakaj [[Armilo de amasa detruo|Armiloj de amasa detruo]]. <!-- Fonto? --> Pro la raportoj de [[vidatestanto]]j kaj pro la analizo de irakaj dokumentoj intertempe certas, de estis atako de la iraka armeo kaj ke ĝi okazis intence por trafi gravan centron de kurda ribelo. Ĥalabĝo estis elektita, ĉar ĝi mallonge antaŭe estis konkerita de [[:en:Peshmerga|peŝmergo]]j subtenataj de Irano. Se eminentulo de la Hussein-reĝimo kiel [[Tarik Asis]] en la jaro 2007 denove riproĉas Iranon pro la masakro de Ĥalabĝo, sen doni novajn, ne jam refutitajn argumentojn, oni rajtas supozi, ke tio rilatas al la fakto, ke li mem atendas akuzon pro sia rolo dum la sanga subpremo de la [[ŝijaismo|ŝijaista]] ribelo en 1991. === Ali Hasan al-Maĝid === En tiu tempo generalo [[Ali Hasan al-Maĝid]], kuzo de [[Saddam Hussein]], estis ĝenerala sekretario de [[Baazo|partio Baazo]] por Nordirako (iraka [[Kurdio]]) kaj fakte la respondeca kunordiganto de la armeo. Li estis en tiu funkcio de marto 1987 ĝis aprilo 1989 kaj gvidis la [[operaco Anfal|operacon Anfal]], genocidan operacon, kiu inkluzivis terurajn bombadojn per ĥemiaj kaj ordinaraj armiloj kontraŭ Kurdaj vilaĝoj. Laŭ sendependaj fontoj mortis inter 100.000 kaj 200.000 homoj en la operaco kaj eble unu miliono el tuta loĝantaro de 3,5 milionoj da irakaj Kurdoj estis [[deportado|deportitaj]]. La unua ĥemi-atako kontraŭ kurda vilaĝo okazis jam en aprilo 1987, sekvis tuta serio kulminanta en la masakro de Ĥalabĝo. Ĉio alportis al al-Maĝid la moknomon "Ĥemia Ali" ("Ali Kimyawi"). La kurdaj viktimoj neniam pridubis, ke Ali Hasan al-Maĝid fakte mem ordonis la gas-atakojn. == Tribunaloj == Nek Saddam Hussein nek Ali Hasan al-Maĝid estis akuzitaj de la [[Iraka supra kortumo]] <!-- Supreme Iraqi Criminal Tribunal --> pro [[krimo kontraŭ homeco]] rilate al la incidento de Ĥalabĝo. Kvankam la irakaj [[prokuroro]]j disponis pri pli ol "500 korboj da dokumentitaj dosieraroj pri krimoj dum Hussein-reĝimo'', Saddam Hussein estis kondamnita pro nur unu kazo.<ref>[http://www.cnn.com/2006/WORLD/meast/12/29/hussein/index.html Hussein executed with 'fear in his face']</ref> La {{daton|18|decembro|2006}} Hussein diris al la tribunalo: <blockquote> ''Se — rilate al Irano — iu militista aŭ civila oficisto asertas, ke Saddam ordonis uzi aŭ konvencian aŭ specialan municion — signife ĥemian, kiel mi jam klarigis — mi akceptas la respondecon kun honoro. Sed mi pridisputos iun ajn agadon kontraŭ nia popolo kaj iu iraka civitano, ĉu araba, ĉu kurda. Mi ne akceptos iun insulton kontraŭ miaj principoj, nek kontraŭ mi persone.''<ref>[http://www.theage.com.au/news/World/Saddam-admits-Iran-gas-attacks/2006/12/19/1166290507910.html Saddam admits Iran gas attacks]</ref> </blockquote> Pluraj dokumentoj estis prezentitaj dum la tribunalo. Unu estis noto de la iraka armea [[sekretservo]] pri peto al la prezidenta oficejo por permesi la uzon de [[mustarda gaso]] kaj [[sarino]] kontraŭ kurdoj. Dua dokumento estis la respondo, ke la prezidento ordonis al la armea sekretservo, priesplori la eblecon de "subita bato" per tiaj armilojn kontraŭ iranaj kaj kurdaj militfortoj. Interna noteto skribita de la sekretservo konfirmas, ke ĝi ricevis aprobon de la prezidenta oficejo por bato per "speciala municio" kaj emfazis, ke neniu bato estus farita sen unue informi la prezidenton.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.boston.com/news/world/middleeast/articles/2006/12/18/saddam_trial_shown_govt_memos_about_gas_attacks/ |titolo=Saddam says responsible for any Iran gas attacks |alirdato=2008-03-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090427095020/http://www.boston.com/news/world/middleeast/articles/2006/12/18/saddam_trial_shown_govt_memos_about_gas_attacks/ |arkivdato=2009-04-27}}</ref> [[Dosiero:Halabja cemetery.jpg|maldekstra|eta|<small>Ĥalabĝa, tombejo por la viktimoj</small>]] En la memortago 2006 de la gas-atako, okazis manifestacio en Ĥalabĝo kontraŭ la kurda registaro. Ĉirkaŭ 7000 manifestaciantoj postulis prioritatan helpon por la viktimoj anstataŭ rekonstrulaboroj. Dum la violenta [[eskaliĝo]] la polico pafis kontraŭ la manifestaciantoj, mortigis 14-jarulon kaj vundis multajn aliajn. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://newssearch.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/16/newsid_4304000/4304853.stm Samtaga raporto de BBC pri la ĥemia atako (en)] * [http://www.dissentmagazine.org/article/?article=487 Leo Casey, Questioning Halabja] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120803161251/http://www.dissentmagazine.org/article/?article=487 |date=2012-08-03 }} ("Dissent Magazine", somero 2003) (en) * [http://www.kdp.nu/index.php?option=com_content&task=view&id=26&Itemid=71 La irak-kurda partio KDP pri la incidento] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20051217231044/http://www.kdp.nu/index.php?option=com_content&task=view&id=26&Itemid=71 |date=2005-12-17 }} (en) * [http://www.halabja.de.vu halabja.de.vu Privata ttt-ejo kun bildoj el Ĥalabĝo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160422083335/http://www.halabja.de.vu/ |date=2016-04-22 }} (en/de/tr/kurda) (''Atentigo'': entenas malfacile elteneblajn bildojn) * [http://www.netkurd.org/nuce.asp?id=1094 Fotoj pri la brulanta monumento] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070928041217/http://www.netkurd.org/nuce.asp?id=1094 |date=2007-09-28 }} ''(en la kurda lingvo)'' * [http://thekurdistani.com/news/content/view/2018/2/ Gazeto ''"The Kurdistani"'' pri la ribeloj en 2006] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110521085501/http://thekurdistani.com/news/content/view/2018/2/ |date=2011-05-21 }} {{Koordinatoj gm|35|11|N|45|59|E|montru=titolo}} == Noto kaj referencoj == {{Referencoj}}8. http://www.informationclearinghouse.info/article2098.htm {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080225161320/http://www.informationclearinghouse.info/article2098.htm |date=2008-02-25 }} Stephen Pelletiere, emerita Arme-universitata profesoro kaj [[CIA]]-analisto disputas la akuzon, ke Irako uzis ĥemiajn armilojn kontraŭ siaj civitanoj - EN - == 9. http://www.9neesan.com/halapja/ Bildoj de viktimoj. </small> == Vidu ankaŭ == * [[Dujail]] * [[Homaj rajtoj sub reĝimo Hussein en Irako]] * [[Tribunalo kontraŭ Saddam Hussein]] <!-- {{Positionskarte |Irak |label= Halabdscha |lat_deg = 35 |lat_min = 10 |lon_deg = 45 |lon_min = 59 |position=right |background = |width=210 |float=right |caption=Lage der Stadt Halabdscha im Irak }} --> [[Kategorio:Milita historio de Irako]] [[Kategorio:Militkrimoj]] [[Kategorio:Historio de Kurdistano]] [[Kategorio:Saddam Hussein]] [[Kategorio:Aŭtonoma Regiono Kurdistano]] [[Kategorio:Masakroj de la 20-a jarcento|Ĥalabĝo]] [[Kategorio:Kemiaj armiloj]] [[Kategorio:Iraka-irana milito]] [[Kategorio:1988]] co7tb3lwf14bz2lpjbtyfh65byqct2x 0 247156 9480715 9296096 2026-09-23T09:36:13Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480715 wikitext text/x-wiki En [[matematiko]], '''akermana funkcio''' aŭ '''funkcio de Ackermann-Péter''' estas [[funkcio]] ''A(m,n)'' kiu prenas du [[natura nombro|naturajn nombrojn]] kiel argumentoj kaj redonas naturan nombron. Vidu artikolon [[Wilhelm Ackermann]]. == Difino == La akermana funkcio estas difinita [[rikuro|rikure]] por nenegativaj entjeroj ''m'' kaj ''n'' kiel sekvas (ĉi tiu estas de Rózsa Péter): :<math> A(m, n) = \begin{cases} n+1 & \mbox{ se } m = 0 \\ A(m-1, 1) & \mbox{ se } m > 0 \mbox{ kaj } n = 0 \\ A(m-1, A(m, n-1)) & \mbox{ se } m > 0 \mbox{ kaj } n > 0 \end{cases} </math> Ne estas senpere evidente ke kalkulado de ĉi tiu funkcio ĉiam finiĝas. Tamen la rikuro estas barita ĉar en ĉiu fojo aŭ ''m'' malgrandiĝas, aŭ ''m'' restas la sama kaj ''n'' malgrandiĝas. Ĉiufoje kiam ''n'' atingas nulon, ''m'' malgrandiĝas, tiel ankaŭ ''m'' post iom da ripetoj atingas nulon. En aliaj vortoj, en ĉiu okazo la paro ''(m, n)'' malgrandiĝas laŭ la [[Leksikografia ordo (matematiko)|leksikografia ordo]]. Tamen, kiam ''m'' malgrandiĝas, ''n'' povas ege pligrandiĝi. La akermanan funkcion eblas ankaŭ esprimi nerikure: * Per [[hiperoperatoro]]: :: ''A(m, n) = hyper(2, m, n + 3) - 3'' * Per la indeksa versio de [[notacio de Knuth]]: :: <math>A(m, n) = 2\uparrow^{m-2} (n+3) - 3</math> * Per [[sagoĉena notacio de Conway]]: :: ''A(m, n) = (2 → (n+3) → (m-2)) - 3'' por ''m'' > 2 : de ĉi tie :: ''2 → n → m = A(m+2,n-3) + 3'' por ''n>2'' : (''n=1'' kaj ''n=2'' devus respektivi al ''A(m, -2) = -1 kaj ''A(m, -1) = 1'', kiuj povus esti logike adonitaj.) En la programlingvo [[C (programlingvo)|C]] la rekta laŭdifina realigo estas: <syntaxhighlight lang="c"> unsigned int ak(unsigned int m, unsigned int n) { if (m == 0) return n + 1; else if (n == 0) return ak(m-1, 1); else return ak(m-1, ak(m, n - 1)); } </syntaxhighlight> == Uzo == En [[rikura teorio]], la '''akermana funkcio''' estas simpla ekzemplo de [[μ-rikura funkcio]] ([[ĝenerala rikura funkcia]]) kiu estas ne [[primitive rikura funkcio]]. Ĝeneralaj rikuraj funkcioj estas ankaŭ sciataj kiel [[komputebla funkcio|komputeblaj funkcioj]]. La aro de primitive rikuraj funkcioj estas [[subaro]] de la aro de ĝeneralaj rikuraj funkcioj. Akermana funkcio estas ekzemplo kiu montras ke la antaŭa estas [[severa subaro]] de la lasta. == Propraĵoj == La parto de la difino : ''A(m, 0) = A(m-1, 1)'' respektivas al tio ke : <math>2\uparrow^{m+1} 3=2\uparrow^m 4</math> aŭ : ''hyper(2, m+1, 3) = hyper(2, m, 4)'' Por malgrandaj valoroj de ''m'', 1, 2 aŭ 3, la akermana funkcio kreskas relative malrapide kun kresko de ''n'' (maksimume [[eksponenta funkcia kreskado|eksponente]]). Por ''m≥4'', tamen, ĝi kreskas multe pli rapide; eĉ ''A(4, 2)'' estas proksimume 2×10¹⁹⁷²⁸, la rezultoj estas [[grandaj nombroj]]. Por ''m=4'' la valoroj povas ankaŭ esti esprimitaj per [[supereksponento]]. Unuargumenta funkcio ''f(n) = A(n, n)'', kreskas ankoraŭ multe pli rapide, pli rapide ol ''A(m, n)'' por ĉiu konstanta ''m''. == Tabelo de valoroj == La sekva tabelo enhavas esprimojn laŭ difino de la funkcio: {| class=wikitable ! !! colspan=6 | ''A(m, n)'' |- ! ''m'' \ ''n'' ! 0 ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! n |- ! 0 | 0+1 || 1+1 || 2+1 || 3+1 || 4+1 || <math>n + 1</math> |- ! 1 | A(0,1) || A(0,A(1,0)) || A(0,A(1,1)) || A(0,A(1,2)) || A(0,A(1,3)) || A(0, A(1, n-1)) |- ! 2 | A(1,1) || A(1,A(2,0)) || A(1,A(2,1)) || A(1,A(2,2)) || A(1,A(2,3)) || A(1, A(2, n-1)) |- ! 3 | A(2,1) || A(2,A(3,0)) || A(2,A(3,1)) || A(2,A(3,2)) || A(2,A(3,3)) || A(2, A(3, n-1)) |- ! 4 | A(3,1) || A(3,A(4,0)) || A(3,A(4,1)) || A(3,A(4,2)) || A(3,A(4,3)) || A(3, A(4, n-1)) |- ! 5 | A(4,1) || A(4,A(5,0)) || A(4,A(5,1)) || A(4,A(5,2)) || A(4,A(5,3)) || A(4, A(5, n-1)) |- ! 6 | A(5,1) || A(5,A(6,0)) || A(5,A(6,1)) || A(5,A(6,2)) || A(5,A(6,3)) || A(5, A(6, n-1)) |} La sekva tabelo enhavas la samajn nombrojn kiel la antaŭa tabelo, sed kun la valoroj anstataŭ la esprimoj laŭ la difino. La nombroj listigitaj tamen ĉi tie en rikura formo estas tre granda kaj ne povas esti facile skribitaj per kutimaj manieroj. {| class=wikitable ! !! colspan=6 | ''A(m, n)'' |- ! ''m'' \ ''n'' ! 0 ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! n |- ! 0 | 1 || 2 || 3 || 4 || 5 || ''n + 1'' |- ! 1 | 2 || 3 || 4 || 5 || 6 || ''n + 2 = 2 + (n + 3) - 3'' |- ! 2 | 3 || 5 || 7 || 9 || 11 || ''2n + 3 = 2(n + 3) - 3'' |- ! 3 | 5 || 13 || 29 || 61 || 125 || ''2⁽ⁿ⁺³⁾ - 3 |- ! 4 | 13 || 65533 | 2⁶⁵⁵³⁶ - 3 | <math>{2^{2^{65536}}} - 3</math> | <math>{2^{2^{2^{65536}}}} - 3</math> | <math>\begin{matrix}\underbrace{{2^2}^{{\cdot}^{{\cdot}^{{\cdot}^2}}}} - 3 \\{n+3}\mbox{ da 2 }\end{matrix}</math> |- ! 5 | 65533 || <math>\begin{matrix}\underbrace{{2^2}^{{\cdot}^{{\cdot}^{{\cdot}^2}}}} - 3 \\65536\mbox{ da 2 }\end{matrix}</math> || A(4, A(5, 1)) | A(4, A(5, 2)) || A(4, A(5, 3)) || A(4, A(5, n-1)) |- ! 6 | A(5, 1) || A(5, A(6, 0)) | A(5, A(6, 1)) | A(5, A(6, 2)) || A(5, A(6, 3)) || A(5, A(6, n-1)) |} Malgraŭ tio ke nombroj en la tabelo estas grandaj, iuj eĉ pli grandaj nombroj estis difinitaj, ekzemple la [[nombro de Graham]], kiu ne povas esti skribita kiel valoro de la akermana funkcio kun arbitre malgrandaj argumentoj. Ĉi tiu nombro tamen povas esti konstruita per ripeta (64 foje) apliko de funkcio, simila al akermana funkcio. == Elvolvado == Oni povas elvolvi valoron de la funkcio por iuj argumentoj, laŭ la difino. Ekzemple, oni povas plene komputi valoron ''A(1, 2)'': A(1,2) = A(0, A(1, 1)) : = A(0, A(0, A(1, 0))) : = A(0, A(0, A(0, 1))) : = A(0, A(0, 2)) : = A(0, 3) : = 4 Por ''A(4, 3)'' en iuj ŝtupoj de la elvolvado komencas aperi tre grandaj nombroj: A(4, 3) = A(3, A(4, 2)) : = A(3, A(3, A(4, 1))) : = A(3, A(3, A(3, A(4, 0)))) : = A(3, A(3, A(3, A(3, 1)))) : = A(3, A(3, A(3, A(2, A(3, 0))))) : = A(3, A(3, A(3, A(2, A(2, 1))))) : = A(3, A(3, A(3, A(2, A(1, A(2, 0)))))) : = A(3, A(3, A(3, A(2, A(1, A(1, 1)))))) : = A(3, A(3, A(3, A(2, A(1, A(0, A(1, 0))))))) : = A(3, A(3, A(3, A(2, A(1, A(0, A(0, 1))))))) : = A(3, A(3, A(3, A(2, A(1, A(0, 2)))))) : = A(3, A(3, A(3, A(2, A(1, 3))))) : = A(3, A(3, A(3, A(2, A(0, A(1, 2)))))) : = A(3, A(3, A(3, A(2, A(0, A(0, A(1, 1))))))) : = A(3, A(3, A(3, A(2, A(0, A(0, A(0, A(1, 0)))))))) : = A(3, A(3, A(3, A(2, A(0, A(0, A(0, A(0, 1)))))))) : = A(3, A(3, A(3, A(2, A(0, A(0, A(0, 2)))))) : = A(3, A(3, A(3, A(2, A(0, A(0, 3))))) : = A(3, A(3, A(3, A(2, A(0, 4))))) : = A(3, A(3, A(3, A(2, 5)))) : = ... : = A(3, A(3, A(3, 13))) : = ... : = A(3, A(3, 65533)) : = ... La plua elvolvado ne estas montrita, ĉar ''A(3, 65533) = 2⁶⁵⁵³⁶-3'' kiu estas tro granda nombro. == Vastigaĵo == [[Dosiero:Ackermann-complex.svg|500px|eta|''A(4,z)'' en la kompleksa ''z''-ebeno. Estas desegnita niveloj, respektivaj al entjeraj valoroj de ''Re(A(4,z))'' kaj de ''Im(A(4,z))''.]] Se konsideri la funkcion ''f(z)=A(m,z)'' de variablo ''z'' por konstanta natura ''m'', la unuaj tri el ĉi tiuj funkcioj ''A(1,z), A(2,z), A(3,z)'' estas analitikaj funkcioj en la tuta ''z''-ebeno, ĉar ili povas esti esprimitaj per [[elementa funkcio|elementaj funkcioj]] kaj do permesas simplan [[analitika vastigaĵo|analitikan vastigaĵon]] por kompleksaj valoroj de la ''z''. Ne estas ankoraŭ trovita ĉi tia vastigaĵo por ''f(z)=A(m,z)'' kun entjera ''m>3''. La bildo prezentas la eblan komprenon de ĉi tia vastigaĵo, kiu restas limigita je <math>\pm i \infty</math>. La desegnaĵo indikas ke, eble, la vastigaĵo de A(4,z), analitika en la tuta z-ebeno, estas ne ebla; la analitika vastigaĵo devus havi [[specialaĵo]]n je z=-5 kaj tranĉon je la reela akso por z<-5. Ĉi tiaj tranĉo kaj specialaĵo aspektas al esti tipaj ankaŭ por la [[supereksponento|supereksponenta]] funkcio. == Inverso == Pro tio, ke la funkcio ''f (n) = A(n, n)'' kreskas tre rapide, ĝia [[Inversa funkcio|inverso]], ''f⁻¹'', kreskas tre malrapide. La kutima [[Matematika notacio|notacio]] por tiu ĉi '''inversa akermana funkcio''' ''f''⁻¹ estas ''[[α]]''. Fakte, α(n) estas malpli granda ol 5 por ĉiu konjektebla eniga ''n'', pro tio ke ''A(4, 4)'' estas proksimume <math>2^{2^{10^{19729}}}</math>. Se la eniga valoro estas rilata al iuj valoroj de la reala [[universo]], α(''n'') ofte povas esti taksita kiel konstanto. Ĉi tiu inversa funkcio aperas en la tempa [[komputa komplikteorio|komplikeco]] de iuj [[algoritmo]]j, ekzemple la [[disa-ara datumstrukturo]] kaj algoritmo de Bernard Chazelle por [[minimuma generanta arbo]]. Du-parametra varianto de la inversa akermana funkcio povas esti difinita kiel: :<math>\alpha(m,n) = \min\{i \geq 1 : A(i,\lfloor m/n \rfloor) \geq \log_2 n\}.</math> Ĉi tiu funkcio aperas en pli preciza analizo de la algoritmo, kaj donas pli precizan tempan baron. En la disa-ara datumstrukturo, ''m'' estas la kvanto de operacioj kaj ''n'' estas la kvanto de eroj; en la minimumo generanta arba algoritmo, ''m'' estas la kvanto de [[latero (grafeo)|lateroj]] kaj ''n'' estas la kvanto de [[vertico (grafeo)|verticoj]]. Kelkaj malmulte malsamaj difinoj de ''α(m, n)'' ekzistas; ekzemple, ''log₂ n'' estas iam anstataŭigita per ''n'', kaj la [[planka funkcio]] estas iam anstataŭigis per [[plafona funkcio]]. == Uzo kiel etalono == La akermana funkcio, pro ĝia difino kun de ege profunda rikuro, povas esti uzata por provi kiel bona estas la optimumigo de rikuro farata de iu kompililo. Ekzemple, kompililo kiu, analizinte la kalkulado de ''A(3, 30)'', povas konservi interajn valorojn ''A(3, n)'' kaj ''A(2, n)'' anstataŭ rekomputi ilin, povas akceli la kalkulado de ''A''(3, 30) per faktoro de centoj da miloj. Ankaŭ, se ''A(2, n)'' estas komputata rekte sed ne kiel rikura elvolvaĵo ''A(1, A(1, A(1,...A(1, 0)...)))'', ĉi tio savas tempon. Rekta komputo de ''A(1, n)'' prenas [[lineara tempo|linearan tempon]] de ''n''. Rekta komputo de ''A(2, n)'' postulas [[kvadrata tempo|kvadratan tempon]], pro tio ke ĝi elvolviĝas al ''[[Granda O|O]](n)'' da nestitaj vokoj de ''A(1, k)'' por diversaj ''k''. Komputo de ''A(3, n)'' postulas tempon ''O(4ⁿ⁺¹)''. La kalkulado de ''A(3, 1)'' en la ekzemplo pli supre prenas 16=4² paŝojn. ''A''(4, 2) ne povas esti komputita per simpla rikura laŭ la difino en taŭga daŭro. Anstataŭe, formuloj kiel ekzemple ''A(3, n) = 8×2ⁿ-3'' estas uzataj por optimumigo de la rikuro. == Vidu ankaŭ == * [[Granda O]] * [[Rikuro (komputiko)]] * [[Akermana nombro]] == Eksteraj ligiloj == * {{MathWorld | URL = AckermannFunction | titolo = Akermana funkcio}} * {{DADS|Akermana funkcio|ackermann}} * Scott Aaronson, [http://www.scottaaronson.com/writings/bignumbers.html Kiu povas nomi la plej grandan nombron?] (1999) * [http://www-users.cs.york.ac.uk/~susan/cyc/a/ackermnn.htm Pri akermana funkcia kun tabelo de valoroj] * [http://forum.wolframscience.com/showthread.php?s=&threadid=579 Hiperoperacioj: akermana funkcio kaj nova aritmetika operacio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060513042456/http://forum.wolframscience.com/showthread.php?s=&threadid=579 |date=2006-05-13 }} * [https://web.archive.org/web/20020815083542/http://home.earthlink.net/~mrob/pub/math/ln-2deep.html Versioj de akermana funkcio de Robert Munafo] priskribas kelkaj variadoj de la difino. * [http://www.kosara.net/thoughts/ackermann42.html A(4,2) enhavas 19729 ciferojn] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080317104411/http://www.kosara.net/thoughts/ackermann42.html |date=2008-03-17 }} * Gabriel Nivasch, [http://www.yucs.org/~gnivasch/alpha/index.html Inversa akermana funkcio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110930144743/http://www.yucs.org/~gnivasch/alpha/index.html |date=2011-09-30 }} * Raimund Seidel, [http://cgi.di.uoa.gr/~ewcg06/invited/Seidel.pdf Inversa akermana funkcio] * [http://cat.inist.fr/?aModele=afficheN&cpsidt=15618233 Funkcioj similaj al la inversa akermana funkcio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081204044545/http://cat.inist.fr/?aModele=afficheN&cpsidt=15618233 |date=2008-12-04 }} * {{Citreto | Titolo=Ackermann's Function: A Study In The Efficiency Of Calling Procedures - Akermana funkcio: studi efikeco de voko de proceduroj | Jaro = 1975 | URL=http://history.dcs.ed.ac.uk/archive/docs/Imp_Benchmarks/ack.pdf}} * {{Citreto | Titolo=How to Call Procedures, or Second Thoughts on Ackermann's Function - Kiel voki procedurojn, aŭ duaj pensoj pri akermana funkcio | Jaro = 1977 | URL=http://history.dcs.ed.ac.uk/archive/docs/Imp_Benchmarks/ackpe.pdf}} * {{Citreto | Titolo=Latest results from the procedure calling test, Ackermann's function - Lastaj rezultoj de la procedura voka provo, akermana funkcio | Jaro = 1982 | URL=http://history.dcs.ed.ac.uk/archive/docs/Imp_Benchmarks/acklt.pdf}} * {{Citreto | Titolo=Gentoo: Intel Pentium 4 Computer Language Shootout | Jaro=2006 | URL=http://shootout.alioth.debian.org/gp4/benchmark.php?test=recursive&lang=all | Alirdato=2006-06-13}} * [http://www.gtoal.com/plsql/ackerman-memo.pls.html Ekzemplo: eksplicita memoranta funkcia versio de akermana funkcio, realigita en Pl/SQL] * [http://www.xgc.com/benchmarks/benchmarks.htm Etalonoj de rapideco] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20040824145131/http://www.xgc.com/benchmarks/benchmarks.htm |date=2004-08-24 }} [[Kategorio:Aritmetiko]] [[Kategorio:Grandaj nombroj]] [[Kategorio:Specialaj funkcioj]] [[Kategorio:Teorio de kalkulado]] [[Kategorio:Rekursia teorio]] aqnlplw01vx9so1qyvnups33g8yy5fy 0 254424 9480279 9407342 2026-09-22T12:00:01Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9480279 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Zaha Hadid''' ([[arabe]]: زها حديد), (naskiĝis la {{daton|31|oktobro|1950}} en [[Bagdado]], [[Irako]]; mortis la [[31-an de marto]] [[2016]]) estas renoma iraka-brita [[arkitekto]] de [[dekonstruktivismo]]. Ŝi estis [[Artisto por Paco de Unesko]]. [[Dosiero:MaggiesCentreKirkcaldy.JPG|eta|dekstra|Maggie's Centre, Kirkcaldy, Skotlando]][[Dosiero:Vitra fire station, full view, Zaha Hadid.jpg|eta|[[Vitra (mebloj)|Vitra]] fajrobrigadejo, [[Weil am Rhein]], [[Germany]]]] [[Dosiero:BMW Leipzig.JPG|eta|Centra konstruaĵo de [[BMW]], [[Leipzig]]]] [[Dosiero:Bergisel 2004-11-04.jpg|eta|dekstra|[[Bergisel]] skisaltejo, [[Innsbruck]]]] ==Kariero== Ŝi studis [[matematiko]]n en [[Bejruto]] ([[Usona universitato de Bejruto|Usona universitato]] kaj poste [[arkitekturo]]n en [[Londono]] (Architectural Association). En 1977 ŝi fariĝis partnero de siaj iamaj instruistoj [[Rem Koolhaas]] kaj [[Elia Zenghelis]], kaj en 1980 fondis propran oficejon en Londono. Ekde la 1980-aj jaroj ŝi instruis en la plej renomaj institucioj (Harvard University, University of Illinois, Hochschule für Bildende Künste in Hamburg, Ohio State University, Columbia University, Yale University). Aktuale ŝi estas profesorino ĉe la Universitato de aplikataj artoj en [[Vieno]], Aŭstrio. Multajn internaciajn konkursojn ŝi gajnis per siaj aŭdacaj planoj, foje pli aŭdacaj ol io iam antaŭe konstruata. Inter ŝiaj gajnitaj konkursoj estas * ''The Peak Club'' en [[Hong Kong]] (1983) * ''[[Cardiff Bay Opera House]]'' [[Wales]] (1994) * Ĉefplanado de ''[[one-north]]'' [[Singapuro]] (2002) * Nova kazino de [[Basel]], [[Svisio]] (2005) En 2004 Hadid ricevis - kiel unua virino - la plej renoman arkitekturpremion [[Pritzker Architecture Prize]]. En 2006 [[muzeo Guggenheim]] en Novjorko honorigis ŝin per ekspozicio pri ŝia [[vivoverko]] ==Verkoj== Granda parto de la frua verkaro de Zaha Hadid restis nur koncepto; realigitaj verkoj estis interalie: * ''[[Pabellón Puente]]'' de [[Expo 2008]] (2008), [[Zaragoza]], [[Hispanio]] * ''[[Eleftheria square]]'', Redsign, [[Cipro]] (2007) * ''Nordkettenbahn'' ([[telfero]]) (2007), [[Innsbruck]], [[Aŭstrio]] * ''Maggie's centre'' en Victoria-Hospitalo (2006), [[Kirkcaldy]], [[Skotlando]] * Stacidomo de Afragola (2006), [[Afragola]], [[Italio]] * Centra konstruaĵo de [[BMW]] (2005), [[Leipzig]], [[Germanio]] * plivastigo de [[Ordrupgaard-muzeo]] (2005), [[Kopenhago]], [[Danio]] * [[Phaeno]] scienca muzeo (2005), [[Wolfsburg]], [[Germanio]] * [[Bergisel]] Skisaltejo (2002), [[Innsbruck]], [[Aŭstrio]] * [[Price Tower]] extension hybrid project (2002), [[Bartlesville]], [[Oklahoma]] - pending * tramstacio Hoenheim (2001), [[Strasbourg]], [[Francio]] * pavilono por ĝardena ekspozicio (1999), [[Weil am Rhein]], [[Germanio]] [http://cmsdata02.weil-am-rhein.de/spazier/hadid/hadid.htm]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * ''[[Rosenthal Center for Contemporary Art]]'' (1998), [[Cincinnati]], [[Ohio]] * [[Vitra (mebloj)|Vitra]] fajrobrigadejo (1994), [[Weil am Rhein]], [[Germanio]] * [[Z.CAR]] hidrogen-pova trirada aŭtomobilo [http://www.carbodydesign.com/archive/2008/06/09-bmw-leipzig-plant-awarded/] ==Filmo== * ''A Day with Zaha Hadid'' 2004, 52 min., koloro. New York: Michael Blackwood Productions. ==Distingoj== * 2003: [[European Union Prize for Contemporary Architecture]] * 2004: [[Pritzker-premio]] * 2007: [[Thomas Jefferson Medal in Architecture]] ==Eksteraj ligiloj== {{commons}} * [http://www.zaha-hadid.com/ www.zaha-hadid.com] - Oficial ttt-ejo * [http://www.worldarab.net/Wiki/tabid/181/topic/Zaha%20Hadid/language/en-US/Default.aspx Projects in the arabic Countries By Zaha Hadid Architects] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080610155214/http://www.worldarab.net/Wiki/tabid/181/topic/Zaha%20Hadid/language/en-US/Default.aspx |date=2008-06-10 }} * [http://www.zahahadidblog.com Official Zaha Hadid Blog for the Design Museum exhibition] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200428015940/http://zahahadidblog.com/ |date=2020-04-28 }} * [http://www.ordrupgaard.dk/emner/samling-og-arkitektur/zaha-hadids-bygning.aspx Pri Zaha Hadid kaj la muzeo en Ordrupgaard] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080521232803/http://www.ordrupgaard.dk/emner/samling-og-arkitektur/zaha-hadids-bygning.aspx |date=2008-05-21 }} (dana) *[http://www.nytimes.com/slideshow/2008/01/23/arts/20080123_HADID_SLIDESHOW_index.html NY Times Slideshow of Zaha Hadid's works] <!--{{Pritzker Prize Winners 2001-2025}}--> <!----> {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Hadid, Zaha}} [[Kategorio:Anglaj arkitektoj]] [[Kategorio:Irakaj arkitektoj]] [[Kategorio:Arkitektoj de moderno]] [[Kategorio:Dekonstruktivismo]] [[Kategorio:Gajnintoj de la Pritzker-premio]] [[Kategorio:Unesko]] p8hs17c6o90q4pil2g6830hsda77pqu 0 255070 9480627 9347252 2026-09-23T00:08:35Z Arbarulo 135469 /* Historio de administrado */ 9480627 wikitext text/x-wiki '''Administrado''' estas la procezo de organizi, plani, kunordigi, kaj kontroladi la rimedojn de organizo, entrepreno aŭ grupo por atingi specifajn celojn. Ĝi ampleksas diversajn aspektojn de gvidado kaj decidofarado, inkluzive de la efika uzado de homaj, financaj, kaj materiaj rimedoj por atingi organizajn celojn. Administrado havas gravajn rolojn en privataj kompanioj, publikaj institucioj, kaj ankaŭ neprofitaj organizoj. La koncepto de administrado estas fundamenta por funkciado de organizoj, kie administrantoj devas trovi optimumajn manierojn por atingi difinitajn celojn per efika uzado de disponeblaj rimedoj, ĉu en komerca sektoro aŭ en publika administrado. Tiu procezo implikas decidofaradon pri kiel kaj kiam asigni rimedojn, kunordigi laborojn, kaj starigi strategiojn. == Historio de administrado == La disvolviĝo de administrado kiel disciplino estis influita de pluraj gravaj figuroj. Unu el la plej famaj estis [[Frederick Winslow Taylor]], kiu lanĉis la koncepton de scienca administrado, kiu celis plibonigi la [[operacia efikeco|efikecon]] de laborprocezoj per sciencaj metodoj. Lia influo vidigis kiel grava estas la studo de laborfluo por akiri maksimuman produktivecon. Alia pionira figuro estis [[Henri Fayol]], kiu evoluigis la klasikajn funkciojn de administrado: planado, organizo, komandado, kunordigado, kaj kontrolado. Fayol, kun aliaj kiel [[Max Weber]] kun sia teorio pri burokratio, helpis establi la bazojn de moderna administrado, kiujn oni daŭre uzas hodiaŭ en diversaj organizaj kaj sociaj kuntekstoj. == Modernaj tendencoj en administrado == Hodiaŭ, administrado evoluis por adaptiĝi al novaj teknologioj kaj rapide ŝanĝiĝantaj merkataj postuloj. [[Aĝila administrado|Agile]] kaj [[Lean-projekta administrado|Lean-administrado]] estas ekzemploj de modernaj aliroj, kiuj temigas efikecon kaj respondemon al klientaj bezonoj. Tiuj metodologioj prioritatigas flekseblan planadon kaj konstantan plibonigon, kontraste al tradiciaj hierarkiaj strukturoj. == Hierarkiaj niveloj de administrado == Administrado funkcias je diversaj niveloj ene de organizoj: * ''Altrangaj administrantoj'': Ili faras strategiajn decidojn kaj difinas la ĝeneralan direkton de la organizo. * ''Meznivelaj administrantoj'': Ili agas kiel ligilo inter la altrangaj kaj frontliniaj administrantoj, kontrolante fakojn kaj certigante, ke la organizaj celoj estas realigitaj. * ''Frontliniaj administrantoj'': Ili gvidas ĉiutagajn operaciojn kaj certigas, ke taskoj estas plenumataj laŭ la planoj de la organizo. Ĉi tiu hierarkio helpas certigi la glatan funkciadon de organizoj, de la strategia ĝis la operacia nivelo. == Rolo de administrado == La rolo de administrado estas vasta kaj havas gravan efikon sur sociaj kaj ekonomiaj aspektoj. Ĝi kontribuas al: * ''Optimuma uzo de rimedoj'': Tra efika planado kaj organizo, administrado certigas, ke disponeblaj rimedoj (homaj, financaj, materialaj) estas uzataj por atingi maksimumajn rezultojn. * ''Problemsolvado'': Administrantoj ofte estas taskigitaj per solvado de kompleksaj problemoj kaj adaptiĝo al ŝanĝiĝantaj cirkonstancoj. * ''Celo-orientado'': Administrado starigas klarajn celojn kaj monitoras la progreson por certigi, ke organizoj moviĝas en la ĝusta direkto. Administrado ne limiĝas nur al komercoj; ĝi ankaŭ ludas gravan rolon en ŝtataj institucioj kaj neprofitaj organizoj. == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|wikt=administrado}} * [[Administradoscienco]] * [[Administracio]] * [[Komerca administrado]] [[Kategorio:Administrado| ]] 383yxuhan04p68viaisel7e6hbvgn2n 0 255754 9480745 8765191 2026-09-23T11:37:57Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480745 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=PT-08|situo sur mapo2=Portugalio|zomo=10}} [[Dosiero:Albufeira223.jpg|eta|200px|Albufeira]] '''Albufeira''' estas [[Portugalio|portugala]] [[urbo]], kiu apartenas al la [[distrikto Faro]], [[regiono]] kaj subregiono de [[Algarve]], kun ĉ. 37&nbsp;244 enloĝantoj. La nomo Albufeira venas de la araba lingvo ("al-Buhera") kio signifas "mar-kastelo". == Historio == Malmulte estas sciata pri Albufeira antaŭ la [[islama]] [[periodo]]. La araba origino de la [[nomo]] Albufeira klare indikas ke ĝi aperis dum tiu periodo. La vorto "'''Albufera'''" (samkiel la samnoma [[natura parko]] de [[Valencio]]), venas de la araba "Al-Buhera" (eta [[maro]] aŭ [[lago]]). La islama Albufeira estis remparita [[vilaĝo]], kun [[kastelo]] sur alta rokmonto. En [[1250]], [[Alfonso la 3-a]] konkeris Al-Buheran kun pli ol 200 kavaliroj de la [[Ordeno de Aviso]]. Kiel rezulto Albufeira estis aneksita al la [[Portugala Regno]]. Nuntempe la urbo ankoraŭ konservas islamajn spurojn inkluzive de la artoj kaj la [[akĉento]]. == Turismo == De la [[1960-aj jaroj]] [[turismo]] iĝis pli kaj pli grava por la ekonomio de Albufeira. Precipe [[Britio|britaj]] kaj [[Nederlando|nederlandaj]] turistoj amase venas por ferii, parte ankaŭ restas kiel loĝantoj. De 1960 al 2007 la loĝantaro de la municipo kreskis de 14&nbsp;736 al pli ol 37&nbsp;000. Albufeira posedas plurajn plaĝojn; unu ne tre granda proksimas al la urbocentro, sed estas disigita disde ĝi per sabla kresto. En ĝi estas tunelo por piedirantoj. == Vidu ankaŭ == * [[Albufeira-Ferreiras (stacidomo)]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.cm-albufeira.pt/ Municipa administracio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210509191438/http://www.cm-albufeira.pt/ |date=2021-05-09 }} * [http://viajar.clix.pt/map.php?id=65&lg=en&w=albufeira Mapo Albufeira] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120826150210/http://viajar.clix.pt/map.php?id=65&lg=en&w=albufeira |date=2012-08-26 }} * [http://viajar.clix.pt/map.php?id=66&lg=en&w=albufeira_centro Mapo Albufeira centro] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190713094306/http://portugal-hotels.com/com/index.php?lg=pt |date=2019-07-13 }} * [http://viajar.clix.pt/map.php?c=262&lg=en&w=albufeira Mapo municipa] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120902203603/http://viajar.clix.pt/map.php?c=262&lg=en&w=albufeira |date=2012-09-02 }} {{Commons|Albufeira}} [[Kategorio:Albufeira| ]] [[Kategorio:Urboj de Portugalio]] [[Kategorio:Distrikto Faro]] hp5uu3ya23935tg3v4203m157ghzsbw 0 257968 9480605 9131322 2026-09-22T22:40:22Z Kani 670 /* Taksonomio */ 9480605 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Colaptes |dosiero = NorthernFlicker23.jpg |dosiero larĝo=300px |priskribo de dosiero = [[Brustornama pego]] |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |regno2 = animalo |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |taksono = Colaptes |taksono aŭtoritato = [[William Swainson|Swainson]], [[1825]] |vikispecio = |komunejo = }} Colaptes estas genro de [[birdoj]] de la familio de [[Pegedoj]] kaj tribo [[Picinae]] kiuj estas loĝantaj reproduktuloj en [[Ameriko]]. ''Colaptes'' devenas el la antikva greka verbo ''kolapto'', bekofrapi. Probable la plej fama membro de la genro Colaptes estas la [[Brustornama pego]], ''Colaptes auratus'', konata en partoj de suda Usono kiel 'Yellowhammer' (flava martelo). Tiu birdo estas la [[Listo de usonŝtataj birdoj|ŝtata birdo]] de [[Alabamo]], kaj la ŝtata kromnomo estas la 'Yellowhammer State' (Flavmartela Ŝtato). == Taksonomio == Tiu genro povas esti dividita en du grupoj: Tiuj de la [[subgenro]] ''Colaptes'' estas sveltaj kaj pli surteremaj specioj kun kutime kolormarkitaj kapopintoj. Ili ĉeestas la tutan [[Ameriko]]n escepte en polusaj regionoj. Tiuj de la subgenro ''Chrysoptilus'' estas pli arbaraj specioj; preskaŭ ĉiu havas ruĝan nukon kaj diferenckoloran kronon. Ili troviĝas en Sudameriko; grupo de tri specioj iam oni supozis, ke apartenas al ''[[Piculus]]'' tra la mezamerika [[Cordillera]] norden ĝis [[Meksiko]] (Benz ''et al.'', 2006). * '''Subgenro ''Colaptes''''' ** [[Brustornama pego]], ''Colaptes auratus'' ** [[Brustomakula pego]], ''Colaptes chrysoides'', ''chrysoides'' signifas kvazaŭ oro. ** [[Fernandina pego]], ''Colaptes fernandinae'', endanĝerita birdo indiĝena en [[Kubo]]. Fernandina estis iama nomo de Kubo. ** [[Ĉilia pego]], ''Colaptes pitius''. La specifa nomo devenas el la birda karaktera alvoko, kiu sonas kiel "pitiu-pitiu-pitiu". ** [[Anda pego]], ''Colaptes rupicola''. La specifa nomo signifas “loĝanto de rokaro”.. ** [[Kampopego]], ''Colaptes campestris''. La specifa nomo signifas ”kamparano”, pro la preferata habitato, tio estas malferma kamparo. * '''Subgenro ''Chrysoptilus''''' ** [[Nigrokola pego]], ''Colaptes atricollis''. La specifa nomo signifas “malhelkola”. ** [[Punktobrusta pego]], ''Colaptes punctigula''. La specifa nomo signifas “punktita gorĝo” de ''punctatus'' kaj ''gula''. ** [[Verdonigra pego]], ''Colaptes melanochloros''. La specifa nomo signifas “nigra kaj verda” el la antikva greka ''melanos'' kaj ''ĥloros''. *** Orbrusta pego, ''Colaptes melanochloros melanolaimus''. La suda subspecio de la Verdostria pego estas foje konsiderata diferenca specio. ** [[Oroliva pego]], ''Colaptes rubiginosus''. La specifa nomo signifas “rustoplena” pro la koloro de la flugiloj kaj dorso. ** [[Grizkrona pego]], ''Colaptes auricularis''. La specifa nomo signifas”orela” pro la bildo de la kapo de la specio. ** [[Skarlatdorsa pego]], ''Colaptes rivolii'', kiu ricevas la nomon pro [[François Victor Massena]], duko de Rivoli. == Referencoj == * Benz, Brett W.; Robbins, Mark B. & Peterson, A. Townsend (2006): Evolutionary history of woodpeckers and allies (Aves: Picidae): Placing key taxa on the phylogenetic tree. ''Molecular Phylogenetics and Evolution'' '''40''': 389–399. {{DOI|10.1016/j.ympev.2006.02.021}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] sii8o27la4q6eyzk2bpump4tdlndoc4 9480608 9480605 2026-09-22T22:58:35Z Kani 670 9480608 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Kursiva titolo}} {{Taksonomio |nomo = ''Colaptes'' |dosiero = Gilded Flicker (Colaptes chrysoides) on top of cactus.jpg |dosiero larĝo=240px |priskribo de dosiero = [[Orkaska pego]] (''Colaptes chrysoides'') |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |taksono = '''''Colaptes''''' |taksono aŭtoritato = [[William Swainson|Swainson]], [[1825]] |vikispecio = |komunejo = }} '''''Colaptes''''' estas genro de [[birdoj]] de la familio de [[Pegedoj]] kaj tribo ''[[Picinae]]'', nome 13 nuntempaj specioj kiuj estas loĝantaj reproduktantoj en [[Ameriko]]. Pegoj de la genro ''Colaptes'' tipe havas brunan aŭ verdan dorson kaj flugilojn kun nigraj strioj, kaj sablokoloran ĝis flavecan malsupran flankon kun nigraj makuloj aŭ strioj. Kutime estas buntaj markoj sur la kapo. Multaj el tiuj birdoj – precipe la nordaj specioj – estas pli surgrundemaj ol kutime ĉe pegoj. Historie ekzistis konsiderinda necerteco pri la klasifikado de pegospecioj en genrojn, kaj nur per komparado de DNA-sekvencoj eblis kun certeco loki multajn el la specioj. Probable la plej fama membro de la genro ''Colaptes'' estas la [[Brustornama pego]], ''Colaptes auratus'', konata en partoj de suda Usono kiel 'Yellowhammer' (flava martelo). Tiu birdo estas la [[nacia birdo|ŝtata birdo]] de [[Alabamo]], kaj la ŝtata kromnomo estas la 'Yellowhammer State' (Flavmartela Ŝtato). == Taksonomio == The genus ''Colaptes'' was introduced by the Irish zoologist [[Nicholas Aylward Vigors]] in 1825 with the [[northern flicker]] (''Colaptes auratus'') as the [[type species]].<ref>{{ cite journal | last=Vigors | first=Nicholas Aylward | author-link=Nicholas Aylward Vigors | year=1825 | title=Observations on the natural affinities that connect the orders and families of birds | journal=Transactions of the Linnean Society of London | volume=14 | issue=#3 | pages=395-517 [457 Note] | doi=10.1111/j.1095-8339.1823.tb00098.x | url=https://biodiversitylibrary.org/page/752835 }}</ref> The [[genus name]] is from [[Ancient Greek]] {{lang|grc|κολάπτης}} ({{translit|grc|koláptēs}}), meaning {{gloss|chiseller, pecker}}.<ref>{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | page=113 }}</ref> The genus forms part of the woodpecker [[subfamily]] [[Picinae]] and has a [[Sister taxon|sister]] relationship to the genus ''[[Piculus]]''. The genus ''Colaptes'' is a member of the [[Tribe (biology)|tribe]] Picini and belongs to a [[clade]] that contains five genera: ''Colaptes'', ''Piculus'', ''[[Mulleripicus]]'', ''[[Dryocopus]]'' and ''[[Celeus (bird)|Celeus]]''.<ref name=shakya>{{ cite journal | last1=Shakya | first1=S.B. | last2=Fuchs | first2=J. | last3=Pons | first3=J.M. | last4=Sheldon | first4=F.H. | year=2017 | title=Tapping the woodpecker tree for evolutionary insight | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=116 | pages=182–191 | doi=10.1016/j.ympev.2017.09.005 | pmid=28890006 | url=https://www.researchgate.net/publication/319596154 | doi-access=free | bibcode=2017MolPE.116..182S }}</ref> Some of the relationships between the species within ''Colaptes'' are uncertain, with various genetic studies reporting slightly different [[Phylogeny|phylogenies]], but it is evident that those species with "flicker" in their common name do not form a [[monophyletic]] group.<ref name=shakya/><ref>{{ cite journal | last1=Moore | first1=W.S. | last2=Overton | first2=L.C. | last3=Miglia | first3=K.J. | year=2011 | title=Mitochondrial DNA based phylogeny of the woodpecker genera ''Colaptes'' and ''Piculus'', and implications for the history of woodpecker diversification in South America | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=58 | issue=#1 | pages=76–84 | doi=10.1016/j.ympev.2010.09.011 | pmid=20863898 | bibcode=2011MolPE..58...76M }}</ref><ref>{{ cite journal | last=Dufort | first=Matthew J. | title=An augmented supermatrix phylogeny of the avian family Picidae reveals uncertainty deep in the family tree | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | year=2016 | volume=94 | issue=Pt A | pages=313–326 | doi=10.1016/j.ympev.2015.08.025 | pmid=26416706 | bibcode=2016MolPE..94..313D }}</ref> The genus ''Colaptes'' contains 14 species. Of these, one, the [[Bermuda flicker]], is now extinct:<ref name=avilist>{{ cite web | author=AviList Core Team | date=2025 | title=AviList: The Global Avian Checklist, v2025 | doi=10.2173/avilist.v2025 | doi-access=free | url=http://www.avilist.org/checklist/v2025/ | access-date=30 January 2026 }}</ref> {| class="wikitable" |- ! Image !! Common name !! Scientific name !! Distribution |- |[[File:Colaptes rubiginosus Carpintero cariblanco Golden-olive Woodpecker (female) (8598133565).jpg|120px]] ||[[Golden-olive woodpecker]] ||''Colaptes rubiginosus''||east to Guyana, northwestern Argentina, and Trinidad and Tobago |- |[[File:Colaptes auricularis 2945161.jpg|120px]] ||[[Grey-crowned woodpecker]] ||''Colaptes auricularis''|| Mexico |- |[[File:Crimson-mantled Woodpecker - Colombia S4E2671.jpg|120px]] || [[Crimson-mantled woodpecker]] ||''Colaptes rivolii''||Bolivia, Colombia, Ecuador, Peru and Venezuela |- |[[File:Black-necked Woodpecker (Colaptes atricollis).jpg|120px]] || [[Black-necked woodpecker]] ||''Colaptes atricollis''||Peru |- |[[File:Colaptes punctigula Carpintero pechipunteado Spot-breasted Woodpecker (female) (12978805715).jpg|120px]] || [[Spot-breasted woodpecker]] ||''Colaptes punctigula''|| Bolivia, Brazil, Colombia, Ecuador, French Guiana, Peru, Suriname and Venezuela; also in eastern Panama |- |[[File:Colaptes melanochloros -Bataguassu, Mato Grosso do Sul, Brazil-8.jpg|120px]] || [[Green-barred woodpecker]] ||''Colaptes melanochloros''|| Argentina, Bolivia, Brazil, Paraguay and Uruguay |- |[[File:Northern Flicker (29639725760).jpg|120px]] || [[Northern flicker]] ||''Colaptes auratus''|| North America, Cuba and Grand Cayman in the Cayman Islands |- |[[File:Gilded Flicker (Colaptes chrysoides) on top of cactus.jpg|120px]] ||[[Gilded flicker]] ||''Colaptes chrysoides''||the Southwestern United States and northwestern Mexico |- |[[File:Colaptes auratus mexicanoides 84221588.jpg|120px]]|| [[Guatemalan flicker]] || ''Colaptes mexicanoides'' || southern Mexico to Nicaragua |- |[[File:Female. Fernandina's Flicker. Colaptes fernandinae, Endemic - Flickr - gailhampshire.jpg|120px]] ||[[Fernandina's flicker]] ||''Colaptes fernandinae''|| Cuba |- |[[File:Pitío, Malalcahuello 19jul15.jpg|120px]] ||[[Chilean flicker]] ||''Colaptes pitius''|| Argentina and Chile |- |[[File:Colaptes rupicola 20070123.jpg|120px]] || [[Andean flicker]] ||''Colaptes rupicola''||Peru, Chile, eastern Bolivia and northeastern Argentina |- |[[File:Campo Flicker - Flickr - GregTheBusker (1).jpg|120px]] || [[Campo flicker]] ||''Colaptes campestris''||Brazil, Bolivia, Paraguay, Uruguay and northeastern Argentina, Suriname |- |} * † [[Bermuda pego]] (''Colaptes oceanicus'') - extinct, but may have survived into historical times - formerly Bermuda Tiu genro povas esti dividita en du grupoj: Tiuj de la [[subgenro]] ''Colaptes'' estas sveltaj kaj pli surteremaj specioj kun kutime kolormarkitaj kapopintoj. Ili ĉeestas la tutan [[Ameriko]]n escepte en polusaj regionoj. Tiuj de la subgenro ''Chrysoptilus'' estas pli arbaraj specioj; preskaŭ ĉiu havas ruĝan nukon kaj diferenckoloran kronon. Ili troviĝas en Sudameriko; grupo de tri specioj iam oni supozis, ke apartenas al ''[[Piculus]]'' tra la mezamerika [[Cordillera]] norden ĝis [[Meksiko]] (Benz ''et al.'', 2006). * '''Subgenro ''Colaptes''''' ** [[Brustornama pego]], ''Colaptes auratus'' ** [[Brustomakula pego]], ''Colaptes chrysoides'', ''chrysoides'' signifas kvazaŭ oro. ** [[Fernandina pego]], ''Colaptes fernandinae'', endanĝerita birdo indiĝena en [[Kubo]]. Fernandina estis iama nomo de Kubo. ** [[Ĉilia pego]], ''Colaptes pitius''. La specifa nomo devenas el la birda karaktera alvoko, kiu sonas kiel "pitiu-pitiu-pitiu". ** [[Anda pego]], ''Colaptes rupicola''. La specifa nomo signifas “loĝanto de rokaro”.. ** [[Kampopego]], ''Colaptes campestris''. La specifa nomo signifas ”kamparano”, pro la preferata habitato, tio estas malferma kamparo. * '''Subgenro ''Chrysoptilus''''' ** [[Nigrokola pego]], ''Colaptes atricollis''. La specifa nomo signifas “malhelkola”. ** [[Punktobrusta pego]], ''Colaptes punctigula''. La specifa nomo signifas “punktita gorĝo” de ''punctatus'' kaj ''gula''. ** [[Verdonigra pego]], ''Colaptes melanochloros''. La specifa nomo signifas “nigra kaj verda” el la antikva greka ''melanos'' kaj ''ĥloros''. *** Orbrusta pego, ''Colaptes melanochloros melanolaimus''. La suda subspecio de la Verdostria pego estas foje konsiderata diferenca specio. ** [[Oroliva pego]], ''Colaptes rubiginosus''. La specifa nomo signifas “rustoplena” pro la koloro de la flugiloj kaj dorso. ** [[Grizkrona pego]], ''Colaptes auricularis''. La specifa nomo signifas”orela” pro la bildo de la kapo de la specio. ** [[Skarlatdorsa pego]], ''Colaptes rivolii'', kiu ricevas la nomon pro [[François Victor Massena]], duko de Rivoli. == Referencoj == * Benz, Brett W.; Robbins, Mark B. & Peterson, A. Townsend (2006): Evolutionary history of woodpeckers and allies (Aves: Picidae): Placing key taxa on the phylogenetic tree. ''Molecular Phylogenetics and Evolution'' '''40''': 389–399. {{DOI|10.1016/j.ympev.2006.02.021}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] dlh9eoqdle39qpsek71zho1a9l2bow1 9480611 9480608 2026-09-22T23:04:17Z Kani 670 9480611 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Kursiva titolo}} {{Taksonomio |koloro=pink |nomo = ''Colaptes'' |dosiero = Gilded Flicker (Colaptes chrysoides) on top of cactus.jpg |dosiero larĝo=240px |priskribo de dosiero = [[Orkaska pego]] (''Colaptes chrysoides'') |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |taksono = '''''Colaptes''''' |taksono aŭtoritato = [[William Swainson|Swainson]], [[1825]] |vikispecio = |komunejo = }} '''''Colaptes''''' estas genro de [[birdoj]] de la familio de [[Pegedoj]] kaj tribo ''[[Picinae]]'', nome 13 nuntempaj specioj kiuj estas loĝantaj reproduktantoj en [[Ameriko]]. Pegoj de la genro ''Colaptes'' tipe havas brunan aŭ verdan dorson kaj flugilojn kun nigraj strioj, kaj sablokoloran ĝis flavecan malsupran flankon kun nigraj makuloj aŭ strioj. Kutime estas buntaj markoj sur la kapo. Multaj el tiuj birdoj – precipe la nordaj specioj – estas pli surgrundemaj ol kutime ĉe pegoj. Historie ekzistis konsiderinda necerteco pri la klasifikado de pegospecioj en genrojn, kaj nur per komparado de DNA-sekvencoj eblis kun certeco loki multajn el la specioj. Probable la plej fama membro de la genro ''Colaptes'' estas la [[Brustornama pego]], ''Colaptes auratus'', konata en partoj de suda Usono kiel 'Yellowhammer' (flava martelo). Tiu birdo estas la [[nacia birdo|ŝtata birdo]] de [[Alabamo]], kaj la ŝtata kromnomo estas la 'Yellowhammer State' (Flavmartela Ŝtato). == Taksonomio == La genro ''Colaptes'' estis enkondukita de la irlanda zoologo [[Nicholas Aylward Vigors]] en 1825, kun la [[Ora pego]] (''Colaptes auratus'') kiel la [[tipa specio]].<ref>{{ cite journal | last=Vigors | first=Nicholas Aylward | author-link=Nicholas Aylward Vigors | year=1825 | title=Observations on the natural affinities that connect the orders and families of birds | journal=Transactions of the Linnean Society of London | volume=14 | issue=#3 | pages=395-517 [457 Note] | doi=10.1111/j.1095-8339.1823.tb00098.x | url=https://biodiversitylibrary.org/page/752835 }}</ref> La genronomo devenas de la [[antikva greka|malnovgreka]] vorto κολάπτης (*koláptēs*), kun la signifo "ĉizisto" aŭ "bekofrapanto".<ref>{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | page=113 }}</ref> The genus forms part of the woodpecker [[subfamily]] [[Picinae]] and has a [[Sister taxon|sister]] relationship to the genus ''[[Piculus]]''. The genus ''Colaptes'' is a member of the [[Tribe (biology)|tribe]] Picini and belongs to a [[clade]] that contains five genera: ''Colaptes'', ''Piculus'', ''[[Mulleripicus]]'', ''[[Dryocopus]]'' and ''[[Celeus (bird)|Celeus]]''.<ref name=shakya>{{ cite journal | last1=Shakya | first1=S.B. | last2=Fuchs | first2=J. | last3=Pons | first3=J.M. | last4=Sheldon | first4=F.H. | year=2017 | title=Tapping the woodpecker tree for evolutionary insight | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=116 | pages=182–191 | doi=10.1016/j.ympev.2017.09.005 | pmid=28890006 | url=https://www.researchgate.net/publication/319596154 | doi-access=free | bibcode=2017MolPE.116..182S }}</ref> Some of the relationships between the species within ''Colaptes'' are uncertain, with various genetic studies reporting slightly different [[Phylogeny|phylogenies]], but it is evident that those species with "flicker" in their common name do not form a [[monophyletic]] group.<ref name=shakya/><ref>{{ cite journal | last1=Moore | first1=W.S. | last2=Overton | first2=L.C. | last3=Miglia | first3=K.J. | year=2011 | title=Mitochondrial DNA based phylogeny of the woodpecker genera ''Colaptes'' and ''Piculus'', and implications for the history of woodpecker diversification in South America | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=58 | issue=#1 | pages=76–84 | doi=10.1016/j.ympev.2010.09.011 | pmid=20863898 | bibcode=2011MolPE..58...76M }}</ref><ref>{{ cite journal | last=Dufort | first=Matthew J. | title=An augmented supermatrix phylogeny of the avian family Picidae reveals uncertainty deep in the family tree | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | year=2016 | volume=94 | issue=Pt A | pages=313–326 | doi=10.1016/j.ympev.2015.08.025 | pmid=26416706 | bibcode=2016MolPE..94..313D }}</ref> The genus ''Colaptes'' contains 14 species. Of these, one, the [[Bermuda flicker]], is now extinct:<ref name=avilist>{{ cite web | author=AviList Core Team | date=2025 | title=AviList: The Global Avian Checklist, v2025 | doi=10.2173/avilist.v2025 | doi-access=free | url=http://www.avilist.org/checklist/v2025/ | access-date=30 January 2026 }}</ref> {| class="wikitable" |- ! Image !! Common name !! Scientific name !! Distribution |- |[[File:Colaptes rubiginosus Carpintero cariblanco Golden-olive Woodpecker (female) (8598133565).jpg|120px]] ||[[Golden-olive woodpecker]] ||''Colaptes rubiginosus''||east to Guyana, northwestern Argentina, and Trinidad and Tobago |- |[[File:Colaptes auricularis 2945161.jpg|120px]] ||[[Grey-crowned woodpecker]] ||''Colaptes auricularis''|| Mexico |- |[[File:Crimson-mantled Woodpecker - Colombia S4E2671.jpg|120px]] || [[Crimson-mantled woodpecker]] ||''Colaptes rivolii''||Bolivia, Colombia, Ecuador, Peru and Venezuela |- |[[File:Black-necked Woodpecker (Colaptes atricollis).jpg|120px]] || [[Black-necked woodpecker]] ||''Colaptes atricollis''||Peru |- |[[File:Colaptes punctigula Carpintero pechipunteado Spot-breasted Woodpecker (female) (12978805715).jpg|120px]] || [[Spot-breasted woodpecker]] ||''Colaptes punctigula''|| Bolivia, Brazil, Colombia, Ecuador, French Guiana, Peru, Suriname and Venezuela; also in eastern Panama |- |[[File:Colaptes melanochloros -Bataguassu, Mato Grosso do Sul, Brazil-8.jpg|120px]] || [[Green-barred woodpecker]] ||''Colaptes melanochloros''|| Argentina, Bolivia, Brazil, Paraguay and Uruguay |- |[[File:Northern Flicker (29639725760).jpg|120px]] || [[Northern flicker]] ||''Colaptes auratus''|| North America, Cuba and Grand Cayman in the Cayman Islands |- |[[File:Gilded Flicker (Colaptes chrysoides) on top of cactus.jpg|120px]] ||[[Gilded flicker]] ||''Colaptes chrysoides''||the Southwestern United States and northwestern Mexico |- |[[File:Colaptes auratus mexicanoides 84221588.jpg|120px]]|| [[Guatemalan flicker]] || ''Colaptes mexicanoides'' || southern Mexico to Nicaragua |- |[[File:Female. Fernandina's Flicker. Colaptes fernandinae, Endemic - Flickr - gailhampshire.jpg|120px]] ||[[Fernandina's flicker]] ||''Colaptes fernandinae''|| Cuba |- |[[File:Pitío, Malalcahuello 19jul15.jpg|120px]] ||[[Chilean flicker]] ||''Colaptes pitius''|| Argentina and Chile |- |[[File:Colaptes rupicola 20070123.jpg|120px]] || [[Andean flicker]] ||''Colaptes rupicola''||Peru, Chile, eastern Bolivia and northeastern Argentina |- |[[File:Campo Flicker - Flickr - GregTheBusker (1).jpg|120px]] || [[Campo flicker]] ||''Colaptes campestris''||Brazil, Bolivia, Paraguay, Uruguay and northeastern Argentina, Suriname |- |} * † [[Bermuda pego]] (''Colaptes oceanicus'') - extinct, but may have survived into historical times - formerly Bermuda Tiu genro povas esti dividita en du grupoj: Tiuj de la [[subgenro]] ''Colaptes'' estas sveltaj kaj pli surteremaj specioj kun kutime kolormarkitaj kapopintoj. Ili ĉeestas la tutan [[Ameriko]]n escepte en polusaj regionoj. Tiuj de la subgenro ''Chrysoptilus'' estas pli arbaraj specioj; preskaŭ ĉiu havas ruĝan nukon kaj diferenckoloran kronon. Ili troviĝas en Sudameriko; grupo de tri specioj iam oni supozis, ke apartenas al ''[[Piculus]]'' tra la mezamerika [[Cordillera]] norden ĝis [[Meksiko]] (Benz ''et al.'', 2006). * '''Subgenro ''Colaptes''''' ** [[Brustornama pego]], ''Colaptes auratus'' ** [[Brustomakula pego]], ''Colaptes chrysoides'', ''chrysoides'' signifas kvazaŭ oro. ** [[Fernandina pego]], ''Colaptes fernandinae'', endanĝerita birdo indiĝena en [[Kubo]]. Fernandina estis iama nomo de Kubo. ** [[Ĉilia pego]], ''Colaptes pitius''. La specifa nomo devenas el la birda karaktera alvoko, kiu sonas kiel "pitiu-pitiu-pitiu". ** [[Anda pego]], ''Colaptes rupicola''. La specifa nomo signifas “loĝanto de rokaro”.. ** [[Kampopego]], ''Colaptes campestris''. La specifa nomo signifas ”kamparano”, pro la preferata habitato, tio estas malferma kamparo. * '''Subgenro ''Chrysoptilus''''' ** [[Nigrokola pego]], ''Colaptes atricollis''. La specifa nomo signifas “malhelkola”. ** [[Punktobrusta pego]], ''Colaptes punctigula''. La specifa nomo signifas “punktita gorĝo” de ''punctatus'' kaj ''gula''. ** [[Verdonigra pego]], ''Colaptes melanochloros''. La specifa nomo signifas “nigra kaj verda” el la antikva greka ''melanos'' kaj ''ĥloros''. *** Orbrusta pego, ''Colaptes melanochloros melanolaimus''. La suda subspecio de la Verdostria pego estas foje konsiderata diferenca specio. ** [[Oroliva pego]], ''Colaptes rubiginosus''. La specifa nomo signifas “rustoplena” pro la koloro de la flugiloj kaj dorso. ** [[Grizkrona pego]], ''Colaptes auricularis''. La specifa nomo signifas”orela” pro la bildo de la kapo de la specio. ** [[Skarlatdorsa pego]], ''Colaptes rivolii'', kiu ricevas la nomon pro [[François Victor Massena]], duko de Rivoli. == Referencoj == * Benz, Brett W.; Robbins, Mark B. & Peterson, A. Townsend (2006): Evolutionary history of woodpeckers and allies (Aves: Picidae): Placing key taxa on the phylogenetic tree. ''Molecular Phylogenetics and Evolution'' '''40''': 389–399. {{DOI|10.1016/j.ympev.2006.02.021}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] q3jifanjpopxwb7avkdwe6ao1l4si9u 9480618 9480611 2026-09-22T23:50:37Z Kani 670 /* Taksonomio */ 9480618 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Kursiva titolo}} {{Taksonomio |koloro=pink |nomo = ''Colaptes'' |dosiero = Gilded Flicker (Colaptes chrysoides) on top of cactus.jpg |dosiero larĝo=240px |priskribo de dosiero = [[Orkaska pego]] (''Colaptes chrysoides'') |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |taksono = '''''Colaptes''''' |taksono aŭtoritato = [[William Swainson|Swainson]], [[1825]] |vikispecio = |komunejo = }} '''''Colaptes''''' estas genro de [[birdoj]] de la familio de [[Pegedoj]] kaj tribo ''[[Picinae]]'', nome 13 nuntempaj specioj kiuj estas loĝantaj reproduktantoj en [[Ameriko]]. Pegoj de la genro ''Colaptes'' tipe havas brunan aŭ verdan dorson kaj flugilojn kun nigraj strioj, kaj sablokoloran ĝis flavecan malsupran flankon kun nigraj makuloj aŭ strioj. Kutime estas buntaj markoj sur la kapo. Multaj el tiuj birdoj – precipe la nordaj specioj – estas pli surgrundemaj ol kutime ĉe pegoj. Historie ekzistis konsiderinda necerteco pri la klasifikado de pegospecioj en genrojn, kaj nur per komparado de DNA-sekvencoj eblis kun certeco loki multajn el la specioj. Probable la plej fama membro de la genro ''Colaptes'' estas la [[Brustornama pego]], ''Colaptes auratus'', konata en partoj de suda Usono kiel 'Yellowhammer' (flava martelo). Tiu birdo estas la [[nacia birdo|ŝtata birdo]] de [[Alabamo]], kaj la ŝtata kromnomo estas la 'Yellowhammer State' (Flavmartela Ŝtato). == Taksonomio == La genro ''Colaptes'' estis enkondukita de la irlanda zoologo [[Nicholas Aylward Vigors]] en 1825, kun la [[Ora pego]] (''Colaptes auratus'') kiel la [[tipa specio]].<ref>{{ cite journal | last=Vigors | first=Nicholas Aylward | author-link=Nicholas Aylward Vigors | year=1825 | title=Observations on the natural affinities that connect the orders and families of birds | journal=Transactions of the Linnean Society of London | volume=14 | issue=#3 | pages=395-517 [457 Note] | doi=10.1111/j.1095-8339.1823.tb00098.x | url=https://biodiversitylibrary.org/page/752835 }}</ref> La genronomo devenas de la [[antikva greka|malnovgreka]] vorto κολάπτης (*koláptēs*), kun la signifo "ĉizisto" aŭ "bekofrapanto".<ref>{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | page=113 }}</ref> La genro formas parton de la pegeda [[subfamilio]] ''[[Picinae]]'' kaj havas [[frata taksono|fratan]] rilaton kun la genro ''[[Piculus]]''. La genro ''Colaptes'' estas membro de la [[Tribo (biologio)|tribo]] ''Picini'' kaj apartenas al [[klado]] kiu enhavas kvin genrojn: nome ''Colaptes'', ''Piculus'', ''[[Mulleripicus]]'', ''[[Dryocopus]]'' kaj ''[[Celeus (birdo)|Celeus]]''.<ref name=shakya>{{ cite journal | last1=Shakya | first1=S.B. | last2=Fuchs | first2=J. | last3=Pons | first3=J.M. | last4=Sheldon | first4=F.H. | year=2017 | title=Tapping the woodpecker tree for evolutionary insight | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=116 | pages=182–191 | doi=10.1016/j.ympev.2017.09.005 | pmid=28890006 | url=https://www.researchgate.net/publication/319596154 | doi-access=free | bibcode=2017MolPE.116..182S }}</ref> Kelkaj el la rilatoj inter la specioj ene de ''Colaptes'' estas necertaj, kaj kelkaj genetikaj studoj indikis iometajn diferencajn [[filogenio|filogeniojn]], sed evidentas, ke la specioj kiuj nomiĝas angle "flicker" en la ordnara nomo ne formas [[monofiletika]]n grupon.<ref name=shakya/><ref>{{ cite journal | last1=Moore | first1=W.S. | last2=Overton | first2=L.C. | last3=Miglia | first3=K.J. | year=2011 | title=Mitochondrial DNA based phylogeny of the woodpecker genera ''Colaptes'' and ''Piculus'', and implications for the history of woodpecker diversification in South America | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=58 | issue=#1 | pages=76–84 | doi=10.1016/j.ympev.2010.09.011 | pmid=20863898 | bibcode=2011MolPE..58...76M }}</ref><ref>{{ cite journal | last=Dufort | first=Matthew J. | title=An augmented supermatrix phylogeny of the avian family Picidae reveals uncertainty deep in the family tree | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | year=2016 | volume=94 | issue=Pt A | pages=313–326 | doi=10.1016/j.ympev.2015.08.025 | pmid=26416706 | bibcode=2016MolPE..94..313D }}</ref> La genro ''Colaptes'' enhavas 14 speciojn. El tiuj, unu nome la [[Bermuda pego]], estas nun formortinta:<ref name=avilist>{{ cite web | author=AviList Core Team | date=2025 | title=AviList: The Global Avian Checklist, v2025 | doi=10.2173/avilist.v2025 | doi-access=free | url=http://www.avilist.org/checklist/v2025/ | access-date=30a de Januaro 2026 }}</ref> {| class="wikitable" |- ! Image !! Common name !! Scientific name !! Distribution |- |[[File:Colaptes rubiginosus Carpintero cariblanco Golden-olive Woodpecker (female) (8598133565).jpg|120px]] ||[[Golden-olive woodpecker]] ||''Colaptes rubiginosus''||east to Guyana, northwestern Argentina, and Trinidad and Tobago |- |[[File:Colaptes auricularis 2945161.jpg|120px]] ||[[Grey-crowned woodpecker]] ||''Colaptes auricularis''|| Mexico |- |[[File:Crimson-mantled Woodpecker - Colombia S4E2671.jpg|120px]] || [[Crimson-mantled woodpecker]] ||''Colaptes rivolii''||Bolivia, Colombia, Ecuador, Peru and Venezuela |- |[[File:Black-necked Woodpecker (Colaptes atricollis).jpg|120px]] || [[Black-necked woodpecker]] ||''Colaptes atricollis''||Peru |- |[[File:Colaptes punctigula Carpintero pechipunteado Spot-breasted Woodpecker (female) (12978805715).jpg|120px]] || [[Spot-breasted woodpecker]] ||''Colaptes punctigula''|| Bolivia, Brazil, Colombia, Ecuador, French Guiana, Peru, Suriname and Venezuela; also in eastern Panama |- |[[File:Colaptes melanochloros -Bataguassu, Mato Grosso do Sul, Brazil-8.jpg|120px]] || [[Green-barred woodpecker]] ||''Colaptes melanochloros''|| Argentina, Bolivia, Brazil, Paraguay and Uruguay |- |[[File:Northern Flicker (29639725760).jpg|120px]] || [[Northern flicker]] ||''Colaptes auratus''|| North America, Cuba and Grand Cayman in the Cayman Islands |- |[[File:Gilded Flicker (Colaptes chrysoides) on top of cactus.jpg|120px]] ||[[Gilded flicker]] ||''Colaptes chrysoides''||the Southwestern United States and northwestern Mexico |- |[[File:Colaptes auratus mexicanoides 84221588.jpg|120px]]|| [[Guatemalan flicker]] || ''Colaptes mexicanoides'' || southern Mexico to Nicaragua |- |[[File:Female. Fernandina's Flicker. Colaptes fernandinae, Endemic - Flickr - gailhampshire.jpg|120px]] ||[[Fernandina's flicker]] ||''Colaptes fernandinae''|| Cuba |- |[[File:Pitío, Malalcahuello 19jul15.jpg|120px]] ||[[Chilean flicker]] ||''Colaptes pitius''|| Argentina and Chile |- |[[File:Colaptes rupicola 20070123.jpg|120px]] || [[Andean flicker]] ||''Colaptes rupicola''||Peru, Chile, eastern Bolivia and northeastern Argentina |- |[[File:Campo Flicker - Flickr - GregTheBusker (1).jpg|120px]] || [[Campo flicker]] ||''Colaptes campestris''||Brazil, Bolivia, Paraguay, Uruguay and northeastern Argentina, Suriname |- |} * † [[Bermuda pego]] (''Colaptes oceanicus'') - extinct, but may have survived into historical times - formerly Bermuda Tiu genro povas esti dividita en du grupoj: Tiuj de la [[subgenro]] ''Colaptes'' estas sveltaj kaj pli surteremaj specioj kun kutime kolormarkitaj kapopintoj. Ili ĉeestas la tutan [[Ameriko]]n escepte en polusaj regionoj. Tiuj de la subgenro ''Chrysoptilus'' estas pli arbaraj specioj; preskaŭ ĉiu havas ruĝan nukon kaj diferenckoloran kronon. Ili troviĝas en Sudameriko; grupo de tri specioj iam oni supozis, ke apartenas al ''[[Piculus]]'' tra la mezamerika [[Cordillera]] norden ĝis [[Meksiko]] (Benz ''et al.'', 2006). * '''Subgenro ''Colaptes''''' ** [[Brustornama pego]], ''Colaptes auratus'' ** [[Brustomakula pego]], ''Colaptes chrysoides'', ''chrysoides'' signifas kvazaŭ oro. ** [[Fernandina pego]], ''Colaptes fernandinae'', endanĝerita birdo indiĝena en [[Kubo]]. Fernandina estis iama nomo de Kubo. ** [[Ĉilia pego]], ''Colaptes pitius''. La specifa nomo devenas el la birda karaktera alvoko, kiu sonas kiel "pitiu-pitiu-pitiu". ** [[Anda pego]], ''Colaptes rupicola''. La specifa nomo signifas “loĝanto de rokaro”.. ** [[Kampopego]], ''Colaptes campestris''. La specifa nomo signifas ”kamparano”, pro la preferata habitato, tio estas malferma kamparo. * '''Subgenro ''Chrysoptilus''''' ** [[Nigrokola pego]], ''Colaptes atricollis''. La specifa nomo signifas “malhelkola”. ** [[Punktobrusta pego]], ''Colaptes punctigula''. La specifa nomo signifas “punktita gorĝo” de ''punctatus'' kaj ''gula''. ** [[Verdonigra pego]], ''Colaptes melanochloros''. La specifa nomo signifas “nigra kaj verda” el la antikva greka ''melanos'' kaj ''ĥloros''. *** Orbrusta pego, ''Colaptes melanochloros melanolaimus''. La suda subspecio de la Verdostria pego estas foje konsiderata diferenca specio. ** [[Oroliva pego]], ''Colaptes rubiginosus''. La specifa nomo signifas “rustoplena” pro la koloro de la flugiloj kaj dorso. ** [[Grizkrona pego]], ''Colaptes auricularis''. La specifa nomo signifas”orela” pro la bildo de la kapo de la specio. ** [[Skarlatdorsa pego]], ''Colaptes rivolii'', kiu ricevas la nomon pro [[François Victor Massena]], duko de Rivoli. == Referencoj == * Benz, Brett W.; Robbins, Mark B. & Peterson, A. Townsend (2006): Evolutionary history of woodpeckers and allies (Aves: Picidae): Placing key taxa on the phylogenetic tree. ''Molecular Phylogenetics and Evolution'' '''40''': 389–399. {{DOI|10.1016/j.ympev.2006.02.021}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] 24qss2maonmp5mhzizbnz924p80ewzb 9480619 9480618 2026-09-22T23:51:30Z Kani 670 /* Taksonomio */ 9480619 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Kursiva titolo}} {{Taksonomio |koloro=pink |nomo = ''Colaptes'' |dosiero = Gilded Flicker (Colaptes chrysoides) on top of cactus.jpg |dosiero larĝo=240px |priskribo de dosiero = [[Orkaska pego]] (''Colaptes chrysoides'') |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |taksono = '''''Colaptes''''' |taksono aŭtoritato = [[William Swainson|Swainson]], [[1825]] |vikispecio = |komunejo = }} '''''Colaptes''''' estas genro de [[birdoj]] de la familio de [[Pegedoj]] kaj tribo ''[[Picinae]]'', nome 13 nuntempaj specioj kiuj estas loĝantaj reproduktantoj en [[Ameriko]]. Pegoj de la genro ''Colaptes'' tipe havas brunan aŭ verdan dorson kaj flugilojn kun nigraj strioj, kaj sablokoloran ĝis flavecan malsupran flankon kun nigraj makuloj aŭ strioj. Kutime estas buntaj markoj sur la kapo. Multaj el tiuj birdoj – precipe la nordaj specioj – estas pli surgrundemaj ol kutime ĉe pegoj. Historie ekzistis konsiderinda necerteco pri la klasifikado de pegospecioj en genrojn, kaj nur per komparado de DNA-sekvencoj eblis kun certeco loki multajn el la specioj. Probable la plej fama membro de la genro ''Colaptes'' estas la [[Brustornama pego]], ''Colaptes auratus'', konata en partoj de suda Usono kiel 'Yellowhammer' (flava martelo). Tiu birdo estas la [[nacia birdo|ŝtata birdo]] de [[Alabamo]], kaj la ŝtata kromnomo estas la 'Yellowhammer State' (Flavmartela Ŝtato). == Taksonomio == La genro ''Colaptes'' estis enkondukita de la irlanda zoologo [[Nicholas Aylward Vigors]] en 1825, kun la [[Ora pego]] (''Colaptes auratus'') kiel la [[tipa specio]].<ref>{{ cite journal | last=Vigors | first=Nicholas Aylward | author-link=Nicholas Aylward Vigors | year=1825 | title=Observations on the natural affinities that connect the orders and families of birds | journal=Transactions of the Linnean Society of London | volume=14 | issue=#3 | pages=395-517 [457 Note] | doi=10.1111/j.1095-8339.1823.tb00098.x | url=https://biodiversitylibrary.org/page/752835 }}</ref> La genronomo devenas de la [[antikva greka|malnovgreka]] vorto κολάπτης (*koláptēs*), kun la signifo "ĉizisto" aŭ "bekofrapanto".<ref>{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | page=113 }}</ref> La genro formas parton de la pegeda [[subfamilio]] ''[[Picinae]]'' kaj havas [[frata taksono|fratan]] rilaton kun la genro ''[[Piculus]]''. La genro ''Colaptes'' estas membro de la [[Tribo (biologio)|tribo]] ''Picini'' kaj apartenas al [[klado]] kiu enhavas kvin genrojn: nome ''Colaptes'', ''Piculus'', ''[[Mulleripicus]]'', ''[[Dryocopus]]'' kaj ''[[Celeus (birdo)|Celeus]]''.<ref name=shakya>{{ cite journal | last1=Shakya | first1=S.B. | last2=Fuchs | first2=J. | last3=Pons | first3=J.M. | last4=Sheldon | first4=F.H. | year=2017 | title=Tapping the woodpecker tree for evolutionary insight | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=116 | pages=182–191 | doi=10.1016/j.ympev.2017.09.005 | pmid=28890006 | url=https://www.researchgate.net/publication/319596154 | doi-access=free | bibcode=2017MolPE.116..182S }}</ref> Kelkaj el la rilatoj inter la specioj ene de ''Colaptes'' estas necertaj, kaj kelkaj genetikaj studoj indikis iometajn diferencajn [[Filogeneza arbo|filogenezojn]], sed evidentas, ke la specioj kiuj nomiĝas angle "flicker" en la ordinara nomo ne formas [[monofiletika]]n grupon.<ref name=shakya/><ref>{{ cite journal | last1=Moore | first1=W.S. | last2=Overton | first2=L.C. | last3=Miglia | first3=K.J. | year=2011 | title=Mitochondrial DNA based phylogeny of the woodpecker genera ''Colaptes'' and ''Piculus'', and implications for the history of woodpecker diversification in South America | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=58 | issue=#1 | pages=76–84 | doi=10.1016/j.ympev.2010.09.011 | pmid=20863898 | bibcode=2011MolPE..58...76M }}</ref><ref>{{ cite journal | last=Dufort | first=Matthew J. | title=An augmented supermatrix phylogeny of the avian family Picidae reveals uncertainty deep in the family tree | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | year=2016 | volume=94 | issue=Pt A | pages=313–326 | doi=10.1016/j.ympev.2015.08.025 | pmid=26416706 | bibcode=2016MolPE..94..313D }}</ref> La genro ''Colaptes'' enhavas 14 speciojn. El tiuj, unu nome la [[Bermuda pego]], estas nun formortinta:<ref name=avilist>{{ cite web | author=AviList Core Team | date=2025 | title=AviList: The Global Avian Checklist, v2025 | doi=10.2173/avilist.v2025 | doi-access=free | url=http://www.avilist.org/checklist/v2025/ | access-date=30a de Januaro 2026 }}</ref> {| class="wikitable" |- ! Image !! Common name !! Scientific name !! Distribution |- |[[File:Colaptes rubiginosus Carpintero cariblanco Golden-olive Woodpecker (female) (8598133565).jpg|120px]] ||[[Golden-olive woodpecker]] ||''Colaptes rubiginosus''||east to Guyana, northwestern Argentina, and Trinidad and Tobago |- |[[File:Colaptes auricularis 2945161.jpg|120px]] ||[[Grey-crowned woodpecker]] ||''Colaptes auricularis''|| Mexico |- |[[File:Crimson-mantled Woodpecker - Colombia S4E2671.jpg|120px]] || [[Crimson-mantled woodpecker]] ||''Colaptes rivolii''||Bolivia, Colombia, Ecuador, Peru and Venezuela |- |[[File:Black-necked Woodpecker (Colaptes atricollis).jpg|120px]] || [[Black-necked woodpecker]] ||''Colaptes atricollis''||Peru |- |[[File:Colaptes punctigula Carpintero pechipunteado Spot-breasted Woodpecker (female) (12978805715).jpg|120px]] || [[Spot-breasted woodpecker]] ||''Colaptes punctigula''|| Bolivia, Brazil, Colombia, Ecuador, French Guiana, Peru, Suriname and Venezuela; also in eastern Panama |- |[[File:Colaptes melanochloros -Bataguassu, Mato Grosso do Sul, Brazil-8.jpg|120px]] || [[Green-barred woodpecker]] ||''Colaptes melanochloros''|| Argentina, Bolivia, Brazil, Paraguay and Uruguay |- |[[File:Northern Flicker (29639725760).jpg|120px]] || [[Northern flicker]] ||''Colaptes auratus''|| North America, Cuba and Grand Cayman in the Cayman Islands |- |[[File:Gilded Flicker (Colaptes chrysoides) on top of cactus.jpg|120px]] ||[[Gilded flicker]] ||''Colaptes chrysoides''||the Southwestern United States and northwestern Mexico |- |[[File:Colaptes auratus mexicanoides 84221588.jpg|120px]]|| [[Guatemalan flicker]] || ''Colaptes mexicanoides'' || southern Mexico to Nicaragua |- |[[File:Female. Fernandina's Flicker. Colaptes fernandinae, Endemic - Flickr - gailhampshire.jpg|120px]] ||[[Fernandina's flicker]] ||''Colaptes fernandinae''|| Cuba |- |[[File:Pitío, Malalcahuello 19jul15.jpg|120px]] ||[[Chilean flicker]] ||''Colaptes pitius''|| Argentina and Chile |- |[[File:Colaptes rupicola 20070123.jpg|120px]] || [[Andean flicker]] ||''Colaptes rupicola''||Peru, Chile, eastern Bolivia and northeastern Argentina |- |[[File:Campo Flicker - Flickr - GregTheBusker (1).jpg|120px]] || [[Campo flicker]] ||''Colaptes campestris''||Brazil, Bolivia, Paraguay, Uruguay and northeastern Argentina, Suriname |- |} * † [[Bermuda pego]] (''Colaptes oceanicus'') - extinct, but may have survived into historical times - formerly Bermuda Tiu genro povas esti dividita en du grupoj: Tiuj de la [[subgenro]] ''Colaptes'' estas sveltaj kaj pli surteremaj specioj kun kutime kolormarkitaj kapopintoj. Ili ĉeestas la tutan [[Ameriko]]n escepte en polusaj regionoj. Tiuj de la subgenro ''Chrysoptilus'' estas pli arbaraj specioj; preskaŭ ĉiu havas ruĝan nukon kaj diferenckoloran kronon. Ili troviĝas en Sudameriko; grupo de tri specioj iam oni supozis, ke apartenas al ''[[Piculus]]'' tra la mezamerika [[Cordillera]] norden ĝis [[Meksiko]] (Benz ''et al.'', 2006). * '''Subgenro ''Colaptes''''' ** [[Brustornama pego]], ''Colaptes auratus'' ** [[Brustomakula pego]], ''Colaptes chrysoides'', ''chrysoides'' signifas kvazaŭ oro. ** [[Fernandina pego]], ''Colaptes fernandinae'', endanĝerita birdo indiĝena en [[Kubo]]. Fernandina estis iama nomo de Kubo. ** [[Ĉilia pego]], ''Colaptes pitius''. La specifa nomo devenas el la birda karaktera alvoko, kiu sonas kiel "pitiu-pitiu-pitiu". ** [[Anda pego]], ''Colaptes rupicola''. La specifa nomo signifas “loĝanto de rokaro”.. ** [[Kampopego]], ''Colaptes campestris''. La specifa nomo signifas ”kamparano”, pro la preferata habitato, tio estas malferma kamparo. * '''Subgenro ''Chrysoptilus''''' ** [[Nigrokola pego]], ''Colaptes atricollis''. La specifa nomo signifas “malhelkola”. ** [[Punktobrusta pego]], ''Colaptes punctigula''. La specifa nomo signifas “punktita gorĝo” de ''punctatus'' kaj ''gula''. ** [[Verdonigra pego]], ''Colaptes melanochloros''. La specifa nomo signifas “nigra kaj verda” el la antikva greka ''melanos'' kaj ''ĥloros''. *** Orbrusta pego, ''Colaptes melanochloros melanolaimus''. La suda subspecio de la Verdostria pego estas foje konsiderata diferenca specio. ** [[Oroliva pego]], ''Colaptes rubiginosus''. La specifa nomo signifas “rustoplena” pro la koloro de la flugiloj kaj dorso. ** [[Grizkrona pego]], ''Colaptes auricularis''. La specifa nomo signifas”orela” pro la bildo de la kapo de la specio. ** [[Skarlatdorsa pego]], ''Colaptes rivolii'', kiu ricevas la nomon pro [[François Victor Massena]], duko de Rivoli. == Referencoj == * Benz, Brett W.; Robbins, Mark B. & Peterson, A. Townsend (2006): Evolutionary history of woodpeckers and allies (Aves: Picidae): Placing key taxa on the phylogenetic tree. ''Molecular Phylogenetics and Evolution'' '''40''': 389–399. {{DOI|10.1016/j.ympev.2006.02.021}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] lqf2jcnubw30rhxvcvg8v0fepklape1 9480621 9480619 2026-09-22T23:52:04Z Kani 670 /* Taksonomio */ 9480621 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Kursiva titolo}} {{Taksonomio |koloro=pink |nomo = ''Colaptes'' |dosiero = Gilded Flicker (Colaptes chrysoides) on top of cactus.jpg |dosiero larĝo=240px |priskribo de dosiero = [[Orkaska pego]] (''Colaptes chrysoides'') |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |taksono = '''''Colaptes''''' |taksono aŭtoritato = [[William Swainson|Swainson]], [[1825]] |vikispecio = |komunejo = }} '''''Colaptes''''' estas genro de [[birdoj]] de la familio de [[Pegedoj]] kaj tribo ''[[Picinae]]'', nome 13 nuntempaj specioj kiuj estas loĝantaj reproduktantoj en [[Ameriko]]. Pegoj de la genro ''Colaptes'' tipe havas brunan aŭ verdan dorson kaj flugilojn kun nigraj strioj, kaj sablokoloran ĝis flavecan malsupran flankon kun nigraj makuloj aŭ strioj. Kutime estas buntaj markoj sur la kapo. Multaj el tiuj birdoj – precipe la nordaj specioj – estas pli surgrundemaj ol kutime ĉe pegoj. Historie ekzistis konsiderinda necerteco pri la klasifikado de pegospecioj en genrojn, kaj nur per komparado de DNA-sekvencoj eblis kun certeco loki multajn el la specioj. Probable la plej fama membro de la genro ''Colaptes'' estas la [[Brustornama pego]], ''Colaptes auratus'', konata en partoj de suda Usono kiel 'Yellowhammer' (flava martelo). Tiu birdo estas la [[nacia birdo|ŝtata birdo]] de [[Alabamo]], kaj la ŝtata kromnomo estas la 'Yellowhammer State' (Flavmartela Ŝtato). == Taksonomio == La genro ''Colaptes'' estis enkondukita de la irlanda zoologo [[Nicholas Aylward Vigors]] en 1825, kun la [[Ora pego]] (''Colaptes auratus'') kiel la [[tipa specio]].<ref>{{ cite journal | last=Vigors | first=Nicholas Aylward | author-link=Nicholas Aylward Vigors | year=1825 | title=Observations on the natural affinities that connect the orders and families of birds | journal=Transactions of the Linnean Society of London | volume=14 | issue=#3 | pages=395-517 [457 Note] | doi=10.1111/j.1095-8339.1823.tb00098.x | url=https://biodiversitylibrary.org/page/752835 }}</ref> La genronomo devenas de la [[antikva greka|malnovgreka]] vorto κολάπτης (*koláptēs*), kun la signifo "ĉizisto" aŭ "bekofrapanto".<ref>{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | page=113 }}</ref> La genro formas parton de la pegeda [[subfamilio]] ''[[Picinae]]'' kaj havas [[frata taksono|fratan]] rilaton kun la genro ''[[Piculus]]''. La genro ''Colaptes'' estas membro de la [[Tribo (biologio)|tribo]] ''Picini'' kaj apartenas al [[klado]] kiu enhavas kvin genrojn: nome ''Colaptes'', ''Piculus'', ''[[Mulleripicus]]'', ''[[Dryocopus]]'' kaj ''[[Celeus (birdo)|Celeus]]''.<ref name=shakya>{{ cite journal | last1=Shakya | first1=S.B. | last2=Fuchs | first2=J. | last3=Pons | first3=J.M. | last4=Sheldon | first4=F.H. | year=2017 | title=Tapping the woodpecker tree for evolutionary insight | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=116 | pages=182–191 | doi=10.1016/j.ympev.2017.09.005 | pmid=28890006 | url=https://www.researchgate.net/publication/319596154 | doi-access=free | bibcode=2017MolPE.116..182S }}</ref> Kelkaj el la rilatoj inter la specioj ene de ''Colaptes'' estas necertaj, kaj kelkaj genetikaj studoj indikis iometajn diferencajn [[Filogeneza arbo|filogenezojn]], sed evidentas, ke la specioj kiuj nomiĝas angle "flicker" en la ordinara nomo ne formas [[monofiletika]]n grupon.<ref name=shakya/><ref>{{ cite journal | last1=Moore | first1=W.S. | last2=Overton | first2=L.C. | last3=Miglia | first3=K.J. | year=2011 | title=Mitochondrial DNA based phylogeny of the woodpecker genera ''Colaptes'' and ''Piculus'', and implications for the history of woodpecker diversification in South America | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=58 | issue=#1 | pages=76–84 | doi=10.1016/j.ympev.2010.09.011 | pmid=20863898 | bibcode=2011MolPE..58...76M }}</ref><ref>{{ cite journal | last=Dufort | first=Matthew J. | title=An augmented supermatrix phylogeny of the avian family Picidae reveals uncertainty deep in the family tree | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | year=2016 | volume=94 | issue=Pt A | pages=313–326 | doi=10.1016/j.ympev.2015.08.025 | pmid=26416706 | bibcode=2016MolPE..94..313D }}</ref> La genro ''Colaptes'' enhavas 14 speciojn. El tiuj, unu nome la Bermuda pego, estas nun formortinta:<ref name=avilist>{{ cite web | author=AviList Core Team | date=2025 | title=AviList: The Global Avian Checklist, v2025 | doi=10.2173/avilist.v2025 | doi-access=free | url=http://www.avilist.org/checklist/v2025/ | access-date=30a de Januaro 2026 }}</ref> {| class="wikitable" |- ! Image !! Common name !! Scientific name !! Distribution |- |[[File:Colaptes rubiginosus Carpintero cariblanco Golden-olive Woodpecker (female) (8598133565).jpg|120px]] ||[[Golden-olive woodpecker]] ||''Colaptes rubiginosus''||east to Guyana, northwestern Argentina, and Trinidad and Tobago |- |[[File:Colaptes auricularis 2945161.jpg|120px]] ||[[Grey-crowned woodpecker]] ||''Colaptes auricularis''|| Mexico |- |[[File:Crimson-mantled Woodpecker - Colombia S4E2671.jpg|120px]] || [[Crimson-mantled woodpecker]] ||''Colaptes rivolii''||Bolivia, Colombia, Ecuador, Peru and Venezuela |- |[[File:Black-necked Woodpecker (Colaptes atricollis).jpg|120px]] || [[Black-necked woodpecker]] ||''Colaptes atricollis''||Peru |- |[[File:Colaptes punctigula Carpintero pechipunteado Spot-breasted Woodpecker (female) (12978805715).jpg|120px]] || [[Spot-breasted woodpecker]] ||''Colaptes punctigula''|| Bolivia, Brazil, Colombia, Ecuador, French Guiana, Peru, Suriname and Venezuela; also in eastern Panama |- |[[File:Colaptes melanochloros -Bataguassu, Mato Grosso do Sul, Brazil-8.jpg|120px]] || [[Green-barred woodpecker]] ||''Colaptes melanochloros''|| Argentina, Bolivia, Brazil, Paraguay and Uruguay |- |[[File:Northern Flicker (29639725760).jpg|120px]] || [[Northern flicker]] ||''Colaptes auratus''|| North America, Cuba and Grand Cayman in the Cayman Islands |- |[[File:Gilded Flicker (Colaptes chrysoides) on top of cactus.jpg|120px]] ||[[Gilded flicker]] ||''Colaptes chrysoides''||the Southwestern United States and northwestern Mexico |- |[[File:Colaptes auratus mexicanoides 84221588.jpg|120px]]|| [[Guatemalan flicker]] || ''Colaptes mexicanoides'' || southern Mexico to Nicaragua |- |[[File:Female. Fernandina's Flicker. Colaptes fernandinae, Endemic - Flickr - gailhampshire.jpg|120px]] ||[[Fernandina's flicker]] ||''Colaptes fernandinae''|| Cuba |- |[[File:Pitío, Malalcahuello 19jul15.jpg|120px]] ||[[Chilean flicker]] ||''Colaptes pitius''|| Argentina and Chile |- |[[File:Colaptes rupicola 20070123.jpg|120px]] || [[Andean flicker]] ||''Colaptes rupicola''||Peru, Chile, eastern Bolivia and northeastern Argentina |- |[[File:Campo Flicker - Flickr - GregTheBusker (1).jpg|120px]] || [[Campo flicker]] ||''Colaptes campestris''||Brazil, Bolivia, Paraguay, Uruguay and northeastern Argentina, Suriname |- |} * † [[Bermuda pego]] (''Colaptes oceanicus'') - extinct, but may have survived into historical times - formerly Bermuda Tiu genro povas esti dividita en du grupoj: Tiuj de la [[subgenro]] ''Colaptes'' estas sveltaj kaj pli surteremaj specioj kun kutime kolormarkitaj kapopintoj. Ili ĉeestas la tutan [[Ameriko]]n escepte en polusaj regionoj. Tiuj de la subgenro ''Chrysoptilus'' estas pli arbaraj specioj; preskaŭ ĉiu havas ruĝan nukon kaj diferenckoloran kronon. Ili troviĝas en Sudameriko; grupo de tri specioj iam oni supozis, ke apartenas al ''[[Piculus]]'' tra la mezamerika [[Cordillera]] norden ĝis [[Meksiko]] (Benz ''et al.'', 2006). * '''Subgenro ''Colaptes''''' ** [[Brustornama pego]], ''Colaptes auratus'' ** [[Brustomakula pego]], ''Colaptes chrysoides'', ''chrysoides'' signifas kvazaŭ oro. ** [[Fernandina pego]], ''Colaptes fernandinae'', endanĝerita birdo indiĝena en [[Kubo]]. Fernandina estis iama nomo de Kubo. ** [[Ĉilia pego]], ''Colaptes pitius''. La specifa nomo devenas el la birda karaktera alvoko, kiu sonas kiel "pitiu-pitiu-pitiu". ** [[Anda pego]], ''Colaptes rupicola''. La specifa nomo signifas “loĝanto de rokaro”.. ** [[Kampopego]], ''Colaptes campestris''. La specifa nomo signifas ”kamparano”, pro la preferata habitato, tio estas malferma kamparo. * '''Subgenro ''Chrysoptilus''''' ** [[Nigrokola pego]], ''Colaptes atricollis''. La specifa nomo signifas “malhelkola”. ** [[Punktobrusta pego]], ''Colaptes punctigula''. La specifa nomo signifas “punktita gorĝo” de ''punctatus'' kaj ''gula''. ** [[Verdonigra pego]], ''Colaptes melanochloros''. La specifa nomo signifas “nigra kaj verda” el la antikva greka ''melanos'' kaj ''ĥloros''. *** Orbrusta pego, ''Colaptes melanochloros melanolaimus''. La suda subspecio de la Verdostria pego estas foje konsiderata diferenca specio. ** [[Oroliva pego]], ''Colaptes rubiginosus''. La specifa nomo signifas “rustoplena” pro la koloro de la flugiloj kaj dorso. ** [[Grizkrona pego]], ''Colaptes auricularis''. La specifa nomo signifas”orela” pro la bildo de la kapo de la specio. ** [[Skarlatdorsa pego]], ''Colaptes rivolii'', kiu ricevas la nomon pro [[François Victor Massena]], duko de Rivoli. == Referencoj == * Benz, Brett W.; Robbins, Mark B. & Peterson, A. Townsend (2006): Evolutionary history of woodpeckers and allies (Aves: Picidae): Placing key taxa on the phylogenetic tree. ''Molecular Phylogenetics and Evolution'' '''40''': 389–399. {{DOI|10.1016/j.ympev.2006.02.021}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] l8g1h3p9wggyc1atj872gv69wxnrncr 9480623 9480621 2026-09-22T23:52:42Z Kani 670 /* Taksonomio */ 9480623 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Kursiva titolo}} {{Taksonomio |koloro=pink |nomo = ''Colaptes'' |dosiero = Gilded Flicker (Colaptes chrysoides) on top of cactus.jpg |dosiero larĝo=240px |priskribo de dosiero = [[Orkaska pego]] (''Colaptes chrysoides'') |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |taksono = '''''Colaptes''''' |taksono aŭtoritato = [[William Swainson|Swainson]], [[1825]] |vikispecio = |komunejo = }} '''''Colaptes''''' estas genro de [[birdoj]] de la familio de [[Pegedoj]] kaj tribo ''[[Picinae]]'', nome 13 nuntempaj specioj kiuj estas loĝantaj reproduktantoj en [[Ameriko]]. Pegoj de la genro ''Colaptes'' tipe havas brunan aŭ verdan dorson kaj flugilojn kun nigraj strioj, kaj sablokoloran ĝis flavecan malsupran flankon kun nigraj makuloj aŭ strioj. Kutime estas buntaj markoj sur la kapo. Multaj el tiuj birdoj – precipe la nordaj specioj – estas pli surgrundemaj ol kutime ĉe pegoj. Historie ekzistis konsiderinda necerteco pri la klasifikado de pegospecioj en genrojn, kaj nur per komparado de DNA-sekvencoj eblis kun certeco loki multajn el la specioj. Probable la plej fama membro de la genro ''Colaptes'' estas la [[Brustornama pego]], ''Colaptes auratus'', konata en partoj de suda Usono kiel 'Yellowhammer' (flava martelo). Tiu birdo estas la [[nacia birdo|ŝtata birdo]] de [[Alabamo]], kaj la ŝtata kromnomo estas la 'Yellowhammer State' (Flavmartela Ŝtato). == Taksonomio == La genro ''Colaptes'' estis enkondukita de la irlanda zoologo [[Nicholas Aylward Vigors]] en 1825, kun la [[Ora pego]] (''Colaptes auratus'') kiel la [[tipa specio]].<ref>{{ cite journal | last=Vigors | first=Nicholas Aylward | author-link=Nicholas Aylward Vigors | year=1825 | title=Observations on the natural affinities that connect the orders and families of birds | journal=Transactions of the Linnean Society of London | volume=14 | issue=#3 | pages=395-517 [457 Note] | doi=10.1111/j.1095-8339.1823.tb00098.x | url=https://biodiversitylibrary.org/page/752835 }}</ref> La genronomo devenas de la [[antikva greka|malnovgreka]] vorto κολάπτης (*koláptēs*), kun la signifo "ĉizisto" aŭ "bekofrapanto".<ref>{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | page=113 }}</ref> La genro formas parton de la pegeda [[subfamilio]] ''[[Picinae]]'' kaj havas [[frata taksono|fratan]] rilaton kun la genro ''[[Piculus]]''. La genro ''Colaptes'' estas membro de la [[Tribo (biologio)|tribo]] ''Picini'' kaj apartenas al [[klado]] kiu enhavas kvin genrojn: nome ''Colaptes'', ''Piculus'', ''[[Mulleripicus]]'', ''[[Dryocopus]]'' kaj ''[[Celeus (birdo)|Celeus]]''.<ref name=shakya>{{ cite journal | last1=Shakya | first1=S.B. | last2=Fuchs | first2=J. | last3=Pons | first3=J.M. | last4=Sheldon | first4=F.H. | year=2017 | title=Tapping the woodpecker tree for evolutionary insight | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=116 | pages=182–191 | doi=10.1016/j.ympev.2017.09.005 | pmid=28890006 | url=https://www.researchgate.net/publication/319596154 | doi-access=free | bibcode=2017MolPE.116..182S }}</ref> Kelkaj el la rilatoj inter la specioj ene de ''Colaptes'' estas necertaj, kaj kelkaj genetikaj studoj indikis iometajn diferencajn [[Filogeneza arbo|filogenezojn]], sed evidentas, ke la specioj kiuj nomiĝas angle "flicker" en la ordinara nomo ne formas [[monofiletika]]n grupon.<ref name=shakya/><ref>{{ cite journal | last1=Moore | first1=W.S. | last2=Overton | first2=L.C. | last3=Miglia | first3=K.J. | year=2011 | title=Mitochondrial DNA based phylogeny of the woodpecker genera ''Colaptes'' and ''Piculus'', and implications for the history of woodpecker diversification in South America | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=58 | issue=#1 | pages=76–84 | doi=10.1016/j.ympev.2010.09.011 | pmid=20863898 | bibcode=2011MolPE..58...76M }}</ref><ref>{{ cite journal | last=Dufort | first=Matthew J. | title=An augmented supermatrix phylogeny of the avian family Picidae reveals uncertainty deep in the family tree | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | year=2016 | volume=94 | issue=Pt A | pages=313–326 | doi=10.1016/j.ympev.2015.08.025 | pmid=26416706 | bibcode=2016MolPE..94..313D }}</ref> La genro ''Colaptes'' enhavas 14 speciojn. El tiuj, unu nome la Bermuda pego, estas nun formortinta:<ref name=avilist>{{ cite web | author=AviList Core Team | date=2025 | title=AviList: The Global Avian Checklist, v2025 | doi=10.2173/avilist.v2025 | doi-access=free | url=http://www.avilist.org/checklist/v2025/ | access-date=30a de Januaro 2026 }}</ref> {| class="wikitable" |- ! Image !! Common name !! Scientific name !! Distribution |- |[[File:Colaptes rubiginosus Carpintero cariblanco Golden-olive Woodpecker (female) (8598133565).jpg|120px]] ||[[Golden-olive woodpecker]] ||''Colaptes rubiginosus''||east to Guyana, northwestern Argentina, and Trinidad and Tobago |- |[[File:Colaptes auricularis 2945161.jpg|120px]] ||[[Grey-crowned woodpecker]] ||''Colaptes auricularis''|| Mexico |- |[[File:Crimson-mantled Woodpecker - Colombia S4E2671.jpg|120px]] || [[Crimson-mantled woodpecker]] ||''Colaptes rivolii''||Bolivia, Colombia, Ecuador, Peru and Venezuela |- |[[File:Black-necked Woodpecker (Colaptes atricollis).jpg|120px]] || [[Black-necked woodpecker]] ||''Colaptes atricollis''||Peru |- |[[File:Colaptes punctigula Carpintero pechipunteado Spot-breasted Woodpecker (female) (12978805715).jpg|120px]] || [[Spot-breasted woodpecker]] ||''Colaptes punctigula''|| Bolivia, Brazil, Colombia, Ecuador, French Guiana, Peru, Suriname and Venezuela; also in eastern Panama |- |[[File:Colaptes melanochloros -Bataguassu, Mato Grosso do Sul, Brazil-8.jpg|120px]] || [[Green-barred woodpecker]] ||''Colaptes melanochloros''|| Argentina, Bolivia, Brazil, Paraguay and Uruguay |- |[[File:Northern Flicker (29639725760).jpg|120px]] || [[Ora pego]] ||''Colaptes auratus''|| North America, Cuba and Grand Cayman in the Cayman Islands |- |[[File:Gilded Flicker (Colaptes chrysoides) on top of cactus.jpg|120px]] ||[[Gilded flicker]] ||''Colaptes chrysoides''||the Southwestern United States and northwestern Mexico |- |[[File:Colaptes auratus mexicanoides 84221588.jpg|120px]]|| [[Guatemalan flicker]] || ''Colaptes mexicanoides'' || southern Mexico to Nicaragua |- |[[File:Female. Fernandina's Flicker. Colaptes fernandinae, Endemic - Flickr - gailhampshire.jpg|120px]] ||[[Fernandina's flicker]] ||''Colaptes fernandinae''|| Cuba |- |[[File:Pitío, Malalcahuello 19jul15.jpg|120px]] ||[[Chilean flicker]] ||''Colaptes pitius''|| Argentina and Chile |- |[[File:Colaptes rupicola 20070123.jpg|120px]] || [[Andean flicker]] ||''Colaptes rupicola''||Peru, Chile, eastern Bolivia and northeastern Argentina |- |[[File:Campo Flicker - Flickr - GregTheBusker (1).jpg|120px]] || [[Campo flicker]] ||''Colaptes campestris''||Brazil, Bolivia, Paraguay, Uruguay and northeastern Argentina, Suriname |- |} * † [[Bermuda pego]] (''Colaptes oceanicus'') - extinct, but may have survived into historical times - formerly Bermuda Tiu genro povas esti dividita en du grupoj: Tiuj de la [[subgenro]] ''Colaptes'' estas sveltaj kaj pli surteremaj specioj kun kutime kolormarkitaj kapopintoj. Ili ĉeestas la tutan [[Ameriko]]n escepte en polusaj regionoj. Tiuj de la subgenro ''Chrysoptilus'' estas pli arbaraj specioj; preskaŭ ĉiu havas ruĝan nukon kaj diferenckoloran kronon. Ili troviĝas en Sudameriko; grupo de tri specioj iam oni supozis, ke apartenas al ''[[Piculus]]'' tra la mezamerika [[Cordillera]] norden ĝis [[Meksiko]] (Benz ''et al.'', 2006). * '''Subgenro ''Colaptes''''' ** [[Brustornama pego]], ''Colaptes auratus'' ** [[Brustomakula pego]], ''Colaptes chrysoides'', ''chrysoides'' signifas kvazaŭ oro. ** [[Fernandina pego]], ''Colaptes fernandinae'', endanĝerita birdo indiĝena en [[Kubo]]. Fernandina estis iama nomo de Kubo. ** [[Ĉilia pego]], ''Colaptes pitius''. La specifa nomo devenas el la birda karaktera alvoko, kiu sonas kiel "pitiu-pitiu-pitiu". ** [[Anda pego]], ''Colaptes rupicola''. La specifa nomo signifas “loĝanto de rokaro”.. ** [[Kampopego]], ''Colaptes campestris''. La specifa nomo signifas ”kamparano”, pro la preferata habitato, tio estas malferma kamparo. * '''Subgenro ''Chrysoptilus''''' ** [[Nigrokola pego]], ''Colaptes atricollis''. La specifa nomo signifas “malhelkola”. ** [[Punktobrusta pego]], ''Colaptes punctigula''. La specifa nomo signifas “punktita gorĝo” de ''punctatus'' kaj ''gula''. ** [[Verdonigra pego]], ''Colaptes melanochloros''. La specifa nomo signifas “nigra kaj verda” el la antikva greka ''melanos'' kaj ''ĥloros''. *** Orbrusta pego, ''Colaptes melanochloros melanolaimus''. La suda subspecio de la Verdostria pego estas foje konsiderata diferenca specio. ** [[Oroliva pego]], ''Colaptes rubiginosus''. La specifa nomo signifas “rustoplena” pro la koloro de la flugiloj kaj dorso. ** [[Grizkrona pego]], ''Colaptes auricularis''. La specifa nomo signifas”orela” pro la bildo de la kapo de la specio. ** [[Skarlatdorsa pego]], ''Colaptes rivolii'', kiu ricevas la nomon pro [[François Victor Massena]], duko de Rivoli. == Referencoj == * Benz, Brett W.; Robbins, Mark B. & Peterson, A. Townsend (2006): Evolutionary history of woodpeckers and allies (Aves: Picidae): Placing key taxa on the phylogenetic tree. ''Molecular Phylogenetics and Evolution'' '''40''': 389–399. {{DOI|10.1016/j.ympev.2006.02.021}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] b27hg3myahavw9ji1duklmf59el44h9 9480716 9480623 2026-09-23T09:38:32Z Kani 670 /* Taksonomio */ 9480716 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Kursiva titolo}} {{Taksonomio |koloro=pink |nomo = ''Colaptes'' |dosiero = Gilded Flicker (Colaptes chrysoides) on top of cactus.jpg |dosiero larĝo=240px |priskribo de dosiero = [[Orkaska pego]] (''Colaptes chrysoides'') |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |taksono = '''''Colaptes''''' |taksono aŭtoritato = [[William Swainson|Swainson]], [[1825]] |vikispecio = |komunejo = }} '''''Colaptes''''' estas genro de [[birdoj]] de la familio de [[Pegedoj]] kaj tribo ''[[Picinae]]'', nome 13 nuntempaj specioj kiuj estas loĝantaj reproduktantoj en [[Ameriko]]. Pegoj de la genro ''Colaptes'' tipe havas brunan aŭ verdan dorson kaj flugilojn kun nigraj strioj, kaj sablokoloran ĝis flavecan malsupran flankon kun nigraj makuloj aŭ strioj. Kutime estas buntaj markoj sur la kapo. Multaj el tiuj birdoj – precipe la nordaj specioj – estas pli surgrundemaj ol kutime ĉe pegoj. Historie ekzistis konsiderinda necerteco pri la klasifikado de pegospecioj en genrojn, kaj nur per komparado de DNA-sekvencoj eblis kun certeco loki multajn el la specioj. Probable la plej fama membro de la genro ''Colaptes'' estas la [[Brustornama pego]], ''Colaptes auratus'', konata en partoj de suda Usono kiel 'Yellowhammer' (flava martelo). Tiu birdo estas la [[nacia birdo|ŝtata birdo]] de [[Alabamo]], kaj la ŝtata kromnomo estas la 'Yellowhammer State' (Flavmartela Ŝtato). == Taksonomio == La genro ''Colaptes'' estis enkondukita de la irlanda zoologo [[Nicholas Aylward Vigors]] en 1825, kun la [[Ora pego]] (''Colaptes auratus'') kiel la [[tipa specio]].<ref>{{ cite journal | last=Vigors | first=Nicholas Aylward | author-link=Nicholas Aylward Vigors | year=1825 | title=Observations on the natural affinities that connect the orders and families of birds | journal=Transactions of the Linnean Society of London | volume=14 | issue=#3 | pages=395-517 [457 Note] | doi=10.1111/j.1095-8339.1823.tb00098.x | url=https://biodiversitylibrary.org/page/752835 }}</ref> La genronomo devenas de la [[antikva greka|malnovgreka]] vorto κολάπτης (*koláptēs*), kun la signifo "ĉizisto" aŭ "bekofrapanto".<ref>{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | page=113 }}</ref> La genro formas parton de la pegeda [[subfamilio]] ''[[Picinae]]'' kaj havas [[frata taksono|fratan]] rilaton kun la genro ''[[Piculus]]''. La genro ''Colaptes'' estas membro de la [[Tribo (biologio)|tribo]] ''Picini'' kaj apartenas al [[klado]] kiu enhavas kvin genrojn: nome ''Colaptes'', ''Piculus'', ''[[Mulleripicus]]'', ''[[Dryocopus]]'' kaj ''[[Celeus (birdo)|Celeus]]''.<ref name=shakya>{{ cite journal | last1=Shakya | first1=S.B. | last2=Fuchs | first2=J. | last3=Pons | first3=J.M. | last4=Sheldon | first4=F.H. | year=2017 | title=Tapping the woodpecker tree for evolutionary insight | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=116 | pages=182–191 | doi=10.1016/j.ympev.2017.09.005 | pmid=28890006 | url=https://www.researchgate.net/publication/319596154 | doi-access=free | bibcode=2017MolPE.116..182S }}</ref> Kelkaj el la rilatoj inter la specioj ene de ''Colaptes'' estas necertaj, kaj kelkaj genetikaj studoj indikis iometajn diferencajn [[Filogeneza arbo|filogenezojn]], sed evidentas, ke la specioj kiuj nomiĝas angle "flicker" en la ordinara nomo ne formas [[monofiletika]]n grupon.<ref name=shakya/><ref>{{ cite journal | last1=Moore | first1=W.S. | last2=Overton | first2=L.C. | last3=Miglia | first3=K.J. | year=2011 | title=Mitochondrial DNA based phylogeny of the woodpecker genera ''Colaptes'' and ''Piculus'', and implications for the history of woodpecker diversification in South America | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=58 | issue=#1 | pages=76–84 | doi=10.1016/j.ympev.2010.09.011 | pmid=20863898 | bibcode=2011MolPE..58...76M }}</ref><ref>{{ cite journal | last=Dufort | first=Matthew J. | title=An augmented supermatrix phylogeny of the avian family Picidae reveals uncertainty deep in the family tree | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | year=2016 | volume=94 | issue=Pt A | pages=313–326 | doi=10.1016/j.ympev.2015.08.025 | pmid=26416706 | bibcode=2016MolPE..94..313D }}</ref> La genro ''Colaptes'' enhavas 14 speciojn. El tiuj, unu nome la Bermuda pego, estas nun formortinta:<ref name=avilist>{{ cite web | author=AviList Core Team | date=2025 | title=AviList: The Global Avian Checklist, v2025 | doi=10.2173/avilist.v2025 | doi-access=free | url=http://www.avilist.org/checklist/v2025/ | access-date=30a de Januaro 2026 }}</ref> {| class="wikitable" |- ! Bildo !! Ordinara nomo !! Scienca nomo !! Distribuado |- |[[File:Colaptes rubiginosus Carpintero cariblanco Golden-olive Woodpecker (female) (8598133565).jpg|120px]] ||[[Oroliva pego]] ||''Colaptes rubiginosus''||orienten ĝis Gujano, nordokcidenta Argentino, kaj Trinidado kaj Tobago |- |[[File:Colaptes auricularis 2945161.jpg|120px]] ||[[Grizkrona pego]] ||''Colaptes auricularis''|| Meksiko |- |[[File:Crimson-mantled Woodpecker - Colombia S4E2671.jpg|120px]] || [[Ruĝmantela pego]] ||''Colaptes rivolii''||Bolivio, Kolombio, Ekvadoro, Peruo kaj Venezuelo |- |[[File:Black-necked Woodpecker (Colaptes atricollis).jpg|120px]] || [[Nigrakola pego]] ||''Colaptes atricollis''||Peruo |- |[[File:Colaptes punctigula Carpintero pechipunteado Spot-breasted Woodpecker (female) (12978805715).jpg|120px]] || [[Makulbrusta pego]] ||''Colaptes punctigula''|| Bolivio, Brazilo, Kolombio, Ekvadoro, Franca Gujano, Peruo, Surinamo kaj Venezuelo; ankaŭ en orienta Panamo |- |[[File:Colaptes melanochloros -Bataguassu, Mato Grosso do Sul, Brazil-8.jpg|120px]] || [[Verdastria pego]] ||''Colaptes melanochloros''|| Argentino, Bolivio, Brazilo, Paragvajo kaj Urugvajo |- |[[File:Northern Flicker (29639725760).jpg|120px]] || [[Ora pego]] ||''Colaptes auratus''|| Nordameriko, Kubo kaj Grand-Kajmano en la Kajmanaj Insuloj |- |[[File:Gilded Flicker (Colaptes chrysoides) on top of cactus.jpg|120px]] ||[[Orkaska pego]] ||''Colaptes chrysoides''||Sudokcidenta Usono kaj Nordokcidenta Meksiko |- |[[File:Colaptes auratus mexicanoides 84221588.jpg|120px]]|| [[Gvatemala pego]] || ''Colaptes mexicanoides'' || suda Meksiko ĝis Nikaragvo |- |[[File:Female. Fernandina's Flicker. Colaptes fernandinae, Endemic - Flickr - gailhampshire.jpg|120px]] ||[[Fernandina pego]] ||''Colaptes fernandinae''|| Kubo |- |[[File:Pitío, Malalcahuello 19jul15.jpg|120px]] ||[[Ĉilia pego]] ||''Colaptes pitius''|| Argentino kaj Ĉilio |- |[[File:Colaptes rupicola 20070123.jpg|120px]] || [[Anda pego]] ||''Colaptes rupicola''||Peruo, Ĉilio, orienta Bolivio kaj nordorienta Argentino |- |[[File:Campo Flicker - Flickr - GregTheBusker (1).jpg|120px]] || [[Kampa pego]] ||''Colaptes campestris''||Brazilo, Bolivio, Paragvajo, Urugvajo kaj nordorienta Argentino, Surinamo |- |} * † Bermuda pego (''Colaptes oceanicus'') - [[formortinta]], sed eble postvivis ĝis historiaj tempoj – iam en [[Bermudo]] Tiu genro povas esti dividita en du grupoj: Tiuj de la [[subgenro]] ''Colaptes'' estas sveltaj kaj pli surteremaj specioj kun kutime kolormarkaj kapopintoj. Ili ĉeestas la tutan [[Ameriko]]n escepte en polusaj regionoj. Tiuj de la subgenro ''Chrysoptilus'' estas pli arbaraj specioj; preskaŭ ĉiu havas ruĝan nukon kaj diferenckoloran kronon. Ili troviĝas en Sudameriko; grupo de tri specioj iam oni supozis, ke apartenas al ''[[Piculus]]'' tra la mezamerika [[Cordillera]] norden ĝis [[Meksiko]] (Benz ''et al.'', 2006). * '''Subgenro ''Colaptes''''' ** [[Brustornama pego]], ''Colaptes auratus'' ** [[Brustomakula pego]], ''Colaptes chrysoides'', ''chrysoides'' signifas kvazaŭ oro. ** [[Fernandina pego]], ''Colaptes fernandinae'', endanĝerita birdo indiĝena en [[Kubo]]. Fernandina estis iama nomo de Kubo. ** [[Ĉilia pego]], ''Colaptes pitius''. La [[specia epiteto]] devenas el la birda karaktera alvoko, kiu sonas kiel "pitiu-pitiu-pitiu". ** [[Anda pego]], ''Colaptes rupicola''. La specia epiteto signifas “loĝanton de rokaro”.. ** [[Kampopego]], ''Colaptes campestris''. La specia epiteto signifas ”kamparanon”, pro la preferata habitato, tio estas malferma kamparo. * '''Subgenro ''Chrysoptilus''''' ** [[Nigrokola pego]], ''Colaptes atricollis''. La specia epiteto signifas “malhelkolan”. ** [[Punktobrusta pego]], ''Colaptes punctigula''. La specia epiteto signifas “punktecan gorĝon” de ''punctatus'' kaj ''gula''. ** [[Verdonigra pego]], ''Colaptes melanochloros''. La specia epiteto signifas “nigran kaj verdan” el la antikva greka ''melanos'' kaj ''ĥloros''. *** Orbrusta pego, ''Colaptes melanochloros melanolaimus''. La suda subspecio de la Verdostria pego estas foje konsiderata diferenca specio. ** [[Oroliva pego]], ''Colaptes rubiginosus''. La specia epiteto signifas “rustoplenan” pro la koloro de la flugiloj kaj dorso. ** [[Grizkrona pego]], ''Colaptes auricularis''. La specia epiteto signifas ”orelan” pro la bildo de la kapo de la specio. ** [[Skarlatdorsa pego]], ''Colaptes rivolii'', kiu ricevas la nomon pro [[François Victor Massena]], duko de Rivoli. == Referencoj == * Benz, Brett W.; Robbins, Mark B. & Peterson, A. Townsend (2006): Evolutionary history of woodpeckers and allies (Aves: Picidae): Placing key taxa on the phylogenetic tree. ''Molecular Phylogenetics and Evolution'' '''40''': 389–399. {{DOI|10.1016/j.ympev.2006.02.021}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] fi0k14ds2mhjoz116mvno7kqb0y1nz9 9480718 9480716 2026-09-23T09:40:36Z Kani 670 /* Taksonomio */ 9480718 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Kursiva titolo}} {{Taksonomio |koloro=pink |nomo = ''Colaptes'' |dosiero = Gilded Flicker (Colaptes chrysoides) on top of cactus.jpg |dosiero larĝo=240px |priskribo de dosiero = [[Orkaska pego]] (''Colaptes chrysoides'') |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |taksono = '''''Colaptes''''' |taksono aŭtoritato = [[William Swainson|Swainson]], [[1825]] |vikispecio = |komunejo = }} '''''Colaptes''''' estas genro de [[birdoj]] de la familio de [[Pegedoj]] kaj tribo ''[[Picinae]]'', nome 13 nuntempaj specioj kiuj estas loĝantaj reproduktantoj en [[Ameriko]]. Pegoj de la genro ''Colaptes'' tipe havas brunan aŭ verdan dorson kaj flugilojn kun nigraj strioj, kaj sablokoloran ĝis flavecan malsupran flankon kun nigraj makuloj aŭ strioj. Kutime estas buntaj markoj sur la kapo. Multaj el tiuj birdoj – precipe la nordaj specioj – estas pli surgrundemaj ol kutime ĉe pegoj. Historie ekzistis konsiderinda necerteco pri la klasifikado de pegospecioj en genrojn, kaj nur per komparado de DNA-sekvencoj eblis kun certeco loki multajn el la specioj. Probable la plej fama membro de la genro ''Colaptes'' estas la [[Brustornama pego]], ''Colaptes auratus'', konata en partoj de suda Usono kiel 'Yellowhammer' (flava martelo). Tiu birdo estas la [[nacia birdo|ŝtata birdo]] de [[Alabamo]], kaj la ŝtata kromnomo estas la 'Yellowhammer State' (Flavmartela Ŝtato). == Taksonomio == La genro ''Colaptes'' estis enkondukita de la irlanda zoologo [[Nicholas Aylward Vigors]] en 1825, kun la [[Ora pego]] (''Colaptes auratus'') kiel la [[tipa specio]].<ref>{{ cite journal | last=Vigors | first=Nicholas Aylward | author-link=Nicholas Aylward Vigors | year=1825 | title=Observations on the natural affinities that connect the orders and families of birds | journal=Transactions of the Linnean Society of London | volume=14 | issue=#3 | pages=395-517 [457 Note] | doi=10.1111/j.1095-8339.1823.tb00098.x | url=https://biodiversitylibrary.org/page/752835 }}</ref> La genronomo devenas de la [[antikva greka|malnovgreka]] vorto κολάπτης (*koláptēs*), kun la signifo "ĉizisto" aŭ "bekofrapanto".<ref>{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | page=113 }}</ref> La genro formas parton de la pegeda [[subfamilio]] ''[[Picinae]]'' kaj havas [[frata taksono|fratan]] rilaton kun la genro ''[[Piculus]]''. La genro ''Colaptes'' estas membro de la [[Tribo (biologio)|tribo]] ''Picini'' kaj apartenas al [[klado]] kiu enhavas kvin genrojn: nome ''Colaptes'', ''Piculus'', ''[[Mulleripicus]]'', ''[[Dryocopus]]'' kaj ''[[Celeus (birdo)|Celeus]]''.<ref name=shakya>{{ cite journal | last1=Shakya | first1=S.B. | last2=Fuchs | first2=J. | last3=Pons | first3=J.M. | last4=Sheldon | first4=F.H. | year=2017 | title=Tapping the woodpecker tree for evolutionary insight | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=116 | pages=182–191 | doi=10.1016/j.ympev.2017.09.005 | pmid=28890006 | url=https://www.researchgate.net/publication/319596154 | doi-access=free | bibcode=2017MolPE.116..182S }}</ref> Kelkaj el la rilatoj inter la specioj ene de ''Colaptes'' estas necertaj, kaj kelkaj genetikaj studoj indikis iometajn diferencajn [[Filogeneza arbo|filogenezojn]], sed evidentas, ke la specioj kiuj nomiĝas angle "flicker" en la ordinara nomo ne formas [[monofiletika]]n grupon.<ref name=shakya/><ref>{{ cite journal | last1=Moore | first1=W.S. | last2=Overton | first2=L.C. | last3=Miglia | first3=K.J. | year=2011 | title=Mitochondrial DNA based phylogeny of the woodpecker genera ''Colaptes'' and ''Piculus'', and implications for the history of woodpecker diversification in South America | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=58 | issue=#1 | pages=76–84 | doi=10.1016/j.ympev.2010.09.011 | pmid=20863898 | bibcode=2011MolPE..58...76M }}</ref><ref>{{ cite journal | last=Dufort | first=Matthew J. | title=An augmented supermatrix phylogeny of the avian family Picidae reveals uncertainty deep in the family tree | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | year=2016 | volume=94 | issue=Pt A | pages=313–326 | doi=10.1016/j.ympev.2015.08.025 | pmid=26416706 | bibcode=2016MolPE..94..313D }}</ref> La genro ''Colaptes'' enhavas 14 speciojn. El tiuj, unu nome la Bermuda pego, estas nun formortinta:<ref name=avilist>{{ cite web | author=AviList Core Team | date=2025 | title=AviList: The Global Avian Checklist, v2025 | doi=10.2173/avilist.v2025 | doi-access=free | url=http://www.avilist.org/checklist/v2025/ | access-date=30a de Januaro 2026 }}</ref> {| class="wikitable" |- ! Bildo !! Ordinara nomo !! Scienca nomo !! Distribuado |- |[[File:Colaptes rubiginosus Carpintero cariblanco Golden-olive Woodpecker (female) (8598133565).jpg|120px]] ||[[Oroliva pego]] ||''Colaptes rubiginosus''||orienten ĝis Gujano, nordokcidenta Argentino, kaj Trinidado kaj Tobago |- |[[File:Colaptes auricularis 2945161.jpg|120px]] ||[[Grizkrona pego]] ||''Colaptes auricularis''|| Meksiko |- |[[File:Crimson-mantled Woodpecker - Colombia S4E2671.jpg|120px]] || [[Ruĝmantela pego]] ||''Colaptes rivolii''||Bolivio, Kolombio, Ekvadoro, Peruo kaj Venezuelo |- |[[File:Black-necked Woodpecker (Colaptes atricollis).jpg|120px]] || [[Nigrakola pego]] ||''Colaptes atricollis''||Peruo |- |[[File:Colaptes punctigula Carpintero pechipunteado Spot-breasted Woodpecker (female) (12978805715).jpg|120px]] || [[Makulbrusta pego]] ||''Colaptes punctigula''|| Bolivio, Brazilo, Kolombio, Ekvadoro, Franca Gujano, Peruo, Surinamo kaj Venezuelo; ankaŭ en orienta Panamo |- |[[File:Colaptes melanochloros -Bataguassu, Mato Grosso do Sul, Brazil-8.jpg|120px]] || [[Verdastria pego]] ||''Colaptes melanochloros''|| Argentino, Bolivio, Brazilo, Paragvajo kaj Urugvajo |- |[[File:Northern Flicker (29639725760).jpg|120px]] || [[Ora pego]] ||''Colaptes auratus''|| Nordameriko, Kubo kaj Grand-Kajmano en la Kajmanaj Insuloj |- |[[File:Gilded Flicker (Colaptes chrysoides) on top of cactus.jpg|120px]] ||[[Orkaska pego]] ||''Colaptes chrysoides''||Sudokcidenta Usono kaj Nordokcidenta Meksiko |- |[[File:Colaptes auratus mexicanoides 84221588.jpg|120px]]|| [[Gvatemala pego]] || ''Colaptes mexicanoides'' || suda Meksiko ĝis Nikaragvo |- |[[File:Female. Fernandina's Flicker. Colaptes fernandinae, Endemic - Flickr - gailhampshire.jpg|120px]] ||[[Fernandina pego]] ||''Colaptes fernandinae''|| Kubo |- |[[File:Pitío, Malalcahuello 19jul15.jpg|120px]] ||[[Ĉilia pego]] ||''Colaptes pitius''|| Argentino kaj Ĉilio |- |[[File:Colaptes rupicola 20070123.jpg|120px]] || [[Anda pego]] ||''Colaptes rupicola''||Peruo, Ĉilio, orienta Bolivio kaj nordorienta Argentino |- |[[File:Campo Flicker - Flickr - GregTheBusker (1).jpg|120px]] || [[Kampa pego]] ||''Colaptes campestris''||Brazilo, Bolivio, Paragvajo, Urugvajo kaj nordorienta Argentino, Surinamo |- |} * † Bermuda pego (''Colaptes oceanicus'') - [[formortinta]], sed eble postvivis ĝis historiaj tempoj – iam en [[Bermudo]] === Subgenroj === Tiu genro povas esti dividita en du grupoj: Tiuj de la [[subgenro]] ''Colaptes'' estas sveltaj kaj pli surteremaj specioj kun kutime kolormarkaj kapopintoj. Ili ĉeestas la tutan [[Ameriko]]n escepte en polusaj regionoj. Tiuj de la subgenro ''Chrysoptilus'' estas pli arbaraj specioj; preskaŭ ĉiu havas ruĝan nukon kaj diferenckoloran kronon. Ili troviĝas en Sudameriko; grupo de tri specioj iam oni supozis, ke apartenas al ''[[Piculus]]'' tra la mezamerika [[Cordillera]] norden ĝis [[Meksiko]] (Benz ''et al.'', 2006). * '''Subgenro ''Colaptes''''' ** [[Brustornama pego]], ''Colaptes auratus'' ** [[Brustomakula pego]], ''Colaptes chrysoides'', ''chrysoides'' signifas kvazaŭ oro. ** [[Fernandina pego]], ''Colaptes fernandinae'', endanĝerita birdo indiĝena en [[Kubo]]. Fernandina estis iama nomo de Kubo. ** [[Ĉilia pego]], ''Colaptes pitius''. La [[specia epiteto]] devenas el la birda karaktera alvoko, kiu sonas kiel "pitiu-pitiu-pitiu". ** [[Anda pego]], ''Colaptes rupicola''. La specia epiteto signifas “loĝanton de rokaro”.. ** [[Kampopego]], ''Colaptes campestris''. La specia epiteto signifas ”kamparanon”, pro la preferata habitato, tio estas malferma kamparo. * '''Subgenro ''Chrysoptilus''''' ** [[Nigrakola pego]], ''Colaptes atricollis''. La specia epiteto signifas “malhelkolan”. ** [[Punktobrusta pego]], ''Colaptes punctigula''. La specia epiteto signifas “punktecan gorĝon” de ''punctatus'' kaj ''gula''. ** [[Verdonigra pego]], ''Colaptes melanochloros''. La specia epiteto signifas “nigran kaj verdan” el la antikva greka ''melanos'' kaj ''ĥloros''. *** Orbrusta pego, ''Colaptes melanochloros melanolaimus''. La suda subspecio de la Verdostria pego estas foje konsiderata diferenca specio. ** [[Oroliva pego]], ''Colaptes rubiginosus''. La specia epiteto signifas “rustoplenan” pro la koloro de la flugiloj kaj dorso. ** [[Grizkrona pego]], ''Colaptes auricularis''. La specia epiteto signifas ”orelan” pro la bildo de la kapo de la specio. ** [[Ruĝmantela pego]], ''Colaptes rivolii'', kiu ricevas la nomon pro [[François Victor Massena]], duko de Rivoli. == Referencoj == * Benz, Brett W.; Robbins, Mark B. & Peterson, A. Townsend (2006): Evolutionary history of woodpeckers and allies (Aves: Picidae): Placing key taxa on the phylogenetic tree. ''Molecular Phylogenetics and Evolution'' '''40''': 389–399. {{DOI|10.1016/j.ympev.2006.02.021}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] mgujhvmdq98ezwkrgvbl2w12dktfgba 0 258260 9480600 9393068 2026-09-22T22:36:12Z Kani 670 9480600 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Brustornama pego<br> aŭ Ora pego |koloro = pink |dosiero = Northern Flicker.jpg |dosiero larĝo=240px |priskribo de dosiero = Brustornama pego, ino |dosiero2 = NorthernFlicker-male.jpg |dosiero2 larĝo=240px |priskribo de dosiero2 = Brustornama pego, masklo |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Colaptes]]'' |specio = '''Ora pego''' ''C. auratus'' |statuso = LC |dunomo = ''Colaptes auratus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) |specioj de subdivizio = Subspecioj |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj =Northern Flicker-rangemap.gif |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Arealo (flave: somerejo, blue: vintrejo kaj verde: konstanta loĝado) }} La '''Brustornama pego''' aŭ '''Ora pego'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Colaptes auratus'') estas [[Nearktiso|nearktisa]] kaj [[Neotropiso|neotropisa]] specio de [[birdo]] de la familio de [[Pegedoj]], genro “Colaptes” kaj subfamilio ''[[Picinae]]'', kiu loĝas en [[Ameriko]], nome en plej parto de [[Nordameriko]], partoj de [[Centrameriko]], [[Kubo]], kaj [[Kajmanoj]]. Specife estas unu el la malmultaj specioj de pegoj kiuj [[Birdomigrado|migras]], kaj estas la ununura pego kiu plej ofte manĝas surgrunde. Estas en [[Usono]] ĉirkaŭ 100 popolaj ordinaraj nomoj por tiu ĉi specio kaj plej parto klopodas ŝajnigi [[onomatopeo|onomatopee]] la voĉon de la specio. == Taksonomio == La '''Brustornama pego''' estas parto de la genro ''[[Colaptes]]'' kiu enhavas 1e novmondajn pegojn. Estas du vivantaj kaj unu formortinta subspecio de la ''C. auratus''. La ekzistantaj subspecioj estis iam konsiderataj apartaj specioj, sed ili ofte interreproduktiĝas kiam la teritorioj koincidas kaj nuntempe estas jam konsiderataj kiel ununura specio fare de la ''[[American Ornithologists Union]]''. Ĉu ili estas aŭ ne aparaaj specioj estas parto de la speciproblemaro en taksonomio. * La '''Flaveca brustornama pego''' ''Colaptes auratus'' loĝas en orienta [[Nordameriko]]. Ili estas flavaj subvoste kaj subflugiloj kaj havas flavajn partojn en unuarangaj flugilplumoj. Ili havas grizan kapon, sablokoloran vizaĝon kaj ruĝan parton en nuko. Masklo havas nigran mustaĉan bridon. La vorto ''Colaptes'' devenas el la antikvgreka verbo ''kolapto'', bekofrapi. La [[specia epiteto]] ''auratus'' devenas el la latina radiko ''aurat'', kio signifas "oro" aŭ "orkolora" kaj aludas la birdajn subflugilojn. [[Dosiero:Northern yellow-shafted flicker male (33737) (cropped).jpg|eta|maldekstra|220ra|Masklo de ''C. a. luteus'']] [[Dosiero:Northern Red-shafted Flicker, Whatcom County, WA, USA imported from iNaturalist photo 65936333 (cropped).jpg|eta|maldekstra|220ra|Ino de C. a cafer]] * La '''Ruĝeca brustornama pego''' ''Colaptes auratus cafer'' loĝas en okcidenta [[Nordameriko]]. Ili estas ruĝecaj subvoste kaj subflugiloj kaj havas ruĝecajn partojn en unuarangaj flugilplumoj. Ili havas sablokoloran kronon kaj grizan vizaĝon. Masklo havas ruĝan mustaĉan bridon. La scienca nomo, ''Colaptes auratus cafer'', devenas de eraro de [[1788]] kiam la germana sistematikisto Johann Gmelin miskredis, ke la origina habitato estis en [[Sudafriko]] inter la gento [[Kosoj]], tiam konata kiel la "Kafra" gento. (La termino "kafra" estas nuntempe konsiderata tre etneca insulto en Sudafriko.) * La '''Gvadalupa brustornama pego''' ''Colaptes auratus/cafer rufipileus'' formortinta ĉ. 1910. == Priskribo == [[Dosiero:Colaptes auratus FWS.jpg|eta|maldekstra|220ra|La Ruĝeca brustornama pego, masklo]] [[Dosiero:Northern Flicker (Colaptes auratus) B. Walker.jpg|eta|220ra|maldekstra|La Ruĝeca brustornama pego, ino]] Plenkreskuloj estas brunecaj kun nigraj horizontalaj strioj en dorso kaj flugiloj kaj estas ĉirkaŭ 32&nbsp;cm longaj kaj 170 g pezaj. Estas nigrega kvazaŭkoluma parto kun formo de inversita duonluno kiu okupas la supran bruston kaj nomigas la specion, dum la suba brusto kaj ventro estas sablokoloraj kun nigraj grandaj punktoj tre klare markitaj. Maskloj povas esti facile identigitaj de nigra aŭ ruĝa (laŭ subspecio) mustaĉa bridostrio el la bazo de la [[beko]]. La vosto estas malhela supre ŝanĝante al blanka pugo kiu estas tre videbla dumfluge. === Voĉo kaj flugo === La voĉo de tiu ĉi birde estas konstanta rido, ''ki ki ki ki ...'', pli agrabla ol tiu de la [[Blankvizaĝa nigropego]]. Oni povas aŭskulti ankaŭ konstantan frapadon ĉar ili ofte tamburas sur arboj aŭ eĉ sur metalaj objektoj por marki la teritorion. [http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/sounds/Colaptes_auratus.html Voĉo de la Brustornama pego.] Kiel ĉe multaj pegoj, la flugo estas ondeca. La ripetita ciklo de rapida serio de flugilfrapoj sekvata de paŭzo kreas efekton komparebla al tiu de [[koracio]]. == Kutimaro == === Dieto === Laŭ la gvidlibro de Audubon, "La brustornama pego estas la ununura pego kiu kutime manĝas surgrunde", plukante per beko, kaj foje ankaŭ kaptante [[insekto]]jn dumfluge. Kvankam ili manĝas [[frukto]]jn, berojn, semojn kaj nuksojn, ilia unuaranga manĝaĵo estas insektoj. Nur [[formiko]]j jam faras 45% de ilia dieto. Ili havas kutimon kiu estas nomita ''formikumado'', dum kiu ili uzas la formikan acidon por helpi la plumaranĝadon, eble ĝi estas utila por liberigi sin de parazitoj. === Reproduktado === [[Dosiero:Northern-flicker-males-territorial-display.jpg|dekstra|eta|Du maskloj dum teritoria memmontrado dum [[printempo]]]] La reprodukta habitato de tiu ĉi specio konsistas el arbaraj areoj tra Nordameriko kaj tiom sude kiom ĝis [[Centrameriko]]. Ili nestumas en kavaĵo en arboj, kvankam ili povas uzi ankaŭ fostojn kaj artefaritajn birdoskatolojn se tiuj havas la taŭgajn grandon kaj situon. Ili preferas elfosi siajn proprajn hejmojn, kvankam ili povas reuzi kaj ripari damaĝitajn aŭ abandonitajn nestojn. Abandonitaj nestoj de tiu ĉi specio kreas habitaton por aliaj kavonestumantoj. La brustornama pego foje estas forigita el sia nestoloko de alia kavonestumanto, la [[sturno]]. Ili (ambaŭ seksoj) konstruas la neston dum 1 aŭ 2 semajnoj. La enirtruo estas el 5&nbsp;cm al 10&nbsp;cm larĝa. La tipa ovodemetado konsistas el 6 al 8 ovoj, kiuj estas tute blankaj kun milda surfaco kaj sufiĉe da brilo. La ovoj estas la duaj pli grandaj el la nordamerikaj pegoj, superitaj nur de la Blankvizaĝa nigropego. La kovadon faras ambaŭ gepatroj dum ĉirkaŭ 11 aŭ 12 tagoj. La junuloj estas manĝigataj per vomado kaj zorgataj dum 25 al 28 tagoj post eloviĝo. === Vintrado kaj migrado === [[Dosiero:Northern Flicker-rangemap.gif|eta|250px|Mapo de Migrado:<br />flava:nordaj vintromigrantoj<br /> verda:sudaj loĝantoj<br /> blua:vintrejoj]] Nordaj birdoj [[birdomigrado|migras]] al sudaj partoj de la teritorio; sudaj birdoj estas ofte konstantaj loĝantoj (nemigrantaj). == Subspecioj == * ''Colaptes auratus auratus'' – De la [[Roka Montaro]]. * ''Colaptes auratus cafer'' * ''Colaptes auratus chrysocaulosus'' * ''Colaptes auratus collaris'' * ''Colaptes auratus gundlachi'', [[Juan Gundlach]] * ''Colaptes auratus luteus'' * ''Colaptes auratus mexicanoides'' * ''Colaptes auratus mexicanus'' * ''Colaptes auratus nanus'' * ''Colaptes auratus rufipileus'' == Alabamaj martelflavuloj == [[Dosiero:Colaptes auratus auratus1.jpg|eta|maldekstra|260px|<center>Ino de Flaveca brustornama pego.]] Laŭ loka nomo "Martelflavulo", la Flaveca brustornama pego estas la [[Listo de birdoj de usonaj ŝtatoj|ŝtata birdo]] de [[Alabamo]].<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.archives.state.al.us/emblems/st_bird.html|titolo=Alabama State Bird|alirdato=2007-03-18|dato=2006-04-27|verko=Alabama Emblems, Symbols and Honors|eldoninto=Alabama Department of Archives & History|arkivurl=https://web.archive.org/web/20181224225424/http://www.archives.state.al.us/emblems/st_bird.html%20|arkivdato=2018-12-24}}</ref> Alabamo estas konata kiel la "Martelflavula Ŝtato" ekde la [[Usona Enlanda Milito]]. Tiu kromnomo estis aplikata al la Konfederaciaj soldatoj el Alabamo kiam roto de junaj soldatoj de kavalerio el Huntsville, sub la rego de. D.C. Kelly, alvenis al Hopkinsville, [[Kentukio]], kie estis lokita truparo de [[Nathan Bedford Forrest|Generalo Forrest]]. La oficiroj kaj homoj de la roto de Huntsville vestis fajnajn, novajn uniformojn, dum soldatoj kiuj estis dum longe en la batalkampoj vestis trouzitajn difektitajn uniformojn. Ĉe manikoj, kolumoj kaj baskoj de la novaj kavaleriaranoj estis pecoj de brila flava tolo. Dum la parado ili estis aluditaj kaj mokitaj kiel Martelflavuloj kaj jam tiu kromnomo restis por la soldatoj de Huntsville kaj de la tuta Alabama truparo ene de la Konfederacia Armeo. Kiam la Konfederacia Veteranaro de Alabamo organiziĝis ili fieris de tiu nomo "Martelflavuloj" (Yellowhammers) kaj surmetis plumon de Flaveca brustornama pego sur siaj kronoj aŭ roversoj dum kunsidoj. Tiu nomigo ne devas esti konfuzata kun tiu de la tute nerilata ''Emberiza citrinella'' [[Flava emberizo]], kiu ricevas ankaŭ saman anglan nomon ''yellowhammer''. == Fotaro == <gallery> Dosiero:Northern flicker.JPG|Masklo de Ruĝeca brustornama pego Dosiero:Yellow Shafted Flicker.jpg|Ino de Flaveca brustornama pego Dosiero:Colaptes auratus FWS.jpg|Ino de Ruĝeca brustornama pego Dosiero:Northern Flicker-27527.jpg|Masklo de Flaveca brustornama pego Dosiero:Flicker-nestbox.jpg|Masklo ĉe nestoskatolo Dosiero:Flicker-chicks-nestbox.jpg|Idoj ĉe nestoskatolo </gallery> == Referencoj == {{Portalo Birdoj}} {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons|Colaptes auratus}} * [http://depts.washington.edu/natmap/facts/northern_flicker_712.html Faktoj kaj Fotoj de '''Brustornama pego'''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081005003115/http://depts.washington.edu/natmap/facts/northern_flicker_712.html |date=2008-10-05 }} - NatureMapping Program * [https://www.webcitation.org/query?id=1256454569664036&url=ca.geocities.com/woodpeck2006/northernflicker.html La '''Brustornama pego'''], bibliografia fonto * [http://www.birds.cornell.edu/AllAboutBirds/BirdGuide/Northern_Flicker.html Specidatumbazo de '''Brustornama pego'''] – Laboratorio Cornell de Ornitologio * [http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/Infocenter/i4120id.html La '''Brustornama pego''' - ''Colaptes auratus''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150225010231/http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/Infocenter/i4120id.html |date=2015-02-25 }} - USGS Patuxent Birdidentigejo * [http://www.sdakotabirds.com/species/northern_flicker_info.htm Informaro kaj fotoj de '''Brustornama pego'''] – Birdoj kaj Birdumo ĉe Suda Dakoto * [http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/Infocenter/Song/h4120so.mp3 Voĉo de '''Brustornama pego''' ĉe USGS] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081004091958/http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/Infocenter/Song/h4120so.mp3 |date=2008-10-04 }} * [http://www.bird-stamps.org/cspecies/10414800.htm Poŝtmarkoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150217202804/http://www.bird-stamps.org/cspecies/10414800.htm |date=2015-02-17 }} (de [[Antigvo]], [[Kajmanoj]], [[Kubo]], [[Sankta-Piero kaj Mikelono]], [[Usono]]) * [http://ibc.hbw.com/ibc/phtml/especie.phtml?idEspecie=3911 Filmoj de '''Brustornama pego''']{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ĉe Interreta Birdokolekto * [http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=northern+flicker&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 Fotaro de '''Brustornama pego'''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080518005717/http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=northern%20flicker&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 |date=2008-05-18 }} VIREO {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Nearktisa faŭno]] [[Kategorio:Neotropisa faŭno]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] 6k6vxouhsrf5gerembgl8lxfdlttalu 9480601 9480600 2026-09-22T22:37:19Z Kani 670 9480601 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Brustornama pego<br> aŭ <small>Ora pego</small> |koloro = pink |dosiero = Northern Flicker.jpg |dosiero larĝo=240px |priskribo de dosiero = Brustornama pego, ino |dosiero2 = NorthernFlicker-male.jpg |dosiero2 larĝo=240px |priskribo de dosiero2 = Brustornama pego, masklo |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Colaptes]]'' |specio = '''Ora pego''' ''C. auratus'' |statuso = LC |dunomo = ''Colaptes auratus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) |specioj de subdivizio = Subspecioj |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj =Northern Flicker-rangemap.gif |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Arealo (flave: somerejo, blue: vintrejo kaj verde: konstanta loĝado) }} La '''Brustornama pego''' aŭ '''Ora pego'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Colaptes auratus'') estas [[Nearktiso|nearktisa]] kaj [[Neotropiso|neotropisa]] specio de [[birdo]] de la familio de [[Pegedoj]], genro “Colaptes” kaj subfamilio ''[[Picinae]]'', kiu loĝas en [[Ameriko]], nome en plej parto de [[Nordameriko]], partoj de [[Centrameriko]], [[Kubo]], kaj [[Kajmanoj]]. Specife estas unu el la malmultaj specioj de pegoj kiuj [[Birdomigrado|migras]], kaj estas la ununura pego kiu plej ofte manĝas surgrunde. Estas en [[Usono]] ĉirkaŭ 100 popolaj ordinaraj nomoj por tiu ĉi specio kaj plej parto klopodas ŝajnigi [[onomatopeo|onomatopee]] la voĉon de la specio. == Taksonomio == La '''Brustornama pego''' estas parto de la genro ''[[Colaptes]]'' kiu enhavas 1e novmondajn pegojn. Estas du vivantaj kaj unu formortinta subspecio de la ''C. auratus''. La ekzistantaj subspecioj estis iam konsiderataj apartaj specioj, sed ili ofte interreproduktiĝas kiam la teritorioj koincidas kaj nuntempe estas jam konsiderataj kiel ununura specio fare de la ''[[American Ornithologists Union]]''. Ĉu ili estas aŭ ne aparaaj specioj estas parto de la speciproblemaro en taksonomio. * La '''Flaveca brustornama pego''' ''Colaptes auratus'' loĝas en orienta [[Nordameriko]]. Ili estas flavaj subvoste kaj subflugiloj kaj havas flavajn partojn en unuarangaj flugilplumoj. Ili havas grizan kapon, sablokoloran vizaĝon kaj ruĝan parton en nuko. Masklo havas nigran mustaĉan bridon. La vorto ''Colaptes'' devenas el la antikvgreka verbo ''kolapto'', bekofrapi. La [[specia epiteto]] ''auratus'' devenas el la latina radiko ''aurat'', kio signifas "oro" aŭ "orkolora" kaj aludas la birdajn subflugilojn. [[Dosiero:Northern yellow-shafted flicker male (33737) (cropped).jpg|eta|maldekstra|220ra|Masklo de ''C. a. luteus'']] [[Dosiero:Northern Red-shafted Flicker, Whatcom County, WA, USA imported from iNaturalist photo 65936333 (cropped).jpg|eta|maldekstra|220ra|Ino de C. a cafer]] * La '''Ruĝeca brustornama pego''' ''Colaptes auratus cafer'' loĝas en okcidenta [[Nordameriko]]. Ili estas ruĝecaj subvoste kaj subflugiloj kaj havas ruĝecajn partojn en unuarangaj flugilplumoj. Ili havas sablokoloran kronon kaj grizan vizaĝon. Masklo havas ruĝan mustaĉan bridon. La scienca nomo, ''Colaptes auratus cafer'', devenas de eraro de [[1788]] kiam la germana sistematikisto Johann Gmelin miskredis, ke la origina habitato estis en [[Sudafriko]] inter la gento [[Kosoj]], tiam konata kiel la "Kafra" gento. (La termino "kafra" estas nuntempe konsiderata tre etneca insulto en Sudafriko.) * La '''Gvadalupa brustornama pego''' ''Colaptes auratus/cafer rufipileus'' formortinta ĉ. 1910. == Priskribo == [[Dosiero:Colaptes auratus FWS.jpg|eta|maldekstra|220ra|La Ruĝeca brustornama pego, masklo]] [[Dosiero:Northern Flicker (Colaptes auratus) B. Walker.jpg|eta|220ra|maldekstra|La Ruĝeca brustornama pego, ino]] Plenkreskuloj estas brunecaj kun nigraj horizontalaj strioj en dorso kaj flugiloj kaj estas ĉirkaŭ 32&nbsp;cm longaj kaj 170 g pezaj. Estas nigrega kvazaŭkoluma parto kun formo de inversita duonluno kiu okupas la supran bruston kaj nomigas la specion, dum la suba brusto kaj ventro estas sablokoloraj kun nigraj grandaj punktoj tre klare markitaj. Maskloj povas esti facile identigitaj de nigra aŭ ruĝa (laŭ subspecio) mustaĉa bridostrio el la bazo de la [[beko]]. La vosto estas malhela supre ŝanĝante al blanka pugo kiu estas tre videbla dumfluge. === Voĉo kaj flugo === La voĉo de tiu ĉi birde estas konstanta rido, ''ki ki ki ki ...'', pli agrabla ol tiu de la [[Blankvizaĝa nigropego]]. Oni povas aŭskulti ankaŭ konstantan frapadon ĉar ili ofte tamburas sur arboj aŭ eĉ sur metalaj objektoj por marki la teritorion. [http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/sounds/Colaptes_auratus.html Voĉo de la Brustornama pego.] Kiel ĉe multaj pegoj, la flugo estas ondeca. La ripetita ciklo de rapida serio de flugilfrapoj sekvata de paŭzo kreas efekton komparebla al tiu de [[koracio]]. == Kutimaro == === Dieto === Laŭ la gvidlibro de Audubon, "La brustornama pego estas la ununura pego kiu kutime manĝas surgrunde", plukante per beko, kaj foje ankaŭ kaptante [[insekto]]jn dumfluge. Kvankam ili manĝas [[frukto]]jn, berojn, semojn kaj nuksojn, ilia unuaranga manĝaĵo estas insektoj. Nur [[formiko]]j jam faras 45% de ilia dieto. Ili havas kutimon kiu estas nomita ''formikumado'', dum kiu ili uzas la formikan acidon por helpi la plumaranĝadon, eble ĝi estas utila por liberigi sin de parazitoj. === Reproduktado === [[Dosiero:Northern-flicker-males-territorial-display.jpg|dekstra|eta|Du maskloj dum teritoria memmontrado dum [[printempo]]]] La reprodukta habitato de tiu ĉi specio konsistas el arbaraj areoj tra Nordameriko kaj tiom sude kiom ĝis [[Centrameriko]]. Ili nestumas en kavaĵo en arboj, kvankam ili povas uzi ankaŭ fostojn kaj artefaritajn birdoskatolojn se tiuj havas la taŭgajn grandon kaj situon. Ili preferas elfosi siajn proprajn hejmojn, kvankam ili povas reuzi kaj ripari damaĝitajn aŭ abandonitajn nestojn. Abandonitaj nestoj de tiu ĉi specio kreas habitaton por aliaj kavonestumantoj. La brustornama pego foje estas forigita el sia nestoloko de alia kavonestumanto, la [[sturno]]. Ili (ambaŭ seksoj) konstruas la neston dum 1 aŭ 2 semajnoj. La enirtruo estas el 5&nbsp;cm al 10&nbsp;cm larĝa. La tipa ovodemetado konsistas el 6 al 8 ovoj, kiuj estas tute blankaj kun milda surfaco kaj sufiĉe da brilo. La ovoj estas la duaj pli grandaj el la nordamerikaj pegoj, superitaj nur de la Blankvizaĝa nigropego. La kovadon faras ambaŭ gepatroj dum ĉirkaŭ 11 aŭ 12 tagoj. La junuloj estas manĝigataj per vomado kaj zorgataj dum 25 al 28 tagoj post eloviĝo. === Vintrado kaj migrado === [[Dosiero:Northern Flicker-rangemap.gif|eta|250px|Mapo de Migrado:<br />flava:nordaj vintromigrantoj<br /> verda:sudaj loĝantoj<br /> blua:vintrejoj]] Nordaj birdoj [[birdomigrado|migras]] al sudaj partoj de la teritorio; sudaj birdoj estas ofte konstantaj loĝantoj (nemigrantaj). == Subspecioj == * ''Colaptes auratus auratus'' – De la [[Roka Montaro]]. * ''Colaptes auratus cafer'' * ''Colaptes auratus chrysocaulosus'' * ''Colaptes auratus collaris'' * ''Colaptes auratus gundlachi'', [[Juan Gundlach]] * ''Colaptes auratus luteus'' * ''Colaptes auratus mexicanoides'' * ''Colaptes auratus mexicanus'' * ''Colaptes auratus nanus'' * ''Colaptes auratus rufipileus'' == Alabamaj martelflavuloj == [[Dosiero:Colaptes auratus auratus1.jpg|eta|maldekstra|260px|<center>Ino de Flaveca brustornama pego.]] Laŭ loka nomo "Martelflavulo", la Flaveca brustornama pego estas la [[Listo de birdoj de usonaj ŝtatoj|ŝtata birdo]] de [[Alabamo]].<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.archives.state.al.us/emblems/st_bird.html|titolo=Alabama State Bird|alirdato=2007-03-18|dato=2006-04-27|verko=Alabama Emblems, Symbols and Honors|eldoninto=Alabama Department of Archives & History|arkivurl=https://web.archive.org/web/20181224225424/http://www.archives.state.al.us/emblems/st_bird.html%20|arkivdato=2018-12-24}}</ref> Alabamo estas konata kiel la "Martelflavula Ŝtato" ekde la [[Usona Enlanda Milito]]. Tiu kromnomo estis aplikata al la Konfederaciaj soldatoj el Alabamo kiam roto de junaj soldatoj de kavalerio el Huntsville, sub la rego de. D.C. Kelly, alvenis al Hopkinsville, [[Kentukio]], kie estis lokita truparo de [[Nathan Bedford Forrest|Generalo Forrest]]. La oficiroj kaj homoj de la roto de Huntsville vestis fajnajn, novajn uniformojn, dum soldatoj kiuj estis dum longe en la batalkampoj vestis trouzitajn difektitajn uniformojn. Ĉe manikoj, kolumoj kaj baskoj de la novaj kavaleriaranoj estis pecoj de brila flava tolo. Dum la parado ili estis aluditaj kaj mokitaj kiel Martelflavuloj kaj jam tiu kromnomo restis por la soldatoj de Huntsville kaj de la tuta Alabama truparo ene de la Konfederacia Armeo. Kiam la Konfederacia Veteranaro de Alabamo organiziĝis ili fieris de tiu nomo "Martelflavuloj" (Yellowhammers) kaj surmetis plumon de Flaveca brustornama pego sur siaj kronoj aŭ roversoj dum kunsidoj. Tiu nomigo ne devas esti konfuzata kun tiu de la tute nerilata ''Emberiza citrinella'' [[Flava emberizo]], kiu ricevas ankaŭ saman anglan nomon ''yellowhammer''. == Fotaro == <gallery> Dosiero:Northern flicker.JPG|Masklo de Ruĝeca brustornama pego Dosiero:Yellow Shafted Flicker.jpg|Ino de Flaveca brustornama pego Dosiero:Colaptes auratus FWS.jpg|Ino de Ruĝeca brustornama pego Dosiero:Northern Flicker-27527.jpg|Masklo de Flaveca brustornama pego Dosiero:Flicker-nestbox.jpg|Masklo ĉe nestoskatolo Dosiero:Flicker-chicks-nestbox.jpg|Idoj ĉe nestoskatolo </gallery> == Referencoj == {{Portalo Birdoj}} {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons|Colaptes auratus}} * [http://depts.washington.edu/natmap/facts/northern_flicker_712.html Faktoj kaj Fotoj de '''Brustornama pego'''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081005003115/http://depts.washington.edu/natmap/facts/northern_flicker_712.html |date=2008-10-05 }} - NatureMapping Program * [https://www.webcitation.org/query?id=1256454569664036&url=ca.geocities.com/woodpeck2006/northernflicker.html La '''Brustornama pego'''], bibliografia fonto * [http://www.birds.cornell.edu/AllAboutBirds/BirdGuide/Northern_Flicker.html Specidatumbazo de '''Brustornama pego'''] – Laboratorio Cornell de Ornitologio * [http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/Infocenter/i4120id.html La '''Brustornama pego''' - ''Colaptes auratus''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150225010231/http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/Infocenter/i4120id.html |date=2015-02-25 }} - USGS Patuxent Birdidentigejo * [http://www.sdakotabirds.com/species/northern_flicker_info.htm Informaro kaj fotoj de '''Brustornama pego'''] – Birdoj kaj Birdumo ĉe Suda Dakoto * [http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/Infocenter/Song/h4120so.mp3 Voĉo de '''Brustornama pego''' ĉe USGS] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081004091958/http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/Infocenter/Song/h4120so.mp3 |date=2008-10-04 }} * [http://www.bird-stamps.org/cspecies/10414800.htm Poŝtmarkoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150217202804/http://www.bird-stamps.org/cspecies/10414800.htm |date=2015-02-17 }} (de [[Antigvo]], [[Kajmanoj]], [[Kubo]], [[Sankta-Piero kaj Mikelono]], [[Usono]]) * [http://ibc.hbw.com/ibc/phtml/especie.phtml?idEspecie=3911 Filmoj de '''Brustornama pego''']{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ĉe Interreta Birdokolekto * [http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=northern+flicker&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 Fotaro de '''Brustornama pego'''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080518005717/http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=northern%20flicker&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 |date=2008-05-18 }} VIREO {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Nearktisa faŭno]] [[Kategorio:Neotropisa faŭno]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] 4bglgs6201vgrhuz2wd62crk98936qk 9480602 9480601 2026-09-22T22:37:45Z Kani 670 9480602 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Brustornama pego<br> <small>aŭ Ora pego</small> |koloro = pink |dosiero = Northern Flicker.jpg |dosiero larĝo=240px |priskribo de dosiero = Brustornama pego, ino |dosiero2 = NorthernFlicker-male.jpg |dosiero2 larĝo=240px |priskribo de dosiero2 = Brustornama pego, masklo |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Colaptes]]'' |specio = '''Ora pego''' ''C. auratus'' |statuso = LC |dunomo = ''Colaptes auratus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) |specioj de subdivizio = Subspecioj |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj =Northern Flicker-rangemap.gif |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Arealo (flave: somerejo, blue: vintrejo kaj verde: konstanta loĝado) }} La '''Brustornama pego''' aŭ '''Ora pego'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Colaptes auratus'') estas [[Nearktiso|nearktisa]] kaj [[Neotropiso|neotropisa]] specio de [[birdo]] de la familio de [[Pegedoj]], genro “Colaptes” kaj subfamilio ''[[Picinae]]'', kiu loĝas en [[Ameriko]], nome en plej parto de [[Nordameriko]], partoj de [[Centrameriko]], [[Kubo]], kaj [[Kajmanoj]]. Specife estas unu el la malmultaj specioj de pegoj kiuj [[Birdomigrado|migras]], kaj estas la ununura pego kiu plej ofte manĝas surgrunde. Estas en [[Usono]] ĉirkaŭ 100 popolaj ordinaraj nomoj por tiu ĉi specio kaj plej parto klopodas ŝajnigi [[onomatopeo|onomatopee]] la voĉon de la specio. == Taksonomio == La '''Brustornama pego''' estas parto de la genro ''[[Colaptes]]'' kiu enhavas 1e novmondajn pegojn. Estas du vivantaj kaj unu formortinta subspecio de la ''C. auratus''. La ekzistantaj subspecioj estis iam konsiderataj apartaj specioj, sed ili ofte interreproduktiĝas kiam la teritorioj koincidas kaj nuntempe estas jam konsiderataj kiel ununura specio fare de la ''[[American Ornithologists Union]]''. Ĉu ili estas aŭ ne aparaaj specioj estas parto de la speciproblemaro en taksonomio. * La '''Flaveca brustornama pego''' ''Colaptes auratus'' loĝas en orienta [[Nordameriko]]. Ili estas flavaj subvoste kaj subflugiloj kaj havas flavajn partojn en unuarangaj flugilplumoj. Ili havas grizan kapon, sablokoloran vizaĝon kaj ruĝan parton en nuko. Masklo havas nigran mustaĉan bridon. La vorto ''Colaptes'' devenas el la antikvgreka verbo ''kolapto'', bekofrapi. La [[specia epiteto]] ''auratus'' devenas el la latina radiko ''aurat'', kio signifas "oro" aŭ "orkolora" kaj aludas la birdajn subflugilojn. [[Dosiero:Northern yellow-shafted flicker male (33737) (cropped).jpg|eta|maldekstra|220ra|Masklo de ''C. a. luteus'']] [[Dosiero:Northern Red-shafted Flicker, Whatcom County, WA, USA imported from iNaturalist photo 65936333 (cropped).jpg|eta|maldekstra|220ra|Ino de C. a cafer]] * La '''Ruĝeca brustornama pego''' ''Colaptes auratus cafer'' loĝas en okcidenta [[Nordameriko]]. Ili estas ruĝecaj subvoste kaj subflugiloj kaj havas ruĝecajn partojn en unuarangaj flugilplumoj. Ili havas sablokoloran kronon kaj grizan vizaĝon. Masklo havas ruĝan mustaĉan bridon. La scienca nomo, ''Colaptes auratus cafer'', devenas de eraro de [[1788]] kiam la germana sistematikisto Johann Gmelin miskredis, ke la origina habitato estis en [[Sudafriko]] inter la gento [[Kosoj]], tiam konata kiel la "Kafra" gento. (La termino "kafra" estas nuntempe konsiderata tre etneca insulto en Sudafriko.) * La '''Gvadalupa brustornama pego''' ''Colaptes auratus/cafer rufipileus'' formortinta ĉ. 1910. == Priskribo == [[Dosiero:Colaptes auratus FWS.jpg|eta|maldekstra|220ra|La Ruĝeca brustornama pego, masklo]] [[Dosiero:Northern Flicker (Colaptes auratus) B. Walker.jpg|eta|220ra|maldekstra|La Ruĝeca brustornama pego, ino]] Plenkreskuloj estas brunecaj kun nigraj horizontalaj strioj en dorso kaj flugiloj kaj estas ĉirkaŭ 32&nbsp;cm longaj kaj 170 g pezaj. Estas nigrega kvazaŭkoluma parto kun formo de inversita duonluno kiu okupas la supran bruston kaj nomigas la specion, dum la suba brusto kaj ventro estas sablokoloraj kun nigraj grandaj punktoj tre klare markitaj. Maskloj povas esti facile identigitaj de nigra aŭ ruĝa (laŭ subspecio) mustaĉa bridostrio el la bazo de la [[beko]]. La vosto estas malhela supre ŝanĝante al blanka pugo kiu estas tre videbla dumfluge. === Voĉo kaj flugo === La voĉo de tiu ĉi birde estas konstanta rido, ''ki ki ki ki ...'', pli agrabla ol tiu de la [[Blankvizaĝa nigropego]]. Oni povas aŭskulti ankaŭ konstantan frapadon ĉar ili ofte tamburas sur arboj aŭ eĉ sur metalaj objektoj por marki la teritorion. [http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/sounds/Colaptes_auratus.html Voĉo de la Brustornama pego.] Kiel ĉe multaj pegoj, la flugo estas ondeca. La ripetita ciklo de rapida serio de flugilfrapoj sekvata de paŭzo kreas efekton komparebla al tiu de [[koracio]]. == Kutimaro == === Dieto === Laŭ la gvidlibro de Audubon, "La brustornama pego estas la ununura pego kiu kutime manĝas surgrunde", plukante per beko, kaj foje ankaŭ kaptante [[insekto]]jn dumfluge. Kvankam ili manĝas [[frukto]]jn, berojn, semojn kaj nuksojn, ilia unuaranga manĝaĵo estas insektoj. Nur [[formiko]]j jam faras 45% de ilia dieto. Ili havas kutimon kiu estas nomita ''formikumado'', dum kiu ili uzas la formikan acidon por helpi la plumaranĝadon, eble ĝi estas utila por liberigi sin de parazitoj. === Reproduktado === [[Dosiero:Northern-flicker-males-territorial-display.jpg|dekstra|eta|Du maskloj dum teritoria memmontrado dum [[printempo]]]] La reprodukta habitato de tiu ĉi specio konsistas el arbaraj areoj tra Nordameriko kaj tiom sude kiom ĝis [[Centrameriko]]. Ili nestumas en kavaĵo en arboj, kvankam ili povas uzi ankaŭ fostojn kaj artefaritajn birdoskatolojn se tiuj havas la taŭgajn grandon kaj situon. Ili preferas elfosi siajn proprajn hejmojn, kvankam ili povas reuzi kaj ripari damaĝitajn aŭ abandonitajn nestojn. Abandonitaj nestoj de tiu ĉi specio kreas habitaton por aliaj kavonestumantoj. La brustornama pego foje estas forigita el sia nestoloko de alia kavonestumanto, la [[sturno]]. Ili (ambaŭ seksoj) konstruas la neston dum 1 aŭ 2 semajnoj. La enirtruo estas el 5&nbsp;cm al 10&nbsp;cm larĝa. La tipa ovodemetado konsistas el 6 al 8 ovoj, kiuj estas tute blankaj kun milda surfaco kaj sufiĉe da brilo. La ovoj estas la duaj pli grandaj el la nordamerikaj pegoj, superitaj nur de la Blankvizaĝa nigropego. La kovadon faras ambaŭ gepatroj dum ĉirkaŭ 11 aŭ 12 tagoj. La junuloj estas manĝigataj per vomado kaj zorgataj dum 25 al 28 tagoj post eloviĝo. === Vintrado kaj migrado === [[Dosiero:Northern Flicker-rangemap.gif|eta|250px|Mapo de Migrado:<br />flava:nordaj vintromigrantoj<br /> verda:sudaj loĝantoj<br /> blua:vintrejoj]] Nordaj birdoj [[birdomigrado|migras]] al sudaj partoj de la teritorio; sudaj birdoj estas ofte konstantaj loĝantoj (nemigrantaj). == Subspecioj == * ''Colaptes auratus auratus'' – De la [[Roka Montaro]]. * ''Colaptes auratus cafer'' * ''Colaptes auratus chrysocaulosus'' * ''Colaptes auratus collaris'' * ''Colaptes auratus gundlachi'', [[Juan Gundlach]] * ''Colaptes auratus luteus'' * ''Colaptes auratus mexicanoides'' * ''Colaptes auratus mexicanus'' * ''Colaptes auratus nanus'' * ''Colaptes auratus rufipileus'' == Alabamaj martelflavuloj == [[Dosiero:Colaptes auratus auratus1.jpg|eta|maldekstra|260px|<center>Ino de Flaveca brustornama pego.]] Laŭ loka nomo "Martelflavulo", la Flaveca brustornama pego estas la [[Listo de birdoj de usonaj ŝtatoj|ŝtata birdo]] de [[Alabamo]].<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.archives.state.al.us/emblems/st_bird.html|titolo=Alabama State Bird|alirdato=2007-03-18|dato=2006-04-27|verko=Alabama Emblems, Symbols and Honors|eldoninto=Alabama Department of Archives & History|arkivurl=https://web.archive.org/web/20181224225424/http://www.archives.state.al.us/emblems/st_bird.html%20|arkivdato=2018-12-24}}</ref> Alabamo estas konata kiel la "Martelflavula Ŝtato" ekde la [[Usona Enlanda Milito]]. Tiu kromnomo estis aplikata al la Konfederaciaj soldatoj el Alabamo kiam roto de junaj soldatoj de kavalerio el Huntsville, sub la rego de. D.C. Kelly, alvenis al Hopkinsville, [[Kentukio]], kie estis lokita truparo de [[Nathan Bedford Forrest|Generalo Forrest]]. La oficiroj kaj homoj de la roto de Huntsville vestis fajnajn, novajn uniformojn, dum soldatoj kiuj estis dum longe en la batalkampoj vestis trouzitajn difektitajn uniformojn. Ĉe manikoj, kolumoj kaj baskoj de la novaj kavaleriaranoj estis pecoj de brila flava tolo. Dum la parado ili estis aluditaj kaj mokitaj kiel Martelflavuloj kaj jam tiu kromnomo restis por la soldatoj de Huntsville kaj de la tuta Alabama truparo ene de la Konfederacia Armeo. Kiam la Konfederacia Veteranaro de Alabamo organiziĝis ili fieris de tiu nomo "Martelflavuloj" (Yellowhammers) kaj surmetis plumon de Flaveca brustornama pego sur siaj kronoj aŭ roversoj dum kunsidoj. Tiu nomigo ne devas esti konfuzata kun tiu de la tute nerilata ''Emberiza citrinella'' [[Flava emberizo]], kiu ricevas ankaŭ saman anglan nomon ''yellowhammer''. == Fotaro == <gallery> Dosiero:Northern flicker.JPG|Masklo de Ruĝeca brustornama pego Dosiero:Yellow Shafted Flicker.jpg|Ino de Flaveca brustornama pego Dosiero:Colaptes auratus FWS.jpg|Ino de Ruĝeca brustornama pego Dosiero:Northern Flicker-27527.jpg|Masklo de Flaveca brustornama pego Dosiero:Flicker-nestbox.jpg|Masklo ĉe nestoskatolo Dosiero:Flicker-chicks-nestbox.jpg|Idoj ĉe nestoskatolo </gallery> == Referencoj == {{Portalo Birdoj}} {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons|Colaptes auratus}} * [http://depts.washington.edu/natmap/facts/northern_flicker_712.html Faktoj kaj Fotoj de '''Brustornama pego'''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081005003115/http://depts.washington.edu/natmap/facts/northern_flicker_712.html |date=2008-10-05 }} - NatureMapping Program * [https://www.webcitation.org/query?id=1256454569664036&url=ca.geocities.com/woodpeck2006/northernflicker.html La '''Brustornama pego'''], bibliografia fonto * [http://www.birds.cornell.edu/AllAboutBirds/BirdGuide/Northern_Flicker.html Specidatumbazo de '''Brustornama pego'''] – Laboratorio Cornell de Ornitologio * [http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/Infocenter/i4120id.html La '''Brustornama pego''' - ''Colaptes auratus''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150225010231/http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/Infocenter/i4120id.html |date=2015-02-25 }} - USGS Patuxent Birdidentigejo * [http://www.sdakotabirds.com/species/northern_flicker_info.htm Informaro kaj fotoj de '''Brustornama pego'''] – Birdoj kaj Birdumo ĉe Suda Dakoto * [http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/Infocenter/Song/h4120so.mp3 Voĉo de '''Brustornama pego''' ĉe USGS] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081004091958/http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/Infocenter/Song/h4120so.mp3 |date=2008-10-04 }} * [http://www.bird-stamps.org/cspecies/10414800.htm Poŝtmarkoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150217202804/http://www.bird-stamps.org/cspecies/10414800.htm |date=2015-02-17 }} (de [[Antigvo]], [[Kajmanoj]], [[Kubo]], [[Sankta-Piero kaj Mikelono]], [[Usono]]) * [http://ibc.hbw.com/ibc/phtml/especie.phtml?idEspecie=3911 Filmoj de '''Brustornama pego''']{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ĉe Interreta Birdokolekto * [http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=northern+flicker&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 Fotaro de '''Brustornama pego'''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080518005717/http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=northern%20flicker&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 |date=2008-05-18 }} VIREO {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Nearktisa faŭno]] [[Kategorio:Neotropisa faŭno]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] ljh8tgva6tt8vxq0vs550n8zpuk4eti 9480603 9480602 2026-09-22T22:38:21Z Kani 670 /* Taksonomio */ 9480603 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Brustornama pego<br> <small>aŭ Ora pego</small> |koloro = pink |dosiero = Northern Flicker.jpg |dosiero larĝo=240px |priskribo de dosiero = Brustornama pego, ino |dosiero2 = NorthernFlicker-male.jpg |dosiero2 larĝo=240px |priskribo de dosiero2 = Brustornama pego, masklo |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Colaptes]]'' |specio = '''Ora pego''' ''C. auratus'' |statuso = LC |dunomo = ''Colaptes auratus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) |specioj de subdivizio = Subspecioj |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj =Northern Flicker-rangemap.gif |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Arealo (flave: somerejo, blue: vintrejo kaj verde: konstanta loĝado) }} La '''Brustornama pego''' aŭ '''Ora pego'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Colaptes auratus'') estas [[Nearktiso|nearktisa]] kaj [[Neotropiso|neotropisa]] specio de [[birdo]] de la familio de [[Pegedoj]], genro “Colaptes” kaj subfamilio ''[[Picinae]]'', kiu loĝas en [[Ameriko]], nome en plej parto de [[Nordameriko]], partoj de [[Centrameriko]], [[Kubo]], kaj [[Kajmanoj]]. Specife estas unu el la malmultaj specioj de pegoj kiuj [[Birdomigrado|migras]], kaj estas la ununura pego kiu plej ofte manĝas surgrunde. Estas en [[Usono]] ĉirkaŭ 100 popolaj ordinaraj nomoj por tiu ĉi specio kaj plej parto klopodas ŝajnigi [[onomatopeo|onomatopee]] la voĉon de la specio. == Taksonomio == [[Dosiero:Northern yellow-shafted flicker male (33737) (cropped).jpg|eta|maldekstra|220ra|Masklo de ''C. a. luteus'']] [[Dosiero:Northern Red-shafted Flicker, Whatcom County, WA, USA imported from iNaturalist photo 65936333 (cropped).jpg|eta|maldekstra|220ra|Ino de C. a cafer]] La '''Brustornama pego''' estas parto de la genro ''[[Colaptes]]'' kiu enhavas 1e novmondajn pegojn. Estas du vivantaj kaj unu formortinta subspecio de la ''C. auratus''. La ekzistantaj subspecioj estis iam konsiderataj apartaj specioj, sed ili ofte interreproduktiĝas kiam la teritorioj koincidas kaj nuntempe estas jam konsiderataj kiel ununura specio fare de la ''[[American Ornithologists Union]]''. Ĉu ili estas aŭ ne aparaaj specioj estas parto de la speciproblemaro en taksonomio. * La '''Flaveca brustornama pego''' ''Colaptes auratus'' loĝas en orienta [[Nordameriko]]. Ili estas flavaj subvoste kaj subflugiloj kaj havas flavajn partojn en unuarangaj flugilplumoj. Ili havas grizan kapon, sablokoloran vizaĝon kaj ruĝan parton en nuko. Masklo havas nigran mustaĉan bridon. La vorto ''Colaptes'' devenas el la antikvgreka verbo ''kolapto'', bekofrapi. La [[specia epiteto]] ''auratus'' devenas el la latina radiko ''aurat'', kio signifas "oro" aŭ "orkolora" kaj aludas la birdajn subflugilojn. * La '''Ruĝeca brustornama pego''' ''Colaptes auratus cafer'' loĝas en okcidenta [[Nordameriko]]. Ili estas ruĝecaj subvoste kaj subflugiloj kaj havas ruĝecajn partojn en unuarangaj flugilplumoj. Ili havas sablokoloran kronon kaj grizan vizaĝon. Masklo havas ruĝan mustaĉan bridon. La scienca nomo, ''Colaptes auratus cafer'', devenas de eraro de [[1788]] kiam la germana sistematikisto Johann Gmelin miskredis, ke la origina habitato estis en [[Sudafriko]] inter la gento [[Kosoj]], tiam konata kiel la "Kafra" gento. (La termino "kafra" estas nuntempe konsiderata tre etneca insulto en Sudafriko.) * La '''Gvadalupa brustornama pego''' ''Colaptes auratus/cafer rufipileus'' formortinta ĉ. 1910. == Priskribo == [[Dosiero:Colaptes auratus FWS.jpg|eta|maldekstra|220ra|La Ruĝeca brustornama pego, masklo]] [[Dosiero:Northern Flicker (Colaptes auratus) B. Walker.jpg|eta|220ra|maldekstra|La Ruĝeca brustornama pego, ino]] Plenkreskuloj estas brunecaj kun nigraj horizontalaj strioj en dorso kaj flugiloj kaj estas ĉirkaŭ 32&nbsp;cm longaj kaj 170 g pezaj. Estas nigrega kvazaŭkoluma parto kun formo de inversita duonluno kiu okupas la supran bruston kaj nomigas la specion, dum la suba brusto kaj ventro estas sablokoloraj kun nigraj grandaj punktoj tre klare markitaj. Maskloj povas esti facile identigitaj de nigra aŭ ruĝa (laŭ subspecio) mustaĉa bridostrio el la bazo de la [[beko]]. La vosto estas malhela supre ŝanĝante al blanka pugo kiu estas tre videbla dumfluge. === Voĉo kaj flugo === La voĉo de tiu ĉi birde estas konstanta rido, ''ki ki ki ki ...'', pli agrabla ol tiu de la [[Blankvizaĝa nigropego]]. Oni povas aŭskulti ankaŭ konstantan frapadon ĉar ili ofte tamburas sur arboj aŭ eĉ sur metalaj objektoj por marki la teritorion. [http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/sounds/Colaptes_auratus.html Voĉo de la Brustornama pego.] Kiel ĉe multaj pegoj, la flugo estas ondeca. La ripetita ciklo de rapida serio de flugilfrapoj sekvata de paŭzo kreas efekton komparebla al tiu de [[koracio]]. == Kutimaro == === Dieto === Laŭ la gvidlibro de Audubon, "La brustornama pego estas la ununura pego kiu kutime manĝas surgrunde", plukante per beko, kaj foje ankaŭ kaptante [[insekto]]jn dumfluge. Kvankam ili manĝas [[frukto]]jn, berojn, semojn kaj nuksojn, ilia unuaranga manĝaĵo estas insektoj. Nur [[formiko]]j jam faras 45% de ilia dieto. Ili havas kutimon kiu estas nomita ''formikumado'', dum kiu ili uzas la formikan acidon por helpi la plumaranĝadon, eble ĝi estas utila por liberigi sin de parazitoj. === Reproduktado === [[Dosiero:Northern-flicker-males-territorial-display.jpg|dekstra|eta|Du maskloj dum teritoria memmontrado dum [[printempo]]]] La reprodukta habitato de tiu ĉi specio konsistas el arbaraj areoj tra Nordameriko kaj tiom sude kiom ĝis [[Centrameriko]]. Ili nestumas en kavaĵo en arboj, kvankam ili povas uzi ankaŭ fostojn kaj artefaritajn birdoskatolojn se tiuj havas la taŭgajn grandon kaj situon. Ili preferas elfosi siajn proprajn hejmojn, kvankam ili povas reuzi kaj ripari damaĝitajn aŭ abandonitajn nestojn. Abandonitaj nestoj de tiu ĉi specio kreas habitaton por aliaj kavonestumantoj. La brustornama pego foje estas forigita el sia nestoloko de alia kavonestumanto, la [[sturno]]. Ili (ambaŭ seksoj) konstruas la neston dum 1 aŭ 2 semajnoj. La enirtruo estas el 5&nbsp;cm al 10&nbsp;cm larĝa. La tipa ovodemetado konsistas el 6 al 8 ovoj, kiuj estas tute blankaj kun milda surfaco kaj sufiĉe da brilo. La ovoj estas la duaj pli grandaj el la nordamerikaj pegoj, superitaj nur de la Blankvizaĝa nigropego. La kovadon faras ambaŭ gepatroj dum ĉirkaŭ 11 aŭ 12 tagoj. La junuloj estas manĝigataj per vomado kaj zorgataj dum 25 al 28 tagoj post eloviĝo. === Vintrado kaj migrado === [[Dosiero:Northern Flicker-rangemap.gif|eta|250px|Mapo de Migrado:<br />flava:nordaj vintromigrantoj<br /> verda:sudaj loĝantoj<br /> blua:vintrejoj]] Nordaj birdoj [[birdomigrado|migras]] al sudaj partoj de la teritorio; sudaj birdoj estas ofte konstantaj loĝantoj (nemigrantaj). == Subspecioj == * ''Colaptes auratus auratus'' – De la [[Roka Montaro]]. * ''Colaptes auratus cafer'' * ''Colaptes auratus chrysocaulosus'' * ''Colaptes auratus collaris'' * ''Colaptes auratus gundlachi'', [[Juan Gundlach]] * ''Colaptes auratus luteus'' * ''Colaptes auratus mexicanoides'' * ''Colaptes auratus mexicanus'' * ''Colaptes auratus nanus'' * ''Colaptes auratus rufipileus'' == Alabamaj martelflavuloj == [[Dosiero:Colaptes auratus auratus1.jpg|eta|maldekstra|260px|<center>Ino de Flaveca brustornama pego.]] Laŭ loka nomo "Martelflavulo", la Flaveca brustornama pego estas la [[Listo de birdoj de usonaj ŝtatoj|ŝtata birdo]] de [[Alabamo]].<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.archives.state.al.us/emblems/st_bird.html|titolo=Alabama State Bird|alirdato=2007-03-18|dato=2006-04-27|verko=Alabama Emblems, Symbols and Honors|eldoninto=Alabama Department of Archives & History|arkivurl=https://web.archive.org/web/20181224225424/http://www.archives.state.al.us/emblems/st_bird.html%20|arkivdato=2018-12-24}}</ref> Alabamo estas konata kiel la "Martelflavula Ŝtato" ekde la [[Usona Enlanda Milito]]. Tiu kromnomo estis aplikata al la Konfederaciaj soldatoj el Alabamo kiam roto de junaj soldatoj de kavalerio el Huntsville, sub la rego de. D.C. Kelly, alvenis al Hopkinsville, [[Kentukio]], kie estis lokita truparo de [[Nathan Bedford Forrest|Generalo Forrest]]. La oficiroj kaj homoj de la roto de Huntsville vestis fajnajn, novajn uniformojn, dum soldatoj kiuj estis dum longe en la batalkampoj vestis trouzitajn difektitajn uniformojn. Ĉe manikoj, kolumoj kaj baskoj de la novaj kavaleriaranoj estis pecoj de brila flava tolo. Dum la parado ili estis aluditaj kaj mokitaj kiel Martelflavuloj kaj jam tiu kromnomo restis por la soldatoj de Huntsville kaj de la tuta Alabama truparo ene de la Konfederacia Armeo. Kiam la Konfederacia Veteranaro de Alabamo organiziĝis ili fieris de tiu nomo "Martelflavuloj" (Yellowhammers) kaj surmetis plumon de Flaveca brustornama pego sur siaj kronoj aŭ roversoj dum kunsidoj. Tiu nomigo ne devas esti konfuzata kun tiu de la tute nerilata ''Emberiza citrinella'' [[Flava emberizo]], kiu ricevas ankaŭ saman anglan nomon ''yellowhammer''. == Fotaro == <gallery> Dosiero:Northern flicker.JPG|Masklo de Ruĝeca brustornama pego Dosiero:Yellow Shafted Flicker.jpg|Ino de Flaveca brustornama pego Dosiero:Colaptes auratus FWS.jpg|Ino de Ruĝeca brustornama pego Dosiero:Northern Flicker-27527.jpg|Masklo de Flaveca brustornama pego Dosiero:Flicker-nestbox.jpg|Masklo ĉe nestoskatolo Dosiero:Flicker-chicks-nestbox.jpg|Idoj ĉe nestoskatolo </gallery> == Referencoj == {{Portalo Birdoj}} {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons|Colaptes auratus}} * [http://depts.washington.edu/natmap/facts/northern_flicker_712.html Faktoj kaj Fotoj de '''Brustornama pego'''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081005003115/http://depts.washington.edu/natmap/facts/northern_flicker_712.html |date=2008-10-05 }} - NatureMapping Program * [https://www.webcitation.org/query?id=1256454569664036&url=ca.geocities.com/woodpeck2006/northernflicker.html La '''Brustornama pego'''], bibliografia fonto * [http://www.birds.cornell.edu/AllAboutBirds/BirdGuide/Northern_Flicker.html Specidatumbazo de '''Brustornama pego'''] – Laboratorio Cornell de Ornitologio * [http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/Infocenter/i4120id.html La '''Brustornama pego''' - ''Colaptes auratus''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150225010231/http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/Infocenter/i4120id.html |date=2015-02-25 }} - USGS Patuxent Birdidentigejo * [http://www.sdakotabirds.com/species/northern_flicker_info.htm Informaro kaj fotoj de '''Brustornama pego'''] – Birdoj kaj Birdumo ĉe Suda Dakoto * [http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/Infocenter/Song/h4120so.mp3 Voĉo de '''Brustornama pego''' ĉe USGS] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081004091958/http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/Infocenter/Song/h4120so.mp3 |date=2008-10-04 }} * [http://www.bird-stamps.org/cspecies/10414800.htm Poŝtmarkoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150217202804/http://www.bird-stamps.org/cspecies/10414800.htm |date=2015-02-17 }} (de [[Antigvo]], [[Kajmanoj]], [[Kubo]], [[Sankta-Piero kaj Mikelono]], [[Usono]]) * [http://ibc.hbw.com/ibc/phtml/especie.phtml?idEspecie=3911 Filmoj de '''Brustornama pego''']{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ĉe Interreta Birdokolekto * [http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=northern+flicker&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 Fotaro de '''Brustornama pego'''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080518005717/http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=northern%20flicker&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 |date=2008-05-18 }} VIREO {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Nearktisa faŭno]] [[Kategorio:Neotropisa faŭno]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] h64fu9opup2b3jglh6fwebtejkgvckc 0 266527 9480530 9478302 2026-09-22T20:54:07Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480530 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Aerial Superhighway.ogv|eta|500x500px|La polusa ŝprucfluaj ventoj povas veturi ĉe rapideco de pli ol 160 km./h (100 mejloj hore). Ĉi tie, la plej rapidaj ventoj estas koloritaj ruĝece; la pli malrapidaj ventoj estas bluecaj.]] '''Ŝprucfluo'''<ref>En [http://www.freeweb.hu/eventoj/steb/vortaroj/meteologio/terminaro_lz.html "'''Meteologia terminaro'''" (1961)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081226103756/http://www.freeweb.hu/eventoj/steb/vortaroj/meteologio/terminaro_lz.html |date=2008-12-26 }}, Maurice Lewin uzis la nomon "''ŝpruigvento''" kun jena difino : "''horizontala rapidega altnivela vento (en : jet stream)''". "Ŝpruig" aperas nek en PIV 2005 nek en "'''Nepivaj vortoj'''" de André Cherpillod. En '''Vikio''', sub la vorto "[[Vetero]]", ruĝe troviĝas la vorto "''ŝprucfluo''". Al ambaŭ aspektas preferinda la vorto "''jetfluo''" pli konforma al la ĝenerala uzo. En plejparto el la lingvoj, la nomo de tiu vento konsistas el du vortoj kies signifo estas "fluo" kaj "jeto“. * {{Lingvo|fr}} - [[:fr:Courant jet|Courant jet]] - ("jet" — pron. ĵe — en la senco de ĵeti, ĵeto) * {{Lingvo|ca}} - [[:ca:corrents en jet|corrents en jet]] * {{Lingvo|it}} - [[:it:corrente a getto|corrente a getto]] * {{Lingvo|es}} - [[:es:corrientes en chorro|corrientes en chorro]] * {{Lingvo|pt}} - [[:pt:corrente do jato|corrente do jato]] * {{Lingvo|en}} - [[:en:jet stream|jet stream]] * {{Lingvo|da}} - [[:da:Jetstrømmen|Jetstrømmen]] * {{Lingvo|de}} - [[:de:Strahlstrom|Jetstream]] (Strahlstrom) * {{Lingvo|nl}} - [[:nl:straalstroom|straalstroom]] * {{Lingvo|no}} - [[:no:Jetstrømmer|Jetstrømmer]] * {{Lingvo|nn}} - [[:nn:jetstraum|jetstraum]] * {{Lingvo|sv}} - [[:sv:jetström|jetström]] * {{Lingvo|fi}} - [[:fi:Suihkuvirtaus|Suihkuvirtaus]] * {{Lingvo|et}} - [[:et:Jugavool|Jugavool]] * {{Lingvo|cs}} - [[:cs:Tryskové proudění|Tryskové proudění]](Tryskové = ĵet; proudění = fluo) * {{Lingvo|pl}} - [[:pl:Prąd strumieniowy|Prąd strumieniowy]] Troveblas ankaŭ la interesa angla esprimo "''rivers of air''" : "aerriver(eg)oj" kaj la franca "''Couloirs d'air''" (aerkoridoroj).</ref><ref name=":1">(angla) Amanda Briney, [https://www.thoughtco.com/the-jet-stream-1434437 The Jet Stream], ThoughtCo, la 17-an de marto 2017.</ref>, (erare nomata ''ĵetfluo'', [[Japana lingvo|japane]]: ジェット気流, [[Angla lingvo|angle]] ''jetstream'', [[Nederlanda lingvo|nederlande]]: ''straalstroom'') estas [[Meteologio|meteologia]] fenomeno kiu konsistas el potenca kaj rapidega [[vento|ventego]], en la supro de la atmosfero, komparebla al aera riverego, en formo de iom platigita ronda tubo, blovanta en la [[troposfero]] (sub la [[tropopaŭzo]]) je altitudo de 6 ĝis 15 km ĉirkaŭas la mondon<ref name=":0">(angla) Kim Ann Zimmermann, [https://www.livescience.com/27825-jet-stream.html What is a jet stream ?], Live Science, la 11-a de marto 2013.</ref><ref>(franca) [http://la.climatologie.free.fr/troposphere/jet-stream.htm#jetstream La troposfère, le jet-stream ou courant jet], </ref><ref>G. MacAoidh: Per flugiloj de malfacila vento, [[Monato (gazeto)|Monato]], 2003:11, p. 14a</ref>. == Priskribo == Ŝprucfluo estas giganta konstanta aerfluo kies larĝeco povas atingi de 100 ĝis 200&nbsp;km kaj longeco plurajn milojn da kilometroj. En ŝprucfluo, la rapideco de la vento estas plej alta en la centro de la fluo; ĝi laŭgrade malkreskas de la centro ĝis la rando. Centre de la fluo, la meza rapideco atingas 100&nbsp;km/h, sed la maksimuma rapideco povas preterpasi 400&nbsp;km/h kaj eĉ atingi 550&nbsp;km/h. La kvar plej gravaj ŝprucfluoj situas en zonoj subtropikaj kaj ĉirkaŭpolusaj<ref>Interesaj ĝisdatigitaj mapoj de la Kalifornia Regiona Meteologa Servo estas videblaj ĉe http://squall.sfsu.edu/crws/jetstream.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181008171036/http://squall.sfsu.edu/crws/jetstream.html |date=2018-10-08 }} ankaŭ bildoj de WeatherBank : http://www.weatherimages.org/data/imag192.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081206004700/http://www.weatherimages.org/data/imag192.html |date=2008-12-06 }}</ref>.[[Dosiero:jet fluo.jpg|eta|250ra|Ŝprucfluoj blovantaj de Okcidente Orienten en la supra parto de la [[troposfero]]]]Pro la rotacio de la Tero, ŝprucfluoj blovas de okcidento orienten. La atmosferaj zonoj, kiujn trairas ŝprucfluoj, estas aparte trafitaj pro la horizontala kaj vertikala variado de [[venta rapido|rapideco]] kaj [[venta direkto|direkto de la vento]] inter du punktoj de la tera atmosfero. Tiuj fluoj povas pli malpli varii de sezono al alia kaj de unu latituda zono al alia, eĉ de unu tago al alia en la mezvarmaj latitudaj zonoj. Stabila ŝprucfluo, kiun oni nomas subtropika, troviĝas inter la [[Hadley-ĉelo]] kaj la [[Ferrel-ĉelo]]<ref name=":2">Pri ĉeloj de [http://la.climatologie.free.fr/troposphere/jet-stream.htm#jetstream Hadley, Ferrel kaj polusaj], vd la lastan ilustraĵon.</ref>. Ĝi havas sezonan variadon same laŭ situacio kiel laŭ intenseco. Somere, ĉar la gradiento de temperaturo estas pli malalta inter [[poluso]] kaj [[ekvatoro]], tiu fluo malfortiĝas kaj transiras de ĉirkaŭ 30 ĝis 40&nbsp;m/s al 15–20&nbsp;m/s dum vintro; inter la du sezonoj, ĝia latitudo povas varii inter 25° kaj 45°. Tamen ĝia altitudo restas senŝanĝa, ĉiam je ĉirkaŭ 12&nbsp;km. La termino ŝprucfluo aparte rilatas al la fluo ligita al la polusa fronto, kiu korespondas al la intersekto inter la polusa ĉelo kaj tiu de Ferrel<ref name=":2" />. Tiu fluo, kontraŭe al la subtropika, ne estas stabila. Fakte, ŝanĝiĝas ĝia meza situacio kaj ĉefe ĝia direkto (ekde okcidento al oriento ĝis nordo al sudo). La perturboj kiuj trafas la mezajn latitudojn estas ligitaj kun ŝprucfluo. Tiu ŝprucfluo de la mezvarmaj latitudoj grave fluktuas de tago al tago, samtempe laŭ intenseco kiel laŭ situacio. Okazas, plie, sezona variado : la altitudo kaj intenseco de ŝprucfluo estas pli grandaj dumvintre<ref>"'''Le Vent'''. "P. Defrise, A. Quinet, Reĝa Instituto de Meteologio de Belgio, 1973, p. 25.</ref>. == Historio == [[Dosiero:El ninjo nordamerika vetero.png|eta|dekstra|250 px|Efiko de EL Niño kaj La Niña en NordAmeriko]]Inter 1923 kaj 1925, la japana [[Meteologio|meteologo]] [[Oishi Wasaburo]]<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.astrosurf.com/luxorion/Documents/meteo-wasaburo-oishi.jpg |titolo=Foto pri Oishi Wasaburo |alirdato=2008-11-25 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130525063852/http://www.astrosurf.com/luxorion/Documents/meteo-wasaburo-oishi.jpg |arkivdato=2013-05-25 }}</ref> konstatis kaj observis, per uzo de balonoj, kies evoluadon tra la troposfero li sekvis per [[teodolito]], la ekziston de rapidegaj aerfluoj blovantaj orienten, en direkto de Usono. (vidu sube 'Scienca esploro en Esperanto). Post kiam la esplorado de la ŝprucfluo fariĝis pli ĝenerala konata, oni agnoska ke Oishi Wasaburo unue malkovris káj esploris la fenomenon de la ŝprucfluoj<ref name=":1" />. La pristudo de la ŝprucfluoj kreskis fine de la jaroj 1934, kiam usona piloto de aviadilo, Wiley Post, provis flugi ĉirkaŭ la mondon. Li spertis tion la 7-an de decembro 1934 kiam li flugis super [[Chicago]] je altitudo supera al 6000 metroj kaj tiam rimarkis fortan antaŭenpuŝon. Por kompletigi ĉi tiun heroaĵon, li inventis kostumon sub premo, kiu permesus al li flugi ĉe altaj altecoj<ref name=":1" />. Malgraŭ ĉi tiuj malkovroj, la termino "ŝprucfluo" (traduko de la germana 'Strahlstrom') ne estis oficiale stampita ĝis 1939 fare de germana meteologo nomata H. Seilkopf kiam li uzis ĝin en esplora dokumento<ref name=":1" />. Nur post la [[Dua mondmilito]] okazis pli funda esplorado pri la ŝprucfluoj kiam en 1942, usona bombaviadilo [[Boeing B-29 Superfortress|B-29]] fluganta je altitudo de 9000 m maltrafis sian bombardocelon pro tio ke ĝiaj mezuriloj, kvankam tiutempe la plej precizaj kaj efikaj, ne povis kompensi la fakton ke vento puŝis ĝin tiel ke ĝia rapideco de 445&nbsp;km/h, aldone al tiu de malantaŭa vento de 225&nbsp;km/h, atingis 670&nbsp;km/h. Pli poste, juna meteologa prognozisto informis generalon de la usona aerarmeo pri la ekzisto de vento blovanta je pli ol 300&nbsp;km/h je altitudo de 10 500 m super Tokyo. La generalo postulis ke li kontrolu siajn mezurojn. Ĉar la nova rezulto estis sama, la generalo konsideris tiun junuloj kiel debilulon... En 1947, pro la fakto ke tiuj ŝprucfluoj estis apenaŭ konataj, komerca kvarmotora 20-tuna aviadilo "Star Dust" sen radaro kraŝis sur la [[Andoj]]n. Ĝia piloto erare taksis la distancon laŭ la flugtempo sen scii ke kontraŭa ŝprucfluo konsiderinde bremsis la aviadilon. Nuboj malhelpis lin vidi la montaron. Kiam li kredis, laŭ la flugtempo, ke li transpasis la Andojn, li komencis malsupreniri, kvazaŭ li estus en proksimeco de la flughaveno de [[Santiago de Chile|Santiago de Ĉilio]]... Ne restis videblaj spuroj pri tiu kraŝo kiu estigis lavangon. Mortis la skipanoj kaj ses pasaĝeroj. Nur en la jaro 2000 aperis restaĵoj de la aviadilo ĉe la malsupra parto de glacikampo.<ref>http://en.wikipedia.org/wiki/STENDEC angle pri la kraŝo de la aviadilo Star Dust.</ref> La fortega tempesto kiu damaĝis vastan parton el Eŭropo fine de decembro 1999 estis rekta rezulto de fortaj vertikalaj moviĝoj sub ŝprucfluo de 400&nbsp;km/h. Konstateblis interligiteco inter la ŝprucfluoj kaj la meteologiaj fenomenoj “El Niño“ kaj “La Niña“ sed la scienco ne ankoraŭ trovis kontentigan klarigon. === Scienca esploro en Esperanto === Fondinto de la Aerologia Observatorio de [[Tateno]], eminenta esperantisto, ĉefdirektoro de [[Japana Esperanto-Instituto]] kaj pioniro en la scienca uzo de Esperanto, [[Oishi Wasaburo]] verkis pri tiu fenomeno detalan raporton en la Internacia Lingvo kaj strebis ĝin diskonigi tutmonde<ref>(en) [https://www.bbc.co.uk/sounds/play/w3ct1wyb La ĵetfluo en podkasto de BBC] (minuto 6,50)</ref>. Li tiel esperis ke ĝi vekos pli da atenton en Okcidento ol per japanlingva raporto. Sed la sciencistaj medioj ne atentis pri ĝi, ĉar ne multaj [[Klimatologo|klimatologoj]] scipovis Esperanton. == Uzeblecoj == Surtere, la nordpolusa ŝprucfluo/ŝprucvento estas la plej grava por aviado kaj vetera prognozado, ĉar ĝi estas multe pli forta kaj je multe pli malalta altitudo ol la subtropikaj ŝprucfluoj kaj ankaŭ ĉar ĝi kovras multajn landojn en la [[norda duonglobo]], dum la suda polusa ŝprucfluo plejparte rondiras [[Antarkto|antarkton]] kaj foje la sudan pinteton de [[Sudameriko|Sudameriko.]] La termino ŝprucfluo, kiun inventis germano (germane : Strahlstrom)<ref name=":1" />, en ĉi tiuj kuntekstoj do kutime implicas la nordpolusan ''ŝprucfluon''. === Aeratako dum la dua mondmilito === La unua aplikaĵo de tiu meteologia fenomeno estis strategia kaj militista en formo de malmulterkosta armilo : la fajrobalono. Proksime al la fino de [[Dua mondmilito|la dua mondmilito]] la japana fajrobalano celis la uzon de la ŝprucfluo super la [[Pacifiko]] por atingi la okcidentan marbordon de [[Kanado]] kaj [[Usono|Usono.]] Japanaj militistoj uzis la observaĵojn de Oishi Wasaburo dum la vintro 1944-1945 por lanĉi 9000 "fajrobalonojn" en direkto de Usono per uzo de la ŝprucfluo/ŝprucfluo. Ĉiu balono transportis 20&nbsp;kg da brulbomboj kiuj devis eksplodi trafante la usonan grundon. La ŝprucfluo ebligis al ili trairi distancon de 8000&nbsp;km en tri tagoj. Kelkaj atingis la ŝtatojn [[Nov-Meksikio]] kaj [[Vaŝingtonio]], eĉ [[Alasko]]n. La solaj konataj viktimoj de tiu ege malpreciza kaj hazarda militrimedo estis senkulpa sespersona familio kiu piknikis en [[Oregono]]. Ĝis nun, 285 fragmentoj de tiuj balonoj estis trovitaj tra tuta [[Nordameriko]]<ref>(angla) Greg Goebel, [http://www.faqs.org/docs/air/avfusen.html The Fire Balloons], la 1-an de junio 2002.</ref>. La [[21-an de marto]] [[1999]], la brito [[Brian Jones (aerostatisto)|Brian Jones]] kaj la sviso [[Bertrand Piccard]] faris en 19 tagoj unuan ĉirkaŭiron de la mondo per balono ''Breitling Orbiter III''. Ili povis per uzo de ŝprucfluoj, helpe de meteologoj, atingi rapidecon de 200&nbsp;km/h. Pilotoj de ĉiuj aparatoj flugantaj je alta altitudo nun zorgeme priatentas tiun fenomenon. [[Dosiero:Ĉefcirkla ŝprucflua kursoj.png|eta|300x300ra|Flugoj inter [[Tokio]] kaj [[Los-Anĝeleso|Los Angeles]] uzanta la ŝprucventon orienten kaj itinero uzante la [[Ĉefcirklo|ĉefcirklon]] okcidenten.]] === Aviado === Scii kie troviĝas la ŝprucfluoj estas ekstreme grava por aviado. ŝprucfluoj estas nuntempe uzataj en aviado por gajni tempon kaj ŝpari karburaĵon. Ene de Nord-Ameriko, la tempo necesa por flugi orienten trans la [[kontinento]] povas esti malpliigita de ĉirkaŭ 30 [[Minuto|minutoj]] se [[aviadilo]] povas flugi kun la ŝprucfluo aŭ eĉ pliigita de pli ol tiu kvanto se ĝi devas flugi okcidenten kontraŭ ĝi. Komerca uzo de la ŝprucfluoj komencis je la 18-a novembro 1952, kiam [[Pan American World Airways|Pan Am]] flugis de Tokio al [[Honolulu]] ĉe altitudo de 7600 metroj (24,900 ft). Ĝi mallongigis la flugtempon kun pli ol triono, de 18 al 11,5 horoj<ref>(angla) ''Taylor, Frank J. (1958).'' "[https://books.google.com/books?id=5d0DAAAAMBAJ&pg=PA96&lpg=PA96&dq=1952+tokyo+honolulu The Jet Stream Is The Villain]"''. Popular Mechanics: 97''</ref>. Gajnita tempo por transiri Atlantikon de Usono ĝis Eŭropo atingas 1h 30mn. Ĝi ne nur mallongigis la flugotempon, ĝi ankaŭ ebligis energiŝparadon por la flugkompania industrio<ref>(angla) Ned Rozell, [http://www.gi.alaska.edu/ScienceForum/ASF17/1727.html Amazing flying machines allow time travel] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080605031147/http://www.gi.alaska.edu/ScienceForum/ASF17/1727.html |date=2008-06-05 }}.</ref>. Ju pli la diferenco inter la aertemperaturo kreskos sub influo de la [[klimata ŝanĝo]], ankaŭ la rapideco de la ŝprucfluo/ŝprucfluo kreskos<ref name=":0" />, kio kaŭzos ke flugi okcidenten daŭros pli longe kaj flugi orienten pli rapide<ref>(angla) Fred Pearce, [https://ensia.com/features/air-travel/ How climate change is altering air travel] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190109130142/https://ensia.com/features/air-travel/ |date=2019-01-09 }} (Kiel klimatŝanĝo aliigos aervojaĝadon), Ensia, la 19-an de februaro 2018.</ref>. Multaj eŭropaj flugoj estis tenitaj surtere post la erupcio de la [[Eyjafjallajökull|Eyjafjallajokull]]-[[vulkano]] en 2009, plia pruvo ke plumoj de vulkanaj cindroj tendencas esti kaptataj en la saman fluon, kiun aviadiloj uzas por flugi<ref name=":0" />. === Ventoriveroj kiel orminejoj por energio === ŝprucfluoj estas 'vento-riveregoj' kaj uzi ilin kiel eblaj [[Resurso|resursoj]] por krei energion el ĝi estus mondŝanĝa defio<ref>(angla) Drake Baer, [http://www.businessinsider.com/bill-gates-jet-steam-wind-power-2016-2?international=true&r=US&IR=T This statistic shows why jet-stream wind power may be Bill Gates’s energy miracle], [[Business Insider]], la 24-an de februaro 2016.</ref>. En Usono jam estas provo uzi la teknologion en malfacile alireblaj lokoj kaj ĝi celas ankaŭ samtempe provizi [[Wi-Fi|WiFi]]-on al la loka komunumo<ref>(angla) [http://gadgetzz.com/2014/04/01/worlds-first-airborne-wind-turbine-also-wifi-hotspot/ The World's First Airborne Wind Turbine Is Also A WiFi Hotspot], Gadjetzz.com, la 25-a de marto 2014.</ref>-filmeto. == Dokumenta filmo == Pri tiuj aeraj fluegoj aperis franclingva versio de 45-minuta dokumentara filmo, kiun realigis [[John Groom]] por '''[[BBC]]''' titolita "ŝprucfluo stream, la rivière de vent" (ŝprucfluo, la ventorivero). == Vidu ankaŭ == [[Meteologia Terminaro|Meteologia terminaro]]{{Projektoj}} == Eksteraj ligiloj == * Tim Woolings, [https://books.google.es/books?id=Xx6yDwAAQBAJ&pg=PA64&lpg=PA64&dq=Tim+Woollings++Jet+Stream+%22ooishi%22&source=bl&ots=PfNnAecR5H&sig=ACfU3U07iYDWDP1uZVMD3Angaz2r1gfyDQ&hl=es&sa=X&ved=2ahUKEwjgrfbXr4_wAhVHXBoKHaBzDs8Q6AEwCXoECAEQAw#v=onepage&q=Tim%20Woollins%20Jet%20Stream%20%22ooishi%22&f=false Jet Stream - A Journey Through our Changing Climate], 2020, Oxford University Press, [[:en:Special:BookSources/9780198828518|ISBN 978-0-19-882851-8]] en kiu li mencias la rolon de Esperanto. * {{en}} [http://www.srh.weather.gov/srh/jetstream/global/jet.htm The Jet Stream] (La ŝprucfluo). * {{en}} [http://homepage2.nifty.com/tsukaken/pro.tsukahara/kokusaikaigi/Singapore2003.8/Singepore2003.htm Weather of the Empire :Modern Japanese Meteorological Networking]{{404|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (Vetero de la Imperio: Moderna Japana Meteologia Reto). Togo Tsukahara, Kobe Universitato. * {{fr}} [http://la.climatologie.free.fr/troposphere/jet-stream.htm La troposphère] (La troposfero : skemoj, animacioj kaj fotoj). * {{fr}} [http://www.astrosurf.com/luxorion/meteo-jetstream.htm Météorologie élémentaire] (Elementa meteologio). * {{es}} [http://www.curuxarallye.info/foro/viewtopic.php?f=9&p=157146 El rincón curioso]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (La kurioza angulo). == Referencoj == {{Referencoj|2}}<br /> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Meteologio]] [[Kategorio:Ventoj]] j620glrpxdqw3pzi8rr0kch6qmmd2zh 0 272091 9480434 8588832 2026-09-22T18:26:20Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9480434 wikitext text/x-wiki '''Čížkovice''' estas nomo de jenaj vilaĝoj en Ĉeĥio: * [[Čížkovice]] - vilaĝo en [[distrikto Litoměřice]] * [[Čížkovice (distrikto Jablonec nad Nisou)]] - vilaĝo en [[distrikto Jablonec nad Nisou]] ** [[Čížkovice 1.díl]], parto de vilaĝo [[Čížkovice (distrikto Jablonec nad Nisou)|Čížkovice]], parto de municipo [[Maršovice (distrikto Jablonec nad Nisou)|Maršovice]] en [[distrikto Jablonec nad Nisou]] ** [[Čížkovice 2.díl]], parto de vilaĝo [[Čížkovice (distrikto Jablonec nad Nisou)|Čížkovice]], ĝis la 7-a de marto 1991 registra parto de municipo [[Pěnčín (distrikto Jablonec nad Nisou)|Pěnčín]] en distrikto Jablonec nad Nisou,<ref>[http://www.genea.cz/index.php?id=58&did=70361 parto de vilaĝo Čížkovice 2. díl] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20191120230435/http://www.genea.cz/index.php?id=58&did=70361 |date=2019-11-20 }}, Genea.cz</ref> poste alligita al parto [[Jistebsko]] de municipo Pěnčín == Vidu ankaŭ == * [[Čížkov]] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Apartigilo}} thm0p0gt2rk4oqj46u3h64tz5vent9k 0 282719 9480344 9392789 2026-09-22T14:36:57Z CommonsDelinker 2357 Forigis la dosieron [[commons:File:Lotus3.jpg|Lotus3.jpg]] forigitan el la Komunejo de [[commons:User:Herbythyme|Herbythyme]]: Copyright violation; see [[:c:COM:Licensing|Commons:Licensing]] ([[:c:COM:CSD#F1|F1]]) 9480344 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:LotusEffect1.jpg|eta|Ekzemplo por la lotusa efiko]] La '''lotusa efiko''' (''lotusefiko'') preskaŭ komplete evitas la malsekigon de iu surfaco, kiel oni povas vidi ĉe [[lotusaj floroj|lotuso]]. La akvo, kiu gutas sur la folion, kunportas malpuraĵon - kaj la lotusa efiko evitas la malpurigon per tio. Ankaŭ aliaj plantoj, ekzemple tropeolo (''Tropaeolum''), fragmito (''Phragmites'') aŭ [[brasiko]] (''Brassica oleracea'') uzas tiun efikon, same kiel multaj bestoj, ekzemple insektoj ĉe siaj flugiloj. == Funkcio == La surfaco de la funelforma lotusfolio estas kovrata per malgrandaj elstaraĵoj kaj sur tiuj troviĝas [[vakso]]. Akvogutoj, kiuj falas sur la lotusfolion, plumoviĝas antaŭ ol ili povas malsekigi la surfacon de la folio. == Signifo == Malpuraĵo reduktas la fotosintezon. La biologia utilo por plantoj estas la protekto kontraŭ malsanoj per [[fungoj]] kaj [[mikroorganismoj]] kaj kontraŭ surkresko per [[algo]]j. Tiu efiko ankaŭ validas por insektoj, kiuj per siaj gamboj ne povas purigi ĉiujn lokojn sur siaj korpoj. == Teknika aplikado == * La unua produkto estis en la jaro 1999 la mempuriĝanta fasadkoloro ''Lotusan''. * Ĉe vojimpostaj kameraoj en Germanio troviĝas mempuriĝantaj vitroj de la firmao Ferro GmbH. * La firmao Degussa AG evoluigis prototipojn de [[plasto]]j kaj [[sprajo]]j kun la lotusa efiko. Atentigo: Tia maniero de mempurigo helpas nur kontraŭ likvaj solvaĵoj kaj estas tial nenia protekto kontraŭ grafitioj. En la varbado oni ofte intence miksas la lotusan efikon kun „efiko de facila purigo“ de iuj surfacoj. == Esplorhistorio == La fenomeno de la mempuriga kapablo de lotuso estas konata en [[Azio]] ekde ĉirkaŭ 2000 jaroj; lotuso estas inter aliaj la simbolo por pureco en la [[budhismo]]. Finfine komence de la [[1970-aj jaroj]] la botanikisto Wilhelm Barthlott esploris la efikon per rastrumelektrona [[mikroskopo]]. Unue li esploris la tropeolon, poste kun C. Neinhuis la lotuson. Ekde la [[1990-aj jaroj]] multe da literaturo kaj patentoj ekzistas. Wilhelm Barthlott gajnis kelkajn premiojn: 1997 "Karl-Heinz Beckurts Preis", en 1998 li estis nomita por la "Deutscher Zukunftspreis des Bundespräsidenten", 1999 "Philip Morris Forschungspreis", 1999 "Deutscher Umweltpreis", 2005 "Innovationspreis Bundesministerium für Bildung und Forschung". == Eksteraj ligiloj == {{Commons|Lotus effect}} * [http://www.lotus-salvinia.de Lotus-Effect] * [http://commons.wikimedia.org/wiki/Image:LotuseffectAnimation.ogg Animation of the lotus effect] [[Kategorio:Botaniko]] 92d8xm5b7c3m1nl9khre3u6cogysuto 0 283751 9480283 9440966 2026-09-22T12:32:55Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9480283 wikitext text/x-wiki {{Informkesto filozofo |regiono = [[Ĉina filozofio]] |erao = [[Dinastio Song]] |koloro = lightsteelblue |bilda nomo = Zhu xi.jpg |bilda larĝo = |priskribo de bildo = |nomo = Zhu Xi |naskiĝo = {{dato|18|oktobro|1130}} |morto = {{dato|23|aprilo|1200}} |skolo tradicio = [[Konfuceismo]] |ĉefaj interesoj = |noteblaj ideoj = |influoj = [[Konfuceo]], [[Mencio]], [[Ĉeng Hao]], [[Zhou Dunyi]], [[Ĉeng Ji]], [[Zhang Zai]] |influis = [[Joseph Needham]], [[Ŭang Jangming]], [[Toegje]], [[Ŭang Fuzhi]], [[Kjan Mu]], [[Tu Ŭei-ming]] |signaturo = |kesta larĝo = }} '''Zhu Xi''' aŭ '''Ĉu Hsi''' ([[ĉina skribo]]: 朱熹) (naskiĝis la {{daton|18|oktobro|1130}} en [[Juksi]], [[Fuĝjano]], [[Ĉinio]], mortis la {{daton|23|aprilo|1200}} en Ĉinio) estis kaligrafo, verkisto, historiisto, politikisto kaj fama ĉefe kiel [[Konfuceismo|konfuceisma]] [[filozofo]] de la [[Dinastio Song]] kiu iĝis la ĉefa figuro de la Skolo de Principo, kaj la plej influa racia nov-konfuceismulo en Ĉinio. Lia kontribuo al [[ĉina filozofio]] inkluzivis asignadon de speciala signifo de la ''[[Analektoj de Konfuceo|Analektoj]]'', la ''Menceo'', la ''Granda Lernado'' kaj la ''Doktrino de la Mezo'' ([[Kvar Libroj]]), emfazon pri la investigado kaj sintezon de ĉiuj fundamentaj konfuceismaj konceptoj, kiuj formis la bazon de la ĉina burokrataro kaj regado dum ĉirkaŭ 700 jaroj (1313 ĝis 1905). Li estis nomumita la dua plej influa pensulo en la ĉina historio, post Konfuceo mem.<ref>{{citaĵo el libro||author1=Confucius|last2=Slingerland|first2=Edward|titolo=The Essential Analects: Selected Passages with Traditional Commentary|url=http://books.google.com/books?id=UW0IfG9sMjMC&pg=PA152|jaro=2006|eldoninto=Hackett Publishing|ISBN=1-60384-346-9|paĝo=148}}</ref> Li ege kontribuis al la plifortigo de la [[Ĉina filozofio]] kaj fundamente re-formigis la ĉinan mondorigardon. Li estis fakulo kun ampleksa lernado de klasikaĵoj, komentarioj, historioj kaj aliaj verkoj de siaj prauloj. En sia vivodaŭro li kapablis servi multajn fojojn kiel registara funkciulo,<ref name="Ebrey"> Ebrey, Patricia Buckley (1993). [[iarchive:chinesecivilizat00patr/page/172/mode/2up|''Chinese civilization : a sourcebook'']] (dua eldono). New York: The Free Press. pp. 172. ISBN 002908752X. OCLC 27226697. </ref> kvankam li evitis publikajn postenojn dum plimulto de sia plenkreska vivo.<ref> Confucius, Edward; Slingerland (2006). [https://books.google.es/books?id=UW0IfG9sMjMC&pg=PA148&redir_esc=y The Essential Analects: Selected Passages with Traditional Commentary.] Hackett Publishing. pp. 148–9. ISBN 1-60384-346-9. </ref> Li ankaŭ verkis, kompilis kaj eldonis preskaŭ centon da libroj kaj korespondis kun dekoj da aliaj fakuloj. Li aktivulis kiel instruisto de grupoj de studentoj, multaj el kiuj elektis studi kun li dum jaroj. Li konstruis sian pensaron sur la bazo de la instruoj de la fratoj Ĉeng Hao kaj Ĉeng Ji kiuj estis elstaraj konfuceismaj filozofoj dum la dinastio Song kaj aliaj fakuloj; kaj finfine disvolvis siajn metafizikajn teoriojn rilate al la principo (li) kaj al la viva forto (qi). Liaj sekvantoj registris skribe milojn da liaj konversacioj.<ref name="Ebrey" /> == Vivo == Zhu Xi, kies familio originiĝis en [[Kantono Vujuan (Ĝjangŝio)|Kantono Vujuan]], de la regiono Huizhou (en moderna provinco [[Ĝjangŝio]]), naskiĝis en [[Fuĝjano]], kie lia patro laboris kiel subprefektura policestro. Post lia patro estis elpostenigita pro sia opozicio al la registara pacigo al la [[Dinastio Jin (1115–1234)|Jurĉen]] en 1140, Zhu Xi ricevis instruadon el sia patro hejme. Post la morto de lia patro en 1143, li studis ĉe la patraj amikoj nome Hu Xian, Liu Zihui, kaj Liu Mianzhi. En 1148, je aĝo de 19, Zhu Xi pasis la [[Ekzamensistemo en la ĉina imperio|Imperian Ekzamenon]] kaj iĝis oficiala studento. La unua oficiala studposteno de Zhu Xi estis kiel Subprefektura Registristo ĉe Tong'an (同安縣主簿), kie li servis el 1153 - 1156. Dum tiu periodo lia laboro centriĝis en la administrado de lokaj aferoj, kaj ekzemple li montris kapablon kaj iniciatemon en la plibonigo de servoj kiel la lernejo kaj la biblioteko.<ref name="biografia" > [https://www.biografiasyvidas.com/biografia/z/zhu_xi.htm Zhu Xi o Chu Hi] alirita la 10an de decembro 2023.</ref> El 1153 li ekstudis ĉe Li Tong, kiu sekvis la novkonfucean tradicion de [[Ĉeng Hao]] kaj [[Ĉeng Ji]], kaj formale iĝis lia studento en 1160. Forlasinte funkciulajn postenojn en Tung-an, li ne plue enposteniĝis dum dudek jaroj en kiuj li dediĉis sin al kreado de intelekta pensaro. En tiu epoko li redaktis kelkajn informojn pri ĝeneralaj problemoj de la [[Ĉina Imperio]], kiujn li sendis al la imperiestro; krome li verkis ceremonian protokolon, kiu tamen perdiĝis.<ref name="biografia" /> Definitive aliĝinta al la ĉeftenca konfuceismo, Zhu trempiĝis de instruoj fare de la plej prestiĝaj saĝuloj de la antaŭa jarcento, kiel Zhou Dunyi (1017-1073), Zhang Zai (Ĉang-cai, 1020-1077) kaj Ĉeng Ji (1033-1107), kaj li kompilis iliajn verkojn kiuj siavice ege influis super lia doktrinaro. Li amikiĝis kun la pensulo Li Tung, kun kiu li baraktis por kolekti la iamajn instruojn de Konfuceo kaj arigi ilin en metafizika sistemo kapabla esti simila al la taoismo kaj al la budhismo.<ref name="biografia" /> En 1179, post malservo en oficiala posteno ekde 1156, Zhu Xi estis nomumita Prefekto de la Militdistrikto Nankang (南康軍), kie li okupiĝis pri lokaj aferoj, kiel municipa administrado, teknologio de agrikulturo, fondo de lernejo, kaj plej grave li revivigis la funkciadon de la Akademio de la Groto de la Blanka Cervo (白鹿洞書院).<ref>Gardner, pp. 3-6.</ref> Tiu akademio estis fondita en la 9-a jarcento, floris en la 10-a jarcento, sed en tempo de Zhu Xi iom ruiniĝis.<ref name="britannica" /> En tiu epoko li polemikis kun Lu Ĉiu-juan pri la gravo de la memlernado.<ref name="biografia" /> En 1188 li verkis novan informon por la imperiestro, en kiu li reasertis sian konvinkon ke la persona karaktero de la imperiestro estas esenca por la [[bonfarto]] de la regno. ''Daksue'' (nome “Granda Lernado”), teksto pri morala regado, asertis, ke kultivante sian menson la imperiestro startigas la moralan transformadon de la tuta mondo. En 1189 Zhu Xi verkis gravan komentarion pri tiu teksto, kaj li plue prilaboris ''Daxue'' dum la cetero de sia vivo. Simile, en 1189 li verkis komentarion pri Zhongyong (konata en Okcidente kiel la “Doktrino de la Mezo”). Pro la influo de Zhu Xi tiuj du tekstoj estis akceptitaj kun la [[Analektoj de Konfuceo]], kaj la Menceo kiel la [[Kvar Libroj kaj Kvin Klasikaĵoj|Kvar Libroj]] bazaj por la konfuceisma edukobjektaro.<ref name="britannica" /> En tiu verko li eniris en moralaj aferoj pri la regadsistemo, kaj ŝajne tio kondukis la regantojn de la dinastio Song alvoki lin foje al la Kortego.<ref name="biografia" /> Finfine li estis elgradigita, ĉar li atakis la malkompetentecon kaj korupton de kelkaj influaj funkciuloj. Estis kelkaj kazoj de ricevo de postenoj kaj sekvaj elpostenigoj. Post demisio de sia lasta posteno, li estis akuzita pro nombraj deliktoj kaj eĉ oni peticiis por lia ekzekuto. Kvankam lia instruado estis estinta akre atakita fare de registaraj figuroj, preskaŭ milo da kuraĝuloj ĉeestis al lia funebro.<ref>Chan 1963: 588.</ref> En 1208, nome ok jarojn post lia morto, la imperiestro Ningzong de Song rehabilitis Zhu Xi kaj honoris lin per la [[postmorta nomo]] Ŭen Gong (文公), signife “respektinda ĝentlemano de kulturo”.<ref>Chan 1989: 34.</ref> Ĉirkaŭ 1228, la imperiestro Lizong of Song honoris lin per la postmorta [[nobeltitolo]] [[Duko]] de la (Ŝtato) Hui (徽國公).<ref>Chan 1989: 34. Hui referencas al Hui-ĉu lia praulejo en Anhui, nuna Ĝjangŝio.</ref> En 1241, memortabulo al Zhu Xi estis lokita en la [[Templo de Konfuceo]] de [[Cjujfu]],<ref>Gardner 1989: 9.</ref> tiele altigante lin al la sanktularo de [[Konfuceismo]]. En postaj jarcentoj, regantoj pli aŭtoritataj ol tiuj kiujn li estis kritikinta, diskrete forgesis siajn politikan kaj intelektan [[nekonformeco]]n, kaj faris sian filozofian sistemon la nura ortodoksa pensaro, kio restis tia ĝis la fino de la 19-a jarcento.<ref name="britannica" /> Nuntempe, Zhu Xi estas kultita kiel unu el la "Dekdu Filozofoj" (十二哲) de [[Konfuceismo]].<ref>{{citaĵo el la reto |1= |url=http://www.chinese-architecture.info/PEKING/PE-032.htm |titolo=World Architecture Images- Beijing- Confucius Temple |eldonisto=Chinese-architecture.info |dato= |alirdato={{FormatoDato|2013-04-22}} |arkivurl=https://web.archive.org/web/20101206031311/http://www.chinese-architecture.info/PEKING/PE-032.htm |arkivdato=2010-12-06 }}</ref> Modernaj [[sinologo]]j kaj ĉinoj ĝenerale ofte aludas al li kiel Zhu Wen Kung (朱文公) anstataŭ per lia nomo. == Instruado == [[Dosiero:延宾馆.JPG|eta|maldekstre|300ra|Statuo de Zhu Xi ĉe la Grot-Akademio de la Blanka Cervo en la Luŝan Montaro.]] === La kvar libroj === Dum la Dinastio Song, la instruoj de Zhu Xi estis konsiderataj [[Ortodokseco|malortodoksaj]]. Anstataŭ enfokusiĝi al la ''[[I Ĉing]]'' kiel aliaj novkonfuceistoj, li elektis emfazi la kvar librojn: nome la ''[[Granda Lernado]]'', la ''[[Doktrino de la Mezo]]'', la ''[[Analektoj de Konfuceo]]'', kaj la ''[[Menceo (libro)|Menceo]]'' kiel studa kerno por aspirado fare de studentoj al funkciularo. Por ĉiuj tiuj klasikaĵoj li verkis etendajn komentariojn kiuj ne estis amplekse agnoskitaj en lia epoko; tamen, ili poste iĝis akceptitaj kiel la normigaj komentarioj. La Kvar Libroj servis kiel bazo por civilserva ekzamenado ĝis 1905,<ref name="Chan 1963: 589">Chan 1963: 589.</ref> kaj edukado en la klasikoj ofte ekis per la komentarioj de Zhu Xi kaj la angulŝtono por kompreni ilin.<ref name="RedPine"/> === Viva forto (''qi'' 氣), principo (''li'' 理), kaj Suprema Celo (''taiji'' 太極) === ''Zhu'' Xi insistis ke ĉiuj aferoj estas portataj al la unuiĝo de du universaj aspektoj de realo: nome ''[[qi]]'', foje tradukita kiel viva (aŭ fizika, materiala) forto; kaj ''[[Li (Novkonfuceismo)|li]]'', foje tradukita kiel racia principo (aŭ leĝo). La fonto kaj sumo de ''li'' estas ''Taiji'' ([[Wade-Giles]]: T‘ai Ĉi), signife la Suprema Celo. La fonto de ''qi'' ([[Wade-Giles]]: ĉ‘i) ne estas tiom klare asertita de Zhu Xi, konduke kelkajn fakulojn al eltenado ke li estis [[monismo|metafizike monisto]] kaj aliajn elteni ke li estis [[dualismo|metafizike dualisto]]. Laŭ la teorio de Zhu Xi, ĉiu fizika objekto kaj eĉ ĉiu persono havas sian ''li'' kaj tiele havas kontakton en ties metafizika kerno kun la ''Taiji''. Kio estas referencata kiel homa animo, menso, aŭ spirito estas subkomprenita kiel la ''Taiji'', aŭ la suprema kreiva principo, kiel ĝi funkcias ene de persono. ''Qi'' kaj ''li'' funkcias kune en reciproka dependeco. Ili estas reciproke aspektaj en ĉiuj kreaĵoj en la universo. Tiuj du aspektoj estas manifestataj en la kreado de substancaj entoj. Kiam ties aktiveco ŝvelas (rapide aŭ etenda), tio estas la energisistemo de la [[Jino kaj Jango|Jango]]. Kiam ties aktiveco ŝvagas (malrapide aŭ maletenda), tio estas la energisistemo de la [[Jino kaj Jango|Jino]]. La fazoj jina kaj janga konstante interagadas, ĉiu akiranta kaj perdanta dominadon super la alia. En la procezo de ŝvelado kaj ŝvagado, la alternado de tiuj fundamentaj vibraĵoj, la tielnomitaj kvin elementoj (fajro, akvo, ligno, metalo, kaj tero) evoluas. Zhu Xi asertis ke ''li'' ekzistis eĉ antaŭ la Ĉielo kaj la Tero.<ref>Zhu Xi 1986, Zhuzi yulei, Beijing; Zhonghua Shuju, p. 1</ref> En terminoj de ''li'' kaj ''qi'', la sistemo de Zhu Xi forte similas al tiu de la ideoj de [[Budhismo]] pri ''li'' (denove, principo) kaj ''ŝi'' (aferoj, materialoj), kvankam Zhu Xi kaj liaj sekvantoj forte argumentis ke ili ne kopias budhismajn ideojn. Anstataŭe, ili tenas ke ili uzas konceptojn jam estintajn delonge antaŭe en la ''I Ĉing.'' Zhu Xi diskutis kiel li vidis la koncepton de la Suprema Celo kiel kongrua kun la principlo de [[Taoismo]], sed lia koncepto de ''Taiji'' estis diferenca el kompreno de ''Tao'' en Daoismo. Kie ''Taiji'' estas diferenciga principo kiu rezultas en la apero de io nova, Dao estas kvieta kaj silenta, laborante por malpliigi ĉiujn aĵojn al egaleco kaj nedistingeblo. Li argumentis ke estas centra harmonio ke ne estas stata aŭ malplena sed dinamika, kaj ke la Suprema Celo estas de si mem en konstanta kreiva aktiveco. === Homa naturo === [[Dosiero:Portraits of Famous Men - Zhu Xi.jpg|eta|dekstre|Priskribita en la albumo ''Portretoj de Famuloj'' ĉirkaŭ 1900, gastigita en la Filadelfia Muzeo de Arto.]] Zhu Xi konsideris la pli fruan konfuceiston [[Xun Zi]] kiel herezulo ĉar li apartiĝis el la ideo de [[Menceo]] pri esenca homa boneco. Eĉ se la personoj montras senmoralan konduton, la suprema regula principo estis bona. La tialo de senmoralaj agoj estas ''qi''. La metafiziko de Zhu Xi estas ke ĉio enhavas ''li'' kaj ''qi''. ''Li'' estas la principo kiu estas en ĉio kaj regas la universon. Ĉiu persono havas perfektan ''li''. Tiele, individuoj agus laŭ perfekta kongruo kun moralo. Tamen, dum ''li'' estas la subkuŝa strukturo, ''qi'' estas ankaŭ parto de ĉio. ''Qi'' malheligas onian perfektan moralan naturon. La tasko de morala kultivado estas klarigi onian ''qi.'' Se onia ''qi'' estas klara kaj ekvilibra, tiam oni agados laŭ perfekta morala vojo. === Koro/menso === Klareco de menso kaj pureco de koro estas idealaj en konfucea filozofio. En la suba poeziaĵo, "Meditoj dumlegade - 1" Zhu Xi ilustracias tiun koncepton per komparo de la menso al spegulo, lasita kovrita ĝis neceso ke simple respegulu la mondon ĉirkaŭan, igante klare per la fluaj akvoj simbolantaj Taon. En ĉina, menso estas foje nomata "la kvadrata colo," kio estas la laŭvorte traduko de la termino aludita en la komenco de la poeziaĵo.<ref name="RedPine">Red Pine, Poems of the Masters, Copper Canyon Press, 2003, p. 164.</ref> Malgranda kvadrata flako nekovrita spegulo<br /> kie sunlumo kaj nuboj haltas kaj foriras<br /> Mi demandis kiel ĝi estas tiom klara<br /> oni diris ke printempa akvo tenas fluon<br /> (tradukita el traduko de ''Red Pine'') === Kono kaj agado === Laŭ la epistemologio de Zhu Xi, kono kaj agoj estas nedivideblaj komponantoj de vera inteligenta agado. Kvankam li distingis inter la antaŭeco de kono, ĉar inteligenta ago postulas antaŭpenson, kaj la gravo de agado, ĉar ĝi produktas klarigeblan efikon, Zhu Xi diris: "Kono kaj ago ĉiam postulas unu la alian. Ĝi estas kiel persono kiu ne povas piediri sen kruroj kvankam li havas okulojn, kaj kiu ne povas vidi sen okuloj kvankam li havas krurojn. Rilate al ordo, kono venas unua, kaj rilate al gravo, ago estas pli grava." <ref>''The Complete Works of Chu Hsi'', sekcio 20 en Chan 1963: 609.</ref> === La studado de aĵoj kaj la etendo de kono === Zhu Xi postulis ''gewu'', nome studado de aĵoj. Kiel priserĉadi kaj kio tiuj aĵoj estas la fonto de multa polemiko. Por Zhu Xi, la aĵoj estas moralaj principoj kaj la priserĉado inkludas atenti al ĉio kaj en libroj kaj en aferoj<ref>''The Complete Works of Chu Hsi'', sekcio 26 en Chan 1963: 609.</ref> ĉar "moralaj principoj estas tre nefinigeblaj<ref>''The Complete Works of Chu Hsi'', sekcio 27 en Chan 1963: 610.</ref> === Religio === [[Dosiero:Konfuzius-1770.jpg|eta|maldekstre|250ra|Konfuceo. Zhu Xi estis gravulo de Konfuceismo.]] Zhu Xi ne tenis tradiciajn ideojn de [[Dio]] aŭ [[Ĉielo]] (''Tian''), kvankam li studis kiel liaj propraj ideoj respegulis la tradiciajn konceptojn. Li kuraĝigis [[Agnostikismo|agnostikan]] tendencon ene de [[Konfuceismo]], ĉar li kredis ke la Suprema Celo estas racia principo, kaj studis ĝin kiel inteligenta kaj reganta volo malantaŭ la universo (dum li asertis ke "Ĉielo kaj Tero ne havas menson de si mem" kaj diskonigis ke ties nura celo estas produkti aĵojn. Ĉu tio povas esti konsiderata konscia aŭ inteligenta volo estas klare disputebla).<ref>Vidu W.T.Chan ''Source-Book'' Zhu Xi, Ch.11, #127, pg. 643</ref> Li ne apogis la adoradon de [[spirito]]j kaj proponoj al bildoj. Kvankam li praktikis iomajn formojn de adorado al praularo, li malkonsentis ke la animoj de prauloj ekzistas, kredante anstataŭe ke la adorado al praularo estas formo de rememoro kaj dankemo. === Meditado === Zhu Xi praktikis formon de ĉiutaga [[meditado]] nomita ''jingzuo'' simila al, sed ne la sama kiel, la Budhisma ''[[Djano|dhjana]]'' aŭ ''ĉan ding'' ({{lang|zh|禪定}}; Wade–Giles ''ch-an-ting''). Lia meditado ne postulis la ĉeson de ĉiu pendo kiel ĉe kelkaj formoj de Budhismo; anstataŭe, ĝi estis karakterizita per silenta enrigardon kiu helpu ekvilibrigi variajn aspektoj de la propra personeco kaj ebligu fokusigi al pensado kaj koncentrado. Lia formo de meditado estis laŭnature [[Konfuceismo|konfuceisma]] en la senco ke ĝi koncernis al moraleco. Lia meditado klopodis por resoni kaj senti en harmonio kun la universo. Li kredis, ke tiu tipo de meditado kondukis la homaron al pli proksima kuneco kaj plie al harmonio.<ref>{{cite book | last1 = Pavlac | first1 = Brian A. | title = The Middle Ages | location = Passadena, CA | publisher = Salem Press Inc | pages = 491–492 | date = 2005 | isbn = 1-58765-168-8 }}</ref> === Pri instruado, lernado kaj la kreado de akademio === [[Dosiero:Letter on Government Affairs - Zhu Xi.jpg|eta|Letero de Zhu Xi (1194) instruanta subulan funkciulon de loka registaro pri aferoj post li elposteniĝis kiel Administranto de Tanĵou por reposteniĝis kiel instruisto en la imperia kortego.]] Zhu Xi ege fokuzigis sian energion al instruado, postulante, ke lernado estas la nura vojo al saĝeco. Li deziris fari la atingeblon de saĝeco ebla por ĉiuj homoj. Li bedaŭris la pli modernajn presteknikojn kaj la abundigon de [[libro]]j kiu sekvis. Tio, li kredis, faris, ke studentoj malpli aprezu kaj fokuzu al libroj, simple ĉar estis plia abundo de legeblaj libroj ol antaŭe. Tiukadre, li klopodis por redifini kiel studentoj lernu kaj legu. Fakte, seniluziiĝinta de lokaj [[lernejo]]j en Ĉinio, li establis sian propran [[akademio]]n, nome la Akademio de la Groto de la Blanka Cervo, por instrui taŭge studentojn kaj en la ĝusta maniero. == Influoj de Taoismo kaj Budhismo super Zhu Xi == Zhu Xi verkis tion kio estos la ortodoksa konfuceisma interpretado de nombraj konceptoj en [[Taoismo]] kaj [[Budhismo]]. Kvankam li ŝajne estis adoptinta kelkajn ideojn el tiuj konkurencaj pensarsistemoj, malkiel ĉe antaŭaj nov-konfuceismanoj, li strikte ne eltenis la konfucean doktrinon de la aktiva moralkultivado. Li trovis Budhismajn principoj malhelaj kaj trompantaj la originan menson<ref>''The Complete Works of Chu Hsi'', fako 147 en Chan 1963: 653.</ref> same kiel detruantaj la homajn rilatojn.<ref>''The Complete Works of Chu Hsi'', fako 138 en Chan 1963: 647.</ref> == Pensaro == La kosmogonio de Zhu montris du fakojn: unuflanke, la neŝanĝeblaj principoj de la formo (''li'') kiu formas la materion (''qi''); aliflanke, la [[Tao]] ([[vojo]]) por aliri al memperfektigo, koncepto devena el [[Menceo]]. En la konfuceisma pensaro, ''Tao'' ne estis komprenita kiel la ĉiesa origino, sed kiel principo sur kiu la saĝulo devas orientiĝi por la atingo de morala pravo. Laŭ Zhu, por alveni al Tao oni penu per persona elano, memdevigo, obeo de kutimoj kaj kontinua lernado; tio, supozis revenon al klasikaj valoroj.<ref name="biografia" /> Kvankam liaj proponoj ne estis altklasemaj, Zhu rekuperis tradician institucion inter [[familio]] kaj [[ŝtato]], nome ''Xiangyue'' (Komunuma Interkonsento), kiu celis organizi la rilatojn ene de la socio per striktaj reguloj, tiel ke la personoj povu aliri per si mem al vojo al la [[perfekto]]. Zhu interesiĝis ankaŭ por [[historio]], fako en kiu li verkis ''Tung-ĉien kang-mu'' aŭ ''Tongjian gangmu''(1172), nome resumo de alia lia verko, kiun li verkis baze sur verko de la historiisto Suma Kuang aldonante moralajn sugestojn al regado; tiu verko konata kiel “Skizo kaj Resumo de la Ĝenerala Spegulo”, baze kompletigita en 1172, ne estis amplekse legata tra Orienta Azio sed utilis kiel bazo por la unua kompleta historio de Ĉinio publikigita en Eŭropo, nome tiu de J.-A.-M. Moyriac de Mailla titolita ''Histoire générale de la Chine'' (1777–85),<ref name="britannica" >[https://www.britannica.com/biography/Zhu-Xi Zhu Xi] en Britannica, alirita la 10an de decembro 2023.</ref> kaj estis uzita poste por sekvaj verkoj pri la [[historio de Ĉinio]].<ref name="biografia" /> La pensaro de Zhu Xi estis reago kontraŭ la esenca pensaro de budhismo kaj ties ideoj pri “animo” kaj “reenkarnigo”, kaj malakcepto de [[materio]]. Pere de la koncepto "li" Zhu Xi aliris al ŝtataj aferoj, publikaj servoj, etiko, edukado kaj morala memperfektigo en la [[meditado]] pri rilatoj inter homo kaj naturo. Li estus imanenta principo, ĉiea en materio, kaj ne transcenda principo trans materio; tiu pensaro estis kolektita de la misiistaj [[jezuitoj]] kiuj portis la verkaron de Zhu Xi al Eŭropo. Tamen tiu nova pensaro ne absolute kontraŭis la budhismon, ĉar fakte pluraj budhismaj elementoj kiel ekzemple la gravo de la meditado por la memperfektigo kaj iom de la metafiziko de Li, estas aligitaj en la "lixue" pensaro.<ref>[http://china-traducida.net/autores/zhu-xi-%E6%9C%B1%E7%86%B9-1130-1200/ Zhu Xi 朱熹 (1130-1200)]{{404|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} En retejo ''china traducida y por traducir''. Alirita la 10an de decembro 2023</ref> == Heredo == [[Dosiero:Chu Hsi's ancestral temple in Wuxi Huishan ancient town.JPG|maldekstre|Memortemplo de Zhu Xi en la antikva urbo Huiŝan, Vuksio.|220ra|eta]] El 1313 ĝis 1905, la komentarioj de Zhu Xi el la Kvar Libroj formis la bazon de la civilserva ekzamenado en Ĉinio.<ref name="Chan 1963: 589"/> Liaj instruoj hegemoniis ĉe novkonfuceanoj kiel Ŭang Fuĵi, kvankam poste aperis disidentoj kiel Ŭang Jangming kaj la Skolo de la Menso du jarcentojn kaj duonon poste. Lia filozofio survivis eĉ post la Intelektula Revolucio de 1917, kaj poste [[Feng Youlan]] interpretis lian koncepton de ''li'', ''qi'', kaj ''taiji'' en novan metafizikan teorion. Li estis influa ankaŭ en [[Japanio]] per skolo konata kiel ''Ŝuŝigaku'' (朱子学, Skolo de la Majstro Zhu), kaj en [[Koreio]] per skolo konata kiel ''Jujahak'' (주자학), kie ĝi iĝis [[ortodokseco]]. La gazeto ''[[Life (gazeto)|Life]]'' rangigis Zhu Xi kie la 45a plej grava persono en la lasta [[jarmilo]]. La posteuloj de Zhu Xi, kiel tiuj de Konfuceo kaj de aliaj elstaraj konfuceanoj, tenis la heredan titolon Wujing Boshi (五经博士; [[w:zh:五經博士|五經博士]]; Wǔjīng Bóshì),<ref name="BrunnertHagelstrom2013">{{Cite book|author1=H.S. Brunnert|author2=V.V. Hagelstrom|title=Present Day Political Organization of China|url=https://books.google.com/books?id=s0wrdzMXPZ8C&pg=PA494|date=15a de Aprilo 2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-79795-9|pages=494}}</ref><ref name="Ong2008">{{Cite book|author=Chang Woei Ong|title=Men of Letters Within the Passes: Guanzhong Literati in Chinese History, 907-1911|url=https://books.google.com/books?id=w5_ZAAAAMAAJ&q=wujing+boshi+descendant|year=2008|publisher=Harvard University Asia Center|isbn=978-0-674-03170-8|page=132}}</ref> kiu tradukita povus singnifi Saĝulo aŭ [[Doktoro]] de la [[Kvin Klasikaĵoj]] kaj ĝuis la rangon 8a en la [[Mandareno|mandarena]] sistemo.<ref name="Hucker2008">{{Cite book|author=Charles O. Hucker|title=A Dictionary of Official Titles in Imperial China|date=1a de Aprilo 2008|publisher=Peking University Press|isbn=978-7-301-13487-0|pages=569}}</ref> == Kaligrafio == Zhu Xi sekvis el frua aĝo sian patron kaj nombrajn grandajn tiamajn kaligrafojn en la praktiko de [[kaligrafio]]. Dekomence li lernis la stilon de [[Cao Cao]], sed poste specialiĝis en la regula [[skribmaniero]] de Zhong Yao kaj en la flua normala kursiva skribmaniero de Jan Ĵenking. Kvankam liaj konservitaj manuskriptoj estas fragmentitaj kaj nekompletaj, kaj plimulto de liaj verkoj perdiĝis. Krome, lia famo en la fako de filozofio estis tiom granda ke eĉ lia brilo en kaligrafio estis preteratentita. Li estis lerta kaj en flua normala kaj kursiva skribmanieroj, speciale en grandaj karaktroj, sed nuntempe restintaj artaĵoj konsistas ĉefe el mallongaj skribitaj notoj en normala skribmaniero kaj rare el grandaj karaktroj. Liaj aŭtentaj manuskriptoj estas kolektitaj en la Nankinga Muzeo, la Pekinpalaca Mueo, la Liaoninga Provincmuzeo, Taipeja Palacmuzeo kaj la Nacia Muzeo de Tokio, Japanio. Kelkaj pecoj estas en privataj kolektoj de Ĉinio kaj eksterlande. La ''Pajlkabana Manrulo'', unu el la majstroverkoj de Zhu Xi en normal-kursiva skribmaniero, estas en eksterlanda privata kolekto. [[Dosiero:Zhu Xi-Thatched Hut Hand Scroll-06.jpg|eta|500ra|''Pajlkabana Manrulo''.]] La ''Pajlkabana Manrulo'' enhavas tri apartajn partojn: # Titolo # 102 karaktroj fare de Zhu Xi en normala kursiva skribmaniero # La postskriboj fare de Ŭen Tianjksiang (1236～1283) de la [[dinastio Song]], Fang Ksiaoru (1375～1402), Ĵu Junming (1460–1526), [[Tang Jin]] (1470～1523) kaj Hai Rui (1514～1587) de la [[dinastio Ming]]. === Kaligrafia stilo === La kaligrafio de Zhu Xi estis laŭdita kiel akiranta la stilon de la dinastioj Han kaj Vei. Li estis lerta en la centra pinto, kaj liaj penikfrapoj estas mildaj kaj rondoformaj, sed fluanta en la movoj sen ajna frivoleco kaj kruteco. Fakte, lia kaligrafio posedas stabilecon kaj elegantecon en konstrumaniero kun kontinua fluo de energio. Neklopodante esti pretendema aŭ intencema, lia skribitaj karaktroj estas bone ekvilibraj, naturaj kaj nekonvenciaj. Ĉar li estis patriarko de la konfuceisma filozofio, oni ne komprenas, ke liaj instruoj trempiĝis en ĉiuj liaj skribaĵoj sen respekto por la tradiciaj normoj. Li eltenis ke kvankam la regulojn oni devas observi por ĉiu vorto, devas esti loko por tolero, plureco kaj natureco. Alivorte, kaligrafio devas observi regulojn kaj samtempe ne esti ligita per ili kaj tiel oni povu esprimi la kvaliton de natureco. Estas menciinde ke lia kaligrafio estis ege aprezata laŭlonge de la jarcentoj, fare de gravuloj kiel jenaj: Tao Ĉung Ji (ĉirkaŭ 1329～1412) de la [[dinastio Ming]]: <blockquote> La Majstro Zhu heredis la ortodoksan instruadon kaj disvastigis ĝin al la regno de saĝuloj kaj li estis lerta kaj en normala kaj en kursiva skribmanieroj, speciale en grandaj karaktroj. Lia penikplenumado estis ĝuste farita kaj eleganta. Tamen spite al la fragmentado kaj izoleco de liaj manuskriptoj, ili estas ege aprezataj kaj trezorigitaj. </blockquote> Ŭang Sai Ĉing (1526–1590) de la [[dinastio Ming]]: <blockquote> La penikfrapdo en lia kaligrafio estas flua sen klopodoj al formaleco, kvankam neniu el liaj linioj kaj punktoj estis en konformeco kun la reguloj de kaligrafio. </blockquote> Ŭen Tianksiang de la [[dinastio Song]] en sia postskribo de la ''Pajlkabana Manrulo'' de Zhu Xi: <blockquote> Homoj en la malnovaj tagoj diris, ke estas trempitaj ostoj de fidelaj subjektoj en la kaligrafio de Jan Ĵenking. Observinte la plenumadon de la penikfrapado fare de Zhu Xi, mi estas ege konvinkita pro la vero de tiu opinio. </blockquote> Ĵu Junming de la [[dinastio Ming]] en sia postskribo por la ''Pajlkabana Manrulo'' de Zhu Xi: <blockquote> Majstro Zhu estis fidela, bona lernanto kaj granda fakulo laŭlonge de la epokoj. Li estis supera en kaligrafio kvankam li ne verkis multe en sia vivodaŭro kaj tio estis tre rare vidita en postaj tempoj. Tiu rulo estis kolektita de Ŭong Sze Ma dum longa tempo kaj tial ĝi aperis en la mondo. Mi havis oportunon vidi ĝin iam kaj kvankam mi bedaŭris, ke mi ne klopodis por studi ĝin etende ĝis nun, en la studĉambro de mia amiko, mi estis ege feliĉa revidi ĝin denove. Tio montris, ke mi estis destinita vidi la manuskriptojn de majstro Zhu. Tial mi verkis tiun prefacon por mia intenco. </blockquote> [[Dosiero:Hairui.jpg|eta|maldekstre|Statuo de Hai Rui.]] Hai Rui de la [[dinastio Ming]] en sia postskribo por la ''Pajlkabana Manrulo'' de Zhu Xi: <blockquote> La skribaĵoj estas altiraj, delikataj, elegantaj kaj elstaraj. Vere tiaj kaligrafiaĵoj estas mirindaĵoj de la naturo. </blockquote> == Notoj == {{Referencoj|2}} == Bibliografio == * Wm. Theodore de Bary, ''Neo-Confucian Orthodoxy and the Learning of the Mind-and-Heart'' (1981), pri la disvolviĝo de la pensaro de Zhu Xi post lia morto. * J. Percy Bruce. ''Chu Hsi and His Masters'', Probsthain & Co., London, 1922. * Bruce E. Carpenter. 'Chu Hsi and the Art of Reading' en Tezukayama Universitata Revuo (Tezukayama daigaku ronshū), [[Nara]], Japanio, no. 15, 1977, pp.&nbsp;13–18. ISSN 0385-7743 * Wing-tsit Chan (eld.), ''Chu Hsi and Neo-Confucianism'' (1986), aro de gazetartikoloj. * Wing-tsit Chan, ''Chu Hsi: Life and Thought'' (1987). ISBN 0-312-13470-3. * Wing-tsit Chan, ''Chu Hsi: New Studies''. University of Hawaii Press: 1989. ISBN 978-0-8248-1201-0 * Daniel K. Gardner. ''Chu Hsi and the Ta-hsueh: Neo-Confucian Reflection on the Confucian Canon'' (1986) * Daniel K. Gardner. ''Learning To Be a Sage'', University of California Press, Berkeley, 1990. ISBN 0-520-06525-5. * Gedalecia, D (1974). "Excursion Into Substance and Function." ''Philosophy East and West''. vol. 4, 443-451. * Donald J. Munro, ''Images of Human Nature: A Sung Portrait'' (1988), analizo de la koncepto de homa naturo en la pensaro de Zhu Xi. * Hoyt Cleveland Tillman, ''Utilitarian Confucianism: Ch‘en Liang's Challenge to Chu Hsi'' (1982) * Hoyt Cleveland Tillman, ''Confucian Discourse and Chu Hsi’s Ascendancy'' (1992); == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Zhu Xi}} {{Vikicitaro}} * [http://www.chinaonlinemuseum.com/calligraphy-zhu-xi.php Zhu Xi and his Calligraphy Gallery] en Ĉina Reta Muzeo * [http://www2.kenyon.edu/Depts/Religion/Fac/Adler/Reln270/Zhu-callig.htm Zhu Xi's large-character calligraphy from the Yijing] * [http://www2.kenyon.edu/Depts/Religion/Fac/Adler/Writings/Divination.htm Chu Hsi and Divination] - Joseph A. Adler * {{Gutenberg author |id=2448}} * [http://www.wfu.edu/~moran/zzyl_TOC.html Unua parto de ''Classified Conversations of Master Zhu''] {{Projektoj|q=Zhu Xi}} {{-}} * {{Tradukita|lingvo= en |artikolo=Zhu Xi|revizio=1183990823}} {{Bibliotekoj}} {{Havenda artikolo}} [[Kategorio:Ĉinaj filozofoj]] [[Kategorio:Konfuceismo]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1130]] [[Kategorio:Mortintoj en 1200]] [[Kategorio:Ĉinaj verkistoj]] [[Kategorio:Ĉinaj politikistoj]] [[Kategorio:Ĉinaj historiistoj]] e7yhgzojw46rintak94cfhciuptyahm 0 284249 9480693 8700464 2026-09-23T06:48:32Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480693 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<big><big>Acesulfamo de Kalio</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Acesulfam_K.svg|200px]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la Acesulfamo''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Acesulfame-potassium-3D-balls.png|200px]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia kemia strukturo de la Acesulfamo''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * E950 |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|4|H|4|KNO|4|S'''}}</big></center></big> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=55589-62-3 55589-62-3] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure. 11262939.html 11262939]{{404|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/ 23683747 23683747] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20260116193125/https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/ |date=2026-01-16 }} |- |'''Merck Index'''||15,38 |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||kristalblanka pulvoro |- |[[Molmaso]]||201,237 g·mol^-1 |- |[[Denseco]]|| 1,81g cm⁻³ |- |[[Fandpunkto]]||{{GdC|225}} |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:270 g/L |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Riskoj]]||[[Listo da R-Deklaroj#R40|R40]] [[Listo da R-Deklaroj#R51|R51]] [[Listo da R-Deklaroj#R62|R62]] [[Listo da R-Deklaroj#R63|R63]] [[Listo da R-Deklaroj#R68|R68]] |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#S24|S24]] [[Listo da S-Deklaroj#S25|S25]] [[Listo da S-Deklaroj#R41|S41]] |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|Xn|T}} |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}}</center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|319}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|264|280|305+351+338|313}}<ref>[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/23683747#section=GHS-Classification Pubchem]</ref> |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} '''Acesulfamo''' aŭ Acesulfam-K estas sintezita, varmorezista [[dolĉigaĵo]] C₄H₄KNO₄S. Ĝin malkovris la kemiisto Karl Clauß en [[1967]] ĉe [[Hoechst AG]]. Ĝi aperas kiel nutraĵa aldonaĵo E&nbsp;950. == Molekula strukturo == Acesulfamo apartenas al [[heterociklo]]j, ĉar la molekulo entenas sesringon kun tri [[heteroatomo]]j (oksigeno, sulfuro kaj nitrogeno) ([[tiazino|oksiatiazina]] ringo). == Propraĵoj == Acesulfam-K estas blanka [[solidaĵo]], kiu solviĝas bone en malvarma [[akvo]], en varmega akvo tre bone. La deponado de la acesulfamo povas okazi en malvarma loko kaj sen oksigeno kaj humideco. La dolĉigaĵo estas la kalia salo de la acesulfamo, la acesulfam-kalio aŭ acesulfam-K. Ĝi havas la ĉ. 200-oblan dolĉigan forton ol tiu de simpla sukero. == Produktado == La produktado okazas en pluraj ŝtupoj, el natria salo de [[4-klorfenolo]], kiel baza molekulo. == Apliko == Pro ties varmorezisteco, oni aplikas la acesulfam-K por kuirado kaj bakado. Acesulfam-K estas sekreciata el la korpo senŝanĝe, tiel ĝi aperas en naturaj akvoj. Ĝi gustas kiel natura sukero, sed en granda dozo havas amaretan post-guston. Acesulfam-K estas uzata por trinkaĵoj, plej ofte kun aliaj dolĉigaĵoj kiel [[aspartamo]]. Ĝin entenas ankaŭ la dentokremoj, ĉar ĝi ne kaŭzas [[karieso]]n. Acesulfam-K estas ekde 1990 permesita en Germanio kaj estas surmerkatigita kun markonomo ''Sunett''. La [[Akceptebla ĉiutaga ingestado|permesita taga dozo]] estas donita ĉe plenkreskuloj je 15&nbsp;mg (JECFA) kaj je 9&nbsp;mg (SCF) po kilogramo de korpopezo. == Polemiko == kvankam pluraj oficialaj instancoj konkludis al ties sendanĝereco, kelkaj studoj konkludis ke ĝi estas danĝera. == Referencoj == {{referencoj}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Esteroj]] [[Kategorio:Kaliaj kombinaĵoj]] [[Kategorio:Sulfamatoj]] [[Kategorio:Dolĉigaĵoj]] lh62dsv0j2he6sf1xfxpebc2urnrolm 0 297048 9480731 9440920 2026-09-23T10:41:32Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480731 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|regiono-ISO=US-AK}} [[Dosiero:Klondike Routes Map.png|eta|300ra|Vojoj al la orkampoj ĉe la [[Klondike]]]] La '''alaska orimpetego''' aŭ '''Klondike-orimpetego''' estis unu el la plej sukcesaj [[orimpetego]]j. Ĝi venigis ekde [[1896]] pli ol cent mil [[orserĉisto]]jn al la [[Klondike]] ĉe la urbo [[Dawson]]. Ĝi estis kaŭzo de la fondo de [[Jukonio]] kaj de la firmigo de la [[landlimo]] inter [[Alasko]] kaj [[Kanado]]. Ĝi okazis dum ekonomia krizo en [[Usono]], tial ke multaj homoj provis trovi riĉecon ĉe la [[Klondike]]. Aldone ĝia sukceso venigis grandegajn orkvantojn al la monda merkato, entute estis trovitaj ĉ. 12,5 milionoj da [[unco]]j, t.e. volumeno de pli ol 20&nbsp;m³,<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.emr.gov.yk.ca/mining/history.html |titolo=History of Mining in Yukon (Historio de minado en Jukonio) |alirdato=2009-10-02 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20101117204319/http://www.emr.gov.yk.ca/mining/history.html |arkivdato=2010-11-17}}</ref> kaj post ĝia fino okazis grava krizo pri [[likvidebleco]]. La vivmaniero de la [[indianoj]], nomitaj [[unuaj nacioj]] en [[Kanado]], ŝanĝiĝegis. Ilia nutraĵbazo, la [[boaco]]aroj, draste malpligrandiĝis, kelkaj triboj unuan fojon [[nomadoj|malnomadiĝis]], ili ekkonis monekonomion kaj multaj mortis pro importitaj [[malsano]]j. Malgraŭ tio, la [[Tr'ondek Hwech’in]] (tribo el la [[unuaj nacioj]]), kiuj vivis ĉirkaŭ Dawson, sukcesis parte eviti la negativajn sekvojn kaj konservi sian [[kulturo]]n. == Kadro == === Ekonomihistoria === La alaska orimpetego estas nur ĉenero de tiaj grandskalaj eventoj, kiaj komenciĝis per la unua [[orimpetego]] de [[Minas-Ĝerajso]] en [[Brazilo]] en la jaroj [[1693]] ĝis [[1695]].<ref>Michel North: ''Das Geld und seine Geschichte (Oro kaj ties historio)'', Munkeno 1994, p. 121</ref> En la dua jardeko de la [[19-a jarcento]] la ĉiujara tutmonda orminado atingis minimumon kun nur ĉ. 10 tunoj da produktado.<ref>Michel North: ''Das Geld und seine Geschichte (Oro kaj ties historio)'', Munkeno 1994, p. 146</ref> Tiu ŝanĝiĝis ekde la fino de la [[1840-aj jaroj]], kiam ortrovaĵoj okazis en [[Kalifornio]] kaj [[Aŭstralio]], ekde la [[1850-aj jaroj]] ankaŭ en [[Kanado]]. En la jaroj [[1881]] ĝis [[1890]] la jara elminadkvanto atingis preskaŭ 160 tunojn. Ĝi duobliĝis en la sekva jardeko, dum samtempe ĉesis altiĝo de la arĝentminado. Tial malkreskis la orprezo rilate al la tiu de arĝento. Tamen baldaŭ la arĝentminado tiom kreskis, ekz. pro arĝenttrovaĵoj en [[Nevado]], ke la arĝentprezo tute malaltiĝis kaj la plej multaj industrilandoj enkondukis [[orbazo]]n. De [[1873]] ĝis [[1876]] la [[germana Regno|germana imperio]], kiel unua nacio, enkondukis la [[orbazo]]n, kaj sekvis aliaj nordeŭropaj landoj. Ĝis la komenco de la [[1890-aj jaroj]] la plej multaj industriaj landoj sekvis tion, dum pli agrarekonomiaj landoj konservis sistemon de duobla bazo, t.e. de oraj kaj arĝentaj moneroj. [[Dosiero:Stringer156 nugget.jpg|eta|dekstra|240ra|''Mojave Nugget'', la plej granda orpeco trovita en [[Kalifornio]]]] Tiuepoke establiĝis la orbazo, kio signifas, ke monbiletoj estis nur eldonitaj en difinita rilato al la [[orrezervo]]j de la lando. Laŭ la tiamo teorio tio stabiligis la valutrilaton pro la [[oraŭtomatismo]]. Tio tamen postulis, ke la [[centra banko|centraj bankoj]] respektis striktajn regulojn. Kiam malfortiĝis [[valuto]], tio kreis laŭ tiu teorio rilatan orfluon direkten al la pli forta valuto, tial oni devis malplialtigi la eldonon de monbiletoj laŭ la malpli grandaj orrezervoj. Tio altigis la [[interezo]]jn kaj malaltigis la prezojn. En la lando, al kiu fluis la oro, okazis kontraŭe pli granda cirkulado de papermono, kiu malaltigis la interezojn kaj altigis la prezojn. Kiam estis atingita certa punkto, la orfluo renversiĝis. La pagobalanco ekvilibriĝis, la valutoj stabiliĝis. Tamen sufiĉe ofte la centraj bankoj ne respektis la kondiĉojn. Tamen la sistemo sukcesis, ĉar oni kredis je la ĉiam garantiita interŝanĝeblo de papermono al oro. La bezono je oro estis do alta. Sekve ne devis okazi manko de oro dum tiuj jardekoj. En Kanado estiĝis tial grandaj serĉadoj, kiuj post kelkaj jaroj sukcesis. Ili lanĉis ĉenon de orimpetegoj, kiuj movigis pli kaj pli da homoj, multaj el kiuj kuris de unu orkampo al la sekva. Aldone al [[Sudafriko]] la serĉistoj koncentriĝis pli kaj pli je Kanado kiel liverejo por la necesa oro. La rezistanco kontraŭ la orbazo, kiu ĉe tro malalta oroferto povis stranguli la ekonomion, estis forta. Ankoraŭ la [[9-an de julio]] [[1896]] paroladis [[William Jennings Bryan]] antaŭ kunveno de la [[Demokrata Partio (Usono)|Demokrata Partio]] en [[Ĉikago]] forte kontraŭ la ''"dornokrono"''“, kiun oni volas premi sur la ''"brovojn de laboro"''. La homaro ne estu krucumita je ora kruco. Bryan estis kandidato al la prezidanteco en [[1896]] kaj [[1900]], perdis tamen ambaŭ balotojn.<ref>Kathryn Taylor Morse: ''The Nature of Gold. An Environmental History of the Klondike Gold Rush'', Weyerhaeuser Environmental Books 2003, p. 17, ISBN 978-0-295-98329-5</ref> En la jaro [[1900]] la orbazo estis enkondukita, kio verŝajne ne eblus sen la ortrovoj ĉe la Klondike. === Politika === [[Dosiero:AKMap-doton-Skagway.PNG|eta|maldekstra|240ra|[[Skagway]] (ruĝa punkto) sur la [[Alaska pattenilo]]]] Ekde la [[Usona Milito de Sendependeco|Sendependecmilito]], Usono plurfoje envolviĝis en militistaj aŭ diplomataj konfliktoj kontraŭ la koloniisma potenco de [[Britujo]], kiu regis la nordan parton de Ameriko. Sekve la [[Kompanio de la Hudsona Golfo]], kiu estris la plej grandan parton de Kanado kaj la nordokcidenton de Usono, devis en [[1846]] forlasi siajn fortikaĵojn sude de la latitudo 49°. Tiam grupo sub gvidado de la guberniisto [[James Douglas]] faris ĉion por eviti la transprenon de [[Brita Kolumbio]] fare de Usono. Kiam en [[1867]] Usono aĉetis [[vendo de Alasko|Alaskon]] de Rusujo, multaj antaŭvidis, ke Kanado iam estos parto de Usono. Tia opinio plifortiĝis en okcidenta Kanado, kiam miloj da orserĉistoj strebis norden por serĉi oron ĉe la [[Frejzero (rivero)|Frejzero]] kaj en la regiono Karibu. Ne nur indianoj iĝis malplimulto, sed ankaŭ britoj. Tiuj provis starigi kontraŭpezon stimulante enmigradon el Eŭropo. Kiam Kanado estis fondita en [[1867]] laŭ inico de Londono por bremsi la [[ekspansio]]n de Usono al nordo, necesis atendi la jaron [[1871]] por ke Brita Kolumbio - nur kontraŭ altaj koncesioj - pretis ani la [[Kanada Konfederacio|konfederacion]]. La registaro de la provinco Brita Kolumbio provis kontroli la amasmoviĝojn per ĉeesto de polico kaj severa regulado de la longaj alvenvojoj, kaj samtempe ricevi impostojn sur la ortrovaĵoj. Iuj orserĉistoj tamen venis el [[Alasko]], kiu estris la ĉefan parton de la marbordo tuj okcidente la regiono de Klondike. Tie kreiĝis en [[1867]] la ''departemento de Alasko'', sed nur en [[1884]] komenciĝis vera administracio fare de Usono. Estiĝis tiam la ''distrikto de Alasko'', kies havenoj ofertis pli facilan aliron al la Klondike ol tiuj de Kanado. Kvankam la landlimo inter la ĉefa parto de Alasko kaj Kanado jam en [[1825]] estis difinita de rusoj kaj britoj laŭ la longitudo 141°, la limo de la tiel nomata ''Alaska Panhandle'' ([[Alaska pattenilo]]), kiu situas oriente de tiu longitudo kaj etendiĝas fore suden, ne estis detale fiksita. La tiel rezultanta konflikto estis solvita nur en [[1903]] kaj pro tio ambaŭ ŝtatoj detale sekvis la okazaĵojn ĉe la limtransira Jukono kaj ĉefe ĉe la Klondike. Kontrolo de tuta limo estis neebla kaj la orserĉistoj ne sciis, kaj eĉ ne havis intereson scii, ĉu ili estis sur la teritorio de Usono aŭ Kanado. == Antaŭa situacio en la regiono == === Indianoj === [[Dosiero:Indian visitors attending Potlatch at Kok-wol-too village.jpg|eta|240ra|[[Indianoj]] ĉe [[Potlaĉo]] en Kok-wol-too ĉe la rivero [[Ĉilkat (rivero)|Ĉilkat]], ĉ. [[1895]]]] Tie, kie situis la centro de la orimpetego, ĉe la kunfluejo de la [[Klondike]] kaj de la [[Jukono]], troviĝis ĝis [[1896]] vilaĝo ĉe somera fiŝkaptejo de la etno ''Han'', nomita ''Tr'ochëk'', kiu nun apartenas al la [[Tr’ondëk Hwëch’in]], unu el la [[unuaj nacioj]] de [[Kanado]].<ref>Teksto laŭ: [http://www.tc.gov.yk.ca/988.html Tr'ochëk – The Archaeology and History of a Hän Fish Camp]</ref> La estro de la vilaĝo, kiu troviĝis ĉe la sudorienta rando de la tradicia regiono de la Tr'ondëk Hwëchin, tuj norde de Dawson sur la alia flanko de la Klondike, estis dum la orimpetego Ĉefo Isaak. Pro traktado kun la anglikana eklezio kaj la polico, Isaak sukcesis ricevi novan ejon, ''Moosehide'', kelkajn kilometrojn rivermalsupre. Ankaŭ ĉi tie vivis, kiel en la forlasita vilaĝo, indianoj jam de ĉirkaŭ 8.000 jaroj. El la iama vilaĝo kreiĝis la onta ''Klondike City''. Jam antaŭ la konstruo de [[Fort Reliance]] en [[1874]] fare de la [[Kompanio de la Hudsona Golfo]], ekzistis aktiva komerco, ekzemple pri [[tabako]] kaj [[teo]]. Ankaŭ malgrandaj orkvantoj estis negociitaj kaj la metalo jam altiris unuopajn orserĉistojn al la regiono. La nuraj indianoj, kiuj rajtis komerci ĝis la [[Ĉilkot-intermonto]], unu el la pasejoj al la kontinenta regiono, estis la ĉe la marbordo loĝantaj [[Tlingitoj]]. La [[Ĉilkotoj]] kaj la [[Ĉilkatoj]] de la okcidenta brako de la [[Lynn-kanalo]], kiuj apartenis al tiu etno kontrolis la transiron al la internlando. Tiel ili havis monopolon pri la komerco inter Alasko kaj Jukonio. Ankaŭ la unuaj blankaj komercistoj kaj la [[Tuĉonoj]] kaj [[Tagiŝoj]] de la internlando, kiuj atendis la varojn de la blankuloj, dependis de iliaj kondiĉoj. La Tuĉonoj liveris felojn kaj peltojn ne nur de [[alko]]j, [[boaco]]j kaj [[ŝafo]]j, sed ankaŭ de [[kastoro]]j, [[linko]]j, [[ondatro]]j, [[lutro]]j kaj [[Neĝoŝua leporo|neĝoŝuaj leporoj]]. Aldone ili liveris la maloftan [[kupro]]n kaj flavajn [[likeno]]jn, kiujn la ĉilkatoj uzis por farbi kovrilojn. Interŝanĝe la ĉilkatoj liveris manĝeblajn [[algo]]jn, [[korbo]]jn el lignaj fibroj, [[konko]]jn prilaboritajn kiel ornamaĵoj, sklavojn, eŭropajn varojn kaj la ŝatata [[graso]] de la [[kandelfiŝo]] (''Thaleichthys pacificus''). Tiu lasta estis tiom grava kaj estis transportitaj tiom grandkvante, ke la padoj estis nomitaj ''graspadoj ([[angle]]: grease trails)''. La eŭropaj varoj inkluzivis interalie [[kovrilo]]jn, [[ŝtofo]]jn, potegojn, [[hakilo]]jn, [[tranĉilo]]jn, [[bestkaptilo|kaptilojn]], [[pafilo]]jn, aliajn metalaĵojn, [[kafo]]n, [[teo]]n, [[faruno]]n kaj [[tabako]]n. La akvovojoj ĉe la ''Ĉilkot-pado'' estis tre gravaj, ĉar oni povis navigacii sur ili per [[trunkoboato]] kaj [[kanuo]]. La ĉilkotoj aĉetis de la tlingitoj el [[Yakutat]] boatoj el [[rosmaro|rosmara haŭto]]. Tamen tiaj boatoj estis tro malpezaj por la peza ekipaĵo de orserĉistoj. [[Dosiero:Fort Selkirk Yukon.jpg|eta|maldekstra|240ra|[[Fort Selkirk]]]] La ĉilkotoj ne hezitis defendi sian monopolon per armiloj. Kiam Robert Campbell, komercisto de la [[Kompanio de la Hudsona Golfo]] fondis komercejon ĉe [[Fort Selkirk]] en [[1848]], proksime de la kunfluejo de la Jukono kaj de la [[Pelly (rivero)|Pelly]], li minacis ilian monopolon kaj ili sekve neniigis la ejon en [[1852]]. En [[1878]] tamen, [[George Holt]] sukcesis nerimarkite transiri la [[Ĉilkot-intermonto]]n kun malgranda kvanto da oro. Sed tio sufiĉis por allogi kelkajn orserĉistojn en la regionon. Samtempe anglikanaj misiistoj alvenis, kiuj rapide baptis homojn por antaŭi siajn katolikajn konkurenculojn. Charles Consantine, kiu estris la unuan polictrupon de la ''Mounted Police'', plendis pri la episkopo William Bompas pro troa zorgado pri la indianoj. Li ankaŭ plendis pri usondevenaj indianoj, kiuj vivis pro [[prostitucio]] de siaj ''"squaw"''-oj al la orserĉistoj.<ref>[http://www.canadianmysteries.ca/sites/klondike/context/4186en.html ''Superintendent C. Constantine to Commissioner L. Herchmer'', 5-an de januaro 1896]</ref> Samtempe estiĝis duobla moralo, ĉar tiuj viroj, kiuj utilis la servojn de indianinoj, malestimis la virojn, kiuj translokiĝis ĉe la indianoj, nomante ilin ''"squaw-viroj"''. Estis tia viro, [[George Carmack]], kiu estigis la plej grandan orimpetegon de Kanado. Ekde [[1880]] pli kaj pli da serĉistoj alvenis al Jukonio kaj la ĉilkotoj gajnis bone kiel portistoj. Helpis la fakto, ke kelkaj inter ili rapide lernis la anglan. Komence ili postulis 12 cendojn por unu [[funto]] da ekipaĵo transportota 40&nbsp;km trans la intermonton ĝis la lago [[Lindeman (lago)|Lindeman]]. Fine de la unua jaro de la impetego la postulo altiĝis jam je 38 cendoj, sed multe pli por grandaj varoj kiel [[forno]]j, [[piano]]j aŭ ligno. Kiel kristanoj ili ne devis labori dimanĉo, kaj tiel la orserĉistoj devis mem porti siajn pakaĵojn en tiu tago. La barbohavaj viroj (ili portis almenaŭ lipharojn) portis ĝis 200 funtoj, virinoj kaj junuloj ĝis 75 funtoj. La blankuloj rimarkis, ke ili ofte fiŝon kaj ŝajnis malpuraspektaj, ĉar ili uzis ŝmiraĵon el foka oleo kaj [[fulgo]] por protekti sin kontraŭ la suno kaj insektoj. Ĉar la nigra farbo similis al masko, la gubernisto de Alasko, [[Alfred P. Swineford]] tutsimple malpermesis uzi la ŝmiraĵon. Problemo estiĝis el la fakto, ke la indianoj kolektis orajn kar arĝentajn monerojn, kaj tiel cirkulis nesufiĉe da mono. Ili gajnis inter 4 kaj 8 dolaroj ĉiutage, blankuloj inter 6 kaj 10. Ankaŭ la virinoj bone gajnis, ĉar ili vendis [[ĉapelo]]jn, [[ganto]]jn kaj [[mukluk]]-ojn, speco de aparte varmaj [[boto]]j. Sed kiam la nombro de viroj sen pretendaĵoj kreskis en Jukonio, malplialtiĝis la [[salajro]]j. La indianoj, kiuj reprezentis 80% de la loĝantaro en [[Jukonio]] antaŭ [[1896]], estis nur iom pli ol 10% en [[1901]]. Iliaj infanoj estis akceptitaj nek en lernejoj de blankuloj, nek en malsanulejoj. En [[1886]] okazis la unua pli granda ortrovaĵo ĉe la [[Fortymile]] kaj centoj da viroj translokiĝis tien. La indianoj liveris fiŝojn, viandon kaj la vintre vivnecesajn peltojn. Ili ricevis interŝanĝe por ili altvalorajn vitrajn perlojn, metalaĵojn kaj alkoholaĵojn. Sed pro la homamaso sovaĝaj bestoj forlasis la lokon kaj la indianoj pli kaj pli dependiĝis. La blankuloj rapide eluzis la lignon por hejti la dometojn kaj la indianoj mortis pro malsanoj ĝis tiam nekonataj de ili. Ĉefo Isaako sukcesis konservi rompiĝeman pacon dum la jaroj de la orimpetego. Li gvidis la tribon ĝis [[1932]] kaj fariĝis honora membro de la ''Yukon Order of Pioneers (pionira ordeno de Jukonio)''. Printempe [[1897]] la indianoj setlis kvin kilometrojn rivermalsupre. Ekde majo [[1997]] la iama ejo estas protektita kaj ekis arkeologia esploro grava kaj por la indiana kulturo, kaj por la historio de la orimpetego. === Orserĉistoj === [[Dosiero:Klondike camp Yukon head.jpg|eta|maldekstra|240ra|Tendarejo ĉe la [[Jukono]]]] Jam delonge antaŭ la [[16-a de aŭgusto]] [[1896]], la komenco de la orimpetego, viroj serĉis oron en la regiono. Famoj aŭdiĝis jam en la [[1850-aj jaroj]] kaj en [[1864]] skribis dungito de la [[Kompanio de la Hudsona Golfo]], ke ekzistas oro grandkvante. Sed li ne pluesploris pri tiaj trovaĵoj. Unu el la unuaj orserĉistoj estis Leroy Napoleon McQuesten, kiu preferis la personan nomon ''"Jack" [ĝak]'', kaj kiun oni poste nomis la ''patron de la Jukono''. Jam en [[1872]] li serĉis ĉe la Jukono. Li devenis de novangla kamparana familio, kaj serĉis oron jam en [[1849]] en [[Kalifornio]], ĉeestis la Fraser-Canyon-orimpetegon kaj tiun de la [[Finlay (rivero)|Finlay]] en la nordo de [[Brita Kolumbio]]. Fine de aŭgusto [[1874]] Jack starigis komercejon ĉe ''Fort Reliance'', ĉ. 10&nbsp;km malsupre de la enfluejo de la Klondike. Dum kelka tempo li kaj liaj partneroj vivis de komerco kaj aĉetis grandan kvanton de peltoj. Tamen jam baldaŭ li serĉis denove en multaj lokoj kaj la riveroj ''Fortymiles'' (kvardek mejloj kaj ''Sixtymiles'' (sesdek mejloj) ricevis siajn nomojn rilate al la distanco de tiu ejo: Fortymiles situis rivermalsupre kaj Sixtymiles riversupre. Liaj partneroj estis Arthure Harper, nordirlandano, kiu elmigris kiel knabo en [[1832]] kaj kiu unua havis la ideon serĉi oron en la [[Roka Montaro]], kaj Alfred Mayo, vokita Al Mayo, cirkusakrobato el [[Kentucky]]. Kune ili venis en [[1873]] en la regionon kaj ĉiuj tri edziĝis al indianinoj. La edzino de McQuestens nomiĝis Satejdenalno Nagetah, sed li preferis nomi ŝin Katerina. Ŝi estis 24 jarojn pli juna ol sia edzo kaj apartenis al la tribo de la Kojukon-atapaskoj, verŝajne el [[Nulato]]. Ŝia patro estis ruso, ŝi kreskis en la misiejo Ikogmiut kaj parolis la atapaskan, la rusan kaj la anglan. La du aliaj virinoj nomiĝis Jenny Harper (Seentahna) kaj Margaret Mayo (Neehunilthnoh), kiu same havis rusan patron; la du virinoj estis kuzinoj. Kiam ili renkontis la virojn, kiuj estis 27, 38 kaj 39-jaraj, ĉiu el la tri estis nur 14-jara. Ankaŭ la patro de John Minook, tradukisto de McQuesten estis ruso.<ref>James A. McQuiston: ''Captain Jack McQuesten: Father of the Yukon'', Outskirts Press 2007, pp. 64</ref> Kvankam McQuesten traserĉintis la regionon ĉe la Klondike, li opiniis ke tie nenio troveblos inda je la peno. En [[1873]] li serĉis kelkajn 130&nbsp;km super la Klondike, ĉe la ''White River''. Tamen tiuj viroj jam kreis maldikan liverreton, kiu iam helpos la alvenontajn orserĉistojn. La unua, kies ortrovaĵoj estis rimarkitaj ankaŭ ekster la lando, estis George Holt. Li estis la unua, kiu malgraŭ la atentemo de la tlingitoj, ĉilkatoj kaj ĉilkotoj transiris la [[Ĉilkot-intermonto]]n, kaj sekvis aliaj viroj. Iuj inter ili travintris en [[Jukonio]] por ne transiri la intermonton, kiu poste estos konata kiel ''poor man's route (vojo de la malriĉuloj; ĉar ĝi estis pli pena, sed malpli multekosta)'' ĉiuprintempe. En [[1882]] ĉ. 50 blankuloj daŭre loĝis en la regiono, inter ili Joseph Ladue, konata kiel fondinto de Dawson. Lia grupo renkontiĝis McQuesten en Fort Reliance, kie jam certaj ke okazos nova impetego, ili elpensis leĝojn. Laŭ spertoj de aliaj orimpetegoj ili sciis, ke la grandeco de la pretendaĵoj kaj la proceduro estu fiksitaj de la registaro, por malhelpi perfortaĵojn. Sed tia ŝtata aŭtoritato ankoraŭ ne ekzistis en Jukonio. En [[1883]] venis la germano George Pilz el [[Juneau]], kie li jam trovis oron, traserĉis laŭdire la regiono de Klondike, sed trovis nenion altvaloran. Maje [[1886]] ankaŭ Peter Nelson, Dan Sprague, Joe Ladue kaj John Nelson serĉis proksime al la Klondike. Eble Henry Willet kaj Joe Wilson trovis oron, tamen se estas tiel, ilia trovaĵo restis sensekva. En [[1885]] troviĝis ĉe la rivero ''Stewart'' oro en valoro de kelkaj miloj da dolaroj, sed jam en [[1886]] la trovejoj estis denove forlastitoj kiam oni trovis oron ĉe la Fortymile. Tie laboris inter [[1887]] kaj [[1888]] inter 100 kaj 350 orserĉistoj, kiuj en [[1887]] elfosis oron valoran 100.000 dolarojn, sed sekvajare valoran nur 20.000. Inundo minacis la virojn somere. Fondiĝis la urbo Forty Mile, kiun ligis riverboato al Saint Michael ĉe la Norton Sound, kelkajn 2.500&nbsp;km malsupre la Jukono. En [[1892]] denove estis trovita oro en la Sixtymile-orkampo. [[Dosiero:George Dawson plaque.JPG|eta|Memorplato por [[George M. Dawson]], la [[geologio|geologo]], kiu mezuris la [[Jukono]]n kaj estis nomata la ''"patro de kanada [[antropologio]]"''.]] Jam somere [[1885]] evidentiĝis al McQuesten, ke por la komerckompanioj komerco kun la orserĉistoj baldaŭ estos pli grava ol la felkomerco kun la indianoj. Li vojaĝis al Sanfrancisko kaj konvinkis la direktorojn de la ''Alaska Commercial Company'' ŝanĝiĝi tiendirekten. Li revenis kun 50 tunoj da ekipaĵo por orserĉado al Fort Reliance, sed translokis sian komercejon jam en [[1886]] al Fort Nelson ĉe la Stewart. De tiam la komercejoj sekvis la ortrovaĵojn. Harry Madison kaj Howard Franklin, en [[1882]] partneroj de Ladue, malkovris en [[1886]] granda orkvanto ĉe la Jukono sed en usona teritorio. McQuesten tuj sekvis kun la komercejo de la rivero Stewart al la enfluejo de la Fortymile. Fortymile restis ĝis [[1896]] al plej grava komercejo en Jukonio kaj situanta en Kanado, ties unua daŭra setlejo en la nordokcidento. Vintre [[1886]]/[[1887]] restis tie ĉ. 500 viroj. Malgraŭ la trovaĵoj ne eblis paroli pri orimpeto. La unua provo porti la novaĵon al eksterlando fiaskis, kiam iu Williams mortis dum transiro de Ĉilkot-intermonto en januaro [[1887]]. Tamen George Dawson anoncis grandan estontecon al la regiono.<ref>George M. Dawson: ''Report on an Exploration in the Yukon District, NWT and Adjacent Northern Portion of British Columbia, 1887'', Montreal: Dawson Brothers 1888, 181-3, laŭ: [http://www.canadianmysteries.ca/sites/klondike/context/3323en.html Report on an Exploration ..., en: Who Discovered Klondike Gold]</ref> Jam en [[1894]] ĉ. mil orserĉistoj vivis en Jukonio, el kiuj ĉ. 250 travintris tie kaj la unuaj venigis siajn edzinojn. Printempe inspektoro Constantine kaj serĝento Brown estis senditaj de la registaro al Jukonio por kolekti impostojn. En [[1896]] D. W. Davis iĝis impostkolektisto. En tiu jaro la valoro de ĉiuj ortrovaĵoj sumiĝis je ĉ. 125.000 dolaroj. En la sekva jaro temis jam pri 250.000, en [[1896]] 300.000 dolaroj. Tiam 12 balenkaptistaj boatoj kaj la misiisto C. E. Whittaker de la ''Canadian Church Missionary Association'' estis ĉe la insulo [[Herschel (insulo)|Herschel]]. La balenkaptistoj forlasis la boatojn kaj preferis serĉi oron. Tio okazis dum pluraj sinsekvaj jaroj. == Historio == === Malkovro === [[Dosiero:Skookum Jim Mason.png|eta|maldekstra|altdekstre|Keish ([[Keish|Skookum Jim Mason]])]] [[Dosiero:Discovery Claim Bonanza Creek.jpg|eta|dekstra|''Discovery Claim'' (malkovra pretendaĵo) ĉe [[Bonanza Creek]], aŭgusto [[2009]].]] En aŭgusto [[1896]] tri homoj gvidataj de [[Keish]] ([[Skookum Jim Mason]]), indiano de la [[Tagiŝoj]] ([[unuaj nacioj]], iris norden, malsupren laŭ la [[Jukono]], serĉante sian fratinon [[Kate Carmack|Kate]] kaj ties edzon [[George Carmack]]. Inter la tri estis Skookum Jim, lia kuzo konata kiel [[Dawson Charlie]] (aŭ foje Tagiŝ-Charlie), kaj lia nevo Patsy Henderson. Post renkontiĝo kun George kaj Kate, kiu fiŝkaptadis [[salmo]]jn ĉe la enfluejo de la rivero [[Klondike]], ili renkontis Robert Henderson el [[Nov-Skotio|Nov-Skotlando]], kiu serĉadis [[oro]]n ĉe la rivero Indian, sude de la Klondike. Henderson rakontis al george Carmack, pri tio, kion li serĉis, sed ne volis, ke iuj ''"Siwashes"'', t.e. indianoj, estu apud li. La [[16-an de aŭgusto]] [[1896]] <ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.lib.washington.edu/specialcoll/exhibits/klondike/ |titolo=University of Washington Special Collections - Klondike Gold Rush |alirdato=2009-10-02 |arkivurl=https://www.webcitation.org/66ArFw2Ck?url=http://www.lib.washington.edu/specialcollections/collections/exhibits-portals |arkivdato=2012-03-15 }}</ref><ref>[http://www.pbs.org/opb/historydetectives/investigations/209_feature.html History Detectives . Investigations . Feature - Klondike Gold Rush]</ref> la grupo de Skookum malkovris multan oron en la [[Bonanza Creek]]. Ne certas, kiu fakte malkovris la oron, iuj diras ke estis Kate Carmack, dum aliaj mencias Skookum Jim. Oficiale, George Carmack estis la malkovrinto, ĉar la pretendaĵo estis enskribita al lia nomo. La aliaj konsentis pri tio, ĉar ili timis, ke pretendaĵo je la nomo de indiano ne estos agnoskita de aliaj orserĉistoj pro la tiama granda rasismo.<ref>Julie Cruikshank. ''Reading Voices. Oral and Written Interpretations of the Yukon's Past''. Vancouver & Toronto: Douglas & McIntyre, 1991, p. 124.</ref> === Komenco de la impetego === [[Dosiero:Miners register claims.jpg|eta|dekstra|[[Orserĉisto]]j atendantaj por registri siajn pretendaĵojn.]] La novaĵo disvastiĝis al aliaj tendaroj en la valo de la Jukono. La rivereto Bonanza, kie oni trovis la unuan oron, antaŭe nomiĝis ''Rabbit Creek'', sed pro la ortrovaĵo ĉiu nomis ĝin Bonanza. Ĉe la riveroj [[Eldorado (rivero)|Eldorado]] kaj [[Hunker (rivero)|Hunker]] rapide alvenis aliaj orserĉistoj, kiuj antaŭe laboris ĉe la riveroj [[Fortymile (rivero)|Fortymile]] kaj [[Stewart (rivero)|Stewart]]. La novaĵo alvenis al [[Usono]] julie [[1897]] ĉe la klimakso de serio de financaj skandaloj kaj bankbankrotoj en la [[1890-aj jaroj]]. La [[paniko de 1893|panikoj de 1893]] kaj [[paniko de 1896|1896]] skuegis la {{N|usona ekonomio}} kaj kaŭzis vastajn maldungojn. Multaj de tiuj, kiuj suferis de tiuj krizoj motiviĝis por serĉi riĉecon en la orkampoj. La unuaj sukcesaj ministoj alvenis al [[Sanfrancisko]], [[Kalifornio]], la [[15-an de julio]] kaj al [[Seattle (Vaŝingtonio)|Seattle]], [[Vaŝingtonio]], la [[17-an de julio]]. En [[1898]] la loĝantaro de la regiono de Klondike jam atingis 40.000 kaj tial minacis [[malsatego]]. Homoj el ĉiuj sociaj tavoloj kaj el ĉiuj regionoj - tiom foraj, kiom [[Novjorko]], [[Britujo]] kaj [[Aŭstralio]] - impetis al Jukonio. Granda parto inter ili estis instruistoj aŭ doktoroj, eĉ oficiroj forlasis belan profesian karieron por ekveturi. La plej multaj konsciis, ke la ŝanco trovi grandan orkvanton estis sufiĉe malalta aŭ eĉ tute ne ekzista, sed allogis ilin la [[aventuro]]. Almenaŭ duono de tiuj, kiuj alvenis en Dawson, eĉ neniam serĉis oron, sed alportis novajn entreprenojn al la regiono. La orimpetego grave kontribuis al la ekonomia evoluo de la regionoj de okcidenta Kanado, Alasko kaj la nordokcidenta Pacifiko. === Survoje === La plej multaj orserĉistoj alteriĝis ĉe la alaskaj havenurboj de [[Skagway]] kaj [[Dyea]]. De tie ili transiris la [[Ĉilkot-intermonto]]n aŭ piediris al la [[Blanka intermonto]] (''White Pass'') kaj de tie al la lago [[Lindeman (lago)|Lindeman]] aŭ [[Bennett (lago)|Bennett]]. La vojo tra la Blanka intermonto estis pli facila, kvankam pli longa, tamen tiu tra Ĉilkot-intermonto, pli mallonga, sed pli kruta, tamen estis la malpli multekosta kaj iĝis la pli populara kaj la plej uzata el ĉiuj vojoj. Por ricevi permeson transiri la limon al Kanado, ĉiu devis kunporti nutraĵojn por tuta jaro, t.e. ĉirkaŭ 500&nbsp;kg kaj aldone 500&nbsp;kg da materialo kaj necesaĵoj. Jen listo de sugestitaj eroj por la eniro en Kanadon:<ref name=Listo/> [[Dosiero:Miners climb Chilkoot.jpg|eta|dekstra|300ra|Vico de orserĉistoj grimpante la [[Ĉilkot-intermonto]]n]] [[Dosiero:ChilkootPass GoldenStairs.jpg|eta|dekstra|300ra|La oraj ŝtupoj ĉe la [[Ĉilkot-intermonto]]]] [[Dosiero:ChilkootPass Slope.jpg|eta|dekstra|300ra|Viroj suprengrimpantaj]] [[Dosiero:ChilkootPass BoundaryLine.jpg|eta|dekstra|300ra|La landlimo ĉe la [[Ĉilkot-intermonto]]]] [[Dosiero:ChilkootPass Supplies.jpg|eta|dekstra|300ra|Pakaĵoj atendantaj posedantojn]] * 150 funtoj da [[lardo]] * 400 funtoj da [[faruno]] * 25 funtoj da [[avenflokoj]] * 125 funtoj da [[fabo]]j * 10 funtoj da [[teo]] * 10 funtoj da [[kafo]] * 25 funtoj da [[sukero]] * 25 funtoj da sekigitaj [[terpomo]]j * 2 funtoj da sekigitaj [[cepo]]j * 15 funtoj da [[salo]] * 1 funto da [[pipro]] * 75 funtoj da [[sekigitaj fruktoj]] * 8 funto da [[bakpulvoro]] * 2 funtoj da [[natrio]] * 1/2 funto da forvaporiĝinta [[vinagro]] * 12 uncoj da kompaktigita [[supo]] * 1 skatolo da [[mustardo]] * stan[[alumeto]]j (por kvar viroj) * forno por kvar viroj * orpato por ĉiu * aro de granit[[sitelo]]j * larĝa sitelo * [[tranĉilo]], [[forko]], [[kulero]], [[taso]] kaj [[telero]] * [[pato]] * [[kafujo]] kaj [[teujo]] * [[akrigŝtono]] * [[ŝovelilo]] kaj du [[pikfosilo]]j * [[segilego]] * pakrubenoj * du [[hakilo]]j por kvar viroj kaj aldona tenilo * ses 200&nbsp;mm ''file'' kaj du ''taper file'' por unu grupo * [[tirtranĉilo]], [[manborilo]], [[rabotilo]] kaj [[martelo]] por unu grupo * 200 fut-longa 3/8 da colo dika ŝnurego * 8 funtoj da [[peĉo]] kaj 5 funtoj da [[stupo]] por kvar viroj * [[najlo]], po kvin funtoj de mezurantaj 6,8,10 kaj 12 ''penny'' (t.e. 51, 65, 76 kaj 83&nbsp;cm) por kvar viroj * [[tendo]], 10 x 12 futojn granda por kvar viroj * [[ŝtofo]] por vindaĵoj * du [[olekovrilo]]j por ĉiu boato * 5 jardoj da [[kontraŭmoskita reto]] por ĉiu viro * 3 tutoj da peza subvestaĵoj * 1 peza [[mantelo]] * 2 paroj da pezaj [[pantalono]]j * 1 peza gumita mantelo * 1 dekduo da pezaj lanaj [[ŝtrumpeto]]j * 1/2 dekduo da pezaj lanaj [[ganto]]j * 2 pezaj [[ĉemizo]]j * 2 paroj da pezaj [[gumboto]]j * 2 paroj da [[ŝuo]]j * 4 paroj da [[kovrilo]] (por du viroj) * 4 mantukoj * 2 paroj da [[supertuto]]j * 1 tuto da olevestaĵo * pluraj vestaĵoj someraj * malgranda aro da [[kuracilo]]j Sur la intermontoj atendis la orserĉistojn la [[Reĝa Kanada Rajda Polico|Nordokcidenta Rajda Polico]] sub komando de [[Sam Steele]] por pesi kaj kontroli la ekipaĵojn. Tiaj reguloj estis starigitaj pro spertoj de antaŭaj orimpetoj kaj por malhelpi malsategojn, kiuj okazis dum la du antaŭaj vintroj en Dawson. La kunporto de [[pafilo]]j, ĉefe [[pistolo]]j kaj [[revolvero]]j, estis malpermesita por malhelpi krimojn, kiuj okazis en Skagway kaj aliaj jukonaj havenoj, kaj ankaŭ ĉar la britaj kaj kanadaj aŭtoritatoj timis perfortan ŝtelon de la tuta regiono de la orkampoj fare de Usono.<ref>[[Pierre Berton]] – ''Klondike: The Last Great Gold Rush, 1896-1899'' Espn 0-385-65844-3 kaj aliaj eldonoj.</ref> Multaj el tiuj, kiuj ne povis pagi portistojn, devis ree kaj ree malsupren kaj suprengrimpi por transporti ĉiujn siajn pakaĵojn sur la monton. Ĉe la lagoj, kelkajn 40 ĝis 56&nbsp;km for de ilia alteriĝejo, la orserĉistoj konstruis boatojn por veturi dum la 800 aŭ pli da km ĝis Dawson, proksima al la orkampoj. Dum la vintro de [[1897]]/[[1898|98]] tendumis ĉe la lagoj ĉ. 10.000 homoj. Maje [[1898]] ĉ. 7.000 boatoj malsupreniris la riveron. Necesis ĉirkaŭ tri semajnoj kaj trapasi multajn rapidejojn kiel tiujn de ''Miles Canyon'', ''White Horse'', ''Five Fingers'' kaj ''The Rink''. Aliaj provis trairi Kanadon, sed multaj alvenis nur post unu aŭ du jaroj. La ministro pri internaj afaroj de Kanado, Clifford Sifton, diris en 1897 ke la penoj de tiaj vojaĝoj estis nepriskribeblaj. Tiom multaj ĉevaloj mortis ĉe la intermontoj, ke [[Jack London]] alinomigis la ''White Pass'' al ''Dead Horse Pass'' (intermonto de la mortintaj ĉevaloj). Tiuj, kiuj malsukcesis, faris tion ĉefe pro la intermontoj. Ĉe la plej krutaj ejoj oni fiksis ŝnuregojn. La [[3-an de aprilo]] [[1898]] [[lavango]] mortigis 63 virojn ĉe la Ĉilkot. Tiu, kiu ne plu havis monon, dungiĝis kiel portisto, kiel faris la najbaraj tribanoj, la stikinoj, ĉilkotoj kaj ĉilkatoj. La prezoj estis altaj, similaj al la riskoj kaj penoj. Alveninte en Dawson la plej multaj orserĉistoj konstatis, ke preskaŭ ĉiuj pretendaĵoj jam estis disdonitaj. La prezoj por ĉiaj varoj rapidege altiĝis. Multaj vendis la ekipaĵojn, kiujn ili tiom pene venigis al Dawson, kaj forlasis la urbon por hejmenvojaĝi. Aliaj dungiĝis kiel fosistoj aŭ proponis aliajn servojn al tiuj, kiuj estis bonŝancaj ricevi pretendaĵon. Entute la orserĉistoj elspezis 50 milionojn da dolaroj por alveni al Klondike, t.e. ĉirkaŭ la valoro de la oro, kiujn ili elportis el la unuaj kvin jaroj el la regiono. Ĉiujn urbojn laŭvoje al Klondike inundis la orserĉistoj, el kiuj multaj restis surloke. Tiel okazis al [[Seattle]], sed ankaŭ al [[Viktorio (Brita Kolumbio)|Viktorio]] kaj ĉefe [[Vankuvero (Brita Kolumbio)|Vankuvero]]. Aliflanke la sukcesintaj orserĉistoj revenis kun multe da oro, kiu helpis la lokan ekonomion. La havenoj profitis de la homamaso kaj la orserĉistoj pretis pagi preskaŭ ĉian prezon. En tiuj lokoj, kiuj prezentis funelon aŭ kudriltruon, multaj metiistoj kaj vendistoj setlis. Ili proponis ekipaĵojn, sed ankaŭ librojn kaj gvidlibrojn al Klondike, kiel ''Clements’ Guide to the Klondike'' (La gvidlibro de Clements al la Klondike; Los Angeles: B. R. Baumgardt and Co., [[1897]]). ''Cooper and Levy'' en Seattle kaj [[Levi Strauss & Co.]] en [[Sanfrancisko]] profitis la okazon.<ref name=Listo>Tipa ekipaĵlisto: [http://www.lib.washington.edu/specialcoll/exhibits/klondike/case4ex2.html Charles Henry Lugrin: ''Yukon Gold Fields'', Victoria: Colonist Printing and Publishing Co., 1897, S. 27] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090831054027/http://www.lib.washington.edu/specialcoll/exhibits/klondike/case4ex2.html |date=2009-08-31 }}.</ref> Ĉefe Skagway, de kie oni atingis la ''White Pass'', kaj Dyea, de kie la vojo iris al Ĉilkot-intermonto, la enirejoj de la ankoraŭ 1000&nbsp;km foraj orkampoj, kreskis rapide. Krom tiuj du ĉefaj vojoj tra la [[Ĉilkot-intermonto|Ĉilkot-]] kaj la [[Blanka intermonto]] ekzistis aliaj alvenvojoj. Iu sekvis la riveron [[Copper (rivero)|Copper]] aŭ la [[Teslin-vojo]]n laŭ la rivero [[Stikine (rivero)|Stikine]] kaj la lago [[Teslin (lago)|Teslin]]. Aliaj alvenis sur vojoj tutkanadaj el [[Edmonton]] kaj Ashcroft, nomitaj la ''vagonvojo de la boacoj''. Iuj preferis sekvi vojon laŭ la rivero [[Mackenzie (rivero)|Mackenzie]] norde de Edmonton kaj poste transiri la [[Mackenzie-montaro]]n en la nordokcidentaj teritorioj. Fine alia ĉefa vojo estis surmara kaj per [[vaporŝipo]]. Ĝi vojaĝis laŭ la marbordo de [[Brita Kolumbio]] ĝis la enfluejo de la [[Jukono]], vojo ĉirkaŭ 2.600&nbsp;km longa. En [[1897]] multaj orserĉistoj, kiuj alvenis tro malfrue estis kaptitaj de la glacioj ĉe [[Fort Jukono]] en [[Alasko]]. Tiu vojo tamen ebligis la malkovron de novaj ortrovejoj ĉe [[Nome (Alasko)|Nome]], [[Saint Michael (Alasko)|Saint Michael]] kaj [[Fairbanks (Alasko)|Fairbanks]]. Ĉirkaŭ 100.000 personoj partoprenis la alaskan orimpetegon, 30.000 el ili en la regiono de Dawson en [[1898]]. En [[1901]], tamen, dum la unua [[popolnombrado]] la loĝantaro jam malpligrandiĝis al 9.000. === Surloke === Kiam alvenis la plej multaj orserĉistoj en [[Dawson]], ĉiuj pretendaĵoj ([[angle]]: ''claim'') de la regiono, jam estis disdonitaj. Ili devis aŭ kontentiĝi pri pli fora pretendaĵo aŭ trovi alian manieron prilabori sian vivon. Joseph Ladue, reveninte de [[Novjorko]] al Jukonio en 1896 aŭdis pri la ortravaĵoj de [[George Carmack]], [[Keish|Skookum Jim]] kaj [[Dawson Charlie]], li haste aĉetis 160 akreojn da grundo ĉe la enfluejo de la [[Klondike]] kontraŭ 1.600 dolaroj. La [[1-an de septembro]] li translokigis sian segilejon de Sixtymile al Dawson kaj tiel kreis la unuan konstruaĵon de la estonta urbo. Aldoniĝis [[vendejo]] kaj unua [[drinkejo]] ([[angle]]: ''saloon''), la ''Pioniro''. William Ogilvie raportis, ke ĉiuj stratoj de Dawson estis paralela al la rivero, 66 futojn longaj kaj ortangule al la 50 futojn longaj terenoj, kiuj apartenis al Ladue. Li vendis ilin kontraŭ po 5.000 dolaroj. Ladue orname kaj flate priskribis la ortrovaĵojn de la proksima ĉirkaŭaĵo al la aĉetantoj, por ke kiel eble pli da orserĉisto restu proksime. En [[1897]] Ladue kaj Harper nomis la urbon laŭ [[George M. Dawson]], kiu esploris la regionon geologie. La [[14-an de julio]] [[1897]] Ladue estis unu el la riĉuloj, kiuj atingis Sanfranciskon, kaj la gazetoj nomis lin la urbestron de Dawson. Decembre li edziĝis al Anna Mason, filino de riĉulo. La intertempe de Ladue fondita novjorka ''Ladue Gold Mining & Development Co.'' valoris 5 milionojn da dolaroj. [[Dosiero:Nwmp_1900.jpg|eta|maldekstra|240ra|Policanoj de la [[Reĝa Kanada Rajda Polico]], [[Jukonio]], [[1900]].]] Dum la periodo de la orimpetego la [[Reĝa Kanada Rajda Polico]] sub komando de [[Charles Constantine]] kaj de ties tre konata posteulo, [[Sam Steele]], firme estris la agadojn de la orserĉistoj, ne nur ĉe la limtransirejoj kaj survoje, sed ankaŭ en la uro de Dawson. La ''Mounties'', kromnomo donita al la policanoj, estis respektataj kaj famiĝis pro sia kapablo estri la situacion. La unua virino de la rajda polico (dungita por zorgi pri malliberulinoj) estis Katherine Ryan, konata kiel ''Klondike Kate''. Ŝi ne nur obtenis tri pretendaĵojn en la regiono de Klondike, sed estis ankaŭ inspektoro de la minejoj kaj politikisto. Tiuepoke tiaj agadoj estis nekutimaj por virinoj, sed ŝia frapfrazo estis: ''"Mi ne estis farita por iri malantaŭen. Kiam mi faris unu paŝon antaŭen, mi devas pluiri antaŭen."''<ref>''« I wasn't built for going backwards. When I once step forward, I must go ahead »''</ref> Sed ankaŭ [[Kathleen E. Rockwell]], dancistino, kiu elmigris al Dawson por tie amuzi la orserĉistoj, estis nomita ''Klondike Kate''. === Minadtekniko === [[Dosiero:Klondike mining camp.jpg|eta|dekstra|240ra|Tipa orserĉado ĉe [[Klondike]].]] La procedo por trovi la oron estis unue tre simpla. La serĉistoj serĉis la oron en sablo kaj ŝtonoj de la riveroj. Ili uzis por tio [[pato]]jn, skutablojn kaj defluilojn, el kiuj oni forprenis permane oron en formo de pecetoj, sed pli ofte de pecetegoj. Pli profunde kuŝantan oron, ekz. en [[multjare frostiĝinta tero]], estis elĉerpita per same simpla procedo. Ekde [[1887]] oni bruligis fajrojn ĉe ''Forty Mile'' por malfrostigi la grundon. Poste la ministoj konstruis akvodefluilojn por ellavi la oron. Nur tiumomente, kiam la akvonivelo de la riveroj estis sufiĉe alta, kutime printempe, necesis havi multajn laboristojn. Fine oni konstruis akvolavujojn, kiuj tralavis grandajn kvantojn de ŝtonaĵoj, kaj oni konstruis orminejojn, sed tio ne eblis sen grandaj spertoj, maŝinoj kaj evidente pli da financoj. [[Dosiero:Dredge No-4 (1).JPG|eta|maldekstra|Fosilo ĉe [[Bonanza Creek]], apud [[Dawson]]]] Krom la pretendaĵo ([[angle]]: ''claim'') necesis konstruaĵoj, unue simplaj [[kabano]]j el arbotrunkoj. Aldone kreiĝis [[fervojo|fervojlinioj]], kiel la ''Klondike Mines Railway'' en [[1899]], kiu ligis Sulphur Springs al Dawson de [[1905]] al [[1913]], aŭ la ''White Pass and Yukon Railway'', kies societo estis fondita en [[1898]] en [[Londono]] kaj kies trajnoj ankoraŭ nun ligas Whitehorse al Skagway. === Medicinsistemo === Komence tute ne ekzistis medicinsistemo surloke. La pastro Robert Dickey el Skagway anoncis en la presbiterana gazeto ''The Westminister'', ke serĉatas [[flegistino]]j. La edzino de la generalguberniestro, Ishbel Aberdeen, trovis kvar virinojn, kiuj pretis provi la aventuron. Ili estis Rachel Hanna, Georgia Powell, Margaret Payson kaj Amy Scott. Ili forlasis [[Otavo (Ontario)|Otavo-n]] en aprilo 1898, akompanitaj de 200-vira trupo de la ''Yukon Field Force''. Restas al ni la taglibro de Georgia Powell. Alveninte al [[Vinipego (Manitobo)|Vinipego]] la virinoj ricevis de la [[Kompanio de la Hudsona Golfo]] ([[angle]]: ''Hudson’s Bay Company'') mantelon el [[lav-urso|lavurspelto]]. Survoje al la nordokcidento ili flegis ne nur la virojn de la trupo, sed alvenis ankaŭ multaj homoj el granda ĉirkaŭaĵo laŭ la vojo por esti flegitaj. Iom antaŭ ''Fort Selkirk'', la celo de la vojaĝo, ĉio estis lavita kaj purigita por montri bonan aspekton, sed la fortikaĵo estis preskaŭ senhoma, ĉar la plej multaj viroj jam foriris al Dawson. Tiel la trupo kaj la flegistinoj jam septembre pluvojaĝis tien kaj trovis flegejon plenplenan. == Kultura postefiko == [[Dosiero:Jack London`s cabin.JPG|eta|La kabano de [[Jack London]]]] Dum kelkaj jaroj [[Skagway]] en [[Alasko]] (la ĉefa havenurbo de [[Jukonio]]) kaj [[Dawson]] estis ero de la ''"Grand Tour"'' ([[france]]: ''granda rondvojaĝo''), ĉirkaŭmonda vojaĝo de riĉuloj akompanataj de amuzistoj kaj artistoj. Muzikistoj kaj aliaj artistoj kiel la fama [[Anna Pavlova]] veturis la longan vojon por viziti tiujn urbojn, kies stratoj estis ''orpavitaj''. Oni ja trovis en la minejoj, el kiuj venis la materialo por asfalti la stratojn, procente pli da oro ol en la ekspluatitaj koncesioj. Iom post iom la urbo ŝanĝiĝis. El nenio antaŭ la impetego, ĝi iĝis moderna urbo kun [[elektro]], [[telefono]] kaj [[kinejo]]. [[Drinkejo]]j, [[dancejo]]j kaj ludejoj estis malfermitaj - krom dimanĉe. Oni eĉ toleris [[prostitucio]]n. Pro loĝantaro de 30.000 ĝi estis dummomente la plej granda komunumo norde de [[Seattle]] kaj okcidente de [[Winnipeg]]. La minejoj de la Klondike daŭre estas ekspluatataj nuntempe, kvankam la plej multaj ordeponoj jam estis malplenigitaj komence de la 19-a jarcento, kiam industriaj metodoj anstataŭigis individuajn orserĉistojn. === Verkistoj en Klondike === [[Dosiero:Cabin of Robert Service.JPG|eta|maldekstra|La kabano de [[Robert W. Service|Robert Service]]]] Inter la partoprenantoj de la Klondike-orimpetego troviĝis ankaŭ la verkisto [[Jack London]], kies verkoj ''[[White Fang (libro)|White Fang]]'' (''Blanka Kaniko'' aŭ Luposango), ''[[The Call of the Wild (libro)|The Call of the Wild]]'' (''La Voko de la sovaĝo''), ''Smoke Bellew'' (...) kaj ''To Build a Fire'' (Konstrui fajron)<ref>en.wikisource.org: [http://en.wikisource.org/wiki/To_Build_a_Fire To Build a Fire] (angle)</ref> fontis el liaj propraj spertoj kaj tiuj de ''„Swiftwater“ Bill Gates''. La unua parto de la romano ''Burning Daylight'' (...) eldonita en [[1910]] temas nur pri la orimpetego. Poste okazis adaptigo al filmo, kiel ''Luposango'' en [[1991]]. La kabanoj de Jack London kaj de [[Robert W. Service]] daŭre staras en Dawson. Unu el la plej disvastiĝintaj rakontoj de la orimpetego estas ''Klondike'' de [[Pierre Berton]], kiu aperis en [[Usono]] sub la titolo ''The Klondike Fever'' (La Klondike-febro). Berton kreskis en Jukonio kaj priskribis detale la eventoj ĉe Dawson ĝis ĉirkaŭ la jaro [[1904]]. Lia patrino, Laura Berton verkis ''I Married The Klondike'' (Mi edziniĝis al la Klondike), kie ŝi priskribis siajn proprajn spertojn. === Filmoj === Ne nur en literaturo, sed ankaŭ en filmoj la Klondike-impetego lasis spurojn. La [[muta filmo]] ''[[The Gold Rush]]'' (La orimpetego) de [[Charlie Chaplin]] el la jaro [[1925]] kaj ''The Trail of '98'' de [[1928]] montris bildojn pri la malfacile imagebla afero. Same pri la filmo ''Klondike Annie'' de [[Mae West]] el la jaro [[1936]]. En [[1957]] la [[National Film Board of Canada]] premiis dokumentarion nomitan ''City of Gold'' (La orurbo), prezentita de Pierre Berton. La usona ekvivalento estas ''The Far Country'' (La fora lando) kun [[James Stewart]] kiel ĉefrolulo. === Bildstrioj === Famiĝis la Klondike-orimpetego interalie pro la [[Disney]]-[[komikso]]j kaj ties riĉegulo ''Scrooge McDuck''. Unue la Klondike estis citita kiel fonto de la riĉeco de McDuck en la rakonto ''Only a poor old man (Nur malriĉa maljunulo)'' de [[Carl Barks]] en [[1951]]. Unu jaron poste aperis ''Back to the Klondike (Reen al Klondike)'', kie la maljanulo rakontas pri sia vivo kiel sukcesa orserĉisto. Sekve diversaj desegnistoj kiel [[Tony Strobl]] kaj [[Romano Scarpa]] desegnis bildojn pri la Klondike-periodo de McDuck. En la McDuck-biografio de [[Don Rosa]] ''The Life and Times of Scrooge McDuck (Vivo kaj epokoj de Scrooge McDuck'' la ĉapitro pri Klondike montras la plej gravan parton de la vivo de McDuck. Rosa klopodis - kiel eble plej multe - pri historia vero. La en [[1995]] aperinta aldona ĉapitro ''Hearts of the Yukon (Koroj de la Jukono)'' estis mendita okaze de la centjariĝo de la orimpetego. === Festoj === Kvankam la plej multaj estis nur puŝitaj de aventuro kaj avido, orserĉistoj estas ĝenerale admirataj. Tiel en [[Edmonton]] oni daŭre festas la Klondike-tagon (''Klondike Day''), ĉar de tie ĉ. 1.600, el kiuj alvenis nur ĉiu 10-a, tiel nomataj ''Overlanders (tralandistoj)'' ekvojaĝis al nordo.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.klondiketrail.ca/chalmersprint.htm |titolo=Chalmers Trail |alirdato=2009-10-05 |arkivurl=https://archive.li/20081221233142/http://www.klondiketrail.ca/chalmersprint.htm |arkivdato=2008-12-21 }}</ref> === Radio === Policoj, kiel la posta [[Reĝa Kanada Rajda Polico]] gajnis aparte pozitivan bildon, pro sia sukcesa kontrolo, kanaligo kaj malarmigo de usonaj krimuloj. Radioelsendoj kiel ''[[Challenge of the Yukon]]'' subtenis tion. == Referencoj == {{Referencoj}} === Literaturo === * Frances Backhouse: ''Women of the Klondike (La virinoj de Klondike)''. Whitecap Books, Vancouver [[1995]], ISBN 978-1-55110-375-4. ([[angle]]) * Pierre Berton: ''Klondike. The Last Great Gold Rush, 1896–1899 (Klondike. La lasta orimpetego, 1896-1899''. Rev. ed., Anchor Canada, Toronto [[2001]], ISBN 978-0-385-65844-7. ([[angle]]) * William R. Hunt: ''Klondike. Die Wilden Jahre in Alaska (Klondike. La sovaĝaj jaroj en Alasko)''. Econ Verlag, München 1982, ISBN 978-3-430-14904-4. ([[germane]]) * Melanie J. Mayer: ''Klondike Women. True Tales of the 1897–1898 Gold Rush (Virinoj de Klondike. Veraj rakontoj de la orimpetego de 1897-1898''. Swallow Press/Ohio University Press, Athens (Ohio) [[1989]], ISBN 978-0-8040-0926-3. ([[angle]]) * Lael Morgan, Christine Ummel: ''Good Time Girls Of the Alaska-Yukon Gold Rush (Bontempaj knabinoj de la Alaska-Jukona orimpetego)'', [[1999]] * David Wharton: ''The Alaska Gold Rush (La alaska orimpetego)''. Indiana University Press, Bloomington [[1972]], ISBN 978-0-253-10061-0. ([[angle]]) == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|commons=Klondike Gold Rush}} {{Portalo Minado}} * [[Alasko (romano)|Alasko]], historia romano de [[James A. Michener]]. == Eksteraj ligiloj == * [http://tc.gov.yk.ca/archives/klondike/ TTT-ejo de la arkivoj de la orimpetego] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110725164451/http://tc.gov.yk.ca/archives/klondike/ |date=2011-07-25 }} * [http://www.lib.washington.edu/specialcoll/exhibits/klondike/ University of Washington Libraries: virtuala ekspozicio pri la orimpetego de Klondike]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120309000528/http://www.lib.washington.edu/specialcollections/collections/exhibits-portals |date=2012-03-09 }} * [http://www.mfilms.com/index.php?page_id=21 Klondike: The Quest for Gold (dokumentario)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101118062736/http://www.mfilms.com/index.php?page_id=21 |date=2010-11-18 }} * [http://www.whitepinepictures.com/seeds/ii/14/sidebar.html Virinoj de la Klondike] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090208170455/http://whitepinepictures.com/seeds/ii/14/sidebar.html |date=2009-02-08 }} * [http://www.pc.gc.ca/lhn-nhs/yt/klondike/index_e.asp National Historic Sites of Canada in the Klondike, Parks Canada] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071115081018/http://www.pc.gc.ca/lhn-nhs/yt/klondike/index_e.asp |date=2007-11-15 }} {{ADLS|2009|42}} <!-- ĝis 43 --> [[Kategorio:Jukonio]] [[Kategorio:Historio de Alasko]] [[Kategorio:Minado]] [[Kategorio:19-a jarcento]] gnlprm1b0fsh94t8a1tfu63oqa3k640 0 302275 9480607 8634201 2026-09-22T22:49:14Z 94jahdielisaac 263830 9480607 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | nomo=Cananea | lando=Meksiko | statuso=Komunumo | flago= | | blazono=Escudo_de_Cananea, Sonora.png| | devizo= | patrono= | mapo2 ={{Situo sur mapo|Meksiko |Teksto = Situo de {{PAĜNOMO}} en |Lat-dir = N | Lon-dir = U |Lat-g = 30 | Lat-m = 59| Lat-s =00 |Lon-g = 110 | Lon-m = 18 | Lon-s =00 |floso=center |Larĝo=300 }} | bildo=019 Esperanto Sonora.PNG | longitudo-gradoj=110 | longitudo-minutoj=18 | longitudo-sekundoj= | longitudo-direkto= U | latitudo-gradoj=30 | latitudo-minutoj=59 | latitudo-direkto= N | montrukoordinatojn = entekste | ŝtato=Sonora | regiono= | distrikto= | provinco= | departemento= | arondismento= | distriktaro= | kantono= | distrikto= | fondo=1901 | registaro= | estro=Jesús R. Moreno García (2012-14) | alto= 1600 | areo= 3041,7 | loĝ=32157 | dens= | HDI= | interkom= | ĝemel= | horzono=UTC -7 | pk=84620 - 84635 | tel=645 | aŭto= | kodo=26 019 | laŭ=[[INEGI]] | TTTejo=www.cananea.gob.mx | }} '''Cananea''' estas unu el la 72 komunumoj de la [[Meksiko|meksika]] subŝtato [[Sonora]], kiu estas la dua plej granda subŝtato de Meksiko kaj situas en la plej norda parto, kiu limas al [[Usono]]. La ĉefurbo de la komunumo estas Cananea. La kodnumero de la komunumo laŭ la [[INEGI]], do laŭ la nacia geografia instituto estas 26019. Temas pri mineja urbo kiu situas en la plej nordorienta parto de Sonora tuj ĉe la landlimo al [[Usono]]. En Cananea troviĝas plej gravaj meksikaj minentreprenoj. == Deveno de la nomo == La nomo venas de la [[pima lingvo]] kaj ĝi signifas "viando de ĉevalo". == Geografio == La komunumo havis en 2010 (lasta popolnombrado de la [[INEGI]]) 32936 loĝantojn. El tiuj estis 16415 viroj kaj 16521 virinoj. La komunumo havas surfacon de 3041,7&nbsp;km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1600 metroj super la marnivelo. == Klimato == En la komunumo jare falas averaĝe 545&nbsp;mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas {{GdC|15}}. == Sociogeografio == En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 21383 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 21048 scipovis legi kaj skribi kaj 328 personoj estis analfabetoj. Do 1,53 % de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj. En la jaro 2000 en la komunumo vivis 28321 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 108 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,38 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon. Fontoj: Statistikoj de la [[INEGI]]: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado). == Historio == === Origino === En la 17-jarcento sur la teritorio de Cananea vivis la tribo la [[pimoj]]. La unuaj registroj pri minlaboroj okazas nur post la jaro 1765. Oni provis en tiu jaro instali minejon, sed oni malsukcesis, ĉar la lokaj indiĝenoj tion malpermesis, speciale la apaĉoj. Oni plurfoje provis konstrui minejon kaj nur meze de la 19a jarcento oni sukcesis. [[Ignacio Pesqueira|Gral. Pesqueira]] konstruis la fortikaĵon de San Pedro kaj la tieaj soldatoj protektis la minejon. En [[1899]] oni formis la unuan minentreprenon, la "Compañía Minera de Cananea" kaj ĝin posedis [[Hilario Santiago Gabilondo]]. La entreprenon formis la minejoj: "Juárez", "Que Esperanzas", "La Quintera", "Elenita" kaj "Alfredeña". Je la [[30-a de septembro]] [[1899]] fondiĝis la entrepreno "The Cananea Consolidated Copper Company, S.A." fare de [[William Cornell Greene]] kaj ĝi fariĝis la bazo de la sukceso de Cananea. Cananea fariĝis komunumo je la 31-a de oktobro 1901 kaj je la [[8-a de novembro]] de [[1901]] Cananea fariĝis la ĉefurbo de la komunumo. En [[1937]] de la komunumo sendependiĝis la vilaĝo de Naco, kiu poste fariĝis la komunumo [[Naco (komunumo)|Naco]]. === La striko de Cananea === [[Dosiero:Cananea.jpg|maldekstra|eta|300px|Demonstracio de minlaboristoj el Cananea.]] En la jaro [[1906]] okazis la striko de Cananea. Temas pri unu el la plej gravaj strikoj en la historio de Meksiko. Laboristoj de la entrepreno "Cananea Consolidated Copper Company" postulis pli altajn salajrojn kaj pli bonajn kondiĉojn de la eksterlandaj posedantoj. Kelkaj diras ke pro tio Cananea estis la lulilo de la [[Meksika revolucio]]. La laboristoj tamen ne sukcesis ĉar oni perforte devigis la laboristojn reveni al siaj laborlokoj. Ankaŭ estis mortintoj kaj vunditoj. === Aktuale === Hodiaŭ Cananea daŭre estas unu el la ĉefaj minejaj centroj de Meksiko kaj oni produktas tie grandajn kvantojn de [[kupro]]. Tamen la laborlokoj ne kreskis tiom rapide kiom la laborserĉantoj kaj pro tio ekzistas migrado al aliaj proksimaj urboj kaj al la najbaro en la nordo, do al [[Usono]]. == Ĝemelurboj == * {{Flago|Usono}} [[Sierra Vista]], [[Usono]] * {{Flago|Germanio}} [[Radebeul]], [[Germanio]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/sonora/municipios/26019a.htm Cananea] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070403011708/http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/sonora/municipios/26019a.htm |date=2007-04-03 }} en ''Enciclopedia de los Municipios de México'' ({{es}}) [[Kategorio:Komunumoj de Sonora]] o8xr52wiwf0zt9iqagbuqjzl1oug726 14 313978 9480666 6904378 2026-09-23T05:34:47Z RG72 11847 9480666 wikitext text/x-wiki {{Commonscat linio}} [[Kategorio:Sanktuloj laŭ landoj]] [[Kategorio:Rusiaj religiuloj|Sanktuloj]] 002abviwumhcgtmkdhmck1mar88omij 0 327501 9480690 7933595 2026-09-23T06:38:10Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480690 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Kick checking diagram.svg|eta|175px|Absorbo de [[ĉirkaŭira piedbato|ĉirkaŭira]] [[malalta piedbato]] (''low kick'') en [[burma bokso]].]] En [[bokso]] kaj aliaj [[luktosporto]]j, la '''absorbo de bato''' estas agado defenda kiu konsistas je akompani la baton de kontraŭulo por nuligi la efekton de tiu ĉi bato. Kelkaj sportuloj uzas tiu ĉi defendan sistemon por [[kontraŭatako (luktosporto)|kontraŭataki]] efike post logi atakon de kontraŭulo. Absorbi baton estas diferenca disde ricevi baton. <gallery> Image:bloc_épaule1.jpg|''Absorbo de [[rekta pugnobato al granda kuro]]<!-- longa de la brako posta per elklino de la trunko returne (tio estas nekomprenebla)-->'' Image:Contre_plongeant_lethwei.jpg|''Absorbo de [[malalta piedbato]] (''low kick'') <!--asociita al [[kontraŭbato (luktosportoj)|kontraŭ]] en submerganta rekta (tio estas nekomprenebla)-->'' </gallery> == Fontoj == * Georges Blanchet, ''Boxe et sports de combat en éducation physique'', Ed. Chiron, Paris, 1947 * Alain Delmas, 1. ''Lexique de la boxe et des autres boxes'' (Document fédéral de formation d’entraîneur), Aix-en-Provence, 1981-2005 - 2. ''Lexique de combatique'' (Document fédéral de formation d’entraîneur), Toulouse, 1975-1980. * [[Jack Dempsey]], ''Championship fighting'', Ed. Jack Cuddy, 1950 * Gabrielle & Roland Habersetzer, ''Encyclopédie des arts martiaŭ de l'Extrême-Orient'', Ed. Amphora, Paris, 2000 * Louis Lerda, J.C. Casteyre, ''Sachons boxer'', Ed. Vigot, Paris, 1944 * Marcel Petit, ''Boxe: technique et entraînement'', Paris, Ed. Amphora, Paris, 1972 == Vidu ankaŭ == * [[Aktiva defendo]] == Eksteraj ligiloj == * {{fr}} [http://www.wka-france.fr Anteno WKA-Francujo] - Leksikono de la ''[[boxe pieds-poings|boxes pieds-poings]]'' (Rubriko "Formations", onglet "Ceinture noire") * {{fr}} [http://www.netboxe.com/rep1/lexique.php Leksikono de Netboxe.com] * {{fr}} [http://www.netboxe.com/rep1/pratique.php Praktikaj folioj de Netboxe.com] * {{en}} [http://www.boxrec.com/media/index.php/Main_Page BoxRec Boxing Encyclopaedia] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120729120642/http://boxrec.com/media/index.php/Main_Page |date=2012-07-29 }} [[Kategorio:Defendoteknikoj]] 1h965o3yc9psjabtpzkqohq5h6mcwsd 0 335287 9480656 9439985 2026-09-23T04:32:09Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480656 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = 596 ''Scheila'' |Kategorio = asteroido |Numero = |Bildo = |Bildo_priskribo = |Dato_de_malkovro = {{dato|21|februaro|1906}} |Malkovrinto = [[August Kopff]] |Loko_de_malkovro = [[Hejdelbergo]] |Oficiala_nomo = 596 Scheila |Aliaj_nomoj = '''1906 UA'''; 1949 WT |Granda_duonakso = 437,723 [[1 E9 m|Gm]] (2,926 [[Astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 365,168 Gm (2,441 AU) |Apoapsido = 510,278 Gm (3,411 AU) |Discentreco = 0,166 |Periodo = 1 828,695 [[tago]]j (5,005 [[jaro]]j) |Cirkulrapido = 17,41 km/s |Klinangulo = 14,669° |Meza_anomaliangulo = 233,837° |Longitudo_de_suprenira_nodo = 70,736° |Argumento_de_periapsido = 176,488° |Naturaj_satelitoj = |Diametro = 113,34 km |Dimensioj = |Denso = <!--2 000 kg/m³ ?--> |Maso = <!-- × 10¹⁸ kg--> |Falakcelo = |Liberiga_rapido = |Rotacia_periodo = 0,6603 [[tago]] (15,848 [[horo]]j) |Aksa_kliniteco = |Albedo_geom = 0,0379 |Temperaturo = <!--[[Kelvino|K]]--> |Temperaturo_maks = |Absoluta_magnitudo = 8,9 |Spektroklaso = PCD |Videbla_magnitudo_min = |Videbla_magnitudo_maks = |Angula_diametro_min = |Angula_diametro_maks = }} :''Ne konfuzu kun la hela, mezgranda [[30211 Sheilah]].'' '''596 ''Scheila''''' estas granda, malhela [[asteroido]] de la ĉefa [[asteroida zono]]. == Malkovro == Ĝi estis malkovrita de la [[Germanio|germana]] [[astronomo]] [[August Kopff]] elde la [[Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl]] la {{daton|21|februaro|1906}}. == Nomo == Ĝi ricevis la nomon ''Scheila,'' tiu de [[Britio|brita]] lernantino de la [[Universitato de Hajdelbergo]], amikino de August Kopff. Oni ne konfuzu 596 Scheila kun [[30211 Sheilah]]. == Kometaspekta aktiveco == [[Dosiero:596 Scheila, 5 minute exposure, Dec. 12, 2010.jpg|eta|maldekstra|210px|596 Scheila ĉirkaŭata de polva "hararo"<br />(fotita {{daton|12|decembro|2010}} fare de [[:en:User:Kheider|Kevin Heider]])]] La {{daton|12|decembro|2010}}, la [[Usono|usona]] [[astronomo]] [[Steve Larson (astronomo)|Steve Larson]] konstatis la ĉeeston de polva [[hararo (kometo)|hararo]] ĉirkaŭ 596 Scheila. Ekzameno de antaŭaj fotografioj montris ke la polva elĵeto komencis la {{daton|3|decembro|2010}}. [[Spektroskopio|Spektroskopia]] observo indikas malĉeeston de [[gaso]]: prefere ol [[kometo|kometa]] aktiveco, tiu fenomeno povus esti estigita de la alfrapo de [[meteoroido]] de ĉirkaŭ 35 m kun relativa rapideco de ĉ. 5&nbsp;km/s. En [[2010]] jam estis observita per la [[kosmoteleskopo Hubble]] la kometaspektan objekton [[P/2010 A2|P/2010 A₂]], rezultanta de asteroida [[kolizio]]. Objekto de la grando de 596 Scheila povas suferi po unu alfrapon de objekto de diametro 10-100 metroj ĉiuj 5 jaroj. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|596-scheila-a906-dl}} * {{en}} [http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/mbc.html ''The Active Asteroids'' (Aktivaj asteroidoj) de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101216172904/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/mbc.html |date=2010-12-16 }} * {{fr}} [http://www.futura-sciences.com/fr/news/t/astronomie/d/scheila-lasteroide-devenu-comete_26622/ ''Scheila, l'astéroïde devenu comète !'' (''Scheila'', asteroido iĝinta kometo !)][http://www.futura-sciences.com/ el Futura Sciences] * {{fr}} [http://www.cieletespace.fr/node/7198 ''Scheila frappé par un astéroïde'' (''Scheila'' alfrapita de asteroido'')] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110817061825/http://www.cieletespace.fr/node/7198 |date=2011-08-17 }}[http://www.cieletespace.fr/ el Ciel et Espace] * {{it}} [http://www.astronomia-euganea.it/drupal/articoli/596-scheila-attivit%C3%A0 ''596 Scheila in attività'' (596 ''Scheila'' en aktiveco'') el "Associazione Astronomica Euganea"] {{Sinsekvo |antaŭ = [[595 Poliksena]] |dosiero = |post = ''[[597 Bandusia]]'' |titolo = [[Listo de asteroidoj (1–1000)#551–600|Listo de asteroidoj (1 - 1000)]] |periodo = '''596 ''Scheila''''' }} {{DEFAŬLTORDIGO:Scheila}} [[Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono]] [[Kategorio:Malkovrita de August Kopff]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1906]] 1mv7lrqntk38ogf8ykz6zp5ruwlmczv 0 374010 9480594 9357557 2026-09-22T22:29:05Z Heitor100YT 220100 Removido o Mapa de Pérola d'Oeste Fora da Predefinição da Página. 9480594 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=BR}} '''Pérola d'Oeste''' estas municipo de la [[brazilo|brazila]] subŝtato [[Paranao]], kiu taksis 6.764 loĝantojn en [[2010]] <ref name="ibge-loĝ">{{citaĵo el la reto|url=http://www.censo2010.ibge.gov.br/|titolo=Censo 2010|jaro=2010|alirdato=26 de aŭgusto 2011|formato=HTML|aŭtoro=IBGE|arkivurl=https://web.archive.org/web/20101126040344/http://www.censo2010.ibge.gov.br/|arkivdato=2010-11-26}}</ref>. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}} * [[Municipoj de Paranao]] == Eksteraj ligiloj == * {{pt}} [http://www.peroladoeste.pr.gov.br/ Oficiala paĝo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140714185042/http://www.peroladoeste.pr.gov.br/ |date=2014-07-14 }} * {{pt}} [http://www.ampr.org.br/ Asocio de Municipoj de Paranao] {{Ĝermo|Brazilo}} {{Koord|-25.823889|-53.74|formato=gms|montru=titolo}} [[Kategorio:Municipoj de Paranao]] 6w69m01w9s6dfbb296bd73mgydria2k 0 374031 9480544 9358849 2026-09-22T21:26:50Z Heitor100YT 220100 Removido o Mapa de Rio Bonito do Iguaçu Fora da Predefinição da Página. 9480544 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=BR}}'''Rio Bonito do Iguaçu''' estas municipo de la [[brazilo|brazila]] subŝtato [[Paranao]], kiu taksis 13.660 loĝantojn en [[2010]] <ref name="ibge-loĝ">{{citaĵo el la reto|url=http://www.censo2010.ibge.gov.br/|titolo=Censo 2010|jaro=2010|alirdato=26 de aŭgusto 2011|formato=HTML|aŭtoro=IBGE|arkivurl=https://web.archive.org/web/20101126040344/http://www.censo2010.ibge.gov.br/|arkivdato=2010-11-26}}</ref>. == Etimologio == ''Rio Bonito'' signifas ''belega riveron'' kaj ''Iguaçu'' in [[Tupia lingvo|Tupi]] signifas ''granda akvo: ''y'' (akvo) kaj ''gûasu'' (''granda'') <ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.fflch.usp.br/dlcv/tupi/vocabulario.htm |titolo=''La nomo de Rio Bonito'' |alirdato=2013-06-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20120809053512/http://www.fflch.usp.br/dlcv/tupi/vocabulario.htm |arkivdato=2012-08-09 }}</ref>. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}} * [[Municipoj de Paranao]] == Eksteraj ligiloj == * {{pt}} [http://www.riobonitodoiguacu.pr.gov.br/ Oficiala paĝo]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{pt}} [http://www.ampr.org.br/ Asocio de Municipoj de Paranao] * {{pt}} [http://www.portalcantu.com.br/rio-bonito-do-iguacu Novaĵoj Rio Bonito do Iguaçu] {{Ĝermo|Brazilo}} {{Koord|-25.490833|-52.525833|formato=gms|montru=titolo}} [[Kategorio:Municipoj de Paranao]] 3c2jh9lged960pozxfa64305aydcj4q 0 379467 9480751 8918005 2026-09-23T11:48:08Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480751 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|arbaro |kategorio=ekoregiono |regiono-ISO=US |dosiero priskribo=Slajd-Monto kaj ĉirkaŭantaj pintoj en [[Katskil-Montaro]] |mapo=Allegheny Highlands forests map.svg |mapo priskribo=Situo de la ekoregiono. |libera = 198 |libera tipo = Birdospecioj |libera referenco nomo = Atlas |libera1 = 58 |libera1 tipo = Mamulspecioj |libera1 referenco nomo = Atlas |areo = 116400 |lando = Usono |regiono = Nov-Jorkio |regiono1 = Pensilvanio |regiono2 = Ohio |regiono tipo = Federaciaj ŝtatoj }} La '''alegan-altaĵaj arbaroj''' estas tersupraĵa [[ekoregiono]] el la orient-nordamerika [[ekoprovinco]] de la [[Nearktiso|nearktisa]] [[ekozono]] laŭ la [[tipologio]] de la [[Monda Natur-Fonduso]] (WWF). [[Biomo|Biome]] la ekoregiono apartenas al [[mezvarmaj foliaj kaj miksaj arbaroj]] de [[Kanado]] kaj [[Usono]]. == Priskribo == [[Dosiero:Platte Clove.jpg|eta|maldekstra|220px|Platte Clove en Katskil-Montaro.]] La ekoregiono konsistas el kvar apartaj blokoj de miksa arbaro ĉirkaŭitaj de malsupraj kuŝantaj areoj de foliarbaro jene : la Norda [[Alegana Altebenaĵo]] en [[Nov-Jorkio]] kaj [[Pensilvanio]] inkluzive de la areoj de [[Katskil-Montaro]], Pokonoj, [[Fingraj Lagoj]] kaj Franca Rivero (French Creek); areoj de norda kaj centraj [[Apalaĉaj Montoj]]; okcidenta Alegana Altebenaĵo en okcidenta Pensilvanio kaj [[Ohio]]; kaj la altebenaĵo ĉirkaŭ [[Eria Lago]] kaj [[Ontario (lago)|Ontaria Lago]]. == Klimato == La ekoregiono havas humidan kontinentan [[klimato]]n kun varmaj ĝis varmegaj [[somero]]j. == Flaŭro == La plej granda parto de tiu arbaro estis [[Senarbarigo|senarbarigita]] en la malfrua 19-a kaj frua 20-a jarcentoj. Kvankam ĉiuj individuaj arbospecioj daŭre restas, iliaj kvantoj kaj distribuado estas radikale diferencaj de la origina situacio de la arbaro. La Fingraj Lagoj-areo havas precipe riĉan miksaĵon de [[duonarbaro]], dum la [[Pino|pinaroj]] en Pokonoj estas unika [[biotopo]] <ref>Allegheny Highlands forests</ref>. La altaĵaj foliarbaroj inkludas ruĝan [[acero]]n (''Acer rubrum''), [[Grandfolia fago|grandfolian fagon]] (''Fagus grandifolia''), [[Malfrua prunuso|malfruan prunuson]] (''Prunus serotina''), kaj nigran [[betulo]]n (''Betula lenta'') <ref>{{en}} [[Usona Arbaragentejo]] 2007 : [http://www.fs.usda.gov/wps/portal/fsinternet/!ut/p/c5/04_SB8K8xLLM9MSSzPy8xBz9CP0os3gjAwhwtDDw9_AI8zPwhQoY6IeDdGCqCPOBqwDLG-AAjgb6fh75uan6BdnZaY6OiooA1tkqlQ!!/dl3/d3/L2dJQSEvUUt3QS9ZQnZ3LzZfMjAwMDAwMDBBODBPSEhWTjBNMDAwMDAwMDA!/?ss=110919&navtype=forestBean&navid=091000000000000&pnavid=null&cid=null&ttype=main&pname=Allegheny%20National%20Forest%20-%20Home Allegheny National Forest Final Environmental Impact Statement, march, 3–77 to 3–86] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110816160834/http://www.fs.usda.gov/wps/portal/fsinternet/!ut/p/c5/04_SB8K8xLLM9MSSzPy8xBz9CP0os3gjAwhwtDDw9_AI8zPwhQoY6IeDdGCqCPOBqwDLG-AAjgb6fh75uan6BdnZaY6OiooA1tkqlQ!!/dl3/d3/L2dJQSEvUUt3QS9ZQnZ3LzZfMjAwMDAwMDBBODBPSEhWTjBNMDAwMDAwMDA!/?ss=110919&navtype=forestBean&navid=091000000000000&pnavid=null&cid=null&ttype=main&pname=Allegheny%20National%20Forest%20-%20Home |date=2011-08-16 }}</ref>. Aleganaj foliarbaroj konsistas el malfrua prunuso, blanka [[frakseno]] (''Fraxinus americana''), kaj [[tulipa liriodendro]] (''Liriodendron tulipifera''). Miksaj kverkaj arbaroj de [[ruĝa kverko]] (''Quercus rubra''), blanka kverko (''Quercus alba''), orienta nigra kverko (''Quercus velutina''), kaj skarlata kverko (''Quercus coccinea'') kreskas laŭlonge de [[rivero]]j kaj sur krutaj, pli sekaj [[deklivo]]j. Nordaj foliarbaroj inkludas sukeraceron (''Acer saccharum'') kaj grandfolian fagon. Krome komunaj estas [[alegana betulo]] (''Betula aleghaniensis''), [[orienta cugo]] (''Tsuga canadensis''), ruĝa acero, malfrua prunuso, kaj [[vejmuta pino]] (''Pinus strobus'') <ref name = "Kudish">{{en}} {{Citaĵo el libro|url=http://www.catskill.net/purple/forest.htm|titolo=The Catskill Forest: A History|familia nomo=Kudish|persona nomo=Michael|jaro=2000|eldoninto=Purple Mountain Press, Ltd.|ISBN=978-1-930098-02-2}}</ref>. Orienta cugo emas sekvi [[rivero]]jn, dum vejmuta pino preferas pli sekajn krestopintojn. Amerika frakseno, amerika [[ulmo]] (''Ulmus americana''), amerika [[tilio]] (''Tilia americana''), kaj virginiana ostrio (''Ostrya virginiana'') povas okazi loke <ref name = "Kudish"/>. Borealaj arbaroj troviĝas ĉe altaj altitudoj, precipe sur la pintoj de Katskil-Montaro. Tiuj arbaroj inkludas [[Balzama abio|balzaman abion]] (''Abies balsamea''), paperobetulon (''Betula papyrifera''), amerikan sorbuson (''Sorbus americana''), kaj pensilvanian prunuson (''Prunus pensylvanica''). Sovaĝa [[viburno]] (''Viburnus cassinoides'') kaj mont[[ilekso]] (''Ilex mucronata'') estas [[arbedo]]j kiuj vegetas en alt-altitudaj [[marĉo]]j, [[torfejo]]j, kaj krestopintoj <ref name = "Kudish"/>. == Faŭno == Estas en la ekoregiono 198 [[birdo]]specioj <ref name = "Atlas">{{en}} {{cite book |last1 = Hoekstra |first1 = J. M. |last2 = Molnar |first2 = J. L. |last3 = Jennings |first3 = M. |last4 = Revenga |first4 = C. |last5 = Spalding |first5 = M. D. |last6 = Boucher |first6 = T. M. |last7 = Robertson |first7 = J. C. |last8 = Heibel |first8 = T. J. |last9 = Ellison |first9 = K. |title = The Atlas of Global Conservation: Changes, Challenges, and Opportunities to Make a Difference |publisher = University of California Press |editor1-last = Molnar |editor1-first = J. L. |year = 2010 |isbn = 978-0-520-26256-0 |url = http://www.nature.org/multimedia/maps/ }} {{Webarchiv|url=https://archive.is/20121205105315/http://www.nature.org/multimedia/maps/ |date=2012-12-05 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.nature.org/multimedia/maps/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2011-10-15 |arkivurl=https://archive.is/20121205105315/http://www.nature.org/multimedia/maps/ |arkivdato=2012-12-05 }}</ref> kaj 58 [[Mamuloj|mamulaj]] specioj <ref name = "Atlas"/>. La [[faŭno]] de la arbaro inkludas rufan [[linko]]n, [[Amerika nigra urso|amerikan nigran urson]], [[kojoto]]n, kaj [[flugsciuro]]n. Birdoj inkludas ''[[Strigo|Strix varia]]''. == Minacoj kaj konservado == Same kiel [[arbarekspluatado]] kaj senarbarigo por [[Kampo (agrikulturo)|kamparo]], alia faktoro kiu influas la reduktiĝo de la arbaro estas [[paŝtado]], precipe de [[cervo]]j, dum antaŭurba kaj [[Turismo|turisma]] disvolviĝo speciale en Katskil-Montaro kaj en Fingraj Lagoj tie kondukas al multe da [[habitatodetruo]]. [[Naturprotektejo]]j inkludas Aleganan Nacian Arbaron, Nacian Arbaron Sproul, Nacian Ŝtatan Arbarparkon Cook, Sovaĝejo Hammersley kaj Arbaro kaj Sovaĝejo Woodbourne en Pensilvanio, kaj Aleganan Nacian Arbaron, Katskil-Parkon, Marĉon Bergen-Byron kaj la [[lago]]bordojn de [[Hemlock]] kaj [[Canadice]] en Nov-Jorkio. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Ekologia klasifiko de la tersupraĵoj]] * [[Konservada stato de ekoregiono]] <br /> {{Nearktisaj mezvarmaj foliaj kaj miksaj arbaroj}} {{Nearktisaj ekoregionoj laŭ ekoprovinco}} == Eksteraj ligiloj == * {{en}} [http://worldwildlife.org/ecoregions/na0401 Ekoregiono NA0401 : Alegan-altaĵaj arbaroj (WWF)] * {{en}} [https://web.archive.org/web/20060615125039/http://www.worldwildlife.org/wildworld/profiles/terrestrial/na/na0401_full.html Alegan-altaĵaj arbaroj (''WWF-Wildworld'')] * {{en}} [https://web.archive.org/web/20100308064639/http://www.nationalgeographic.com/wildworld/profiles/terrestrial/na/na0401.html Alegan-altaĵaj arbaroj (''Wildworld'')] - [[Nacia Geografia Societo]] * {{en}} [http://www.eoearth.org/article/Allegheny_Highlands_forests Alegan-altaĵaj arbaroj (''The Encyclopedia of Earth'')] * {{en}} [http://www.cas.vanderbilt.edu/bioimages/ecoregions/50401frame.htm Alegan-altaĵaj arbaroj (''Bioimages'')] * {{en}} [http://globalspecies.org/ecoregions/display/NA0401 Alegan-altaĵaj arbaro (''Globalspecies'')] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140202233039/http://globalspecies.org/ecoregions/display/NA0401 |date=2014-02-02 }} * {{en}} [http://gis.wwfus.org/wildfinder/ Situo de la ekoregiono : tajpu ''Allegheny Highlands forests''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111014034322/http://gis.wwfus.org/wildfinder/ |date=2011-10-14 }} * {{en}} [http://www.onhs.org/cfp.html Katskil-montara flaŭro.] {{Portalo|Nordameriko|Biologio|Geografio}} [[Kategorio:Nearktisaj ekoregionoj]] [[Kategorio:Mezvarmaj foliaj kaj miksaj arbaroj]] [[Kategorio:Geografio de Kanado]] [[Kategorio:Arbaroj de Usono]] [[Kategorio:Geografio de Nov-Jorkio]] [[Kategorio:Ohio]] [[Kategorio:Pensilvanio]] izbhli1135jdvbnkch3xwlw6d3w2ebd 0 380809 9480282 9226747 2026-09-22T12:29:51Z Ziv 215355 ([[c:GR|GR]]) [[File:Barreirinha.jpg]] → [[File:Bandeira de Barreirinha, AM.jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · More precise and not just a meaningless one word name 9480282 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Barreirinha | kategorio = municipo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Barreirinha | kromnomo = | kromnomo_tipo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = | dosiero_priskribo = <!-- *** Simboloj *** --> | flago = Bandeira de Barreirinha, AM.jpg | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Brazilo | lando_tipo = | lando_flago = 1 | ŝtato = Amazonio [[Dosiero:Bandeira do Amazonas.svg|20px]] | ŝtato_tipo = [[Subŝtatoj de Brazilo|Subŝtato]] | regiono = [[Centro Amazonense]] | regiono_tipo = Mezoregiono | distrikto_tipo = Mikroregiono | distrikto = [[Parintins (mikroregiono)|Parintins]] <!-- *** Situo *** --> | situo = urba centro | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 02 | lat_m = 47 | lat_s = 34 | lat_NS = S | long_d = 57 | long_m = 04 | long_s = 12 | long_EW = W | plej_alta_leviĝo = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 5750.534 | areo_rondumo = 3 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 27355 | loĝantaro_dato = 2010 | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = UTC-4 | kodo = | kodo_noto = | kodo_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = Amazonas Municip Barreirinha.svg | mapo_fono = | mapo_priskribo = Situo ene de Amazonio | mapo_lokumilo = | mapo1 = Relief Map of Brazil.jpg | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = Situo ene de Brazilo | mapo1_lokumilo = Brazilo <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = http://www.barreirinha.am.gov.br | commons = Barreirinha <!-- *** Notoj *** --> | notoj = [[Dosiero:Portal.svg|15px]] [[Portalo:Brazilo|Portalo pri Brazilo]] }} '''Barreirinha''' estas municipo de la [[brazilo|brazila]] subŝtato [[Amazonio]], kiu taksis 27.355 loĝantojn en [[2010]] <ref name="ibge-loĝ">{{citaĵo el la reto|url=http://www.censo2010.ibge.gov.br/|titolo=Censo 2010|jaro=2010|alirdato=29 de oktobro 2011|formato=HTML|aŭtoro=IBGE|arkivurl=https://web.archive.org/web/20101126040344/http://www.censo2010.ibge.gov.br/|arkivdato=2010-11-26}}</ref>. Ĉi tie naskiĝis la [[poeto]]n [[Thiago de Mello]]. == Vidu ankaŭ == * [[Municipoj de Amazonio]] == Eksteraj ligiloj == * {{pt}} [http://www.bv.am.gov.br/portal/conteudo/municipios/barreirinha.php Virtuala Biblioteko] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111109171507/http://www.bv.am.gov.br/portal/conteudo/municipios/barreirinha.php |date=2011-11-09 }} == Referencoj == {{referencoj}} {{Ĝermo|Brazilo}} [[Kategorio:Municipoj de Amazonio]] kclgctcq3nywz9mcnwdl8n1lwporgu4 0 405904 9480723 8988250 2026-09-23T09:47:39Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480723 wikitext text/x-wiki {{prisupre|pri=la plej fama akropolo|difino|Akropolo}} {{Informkesto geografiaĵo|arkeologia situo |lando = Grekio |establita= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=GR-I |tipo1 = reliefo |mapo lokumilo = Centra Ateno |mapo1 lokumilo = Ateno |mapo2 lokumilo = iso |mapligilo = jes |zomo=13 |trajto por kesteroj = ĉelo |kesteroj= {{Informkesto Monda Heredaĵo |subŝablono=jes |Nomo = Akropolo de Ateno |Bildo = |Priskribo = |Lando = Grekio |Tipo = kultura heredaĵo |Kriterioj = i, ii, iii, iv, vi |Latitudo=37/58/17.5/N |Longitudo=23/43/35.5/E |regiono-ISO=GR-I |Regiono = [[Listo de monda heredaĵo en Eŭropo|Eŭropo]] |Jaro = [[1987]] |Plie = |Danĝero = |ID = 404 |Mapo= }}}} '''Akropolo de [[Ateno]]''' ({{lang-grc|Ἀκρόπολις}}<ref>[[Thucydides]] 2.15.3: "ἡ Ἀκρόπολις ἡ νῦν οὖσα πόλις ῆν". {{ref-el}}</ref>; {{lang-el|Ακρόπολη Αθηνών}}) estas malnova [[citadelo]], kiu estas verŝajne la plej konata [[akropolo]] en la mondo. Akropolo estis konstruita en [[antikvo]], precipe inter la 13-a kaj 5-a jarcentoj a.K. kaj estis dum longa tempo politika, religia kaj kultura centro de la [[antikva Grekio]]. Monumenta konstruaĵo situis sur ĥarakteriza roka monteto kaj kune kun sia ĉeftemplo [[Partenono]] ĝi ĝis nun kreas la ĉefan dominanton de la urbo. Pro sia eksterordinara historia valoro ĝi estis en la jaro 1987 listigita en [[Monda heredaĵo de Unesko|Mondan heredaĵon de Unesko]]<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://news.xinhuanet.com/english/2007-03/27/content_5900152.htm|titolo=Acropolis proclaimed top European Cultural Heritage Monument|alirdato=2010-12-23|dato=2007-03-27|eldoninto=News.xinhuanet.com|arkivurl=https://web.archive.org/web/20100906202603/http://news.xinhuanet.com/english/2007-03/27/content_5900152.htm|arkivdato=2010-09-06}}</ref>. == Historio == [[Dosiero:Agora and Acropolis (Αγόρα και Ακρόπολη).jpg |eta|maldekstra|upright=1.0|Akropolo de nordokcedonto]] [[Dosiero:Attica 06-13 Athens 35 Parthenon.jpg|eta|dekstra|upright=1.5|Partenono]] Sur atentokapta monteto verŝajne staris jam en la duono de 2-a jarmilo a.K. mikena burgo (megarono) kun sidejo de la reĝo kaj temploj kaj ĉirkaŭ la roksupro ekestis masiva murego 750 m longa kaj diversloke eĉ 10 m alta. En la duono de la 6-a jarcento a.K. ĉi tie ekestis templo de la diino [[Atena]] kaj fine de la sama jarcento t.n. Malnova templo (''Archaios naos''). Post venko en [[Batalo de Maratono]] (j. 490 a.K.) estis la supra plataĵo ebenigita per 8 mil dutunaj kalkŝtonaj blokoj el [[Pireo]] kaj sur ĝi konstruita t.n. Pli malnova Partenono. Kiam la urbon konkeris kaj dezertigis [[Persoj]] en la jaro 480 a.K., la templojn elbruligis kaj detruis. Ruinoj de la malnovaj konstruaĵoj estis deponitaj en profundajn kavojn sur norda flanko de Akropolo, kie nun estas la plej grava arĥeologia trovejo. Post Persaj militoj Akropolo jam servis nur por religiaj celoj, sed en Partenono estis ankaŭ la urba trezorejo. La ĉefaj konstruaĵoj de nuna Akropolo - [[Partenono]], [[Ereĥteiono]], [[Propileo]] kaj pluaj ekestis en tempo de [[Periklo]] (460-430 a.K.) sub gvidado de skulptisto [[Fidio]] kaj arĥitektoj Iktinos kaj Kallikratos<ref>[http://www.nicholasreeves.com/item.aspx?category=Writing&id=281 Nicholas Reeves and Dyfri Williams, "The Parthenon in Ruins"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090806054926/http://www.nicholasreeves.com/item.aspx?category=Writing&id=281 |date=2009-08-06 }}, British Museum Magazine 57 (spring/summer 2007), pp. 36-38. Retrieved 2 December 2012.</ref>. Ĝis la jaro 432 a.K. estis konstruita ankaŭ la okcidenta pordego kun kolonaro (Propileo), nelonge post tio [[Templo de Atena Nike]], Braureiono kaj vico da aliaj konstruaĵoj, post kiuj restis nur spuroj<ref>Hurwit 2000, p. 87</ref><ref>[http://odysseus.culture.gr/h/3/eh351.jsp?obj_id=2384 "History"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070429172748/http://odysseus.culture.gr/h/3/eh351.jsp?obj_id=2384 |date=2007-04-29 }}, Odysseus. Retrieved 2 December 2012.</ref>. En la romia tempo ekestis vico da pliaj konstruaĵoj sur piedo de Akropolo kaj sur [[Agoro]]. En bizanca tempo estis Partenono rekonstruita en bazilikon konsekritan al [[Virgulino Maria]] kaj Akropolo servis ankaŭ kiel citadelo. De la krucmilitoj (de la jaro [[1208]]) loĝis en Propileo atena duko. Post konkero de [[Ateno]] fare de [[Turkoj]] en la jaro [[1456]] estis Partenono aliformita en moskeon kun alkonstruita mosketuro, en propilea palaco loĝis urba gubernatoro kaj Ereĥteiono estis uzata kiel [[haremo]]. Grandajn damaĝojn suferis Akropolo fine de la 17-a jarcento, kiam ĉielfajro bruligis deponejon de pulvo en Partenono, kaj en la jaro [[1687]] ĉi tiu deponejo eksplodis pro alpafado de venecianoj. Ruinigon kompletigis brita ambasadoro en [[Konstantinopolo]] lordo Elgin, kiu post la jaro [[1801]] plejparton da senmankaj reliefoj transportigis en [[Londono]]n. Baldaŭ post ekesto de la memstara [[Grekio]] estis Akropolo proklamita rezervejo kaj ĉiuj mezepokaj kaj novepokaj konstruoj kaj rekonstruoj estis forigitaj. Sed ĉe rekonstruoj oni faris vicon da eraroj, do nur de la jaro [[1980]] oni realigas akuratan rekonstruon de la tuta Akropolo. Riparo de la Eriĥteiono estas finita, riparo de Propileo estas en ferma stadio, dum riparoj de Partenono daŭros ankoraŭ vicon da jaroj. En la jaro [[2009]] estis sude de Akropolo malfermita nova arĥeologia muzeo, kie estas konservitaj trovaĵoj el Akropolo kaj ĉirkaŭo, aparte multaj arĥaikaj skulptaĵoj el la antaŭperikla tempo, ceramikaĵoj kaj en la supra etaĝo fidela modelo de tuta kornico de Partenono, inkluzive de la zono de famaj Fidiaj [[metopo]]j. Sed grandparte tio kompreneblde estas nur verŝkopiaĵoj de originoj konservitaj en [[Brita Muzeo]] en Londono. == Priskribo == [[Dosiero: AcropolisatathensSitePlan.png|eta|upright=1.9| Antikva Akropolo <br /> (Klarigo de la numeroj estas en teksto)]] Akropolo estas okulfrapa roko en la centro de Ateno kun areaĵo proksimume 3 ha, kies plata supro estas en altitudo 150 m s.m. La origina roko estis ĉirkaŭbarita per masiva murego el grandaj priskulptitaj kvadroŝtonoj kaj la supro estis preskaŭ ebenigita. La ĉefa enirejo en Akropolon gvidas el okcidento per ŝtuparo en Propileon (5), fragmenta enirdomo kun kolonoj kaj kvin pordegoj. Ĉe la suda rando de la plataĵo estas antaŭ ĉio templo de [[Atena]], do [[Partenono]] (1), en la sudokcidenta angulo estas restaĵoj de la [[Templo de Atena Nike]] (6), Eleŭsiniono (7), sanktejo de [[Artemiso]] Braŭrionio (8) kaj Ĥalkotekoj (9). Ĉe la norda rando de la plataĵo staras la dua plej granda templo [[Ereĥteiono]] (3) kaj restoj de ceteraj konstruaĵoj: Pandroseiono (10), Areforiono (11), altaro de Atena (12) kaj sanktejo de Dio Polieo (13). Inter Parthenono kaj Ereĥteiono iam staris la Malnova templo (2) kaj en sudorienta angulo de la plataĵo Pandiono (14). El konstruaĵoj apud la suda akropola montpiedo oni devas mencii pri bone konservita Odeono de [[Herodes Attikus]] (15), kolonaro de [[Eŭmeneo]] (16), restaĵoj de [[Asklepio|Asklepia]] sanktejo (17), teatro de [[Dionisio Eleŭtero]] (18) kaj Odeono de [[Periklo]] (19). Ĉe la nordokcidenta montpiedo estas malnova [[agoro]], kie oni per Panatenaja vojo preter [[Areopago]] ascendis en Akropolon. == La Akropolo kaj Esperanto == En la kvina kanto de la verko de [[Abel Montagut]] nome ''[[Poemo de Utnoa]]'' okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo [[Noa]]) pere de la drogo ''anoŭdo''. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto [[Valmikio]] kiu montras al li la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, en Azio, el [[Ĉina Murego]] al insulo [[Srilanko]]. Poste aperas la japana pentristo [[Hokusajo]] kiu siavice montras aliajn mirindaĵon el [[Azio]]. Kaj poste venas la vico de [[Fidiaso]], kiu montras mirindaĵojn el [[Eŭropo]]. Jen kiel oni prezentas la Akropolon: :Ili spirfluge venas super multhoman [[Ateno]]n, :kie la [[Partenono]] en [[Akropolo]] sublimas :kun di-statuoj flankaj kaj la frontonoj aludaj. :Jen [[Atenea Templo]], jen [[Dioniza Teatro]], :sur roko elĉizita, l'[[Erektejono]] voluta :kun nobla kolonaro de l'[[Kariatida Portiko]]. :Muregoj, monumentaj pordoj, triumfaj arkaĵoj :kaj temploj ĉirkaŭstaras la [[Telesterjo]]n unikan.<ref>[[Abel Montagut]], ''[[Poemo de Utnoa]]''. Pro Esperanto. Vieno, 1993. ISBN 3-85182-007-X. 225 p., p. 118.</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} [[dosiero:Athens Banner.jpg|775px]] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Akropolo (Ateno)| ]] ijepvaa12kynsvn6u3hsr945kxuvjj7 4 407519 9480369 9461876 2026-09-22T15:16:49Z MediaWiki message delivery 89331 /* Your feedback wanted: Remove (Language link added:) and similar edits from Special:RecentChanges */ nova sekcio 9480369 wikitext text/x-wiki {{DiskutejoEnkondukoSubpaĝo |nomo=Diversejo |bildo = Nuvola apps ksirc.png |bildhelpilo = Diversejo |priskribo = La sekcio de la Diskutejo por informi kaj diskuti pri ĝeneralaj temoj (<b>tamen nek lingvaj, nek teknikaj</b>) rilate al Vikipedio. Ekz. kopirajto, Vikipolitiko, regularo, reta etiketo, konkursoj, Vikiprojektoj, ktp.re |mallongigo = VP:DD }}[[Kategorio:Vikipedio:Diskutejo]] == Mi ĝisdatigas malnovajn artikolojn pri Esperanto == Saluton, dum la lastaj semajnoj mi komencis ĝisdatigi artikolojn pri Esperanto. Mi kreis etan ilon por tio, kiu donas al mi hazardan artikolon de la pli ol 10 000 artikoloj sub la kategorio "Esperanto": https://grotz.me/hazardaj-artikoloj/ Mi ĉefe volas: # aldoni fontojn. Ekzemple por gazetoj mi aldonas ligilojn al arkivoj. Por esperanto-grupoj mi aldonas ligilojn al la retejoj (kelkfoje en la intereta arkivo) # Vikiigo de artikoloj, kiuj venas el la [[Enciklopedio de Esperanto]]. Tio signifas aldoni sekciajn titolojn, korektigi mallongigojn ktp. Precipe la artikoloj pri landaj movadoj bezonas pli da amo. # Mi aldonas pli da ligiloj inter la artikoloj Por mi la artikoloj pri Esperantujo estas la kerno de tiu ĉi vikipedio, kaj mi pensas ke gravas teni ilin en bona kvalito. Aldone, se estontaj administrantoj tenos la regulojn de la vikio pli serioza, havi fontojn malhelpos forigojn de artikoloj. Se iu de vi volas helpi, mi tre ĝojus. Precipe provlegado estus utila. Eble eĉ indus krei vikiprojekton por tio. Kion vi pensas? [[Uzanto:Stefangrotz|Stefangrotz]] ([[Uzanto-Diskuto:Stefangrotz|diskuto]]) 11:02, 3 jan. 2026 (UTC) == Pri nereviziita == Mi estas komencanto de esperanta Vikipidio kaj ĵus kreis novan paĝon. Ĉi tiu paĝo montras nereviziita. Ĉu mi bezonas sendi revizian peton? Aŭ ĉu mi nur bezonas atendi, ke inspektisto prilaboru ĝin? Dankon. [[Uzanto:Ayden He|Ayden He]] ([[Uzanto-Diskuto:Ayden He|diskuto]]) 23:48, 8 jan. 2026 (UTC) :Vi nur bezonas atendi, ke inspektisto prilaboru ĝin. Ofte tio bezonas iom da tempo. [[Uzanto:Stefangrotz|Stefangrotz]] ([[Uzanto-Diskuto:Stefangrotz|diskuto]]) 21:30, 13 jan. 2026 (UTC) == 25a jariĝo de la esperanta vikipedio je la 5-a de Novembro 2026 == Saluton karaj, se mi ĝuste komprenas [[Vikipedio:Historio]] tiam nia vikipedio iĝos 25 jaraĝa je <s>la 11a de majo</s> la 5-a de Novembro 2026. Mi jam skribis pri tion en la telegrama grupo de Esperanto kaj libera socio. Kiel unua paŝo mi tradukis la anglajn emblemojn pri la jubileo. Uzu ilin kie ajn vi volas! [[Dosiero:WP25 Short lockup-eo.svg]] [[Dosiero:WP25 Primary lockup-eo.svg]] Ĉu vi havas ideojn kion fari ĝis majo? Jen miaj ideoj: * prepari baneron por la retejo * skribi artikolon por epseranto.wiki (mi faros tion) * skribu artikolojn por viaj lokaj Esperanto-gazetoj! * eble pli da varbmaterialo, bildoj ktp. ? [[Uzanto:Stefangrotz|Stefangrotz]] ([[Uzanto-Diskuto:Stefangrotz|diskuto]]) 23:12, 14 jan. 2026 (UTC) :Mi eraris, la dato ne estas la 11a de majo, sed la 5-a de Novembro 2026. Ni do havas pli da tempo. Kvankam mi jam komencis krei pli da bildoj ĉar nun mi havas tempon. Mi kolektas ĉion ĉe [[c:Category:Wikipedia_25_Esperanto_visuals]] :[[Dosiero:WP25 Eventyay Banner eo.png|centra|eta]]] [[Uzanto:Stefangrotz|Stefangrotz]] ([[Uzanto-Diskuto:Stefangrotz|diskuto]]) 21:03, 15 jan. 2026 (UTC) ::Jen koncepto por flugfolio, kiun oni eble ankaŭ povus sendi al gazetoj. ::[[Dosiero:Vikipedio 25 flugfolio.png|centra|eta]]] [[Uzanto:Stefangrotz|Stefangrotz]] ([[Uzanto-Diskuto:Stefangrotz|diskuto]]) 21:34, 15 jan. 2026 (UTC) :::Bedaŭrinde mi ne disponeblas por kunlaboro, sed viaj bildoj impresas al mi bele. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:26, 18 jan. 2026 (UTC) : Ĉu ni aldonu '''jubilean emblemon''' ekde novembro simile kiel aliaj lingvoj? Ekzemple https://en.wikipedia.org havas jubilean emblemon kaj novan frazon. Kiam nenion kontraŭas, mi ankaŭ faros tion (oni bezonas peton simile al https://phabricator.wikimedia.org/T414320 ) --[[Uzanto:Stefangrotz|Stefangrotz]] ([[Uzanto-Diskuto:Stefangrotz|diskuto]]) 21:01, 24 aŭg. 2026 (UTC) == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Uzanto:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Uzanto-Diskuto:MediaWiki message delivery|diskuto]]) 13:21, 18 jan. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 21:01, 19 jan. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Nomoj kun diakritaj signoj == Pri [[Propra nomo|propraj nomoj]] kun [[Diakrita signo|diakritaj signoj]], ĉu estas bona kutimo havigi alidirektilon de la sama nomo sed sen diakritaj signoj? Tio por ebligi/faciligi la ligilecon al la nomo. Mi ne havas ideon kiel reale apliki tion ĉar oni jam havas multmultmilojN de tiaj nomoj, kaj personaj kaj de lokoj/setlejoj. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 04:59, 29 jan. 2026 (UTC) :Mi ne prioritatus kreadon de tiaj alidirektiloj, sed ili ne damaĝus kaj eble utilus. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:42, 13 feb. 2026 (UTC) :Aspektas kiel bona ideo. Por jamaj artikoloj eblas tion fari aŭtomate per roboto, kaj poste regule lanĉi ĝin denove, ekz. ĉiumonate por novaj artikoloj. [[Uzanto:KuboF Hromoslav|KuboF Hromoslav]] ([[Uzanto-Diskuto:KuboF Hromoslav|diskuto]]) 12:17, 27 feb. 2026 (UTC) == Helpu organizi la konkurson VikiPrintempo de Centra kaj Orienta Eŭropo 2026 == Karaj, post certa tempo al niaj Vikipedio kaj Vikivojaĝo revenos la ŝatata artikol-verka konkurso [[Projekto:VikiPrintempo_COE|VikiPrintempo de Centra kaj Orienta Eŭropo]] 🎉 Tamen, la planita komenco estas tre baldaŭ (Marto) kaj estas bezonata certa helpo. Kaj tial mi venas al vi! Pro administraj kialoj estas bezonata iu komunumano, kiu traktos la monon por premioj. Tiu homo bezonos listiĝi kiel organizanto ĉe la centra, multlingva kunordiga paĝo, kaj post fino de la konkurso trakti distribuon de la premioj. Mi tion faris jam plurfoje, tio ne estas aparte granda laboro, ĝenerale kelkaj horoj. Kaj ĝi estas nepra paŝo por havi plenan konkurson. Mi povas helpi tra la tuta procezo. Se vi pretas servi en tiu rolo, [https://esperanto.wiki/kontakto skribu al mi] kiom eble plej frue. Dankon! [[Uzanto:KuboF Hromoslav|KuboF Hromoslav]] ([[Uzanto-Diskuto:KuboF Hromoslav|diskuto]]) 12:15, 27 feb. 2026 (UTC) == "Ŝablono:Tradukita" kaj "Ŝablono:Tradukitaĵo" -> "Ŝablono:Trad" == Mi reaktivigis la diagnozajn katojn en [[Ŝablono:Tradukita]]. Sekvos [[Ŝablono:Tradukitaĵo]]. Tamen ĉi-foje eblas eviti ilin per transŝalto al la nova [[Ŝablono:Trad]]. Bv uzu nur la novan ŝablonon. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:53, 28 feb. 2026 (UTC) == Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki == [Please help translate this message into your language] Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[metawiki:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[metawiki:Talk:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|talk page]]. Additionally, I would like to translate this text: "'''Legal & safety contacts'''". The context is that I want to use it to [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&showMessage=wikimedia-legal-safety-contacts&group=ext-wikimediamessages&language=eo&filter=&optional=1&action=translate translate a string on translatewiki.net] to help localise a link which will appear in the footer of this Wikipedia later. Your support will be appreciated. Thank you in advance. – [[Uzanto:STei (WMF)|STei (WMF)]] ([[Uzanto-Diskuto:STei (WMF)|diskuto]]) 18:47, 26 mar. 2026 (UTC) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Propono por tut-Vikimedia politiko pri AI == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Uzanto:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Uzanto-Diskuto:MediaWiki message delivery|diskuto]]) 00:57, 26 apr. 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> Propono por tut-Vikimedia politiko pri artefarita intelekto estas diskutata ĉe Metavikio. Se vi volas partopreni, la diskuto okazas [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|ĉi tie]]. Ĉi-sube estas mia traduko de la propono. En la lastaj jaroj, multaj vikimediaj projektoj evoluigis proprajn politikojn kaj gvidliniojn pri la uzado de artefarita intelekto, ĉu por krei novan enhavon aŭ en diskutoj inter uzantoj (vidu [[:m:Artificial intelligence/Policies by project]]). Kvankam tiuj politikoj estas diversaj kaj adaptitaj al la bezonoj de ĉiu unuopa projekto, ili havas komunaĵojn, kiuj videbligas bazajn atendendaĵojn: ke artefarita intelekto povas utili por helpaj laboroj, sed devas uziĝi kun singardo, kaj ideale kun travideblo, rilate aferojn kiel kreon de enhavo. Formaligo de tiuj kiel komunaj celoj efikos minimume al estantaj politikoj kaj samtempe havigos al ni komunan komprenon, pri kiu ni kalkulu estontece. Kvankam multaj grandaj vikimediaj projektoj havis ŝancon evoluigi ĉi tiujn politikojn, la plejparto de la pli malgrandaj ankoraŭ ne. Tio lasas ilin aparte vundeblaj de AI-a damaĝo, kio kunefikas kun la ekzistanta manko de homfortoj en multaj projektoj. Rifuzebla politiko havigus al tiuj projektoj la politikajn ilojn, kiujn ili bezonas, tamen ebligante ke ili rafiniĝu por iliaj specifaj uzokazoj. Por respekti la elektojn de unuopaj projektoj, ĝi ne aplikiĝos al projektoj kun ekzistanta politiko aŭ gvidlinio pri AI, aŭ kiuj jam voĉdonis kontraŭ tia politiko. La baza politiko kaj la rifuzebla politiko estas sendependaj unu de la alia, kaj eblas voĉdoni pri ili unuope. La specifaĵoj pri ambaŭ, inkluzive de la uzataj difinoj, troveblas ĉe [[:m:Artificial intelligence/Draft policy]]. [[:m:User:Chaotic Enby|Chaotic Enby]] ([[:m:User talk:Chaotic Enby|talk]]) 18:13, 23-a apr. 2026 (UTC) === Baza politiko === Ĉu la sekvaĵo adoptiĝu kiel baza politiko? '''Enhavo''' La uzado de AI-a modeloj por krei aŭ reverki enhavon devas esti malkaŝe sciigata, krom tradukado kaj baza korektado. Ĉiu AI-kreita enhavo estas kontrolenda de homo antaŭ ol publikigo. Redaktantoj, kiuj uzas AI tiucele, prenas sur sin la tutan respondecon de siaj redaktoj. '''Diskutoj''' La uzado de AI-aj modeloj por krei komentojn en diskutoj devas esti malkaŝe sciigata, krom tradukado, gramatika korektado kaj rafinado de la lingvaĵo. Ĉiu AI-kreita komento estas kontrolenda de homoj antaŭ ol publikigo. Redaktantoj, kiuj uzas AI tiucele, prenas sur sin la tutan respondecon de siaj komentoj. === Rifuzebla politiko === Ĉu la sekvaĵo adoptiĝu kiel tut-Vikimedia [[:m:Artificial intelligence/Draft policy#Opt-out|rifuzebla]] politiko? '''Enhavo''' La uzado de AI-aj modeloj por krei aŭ reverki enhavon estas malpermesita, krom tradukado, ekzemploj de AI-kreita enhavo, kaj baza korektado. Paĝoj kreitaj tute de AI-aj modeloj kaj publikigitaj sen homa kontrolo povas esti (tuj)forigendaj. '''Diskutoj''' La uzado de AI-aj modeloj por krei komentojn en diskutoj estas malpermesita, krom tradukado, gramatika korektado, rafinado de lingvaĵo, kaj ekzemploj de AI-kreita enhavo. Klare AI-kreitaj komentoj povas esti trastrekataj, kaŝataj aŭ forigataj. (Traduko de) --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:13, 26 apr. 2026 (UTC) == Malfondo de la teamo Community Tech, kaj zorgoj pri la respondo de la Fondaĵo Vikimedio == La 20-an de majo de 2026, la Fondaĵo Vikimedio anoncis, ke [[:meta:Community Wishlist#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|la teamo Community Tech (CommTech) estas malfondita]], kaj ĝiaj 6 dungitoj estas maldungitaj. Anoj de la Vikimedia komunumo esprimis zorgojn pri la decido, kaj pri la fakto, ke unu de la maldungitoj estas ano de [[:meta:Wiki Workers United|Wiki Workers United]] (WWU), sindikato por dungitoj de la Fondaĵo Vikimedo. Afiŝo kun pli da informo (angle) estas [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/NEZZ25FAX3VMBERKWBLZQ4KFVMIIF5HJ/ ĉi tie], ĉe la dissendolisto. Estas pluaj diskutoj ĉe [[:meta:Talk:Community Wishlist#May 20 update|Meta-Vikio]] kaj [[:en:Wikipedia:Village pump (WMF)#WMF Community Tech team has been disbanded, engineers laid off|la angla Vikipedio]]. Krome, kelkaj anoj de la angla Vikipedio organizas [[:en:Wikipedia:Village pump (WMF)#Petition: Editors willing to join in collective labor action|petskribon por striko de redaktantoj]]. Mi invitas ĉiujn de la Esperanta Vikipedio afiŝi viajn pensojn ĉe la ligitaj fadenoj. Krome, se vi volas subteni la WWU-on, vi povas aldoni vian subskribon [[:meta:Wiki Workers United#Solidarity|ĉi tie]], aŭ ĉe la petskribon de la angla Vikipedio. (Pardonu mi se mi faris gramatikajn erarojn.) [[Uzanto:Tymewalk|Tymewalk]] ([[Uzanto-Diskuto:Tymewalk|diskuto]]) 06:24, 22 maj. 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 maj. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Migration to Parsoid == Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. It's important to notice that we've already identified a known issue in your wiki related to mixing html and wikitext table tags. In case you notice this behaviour, please follow [[mw:Parsoid/Parser_Unification/Instructions_for_editors#T417705:_Parsoid_doesn't_close_a_table_row_when_syntax_transitions_from_HTML_to_wikitext_syntax|these instructions]] to fix it. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Confidence_Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Known_Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. [[Uzanto:MSantos (WMF)|MSantos (WMF)]] ([[Uzanto-Diskuto:MSantos (WMF)|diskuto]]) 08:41, 11 jun. 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> 22:30, 12 jun. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ABreault (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-06-15_Wikipedias&oldid=30671393 --> == Nova konkurso Vikio amas ZEOjn == En monato julio okazos nova eldono de la konkurso "Vikio amas ZEOjn" (vidu: https://eo.wikipedia.org/wiki/Vikio_Amas_ZEOjn). Vi povas trovi la detalojn kaj la premiojn ĉe: https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_ZEOs_2026/eo Bv disvastigi kaj partopreni en ĝi. Eblas partopreni eĉ sen neceso esti esperantisto. Pro tio, aperas tradukoj de la regularo al aliaj lingvoj. Se via lingvo ne troviĝas inter ili, bv traduki. Kontaktu kun mi aŭ kun [[Uzanto:Sahaquiel9102|Sahaquiel9102]] por detaloj [[Uzanto:Tonyo|Tonyo]] ([[Uzanto-Diskuto:Tonyo|diskuto]]) 09:36, 21 jun. 2026 (UTC) == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|diskuto]])</bdi> 17:11, 23 jun. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Mi iros al Vikimanio en Parizo (21.06. -25.06.26) kaj volas organizi etan renkontiĝon por Esperantistoj == Ĉu aliaj Esperantistoj partoprenos aŭ vivas en parizo? [[Uzanto:Stefangrotz|Stefangrotz]] ([[Uzanto-Diskuto:Stefangrotz|diskuto]]) 21:49, 26 jun. 2026 (UTC) == 🏛️ Partoprenu en Vikio Amas ZEOjn 2026 == <div style="clear:both; margin:1em auto; max-width:900px; background-color:#f4faf6; border:3px solid #009f4d; border-radius:8px; padding:20px; box-shadow: 0 2px 5px rgba(0,0,0,0.08); display: flex; align-items: center; gap: 20px; flex-wrap: wrap;"><div style="flex: 1; min-width: 100px; text-align: center;">[[Dosiero:Wikimania2023_Animated_Sticker_Camera.gif|100x100ra]]</div><div style="flex: 8; min-width: 250px; text-align: justify; font-size: 105%; line-height: 1.6;"><span style="font-size:160%; font-weight:bold; color:#007a3b; display:block; margin-bottom:10px;">[[c:Commons:Wiki Loves ZEOs 2026|Komenciĝis Vikio Amas ZEOjn!]]</span>La internacia fotokonkurso por videbligi la Esperanto-heredaĵon tra la mondo jam komenciĝis. Ĉiu povas alŝuti siajn fotojn ĝis la '''30-a de julio'''.<br /><br />Helpu al Vikipedio dokumenti nian historian kaj kulturan heredaĵon. Ĉiu bildo valoras, kaj krome vi povas gajni mojosajn premiojn!<br /><br />Se vi havas fotojn de placoj, stratoj, monumentoj, kulturdomoj aŭ iu ajn alia [[Zamenhof/Esperanto-objekto|Zamenhof-Esperanto-objekto]] (ZEO), nun estas la perfekta momento por alŝuti ilin al Vikimedia Komunejo. Ni montru al la mondo la ''fizikan Esperantujon''! 🟢<div style="margin-top: 20px; border-top: 1px dashed #009f4d; padding-top: 15px; display: flex; justify-content: space-between; align-items: center; flex-wrap: wrap; gap: 15px;"><div>Elkore,<br />[[Uzanto:Sahaquiel9102|Sahaquiel9102]] nome de [[Esperanto kaj Libera Scio]].</div><div>[[Dosiero:Wikimedia_ELiSo_logo.svg|120x120ra]]</div></div></div></div> -[[Uzanto:Sahaquiel9102|Sahaquiel9102]] [[Dosiero:Flag_of_Colombia.svg|25px]] Saluton el [[Kolombio]]! | Unu [[Tero|mondo]], Unu [[Esperanto|Lingvo]] [[Dosiero:Flag of Esperanto.svg|25px]] ---> [[Uzanto-Diskuto:Sahaquiel9102|Mia Diskutpaĝo]] 18:12, 3 jul. 2026 (UTC) == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 12:24, 24 jul. 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges == ''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)'' Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.<br/> We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader). We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.<br/> Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis. [[File:Types of Lang Link changes.png|x350px|frame|A variety of "Language Link" edits as seen in the Recent Changes feed]] The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why? Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]] Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 15:16, 22 sep. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=31067455 --> 2z83o0ksmcozavvioy9l0g1uklebdsp 0 410676 9480655 9185700 2026-09-23T04:27:47Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480655 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = 5709 ''Tamyeunleung'' |Kategorio = asteroido |Oficiala_nomo = 5709 Tamyeunleung |Aliaj_nomoj = '''1977 TS₃'''; 1977 VN₁;<br />1977 VQ₁; 1988 VE₂ |Dato_de_malkovro = {{dato|12|oktobro|1977}} |Malkovrinto = [[Observatorio de Purpura Monto]] |Loko_de_malkovro = [[Nankingo]] ([[Ĉinio]]) |Epoko = 2456200.5 {{dato|30|septembro|2012}} TDB |Granda_duonakso = 460,733 [[1 E9 m|Gm]] (3,080 [[Astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 345,041 Gm (2,306 AU) |Apoapsido = 576,424 Gm (3,853 AU) |Discentreco = 0,251 |Periodo = 1974,168 [[tago]]j (5,405 [[jaro]]j) |Klinangulo = 4,198° |Meza_anomaliangulo = 177,585° |Longitudo_de_suprenira_nodo = 113,891° |Argumento_de_periapsido = 260,575° |Diametro = 18,36 ± 1,7 km |Albedo_geom = 0,0831 ± 0,018 |Absoluta_magnitudo = 12,0 }} '''5709 ''Tamyeunleung''''' estas malgranda malhela [[asteroido]] de la [[asteroida zono]]. == Malkovro == Ĝi estis malkovrita la {{daton|12|oktobro|1977}} elde la [[Observatorio de Purpura Monto]], apud [[Nankingo]] ([[Ĉinio]]). == Nomo == Ĝi estis nomita per la [[kantona lingvo|kantona]] postnomo "''Tamyeunleung''" en honoro de la [[Honkongo|honkonga]] [[filantropo|filantropino]] ''Fong Tamyeunleung''<ref>[http://news.xinhuanet.com/newscenter/2007-10/04/content_6830261.htm 香港慈善家方润华夫妇同获小行星命名] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071025061402/http://news.xinhuanet.com/newscenter/2007-10/04/content_6830261.htm |date=2007-10-25 }} {{lingvokodo|zh}}</ref> ([[Ĉina skribo|ĉine]]: 方 谭远良), kiu, kun sia edzo ''Fong Yunwah'', sin dediĉis al helpo por la virinoj, infanoj kaj malhelpuloj. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo: //eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|5709-tamyeunleung-1977-ts3}} {{sinsekvo |antaŭ = [[5708 Melankolio]] |dosiero = |post = ''[[5710 Silentium]]'' |titolo = [[Listo de asteroidoj (5001–6000)#5701-5750|Listo de asteroidoj (5001 - 6000)]] |periodo = '''5709 ''Tamyeunleung''''' }} {{DEFAŬLTORDIGO:Tamyeunleung}} [[Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono]] [[Kategorio:Malkovrita de Observatorio de Purpura Monto]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1977]] iy0mfp0679cwaykrlie5ygl2iap0axd 0 415653 9480471 8560496 2026-09-22T18:58:55Z Samkugatano 204422 Korekto de erareto 9480471 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | dosiero = Tamási Zsolt .JPG | priskribo = Foto: [[László Horváth (fotisto)|László Horváth]] | grandeco de dosiero = |Fono = | dato de naskiĝo = | loko de naskiĝo = }} '''TAMÁSI Zsolt''' [tama:ŝi] estas rumania hungara historiisto. Li naskiĝis en [[Reghin]] la [[11-an de junio]] [[1975]]. ==Biografio== Zsolt Tamási finis teologion en [[Alba Iulia]] (1993–98), poste teologion-historion en [[UBB]] de [[Kluĵo]] (1998–2001), li samloke doktoriĝis (2006). Li estas seminariestro en la romia katolika fakultato de [[UBB]], leciondonanto de 2003 en [[Sapientia Erdélyi Magyar Tudományegyetem]]. De 2008 li instruas eklezihistorion en teologia perfektivigejo [[Áron Márton]] de [[Târgu Mureș]]. ==Libroj== *''Az [[Erdély]]i Római Katolikus Egyházmegye az [[hungara revolucio de 1848|1848/49]]-es forradalomban'' (Kv. 2007). ==Fonto== *[http://lexikon.kriterion.ro/szavak/4578/ Romániai magyar irodalmi lexikon] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160417012026/http://lexikon.kriterion.ro/szavak/4578/ |date=2016-04-17 }} {{Vivtempo|Tamasi Zs.}} [[Kategorio:Rumanujaj hungaraj historiistoj]] nukvu4gp27j2moxaf1h4wpjr5yox3rp 0 430976 9480660 8498767 2026-09-23T05:03:13Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480660 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = 7690 ''Sackler'' |Kategorio = asteroido |Oficiala_nomo = 7690 Sackler |Aliaj_nomoj = '''2291 T-1'''; 1981 UX₂₁ |Dato_de_malkovro = {{dato|25|marto|1971}} |Malkovrintoj = [[Tom Gehrels]]<br />[[Ingrid van Houten-Groeneveld|I. van Houten-Groeneveld]]<br />[[Cornelis Johannes van Houten|C. J. van Houten]] |Loko_de_malkovro = [[Observatorio de la Monto Palomar|Monto Palomar]] kaj [[Leiden]] |Epoko = 2456400.5 {{dato|18|aprilo|2013}} TDB |Granda_duonakso = 393,411 [[1 E9 m|Gm]] (2,630 [[Astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 308,060 Gm (2,059 AU) |Apoapsido = 478,763 Gm (3,200 AU) |Discentreco = 0,217 |Periodo = 1557,687 [[tago]]j (4,265 [[jaro]]j) |Cirkulrapido = 18,36 km/s |Klinangulo = 3,97218° |Meza_anomaliangulo = 194,474° |Longitudo_de_suprenira_nodo = 71,446° |Argumento_de_periapsido = 245,941° |Absoluta_magnitudo = 13,5 }} '''7690 ''Sackler''''' estas [[asteroido]] de la [[asteroida zono]], malkovrita la {{daton|25|marto|1971}} de la [[Usono|usona]] [[astronomo]] [[Tom Gehrels]] de la [[Observatorio de la Monto Palomar]] kaj de la [[Nederlando|nederlandaj]] geastronomoj [[Ingrid van Houten-Groeneveld]] kaj [[Cornelis Johannes van Houten]], de la [[observatorio de Leiden]], en la kadro de la "Palomar-Leiden Enketo pri [[troja asteroido|Trojanoj]]" ({{lang-en|[[Palomar-Leiden Trojan Survey]]}}). == Nomo == Ĝi estis nomita en honoro de [[Raymond Sackler|Raymond]] kaj Beverly Sackler,<ref>[http://vcresearch.berkeley.edu/sacklercenter/raymond-and-beverly-sackler ''Raymond and Beverly Sackler Center'', el la paĝaro de la Universitato de Berkeley] {{404|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{lingvokodo|en}}</ref> saĝaj, sensemaj kaj sindonemaj subtenantoj de la scienco kaj la artoj. Ilia speciala intereso por stimuli la astronomiajn esplorojn per senpera apogo, kaj la promocio de kunlaboradoj kaj interŝanĝo de scioj inter tutmondaj astronomoj, estis granda bonaĵo por tiu entuziasmanta fako, nun en vera "ora epoko". == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : //eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|7690-sackler-2291-t-1}} {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (7001–8000)#7651-7700|Listo de asteroidoj (7001 - 8000)]] |antaŭ = ''[[7689 Reinerstoss]]'' |periodo = '''7690 ''Sackler''''' |post = ''[[7691 Brady]]'' }} {{DEFAŬLTORDIGO:Sackler}} [[Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono]] [[Kategorio:Malkovrita de Cornelis Johannes van Houten]] [[Kategorio:Malkovrita de Tom Gehrels]] [[Kategorio:Malkovrita de Ingrid van Houten-Groeneveld]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1971]] b4s4venrdo2l3mgrto7ypnjcm7up3tr 0 462532 9480606 8501266 2026-09-22T22:41:32Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480606 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = 10080 ''Macevans'' |Kategorio = asteroido |Oficiala_nomo = 10080 Macevans |Aliaj_nomoj = '''1990 OF₁''' |Dato_de_malkovro = {{dato|18|julio|1990}} |Malkovrinto = [[Eleanor Francis Helin]] |Loko_de_malkovro = [[Observatorio de la Monto Palomar|Monto Palomar]] ([[Usono]]) |Epoko = 2459600.5 {{dato|21|januaro|2022}} TDB |Granda_duonakso = 466,792 [[1 E9 m|Gm]] (3,120 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 380,097 Gm (2,541 AU) |Apoapsido = 553,487 Gm (3,700 AU) |Discentreco = 0,1857 |Periodo = 2013,238 [[tago]]j (5,512 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- 206:9 Mer / 9:1 Ven / 11:2 Ter / ~3:1 Mar / 13:28 Jup --> |Klinangulo = 14,334° |Meza_anomaliangulo = 263,337°<small><br />[[Epoko (astronomio)|Epoko]] : {{dato|21|januaro|2022}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 160,002° |Argumento_de_periapsido = 141,034° |Terdistanco_min = 231,063 [[1 E9 m|Gm]] (1,545 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = 16,728 ± 0,131 km |Albedo_geom = 0,063 ± 0,006 |Absoluta_magnitudo = 12,83 }} '''10080 ''Macevans''''' estas malgranda, malhela asteroido de la ĉefa [[asteroida zono]], malkovrita la {{daton|18|julio|1990}} de la usona [[astronomino]] [[Eleanor Francis Helin]] elde la [[Observatorio de la Monto Palomar]] ([[Kalifornio]], [[Usono]]). Ĝi estas proksima de la [[orbita resonanco]] 1:3 kun [[Marso (planedo)|Marso]]. == Nomo == Ĝia nomo honoras ''William MacDonald “Mac” Evans'',<ref>[https://engineering.queensu.ca/news/2021/09/alumni-conversations-mac-evans-sc64.html Konversacio kun iama studento : William MacDonald (Mac) Evans, el la paĝaro de la Reĝina Universitato, 27-a de Septembro 2021] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211229152003/https://engineering.queensu.ca/news/2021/09/alumni-conversations-mac-evans-sc64.html |date=2021-12-29 }} {{lingvokodo|en}}</ref> naskiĝitan en [[Sarnia]], [[Kanado]]. Li plenumis sian antaŭdiploman studon ĉe la [[Reĝina Universitato]] kaj ricevis [[Magistro de scienco|Magistron de Scienco]] en [[elektra inĝenierarto]] de la [[Universitato de Birmingham]]. Li estis prezidento de la [[Kanada Kosma Agentejo]] ([[1994]]–[[2001]]), gajnis la Medalon de Distinga Publika Servo de la [[NASA]] kaj estas Membro de la [[Ordeno de Kanado]]. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|10080-macevans-1990-of1}} {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (10001–11000)#10051-10100|Listo de asteroidoj (10001 - 11000)]] |antaŭ = ''[[10079 Meunier]]'' |periodo = '''10080 ''Macevans''''' |post = ''[[10081 Dantaylor]]'' }} {{DEFAŬLTORDIGO:Macevans}} [[Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono]] [[Kategorio:Malkovrita de Eleanor Francis Helin]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990]] aaacwkm7kikds47g6a0z3uzt1vld516 0 480884 9480513 7166149 2026-09-22T20:19:27Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480513 wikitext text/x-wiki La '''Ŝafvianda raguo''' aŭ en hispana ''caldereta'' estas tradicia plado de la [[hispana kuirarto]]. La ĉefaj ingrediencoj estas viajado el [[ŝafo]], [[cepo]], [[ajlo]], [[tomato]], [[kapsiko]], [[blanka vino]] kaj [[olivoleo]]. Ĝi estas plado kiun oni servas varma kaj tipas en sudaj regionoj el [[Hispanio]], kiaj [[Ekstremaduro]], [[Manĉo]], [[Andaluzio]] ktp. == Recepto == Oni aldonas [[salo]]n al la viando jam dispecigita kaj sengrasigita, oni dispecigas la cepojn, kapsikojn kaj tomatojn kaj oni [[sofrito|sofritas]] ilin kun la ajloj en [[kaldrono]] kun iom da oleo. Post la sofrito, oni aldonas la viando kaj post iom da kuirado oni aldonas la [[vino]]n. Oni kuiras super malforta fajro, preferinde el [[ligno]]. Post konsumado de granda parto de la vino en la kaldrono, oni aldonas akvon kaj oni finkuiras ĝis la vaporiĝo; oni ĝin servas tre varma. Ofte oni antaŭkuiras bazon el la ŝafaj internaĵoj, nome hepato, renoj ktp. == Eksteraj ligiloj == (en hispana) * [http://www.recetasyvinos.com/receta/206504/caldereta-manchega/ Ŝafvianda raguo el Manĉo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101123070316/http://www.recetasyvinos.com/receta/206504/caldereta-manchega/ |date=2010-11-23 }} en RecetasyVinos.com [[Kategorio:Hispana kuirarto]] 24nbyyseqmu3qa28zh0qxubws8fyu02 0 490354 9480286 7612402 2026-09-22T12:46:40Z MPhernambucq 263532 9480286 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Skradinski buk (60237).jpg|eta|250px|La akvofaloj de Krka]] La '''Krka-akvofaloj''' estas la [[akvofalo]]j en hetla [[Nacia Parko Krka]] apud [[Šibenik]] en [[Kroatio]]. Ĉi-tiu parko ricevis sian nomon pro la rivero [[Krka]], kiu kun longo de 72,5 km estas la 22-a rivero de Kroatio. La akvofaloj havas niveldiferencon de 242 metroj en sep [[ŝtupo]]j. [[Kategorio:Geografio de Kroatio]] [[Kategorio:Akvofaloj en Eŭropo]] fks9y80ana0841g7aj5kzagbei4ma9a 0 499210 9480683 9476069 2026-09-23T06:21:06Z Crosstor 3176 /* R */ 9480683 wikitext text/x-wiki Listo de famuloj, kiuj mortis en [[Pécs]]: {{EnhavTabelo|alf=L}} == A == * [[Oszkár Abay Nemes]], [[naĝisto]] * [[László Agócsy]], muzikinstruisto * [[Prosper Amtmann]], [[flutisto]] * [[István Andik]], [[internisto]] * [[József Angster]], [[orgenkonstruisto]] * [[János Ángyán]], [[kuracisto]] * [[Bálint Alsáni]], [[kardinalo]] * [[György Antal]], [[profesoro]] * [[Miklós Orbán Arató]], cisterciano * [[Sándor Árvay (ginekologo)]] == B == * [[András Babics]], historiisto * [[Zoltán Bachman]], arkitekto * [[Miklós Balassa]], advokato * [[Gyula Bálint]], [[pentristo]] * [[Endre Bán (ginekologo)]] * [[Lajos Barankay]], [[instruisto]] * [[Anna Bárdos]], operkantisto * [[Imre Barta]], kuracisto * [[Soma Beck]], kuracisto * [[Gellért Belon]], episkopo * [[Ferenc Benedek (juristo)]] * [[György Benkő (radiologo)]] * [[József Benkő (matematikisto)]] * [[Konrád Beöthy]] * [[József Zsigmond Berényi]], [[episkopo]] * [[János Berze Nagy]], folkloristo * [[Márton Billisics]], paŭlano * [[Illés Béla Bitter]], [[monaĥo]] * [[Gyula Bocz]], [[skulptisto]] * [[Irén Bódis]], aktoro * [[Alajos Bogyó]], [[operkantisto]] * [[András Bokrétás]], [[pulmonologo]] * [[Béla Boros (instruisto)]] * [[Béla Boros (kuracisto)]] * [[István Boros (biologo)]] * [[Ábel József Buzássy]], instruisto == C == * [[László Cholnoky]], [[kemiisto]] * [[Kálmán Csákabonyi]], [[arkivisto]] * [[István Csekey]], juristo * [[József Cserháti]], [[episkopo]] * [[Győző Csorba]], [[poeto]] * [[László Czindery]], [[oficisto]] == D == * [[Valéria Dénes]], pentristo * [[János Dombay]], arkeologo * [[Szilárd Donhoffer]], kuracisto * [[Jenő Dulánszky (pli juna)]], arkitekto * [[Nándor Dulánszky]], episkopo == E == * [[Jenő Ernst (kuracisto)]] == F == * [[Ferenc Fáicser]], [[jezuito]] * [[Ferenc Faluhelyi]], [[juristo]] * [[Ernő Flachbarth]], juristo * [[Béla Flerkó]], kuracisto * [[Béla Füredi]], teatrestro * [[György Fürtös]], ceramikisto * [[Miklós Füzes]], [[arkivisto]] == G == * [[Jenő Gábor]], pentristo * [[Ernő Gebauer]], pentristo * [[István Gellér B.]], skulptisto * [[Sándor Gorka]], [[biologo]] * [[Frigyes Götz]], urologo * [[Endre Grastyán]], kuracisto * [[Pál Gróf]], kuracisto * [[Emil Győry]], aktoro == H == * [[Pál Halász (juristo)]] * [[Artúr Hámori]], kuracisto * [[Ferenc Hanuy]], [[kanoniko]] * [[László Harsányi]], krimmedicina kuracisto * [[Béla Hetényi]], aktoro * [[Ottó Hoffmann]], lingvisto * [[József Holub]], [[historiisto]] * [[József Hunyady (verkisto)]] * [[Lajos Huszty]], juristo * [[Tivadar Huth]], kuracisto == I == * [[György Illei]], [[obstetrikisto]] * [[Dénes Ágoston Inczédy]], monaĥo * [[Albert Irk]], juristo == J == * [[Hugó Johan]], vitralisto == K == * [[Ilona Karay]], poeto * [[József Kassai]], [[pastro]], [[lingvisto]] * [[Lipót Kauser (juristo)]] * [[Károly Keczkés]], [[hidrologo]] * [[László Kelemen (altlerneja instruisto)]] * [[Miklós Kengyel]], juristo * [[Károly Kett]], kirurgo * [[Iván Kétyi]], bakteriologo * [[Balázs Kézdi]], psikiatro * [[Antal Klemm]], pastro, lingvisto * [[György Klimó]], [[episkopo]] * [[József Koller (kanoniko)]] * [[János Kolta]], notario * [[Mariska Komáromi]], operkantisto * [[Béla Kovács (ministro)]] * [[István Kozma (operetkantisto)]] * [[Ernő Kurnik]], [[agronomo]] == L == * [[Antal Lábady]], pulmonologo * [[Borbála Labancz]], aktoro * [[László Lajos]], [[ginekologo]] * [[Kálmán Lambrecht]], paleontologo * [[Ferenc Laubhaimer]], pastro == M == * [[Ferenc Martyn]], [[pentristo]] * [[Flórián Mátyás]], historiisto * [[Károly Méhes (kuracisto)]] * [[Tibor F. Mérei]], neŭrologo * [[Mária Mirkovszky]], dancisto * [[Mária Anna Móró]], bibliotekisto == N == * [[Sándor N. Szabó]], aktoro * [[Géza Nikelszky]], ceramikisto * [[Róbert Nógrádi]], reĝisoro == O == * [[Kelemen Ováry]], profesoro == P == * [[László Paál (aktoro)]] * [[Sándor Palkó (presisto)]] * [[Jóska Pécsi Rabb]], popolkantisto * [[Piri Peéry]], aktoro * [[Mihály Pekár]], kuracisto * [[Imre Polányi]], historiisto * [[János Pollák]], kanoniko == R == * [[Károly Rauss]], kuracisto * [[Camillo Reuter]], kuracisto * [[Sándor Révai]], literaturhistoriisto * [[János Rézbányay]], pastro * [[Ferenc Rogács]], episkopo * [[György Romhányi]], kuracisto == S == * [[Ráfael Schaurek]], juristo * [[Elemér Scipiades]], profesoro * [[Béla Simon (pentristo)]] * [[Máté Simon]], paŭlano * [[Ferenc Simor]], [[klimatologo]] * [[András Stark (psikiatro)]] * [[Dezső Szabó (kemiisto)]] * [[Pál Zoltán Szabó]], [[geografo]] * [[Samu Szabó]], [[aktoro]] * [[Sándor Szakály (mikrobiologo)]] * [[Ottokár Lajos Székely]], monaĥo * [[Júlia Szepes]], [[biologo]] * [[Ignác Szepesy]], episkopo * [[József Szeredy]], [[prelato]] * [[József Szivler]], reĝisoro * [[János Szolcsányi]], kuracisto * [[Ottó Szőnyi]], pastro * [[Mihály Szotáczky]], juristo == T == * [[Margit Takács]], aktoro * [[János Thalhammer]], pastro * [[Ernő Tolvaly]], pentristo * [[József Tóth (geografo)]] * [[Mátyás Trixler]], psikiatro * [[Tibor Tüskés]], instruisto == U == * [[Gábor Uherkovich]], [[limnologo]] == V == * [[Jenő Vácz]], jezuito * [[Ferenc Vasváry]], juristo * [[Endre Veress (historiisto)]] * [[István Vermes]], kuracisto * [[Emil Vertán]], kuracisto * [[János Vinkler]], juristo * [[Ferenc Virág (episkopo)]] * [[Imre Vízkelety]], pentristo * [[Gabriella Vöő]], [[etnografo]] == Z == * '''[[Vilmos Zsolnay]],''' produktanto de artaj [[porcelano]]j == Vidu ankaŭ == * [[Listo de famuloj naskiĝintaj en Pécs]] == Fontoj == La listo enhavas tiujn nomojn, pri kiuj jam artikolo kreiĝis. [[Kategorio:Listoj de homoj|famuloj mortintaj en Pécs]] [[Kategorio:Pécs| ]] 8o87yztbgzlvxqxjwudq5yhgp6rmeh8 0 507658 9480614 8508809 2026-09-22T23:24:09Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480614 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = 14700 ''Johnreid'' |Kategorio = asteroido |Oficiala_nomo = 14700 Johnreid |Aliaj_nomoj = '''2000 AC₂₄₀''' ; 1980 WD ;<br />1980 WQ ; 1991 FP₃ ;<br />1993 QN₁ ; 1998 TS₃₂ |Dato_de_malkovro = {{dato|6|januaro|2000}} |Malkovrinto =[[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] |Loko_de_malkovro = [[Flagstaff (Arizono)|Flagstaff]] ([[Arizono]], [[Usono]]) |Epoko = 2457000.5 {{dato|9|decembro|2014}} TDB |Granda_duonakso = 409,314 [[1 E9 m|Gm]] (2,736 [[Astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 358,203 Gm (2,394 AU) |Apoapsido =460,426 Gm (3,078 AU) |Discentreco = 0,1249 |Periodo = 1653,088&nbsp;[[tago]]j&nbsp;(4,526&nbsp;[[jaro]]j) |Cirkulrapido = 18,01 km/s |Klinangulo = 10,065° |Meza_anomaliangulo = 145,987° |Longitudo_de_suprenira_nodo = 163,135° |Argumento_de_periapsido = 297,666° |Terdistanco_min = 213,953 [[1 E9 m|Gm]] (1,430 [[Astronomia unuo|AU]]) |Absoluta_magnitudo = 13,0 }} '''14700 ''Johnreid''''' estas asteroido de la [[asteroida zono]], malkovrita la {{daton|6|januaro|2000}} en la kadro de la programo ''[[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search]]'' (LONEOS) elde la [[Stacio Anderson Mesa]] de la [[Observatorio Lowell]], sud-oriente de [[Flagstaff (Arizono)|Flagstaff]] ([[Arizono]], [[Usono]]). == Nomo == Ĝi estis nomita en honoro de la usona [[geologo]] ''John Barlow Reid'',<ref>[http://www.boston.com/news/education/higher/articles/2003/09/06/dr_john_barlow_reid_jr_63_noted_professor_of_geology/ Dr. John Barlow Reid Jr., 63, notinda profesoro pri geologio, el ''Boston.com''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150914024453/http://www.boston.com/news/education/higher/articles/2003/09/06/dr_john_barlow_reid_jr_63_noted_professor_of_geology/ |date=2015-09-14 }} {{lingvokodo|en}}</ref> instruisto dum 30 jaroj ĉe ''Hampshire College'' ([[Masaĉuseco]]). Li studis [[Tero]]n kaj [[Luno]]n per [[izotopo|izotopajn]] metodojn. Li ankaŭ disvolvis [[arkeologio|arkeologiajn]] pruvoj de [[Sklaveco|sklavaj]] [[migrado]]j kaj studis la vivion kaj sanecon de estintaj loĝantaroj. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|14700-johnreid-2000-ac240}} {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (14001–15000)#14651-14700|Listo de asteroidoj (14001 - 15000)]] |antaŭ = ''[[14699 Klarasmi]]'' |periodo = '''14700 ''Johnreid''''' |post = ''[[14701 Aizu]]'' }} {{DEFAŬLTORDIGO:Johnreid}} [[Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono]] [[Kategorio:Malkovrita de LONEOS]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000]] 0xnz0m6znzo0secprfpxta56ht1ckn6 0 512489 9480564 9292494 2026-09-22T21:49:05Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480564 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE: (15504) 1999 RG₃₃}} {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = (15504) 1999 RG₃₃ |Kategorio = asteroido |Oficiala_nomo = (15504) 1999 RG₃₃ |Aliaj_nomoj = '''1999 RG₃₃'''; 1992 LD |Dato_de_malkovro = {{dato|4|septembro|1999}} |Malkovrinto = ''[[Catalina Sky Survey]]'' |Loko_de_malkovro = [[Tucson (Arizono)|Tucson]], [[Usono]] |Epoko = 2457000.5 {{dato|9|decembro|2014}} TDB |Granda_duonakso = 1405,686 [[1 E9 m|Gm]] (9,396 [[Astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 321,591 Gm (2,150 AU) |Apoapsido = 2489,779 Gm (16,643 AU) |Discentreco = 0,7712 |Periodo = 10520,651&nbsp;[[tago]]j&nbsp;(28,804&nbsp;[[jaro]]j) |Klinangulo = 34,902° |Meza_anomaliangulo = 273,634° |Longitudo_de_suprenira_nodo = 23,581° |Argumento_de_periapsido = 273,633° |Terdistanco_min = 214,879 [[1 E9 m|Gm]] (1,436 [[Astronomia unuo|AU]]) |Absoluta_magnitudo = 12,1 }} '''(15504) 1999 RG₃₃''' asteroido de la klaso de la [[Centaŭroj (asteroidoj)|Centaŭroj]], objektoj de la ekstera regiono de la [[Sunsistemo]]. Ĝi estis malkovrita la {{daton|4|septembro|1999}} en la kadro de la astronomia kampanjo ''[[Catalina Sky Survey]]'' elde la [[Stacio Catalina|Stacio ''Catalina'']] de la [[Observatorio Steward]], nord-oriente de [[Tucson (Arizono)|Tucson]] ([[Arizono]], [[Usono]]). Pro ĝia tre discentra [[orbito]], oni povus rigardi ĝin kiel nekativan aŭ {{N|estingita kometo}}.<ref>[http://www.physics.ucf.edu/~yfernandez/lowtj.html Asteroidoj kun kometeca orbito] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100605203117/http://www.physics.ucf.edu/~yfernandez/lowtj.html |date=2010-06-05 }} {{lingvokodo|en}}</ref> Ĝi povas pasi je malpli de unu [[astronomia unuo]] de [[Jupitero (planedo)|Jupitero]] (0,87316176 UA la {{dato|27|decembro|2111}}), sed ĝia granda orbita [[klinangulo]] tenas ĝin malproksima de la orbitoj de la aliaj planedoj. Ĝi estas foje klasifikata kiel [[damokloido]].<ref>[http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/papers/DAMO/Jewitt.damo.pdf Unua vido al la damokloidoj, de David Jewitt; el ''The Astronomical Journal'', Januaro 2005] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181221034337/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/papers/DAMO/Jewitt.damo.pdf |date=2018-12-21 }} {{lingvokodo|en}}</ref> == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo: http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> ==Eksteraj ligiloj== * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|15504-1999-rg33}} * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de Konataj Transneptunaj Objektoj (kaj aliaj eksteraj sunsistemaj objektoj); el ''Johnston's Archive''] {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (15001–16000)#15501-15550|Listo de asteroidoj (15001 - 16000)]] |antaŭ = [[15503 Estradioto]] |periodo = '''(15504) 1999 RG₃₃''' |post = [[(15505) 1999 RF56|(15505) 1999 RF₅₆]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:15504}} [[Kategorio:Centaŭroj (asteroidoj)]] [[Kategorio:Jupiterrenkontaj asteroidoj]] [[Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999]] 038c37719iv2bctguyqoc102lvp0l4g 0 513935 9480616 9187631 2026-09-22T23:30:58Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480616 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = 15760 Albiono |Kategorio = Transneptuna objekto |Oficiala_nomo = 15760 Albion |Aliaj_nomoj = '''1992 QB₁''' |Dato_de_malkovro = {{daton|30|aŭgusto|1992}} |Malkovrintoj = [[Jane X. Luu|J. X. Luu]] kaj [[David C. Jewitt|D. C. Jewitt]] |Loko_de_malkovro = [[Mauna Kea]], [[Usono]] |Epoko = 2457000.5 {{dato|9|decembro|2014}} TDB |Granda_duonakso = 6,567 [[1 E12 m|Tm]] (43,898 [[Astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 6,122 Tm (40,921 AU) |Apoapsido = 7,012 Tm (46,875 AU) |Discentreco = 0,06782 |Periodo = 106234,474&nbsp;[[tago]]j&nbsp;(290,854&nbsp;[[jaro]]j) |Cirkulrapido = 4,496 km/s |Klinangulo = 2,191° |Meza_anomaliangulo = 24,140° |Longitudo_de_suprenira_nodo = 359,494° |Argumento_de_periapsido = 4,297° |Terdistanco_min = 5,971 [[1 E12 m|Tm]] (39,919 [[Astronomia unuo|AU]]) |Diametro = 167 km<ref>[http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de la konataj trans-neptunaj objektoj] {{lingvokodo|en}}</ref> |Albedo_geom = ~0,07 |Absoluta_magnitudo = 7,1 |Videbla_magnitudo = ~23,4 |Spektroklaso = }} '''15760 Albiono''' estas mezgranda [[transneptuna objekto]]. == Malkovro == Ĝi estis malkovrita la {{daton|30|aŭgusto|1992}} de la usonaj ge[[astronomo]]j [[Jane X. Luu]] kaj [[David C. Jewitt]] elde la [[Observatorioj de Mauna Kea]] en [[Hawaii (insulo)|Hawaii]], [[Usono]]).<ref>[http://www.cbat.eps.harvard.edu/iauc/05600/05611.html Cirkularo IUAC 5611 de IAU (14-a de septembro 1992)] {{lingvokodo|en}}</ref> Ĝi estas la unua malkovrita objekto de [[Kujper-zono]], post [[Plutono]] kaj [[Karono (luno)|Karono]]. Sed male al Plutono, ĝia orbito estas malforte [[discentreco|discentra]] kaj [[Klinangulo|klinata]]. == Nomo == Ĝia nomo referas al Albiono, unua loĝanto de [[insulo]] laŭ la [[mitologio]] de [[William Blake]]. Li dividis sin en kvar "''Zoa''" (''Urthona, Urizen, Luvah'' kaj ''Tharmas''), ĉiu reprezentas po unu gravan aspekton de la homa [[karaktero]]. Komence, ĝiaj malkovrintoj intencis nomi ĝin "''Smiley''", (alude al romano de [[John le Carré]]) sed jam ekzistis la asteroido ''[[1613 Smiley]]''. Ĝi do restis sennoma ĝis la {{dato|31|januaro|2018}}<ref>[https://www.minorplanetcenter.net/iau/ECS/MPCArchive/2018/MPC_20180131.pdf M.P.C. 108697 31-a de januaro 2018] {{lingvokodo|en}}</ref> kaj ĝia (ambigua) kodo "QB1", [[angla lingvo|angle]] prononcata [kjubiŭan], donis sian nomon al la klaso de la [[kubevano]]j: "klasikaj" objektoj de la Kujper-zono, kiuj ne estas en [[orbita resonanco]] kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]].<ref>[http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} {{lingvokodo|en}}</ref> == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo: http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|15760-albion-1992-qb1}} * {{en}} [https://web.archive.org/web/20020219103349/http://cfa-www.harvard.edu/iau/Ephemerides/Distant/15760.html (15760) Albion, orbitaj elementoj] {{Sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (15001–16000)#15751-15800|Listo de asteroidoj (15001 - 16000)]] |antaŭ = [[(15759) 1992 GM4|(15759) 1992 GM₄]] |periodo = '''15760 Albiono''' |post = ''[[15761 Schumi]]'' }} [[Kategorio:Kubevanoj|Albiono]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992]] [[Kategorio:Malkovrita de David C. Jewitt]] [[Kategorio:Malkovrita de Jane X. Luu]] gqobi1efdcsuana16u3pb8ovsedzd7j 0 514141 9480565 9381159 2026-09-22T21:49:48Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480565 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE: (15807) 1994 GV₉}} {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = (15807) 1994 GV₉ |Kategorio = Transneptuna objekto |Oficiala_nomo = (15807) 1994 GV₉ |Aliaj_nomoj = |Dato_de_malkovro = {{dato|15|aprilo|1994}} |Malkovrintoj = [[Jun Chen|J. Chen]] kaj [[David C. Jewitt|D. C. Jewitt]] |Loko_de_malkovro = [[Mauna Kea]], [[Usono]] |Epoko = 2457000.5 {{dato|9|decembro|2014}} TDB |Granda_duonakso = 6,571 [[1 E12 m|Tm]] (43,926 [[Astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 6,149 Tm (41,106 AU) |Apoapsido = 6,993 Tm (46,746 AU) |Discentreco = 0,06420 |Periodo = 106&nbsp;335,974&nbsp;[[tago]]j&nbsp;(291,132&nbsp;[[jaro]]j) |Klinangulo = 0,5635° |Meza_anomaliangulo = 69,087° |Longitudo_de_suprenira_nodo = 176,832° |Argumento_de_periapsido = 307,647° |Terdistanco_min = 6,002 [[1 E12 m|Tm]] (40,1215 [[Astronomia unuo|AU]]) |Diametro = 146 km<ref>[http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de la konataj trans-neptunaj objektoj] {{lingvokodo|en}}</ref> |Absoluta_magnitudo = 7,4 |Albedo_geom = 0,09 (supozita) }} '''(15807) 1994 GV₉''' estas granda [[transneptuna objekto]] de la klaso de la [[kubevano]]j : "klasikaj" objektoj de la [[Kujper-zono]], kiuj ne estas en [[orbita resonanco]] kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]].<ref>[http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} {{lingvokodo|en}}</ref> == Malkovro == 1994 GV₉ estis malkovrita la {{daton|15|aprilo|1994}} de la usonaj ge[[astronomo]]j [[Jun Chen]] kaj [[David C. Jewitt]] elde la [[Observatorioj de Mauna Kea]] en [[Hawaii (insulo)|Hawaii]], [[Usono]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|15807-1994-gv9}} * {{en}} [https://web.archive.org/web/20020219103349/http://cfa-www.harvard.edu/iau/Ephemerides/Distant/15807.html (15807) 1994 GV₉, orbitaj elementoj] {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (15001–16000)#15801-15850|Listo de asteroidoj (15001 - 16000)]] |antaŭ = ''[[15806 Kohei]]'' |periodo = '''(15807) 1994 GV₉''' |post = ''[[15808 Zelter]]'' }} {{DEFAŬLTORDIGO:15807}} [[Kategorio:Kubevanoj]] [[Kategorio:Malkovrita de David C. Jewitt]] [[Kategorio:Malkovrita de Jun Chen]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1994]] s01hvmybz86watlrfgdteikmlfjpgab 0 530095 9480482 9326094 2026-09-22T19:30:49Z Nvss132 224431 9480482 wikitext text/x-wiki {{Informkesto biografio |Antaŭnomo = Marcel |Familinomo = Sembat |Postnomo = |PostFamilinomo = |Prononco = |AliajLingvoj = |VeraNomo = |NaskiĝLoko = Bonnières-sur-Seine |NaskiĝLokoLigilo = |NaskiĝTago = 19 |NaskiĝMonato = oktobro |NaskiĝJaro = 1862 |MortLoko = Chamonix-Mont-Blanc |MortLokoLigilo = |MortTago = 5 |MortMonato = septembro |MortJaro = 1922 |AntaŭOkupo = |Okupo = ĵurnalisto |Epoko = |Okupo2 = politikisto |Okupo3 = |AliajOkupoj = |Ŝtato = Francio |Dosiero = Marcel Sembat by Pierre Petit.jpg |TipoDosiero = |Subteksto = Marcel Sembat fotita de Pierre Petit |Ordigo = |EnkondukaLinio = ne }} '''Marcel Sembat''' [maʁsɛl sɑ̃ba] (naskiĝis {{naskiĝdato|1862|10|19}} en [[Bonnières-sur-Seine]], mortis {{mortodato|1922|9|5}} en [[Chamonix-Mont-Blanc]]) estis [[Francio|franca]] ĵurnalisto kaj politikisto. Li dediĉis sin al ĵurnalismo post studado de juro. Li plenumis la taskon de direktoro de pluraj gazetoj, interalie de ''[[L'Humanité]]'' fondita de [[Jean Jaurès]].<ref name = NF>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.nonfiction.fr/article-105-_re_decouvrir_marcel_sembat.htm|titolo=(Re-)Découvrir Marcel Sembat - Nonfiction.fr le portail des livres et des idées}}</ref> Membro de [[socialismo]], en [[1893]] li estis elektita deputito de la [[18-a arondismento de Parizo]]. En [[1914]] li estis nomumita Ministro pri publikaj konstruoj en la registaro estrita de [[Léon Blum|Blum]]. En la Kongreso de [[Tours]] de [[1920]] li apogis la pozicion de Blum, kiu volis resti fidela al la socialisma tradicio kaj rifuzis membriĝon al la [[Tria Internacio]].<ref name = NF /> Sembat estis [[Esperantistoj|esperantisto]] kaj prezidanto de la [[Esperanto]] Grupo de [[Montmartre]].<ref>"[https://www.google.com/books/edition/Le_Monde_esp%C3%A9rantiste/W-hURxTL7MUC?hl=en&gbpv=1&bsq=%22Marcel%20Sembat%22 Parizo: Verda stelo]", ''Le Monde Espérantiste,'' februaro 1912, 16.</ref> == Referencoj == {{referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj |commonscat=Marcel Sembat |commonscat_title=Marcel Sembat }} * [[Marcel Sembat (pariza metrostacio)]] == Tradukfonto == {{Trad|it|Marcel Sembat|57429199}} d7eyyidqc04tn6hvw5y7597wrtn034p 0 543309 9480634 8808037 2026-09-23T00:44:41Z Charp238 176653 korekti misliterumon 9480634 wikitext text/x-wiki La '''koncilio de Elvira''' ({{Lang-la|Concilium Eliberritanum}}, [[hispana lingvo|hispanlingve:]] ''Concilio de Elvira'') estis celetrita en [[306|306 p.K.]] ĉirkaŭ en la urbo Elvira (la nomo de [[Granado]] antaŭ la [[Araboj|araba]] invado.<br /> En tiu sinodo, kiu ĵetis la bazojn de tiu kiu estos difinita la estonta Eklezio de Hispanio, partoprenis ĉiuj [[episkopo]]j kaj [[presbitero]]j de Hispanio. En ĝi oni pritraktis la temon de la [[judismo|judaj]] komunumoj rezidantaj en la [[ibera duoninsulo]]. Ĝi estis ankaŭ la unua koncilio en kiu estis diskutata kanono, la 33-a, en kiu estis malpermesitai al la ekleziuloj la seksrilatoin (kiu poste fariĝis [[Dekreto]] de papo [[Siricio]]). La puno, kaze de malobeo, estis la forigo el la pastra korpo. Al tiu puno papo Siricio aldoni la ekskoskomunikon.<ref>i en Kristana senedzeco.</ref> La kanono 36ò-a esprimas kritikojn kontraŭ la uzo de bildoj en la dekoracio de preĝejoj, dum la kanono 60-a provas limgi iujn manifestaciojn de religia fanatismo apogiĝantajn sur kontraŭpaganaj tradicioj: nome, kiuj estus mortigitaj pro detruo de iliaj idoloj de devus esti rekonataj de la Eklezio kiel martiroj. == Notoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Granado]] * [[Diocezo de Elvira]] == Eksteraj ligiloj == * {{en}} [http://faculty.cua.edu/pennington/Canon%20Law/ElviraCanons.htm La 81 kanonoj de la koncilio de Elvira] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120716202800/http://faculty.cua.edu/pennington/Canon%20Law/ElviraCanons.htm |date=2012-07-16 }} [[Kategorio:Katolikismo]] [[Kategorio:Neekumenaj koncilioj|Elvira]] [[Kategorio:Antikva Hispanio]] [[Kategorio:Granado]] qm1ve8qe54tc2tj0c2r8hr8l1lu02pu 0 550720 9480635 9439063 2026-09-23T00:53:29Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480635 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = 20000 Varuno [[Dosiero:Varuna symbol (heavy white).svg|24px]] |Kategorio = kubevano |Oficiala_nomo = 20000 Varuna |Aliaj_nomoj = '''2000 WR₁₀₆''' |Bildo = 20000-varuna hst.jpg |Bildo_priskribo = teleskopa vido de Varuno |Dato_de_malkovro = {{dato|28|novembro|2000}} |Malkovrinto = [[Robert S. McMillan]] |Loko_de_malkovro = [[Nacia Observatorio de Kitt Peak|Kitt Peak]] ([[Usono]]) |Epoko = 2457400.5 {{dato|13|januaro|2016}} TDB |Granda_duonakso = 6,451 [[1 E12 m|Tm]] (43,123 [[Astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 6,126 Tm (40,947 AU) |Apoapsido = 6,777 Tm (45,300 AU) |Discentreco = 0,05047 |Periodo = 103435,326 [[tago]]j (283,190 [[jaro#Julia jaro|jaroj]]) |Cirkulrapido = 4,53 km/s |Klinangulo = 17,165° |Meza_anomaliangulo = 105,116°<ref>[[Meza anomaliangulo]] por la [[epoko (astronomio)|epoko]] 2457400.5 ({{dato|13|januaro|2016}}) TDB.</ref> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 97,290° |Argumento_de_periapsido = 270,893° |Terdistanco_min = 5,982 [[1 E12 m|Tm]] (39,9905 [[Astronomia unuo|AU]]) |Diametro = 702 ± 120 km<ref name= "Herschel">[http://www.aanda.org/articles/aa/pdf/2013/09/aa22047-13.pdf ''“TNOs are Cool”: A survey of the trans-Neptunian region''; E. Lellouch ''kaj aliaj''] {{lingvokodo|en}}</ref> |Denso = 0,992 g/cm³ |Maso = ~3,7 × 10²⁰ kg |Falakcelo = 0,22 ms^-2 |Liberiga_rapido = 0,38 km/s |Rotacia_periodo = 0,2643 [[tago]] (6,3436 [[horo]]j) |Temperaturo = ~41–43 [[Kelvino|K]] |Absoluta_magnitudo = 3,6 |Videbla_magnitudo_maks = 19,9 |Albedo_geom = 0,07 ± 0,025 }} '''20000 Varuno''' estas tre granda [[transneptuna objekto]] malkovrita la {{dato|28|novembro|2000}} de la usona [[astronomo]] [[Robert S. McMillan]] en la kadro de la projekto ''[[Spacewatch]]'', elde la [[Nacia Observatorio de Kitt Peak]], proksime de [[Tucson (Arizono)|Tucson]] ([[Arizono]], [[Usono]]). Ĝi estis unuafoje antaŭmalkovrita sur {{J|fota plato}} elde la [[observatorio de la Monto Palomar]] en [[1954]].<ref>[http://minorplanetcenter.net/db_search/show_object?object_id=20000 (20000) Varuna = 2000 WR106; ''observations''] {{lingvokodo|en}}</ref> Ĝi estas ano de la klaso de la [[kubevano]]j: "klasikaj" objektoj de la [[Kujper-zono]], kiuj ne estas en [[orbita resonanco]] kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]].<ref>[http://www.minorplanetcenter.org/mpec/K10/K10B62.html MPEC 2010-B62: Malproksimaj malgrandaj planedoj] {{lingvokodo|en}}</ref><ref>[http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} {{lingvokodo|en}}</ref> == Nomo == '''Varuno''' ricevis la nomon de la [[hinduismo|hinduisma]] diaĵo [[Varuno]], unu el plej gravaj diaĵoj de la antikva [[Hindujo]], gardisto de la [[oceano]] kaj de la [[senmorteco]], iome ekvivalento de [[Posejdono]]. Ĝi ricevis la numeron 20000 ĉar ĝi estis la plej granda malkovrita kubevano kaj oni tiam opiniis ĝin pli granda ol [[Cereso]]. == Ecoj == === Formo === [[Dosiero:Varuna artistic.png|dekstra|eta|180px|Artista vido de Varuno, montranta ties formon kaj ruĝecan koloron.]] '''Varuno''' havas {{N|rotacia periodo}} de ĉ. 6,34 horoj kaj [[luma kurbo]] kun du pintoj.<ref>[http://obswww.unige.ch/~behrend/page5cou.html#019979 ''Courbes de rotation d'astéroïdes et de comètes'', el la paĝaro de Raoul Behrend, Universitato de Ĝenevo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181111134209/http://obswww.unige.ch/~behrend/page5cou.html#019979 |date=2018-11-11 }} {{lingvokodo|fr}}</ref> Pro tiu rapida rotacio, malofta ĉe tiel granda korpo, oni pensas, ke ĝi havas formon de longigita [[elipsoido]], kun averaĝa denso proksima de 1 g/cm³ (krude, denso de [[akvo]]). Ekzameno de la luma kurbo montras, ke la plej taŭga formo de '''Varuno''' estus skalenan elipsoido kun b/a = 0,63 – 0,80 kaj c/a = 0,45–0,52. Depost la malkovro de '''Varuno''', ankaŭ [[Haŭmeo]], alia rapidrotacianta (3,9 h) granda objekto de la [[Kujper-zono]] montris longigitan formon. La ĉeesto de [[natura satelito|satelito]] estis hipotezita en [[2002]] pro observoj de luma kurbo.<ref>[http://www.johnstonsarchive.net/astro/asteroidmoonsq.html Aliaj Raportoj pri Asteroidaj Satelitoj, el la TTT-ejo de Wm. Robert Johnston] {{lingvokodo|en}}</ref> === Grando === {| class="wikitable floatleft" style="font-size: 90%;" |+ Takadoj de la grando de Varuno ! Jaro !! Diametro (km) !! referenco |- | [[2001]] || 900 || [[David C. Jewitt|D. Jewitt]] <ref>[https://web.archive.org/web/20060429172225/http://ifa.hawaii.edu/~jewitt/papers/VARUNA/JAE2001.pdf ''The size and albedo of the Kuiper-belt objekt Varuna''; David Jewitt, Herve Aussel, Aaron Evans] {{lingvokodo|en}}</ref> |- | [[2002]] ||1060 || [[Emmanuel Lellouch |E. Lellouch]] <ref>[http://arxiv.org/abs/astro-ph/0206486 ''Coordinated thermal and optical observations of Trans-Neptunian object Varuna''; E. Lellouch, R. Moreno, J.L. Ortiz, G. Paubert, A. Doressoundiram, N. Peixinho] {{lingvokodo|en}}</ref> |- | [[2005]] ||936 ||[[Will Grundy]] <ref>[http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0019103505000266''Diverse albedos of small trans-neptunian objects''; W.M. Grundy, K.S. Noll, D.C. Stephens] {{lingvokodo|en}}</ref> |- | [[2005]] || > 621 || [[Kosmoteleskopo Spitzer|Spitzer]], Bando 2-a <ref>[http://arxiv.org/abs/astro-ph/0702538 ''Physical Properties of Kuiper Belt and Centaur Objects: Constraints from Spitzer Space Telescope (2007)''; J. Stansberry, W. Grundy, M. Brown, D. Cruikshank, J. Spencer, D. Trilling, J.-L. Margot] {{lingvokodo|en}}</ref><ref>[http://adsabs.harvard.edu/abs/2008ssbn.book..161S ''Physical Properties of Kuiper Belt and Centaur Objects: Constraints from Spitzer Space Telescope (2008)''; J. Stansberry, W. Grundy, M. Brown, D. Cruikshank, J. Spencer, D. Trilling, J.-L. Margot] {{lingvokodo|en}}</ref> |- | [[2007]] || 502 ||Spitzer, Bando 1-a |- | [[2010]] || 1003 ||per [[kaŝado (astronomio)|kaŝado]] <ref name = "kasado">[http://adsabs.harvard.edu/abs/2010DPS....42.2311S ''The 2010, February 19 stellar occultation by Varuna''; B Sicardi ''kaj aliaj''] {{lingvokodo|en}}</ref> |- | [[2013]] ||702 ± 120 || [[Kosmoteleskopo Herschel|Herschel]] <ref name= "Herschel" /> |} La grando de la Kujper-zonaj objektoj povas esti taksita per samtempaj observoj de ties [[varmoradiado]] kaj de reflekto de la [[sunradiado]]. Bedaŭrinde, la mezuro de la termika radiado, malforta pro la malproksimeco, estas pli malhelpita pro la absorbo fare de la [[atmosfero (tero)|atmosfero]]. Krome, la taksado dependas de nekonata parametroj (orientiĝo de la rotacia akso, termika inercio). Sekve, la taksado de la [[albedo]] varias, tio, kio kuntrenas neprecizecon de la grando. La taksadoj de la grando de '''Varuno''' variis inter 500 kaj 1060 km. [[Kaŝado (astronomio)|Kaŝado]] de [[stelo]] far de '''Varuno''' estis observita la {{daton|19|februaro|2010}} dum 28 sekundoj elde [[Camalaú]] kaj dum 52,5 sekundoj elde [[São Luís]] ([[Brazilo]]),<ref name = "kasado" /> kongruas kun ĥordo de 1003 km, sed elde [[Quixadá]], malproksima de 255 km la rezulto estis negativa, tio, kio sugestas longigitan formon. Ĉar la kaŝado okazis proksime de maksimuma brilo de '''Varuno''', ĝi observis la maksimuman ŝajnan surfacon por [[elipsoido|elipsoida]] formo. === Orbito === [[Dosiero:TheKuiperBelt Orbits Varuna DoubleView.svg|maldekstra|eta|230px|Orbitoj de Varuno (blua) kaj [[Plutono]] (ruĝa)]] '''Varuno''' estas klasifikita kiel klasikan {{N|transneptuna objekto}} kaj sekvas [[orbito]]n preskaŭ cirkla kun [[granda duonakso]] de 43,123 [[Astronomia unuo|AU]], simila al tiu de [[50000 Kvavaro]] sed pli klinita. Ĝia [[orbita periodo]] estas proksima de tiu de 50000 Kvavaro. Notinde, la orbitoj de '''Varuno''' kaj [[Plutono]] havas similajn [[klinangulo]]jn kaj estas simile orientitaj (la [[nodo (astronomio)|nodoj]] de ambaŭ orbitoj estas tre proksimaj). Sed male al Plutono, kiu estas en [[orbita resonanco]] 2:3 kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]], '''Varuno''' suferas nenian signifan perturbon fare de Neptuno. La preskaŭ cirkla orbito de '''Varuno''' kontrastas kun tiu, tre [[discentreco|discentra]] (e = 0,25) de Plutono. === Fizikaj ecoj === La surfaco de '''Varuno''' estas modere [[ruĝa]] (simile al tiu de [[50000 Kvavaro|Kvavaro]]) kaj iom da [[akvo|akva]] [[glacio]] estis tie trovita.<ref>[http://adsabs.harvard.edu/abs/2001A%26A...373L..29L ''NICS-TNG infrared spectroscopy of trans-neptunian objects 2000 EB173 and 2000 WR106''; de J. Licandro, E. Oliva kaj M. Di Martino] {{lingvokodo|en}}</ref> <ref>[http://arxiv.org/abs/1401.5962 ''Rotationally resolved spectroscopy of (20000) Varuna in the near-infrared'' de V. Lorenzi, N. Pinilla-Alonso, J. Licandro, C.M. Dalle Ore kaj J.P. Emery] {{lingvokodo|en}}</ref> Oni ne trovis indicojn de surfaca varieco. Plej verŝajna komponiĝo de la Varuna surfaco estas mikso de amorfa [[silikato]]j (25 %), malsimplaj [[organika kemio|organikaj kemiaĵoj]] (35 %), amorfa [[karbono]] (15 %) kaj akva glacio (15 %) Tamen, oni pridiskutas la komponiĝon entenante 10 % de glacio de [[metano]] Por objekto havante la karakterizaĵojn de '''Varuno''', tiu vaporiĝema substanco ne povas esti esenca: oni estus trudata hipotezi eventon, kiel perforta alfrapo, por kialigi ĝian ĉeeston sur la surfaco. {{-|maldekstre}} == Nana planedo ? == La [[Internacia Astronomia Unio]] ne klasifikis '''Varunon''' kiel [[nanplanedo]]n. Tamen, [[Michael E. Brown]] metis ĝin je la nivelo de "alte verŝajna"<ref>[http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/dps.html Kiom da nanaj planedoj estas en la ekstera sunsistemo ?; el la paĝaro de Mike Brown] {{lingvokodo|en}}</ref> kun diametro de 756 km taksita per mezuro de radiado. [[Gonzalo Tancredi]] en [[2010]] klasifikis ĝin kiel "akceptita" sed ne faris pri tio nenian rekomendon.<ref>[http://journals.cambridge.org/download.php?file=%2FIAU%2FIAU5_S263%2FS1743921310001717a.pdf&code=8aae23b4641a3b4e08c095f29250a990 ''Physical and dynamical characteristics of icy "dwarf planets" (plutoids)'' de Gonzalo Tancredi] {{lingvokodo|en}}</ref> == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo: http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|20000-varuna-2000-wr106}} * {{en}} [http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/varuna.html Grando kaj albedo de la Kuiper-zona objekto 2000 Varuno; de David Jewitt kaj Herve Aussel] * {{en}} [https://web.archive.org/web/20090316194113/http://www.ifa.hawaii.edu/~jewitt/papers/VARUNA2/JS2002.pdf Fizikaj ecoj de la transneptuna objekto 2000 Varuno; de David Jewitt kaj Scott Sheppard] * {{fr}} [http://www.le-systeme-solaire.net/varuna.html (20000) Varuna; el ''Le système solaire à porté de votre souris''] * {{en}} [https://www.spacereference.org/asteroid/20000-varuna-2000-wr106 20000 Varuna (2000 WR106) ; el ''Space Rference''] {{Sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (19001–20000)#19951-20000|Listo de asteroidoj (19001 - 20000)]] |antaŭ = ''[[19999 Depardieu]]'' |periodo = '''20000 Varuno''' |post = ''[[20001 Marinakoren]]'' }} {{DEFAŬLTORDIGO:Varuno}} [[Kategorio:Kubevanoj]] [[Kategorio:Malkovrita de Spacewatch]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000]] gib1rb69v4xxlc2zvoa4hzu3ojqxyr4 0 550835 9480636 8564672 2026-09-23T00:53:32Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480636 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = 20002 ''Tillysmith'' |Kategorio = asteroido |Oficiala_nomo = 20002 Tillysmith |Aliaj_nomoj = '''1991 EM'''; 1998 MP₂₈ |Dato_de_malkovro = {{dato|10|marto|1991}} |Malkovrinto = [[Robert H. McNaught]] |Loko_de_malkovro = [[Coonabarabran]] ([[Aŭstralio]]) |Epoko = 2457400.5 {{dato|13|januaro|2016}} TDB |Granda_duonakso = 477,321 [[1 E9 m|Gm]] (3,191 [[Astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 409,418 Gm (2,737 AU) |Apoapsido = 545,222 Gm (3,645 AU) |Discentreco = 0,1423 |Periodo = 2081,735&nbsp;[[tago]]j&nbsp;(5,699&nbsp;[[jaro]]j) |Klinangulo = 20,240° |Meza_anomaliangulo = 11,212°<ref>[[Meza anomaliangulo]] por la [[epoko (astronomio)|epoko]] 2457400.5 ({{dato|13|januaro|2016}}) TDB.</ref> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 280,391° |Argumento_de_periapsido = 26,505° |Terdistanco_min = 259,109 [[1 E9 m|Gm]] (1,732 [[Astronomia unuo|AU]]) |Absoluta_magnitudo = 13,4 }} '''20002 ''Tillysmith''''' estas [[asteroido]] de la [[asteroida zono]] malkovrita la {{daton|10|marto|1991}} de la [[Aŭstralio|aŭstralia]] [[astronomo]] [[Robert H. McNaught]] elde la [[Observatorio de Siding Spring]], apud [[Coonabarabran]] en [[Novsudkimrio]] ([[Aŭstralio]]). == Nomo == Ĝi estis nomita en honoro de la [[brita]] [[studento|studentino]] [[Tilly Smith]],<ref>[http://news.nationalgeographic.com/news/2005/01/0118_050118_tsunami_geography_lesson.html Familio savita el cunami dank'al kurso pri geografio de la lernantino; el ''National Geographic News'' 18-a de januaro 2005] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050129011109/http://news.nationalgeographic.com/news/2005/01/0118_050118_tsunami_geography_lesson.html |date=2005-01-29 }} {{lingvokodo|en}}</ref> kiu, rekoninte la signojn de [[cunamo]], avertis la [[marbano|marbanantojn]] kaj savis multenombrajn vivojn en la insulo [[Phuket]] dum la [[tertremo en Hinda Oceano en 2004]]. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|20002-tillysmith-1991-em}} * {{en}} [https://www.spacereference.org/asteroid/20002-tillysmith-1991-em 20002 Tillysmith (1991 EM) ; el ''Space Rference''] {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (20001–21000)#20001-20050|Listo de asteroidoj (20001 - 21000)]] |antaŭ = ''[[20001 Marinakoren]]'' |periodo = '''20002 ''Tillysmith''''' |post = [[(20003) 1991 EX2|(20003) 1991 EX₂]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:Tillysmith}} [[Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono]] [[Kategorio:Malkovrita de Robert H. McNaught]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991]] abweqj476iu6urd7sbyxg8m5pnr86ec 0 558780 9480659 9477131 2026-09-23T05:00:09Z ListeriaBot 119734 Wikidata list updated [V2] 9480659 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q20825628 } |wdq= |sort=label |columns=label:Paĝo,priskribo,P154,P18,P856 |thumb=128 |min_section=2 }} {| class='wikitable sortable' ! Paĝo ! priskribo ! emblemo ! bildo ! oficiala retejo |- | ''[[:d:Q4636265|3DLDF]]'' | | [[Dosiero:3dldf-logo.png|center|128px]] | | http://www.gnu.org/software/3dldf/ |- | ''[[:d:Q24084969|8sync]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/8sync/ |- | ''[[:d:Q24084975|Acct]]'' | | [[Dosiero:Heckert GNU white.svg|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/acct/ |- | ''[[:d:Q16825505|adns]]'' | | [[Dosiero:Official gnu.svg|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/adns/ |- | ''[[:d:Q113377528|AROUNDMe]]'' | | | | https://savannah.gnu.org/projects/aroundme/ |- | ''[[:d:Q288555|AUCTeX]]'' | | | [[Dosiero:Auctex.png|center|128px]] | https://www.gnu.org/software/auctex/ |- | ''[[:d:Q1336937|Autoconf]]'' | | [[Dosiero:Heckert GNU white.svg|center|128px]] | [[Dosiero:Autoconf 2.68 wine.png|center|128px]] | https://www.gnu.org/software/autoconf/autoconf.html |- | ''[[:d:Q1324275|Automake]]'' | | [[Dosiero:Heckert GNU white.svg|center|128px]] | [[Dosiero:Autoconf-automake-process.svg|center|128px]] | https://www.gnu.org/software/automake/ |- | ''[[:d:Q106101976|Behistun]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q6131957|Binary File Descriptor library]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q505877|CFEngine]]'' | | [[Dosiero:CFEngine-logo.svg|center|128px]] | | https://www.cfengine.com |- | ''[[:d:Q72271507|Classpathx]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/classpathx/ |- | ''[[:d:Q581256|CLISP]]'' | | [[Dosiero:LogoCLISP.jpg|center|128px]] | [[Dosiero:Clisp snapshot.jpg|center|128px]] | https://clisp.sourceforge.io/ |- | ''[[:d:Q28974884|GNU config scripts]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/config/ |- | ''[[:d:Q1172206|Daten-Montra Erarserĉilo]]'' | | | [[Dosiero:DDD 3.3.11 Screenshot.png|center|128px]] | https://www.gnu.org/software/ddd/ |- | ''[[:d:Q1187020|Denemo]]'' | | [[Dosiero:Official gnu.svg|center|128px]] | [[Dosiero:Denemo 2.0.14 Screenshot under Kubuntu 17.04.png|center|128px]] | http://www.denemo.org/ |- | ''[[:d:Q2291726|DotGNU]]'' | | | | http://www.dotgnu.org/ |- | ''[[:d:Q126721289|Dr. Genius]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q1970665|Electric]]'' | | [[Dosiero:Official gnu.svg|center|128px]] | [[Dosiero:Electric eda.png|center|128px]] | https://www.staticfreesoft.com/ |- | ''[[:d:Q76183255|Emacs-muse]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/emacs-muse/ |- | ''[[:d:Q114407516|Emacs/URL]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/url/ |- | ''[[:d:Q3723813|Emacs/W3]]'' | | | | http://www.gnu.org/software/w3/<br/>https://elpa.gnu.org/packages/w3.html |- | ''[[:d:Q5323977|EPrints]]'' | | | | http://www.eprints.org/software/ |- | ''[[:d:Q11201268|FriBidi]]'' | | | | https://fribidi.org/ |- | [[GCC]] | | [[Dosiero:GNU Compiler Collection logo.svg|center|128px]] | [[Dosiero:GCC 11.1.0 compiling Chicken screenshot.png|center|128px]] | https://gcc.gnu.org |- | ''[[:d:Q3093130|GCIDE]]'' | | [[Dosiero:Official gnu.svg|center|128px]] | | https://gcide.gnu.org.ua/ |- | ''[[:d:Q1147042|GCompris]]'' | | [[Dosiero:Gcompris logo (2016).svg|center|128px]] | [[Dosiero:Gcompris 0.61 screenshot.png|center|128px]] | https://gcompris.net/ |- | [[GDB]] | | [[Dosiero:GDB Archer Fish by Andreas Arnez.svg|center|128px]] | [[Dosiero:GNU gdb 12.1 screenshot.png|center|128px]] | https://www.gnu.org/software/gdb |- | ''[[:d:Q62850490|GDBM]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/gdbm/ |- | ''[[:d:Q5555121|Gforth]]'' | | [[Dosiero:Gforth Logo.png|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/gforth/ |- | ''[[:d:Q50378421|GIFT]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/gift/ |- | [[GIMP]] | | [[Dosiero:The GIMP icon - v3.0.svg|center|128px]] | [[Dosiero:GIMP-3.png|center|128px]] | https://gimp.org |- | [[Glibc]] | | [[Dosiero:Heckert GNU white.svg|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/libc |- | ''[[:d:Q113457966|GLUE]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/glue/ |- | ''[[:d:Q62850753|GMediaServer]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/gmediaserver/ |- | ''[[:d:Q1142317|Gnash]]'' | | [[Dosiero:GNU Gnash logo.png|center|128px]] | [[Dosiero:Gnash-0.8.0.png|center|128px]] | https://gnu.org/software/gnash |- | ''[[:d:Q180760|GNAT]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/gnat/ |- | ''[[:d:Q4039162|GNATS]]'' | | [[Dosiero:Heckert GNU white.svg|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/gnats/ |- | ''[[:d:Q72272134|Gnatsweb]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q3093265|GNOWSYS]]'' | | [[Dosiero:Gnowsys-logo.png|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/gnowsys/ |- | ''[[:d:Q72271704|GNU 3DKit]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/gnu3dkit/ |- | ''[[:d:Q24084970|GNU a2ps]]'' | | [[Dosiero:Official gnu.svg|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/a2ps/ |- | ''[[:d:Q117006163|GNU abcsh]]'' | | [[Dosiero:Gnu logo.jpg|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/abcsh/ |- | ''[[:d:Q71171793|GNU Aetherspace]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/aetherspace/ |- | ''[[:d:Q112686586|GNU Alexandria]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/alexandria/ |- | ''[[:d:Q71171749|GNU Alive]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/alive/ |- | ''[[:d:Q5514020|GNU Anubis]]'' | | [[Dosiero:Heckert GNU white.svg|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/anubis/ |- | ''[[:d:Q25377392|GNU APL]]'' | | | [[Dosiero:GNU APL.png|center|128px]] | https://www.gnu.org/software/apl/ |- | ''[[:d:Q1187993|GNU arch]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/gnu-arch/ |- | ''[[:d:Q3093274|GNU Archimedes]]'' | | [[Dosiero:Official gnu.svg|center|128px]] | | http://www.gnu.org/software/archimedes/ |- | ''[[:d:Q21404072|GNU Artanis]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/artanis/ |- | ''[[:d:Q1368325|GNU Aspell]]'' | | [[Dosiero:Official gnu.svg|center|128px]] | [[Dosiero:Aspell-ast.png|center|128px]] | http://aspell.net/ |- | ''[[:d:Q71445065|GNU Astronomy Utilities]]'' | | | [[Dosiero:Gnuastro.svg|center|128px]] | https://www.gnu.org/software/gnuastro/ |- | ''[[:d:Q21405244|GNU Autoconf Archive]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/autoconf-archive/ |- | ''[[:d:Q3093270|GNU AutoGen]]'' | | [[Dosiero:Official gnu.svg|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/autogen/ |- | ''[[:d:Q6024222|GNU Awk]]'' | | [[Dosiero:Official gnu.svg|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/gawk/ |- | ''[[:d:Q72271299|GNU Ball and Paddle]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/ballandpaddle/ |- | ''[[:d:Q72271395|GNU Bayonne]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/bayonne/ |- | ''[[:d:Q64776864|GNU bc]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/bc/ |- | ''[[:d:Q72271638|GNU Beacon]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/beacon/ |- | ''[[:d:Q1144975|GNU Binutils]]'' | | [[Dosiero:Heckert GNU white.svg|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/binutils/ |- | ''[[:d:Q1071969|GNU bison]]'' | | [[Dosiero:Official gnu.svg|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/bison/ |- | ''[[:d:Q76182327|GNU Bool]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/bool/ |- | ''[[:d:Q123688258|GNU Boot]]'' | | [[Dosiero:Gnuboot logo light.svg|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/gnuboot/ |- | ''[[:d:Q24090696|GNU BPEL2oWFN]]'' | | [[Dosiero:Bpel2owfn.png|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/bpel2owfn/ |- | ''[[:d:Q113775860|GNU C Language Intro and Reference Manual]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q76182682|GNU C reference manual]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/gnu-c-manual/ |- | ''[[:d:Q76183736|GNU Ccide]]'' | | | | http://ccide.sourceforge.net/ |- | ''[[:d:Q63065322|GNU ccRTP]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/ccrtp/ |- | ''[[:d:Q3093306|GNU cflow]]'' | | [[Dosiero:Official gnu.svg|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/cflow/ |- | ''[[:d:Q50378171|GNU Cgicc]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/cgicc/ |- | ''[[:d:Q494713|GNU Chess]]'' | | [[Dosiero:Official gnu.svg|center|128px]] | [[Dosiero:Gnomechess.png|center|128px]] | https://www.gnu.org/software/chess/ |- | ''[[:d:Q76183853|GNU Cim]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/cim/ |- | ''[[:d:Q4039527|GNU Circuit Analysis Package]]'' | | | | http://www.gnucap.org/ |- | ''[[:d:Q1486192|GNU Classpath]]'' | | [[Dosiero:GNU Classpath badge.png|center|128px]] | [[Dosiero:GC SwingDemo.jpg|center|128px]] | https://www.gnu.org/software/classpath/ |- | ''[[:d:Q72271523|GNU Common C++]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q1424922|GNU Common Lisp]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/gcl/ |- | ''[[:d:Q1486196|GNU Compact Disc Input and Control Library]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/libcdio/ |- | ''[[:d:Q21162921|GNU cpio]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/cpio/ |- | ''[[:d:Q114457318|GNU Cppi]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/cppi/ |- | ''[[:d:Q72271699|GNU Crypto]]'' | | [[Dosiero:GNU Crypto.png|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/gnu-crypto/ |- | ''[[:d:Q17487849|GNU CSSC]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/cssc/ |- | ''[[:d:Q45115643|Cursynth]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/cursynth/ |- | ''[[:d:Q5204274|GNU Dap]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/dap |- | ''[[:d:Q72271604|GNU Datamash]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/datamash/ |- | ''[[:d:Q15427600|GNU ddrescue]]'' | | | [[Dosiero:Ddrescue 2.png|center|128px]] | https://gnu.org/s/ddrescue/ |- | ''[[:d:Q116695651|GNU dgs]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/dgs/ |- | ''[[:d:Q3093278|GNU Dico]]'' | | [[Dosiero:Official gnu.svg|center|128px]] | | https://www.gnu.org.ua/software/dico/ |- | ''[[:d:Q62845084|GNU Diffutils]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/diffutils/ |- | ''[[:d:Q76183279|GNU Direvent]]'' | | [[Dosiero:Gnu-head.png|center|128px]] | | https://www.gnu.org.ua/software/direvent/ |- | ''[[:d:Q3038439|GNU Dr. Geo]]'' | | [[Dosiero:Dr. Geo mascot.svg|center|128px]] | [[Dosiero:DrGeo example screenshot.png|center|128px]] | https://www.gnu.org/software/dr-geo/ |- | ''[[:d:Q44841959|GNU ease.js]]'' | | | [[Dosiero:Easejs.jpg|center|128px]] | https://www.gnu.org/software/easejs/ |- | ''[[:d:Q86987640|GNU ed]]'' | | [[Dosiero:The GNU logo.png|center|128px]] | [[Dosiero:GNU ed Hello World.png|center|128px]] | https://www.gnu.org/software/ed/ |- | ''[[:d:Q1252773|GNU Emacs]]'' | | [[Dosiero:Emacs-logo.svg|center|128px]] | [[Dosiero:GNU Emacs 26.2 screenshot.png|center|128px]] | https://www.gnu.org/software/emacs/ |- | ''[[:d:Q76182628|GNU Enterprise]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/gnue/ |- | ''[[:d:Q114309731|GNU Enterprise Small Business]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/gnue-sb/ |- | ''[[:d:Q50378369|GNU epsilon]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/epsilon/ |- | ''[[:d:Q4039164|GNU Ferret]]'' | | | | http://gnu.org/software/ferret/ |- | ''[[:d:Q4039165|GNU findutils]]'' | | [[Dosiero:Official gnu.svg|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/findutils/ |- | ''[[:d:Q5872545|GNU FisicaLab]]'' | | | [[Dosiero:FisicalabGnome.jpg|center|128px]] | https://www.gnu.org/software/fisicalab/ |- | ''[[:d:Q72271641|GNU FM]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q72271658|GNU fontopia]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/fontopia/ |- | ''[[:d:Q72271657|GNU Fontutils]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/fontutils/ |- | ''[[:d:Q72271637|GNU FreeDink]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/freedink/ |- | ''[[:d:Q3093285|GNU FreeFont]]'' | | [[Dosiero:Heckert GNU white.svg|center|128px]] | | https://gnu.org/software/freefont/ |- | ''[[:d:Q3093281|GNU FreeIPMI]]'' | | [[Dosiero:Freeipmi-logo.jpg|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/freeipmi/ |- | ''[[:d:Q2246312|GNU Freetalk]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/freetalk/ |- | ''[[:d:Q76183106|GNU G-Golf]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/g-golf/ |- | ''[[:d:Q76183142|GNU Gama]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/gama/ |- | ''[[:d:Q3093304|GNU gcal]]'' | | [[Dosiero:GNU gcal.png|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/gcal/ |- | ''[[:d:Q3093286|GNU Generic Security Service]]'' | | [[Dosiero:Official gnu.svg|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/gss/ |- | ''[[:d:Q937302|GNU gettext]]'' | | [[Dosiero:Official gnu.svg|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/gettext/ |- | ''[[:d:Q3093284|GNU GLOBAL]]'' | | [[Dosiero:Gnu-global-logo.png|center|128px]] | [[Dosiero:Gnu-global-htags.png|center|128px]] | https://www.gnu.org/software/global/ |- | ''[[:d:Q1404540|GNU Go]]'' | | [[Dosiero:Gnugo-logo.png|center|128px]] | [[Dosiero:Gnugo screenshot.png|center|128px]] | https://www.gnu.org/software/gnugo/ |- | ''[[:d:Q110535314|GNU Goodbye]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q45115773|GNU gperf]]'' | | [[Dosiero:Gnu-head.png|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/gperf/ |- | ''[[:d:Q72272096|GNU Gratuitous ARP Daemon]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/garpd/ |- | ''[[:d:Q21282417|GNU Grep]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/grep/ |- | ''[[:d:Q1486208|GNU Guile]]'' | | [[Dosiero:GNU-Guile-logo.svg|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/guile/ |- | ''[[:d:Q76184891|GNU Guile-Ncurses]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/guile-ncurses/ |- | ''[[:d:Q76184917|GNU Guile-OpenGL]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/guile-opengl/ |- | ''[[:d:Q47343355|GNU Guile-SDL]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/guile-sdl/ |- | ''[[:d:Q18968627|GNU Guix]]'' | | [[Dosiero:Guix logo.svg|center|128px]] | | https://guix.gnu.org/ |- | ''[[:d:Q117048683|GNU HaliFAX]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/halifax/ |- | ''[[:d:Q2703769|GNU Health]]'' | | [[Dosiero:GNUHealthISO.png|center|128px]] | [[Dosiero:GNU Health patient main screen spanish.png|center|128px]] | https://www.gnuhealth.org/ |- | ''[[:d:Q16988498|GNU Hello]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/hello/ |- | ''[[:d:Q60918168|GNU help2man]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/help2man/ |- | ''[[:d:Q67139565|GNU Hyperbole]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/hyperbole/ |- | [[GNU IceCat]] | | [[Dosiero:Icecat1-300x300.svg|center|128px]] | [[Dosiero:Icecatdefaultsquantum.png|center|128px]] | https://www.gnu.org/software/icecat/ |- | ''[[:d:Q76185008|GNU Idutils]]'' | | [[Dosiero:The GNU logo.png|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/idutils/ |- | ''[[:d:Q2716036|GNU indent]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/indent/ |- | ''[[:d:Q3093307|GNU inetutils]]'' | | [[Dosiero:Official gnu.svg|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/inetutils/ |- | ''[[:d:Q76185169|GNU Java Training Wheels]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/jtw/ |- | ''[[:d:Q113279161|GNU Jitter]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/jitter/ |- | ''[[:d:Q76185213|GNU Leg]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/leg/ |- | ''[[:d:Q72271270|GNU libavl]]'' | | | | https://adtinfo.org/ |- | ''[[:d:Q76185234|GNU Libdbh]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/libdbh/ |- | ''[[:d:Q76185250|GNU libextractor]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/libextractor/ |- | ''[[:d:Q107779681|GNU libffcall]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/libffcall/ |- | ''[[:d:Q62860422|GNU libiconv]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/libiconv/ |- | ''[[:d:Q3093289|GNU Libidn]]'' | | [[Dosiero:Official gnu.svg|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/libidn/ |- | ''[[:d:Q21283449|GNU libmicrohttpd]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/libmicrohttpd/ |- | ''[[:d:Q2331162|GNU LibreDWG]]'' | | [[Dosiero:LibreDWG one-line small-head.png|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/libredwg/ |- | ''[[:d:Q76185306|GNU libsigsegv]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/libsigsegv/ |- | ''[[:d:Q1045215|GNU Libtool]]'' | | [[Dosiero:Libtool.jpg|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/libtool/ |- | ''[[:d:Q76185324|GNU libunistring]]'' | | [[Dosiero:Gnu-head.png|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/libunistring/ |- | ''[[:d:Q5514033|GNU lightning]]'' | | [[Dosiero:Heckert GNU white.svg|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/lightning/ |- | ''[[:d:Q23768052|GNU LIMS]]'' | | | [[Dosiero:Gnulims lab requests.png|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q1022237|GNU m4]]'' | | [[Dosiero:Official gnu.svg|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/m4/m4.html |- | ''[[:d:Q12325570|GNU macchanger]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/macchanger/ |- | ''[[:d:Q3046416|GNU Mach]]'' | | [[Dosiero:Official gnu.svg|center|128px]] | | http://www.gnu.org/software/hurd/microkernel/mach/gnumach.html |- | ''[[:d:Q3093292|GNU Mailutils]]'' | | [[Dosiero:Official gnu.svg|center|128px]] | | https://mailutils.org/ |- | ''[[:d:Q7886333|GNU Make]]'' | | [[Dosiero:Heckert GNU white.svg|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/make/ |- | ''[[:d:Q76185442|MARST]]'' | | [[Dosiero:Gnu logo.jpg|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/marst/ |- | ''[[:d:Q76185633|GNU Mcron]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/mcron/ |- | ''[[:d:Q76184425|GNU Mes]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/mes/ |- | ''[[:d:Q72271647|GNU Messenger]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/gm/ |- | ''[[:d:Q132798329|GNU micron]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/micron/ |- | ''[[:d:Q76185735|GNU mifluz]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/mifluz/ |- | ''[[:d:Q21285723|GNU MIG]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/mig/ |- | ''[[:d:Q62860341|GNU Miscfiles]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/miscfiles/ |- | ''[[:d:Q3093311|GNU moe]]'' | | [[Dosiero:Official gnu.svg|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/moe/ |- | ''[[:d:Q76185775|GNU Motti]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/motti/ |- | ''[[:d:Q62845380|GNU MPC]]'' | | [[Dosiero:Official gnu.svg|center|128px]] | | http://www.multiprecision.org/mpc/ |- | ''[[:d:Q1881759|GNU MPFR]]'' | | [[Dosiero:Mpfr.svg|center|128px]] | [[Dosiero:GNOME Calculator 3.32 screenshot.png|center|128px]] | https://www.mpfr.org |- | ''[[:d:Q3327305|GNU mtools]]'' | | [[Dosiero:Heckert GNU white.svg|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/mtools/ |- | ''[[:d:Q306101|GNU nano]]'' | | [[Dosiero:Gnu-nano.svg|center|128px]] | [[Dosiero:GNU nano-6.4 screenshot.png|center|128px]] | https://nano-editor.org |- | ''[[:d:Q21193123|GNU Nano-Archimedes]]'' | | | | http://www.nano-archimedes.com/ |- | ''[[:d:Q2013782|GNU Ocrad]]'' | | [[Dosiero:Heckert GNU white.svg|center|128px]] | [[Dosiero:Ocrad.png|center|128px]] | https://www.gnu.org/software/ocrad/ |- | [[GNU Octave]] | | [[Dosiero:Gnu-octave-logo.svg|center|128px]] | [[Dosiero:Octave workshop screenshot.png|center|128px]] | https://octave.org |- | ''[[:d:Q5514025|GNU Oleo]]'' | | | [[Dosiero:Oleo-motif.png|center|128px]] | https://www.gnu.org/software/oleo/oleo.html |- | ''[[:d:Q76185882|GNU OrgaDoc]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/orgadoc/ |- | ''[[:d:Q3826728|GNU Paint]]'' | | [[Dosiero:Heckert GNU white.svg|center|128px]] | [[Dosiero:Gpaint-0.3.3-ubuntu.png|center|128px]] | https://www.gnu.org/software/gpaint/ |- | ''[[:d:Q3093314|GNU parallel]]'' | | [[Dosiero:Gnu-parallel.svg|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/parallel/ |- | ''[[:d:Q1486221|GNU Parted]]'' | | | [[Dosiero:GNU Parted 3.6 screenshot.webp|center|128px]] | https://www.gnu.org/software/parted/ |- | ''[[:d:Q133698333|GNU patch]]'' | | | | https://savannah.gnu.org/projects/patch/ |- | ''[[:d:Q76186185|GNU Pies]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/pies/ |- | ''[[:d:Q113510241|GNU Pipo]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/pipo/ |- | ''[[:d:Q96652549|GNU poke]]'' | | | [[Dosiero:Poke-screenshot.jpg|center|128px]] | http://www.jemarch.net/poke |- | ''[[:d:Q5514026|GNU Portable Threads]]'' | | [[Dosiero:GNU Pth logo.jpg|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/pth/ |- | ''[[:d:Q2351180|GNU Prolog]]'' | | [[Dosiero:Heckert GNU white.svg|center|128px]] | | http://www.gprolog.org |- | ''[[:d:Q72271935|GNU Prolog for Java]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/gnuprologjava/ |- | ''[[:d:Q1848165|GNU PSPP]]'' | | [[Dosiero:Pspplogo.png|center|128px]] | [[Dosiero:GNU PSPP.png|center|128px]] | https://www.gnu.org/software/pspp/ |- | ''[[:d:Q111698778|GNU Queue]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/gnu-queue/ |- | ''[[:d:Q137756020|GNU Radius]]'' | | [[Dosiero:Gnu logo.jpg|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/radius/ |- | ''[[:d:Q705851|GNU RCS]]'' | | [[Dosiero:Heckert GNU white.svg|center|128px]] | | https://gnu.org/s/rcs/ |- | ''[[:d:Q578173|GNU Readline]]'' | | [[Dosiero:Official gnu.svg|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/readline/ |- | ''[[:d:Q3093295|GNU Recutils]]'' | | [[Dosiero:Recutils.png|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/recutils/ |- | ''[[:d:Q113435840|GNU regex]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/regex/ |- | ''[[:d:Q76186310|GNU Role Playing Game Engine]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/rpge/ |- | ''[[:d:Q3093294|GNU Rush]]'' | | [[Dosiero:Heckert GNU white.svg|center|128px]] | | https://puszcza.gnu.org.ua/software/rush/ |- | ''[[:d:Q113434694|GNU rx]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/rx/ |- | ''[[:d:Q3093296|GNU SASL]]'' | | [[Dosiero:Official gnu.svg|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/gsasl/ |- | ''[[:d:Q72271649|GNU sauce]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/sauce/ |- | [[GNU Scienca Biblioteko]] | | [[Dosiero:Official gnu.svg|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/gsl/ |- | ''[[:d:Q930835|GNU Screen]]'' | | | [[Dosiero:GNU Screen.png|center|128px]] | https://www.gnu.org/software/screen/ |- | ''[[:d:Q64122515|GNU sed]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/sed/ |- | ''[[:d:Q76186409|GNU Serveez]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/serveez/ |- | ''[[:d:Q21194368|GNU Shepherd]]'' | | [[Dosiero:GNU Shepherd Logo.svg|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/shepherd/ |- | ''[[:d:Q76186445|GNU Shishi]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/shishi/ |- | ''[[:d:Q5514031|GNU Shogi]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/gnushogi/ |- | ''[[:d:Q3093300|GNU Smalltalk]]'' | | [[Dosiero:GNU Smalltalk logo.svg|center|128px]] | | http://smalltalk.gnu.org/ |- | ''[[:d:Q3093299|GNU Solfege]]'' | | [[Dosiero:GNU Solfege Logo.svg|center|128px]] | [[Dosiero:Screenshot of GNU Solfege 3.23.4 on Windows 10 German.png|center|128px]] | https://www.gnu.org/software/solfege/ |- | ''[[:d:Q76182385|GNU Source Release Collection]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/gsrc/ |- | ''[[:d:Q72271648|GNU Source-highlight]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/src-highlite/ |- | ''[[:d:Q21469627|GNU Stow]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/stow/ |- | ''[[:d:Q76184272|GNU Swbis]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/swbis/ |- | ''[[:d:Q30179845|GNU Taler]]'' | | [[Dosiero:GNU Taler logo 2020.svg|center|128px]] | | https://www.taler.net |- | ''[[:d:Q76184286|GNU Talkfilters]]'' | | | | https://www.hyperrealm.com/talkfilters/talkfilters.html |- | ''[[:d:Q21283172|GNU tar]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/tar/ |- | ''[[:d:Q1464634|GNU TeXmacs]]'' | | [[Dosiero:GNU Texmacs logo.svg|center|128px]] | [[Dosiero:Texmacs collage 2019.png|center|128px]] | https://www.texmacs.org/ |- | ''[[:d:Q21185077|GNU Time]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/time/ |- | ''[[:d:Q60918321|GNU Typist]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/gtypist/ |- | ''[[:d:Q5514030|GNU Unifont]]'' | | | [[Dosiero:Unifont Sample, v12.0.01.png|center|128px]] | http://unifoundry.com/unifont.html |- | ''[[:d:Q3093305|GNU Units]]'' | | [[Dosiero:Heckert GNU white.svg|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/units/ |- | ''[[:d:Q76184683|GNU UnRTF]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/unrtf/ |- | ''[[:d:Q76184665|GNU userv]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/userv/ |- | ''[[:d:Q1486261|GNU VCDImager]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/vcdimager/ |- | ''[[:d:Q3093454|GVPE]]'' | | [[Dosiero:Official gnu.svg|center|128px]] | | http://software.schmorp.de/pkg/gvpe.html |- | ''[[:d:Q4052996|GNU wdiff]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/wdiff/ |- | ''[[:d:Q2372153|GNU WebSocket4J]]'' | | [[Dosiero:Heckert GNU white.svg|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/websocket4j/ |- | ''[[:d:Q132132354|GNU which]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/which/ |- | ''[[:d:Q3093302|GNU Xnee]]'' | | | | http://www.sandklef.com/xnee |- | ''[[:d:Q3093313|GNU xorriso]]'' | | [[Dosiero:Official gnu.svg|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/xorriso/ |- | ''[[:d:Q2633122|GNU Zebra]]'' | | | | http://www.gnu.org/software/zebra/<br/>http://www.zebra.org/ |- | ''[[:d:Q3093309|GNU Zile]]'' | | [[Dosiero:Zile-logo.png|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/zile/ |- | ''[[:d:Q76183376|GNU/EDMA]]'' | | [[Dosiero:Official gnu.svg|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/edma/ |- | ''[[:d:Q135983630|GNU/Taylor UUCP]]'' | | | | https://www.airs.com/ian/uucp.html |- | ''[[:d:Q1205818|GNUa Plurprecizeca Aritmetika Biblioteko]]'' | | [[Dosiero:GMPLogo.svg|center|128px]] | | https://gmplib.org |- | ''[[:d:Q72271707|GnuAE]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/gnuae/ |- | ''[[:d:Q44841893|GNUbatch]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/gnubatch/ |- | ''[[:d:Q72271760|GNUbg]]'' | | [[Dosiero:Official gnu.svg|center|128px]] | [[Dosiero:GNU bg screenshot.png|center|128px]] | https://www.gnu.org/software/gnubg/ |- | ''[[:d:Q45115682|GNUbiff]]'' | | [[Dosiero:Baby.tux.sit-800x800.png|center|128px]] | | http://gnubiff.sourceforge.net/ |- | ''[[:d:Q3093290|GNUbik]]'' | | [[Dosiero:Gnubik icon.png|center|128px]] | [[Dosiero:Gnubik img.jpg|center|128px]] | https://gnu.org/software/gnubik/<br/>https://www.gnu.org/software/gnubik/ |- | [[GnuCash]] | | [[Dosiero:GnuCash logo.svg|center|128px]] | [[Dosiero:Gnucash 2 screenshot.png|center|128px]] | https://www.gnucash.org/ |- | ''[[:d:Q7095747|GnuCOBOL]]'' | | [[Dosiero:Heckert GNU white.svg|center|128px]] | | https://gnu.org/s/gnucobol |- | ''[[:d:Q105748059|GnuCOBOL]]'' | | | | http://cobolforgcc.sourceforge.net/ |- | ''[[:d:Q45115695|GnuComm]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/gnucomm/ |- | ''[[:d:Q5574496|Gnulib]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/gnulib/ |- | ''[[:d:Q5514035|GNUmed]]'' | | | | http://www.gnumed.org |- | ''[[:d:Q2403556|GNUMP3d]]'' | | | | http://www.gnu.org/software/gnump3d/ |- | ''[[:d:Q1007056|GNUnet]]'' | | [[Dosiero:Official logo of the GNUnet project.svg|center|128px]] | [[Dosiero:Gnunet-gtk-0.7.0.png|center|128px]] | https://gnunet.org/ |- | ''[[:d:Q16251417|GNUnited Nations]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/gnun/ |- | ''[[:d:Q45115742|GNUsound]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/gnusound/ |- | ''[[:d:Q5574498|Gnuspeech]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/gnuspeech/ |- | ''[[:d:Q45115746|GNUspool]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/gnuspool/ |- | [[GNUstep]] | | [[Dosiero:GNUstep logo.svg|center|128px]] | [[Dosiero:Gnustep.png|center|128px]] | http://www.gnustep.org/ |- | ''[[:d:Q1533305|GnuTLS]]'' | | [[Dosiero:GNUTLS-logo.svg|center|128px]] | | |- | ''[[:d:Q45115765|GNUtrition]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/gnutrition/ |- | ''[[:d:Q123270408|gprofng GUI]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/gprofng-gui/ |- | ''[[:d:Q292952|Gretl]]'' | | [[Dosiero:Gretl logo.png|center|128px]] | [[Dosiero:Gretl screenshot ru.png|center|128px]] | http://gretl.sourceforge.net/ |- | ''[[:d:Q288684|groff]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/groff/ |- | ''[[:d:Q212885|GRUB]]'' | | [[Dosiero:Grub logo.png|center|128px]] | [[Dosiero:Debian Unstable GRUB2 (2015).png|center|128px]] | https://www.gnu.org/software/grub/ |- | ''[[:d:Q76184851|GTick]]'' | | | | https://www.antcom.de/gtick/ |- | ''[[:d:Q122944950|GTKeyboard]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/gtkeyboard/ |- | ''[[:d:Q76184865|Guile-CV]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/guile-cv/ |- | ''[[:d:Q110874924|Guile-Debbugs]]'' | | | | http://www.nongnu.org/guile-debbugs/<br/>https://www.gnu.org/software/guile-debbugs/ |- | ''[[:d:Q105121206|guile-gtk]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/guile-gtk/ |- | ''[[:d:Q76184475|Guix Workflow Language]]'' | | | | https://guixwl.org/ |- | ''[[:d:Q76184956|GURGLE]]'' | | | | https://homepages.inf.ed.ac.uk/timc/gurgle/ |- | [[gzip]] | | [[Dosiero:Gzip-Logo.svg|center|128px]] | [[Dosiero:Gzip-screenshot.png|center|128px]] | https://www.gnu.org/software/gzip/ |- | ''[[:d:Q62864169|iGNUit]]'' | | | | https://trmusson.dreamhosters.com/programs.html#ignuit |- | ''[[:d:Q76185133|JACAL]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/jacal/ |- | ''[[:d:Q3459508|Jami]]'' | | [[Dosiero:Logo-jami-net.svg|center|128px]] | | https://jami.net/ |- | ''[[:d:Q21296542|Java Expressions Library]]'' | | [[Dosiero:Official gnu.svg|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/jel/ |- | ''[[:d:Q21286813|JWHOIS]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/jwhois/ |- | ''[[:d:Q722867|Kawa]]'' | | [[Dosiero:Kawa-logo.svg|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/kawa/ |- | ''[[:d:Q1348204|Kernaj Utilaĵoj GNU]]'' | | [[Dosiero:Heckert GNU white.svg|center|128px]] | [[Dosiero:Coreutils id screenshot.png|center|128px]] | https://www.gnu.org/software/coreutils/ |- | ''[[:d:Q101198087|Kopi]]'' | | | | http://kopi.sourceforge.net/<br/>http://www.kopileft.com/index.php?id=501<br/>https://www.gnu.org/software/kopi/ |- | ''[[:d:Q345096|less]]'' | | | [[Dosiero:Less.jpg|center|128px]] | https://www.greenwoodsoftware.com/less/ |- | ''[[:d:Q3237868|Libgcrypt]]'' | | [[Dosiero:Official gnu.svg|center|128px]] | | https://gnupg.org/software/libgcrypt/ |- | ''[[:d:Q64619287|Libtasn1]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/libtasn1/ |- | [[LilyPond]] | | [[Dosiero:LilyPond.svg|center|128px]] | [[Dosiero:Fibonacci composition.svg|center|128px]] | https://lilypond.org |- | [[Linukso-libera|Linux-libre]] | | [[Dosiero:Freedo.svg|center|128px]] | [[Dosiero:Linux-Libre 3.0.66-1 Boot.png|center|128px]] | https://linux-libre.fsfla.org/ |- | ''[[:d:Q3087096|Liquid War]]'' | | [[Dosiero:Liquid war 3.jpeg|center|128px]] | [[Dosiero:Liquid War 5.6.3 screenshot.PNG|center|128px]] | http://www.gnu.org/software/liquidwar6/ |- | ''[[:d:Q307566|lsh]]'' | | | | http://www.lysator.liu.se/~nisse/lsh/ |- | ''[[:d:Q105648454|Mailman]]'' | | [[Dosiero:Mailman.jpg|center|128px]] | [[Dosiero:Mailman-wikiNL-l-webinterface.png|center|128px]] | https://mailman.sourceforge.io/ |- | ''[[:d:Q116026312|MathMoon]]'' | | | | http://www.nongnu.org/mathmoon/<br/>https://www.gnu.org/software/mathmoon/ |- | ''[[:d:Q5514024|GNU MIX Development Kit]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/mdk/ |- | [[MediaGoblin]] | | [[Dosiero:MediaGoblin logo.svg|center|128px]] | [[Dosiero:MediaGoblin homepage screenshot.png|center|128px]] | https://mediagoblin.org |- | ''[[:d:Q1340000|Midnight Commander]]'' | | | [[Dosiero:Midnight Commander ru.png|center|128px]] | https://midnight-commander.org |- | ''[[:d:Q310974|ncurses]]'' | | | [[Dosiero:Linux-menuconfig.png|center|128px]] | https://invisible-island.net/ncurses/ |- | ''[[:d:Q7000521|Nettle]]'' | | | | https://www.lysator.liu.se/~nisse/nettle/ |- | ''[[:d:Q124753693|OO-Browser]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/oo-browser/ |- | ''[[:d:Q307228|Org-mode]]'' | | [[Dosiero:Org-mode-unicorn.svg|center|128px]] | [[Dosiero:Org-mode-show-all.png|center|128px]] | https://orgmode.org/ |- | ''[[:d:Q16927752|oSIP]]'' | | [[Dosiero:Osip logo.png|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/osip/ |- | ''[[:d:Q7179564|pexec]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/pexec/ |- | ''[[:d:Q5227142|plotutils]]'' | | | | http://www.gnu.org/software/plotutils/ |- | ''[[:d:Q76186264|Qexo]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/qexo/ |- | [[R (programara lingvo)|R]] | | [[Dosiero:R logo.svg|center|128px]] | [[Dosiero:R Terminal.png|center|128px]] | https://www.r-project.org |- | ''[[:d:Q113585511|R]]'' | | [[Dosiero:R logo.svg|center|128px]] | | https://www.r-project.org/ |- | ''[[:d:Q7389181|SCM]]'' | | [[Dosiero:SCM 64.png|center|128px]] | | http://people.csail.mit.edu/jaffer/SCM |- | ''[[:d:Q3486867|SmartEiffel]]'' | | | | http://smarteiffel.loria.fr/ |- | ''[[:d:Q930667|Speex]]'' | | [[Dosiero:Speex logo 2006.svg|center|128px]] | | https://www.speex.org/ |- | ''[[:d:Q76184310|Termutils]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/termutils/ |- | ''[[:d:Q136352783|Tetum]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/tetum/ |- | ''[[:d:Q76184334|TeX for the Impatient]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/teximpatient/ |- | ''[[:d:Q1426129|Texinfo]]'' | | | [[Dosiero:Example texinfo.png|center|128px]] | https://www.gnu.org/software/texinfo/ |- | ''[[:d:Q116686602|ToutDoux]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/toutdoux/ |- | ''[[:d:Q76184768|TRAMP]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/tramp/ |- | ''[[:d:Q98836880|V.E.R.A.]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/vera/ |- | ''[[:d:Q137652688|vc-changelog]]'' | | [[Dosiero:Logo GNU.png|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/vc-changelog/ |- | ''[[:d:Q76184647|Vc-dwim]]'' | | [[Dosiero:Official gnu.svg|center|128px]] | | https://www.gnu.org/software/vc-dwim/ |- | ''[[:d:Q115688677|Very fast tags for emacs]]'' | | | | http://vtags.sourceforge.net/<br/>https://www.gnu.org/software/vtags/ |- | ''[[:d:Q76184597|Vmgen]]'' | | | | http://www.complang.tuwien.ac.at/anton/vmgen/<br/>https://www.gnu.org/software/vmgen/ |- | ''[[:d:Q40028415|vnStat]]'' | | | [[Dosiero:Apt-get install vnstat (on Ubuntu 16).jpg|center|128px]] | https://humdi.net/vnstat/ |- | ''[[:d:Q76184579|WB]]'' | | | | https://www.gnu.org/software/wb/ |- | ''[[:d:Q535461|Wget]]'' | | [[Dosiero:Official gnu.svg|center|128px]] | [[Dosiero:Wget-screenshot.png|center|128px]] | https://www.gnu.org/software/wget |- | ''[[:d:Q97458426|Wget2]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q1046732|Window Maker]]'' | | | [[Dosiero:Wmaker-0.80.2.png|center|128px]] | https://www.windowmaker.org/ |- | ''[[:d:Q3570575|XaoS]]'' | | | [[Dosiero:Xaos.png|center|128px]] | https://xaos-project.github.io/ |} {{Wikidata list end}} {{GNU}} [[Kategorio:GNU]] q3dpr1nsqgz83v1vrypzzjokuqs6iuf 0 562025 9480533 5959278 2026-09-22T21:05:24Z Filozofo 3592 /* */ Lingvaj plibonigoj 9480533 wikitext text/x-wiki En [[matematiko]] kaj, pli specife, en [[aritmetiko]], '''miliardono''' estas unu parto de unuo dividita egale en miliardon da partoj. Miliardono estas la [[Multipliko|multiplika]] [[inverso]] de [[miliardo]]. Miliardono estas 0,000 000 001 kiel dekuma frakcio kaj 1/1000000000 kiel [[ono]]. {{Dekoblaj kaj dekonaj unuoj}} [[Kategorio:Nombroj]] 8tq05saosh8def28h5380g305m1hswd 0 565223 9480641 8526073 2026-09-23T01:36:28Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480641 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = 25240 ''Qiansanqiang'' |Kategorio = asteroido |Oficiala_nomo = 25240 Qiansanqiang |Aliaj_nomoj = '''1998 UO₈''' ; 1966 XD ;<br />2000 AC₁₂₄ |Dato_de_malkovro = {{dato|16|oktobro|1998}} |Malkovrinto = [[Beijing Schmidt CCD Asteroida Programo]] |Loko_de_malkovro = [[Hebejo]] ([[Ĉinio]]) |Epoko = 2457600.5 {{dato|31|julio|2016}} TDB |Granda_duonakso = 417,178 [[1 E9 m|Gm]] (2,789 [[Astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 381,392 Gm (2,549 AU) |Apoapsido = 452,964 Gm (3,028 AU) |Discentreco = 0,08578 |Periodo = 1700,951&nbsp;[[tago]]j&nbsp;(4,657&nbsp;[[jaro]]j) |Cirkulrapido = 17,832 km/s |Klinangulo = 3,337° |Meza_anomaliangulo = 331,464°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] : {{dato|31|julio|2016}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 250,073° |Argumento_de_periapsido = 95,489° |Terdistanco_min = 230,970 [[1 E9 m|Gm]] (1,544 [[Astronomia unuo|AU]]) |Absoluta_magnitudo = 14,0 }} '''25240 Qiansanqiang''' estas asteroido de la ĉefa [[asteroida zono]] malkovrita la {{daton|16|oktobro|1998}} de la teamo de la kampanjo [[Beijing Schmidt CCD Asteroida Programo]] elde la [[Stacio Singlong]] de la [[Observatorio de Purpura Monto]], en provinco [[Hebejo]] ([[Ĉinio]]). == Nomo == Ĝi estis nomita en memoro de la ĉina [[nuklea fiziko|nuklea fizikisto]] [[Qian Sanqiang]] ([[ĉina skribo|ĉine]] [[:zh:錢三強|錢三強]], ([[1913]]–[[1992]]),<ref>[http://news.xinhuanet.com/politics/2010-10/21/c_12684639.htm "la tri arĝentaj" : nekrologo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101028001316/http://news.xinhuanet.com/politics/2010-10/21/c_12684639.htm |date=2010-10-28 }} {{lingvokodo|zh}}</ref> ano de la [[Ĉina Akademio de Sciencoj]]. Li estis unu el la fondintoj de la ĉina programo pri [[nuklea energio]]. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|25240-qiansanqiang-1998-uo8}} {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (25001–26000)#25201-25250|Listo de asteroidoj (25001 – 26000)]] |antaŭ = [[(25239) 1998 UB8|(25239) 1998 UB₈]] |periodo = '''25240 ''Qiansanqiang''''' |post = [[(25241) 1998 UF14|(25241) 1998 UF₁₄]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:Qiansanqiang}} [[Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono]] [[Kategorio:Malkovrita de SCAP]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998]] lfjii1n2yxis1248ikrt5npz82mikdi 0 565801 9480684 9416009 2026-09-23T06:22:03Z Crosstor 3176 /* Iamaj studentoj */ 9480684 wikitext text/x-wiki {{Informkesto universitato |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |bildopriskribo= |emblemo= {{#invoke:Wikidata|claim|P154}} |moto = |lando = Hungario |situo = |establita = |speco = |gvidanto = |nombro de studentoj={{formatnum:}} |nombro de kunlaborantoj={{formatnum:}} |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = HU |situo sur mapo= Peĉo |situo sur mapo2=Centra Peĉo |zomo = 13 |retejo = |tipo1 = reliefo }} La '''Teologia Episkopa [[Altlernejo]] en Pécs''' (hungare ''Pécsi Püspöki Hittudományi Főiskola'') estas katolika edukejo por estontaj [[pastro]]j en hungara [[urbo]] [[Pécs]]. == Historio == Depost dominado de [[turko]]j kaj depost liberecbatalo de [[Francisko Rákóczi la 2-a]] [[episkopo]] [[József Zsigmond Berényi]] fondis [[seminario]]n en [[1742]] en Pécs, sed la instruado komenciĝis post 4 jaroj, oni lernis komence 2 jarojn. Pli frue la estontaj pastroj lernis en aliaj seminarioj. [[György Klimó]] levis la instruadon al 4 jaroj, li establis en [[1774]] imponan [[Librejo Klimo|Bibliotekon Klimó]], eĉ li strebis por levi la seminarion al universitato. En la [[1780-aj jaroj]] [[Jozefo la 2-a (Sankta Romia Imperio)]] malpermesis la instruadon en Pécs, la pastroj lernis plu en aliaj seminarioj. En [[1835]] jam [[liceo]] ekfunkciis. En [[1883]] la konstruaĵo estis pligrandigita. En [[1951]] la ŝtato forprenis la seminarion, en la konstruaĵo nereligia edukado komenciĝis. Depost la [[socialismo]] en [[1991]] la seminario (kiel altlernejo) estis refondita kun 21 pedagogoj kaj 61 [[studento]]j. Noto: en [[2016]] la altlernejo ne estis trovita en oficiala listo de altlernejoj kaj universitatoj [https://www.felvi.hu/felveteli/egyetemek_foiskolak]{{404|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. == Iom da statistiko == En la studjaro [[1866]] 4 pedagogoj instruis 42 studentojn, en [[1909]] 5 pedagogoj - 43 studentoj, en [[1938]] 4 pedagogoj - 61 studentoj. == Instruistoj == * [[Pál Keresztes (pastro)]] * [[Gusztáv Kovács]] * [[Ottó Szőnyi]] == Iamaj studentoj == * [[Róbert Gyula Dudás]] * [[Gusztáv Kovács]] * [[János Rézbányay]] * [[Ottó Szőnyi]] == Fontoj == * [http://www.pphf.hu/ oficiala paĝo] * [http://lexikon.katolikus.hu/P/P%C3%A9csi%20Hittudom%C3%A1nyi%20F%C5%91iskola.html] {{Projektoj}} [[Kategorio:Altlernejoj en Hungario]] [[Kategorio:Pécs]] f280gi6vg22lbbmt7ggok13yfufx878 9480724 9480684 2026-09-23T09:47:54Z Crosstor 3176 /* Instruistoj */ 9480724 wikitext text/x-wiki {{Informkesto universitato |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |bildopriskribo= |emblemo= {{#invoke:Wikidata|claim|P154}} |moto = |lando = Hungario |situo = |establita = |speco = |gvidanto = |nombro de studentoj={{formatnum:}} |nombro de kunlaborantoj={{formatnum:}} |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = HU |situo sur mapo= Peĉo |situo sur mapo2=Centra Peĉo |zomo = 13 |retejo = |tipo1 = reliefo }} La '''Teologia Episkopa [[Altlernejo]] en Pécs''' (hungare ''Pécsi Püspöki Hittudományi Főiskola'') estas katolika edukejo por estontaj [[pastro]]j en hungara [[urbo]] [[Pécs]]. == Historio == Depost dominado de [[turko]]j kaj depost liberecbatalo de [[Francisko Rákóczi la 2-a]] [[episkopo]] [[József Zsigmond Berényi]] fondis [[seminario]]n en [[1742]] en Pécs, sed la instruado komenciĝis post 4 jaroj, oni lernis komence 2 jarojn. Pli frue la estontaj pastroj lernis en aliaj seminarioj. [[György Klimó]] levis la instruadon al 4 jaroj, li establis en [[1774]] imponan [[Librejo Klimo|Bibliotekon Klimó]], eĉ li strebis por levi la seminarion al universitato. En la [[1780-aj jaroj]] [[Jozefo la 2-a (Sankta Romia Imperio)]] malpermesis la instruadon en Pécs, la pastroj lernis plu en aliaj seminarioj. En [[1835]] jam [[liceo]] ekfunkciis. En [[1883]] la konstruaĵo estis pligrandigita. En [[1951]] la ŝtato forprenis la seminarion, en la konstruaĵo nereligia edukado komenciĝis. Depost la [[socialismo]] en [[1991]] la seminario (kiel altlernejo) estis refondita kun 21 pedagogoj kaj 61 [[studento]]j. Noto: en [[2016]] la altlernejo ne estis trovita en oficiala listo de altlernejoj kaj universitatoj [https://www.felvi.hu/felveteli/egyetemek_foiskolak]{{404|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. == Iom da statistiko == En la studjaro [[1866]] 4 pedagogoj instruis 42 studentojn, en [[1909]] 5 pedagogoj - 43 studentoj, en [[1938]] 4 pedagogoj - 61 studentoj. == Instruistoj == * [[Pál Keresztes (pastro)]] * [[Gusztáv Kovács]] * [[József Rézbányay]] (inspektoro) * [[Ottó Szőnyi]] == Iamaj studentoj == * [[Róbert Gyula Dudás]] * [[Gusztáv Kovács]] * [[János Rézbányay]] * [[Ottó Szőnyi]] == Fontoj == * [http://www.pphf.hu/ oficiala paĝo] * [http://lexikon.katolikus.hu/P/P%C3%A9csi%20Hittudom%C3%A1nyi%20F%C5%91iskola.html] {{Projektoj}} [[Kategorio:Altlernejoj en Hungario]] [[Kategorio:Pécs]] qsuexkjyls9oe2shb3a1a1wrimr5y7z 0 570240 9480685 8930791 2026-09-23T06:23:26Z Crosstor 3176 /* Elektitaj famuloj de la akademio */ 9480685 wikitext text/x-wiki La Jura [[Akademio]] kun jura [[liceo]] estis signifa [[altlernejo]] en [[Pécs]] inter [[1785]]-[[1922]] kun interrompoj. == Historio == En Pécs estis fondita dum la mezepoko la unua hungara [[universitato]], kiu baldaŭ ĉesis. En [[1686]] ĉesis dominado de [[turkoj]] en Pécs, la [[jezuitoj]] tuj komencis la bazajn instruadojn. Ekde [[1751]] [[episkopo]] [[György Klimó]] komencis kampanjon por nova universitato, li konstruis necesan domon, fondis presejon kaj [[biblioteko]]n, sed lia morto en [[1777]] finis la strebon. Tamen okazis iom da antaŭeniro: inter [[1785]]-[[1802]] [[Jura Akademio (Győr)]] funkciis en Pécs. En [[1828]] episkopo [[Ignác Szepesy]] fondis privatan filologian dujaran instruadon (studium domesticum) en la [[seminario]] en Pécs, el tio formiĝis akademio-liceo (liceum episcopale) kun filologia kaj jura fakultatoj en [[1831]]. Samtempe ekfunkciis pedagogia altlernejo. Dum la [[Hungara revolucio de 1848]] ne okazis instruado, ĉar la lernantoj soldatiĝis, poste la [[Habsburgoj]] integris la akademion al ĉef[[gimnazio]]. Nur en [[1865]] komenciĝis denove la instruado kun ŝtata inspektorado en la jura akademio kun 3 lernojaroj. En [[1874]] la ŝtato deklaris egalrajta ĉiujn jurajn akademiojn al jura fakultato de la universitato. La lernado daŭris 4 jarojn. En [[1918]] la serba [[armeo]] okupis Pécs-n, la akademio funkciis neoficiale, sed tiam jam [[fraŭlino]]j rajtis studi. En [[1922]] la akademio estis integrita al la ĵus alveninta [[Universitato de Pécs|Universitato Erzsébet]], historio de la akademio finiĝis. == Elektitaj famuloj de la akademio == * [[Gyula Antal]], licea instruisto * [[Károly Balogh (oficisto)]], studento * [[Béla Baranyai]], studento * [[Tibor Farkas (politikisto)]], akademia instruisto * [[Mihály Herczegh]], akademia instruisto * [[Ignác Kosutány]], akademia instruisto * [[Adolf Lukáts]], akademia instruisto * [[Viktor Mutschenbacher]], direktoro de la akademio * [[Albert Németh]], studento * [[János László Pyrker]], studento, estonta ĉefepiskopo * [[János Pollák]] direktoro de la akademio (1874-1883) * [[János Rézbányay]], instruisto * [[Ráfael Schaurek]], akademia instruisto * [[József Szeredy]], studento kaj akademia instruisto * [[Ottó Szőnyi]], studento kaj akademia instruisto * [[Ferenc Vasváry]], akademia instruisto * [[György Verő]], studento, estonta reĝisoro * [[Vilmos Zoltán]], studento == Fontoj == * [http://lexikon.katolikus.hu/P/p%C3%A9csi%20jogakad%C3%A9mia%20%C3%A9s%20jogl%C3%ADceum.html] * [http://www.pecstortenete.hu/index.php/component/content/article/98-psz1998-3-4/311-rajczi-peter-a-pecsi-puspoki-jogakademia-tortenete] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161012230341/http://www.pecstortenete.hu/index.php/component/content/article/98-psz1998-3-4/311-rajczi-peter-a-pecsi-puspoki-jogakademia-tortenete |date=2016-10-12 }} {{Unua|kat=ne}} [[Kategorio:Altlernejoj en Hungario]] [[Kategorio:Pécs]] 66xsox5dx1lk7qw6yysvkjfrz2qzocd 9480725 9480685 2026-09-23T09:48:48Z Crosstor 3176 /* Elektitaj famuloj de la akademio */ 9480725 wikitext text/x-wiki La Jura [[Akademio]] kun jura [[liceo]] estis signifa [[altlernejo]] en [[Pécs]] inter [[1785]]-[[1922]] kun interrompoj. == Historio == En Pécs estis fondita dum la mezepoko la unua hungara [[universitato]], kiu baldaŭ ĉesis. En [[1686]] ĉesis dominado de [[turkoj]] en Pécs, la [[jezuitoj]] tuj komencis la bazajn instruadojn. Ekde [[1751]] [[episkopo]] [[György Klimó]] komencis kampanjon por nova universitato, li konstruis necesan domon, fondis presejon kaj [[biblioteko]]n, sed lia morto en [[1777]] finis la strebon. Tamen okazis iom da antaŭeniro: inter [[1785]]-[[1802]] [[Jura Akademio (Győr)]] funkciis en Pécs. En [[1828]] episkopo [[Ignác Szepesy]] fondis privatan filologian dujaran instruadon (studium domesticum) en la [[seminario]] en Pécs, el tio formiĝis akademio-liceo (liceum episcopale) kun filologia kaj jura fakultatoj en [[1831]]. Samtempe ekfunkciis pedagogia altlernejo. Dum la [[Hungara revolucio de 1848]] ne okazis instruado, ĉar la lernantoj soldatiĝis, poste la [[Habsburgoj]] integris la akademion al ĉef[[gimnazio]]. Nur en [[1865]] komenciĝis denove la instruado kun ŝtata inspektorado en la jura akademio kun 3 lernojaroj. En [[1874]] la ŝtato deklaris egalrajta ĉiujn jurajn akademiojn al jura fakultato de la universitato. La lernado daŭris 4 jarojn. En [[1918]] la serba [[armeo]] okupis Pécs-n, la akademio funkciis neoficiale, sed tiam jam [[fraŭlino]]j rajtis studi. En [[1922]] la akademio estis integrita al la ĵus alveninta [[Universitato de Pécs|Universitato Erzsébet]], historio de la akademio finiĝis. == Elektitaj famuloj de la akademio == * [[Gyula Antal]], licea instruisto * [[Károly Balogh (oficisto)]], studento * [[Béla Baranyai]], studento * [[Tibor Farkas (politikisto)]], akademia instruisto * [[Mihály Herczegh]], akademia instruisto * [[Ignác Kosutány]], akademia instruisto * [[Adolf Lukáts]], akademia instruisto * [[Viktor Mutschenbacher]], direktoro de la akademio * [[Albert Németh]], studento * [[János László Pyrker]], studento, estonta ĉefepiskopo * [[János Pollák]] direktoro de la akademio (1874-1883) * [[János Rézbányay]], instruisto * [[József Rézbányay]], instruisto * [[Ráfael Schaurek]], akademia instruisto * [[József Szeredy]], studento kaj akademia instruisto * [[Ottó Szőnyi]], studento kaj akademia instruisto * [[Ferenc Vasváry]], akademia instruisto * [[György Verő]], studento, estonta reĝisoro * [[Vilmos Zoltán]], studento == Fontoj == * [http://lexikon.katolikus.hu/P/p%C3%A9csi%20jogakad%C3%A9mia%20%C3%A9s%20jogl%C3%ADceum.html] * [http://www.pecstortenete.hu/index.php/component/content/article/98-psz1998-3-4/311-rajczi-peter-a-pecsi-puspoki-jogakademia-tortenete] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161012230341/http://www.pecstortenete.hu/index.php/component/content/article/98-psz1998-3-4/311-rajczi-peter-a-pecsi-puspoki-jogakademia-tortenete |date=2016-10-12 }} {{Unua|kat=ne}} [[Kategorio:Altlernejoj en Hungario]] [[Kategorio:Pécs]] q9enp930kr7ozadoyhxdfvqtcftshl8 0 581537 9480546 9463544 2026-09-22T21:38:16Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480546 wikitext text/x-wiki {{Minusklo}} {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<big><big>'''α-terpinila acetato'''</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Terpinyl_acetate.svg|200ra|α-terpinila acetato]] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la α-terpinila acetato''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Terpinyl acetate alpha 3D.png|200ra|α-terpinila acetato]] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Bastona kemia strukturo de la α-terpinila acetato''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Alpha-terpinyl acetate 3D.png|200ra]] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia kemia strukturo de la α-terpinila acetato''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Pino_Monserrato.JPG|200ra]]</center>''' |- |colspan="2" style="text-align: center;" |'''<small>α-terpinila acetato troviĝas en la [[Pinio|Pinus pinea]].</small>''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big><br /> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|12|H|20|O|2}}'''</big></center></big>''' |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=80-26-2 80-26-2] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.99681.html 99681] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/111037 111037] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||travidebla viskozeca<br />likvaĵo kun pinodoro |- |[[Molmaso]]||196.286 g·mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||0.953 g cm⁻³ {{GdC|25}} |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]|| * 4.3 g/kg (intravejne) * 740&nbsp;mg/kg (buŝe) |- |[[Fandpunkto]]||45-{{GdC|48}} <ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://www.indiamart.com/proddetail/terpinyl-acetate-8337083491.html |titolo=Indiamart |alirdato=2017-03-21 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20170322015752/https://www.indiamart.com/proddetail/terpinyl-acetate-8337083491.html |arkivdato=2017-03-22 }}</ref> |- |[[Bolpunkto]]||{{GdC|240}} |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.467}} |- |[[Ekflama temperaturo]]||inter {{GdC|83}} kaj {{GdC|97}} |- |[[Solvebleco]]|| * [[Akvo]]:0.142&nbsp;mg/mL * Tute solvebla en [[alkoholo]]j, [[etero]]j,<br />[[benzeno]], [[glicerino]] kaj [[acetata acido]] |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Risko]]||[[Listo da R-Deklaroj#R36|R36]] [[Listo da R-Deklaroj#R38|S38]] |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#S26|S26]] [[Listo da S-Deklaroj#S36|S36]] |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|Xi}} |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']]<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/alpha-terpinyl_acetate#section=Safety-and-Hazards |titolo=PubChem |alirdato=2017-06-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20190124152421/https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/alpha-terpinyl_acetate#section=Safety-and-Hazards |arkivdato=2019-01-24}}</ref><ref>[http://www.mu-intel.com/upload/msds/20130808045326.pdf M & U International]</ref> |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo-piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|09}} </center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Damaĝo |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|315|319|411}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|273|305|338|351|391|501}} |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} '''α-terpinila acetato''' estas [[estero]] rezultanta el reakcio inter la [[acetata acido]] kaj la alkoholo [[terpineolo|α-terpineolo]]. Ĝi estas nature trovata en ''[[Arbara pino|Pinus sylvestris]]'', ''[[Mirtacoj|Melaleuca leucadendra]]'' aŭ kaĵeputa oleo, [[Kardamomo]]leo kaj en aliaj volatilaj oleoj. Ĝi aperas kiel likvaĵo kaj agrable odoras je [[citrono]] aŭ [[lavendo]]. [[Sulfata acido]] estas uzata kiel katalizagento kiam acetata acido aldoniĝas por estigi la finan produkton. Pro la beneficoj pri la stabilaj proprecoj kaj malfacileco je kolorŝanĝo, α-Terpinila acetato estas vaste uzata kiel milde aroma produkto, kies enhavo atingas 30%. == Proprecoj == Pura α-terpinila acetato estas senkolora likvaĵo kun freŝa odoro je [[Bergamotujo|bergamoto]] aŭ [[lavendo]]. La produkto komerce disponebla konsistas ĉefe je α-terpinila acetato, sed ankaŭ enhavas vastan gamon da aliaj izomeraj kombinaĵoj tiaj kiaj β- kaj γ-terpinila acetato. Ĝi estas preparata per acetiligo de miksaĵo da [[terpineolo]] produktita el la "terpina hidrato" meze de [[fosfata acido]]. α-terpinila acetato posedas proprecojn anti-infekciajn, anti-inflamajn, anti-mikrobajn, antisepsajn, insekticidajn, krom aliajn. Ĝi estas uzata en parfumoj kaj gustigagentoj. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''α-terpinila acetato''' per traktado de '''acetata anhidrido''' kun '''α-terpineolo''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | 2 [[Dosiero:Alpha-terpineol 3D.png|α-terpineolo|80ra]] +[[Dosiero:Acetic anhydride 3D.png|acetata anhidrido|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [H_3PO_4]{}\, }</math>2 [[Dosiero:Alpha-terpinyl acetate 3D.png|α-terpinila acetato|120ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''α-terpinila acetato''' per hidratigo de la '''α-pineno''' sekvata per reakcio kun '''acetata anhidrido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | 2 [[Dosiero:(+)-alpha-pinene-3D-balls.png|α-pineno|120ra]] + [[Dosiero:Acetic anhydride 3D.png|acetata anhidrido|120ra]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [H_3PO_4]{}\, }</math>2 [[Dosiero:Alpha-terpinyl acetate 3D.png|α-terpinila acetato|120ra]] |- |} </center> == Kunrilataj kemiaĵoj == <center> <Gallery> Β-terpinyl acetate.png|<center><big>'''ß-terpinila acetato'''</big></center> Γ-terpinyl acetate.png|<center><big>'''γ-terpinila acetato'''</big></center> Δ-terpinyl acetate.png|<center><big>'''δ-terpinila acetato'''</big></center> (-)-a-Pinen.svg|<center><big>[[α-pineno]]</big></center> (R)-Limonen.svg|<center><big>[[Limoneno]]</big></center> (R)-(%2B)-alpha-Terpineol.svg|<center><big>[[Terpineolo|α-terpineolo]]</big></center> (1R,2S,4R)-(%2B)-endo-Borneol_V.5.svg|<center><big>[[Borneolo]]</big></center> 1,8-Cineol2.svg|<center><big>[[Eŭkaliptolo]]</big></center> Stru_fenchol.png|<center><big>[[Fenĉolo]]</big></center> </Gallery> </center> == Literaturo == * [http://www.chemicalland21.com/specialtychem/finechem/TERPINYL%20ACETATE.htm Chemicalland21] * [http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0960852409015867 Science Direct] * [http://link.springer.com/article/10.1007/s11164-012-0741-4 Springer Link] * [http://www.chemicalbook.com/ProductChemicalPropertiesCB2161886_EN.htm Chemical Book] <!-- == Kunrilataj kemiaĵoj == <center> <Gallery> (-)-a-Pinen.svg|<center><big>[[α-pineno]]</big></center> (R)-Limonen.svg|<center><big>[[Limoneno]]</big></center> (R)-(%2B)-alpha-Terpineol.svg|<center><big>[[Terpineolo|α-terpineolo]]</big></center> (1R,2S,4R)-(%2B)-endo-Borneol_V.5.svg|<center><big>[[Borneolo]]</big></center> 1,8-Cineol2.svg|<center><big>[[Eŭkaliptolo]]</big></center> Stru_fenchol.png|<center><big>[[Fenĉolo]]</big></center> </Gallery> </center>--> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Terpeno]] * [[Volatila oleo]] * [[Aromatoj]] * [[α-terpinila formiato]] * [[α-terpinila propionato]] * [[α-terpinila antranilato]] * [[α-terpinila butirato]] * [[α-terpinila izobutirato]] {{Ĝermo|kemio}} [[Kategorio:Terpenoidoj]] [[Kategorio:Esteroj]] 3wz95ehsro3af5h6tmq8oujjmvhmedl 2 583362 9480292 9477748 2026-09-22T13:02:06Z Baba79 118684 9480292 wikitext text/x-wiki {{#tag:ref| |group="nb"}} <ref name= io > ... </ref> <ref name= io /> {{lingvo-uk| <gallery mode="packed"> </gallery> Kategorio:Ŝablono:Informkesto La '''Ukraina Kulturo''' estas miksaĵo de materiaj kaj spiritaj valoroj de la [[Ukrainoj|ukraina popolo]], kiu formiĝis tra ĝia [[Historio de Ukrainio|historio]]. Intermite sendependa, la lando kaj ĝia popolo evoluigis sian propran apartan kulturon, kaj multaj verkistoj kontribuis al la literatura historio de la lando, kiel ekzemple [[Ivan Kotlarevskij]], [[Taras Ŝevĉenko]] kaj [[Ivan Franko]]. La ukraina kulturo spertis signifan revigliĝon ekde la [[Referendumo pri sendependeco de Ukrainio|sendependeco]] en 1991. Moderna ukraina kulturo originas de la antikva ŝtato [[Kieva Regno]] kaj la [[Princlando Galegio-Volinio]], kiujn ukrainoj konsideras siaj historiaj prapatroj. Tradicia popola arto, [[brodado]] kaj popola arkitekturo estas esencaj por la ukraina kulturo, kies elementoj ofte estis determinitaj de la disponeblaj rimedoj tiutempe. La forta tradicio de la lando pri popola arto kaj brodado daŭras ĝis hodiaŭ, kaj ukraina brodado ofte estas konsiderata aparta arta formo. Ukrainaj kutimoj estas forte influitaj de la [[Ortodoksa Eklezio]] kaj tradicioj devenantaj de [[slava mitologio]]. La ukraina kulturo devis superi multajn obstaklojn por postvivi kaj konservi sian apartecon, ĉar la eksterlandaj potencoj kaj imperioj, kiuj dominis la landon kaj ĝian popolon en la pasinteco, ofte efektivigis politikojn celantajn asimili la ukrainan loĝantaron al sia propra, same kiel provi ekstermi kaj forigi elementojn de la kulturo. Ekzemple, la politiko de [[rusigo]] prezentis signifajn obstaklojn al kultura disvolviĝo. ==Historio == Kvankam Ukrainio plurfoje estis regata de najbaraj landoj, ĝia popolo konservis siajn kulturajn havaĵojn kaj fieras pri sia kultura heredaĵo. Ukraina kulturo spertis rimarkindan reviviĝon<ref>"[https://www.britannica.com/topic/Kyivan-Rus Kyivan Rus]". Britannica.</ref> de kiam la lando akiris sian sendependecon en 1991. La plej fruaj spuroj de kulturaj artefaktoj en la regiono, kiu nun estas Ukrainio, troveblas ĉe ornamitaj [[Mamuto|mamutaj]] dentegoj el la epoko de la [[Neandertaluloj]]<ref>Kurkov, Andrey, eld. (2022). ''Treasures of Ukraine: A Nation's Cultural Heritage''. Londono: Thames and Hudson. ISBN 978-0-500-02603-8, p.24.</ref>. Poste, nomadaj triboj de la sudaj teroj en la 4-a jarcento a.K., kiel la [[Skitoj]], kreis fajne prilaboritajn orajn ornamaĵojn, ekzemple la pektoralon trovitan en la tumulo Tovsta Mohila<ref>Kurkov, Andrey, eld. (2022). ''Treasures of Ukraine: A Nation's Cultural Heritage''. Londono: Thames and Hudson. ISBN 978-0-500-02603-8, p.25.</ref>. Ofte estas supozata, ke la moderna ukraina kulturo formiĝis kiel posteulo de la antikva ŝtato [[Kieva Regno|Kieva Rusjo]] (kun centro en Kijivo) kaj de la [[Regno de Galicio-Volinio]]; kiujn ukrainoj konsideras ambaŭ siajn historiajn praulojn<ref>"[https://www.britannica.com/place/Galicia-historical-region-Eastern-Europe Galicia]". Britannica. </ref><ref>"[https://www.britannica.com/place/Volhynia Volhynia]". Britannica. </ref>. Tradicia kamparana popola arto, brodado kaj popola arkitekturo estas esencaj por ukraina kulturo, kaj iliaj elementoj ofte estis determinitaj de la tiutempe disponeblaj rimedoj. La forta tradicio de popola arto kaj brodado en la lando daŭras ĝis hodiaŭ, kaj ukraina brodado ofte estas konsiderata arta ĝenro en si mem. Ukrainaj kutimoj estas forte influitaj de la [[Ukraina Grek-Katolika Eklezio]], la [[Rutena grek-katolika eklezio]] kaj la [[Ortodoksa kristanismo|Ortodoksa Eklezio]]<ref>"[https://www.thearda.com/internationalData/countries/Country%20231%202.asp Orthodox Christians]" ([https://web.archive.org/web/20100411090638/https://www.thearda.com/internationalData/countries/Country%20231%202.asp arkivo]). ARDA. </ref>, kaj ankaŭ de tradicioj el la [[slava mitologio]]<ref>"[https://www.britannica.com/topic/Slavic-religion Britannica]". Slavic religion.</ref>. Antaŭ la epoko de [[Sovetunio]], ukraina kulturo ricevis fortajn influojn de aliaj orientslavaj kulturoj, kiel ekzemple la [[Rusia kulturo|rusa]] kaj la [[belorusa kulturo|belorusa]]<ref name= conversation >"[https://theconversation.com/how-russian-is-ukraine-clue-not-as-much-as-vladimir-putin-insists-173758 How Russian is Ukraine?]". The Conversation. 14-a de Januaro 2022.</ref>. Ukraina kulturo devis venki multajn obstaklojn por pluvivi kaj konservi sian originalecon, ĉar fremdaj potencoj kaj imperioj, kiuj en la pasinteco regis la landon kaj ĝian popolon, ofte efektivigis politikojn celantajn asimili la ukrainan loĝantaron en sian propran, kaj ankaŭ provis ekstermi kaj forigi elementojn de la kulturo. Ekzemple, la politiko de [[rusigo]] kreis signifajn obstaklojn por la evoluo de la kulturo<ref name= conversation />. Dum ĝi progresas al moderneco, Ukrainio restas tre tradicia lando, kie la observado de certaj kutimoj kaj praktikoj ludas centran rolon en la kulturo. Multaj gravaj ukrainaj festoj kaj eventoj baziĝas sur la malnova [[Julia kalendaro]] kaj tial diferencas de siaj ekvivalentoj en la [[Gregoria kalendaro]]<ref>"[https://euromaidanpress.com/2016/12/25/why-does-ukraine-celebrate-christmas-on-january-7-not-december-25/ Christmas on January 7]". Euromaidan Press. 24-a de Decembro 2016. </ref>. Inter ili estas [[Kristnasko]] kaj la silvestra vespero; ambaŭ estas tre gravaj en la ukraina kulturo<ref>Sibirtseva, Maria (17-a de Julio 2018). "[https://theculturetrip.com/europe/ukraine/articles/11-things-you-should-know-about-ukrainian-culture/ 11 Things You Should Know About Ukrainian Culture]". Culture Trip. </ref>. Dum la [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022|invado de Ukrainio fare de Rusio]], damaĝiĝis 1 945 objektoj de kultura infrastrukturo, laŭ la [[Ministerio pri Kulturo de Ukrainio|ukraina Ministerio pri Kulturo]]. Inter la [[Ukrainia kultura heredaĵo dum la rusia invado de Ukrainio|kulturaj institucioj damaĝitaj aŭ detruitaj]] fare de rusio estas kulturaj centroj, bibliotekoj, muzeoj, galerioj, teatrejoj, zoologiaj ĝardenoj kaj artedukaj institucioj. Oni taksas, ke la rekonstruo de la damaĝitaj lokoj povus daŭri proksimume 10 jarojn<ref>"[https://www.pravda.com.ua/eng/news/2024/03/7/7445420/ Russians damage 1,946 cultural landmarks in two years of full-scale war against Ukraine]". Ukrainska Pravda.</ref>. == Folkloro en Ukrainio == Ukraina folkloro estas la popola tradiciaro, kiu evoluis en [[Ukrainio]] kaj inter etnaj [[ukrainoj]]. Ĝi inkluzivas vestadojn, kantojn, fabelojn, dancojn, kredojn ktp. La plej fruaj ekzemploj de folkloro trovitaj en Ukrainio apartenas al la tutslava folklora tavolo, kiu devenas de la antikva [[slava mitologio]] de la [[orientaj slavoj]]. Iom post iom, ukrainoj evoluigis tavolon de sia propra, aparta popolkulturo<ref>[http://www.britannica.com/eb/article-30119/Ukraine Ukraine Cultural life] Encyclopædia Britannica.</ref>. Folkloro servis kiel grava ilo por difini kaj konservi kulturan apartecon en Ukrainio fronte al fortaj asimilaj premoj el najbaraj landoj<ref>[https://encarta.msn.com/encyclopedia%20761573617%203%2018/ukraine.html Ukraine] [https://web.archive.org/web/20090809144215/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761573617_3____18/Ukraine.html#s18 ARKIVO]). Encarta Encyclopedia.</ref>. Ukrainaj popolaj kutimoj havas multajn tavolojn, difinitajn de la epoko, en kiu tiu aspekto evoluis, kaj de la regiono, kie ĝi estis praktikata. La plej malsupra kaj malnova nivelo estas la tutslava tavolo de popolkulturo, kiu enhavas multajn elementojn komunajn al la slavaj popoloj ĝenerale. Super ĝi troviĝas elementoj komunaj al la orientaj slavoj, kaj pli supre estas elementoj troveblaj nur en Ukrainio mem. La tavolo super tio entenas kulturajn kaj folklorajn elementojn, kiuj difinas la diversajn mikrogrupojn de la ukraina etno, kiel ekzemple la [[Bojkoj|bojkoj]], [[kozakoj]], [[huculoj]], [[Lemkoj|lemkoj]], [[Liŝakoj|liŝakoj]], [[Podolianoj|podolianoj]] kaj [[rusenoj]]. Inter la tradiciaj vestaĵoj estas la ikoneca brodita ĉemizo aŭ bluzo, la ''viŝivanka''<ref>"[http://unknownukraine.com/ukrainian-vyshyvanka/ Ukrainian Vyshyvanka]". Unknown Ukraine. 17-a de Januaro 2012.</ref>, kiu estas la plej rekonebla parto de la ukraina nacia kostumo, kaj eĉ havas sian propran publikan feston en majo [20]. Ĉe viroj, la tradicia vestaro ankaŭ inkluzivas ''koĵuh'', ''kontuŝ'', ''ĵupan'' kaj ''ŝarovari''. Ĉe virinoj, la tradicia vestaro inkluzivas ''koĵuŝanka'', ''oĉipok'' por edziĝintaj virinoj, kaj ukrainan kronon por fraŭlaj ​​knabinoj. La vestaĵoj estas kreataj per ellaborita struktura dezajno, komplikaj teksoteknikoj, ampleksa brodado. La [[ukraina florkrono]] estas speco de krono, kiun en la tradicia ukraina kulturo portas knabinoj kaj junaj fraŭlinoj. La krono povas esti parto de tradicio devenanta de orient-slavaj kutimoj, kiuj antaŭas la kristanigon de [[Kieva Regno]].[1] La florkrono restas parto de la ukraina nacia vestaro; oni portas ĝin dum festaj okazoj kaj sanktaj tagoj, kaj – ekde la [[Eŭromajdano|ukraina revolucio de 2014]] – ĉiam pli ofte en la ĉiutaga vivo kiel parton de pli vasta kultura reviviĝo. == Kuirarto == Ukraina kuirarto estas forte influata de la [[ĉernozjomo]], el kiu devenas ĝiaj ingrediencoj, kaj ofte implikas multajn komponantojn<ref>"[http://www.foodbycountry.com/Spain-to-Zimbabwe-Cumulative-Index/Ukraine.html Food in Ukraine – Ukrainian Food, Ukrainian Cuisine – traditional, popular, dishes, recipe, diet, history, common, meals, staple]". www.foodbycountry.com.</ref>. Tradiciaj ukrainaj pladoj ofte spertas kompleksan varmigan procezon – ''"unue ili estas frititaj aŭ boligitaj, kaj poste stufitaj aŭ bakitaj. Tio estas la plej karakteriza trajto de ukraina kuirarto"''<ref>"[https://ukrainetrek.com/about-ukraine-cuisine Ukrainian National Food and Cuisine]". ukrainetrek.com.</ref>. La [[nacia plado]] de Ukrainio estas ruĝa [[barĉo]], fama bet-supo, el kiu ekzistas multaj variaĵoj. Tamen, [[varenikoj]] (boligitaj pastbuloj similaj al [[Pirogo (kulinario)|pirogoj]]) kaj speco de [[Brasika rulaĵo|brasika rulaĵo]] konata kiel ''holubci'' ankaŭ estas naciaj favoratoj, kaj estas oftaj manĝaĵoj en tradiciaj ukrainaj restoracioj.[3] Tiuj pladoj montras la regionajn similecojn ene de orient-eŭropa kuirarto. La kuirarto emfazas precipe la gravecon de tritiko, kaj de grenoj ĝenerale, ĉar la lando ofte estas nomata "la grenejo de Eŭropo".[4] La plimulto de ukrainaj pladoj devenas de antikvaj kamparanaj manĝaĵoj bazitaj sur abundaj gren-rimedoj kiel [[sekalo]], kaj ankaŭ sur bazaj legomoj kiel [[Terpomo|terpomoj]], [[Brasiko|brasikoj]], [[fungoj]] kaj [[Beto|betoj]]. Ukrainaj pladoj kombinas tradiciajn slavajn teknikojn kun aliaj eŭropaj teknikoj, kio estas rezulto de jaroj da fremda regado kaj influo. Ĉar ekzistas signifa ukraina diasporo dum pluraj jarcentoj (ekzemple, pli ol miliono da [[kanadanoj]] havas ukrainan devenon), la kuirarto estas reprezentata en eŭropaj landoj kaj en pli malproksimaj regionoj, precipe en [[Argentino]], [[Brazilo]] kaj [[Usono]]. Dum la periodo de [[Sovetunio|sovetia regado]], ukraina kuirarto spertis signifan normigon, kaj la manko de konsumvaroj kondukis al la perdo de multaj aŭtentaj receptoj aŭ al ilia anstataŭigo per simpligitaj variantoj. La sovetia periodo ankaŭ vidis la enkondukon de multaj pladoj el aliaj kuirartoj en la dieton de ukrainoj. Post la sendependiĝo de Ukrainio, la evoluo de merkata ekonomio kondukis al la apero de novaj tendencoj en la kuirpraktikoj de la lando, kiel ekzemple la disvastiĝo de industrie produktitaj pretaj manĝaĵoj kaj la evoluo de la restoracia sektoro. Moderna ukraina kuirarto karakteriziĝas per la adopto de novaj teknikoj kaj ingrediencoj, sed samtempe konservas multajn aŭtentajn elementojn. == Literaturo == Ukraina literaturo plejparte evoluis sub fremda regado super ukrainaj teritorioj, ĉefe fare de la [[Sovetunio]], la [[Rusia Imperio|Rusa Imperio]], [[Pola-Litova Unio]], [[Pollando]], la [[Reĝlando Rumanio]], [[Aŭstrio-Hungario]] kaj la [[Otomana Imperio]]. La originoj de ukraina literaturo enradikiĝas en la [[Kieva Regno]], kiam kronikoj kaj epopea poezio de [[Rusja lingvo|Rusjo]] estis verkitaj en la [[malnovslava lingvo]] kaj [[slavono]]. Tiutempe aperis ankaŭ buŝaj popolrakontoj. La malnovslava lingvo estis uzata ĉefe en skribaj dokumentoj, sed la komuna parola lingvo en la koncernaj teritorioj estis la [[rusja lingvo]], kiu poste disiĝis en la [[Ukraina lingvo|ukrainan]], [[Rusa lingvo|rusan]] kaj [[Belorusa lingvo|belorusan]] lingvojn. Ukraina kulturo prosperis sub la regado de ukrainaj kozakoj, kvankam ilia ŝtato fine disiĝis en orientan kaj okcidentan partojn regatajn de diversaj najbaroj. Ekde la 19-a jarcento, ukrainaj literaturaj verkoj komencis esti verkitaj en parollingva formo. Oni publikigis poemojn, romanojn, teatraĵojn kaj aliajn verkojn. Sekve de tiu tendenco, ukrainaj naciismaj kaj sendependismaj movadoj komencis kreski. Tamen, la Rusa Imperio kaj la posta Sovetunio ofte subpremis kaj limigis la uzon de la ukraina lingvo, esprimmanierojn kaj literaturajn temojn. Multaj ukrainaj verkistoj tial kontribuis al la [[ruslingva literaturo]]. Ofte estas hipotezata, ke la ekesto de ukraina literaturo estis iniciatita per la publikigo de la vaste sukcesa poemo ''Eneida'' de [[Ivan Kotlarevskij]] en 1798; ĝi estas unu el la unuaj ekzemploj de presita literatura verko verkita en la moderna ukraina lingvo. Pro la rolo de Kotlarevskij kiel iniciatinto de ukraina literaturo, literaturaj kritikistoj ofte nomas lin "la patro de ukraina literaturo"<ref>[https://books.google.com/books?id=LbeKDwAAQBAJ Parody and Burlesque] // Hardie, Philip. The Last Trojan Hero: A Cultural History of Virgil's Aeneid. London: Bloomsbury Publishing. 2014. 264 p: 187</ref>. Modernan ukrainan prozon iniciatis la romano ''Marusja'' (1834) de [[Hrihorij Kvitka-Osnovjanenko]]<ref>[https://web.archive.org/web/20191005014115/https://www.britannica.com/art/Ukrainian-literature Ukrainian literature] // Encyclopædia Britannica</ref>. Nuntempa ukraina literaturo rilatas al la periodo post la [[Perestrojko]] kaj la fondo de la grupo Bu-Ba-Bu. Ekde la fino de la 1980-aj jaroj, kaj precipe post la [[Referendumo pri sendependeco de Ukrainio|sendependiĝo de Ukrainio]] (1991) kaj la malapero de la sovetia cenzuro, aperis tuta generacio de verkistoj: Sofia Majdanska, [[Ihor Kalinec]], Mojsej Fiŝbejn, [[Jurij Andruĥoviĉ]], [[Serhij Ĵadan]], [[Oksana Zabuĵko]], Oleksandr Irvanec, Jurij Izdrik, [[Maria Matios]], [[Igor Pavljuk]] kaj multaj aliaj. Multaj el ili estas konsiderataj "[[Postmodernismo|postmodernistoj]]". == Muziko == La geografia situo de Ukrainio ĉe la krucvojo inter Azio kaj Eŭropo speguliĝas en la popola muziko de la regiono; ĝi estas miksaĵo de ekzota [[Melismo|melisma]] kantado (la kantoj enhavas unuopajn tekstosilabojn dum transiro inter diversaj sinsekvaj notoj) kaj de harmonio, kiu ne ĉiam facile kongruas kun la harmoniaj reguloj de tradicia okcidenteŭropa muziko. La plej okulfrapa ĝenerala eco de aŭtenta ukraina popola muziko estas la ofta uzo de minoraj tonaloj enhavantaj pliigitajn dutojn – indiko, ke la tonala sistemo evoluigita en okcidenteŭropa muziko ne tiom firme enradikiĝis en Ukrainio. Ukraina popola muziko malofte uzas nekutimajn [[Taktindiko|taktindiko]]jn, kvankam oni renkontas kunmetitajn [[Mezuro (muziko)|metrikojn]]. La muziko povas esti harmonie kompleksa. Tri- kaj kvarvoĉa harmonio disvastiĝis el la centraj stepaj regionoj de Ukrainio, sed fine de la 19-a jarcento ĝi fariĝis malpli populara en la montaraj regionoj. hwt9b4vmjho5qxz8nvje0cqgyrf1b2x 9480308 9480292 2026-09-22T13:25:30Z Baba79 118684 /* Muziko */ 9480308 wikitext text/x-wiki {{#tag:ref| |group="nb"}} <ref name= io > ... </ref> <ref name= io /> {{lingvo-uk| <gallery mode="packed"> </gallery> Kategorio:Ŝablono:Informkesto La '''Ukraina Kulturo''' estas miksaĵo de materiaj kaj spiritaj valoroj de la [[Ukrainoj|ukraina popolo]], kiu formiĝis tra ĝia [[Historio de Ukrainio|historio]]. Intermite sendependa, la lando kaj ĝia popolo evoluigis sian propran apartan kulturon, kaj multaj verkistoj kontribuis al la literatura historio de la lando, kiel ekzemple [[Ivan Kotlarevskij]], [[Taras Ŝevĉenko]] kaj [[Ivan Franko]]. La ukraina kulturo spertis signifan revigliĝon ekde la [[Referendumo pri sendependeco de Ukrainio|sendependeco]] en 1991. Moderna ukraina kulturo originas de la antikva ŝtato [[Kieva Regno]] kaj la [[Princlando Galegio-Volinio]], kiujn ukrainoj konsideras siaj historiaj prapatroj. Tradicia popola arto, [[brodado]] kaj popola arkitekturo estas esencaj por la ukraina kulturo, kies elementoj ofte estis determinitaj de la disponeblaj rimedoj tiutempe. La forta tradicio de la lando pri popola arto kaj brodado daŭras ĝis hodiaŭ, kaj ukraina brodado ofte estas konsiderata aparta arta formo. Ukrainaj kutimoj estas forte influitaj de la [[Ortodoksa Eklezio]] kaj tradicioj devenantaj de [[slava mitologio]]. La ukraina kulturo devis superi multajn obstaklojn por postvivi kaj konservi sian apartecon, ĉar la eksterlandaj potencoj kaj imperioj, kiuj dominis la landon kaj ĝian popolon en la pasinteco, ofte efektivigis politikojn celantajn asimili la ukrainan loĝantaron al sia propra, same kiel provi ekstermi kaj forigi elementojn de la kulturo. Ekzemple, la politiko de [[rusigo]] prezentis signifajn obstaklojn al kultura disvolviĝo. ==Historio == Kvankam Ukrainio plurfoje estis regata de najbaraj landoj, ĝia popolo konservis siajn kulturajn havaĵojn kaj fieras pri sia kultura heredaĵo. Ukraina kulturo spertis rimarkindan reviviĝon<ref>"[https://www.britannica.com/topic/Kyivan-Rus Kyivan Rus]". Britannica.</ref> de kiam la lando akiris sian sendependecon en 1991. La plej fruaj spuroj de kulturaj artefaktoj en la regiono, kiu nun estas Ukrainio, troveblas ĉe ornamitaj [[Mamuto|mamutaj]] dentegoj el la epoko de la [[Neandertaluloj]]<ref>Kurkov, Andrey, eld. (2022). ''Treasures of Ukraine: A Nation's Cultural Heritage''. Londono: Thames and Hudson. ISBN 978-0-500-02603-8, p.24.</ref>. Poste, nomadaj triboj de la sudaj teroj en la 4-a jarcento a.K., kiel la [[Skitoj]], kreis fajne prilaboritajn orajn ornamaĵojn, ekzemple la pektoralon trovitan en la tumulo Tovsta Mohila<ref>Kurkov, Andrey, eld. (2022). ''Treasures of Ukraine: A Nation's Cultural Heritage''. Londono: Thames and Hudson. ISBN 978-0-500-02603-8, p.25.</ref>. Ofte estas supozata, ke la moderna ukraina kulturo formiĝis kiel posteulo de la antikva ŝtato [[Kieva Regno|Kieva Rusjo]] (kun centro en Kijivo) kaj de la [[Regno de Galicio-Volinio]]; kiujn ukrainoj konsideras ambaŭ siajn historiajn praulojn<ref>"[https://www.britannica.com/place/Galicia-historical-region-Eastern-Europe Galicia]". Britannica. </ref><ref>"[https://www.britannica.com/place/Volhynia Volhynia]". Britannica. </ref>. Tradicia kamparana popola arto, brodado kaj popola arkitekturo estas esencaj por ukraina kulturo, kaj iliaj elementoj ofte estis determinitaj de la tiutempe disponeblaj rimedoj. La forta tradicio de popola arto kaj brodado en la lando daŭras ĝis hodiaŭ, kaj ukraina brodado ofte estas konsiderata arta ĝenro en si mem. Ukrainaj kutimoj estas forte influitaj de la [[Ukraina Grek-Katolika Eklezio]], la [[Rutena grek-katolika eklezio]] kaj la [[Ortodoksa kristanismo|Ortodoksa Eklezio]]<ref>"[https://www.thearda.com/internationalData/countries/Country%20231%202.asp Orthodox Christians]" ([https://web.archive.org/web/20100411090638/https://www.thearda.com/internationalData/countries/Country%20231%202.asp arkivo]). ARDA. </ref>, kaj ankaŭ de tradicioj el la [[slava mitologio]]<ref>"[https://www.britannica.com/topic/Slavic-religion Britannica]". Slavic religion.</ref>. Antaŭ la epoko de [[Sovetunio]], ukraina kulturo ricevis fortajn influojn de aliaj orientslavaj kulturoj, kiel ekzemple la [[Rusia kulturo|rusa]] kaj la [[belorusa kulturo|belorusa]]<ref name= conversation >"[https://theconversation.com/how-russian-is-ukraine-clue-not-as-much-as-vladimir-putin-insists-173758 How Russian is Ukraine?]". The Conversation. 14-a de Januaro 2022.</ref>. Ukraina kulturo devis venki multajn obstaklojn por pluvivi kaj konservi sian originalecon, ĉar fremdaj potencoj kaj imperioj, kiuj en la pasinteco regis la landon kaj ĝian popolon, ofte efektivigis politikojn celantajn asimili la ukrainan loĝantaron en sian propran, kaj ankaŭ provis ekstermi kaj forigi elementojn de la kulturo. Ekzemple, la politiko de [[rusigo]] kreis signifajn obstaklojn por la evoluo de la kulturo<ref name= conversation />. Dum ĝi progresas al moderneco, Ukrainio restas tre tradicia lando, kie la observado de certaj kutimoj kaj praktikoj ludas centran rolon en la kulturo. Multaj gravaj ukrainaj festoj kaj eventoj baziĝas sur la malnova [[Julia kalendaro]] kaj tial diferencas de siaj ekvivalentoj en la [[Gregoria kalendaro]]<ref>"[https://euromaidanpress.com/2016/12/25/why-does-ukraine-celebrate-christmas-on-january-7-not-december-25/ Christmas on January 7]". Euromaidan Press. 24-a de Decembro 2016. </ref>. Inter ili estas [[Kristnasko]] kaj la silvestra vespero; ambaŭ estas tre gravaj en la ukraina kulturo<ref>Sibirtseva, Maria (17-a de Julio 2018). "[https://theculturetrip.com/europe/ukraine/articles/11-things-you-should-know-about-ukrainian-culture/ 11 Things You Should Know About Ukrainian Culture]". Culture Trip. </ref>. Dum la [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022|invado de Ukrainio fare de Rusio]], damaĝiĝis 1 945 objektoj de kultura infrastrukturo, laŭ la [[Ministerio pri Kulturo de Ukrainio|ukraina Ministerio pri Kulturo]]. Inter la [[Ukrainia kultura heredaĵo dum la rusia invado de Ukrainio|kulturaj institucioj damaĝitaj aŭ detruitaj]] fare de rusio estas kulturaj centroj, bibliotekoj, muzeoj, galerioj, teatrejoj, zoologiaj ĝardenoj kaj artedukaj institucioj. Oni taksas, ke la rekonstruo de la damaĝitaj lokoj povus daŭri proksimume 10 jarojn<ref>"[https://www.pravda.com.ua/eng/news/2024/03/7/7445420/ Russians damage 1,946 cultural landmarks in two years of full-scale war against Ukraine]". Ukrainska Pravda.</ref>. == Folkloro en Ukrainio == Ukraina folkloro estas la popola tradiciaro, kiu evoluis en [[Ukrainio]] kaj inter etnaj [[ukrainoj]]. Ĝi inkluzivas vestadojn, kantojn, fabelojn, dancojn, kredojn ktp. La plej fruaj ekzemploj de folkloro trovitaj en Ukrainio apartenas al la tutslava folklora tavolo, kiu devenas de la antikva [[slava mitologio]] de la [[orientaj slavoj]]. Iom post iom, ukrainoj evoluigis tavolon de sia propra, aparta popolkulturo<ref>[http://www.britannica.com/eb/article-30119/Ukraine Ukraine Cultural life] Encyclopædia Britannica.</ref>. Folkloro servis kiel grava ilo por difini kaj konservi kulturan apartecon en Ukrainio fronte al fortaj asimilaj premoj el najbaraj landoj<ref>[https://encarta.msn.com/encyclopedia%20761573617%203%2018/ukraine.html Ukraine] [https://web.archive.org/web/20090809144215/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761573617_3____18/Ukraine.html#s18 ARKIVO]). Encarta Encyclopedia.</ref>. Ukrainaj popolaj kutimoj havas multajn tavolojn, difinitajn de la epoko, en kiu tiu aspekto evoluis, kaj de la regiono, kie ĝi estis praktikata. La plej malsupra kaj malnova nivelo estas la tutslava tavolo de popolkulturo, kiu enhavas multajn elementojn komunajn al la slavaj popoloj ĝenerale. Super ĝi troviĝas elementoj komunaj al la orientaj slavoj, kaj pli supre estas elementoj troveblaj nur en Ukrainio mem. La tavolo super tio entenas kulturajn kaj folklorajn elementojn, kiuj difinas la diversajn mikrogrupojn de la ukraina etno, kiel ekzemple la [[Bojkoj|bojkoj]], [[kozakoj]], [[huculoj]], [[Lemkoj|lemkoj]], [[Liŝakoj|liŝakoj]], [[Podolianoj|podolianoj]] kaj [[rusenoj]]. Inter la tradiciaj vestaĵoj estas la ikoneca brodita ĉemizo aŭ bluzo, la ''viŝivanka''<ref>"[http://unknownukraine.com/ukrainian-vyshyvanka/ Ukrainian Vyshyvanka]". Unknown Ukraine. 17-a de Januaro 2012.</ref>, kiu estas la plej rekonebla parto de la ukraina nacia kostumo, kaj eĉ havas sian propran publikan feston en majo [20]. Ĉe viroj, la tradicia vestaro ankaŭ inkluzivas ''koĵuh'', ''kontuŝ'', ''ĵupan'' kaj ''ŝarovari''. Ĉe virinoj, la tradicia vestaro inkluzivas ''koĵuŝanka'', ''oĉipok'' por edziĝintaj virinoj, kaj ukrainan kronon por fraŭlaj ​​knabinoj. La vestaĵoj estas kreataj per ellaborita struktura dezajno, komplikaj teksoteknikoj, ampleksa brodado. La [[ukraina florkrono]] estas speco de krono, kiun en la tradicia ukraina kulturo portas knabinoj kaj junaj fraŭlinoj. La krono povas esti parto de tradicio devenanta de orient-slavaj kutimoj, kiuj antaŭas la kristanigon de [[Kieva Regno]].[1] La florkrono restas parto de la ukraina nacia vestaro; oni portas ĝin dum festaj okazoj kaj sanktaj tagoj, kaj – ekde la [[Eŭromajdano|ukraina revolucio de 2014]] – ĉiam pli ofte en la ĉiutaga vivo kiel parton de pli vasta kultura reviviĝo. == Kuirarto == Ukraina kuirarto estas forte influata de la [[ĉernozjomo]], el kiu devenas ĝiaj ingrediencoj, kaj ofte implikas multajn komponantojn<ref>"[http://www.foodbycountry.com/Spain-to-Zimbabwe-Cumulative-Index/Ukraine.html Food in Ukraine – Ukrainian Food, Ukrainian Cuisine – traditional, popular, dishes, recipe, diet, history, common, meals, staple]". www.foodbycountry.com.</ref>. Tradiciaj ukrainaj pladoj ofte spertas kompleksan varmigan procezon – ''"unue ili estas frititaj aŭ boligitaj, kaj poste stufitaj aŭ bakitaj. Tio estas la plej karakteriza trajto de ukraina kuirarto"''<ref>"[https://ukrainetrek.com/about-ukraine-cuisine Ukrainian National Food and Cuisine]". ukrainetrek.com.</ref>. La [[nacia plado]] de Ukrainio estas ruĝa [[barĉo]], fama bet-supo, el kiu ekzistas multaj variaĵoj. Tamen, [[varenikoj]] (boligitaj pastbuloj similaj al [[Pirogo (kulinario)|pirogoj]]) kaj speco de [[Brasika rulaĵo|brasika rulaĵo]] konata kiel ''holubci'' ankaŭ estas naciaj favoratoj, kaj estas oftaj manĝaĵoj en tradiciaj ukrainaj restoracioj.[3] Tiuj pladoj montras la regionajn similecojn ene de orient-eŭropa kuirarto. La kuirarto emfazas precipe la gravecon de tritiko, kaj de grenoj ĝenerale, ĉar la lando ofte estas nomata "la grenejo de Eŭropo".[4] La plimulto de ukrainaj pladoj devenas de antikvaj kamparanaj manĝaĵoj bazitaj sur abundaj gren-rimedoj kiel [[sekalo]], kaj ankaŭ sur bazaj legomoj kiel [[Terpomo|terpomoj]], [[Brasiko|brasikoj]], [[fungoj]] kaj [[Beto|betoj]]. Ukrainaj pladoj kombinas tradiciajn slavajn teknikojn kun aliaj eŭropaj teknikoj, kio estas rezulto de jaroj da fremda regado kaj influo. Ĉar ekzistas signifa ukraina diasporo dum pluraj jarcentoj (ekzemple, pli ol miliono da [[kanadanoj]] havas ukrainan devenon), la kuirarto estas reprezentata en eŭropaj landoj kaj en pli malproksimaj regionoj, precipe en [[Argentino]], [[Brazilo]] kaj [[Usono]]. Dum la periodo de [[Sovetunio|sovetia regado]], ukraina kuirarto spertis signifan normigon, kaj la manko de konsumvaroj kondukis al la perdo de multaj aŭtentaj receptoj aŭ al ilia anstataŭigo per simpligitaj variantoj. La sovetia periodo ankaŭ vidis la enkondukon de multaj pladoj el aliaj kuirartoj en la dieton de ukrainoj. Post la sendependiĝo de Ukrainio, la evoluo de merkata ekonomio kondukis al la apero de novaj tendencoj en la kuirpraktikoj de la lando, kiel ekzemple la disvastiĝo de industrie produktitaj pretaj manĝaĵoj kaj la evoluo de la restoracia sektoro. Moderna ukraina kuirarto karakteriziĝas per la adopto de novaj teknikoj kaj ingrediencoj, sed samtempe konservas multajn aŭtentajn elementojn. == Literaturo == Ukraina literaturo plejparte evoluis sub fremda regado super ukrainaj teritorioj, ĉefe fare de la [[Sovetunio]], la [[Rusia Imperio|Rusa Imperio]], [[Pola-Litova Unio]], [[Pollando]], la [[Reĝlando Rumanio]], [[Aŭstrio-Hungario]] kaj la [[Otomana Imperio]]. La originoj de ukraina literaturo enradikiĝas en la [[Kieva Regno]], kiam kronikoj kaj epopea poezio de [[Rusja lingvo|Rusjo]] estis verkitaj en la [[malnovslava lingvo]] kaj [[slavono]]. Tiutempe aperis ankaŭ buŝaj popolrakontoj. La malnovslava lingvo estis uzata ĉefe en skribaj dokumentoj, sed la komuna parola lingvo en la koncernaj teritorioj estis la [[rusja lingvo]], kiu poste disiĝis en la [[Ukraina lingvo|ukrainan]], [[Rusa lingvo|rusan]] kaj [[Belorusa lingvo|belorusan]] lingvojn. Ukraina kulturo prosperis sub la regado de ukrainaj kozakoj, kvankam ilia ŝtato fine disiĝis en orientan kaj okcidentan partojn regatajn de diversaj najbaroj. Ekde la 19-a jarcento, ukrainaj literaturaj verkoj komencis esti verkitaj en parollingva formo. Oni publikigis poemojn, romanojn, teatraĵojn kaj aliajn verkojn. Sekve de tiu tendenco, ukrainaj naciismaj kaj sendependismaj movadoj komencis kreski. Tamen, la Rusa Imperio kaj la posta Sovetunio ofte subpremis kaj limigis la uzon de la ukraina lingvo, esprimmanierojn kaj literaturajn temojn. Multaj ukrainaj verkistoj tial kontribuis al la [[ruslingva literaturo]]. Ofte estas hipotezata, ke la ekesto de ukraina literaturo estis iniciatita per la publikigo de la vaste sukcesa poemo ''Eneida'' de [[Ivan Kotlarevskij]] en 1798; ĝi estas unu el la unuaj ekzemploj de presita literatura verko verkita en la moderna ukraina lingvo. Pro la rolo de Kotlarevskij kiel iniciatinto de ukraina literaturo, literaturaj kritikistoj ofte nomas lin "la patro de ukraina literaturo"<ref>[https://books.google.com/books?id=LbeKDwAAQBAJ Parody and Burlesque] // Hardie, Philip. The Last Trojan Hero: A Cultural History of Virgil's Aeneid. London: Bloomsbury Publishing. 2014. 264 p: 187</ref>. Modernan ukrainan prozon iniciatis la romano ''Marusja'' (1834) de [[Hrihorij Kvitka-Osnovjanenko]]<ref>[https://web.archive.org/web/20191005014115/https://www.britannica.com/art/Ukrainian-literature Ukrainian literature] // Encyclopædia Britannica</ref>. Nuntempa ukraina literaturo rilatas al la periodo post la [[Perestrojko]] kaj la fondo de la grupo Bu-Ba-Bu. Ekde la fino de la 1980-aj jaroj, kaj precipe post la [[Referendumo pri sendependeco de Ukrainio|sendependiĝo de Ukrainio]] (1991) kaj la malapero de la sovetia cenzuro, aperis tuta generacio de verkistoj: Sofia Majdanska, [[Ihor Kalinec]], Mojsej Fiŝbejn, [[Jurij Andruĥoviĉ]], [[Serhij Ĵadan]], [[Oksana Zabuĵko]], Oleksandr Irvanec, Jurij Izdrik, [[Maria Matios]], [[Igor Pavljuk]] kaj multaj aliaj. Multaj el ili estas konsiderataj "[[Postmodernismo|postmodernistoj]]". == Muziko == La geografia situo de Ukrainio ĉe la krucvojo inter Azio kaj Eŭropo speguliĝas en la popola muziko de la regiono; ĝi estas miksaĵo de ekzota [[Melismo|melisma]] kantado (la kantoj enhavas unuopajn tekstosilabojn dum transiro inter diversaj sinsekvaj notoj) kaj de harmonio, kiu ne ĉiam facile kongruas kun la harmoniaj reguloj de tradicia okcidenteŭropa muziko. La plej okulfrapa ĝenerala eco de aŭtenta ukraina popola muziko estas la ofta uzo de minoraj tonaloj enhavantaj pliigitajn dutojn – indiko, ke la tonala sistemo evoluigita en okcidenteŭropa muziko ne tiom firme enradikiĝis en Ukrainio. Ukraina popola muziko malofte uzas nekutimajn [[Taktindiko|taktindiko]]jn, kvankam oni renkontas kunmetitajn [[Mezuro (muziko)|metrikojn]]. La muziko povas esti harmonie kompleksa. Tri- kaj kvarvoĉa harmonio disvastiĝis el la centraj stepaj regionoj de Ukrainio, sed fine de la 19-a jarcento ĝi fariĝis malpli populara en la montaraj regionoj. Dum la epoko de la ukraina baroko, muziko estis grava fako por tiuj, kiuj ricevis superan edukadon. Ĝi okupis gravan lokon en la instruplano de la Akademio de Kievo-Mohilo. Multaj membroj de la nobelaro estis lertaj muzikistoj; interalie, kozakaj gvidantoj — inkluzive de Ivan Mazepa, Semen Palij kaj Ivan Sirko — estis spertaj ludantoj de la kobzo, banduro aŭ torbano. Ukraina naciisma movado en muziko aperis fine de la 19-a jarcento; en ĝi ukrainaj verkistoj, poetoj kaj profesiaj muzikistoj uzis folkloron por aranĝi tradiciajn popolkantojn. La malfermo de la unuaj profesiaj teatroj en Kievo (1803) kaj Odeso (1810), kiuj prezentis verkojn pri naciaj temoj, ludis gravan rolon en la formado de la ukraina opero, kies unua ekzemplo estis *Zaporoĵec za Dunajem* de Semen Hulak-Artemovskij (1863). g4izt828cynuo9w3wlseq01lwmhslff 0 584691 9480597 9463572 2026-09-22T22:32:49Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480597 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=20% |-style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<big><big>'''1,4-Butanoduolo'''</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:1,4-Butanediol sticks.png|300ra|1,4,butanoduolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la 1,4-Butanoduolo''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:1,4-Butanediol 3D.png|300ra|1,4,butanoduolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia strukturo de la 1,4-Butanoduolo''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big><br /> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Butileno glikolo |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|4|H|10|O|2}}'''</big></center></big>''' |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=110-63-4 110-63-4] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.13835209.html 13835209] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/8064 8064] |- |'''Merck Index'''||15,1518 |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||Senkolora vikozeca<br />higroskopa likvaĵo |- |[[Molmaso]]||90.12 g·mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||1.0171 g cm⁻³ |- |[[Fandpunkto]]||20.1&nbsp;{{GdC|}} |- |[[Bolpunkto]]||235&nbsp;{{GdC|}} |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.4460}} |- |[[Ekflama temperaturo]]||121&nbsp;{{GdC|}} |- |[[Memsparka temperaturo]]||350&nbsp;{{GdC|}} |- |[[Konstanto pri dissociigo de acidoj|Acideco (pKa)]]||14.5 (at 25&nbsp;{{GdC|}})<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://www.drugbank.ca/drugs/DB01955 |titolo=Drugbank |alirdato=2017-04-21 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20170421200031/https://www.drugbank.ca/drugs/DB01955 |arkivdato=2017-04-21 }}</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:Tute miksebla |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||1370&nbsp;mg/kg (buŝe) |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Risko]]||[[Listo da R-Deklaroj#R22|R22]] [[Listo da R-Deklaroj#R67|R67]] |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#S23|S23]] [[Listo da S-Deklaroj#S36|S36]] |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|Xn}} |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']]<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://everchem.com/wp-content/uploads/2016/06/Everchem-14-Butanediol-SDS.pdf |titolo=EverChem |alirdato=2017-06-07 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20170316182425/http://everchem.com/wp-content/uploads/2016/06/Everchem-14-Butanediol-SDS.pdf |arkivdato=2017-03-16 }}</ref> |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo-piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|02|07}}</center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|302|336}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|270|271|301+312|304+340|312|330|403+233|405}} |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25&nbsp;{{GdC|}} kaj 100 kPa)</small></center> |} '''1,4-Butanoduolo''' aŭ '''BDO''' estas kemia organika komponaĵo apartenanta al la familio de la [[alkoholo]]j kun du [[hidroksilo]]j en la finaĵoj de la molekulo. Ĝi estas viskoza senkolora likvaĵo, travidebla kaj higroskopa, tute solvebla en akvo, kaj unu el la kvar stabilaj izomeroj de la [[butanolo|butanoduolo]]. Butanoduolo kaj ĝiaj derivaĵoj estas vaste uzataj en la produktado de plastoj, solvantoj, porelektronikaj kemiaĵoj kaj elastaj fibroj. La 1,4-BDO uzatas en ambaŭ malmolaj kaj molaj segmentoj por fabrikado de [[poliuretano]]j, en la malmola segmento kiel ĉenetendilo kaj en la mola segmento en la fabrikado de poli[[ester]]aj [[alkoholo|duoloj]], tiaj kiaj '''adipato de polietileno-glikolo'''. Ĝi ankaŭ uzatas en la manufakturado de pluraj esteroj, inkluzive de [[polimero|unumeraj]] plastigiloj, tia kia la '''polibutilena tereftalado''' aŭ '''PBT''', plastoj por inĝenierado kaj glikoloj kun malalta molekulpezo el poliesteroj. 1,4-butanoduolo reakcias kun pluraj dubazaj acidoj, tiaj kiaj [[Amonia adipato|adipata acido]] kaj '''[[sebacata acido]]''', uzataj en malmolaj segmentoj por fabrikado de poliuretanoj. == Biologiaj proprecoj == Butanoduolo estas kemiaĵo uzata en la fabrikado de planko-purigiloj, farbo-forigiloj kaj aliaj produktoj uzataj kiel solvantoj. BDO-n estas malpermesate vendi kiel medicinaĵon. Tamen, butanoduolo kelkfoje uzatas kiel anstataŭanto de aliaj neleĝaj substancoj tiaj kiaj GBL<ref>[https://books.google.com.br/books?id=SRIvmTVcYBwC&pg=PA680#v=onepage&q&f=false The Interface of Neurology & Internal Medicine], José Biller</ref> aŭ '''gamo-Butira laktono''' kaj GHB<ref>[https://books.google.com.br/books?id=_VAqPHlW9SQC&pg=PA181 Forensic Investigation Handbook: An Introduction to the Collection ...], Michael Fitting Karagiozis, Richard Sgaglio</ref> aŭ '''gamo-Hidroksobutirata acido'''. Bedaŭrinde, butanoduolo estas tiel danĝera kiel GBL kaj GHB. Butanoduolo uzatas por stimulado en la produktado de la kresko-hormono kaj muskola kresko, kaj ankaŭ por korpokonstruado, pezoperdo kaj [[sendormeco]]. Butanoduolo konvertiĝas al gamo-hidroksobutirato (GHB) en la korpoĉeloj. GHB malakcelas la cerban aktivecon, kio povas kaŭzi konscienco-perdon kune kun danĝera malpliigo de spiro kaj aliaj vitalaj funkcioj. Tio ankaŭ stimulas la sekrecion de la kresko-hormono.<ref>[https://books.google.com.br/books?id=vuqPBAAAQBAJ&pg=PA174&dq=1,4-butanediol+growth+hormone&hl=pt-BR&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=1%2C4-butanediol%20growth%20hormone&f=false Dietary Supplements: Toxicology and Clinical Pharmacology], Melanie Johns Cupp,Timothy S. Tracy</ref> == Sintezoj == === Sintezo 1 === * Laŭ la Reppe metodo: La 1,4-butanoduolo estas fabrikebla ekde la [[acetileno]] per interagado kun [[formaldehido]] en ĉeesto de kupra-bismuta katalizilo. La rezultanta peranto spertas reduktiĝon sub Raney-nikela katalizilo:<ref>[https://books.google.com.br/books?id=AYjFoLCNHYUC&pg=PA353&dq=1,4-Butanediol&hl=pt-BR&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=1%2C4-Butanediol&f=false Kent and Riegel's Handbook of Industrial Chemistry and Biotechnology], James A. Kent</ref> [[Dosiero:Industrial synthesis of 2-butyne-1,4-diol by reppe method.svg|500ra|eta|centre|<center>Sintezo de 1,4-Butanoduolo ekde la '''[[acetileno]]'''.</center>]] [[Dosiero:Industrial reppe-synthesis of 1,4-butanediol (hydrogenation).svg|500ra|eta|centre|<center>Sintezo de 1,4-Butanoduolo ekde la '''[[acetileno]]'''.</center>]] === Sintezo 2 === * La [[kvarhidrofurano]] povas hidratiĝi al 1,4-butanoduolo:<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=D1Ycg11_HGQ Youtube]</ref> [[Dosiero:1,4-butanediol synthesis from tetrahydrofuran.png|400ra|eta|centre|<center>Sintezo de 1,4,-butanoduolo ekde la [[kvarhidrofurano]].</center>]] == Reakcioj == === Reakcio 1 === * 1,4-butanoduolo reakcias kun [[amoniako]] por doni [[pirolidino]]n. [[Dosiero:Industrial synthesis of pyrrolidine.svg|500ra|eta|centre|<center>Sintezo de [[Pirolidino]] ekde la '''1,4-butanoduolo'''.</center>]] === Reakcio 2 === * [[Kvarhidrofurano|Tetrahidrofurano]] estiĝas per kataliza acida senhidratigo de la 1,4-butanoduolo: [[Dosiero:Tetrahydrofuran synthesis from 1,4-butanediol.png|500ra|eta|centre|<center>Sintezo de [[tetrahidrofurano]] ekde la '''1,4-butanoduolo'''.</center>]] === Reakcio 3 === * '''Adipata acido''' kaj 1,4-butanoduolo interagas por sintezo de la poliestero polibutirato. La longo de la ĉeno estas malgranda kiam oni uzas troo da duolo en la reakcio: [[Dosiero:PBAT_Step_1.png|500ra|eta|centre|<center>Sintezo de la '''polibutirato''' ekde la '''1,4-butanoduolo'''.</center>]] === Reakcio 4 === * La poliestero de Dumetila tereftalato generiĝas ekde de la 1,4-butanoduolo: [[Dosiero:PBAT_Step_2.png|500ra|eta|centre|<center>Sintezo de la '''polibutirato''' ekde la '''1,4-butanoduolo'''.</center>]] == Literaturo == * [https://toxnet.nlm.nih.gov/cgi-bin/sis/search/a?dbs+hsdb:@term+@DOCNO+1112 Toxnet] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170421194312/https://toxnet.nlm.nih.gov/cgi-bin/sis/search/a?dbs+hsdb:@term+@DOCNO+1112 |date=2017-04-21 }} * [http://webbook.nist.gov/cgi/cbook.cgi?ID=C110634&Mask=4 the NIST WebBook] * [http://www.chemicalland21.com/industrialchem/solalc/1,4-BUTANEDIOL.htm Chemicalland21] * [http://www.chemicalbook.com/ProductChemicalPropertiesCB4452184_EN.htm Chemical Book] * [https://cameochemicals.noaa.gov/chemical/8344 Cameo Chemicals] * [https://psychonautwiki.org/wiki/1,4-Butanediol Psychonautwiki] == Kunrilataj kemiaĵoj == <center> <Gallery> Busulfan.svg|<center><big>'''1,4-Butanoduola dumetilmetanosulfonato'''</big></center> Gamma-Butyrolactone.svg|<center><big>'''Gamo-butirolaktono'''</big></center> 4-Hydroxybutans%C3%A4ure_-_4-Hydroxybutanoic_acid.svg|<center><big>'''Gamo-hidroksobutirata acido'''</big></center> 1,4-Butanediol dinitrate.png|<center><big>'''1,4-butanoduola dunitrato'''</big></center> 1,4-Butanediol dimethacrylate.png|<center><big>'''1,4-butanoduola dumetakrilato'''</big></center> 2,3-dimethyl 1,4-butanediol.png|<center><big>'''2,3-dumetila 1,4-butanoduolo'''</big></center> </Gallery> </center> == Vidu ankaŭ == * [[1,2-butanoduolo]] * [[1,3-butanoduolo]] * [[2,3-butanoduolo]] * Walter Reppe (1892-1969) * [[Gamo-Aminobuteracido|GABA]] * [[Gamo-Hidroksobutirato|GHB]] * [[Gamo-butirolaktono|GBL]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Projektoj}} {{Ĝermo|kemio}} {{DEFAŬLTORDIGO:Butanoduolo}} [[Kategorio:Alkoholaj solviloj]] [[Kategorio:Primaraj alkoholoj]] [[Kategorio:Sedativoj]] [[Kategorio:Dioloj]] [[Kategorio:Alkanaj derivaĵoj]] gmocltuv1e51r0hjdxlmywhcq6jynzi 0 584712 9480625 9256428 2026-09-22T23:57:28Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480625 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<big><big>'''2,3-Butanoduolo'''</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:2,3-Butandiol.svg|200ra]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la 2,3-Butanoduolo''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:2,3-Butanediol 3D.png|200ra]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia strukturo de la 2,3-Butanoduolo''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big><br /> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * 2,3--Butilena glikolo * Dumetilena glikolo * Duhidroksobutano |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|4|H|10|O|2}}'''</big></center></big>''' |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=513-85-9 513-85-9] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.257.html 257] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/262 262] |- |'''Merck Index'''||15,1517 |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||senkolora viskozeca<br />senodora likvaĵo |- |[[Molmaso]]||90.121 g·mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||0.987 g cm⁻³ |- |[[Fandpunkto]]||19&nbsp;{{GdC|}} |- |[[Bolpunkto]]||183.55&nbsp;{{GdC|}} |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.4350}} |- |[[Ekflama temperaturo]]||85&nbsp;{{GdC|}} |- |[[Memsparka temperaturo]]||400&nbsp;{{GdC|}} |- |[[Konstanto pri dissociigo de acidoj|Acideco (pKa)]]||14.9 (25&nbsp;{{GdC|}}) |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:Tute solvebla |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||6075&nbsp;mg/kg (buŝe) |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Risko]]||[[Listo da R-Deklaroj#R11|R11]] |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#S7|S7]] [[Listo da S-Deklaroj#S16|S16]] |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|F}} |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']]<ref>[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/2_3-butanediol#section=Safety-and-Hazards PubChem]</ref> |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo-piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|02|07}}</center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|226|319}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|264|280|305+351+338|313}} width=30% |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25&nbsp;{{GdC|}} kaj 100 kPa)</small></center> |} '''2,3-Butanoduolo''' aŭ '''2,3-BDO''' estas organika alkohola kombinaĵo, posedanta tri stereoizomerojn: dekstrorotaciajn, levorotaciajn kaj mezorotaciajn. Ili ĉiuj estas senkoloraj, viskozaj kaj preskaŭ senodoraj likvaĵoj. Biologie, 2,3-butanoduolo produktatas dum fermentiga procezo tra la metabolo de la '''duacetilo''' per la bieroĝisto. [[Elo (biero)|Eloj]] povas enhavi litre inter po 50 kaj 130 ml da 2,3-BDO. La levorotacia 2,3-BDO estas pli efika ol [[glicerino|glicerolo]] kaj malpli efika ol '''etilena glikolo''' kiel deprimanto de la [[Frostopunkto|frostiga punkto]] de la akvo. == Ecoj == La ĉefa malakordo kiu estis raportita inter observitaj frostpunktoj kaj valoroj kalkulitaj ekde la leĝo de Raoult por solvaĵoj de ĉi-kemiaĵoj atribuiĝas al la hidratigo. La antifrosta propeco de la BDO ne eltenas longedaŭrajn refluojn aŭ la uzon en sistemoj de aŭtomobilmalvarmigoj. La miksaĵoj de BDO-izomeroj estigitaj per '''Aerobacter aerogenes''', '''Aeromonas hydrophila''', kaj '''Bacillus subtilis''' estas bezonaj je antifrostaj proprecoj pro ilia alta enhavo de la mezo-izomero. Dum la [[2-a mondmilito]] la BDO estis senhidratigita en [[butadueno]], la [[polimero|unumero]] uzata por fabrikado de [[sintezita kaŭĉuko]]. BDO estas grava komponaĵo kun odoro je krema [[butero]] kaj [[avelo]]. En naturo, ĝi troviĝas en [[kakao|kakaa butero]], en la radikoj de la [[ruto|Ruta graveolens]], dolĉa [[maizo]] kaj en la putraĵo de kelkaj [[moluskoj]]. zorotaciaj == Sintezado == * 2,3-butanoduolo estas sintezebla per hidratigo de la '''2,3-epoksa butano''': [[Dosiero:2,3-butanediol synthesis.png|500ra|eta|centre|<center>Sintezado de 2,3-Butanoduolo ekde la '''epoksa butano'''.</center>]] * Biologie, la 2,3-butanoduolo produktiĝas per agado de la [[NADH]] sur du molekuloj de [[Acetaldehido|etanaldehido]]:<ref>[https://books.google.com.br/books?id=uzqWxWwy30IC&pg=PA170&dq=2,3-Butanediol+NADH&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwjO8uqmlbXTAhVOziYKHXxiDfwQ6AEISzAF#v=onepage&q=2%2C3-Butanediol%20NADH&f=false Enological Chemistry], Juan Moreno, Rafael Peinado</ref><ref>[https://biocyc.org/META/new-image?type=PATHWAY&object=P125-PWY MetaCyc]</ref> [[Dosiero:2,3-butanediol synthesis NADH.png|500ra|eta|centre|<center>Sintezado de 2,3-Butanoduolo per biologiaj katalizoj.</center>]] == Reakcioj == * Per senhidratigo de la 2,3-butanoduolo oni estigas la [[butanono]]n. [[Dosiero:Methyl ethyl ketone synthesis.png|500ra|eta|centre|<center>Sintezado de [[butanono|metil etil ketono]] el la '''2,3-butanoduolo'''.</center>]] == Literaturo == * [http://webbook.nist.gov/cgi/cbook.cgi?ID=C513859&Mask=8 the NIST WebBook] * [https://toxnet.nlm.nih.gov/cgi-bin/sis/search/a?dbs+hsdb:@term+@DOCNO+1505 Toxnet] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170422123051/https://toxnet.nlm.nih.gov/cgi-bin/sis/search/a?dbs+hsdb:@term+@DOCNO+1505 |date=2017-04-22 }} * [http://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_EN_CB4853718.htm Chemical Book] * [https://books.google.com.br/books?id=oDxEskKgx_0C&pg=PA152&dq=2,3-Butanediol&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwjK6p74krXTAhUGQyYKHaQ1CfkQ6AEIWDAH#v=onepage&q=2%2C3-Butanediol&f=false Advances in Applied Microbiology, Volume 32] * [https://books.google.com.br/books?id=e4_S46UcI2AC&pg=PT258&dq=2,3-Butanediol&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwjK6p74krXTAhUGQyYKHaQ1CfkQ6AEIbDAK#v=onepage&q=2%2C3-Butanediol&f=false Encyclopaedia of Occupational Health and Safety: Guides, indexes, directory], Jeanne Mager Stellman * [https://books.google.com.br/books?id=WabhWXsxQRwC&pg=PT335&dq=2,3-Butanediol+methyl+ethyl+ketone&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwjGyoSao7XTAhVTfiYKHcWaDPYQ6AEIJTAA#v=onepage&q=2%2C3-Butanediol%20methyl%20ethyl%20ketone&f=false Bioprocessing Technologies in Biorefinery for Sustainable Production of ...], Shang-Tian Yang, Hesham El-Ensashy, Nuttha Thongchul == Vidu ankaŭ == * [[Butanolo]] * [[1,2-butanoduolo]] * [[1,3-butanoduolo]] * [[1,4-butanoduolo]] * [[Alkoholo]]j * [[Aminoalkoholo]]j == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Projektoj}} {{Ĝermo|kemio}} [[Kategorio:Alkoholoj|Butanoduolo]] [[Kategorio:Dioloj|Butanoduolo]] j9xmj75l4v6fpbvp9djc2qjuwk7vssw 0 584791 9480628 9472061 2026-09-23T00:20:44Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480628 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=15% |-style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<big><big>'''Sek-butanotiolo'''</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:2-Butanthiol.svg|300ra]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la 2-Butanotiolo''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:2-Butanethiol 3D.png|300ra]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia strukturo de la 2-Butanotiolo''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big><br /> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Sek-butanotiolo * 2-merkapto-butano * Sek-butil-tioalkoholo * Butila merkaptano |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|4|H|9|SH}}'''</big></center></big>''' |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=513-53-1 513-53-1] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.10120.html 10120] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/10560 10560] |- |'''Merck Index'''||15,1581 |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||senkolora bruligebla<br />likvaĵo kun ofendodoro |- |[[Molmaso]]||90.1872 g·mol^-1 |- |[[Denseco]]||0.827 g cm⁻³ |- |[[Fandpunkto]]||-165 °C |- |[[Bolpunkto]]||85 °C |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.4363}} |- |[[Ekflama temperaturo]]||21.1 °C |- |[[Frostpunkto]]||-140.14 °C |- |[[Konstanto pri dissociigo de acidoj|Acideco (pKa)]]||10.69 |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:1320 mg/L |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||5176 mg/kg (buŝe)<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://toxnet.nlm.nih.gov/cgi-bin/sis/search/a?dbs+hsdb:@term+@DOCNO+1610 |titolo=Toxnet |alirdato=2017-04-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20170422212633/https://toxnet.nlm.nih.gov/cgi-bin/sis/search/a?dbs+hsdb:@term+@DOCNO+1610 |arkivdato=2017-04-22}}</ref> |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Risko]]||[[Listo da R-Deklaroj#R11|R11]] [[Listo da R-Deklaroj#R36/37/38|R36/37/38]] |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#S16|S16]] [[Listo da S-Deklaroj#S26|S26]] [[Listo da S-Deklaroj#S36|S36]] |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|F|Xi}} |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']]<ref>[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/2-Butanethiol#section=Safety-and-Hazards PubChem]</ref> |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo-piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|02|07}} </center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Damaĝo |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|225|315|319|335}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|210|233|240|241|242|243|261|264|271|280|302+352|303+361+353|304+340|305+351+338|312|321|332+313|337+313|362|370+378|403+233|403+235|405|501}} |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25 °C kaj 100 kPa)</small></center> |} '''2-Butanotiolo''' estas organika kemia komponaĵo, [[tioloj|tiolo]] kun malalta [[ekflama temperaturo]] kaj naŭza odoro kaj alte bruligebla kaj karcinomogena. Ĝi povas formiĝi per interagado de la [[buteno]] kaj [[hidrogena sulfido|sulfida acido]].<ref>[https://www.google.com/patents/US2950323 Mercaptan synthesis]</ref> Merkaptanoj aŭ tioloj, ĉefe la alifataj merkaptanoj, estas vaste uzataj en industrio, kiel gasaj odorigiloj, en la produktado de la [[sintezita kaŭĉuko]] kaj manufakturo de aliaj komponaĵoj. Sek-butil-merkaptano ekzistas sub la gasa fazo en la vivmedia atmosfero. Kiam liberigita en atmosfero, sek-butil-merkaptano spertas fotolizon produktante hidroksilajn radikalojn kun duonvivo je 9 ĝis 10.8 horoj. Forigo de merkaptanoj en la atmosfero povas okazi per humida depono.<ref>[https://books.google.com.br/books?id=6xk0AQAAMAAJ&pg=SL6-PA139&dq=secbutyl+mercaptan+reaction&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwizzrak7LfTAhUDlZAKHWCCDn0Q6AEIWDAG#v=onepage&q=secbutyl%20mercaptan%20reaction&f=false DTRA Activities on White Sands Missile Range: Environmental Impact ..., Volume 2]</ref> == Biologiaj proprecoj == Simplaj alifataj kaj aromataj tioloj spertas S-metiligon (metiligon en la sulfuratomo) en mamuloj produktante la korespondan metilan tioeteron aŭ sulfidon. Metiligo kataliziĝas per agado de la '''tiopurina metiltransferazo''' de la [[citoplasmo]] kaj de la '''tiola metiltransferazo''' en la '''mikrosomoj''', kaj ambaŭ reakcioj postulas S-adenozila-l-metioninon kiel metilgrupan donanton. [[Tiopurino]] ĉeestas en homaj [[hepato]], [[reno]]j kaj [[eritrocito]]j. La preferaj substratoj por ĉi-enzimo inkludas aromatajn kaj heterociklajn tiolojn. S-metiligo de la alifataj tioloj kataliziĝas de mikrosoma tiola metiltransferazo, kaj la rezultanta metil-tioetera (aŭ sulfida) metabolito spertas S-oksidadon por doni metil-sulfoksidon kaj metil-sulfonajn analogaĵojn kiel urinajn produktojn. Tioloj povas reakcii kun '''[[glutationo]]''' kaj aliaj endogenaj tiolaj substancoj por estigi miksajn dusulfidojn. Kaj mikrosoma kaj citoplasma tiotransferazoj estis raportitaj kiel kataliziloj en la formado de miksaj dusulfidoj. La rezultaj miksaj dusulfidoj povas sperti revenan reduktiĝon al tioloj, oksidivan malsulfurigon, aŭ oksidigon al [[sulfonata acido]] pere de tiosulfinatoj aŭ sulfinataj acidoj. La ĉefa formo en la cirkulado probable estus miksaĵo da dusulfido estigita kun la [[albumino]].<ref>[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/2-Butanethiol#section=Pharmacology-and-Biochemistry PubChem]</ref> == Sintezado == * 2-Butanotiolo estiĝas per interagado de la '''2-jodo-butano''' kaj kalia hidrogeno-sulfido: [[Dosiero:Synthese von 2-Butanthiol.svg|500ra|eta|centre|<center>Sintezado de 2-Butanotiolo ekde la '''jodo-butano'''.</center>]] == Reakcio == * Kiel ĉiuj tioloj, sek-butil-merkaptano oksidiĝas al sek-butil-dusulfido: [[Dosiero:Sec-butyl-disulfide synthesis.png|500ra|eta|centre|<center>Sintezado de sek-butil-dusilfido.</center>]] == Literaturo == * [http://webbook.nist.gov/cgi/cbook.cgi?ID=513-53-1 the NIST WebBook] * [http://www.chemnet.com/cas/id/513-53-1/2-butanethiol.html ChemNet] * [http://www.chemicalbook.com/CASEN_513-53-1.htm Chemical Book] * [http://chemicalland21.com/specialtychem/NH/sec-BUTYL%20MERCAPTAN.htm Chemicalland21] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130925155157/http://chemicalland21.com/specialtychem/NH/sec-BUTYL%20MERCAPTAN.htm |date=2013-09-25 }} * [http://www.prepchem.com/synthesis-of-2-butanethiol/ PrepChem] * [https://books.google.com.br/books?id=caTqdbD7j4AC&pg=PA205&dq=sec-butyl+mercaptan&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwiwgprkyLbTAhWMlZAKHaWrBhwQ6AEIIzAA#v=onepage&q=sec-butyl%20mercaptan&f=false Lewis' Dictionary of Toxicology], Robert Alan Lewis * [https://books.google.com.br/books?id=6xk0AQAAMAAJ&pg=SL6-PA138&dq=sec-butyl+mercaptan&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwjm27bNybbTAhXIMyYKHWvtDno4ChDoAQgpMAE#v=onepage&q=sec-butyl%20mercaptan&f=false DTRA Activities on White Sands Missile Range: Environmental Impact ..., Volume 2] * [https://books.google.com.br/books?id=Dy5-vEst37oC&pg=PA243&dq=butanethiol+thiols&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwiTkMTTzrbTAhVKLyYKHSnVBrMQ6AEILzAB#v=onepage&q=butanethiol%20thiols&f=false Organic Chemistry], J. William Suggs == Vidu ankaŭ == * [[Tiofeno]] * [[Tioloj]] * [[Tiosulfata acido]] * [[Tioacetata acido]] * [[Tiomorfolino]] * [[Tioureo]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Projektoj}} {{Prikemiaj temoj}} {{Ĝermo|kemio}} [[Kategorio:Alkoholoj]] [[Kategorio:Tioloj]] gzia7fhnvwfl7d86bhh52j3kfayfa1e 0 585105 9480534 9435333 2026-09-22T21:10:34Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480534 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Ŝtoncirklo''' estas ronda kunigo de starantaj ŝtonegoj, kiuj estas grandparte ne prilaborita. La ŝtoncirklo konsistas el [[menhiro]]j aŭ [[Migra ŝtonego|migraj ŝtonegoj]]. La angla [[Cromlech]] ([[ kromleĥo]]) kaj la nordia [[Domarring]] estas similaj, komparu ankaŭ kun [[henĝo]]. [[Dosiero:DrombegStoneCircle 2004.jpg|eta|ŝtoncirklo de Drombeg, County Corcaigh, [[Irlando]]]] [[Dosiero:Hurlers1.jpg|eta|„The Hurlers“, nordcirklo, Liskeard, [[Kornvalo]]]] [[Dosiero:Merrymaidens8.jpg|eta|[[Merry Maidens]], [[Kornvalo]]]] [[Dosiero:Stone circle Grzybnica Poland 02.jpg|eta|La fragmento de ŝtoncirklo ([[kromleĥo]]) de Grzybnica, en norda [[Pollando]]]] [[Dosiero:Poland Odry - stone ring.jpg|eta|ŝtoncirklo ([[kromleĥo]]) de Odry, en norda [[Pollando]]]] Cirkloforme metitajn ŝtonojn oni uzis por enkadrigado de [[dolmeno]]j, [[tombomonteto]]j, [[Tor-Cairn]]-oj aŭ similaj strukturoj. Ili estas grandparte pseŭdo-ŝtoncirkloj, kiel la [[Cromlech von Saint-Marc-sur-Mer]]. Kelkaj [[Henge]]-oj, inter ili [[Ŝtoncirklo de Avebury|Avebury]] kaj la [[ringo de Brodgar]], havas ŝtoncirklojn, sed ne estas veraj ŝtoncirkloj. == Disvastigo == === Ŝtoncirkloj sur la Britaj insuloj === Sur la Britaj insuloj estas kalkulitaj pli ol 700 ŝtoncirkloj, precipe en [[Kornvalo]], en [[Nordirlando]] kaj [[Irlando]] (en la [[graflando Corcaigh]]) kaj ĉe la rivero [[Dee (Aberdeenshire)|Dee]] en [[Skotlando]]. ==== Anglujo ==== En Anglujo la centro de la ekesto de ŝtoncirkloj estis la [[Laga Distrikto]]. Krome troviĝis ĉ. 30 pliaj ŝtoncirkloj, ekzemple (la [[ŝtoncirklo Castlerigg]]) kaj [[Stones of Stenness]] (sur la [[Orkadoj]]). ==== Skotlando ==== Ŝtoncirkloj situas en valoj, sur riveraj terasoj, sur malaltaj pasejoj kaj en proksimeco de akvejoj. La forte detruita ŝtoncirklo de Lochmaben apud [[Gretna Green]] povis esti datumita je 3275 a.K. En [[Cumbria]] la averaĝa diametro de ŝtoncirkloj estas 37 m. La [[henĝo]] havas averaĝan diametron de 73 m. Pli poste la cirkloj fariĝas pli grandaj kaj de 14 de ili havas diametron de 61 m. La ŝtoncirklo de [[Callanish]] estas unu el la plej grandaj [[megalito]]formacio sur la [[Britaj insuloj]]. Ili situas sur la insulo [[Lewis]] sur la [[foraj Hebridoj]]. ==== Irlando ==== [[Dosiero:Kealkill Stone Circle (2) - geograph.org.uk - 1392012.jpg|eta|ŝtoncirklo de Kealkil – kun esceptoj kaj Kairno kun radia ŝtonmetado (en la malfono dekstre).]] [[Dosiero:Steintanz Boitin Brautlade.jpg|eta|hochkant|''Brautlade'' en Boitin en Mecklenburg]] Seán ó Nualláin distingas 4 grupojn: * [[ŝtoncirklo de Cork-Kerry serio|Cork-Kerry serio]] (107) * orientaj cirkloj (10) * okcidentaj cirkloj (9) * [[ŝtoncirklo en Ulster|Ulster-serioj]] (pli ol 70, en Nordirlando) La plej malnovaj ringoj estas el la Irlanda [[bronzepoko]], kiu komenciĝis ĉ. 2000 a.K. Temas pri la ŝtoncirkloj de [[Beaghmore]] (1600 a.K.) proksime de Cookstown ([[provinco Ulster|Ulster]], Nordirlando). Ili konsistas kelkfoje el kapgrandaj ŝtonoj, do ili estas grandparte nemegalitaj. La irlandaj ŝtoncirkloj havas diametron de tri ĝis sesdek metrojn. Ili koncentriĝas en la graflando [[graflando Tír Eoghain|Tír Eoghain]] (Nordirlando) kaj [[graflando Corcaigh|Corcaigh]], kie la [[ferepoko|ferepoka]] [[Drombeg Ŝtoncirklo]] la plej bone konservita kaj la [[ŝtoncirklo de Templebryan North]] estas el la plej grandaj. En la okcidento kaj oriento de la insulo ekzistas 19 ŝtonĉirkloj, interalie ĉe la [[Lough Gur]] ([[ŝtoncirklo de Grange]]) en la [[graflando Limeriko]], la [[ŝtoncirkloj de Glebe]] en la [[graflando Maigh Eo]] kaj la [[Clocha an Phíobaire ]] en la [[graflando Cill Mhantáin]]. Kelkaj estas ĉirkaŭitaj de remparoj kaj fosaĵoj. Ili povas ĉirkaŭi [[dolmentombo]]jn, [[menhiro]]jn, sed ankaŭ koridortombojn. === Kvin-ŝtona cirklo === [[Dosiero:Cashelkeelty Stone Circles - geograph.org.uk - 268467.jpg|eta|links| Caiseal Coillte]] En la graflando Corcaigh troviĝas grupo de malgrandaj ŝtoncirkloj (ekzemple Carrigagulla, Cullomane, Glanbrack), kiuj estas konataj kiel „Five-stone-circle“ (kvin-ŝtonaj cirkloj). La formo estas konata ankaŭ en la [[graflando Ciarraí]] ([[ŝtoncirkloj de Cashelkeelty|Cashelkeelty]]) kaj sur la brita ĉefa insulo ([[Druid’s Circle (Cumbria)|Druid’s Circle]], Five Stanes apud Jedburgh). Alia grupo estas nomata radiaj ŝton-kairnoj ([[ŝtoncirklo de Kealkill|Kealkill]], Knocknakilla, [[Knockraheen 1]]), ĉar la ŝtonoj indikas per ilia mallarĝa flanko al la centro. === Kontinenta Eŭropo === [[Dosiero:Harrespil Okabe.jpg|eta|Harrespil Okabe, apud Lecumberry (Pyrénées-Atlantiques)]] Pluraj ŝtoncirkloj ([[kromleĥo]]j) estas en norda [[Pollando]] (<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.gazetakaszubska.pl/73008/slow-o-slynnych-kaszubskich-kregach-kamiennych |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2018-01-14 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20180115124703/http://www.gazetakaszubska.pl/73008/slow-o-slynnych-kaszubskich-kregach-kamiennych |arkivdato=2018-01-15}}</ref>) (vidu du suprajn fotojn). En limigita kvanto ŝtoncirkloj ankaŭ ekzistas en [[Bretonio (franca regiono)|Bretonio]] ([[Er Lannic]]), en [[Sudfrancujo]] (ĉi tie kelkaj havas [[eŭskoj|eŭske]] „Harrespil“) kaj sur la [[iberia duoninsulo]] ([[Almendres]], [[Portela de Mogos]]). === Afriko kaj Azio === [[Dosiero:Nabta.gif|eta|la ŝtoncirklo de Nabta-Playa en [[Afriko]]]] [[Dosiero:Faux Stone Circle, from The Knock - geograph.org.uk - 310069.jpg|eta|Faux Stone Circle]] Neesploritaj estas la ŝtoncirkloj de [[Nabta-Playa]] en la Saharo. En [[Senegalo]] kaj en [[Gambio]] troviĝas ĉirkaŭ 50 [[Senegambiaj ŝtoncirkloj]]. <ref>"[https://archive.org/details/aufdemwegenachat00leof Auf dem Wege nach Atlantis - Bericht über den Verlauf der zweiten Reise-Periode der D.i.a.f.e. in den Jahren 1908 bis 1910]", Berlin (Vita Deutsches Verlagshaus), 1911, 1. Kapitel.</ref> == Vidu ankaŭ == * [[Ŝtoncirklo de Avebury]] == Literaturo == * Tore Artelius: ''Domarringar i västsverige - Kronologi och topografi''. In: Riksantikvarieämbetet (Eld.): ''Arkeologi i Sverige''. Ny följd 2. Värnamo 1993, ISBN 91-7192-896-0, S. 39–54. * Audrey Burl: ''Great Stone circles.'' Yale University Press, New Haven 1999, ISBN 0-300-07689-4. * Seán ó Nualláin: ''Stone Circles in Ireland.'' Country House, Dublin 1995, ISBN 0-946172-45-5. {{Projektoj|ReVo=cirkl.sxton0o}} == Referencoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Kultkonstruaĵoj]] [[Kategorio:Arkeologiaj terminoj]] [[Kategorio:Ŝtoncirkloj| ]] joer0wj446s3vw5ma1w22svf5t4z7au 0 590912 9480696 9149599 2026-09-23T06:51:15Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480696 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=15% |-style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<big><big>Acetilcisteinamido</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:N-Acetyl-L-cysteinamide.svg|200px]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la <br>Acetilcisteinamido''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Acetylcysteinamide3D.png|200px]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia kemia strukturo de la <br>Acetilcisteinamido''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Acetamido-merkapto-propanamido |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|5|H|10|N|2|O|2|S'''}}</big></center></big> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=38520-57-9 38520-57-9] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.9942232.html 9942232] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/74304 74304] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||blanka solido |- |[[Molmaso]]||162.207 g·mol^-1 |- |[[Denseco]]|| 1.227g cm⁻³ |- |[[Fandpunkto]]||147 °C |- |[[Bolpunkto]]||339 °C |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.5200}} |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:Tute solvebla |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|}} |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo-piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}} </center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|302}}<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/N-Acetylcysteine_amide#section=Safety-and-Hazards |titolo=Pubchem |alirdato=2017-08-21 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20170821214012/https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/N-Acetylcysteine_amide#section=Safety-and-Hazards |arkivdato=2017-08-21}}</ref> |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|264|270|301+312|330|501}} |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br>(25 °C kaj 100 kPa)</small></center> |} '''Acetilcisteinamido''' estas [[amido|amida]] derivaĵo de la [[acetilcisteino]] kiu laŭŝajne posedas plibonan tralasivecon de la sango-cerba bariero, biodisponeblecon kaj similajn antioksidigajn kapablecojn. Ĝi estas antaŭaĵo de la [[glutationo]] kaj plibonigas la neŭronajn mitokondriajn bioenergiaĵojn, reduktas histo-damaĝojn kaj plifortigas funkciajn rekuperojn sekvata el damaĝo de la dorsa medolo en ratoj. Ĝi ankaŭ plibonigas konduto-rekuperadon en ratoj rezulte de cerba lezo. Ĝi estas neŭroprotekta drogo. ==Literaturo== * [http://www.chemicalbook.com/ProdSupplierGNCB91092625_EN.htm Chemical Book] * [https://comptox.epa.gov/dashboard/dsstoxdb/results?utf8=%E2%9C%93&search=38520-57-9 EPA United States Environmental Protection Agency] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170821213329/https://comptox.epa.gov/dashboard/dsstoxdb/results?utf8=%E2%9C%93&search=38520-57-9 |date=2017-08-21 }} * [http://www.sigmaaldrich.com/catalog/product/sigma/a0737?lang=pt&region=BR Sigma Aldrich] * [https://books.google.com.br/books?id=Y-sckFBFnFEC&pg=PA18&dq=acetyl+cysteinamide&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwifsqefyOjVAhXLlJAKHYlsAnQQ6AEIMDAB#v=onepage&q=acetyl%20cysteinamide&f=false Advances in Brain Stem Research and Application: 2012 Edition: ScholarlyBrief] * [https://books.google.com.br/books?id=Fnvadnj3qFwC&pg=PA32&dq=acetyl+cysteinamide&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwifsqefyOjVAhXLlJAKHYlsAnQQ6AEINzAC#v=onepage&q=acetyl%20cysteinamide&f=false Amino Acids, Peptides, and Proteins: A Review of the literature published ...], R. C. Sheppard * [https://books.google.com.br/books?id=CHEoDwAAQBAJ&pg=PA56&dq=acetyl+cysteinamide&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwifsqefyOjVAhXLlJAKHYlsAnQQ6AEIVzAH#v=onepage&q=acetyl%20cysteinamide&f=false Amino Acids and Peptides, Volume 22], J H Jones ==Vidu ankaŭ== * [[Cisteino]] * [[Cistino]] * [[Acetilcisteino]] * [[Glutationo]] * [[Glutamata acido]] * [[Aminoacido]] ==Referencoj== {{referencoj|3}} [[Kategorio:Acetamidoj]] [[Kategorio:Tioloj]] oju2ax1x2szib92dh5xhwq8gf4hvewd 0 607443 9480569 9381062 2026-09-22T21:58:09Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480569 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE: (33001) 1997 CU₂₉}} {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = (33001) 1997 CU₂₉ |Kategorio = asteroido |Oficiala_nomo = (33001) 1997 CU₂₉ |Aliaj_nomoj = |Dato_de_malkovro = {{dato|6|februaro|1997}} |Malkovrintoj = [[Jane X. Luu]], [[Jun Chen]],<br />[[David C. Jewitt|D. C. Jewitt]] kaj [[Chadwick A. Trujillo|C. A. Trujillo]] |Loko_de_malkovro = [[Mauna Kea]], [[Usono]] |Epoko = 2458200.5 {{dato|23|marto|2018}} TDB |Granda_duonakso = 6,504 [[1 E12 m|Tm]] (43,476 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 6,242 Tm (41,726 AU) |Apoapsido = 6,766 Tm (45,226 AU) |Discentreco = 0,04025 |Periodo = 104706,203&nbsp;[[tago]]j&nbsp;(286,670&nbsp;[[jaro#Julia jaro|jaroj]]) |Klinangulo = 1,4574° |Meza_anomaliangulo = 245,908°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] {{dato|23|marto|2018}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 350,205° |Argumento_de_periapsido = 265,770° |Terdistanco_min = 6,090 [[1 E12 m|Tm]] (40,7115 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = 243 km |Absoluta_magnitudo = 6,0 }} '''(33001) 1997 CU₂₉''' estas granda [[transneptuna objekto]], de la klaso de la [[kubevano]]j : "klasikaj" objektoj de la [[Kujper-zono]], kiuj ne estas en [[orbita resonanco]] kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]].<ref>[http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} {{lingvokodo|en}}</ref> Ĝi estis malkovrita la {{daton|6|februaro|1997}} de la usonaj ge[[astronomo]]j [[Jane X. Luu]], [[Jun Chen]], [[Chadwick A. Trujillo]] kaj [[David C. Jewitt]] elde la [[Observatorioj de Mauna Kea]] en [[Hawaii (insulo)|Hawaii]] ([[Usono]]). == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|33001-1997-cu29}} * {{Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj|33001}} * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj ; el la paĝoj de Robert Johnston] {{Sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (33001–34000)#33001-33050|Listo de asteroidoj (33001 – 34000)]] |antaŭ = ''[[33000 Chenjiansheng]]'' |periodo = '''(33001) 1997 CU₂₉''' |post = [[33002 Everesto]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:33001}} [[Kategorio:Kubevanoj]] [[Kategorio:Malkovrita de Jane X. Luu]] [[Kategorio:Malkovrita de David C. Jewitt]] [[Kategorio:Malkovrita de Chad Trujillo]] [[Kategorio:Malkovrita de Jun Chen]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997]] 7wm7wf8jxp3mri1jr86b3rt3pe9okvq 0 609694 9480720 7129197 2026-09-23T09:45:46Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480720 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Francisco de Goya y Lucientes - Knife Grinder - WGA10060.jpg|eta|''El afilador'' (La akrigisto), oleo sur tolo de 68 × 50 cm, pentrita de [[Francisco de Goya|Goya]] ĉirkaŭ 1790. [[Belarta Muzeo (Budapeŝto)]].]] La '''​akrigisto''' estas plej ofte vaganta [[komercisto]] aŭ [[metiisto]], kiu proponas servon akrigi [[tranĉilo]]jn, [[tondilo]]jn kaj aliajn tranĉinstrumentojn, plej ofte pere de [[akrigilo]].<ref>«El afilador de cuchillos en bicicleta». Bicicletario.com. 30a de marto 2010. Arkivita el la originalo en la 30a de marto 2010. [http://bicicletario.com/profesiones/el-afilador-de-cuchillos-en-bicicleta.html] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180428011711/http://bicicletario.com/profesiones/el-afilador-de-cuchillos-en-bicicleta.html |date=2018-04-28 }} Konsultita la 27an de Aprilo 2018.</ref>​ En Okcidento, estis tradicio la bildo de la metiisto surstrate anoncante sin pere de same tradicia [[fajfilo]] (nome malgranda [[pajnofluto]] farita el [[kano]] kaj poste el [[plasto]]) per kiu li produktas mallongan kaj facile rekoneblan akutan melodion.<ref> «El sonido del afilador». luintra.es. [http://www.luintra.es/afiadores.htm] Konsultita la 27an de Aprilo 2018. </ref>​ Iam, la akrigistoj estis ankaŭ riparistoj de [[pluvombrelo]]j. <gallery> File:Giovanni Giacometti Der Scherenschleifer 1891.jpg|''La akrigisto'' de [[Giovanni Giacometti]], 1891 Carl Maria Seyppel (auch Karl Maria Seyppel, 1847 - 1913), Titel - Der Messerschleifer.jpg|''La akrigisto de tranĉiloj'', pentraĵo de [[Carl Maria Seyppel]], antaŭ 1913 Buchara-1981-0027.JPG|Akrigisto de tranĉiloj kaj tondiloj 1981 en [[Buĥaro]] ScherenschleiferinRom.jpg|Nuntempa akrigisto en [[Romo]] 2011 </gallery> == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Historiaj profesioj]] [[Kategorio:Metiistoj]] [[Kategorio:Lignoprilaboro]] [[Kategorio:Metaloprilaborado]] [[Kategorio:Tranĉiloj]] n7lwh2w5wn1ea6013zfw8snbvsxrx22 0 620659 9480620 9479957 2026-09-22T23:51:36Z ~2026-51198-86 263832 Nur aldono de la arbo nomo kaj de la frukto,en Esperanto 9480620 wikitext text/x-wiki {{Kursiva titolo}} {{Taksonomio |nomo= '''Hovenia dulcis''' |koloro = lightgreen |dosiero = Hovenia dulcis.jpg |dosiero larĝo = 240px |priskribo de dosiero= Arbo |regno = [[Planto]]j, ''Plantae'' |divizio = [[Angiospermoj]], ''Magnoliophyta'' |klaso = Spermatofitoj |ordo = [[Rozaloj]], ''[[Rosales]]'' |familio = [[Ramnacoj]], ''Rhamnaceae'' |ordo = |subfamilio= ''Grewioideae'' |genro = ''[[Hovenia]]'' |specio = ''H. dulcis'' |dunomo = ''Hovenia dulcis'' |vikispecio = |komunejo = |dunomo aŭtoritato=THUNB. }} '''''Hovenia dulcis''''', estas frostorezista arbo el [[Azio]]. Ĝi hejmiĝas de orienta [[Ĉinujo]] (萬壽果) kaj [[Koreio]] (헛개나무) al [[Himalajo]] (ĝis alteco de 2.000 m). Ĝi preferas sunan kreskejon kaj humidan sablan kaj loman grundon. La '''hoveniarbo''' estas uzata kiel ornamplanto en multaj landoj. La frukto, '''hovenio,''' estas manĝebla.<ref>Cf. Dechoum M, T Castellani, S Zabra, M Rejmànek, N Peronni & J Tamashiro (2014) Community structure, succession and invasibility in a seasonal deciduous forest in southern Brazil. Proceedings of the 8th International Conference on Biological Invasions (Neobiota 2014), p. 8.</ref> == Priskribo == [[Dosiero:Hovenia dulcis SZ74.png|eta|''Hovenia dulcis'']] La planto estas [[arbusto]] aŭ malgranda [[arbo]] (alteco 10 ĝis 30 m). Ĝi perdas la foliojn. La arboŝelo estas bruna ĝis nigre purpura. La brilaj folioj estas grandaj kaj pintaj. La arboj portas grapolojn. La fruktoj estas [[drupo]]j, kiuj aperas fine de la manĝeblaj karnecaj frukttigoj ([[rakio]]j), kiuj estas flankfruktformaj. == Uzado == La karneca rakio de [[floraro]] estas dolĉa, odoranta kaj manĝebla krude kaj kuirite ili aspektas kaj gustas kiel [[sekvinbero]]j. Ekstrakto el semoj, branĉoj kaj junaj folioj povas esti uzataj kiel surogato de [[mielo]].<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Cornucopia: a source book of edible plants|url=https://archive.org/details/cornucopiasource0000facc|familia nomo=Facciola|persona nomo=Stephen|dato=1990-11-01|eldoninto=Kampong Publication|ISBN=0-9628087-0-9}}</ref> kaj estas uzata por fari vinon kaj dolĉaĵojn. La ligno estas fajna kaj malmola. Ĝi taŭgas por [[meblo]]j kaj konstruado. == Sinonimoj == * ''Hovenia acerba'' – LINDL. * ''Hovenia inequalis'' – DC. == Referencoj == {{Referencoj}} == Literaturo == * {{Cite book| author = Anthony Julian Huxley |author2=Mark Griffiths | title = Dictionary of Gardening| date = 1992-04-01| isbn = 978-0-333-47494-5 }} * {{Citaĵo el libro|titolo=What Tree is That?.|familia nomo=Macoboy|persona nomo=Stirling|jaro=1986|ISBN=978-1-86302-131-9}} * Fang, Hsun-Lang; Lin, Hui-Yi; Chan, Ming-Che; Lin, Wei-Li and Lin, Wen-Chuan. "Treatment of chronic liver injuries in mice by oral administration of ethanolic extract of the fruit of ''Hovenia dulcis''. ''American Journal of Chinese Medicine'' 35.4 (2007): 693-703. * Koller, G.L. and Alexander, J.H. "The raisin tree: Its use, hardiness and size."''Arnoldia'' 39.1 (Jan/Feb 1979): 6-15. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://mobot.mobot.org/W3T/Search/FOC/projsfoc.html Flora of China] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130520135001/http://mobot.mobot.org/W3T/Search/FOC/projsfoc.html |date=2013-05-20 }} [[Kategorio:Ramnacoj]] md3rk0yzejyt1jdliquqoby0z94ztmt 9480626 9480620 2026-09-22T23:57:55Z ~2026-51198-86 263832 Nur aldono de la plantnomo en Esperanto 9480626 wikitext text/x-wiki {{Kursiva titolo}} {{Taksonomio |nomo= '''Hovenia dulcis''' |koloro = lightgreen |dosiero = Hovenia dulcis.jpg |dosiero larĝo = 240px |priskribo de dosiero= Arbo |regno = [[Planto]]j, ''Plantae'' |divizio = [[Angiospermoj]], ''Magnoliophyta'' |klaso = Spermatofitoj |ordo = [[Rozaloj]], ''[[Rosales]]'' |familio = [[Ramnacoj]], ''Rhamnaceae'' |ordo = |subfamilio= ''Grewioideae'' |genro = ''[[Hovenia]]'' |specio = ''H. dulcis'' |dunomo = ''Hovenia dulcis'' |vikispecio = |komunejo = |dunomo aŭtoritato=THUNB. }} '''''Hoveniarbo,''' Hovenia dulcis,'' estas frostorezista arbo el [[Azio]]. Ĝi hejmiĝas de orienta [[Ĉinujo]] (萬壽果) kaj [[Koreio]] (헛개나무) al [[Himalajo]] (ĝis alteco de 2.000 m). Ĝi preferas sunan kreskejon kaj humidan sablan kaj loman grundon. La '''arbo''' estas uzata kiel ornamplanto en multaj landoj. La frukto, '''hovenio,''' estas manĝebla.<ref>Cf. Dechoum M, T Castellani, S Zabra, M Rejmànek, N Peronni & J Tamashiro (2014) Community structure, succession and invasibility in a seasonal deciduous forest in southern Brazil. Proceedings of the 8th International Conference on Biological Invasions (Neobiota 2014), p. 8.</ref> == Priskribo == [[Dosiero:Hovenia dulcis SZ74.png|eta|''Hovenia dulcis'']] La planto estas [[arbusto]] aŭ malgranda [[arbo]] (alteco 10 ĝis 30 m). Ĝi perdas la foliojn. La arboŝelo estas bruna ĝis nigre purpura. La brilaj folioj estas grandaj kaj pintaj. La arboj portas grapolojn. La fruktoj estas [[drupo]]j, kiuj aperas fine de la manĝeblaj karnecaj frukttigoj ([[rakio]]j), kiuj estas flankfruktformaj. == Uzado == La karneca rakio de [[floraro]] estas dolĉa, odoranta kaj manĝebla krude kaj kuirite ili aspektas kaj gustas kiel [[sekvinbero]]j. Ekstrakto el semoj, branĉoj kaj junaj folioj povas esti uzataj kiel surogato de [[mielo]].<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Cornucopia: a source book of edible plants|url=https://archive.org/details/cornucopiasource0000facc|familia nomo=Facciola|persona nomo=Stephen|dato=1990-11-01|eldoninto=Kampong Publication|ISBN=0-9628087-0-9}}</ref> kaj estas uzata por fari vinon kaj dolĉaĵojn. La ligno estas fajna kaj malmola. Ĝi taŭgas por [[meblo]]j kaj konstruado. == Sinonimoj == * ''Hovenia acerba'' – LINDL. * ''Hovenia inequalis'' – DC. == Referencoj == {{Referencoj}} == Literaturo == * {{Cite book| author = Anthony Julian Huxley |author2=Mark Griffiths | title = Dictionary of Gardening| date = 1992-04-01| isbn = 978-0-333-47494-5 }} * {{Citaĵo el libro|titolo=What Tree is That?.|familia nomo=Macoboy|persona nomo=Stirling|jaro=1986|ISBN=978-1-86302-131-9}} * Fang, Hsun-Lang; Lin, Hui-Yi; Chan, Ming-Che; Lin, Wei-Li and Lin, Wen-Chuan. "Treatment of chronic liver injuries in mice by oral administration of ethanolic extract of the fruit of ''Hovenia dulcis''. ''American Journal of Chinese Medicine'' 35.4 (2007): 693-703. * Koller, G.L. and Alexander, J.H. "The raisin tree: Its use, hardiness and size."''Arnoldia'' 39.1 (Jan/Feb 1979): 6-15. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://mobot.mobot.org/W3T/Search/FOC/projsfoc.html Flora of China] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130520135001/http://mobot.mobot.org/W3T/Search/FOC/projsfoc.html |date=2013-05-20 }} [[Kategorio:Ramnacoj]] bknwsl983d4zffzn7mqialkltdmuxjt 14 624860 9480669 6478446 2026-09-23T05:36:43Z RG72 11847 9480669 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Norvegoj laŭ profesioj|Religiuloj]] [[Kategorio:Religio en Norvegio|Religiuloj]] [[Kategorio:Religiulojlaŭ landoj]] 3ys1ku1sqmghgyza1eccxwk0wcrfbuc 9480670 9480669 2026-09-23T05:36:56Z RG72 11847 9480670 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Norvegoj laŭ profesioj|Religiuloj]] [[Kategorio:Religio en Norvegio|Religiuloj]] [[Kategorio:Religiuloj laŭ landoj]] ototwacs9rxyiw3rwagn6mficoo7sq7 0 628715 9480648 9381005 2026-09-23T03:57:36Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480648 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = 486958 Arokoto |Kategorio = asteroido |Oficiala_nomo = Arrokoth |Aliaj_nomoj = '''2014 MU₆₉''' |Bildo = 2014MU69 MVIC crop2.jpg |Bildo_priskribo = (486958) 2014 MU₆₉ fotita elde New Horizons<br />la 1-a de januaro 2019 |Dato_de_malkovro = {{dato|26|junio|2014}} |Malkovrinto = [[Kosmoteleskopo Hubble]] |Unua_superflugo = ''[[New Horizons]]''<br />({{daton|1|januaro|2019}}) |Epoko = 2458600.5 {{dato|27|aprilo|2019}} TDB |Granda_duonakso = 6,6692 [[1 E12 m|Tm]] (44,581 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 6,391 Tm (42,721 AU) |Apoapsido = 6,948 Tm (46,442 AU) |Discentreco = 0,04172 |Periodo = 108 901 [[tago]]j (298,156 [[jaro#Julia jaro|jaroj]]) |Klinangulo = 2,453° |Meza_anomaliangulo = 316.551°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] {{dato|27|aprilo|2019}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 158.998° |Argumento_de_periapsido = 174.418° |Terdistanco_min = 6,189 [[1 E12 m|Tm]] (41,368 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = "Wenu": 31 km<br />"Weeyo": 14 km<ref name = "2bul">[http://pluto.jhuapl.edu/News-Center/News-Article.php?page=20190102 La Misio ''New Horizons'' de NASA Malkaŝas tute Novan Tipo de Mondo; el la paĝaro de ''New Horizons'', 2-a de januaro 2019] {{lingvokodo|en}}</ref> |Dimensioj = 33,5 × 19,5 × 19,5 km |Maso = |Denso = ± g/cm³ |Falakcelo = m/s² |Albedo_geom = 0.06 – 0.13 |Rotacia_periodo = 0,625±0,04 [[tago]] (15±1 [[horo]]j) |Spektroklaso = |Absoluta_magnitudo = 11,1 }} '''486958 Arokoto''' (oficiale skribita ''Arrokoth'') estas malgranda ne tre hela [[transneptuna objekto]] de la klaso de la [[kubevano]]j, tie estas, klasika objekto de la [[Kujper-zono]],<ref name ="KBO">[http://adsabs.harvard.edu/abs/2017DPS....4950404P Kelkopeco de la Pluigita Misia Celo de ''New Horizons'' (486958) 2014 MU69, de Alex Harrison Parker kaj aliaj; ''American Astronomical Society'', DPS meeting #49, id.504.04 oktobro 2017] {{lingvokodo|en}}</ref> kiuj ne estas en [[orbita resonanco]] kun [[planedo]]<ref>[http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} {{lingvokodo|en}}</ref> (precipe kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]]); kvankam ĝi estas nemalproksima de la resonanco 5:9 kun Neptuno. == Malkovro == Arokoto estis malkovrita la {{daton|26|junio|2014}} per la [[kosmoteleskopo Hubble]] kaj estis preterpasita la {{daton|1|januaro|2019}} de la [[kosmosondilo]] ''[[New Horizons]]'', kaj tiuokaze neoficiale nomita '''Ultima Thule'''. La oficiala nomo '''Arrokoth''' estis elektata la {{daton|12|novembro |2019}} [[Dosiero:KBO 2014 MU69 HST.jpg|eta|maldekstre|200px|Foto de la malkovro, sur bildoj prenitaj kun intertempo de dek minutoj.]] Ĝi estis malkovrita la {{daton|26|junio|2014}} per la fotilo kun larĝa kampo [[Wide Field Camera 3|WFC3]] de [[kosmoteleskopo Hubble|Hubble]], dum enketo celanta trovi [[Kujper-zono|kujper-zonan objekton]] taŭgan kiel celo por la kosmosndilo ''New Horizons''. La uzo de la [[kosma observatorio|kosmoteleskopo]] Hubble estis nepra, ĉar, kun [[ŝajna magnitudo]] de ĉ. 27, la objekto estas nedetektebla far'de plejparto el la [[teleskopo]]j. La kosmoteleskopo Hubble estas krome kapabla fari tre precizajn [[astrometrio|astrometriajn]] kalkulojn, kaj do determini fideblan [[orbito]]n.<ref>[http://www.planetary.org/blogs/emily-lakdawalla/2015/09011608-new-horizons-extended-mission-pt1.html Celo por la pluigita misio ''New Horizons'' selektita; 1-a de septembro 2015 el la paĝaro de ''Planetary Society''] {{lingvokodo|en}}</ref><ref name ="duacel">[http://www.planetary.org/blogs/emily-lakdawalla/2014/10151024-finally-new-horizons-has-a-kbo.html Finfine ! ''New Horizons'' havas duan celon; 15-a de oktobro , ibidem]</ref><ref>[http://meetingorganizer.copernicus.org/EPSC2015/EPSC2015-417.pdf La Sukcesa Serĉo de Post-Plutona Kujpezona Preterpasa Celo por ''New Horizons'' per la Kosmoteleskopo Hubble el ''EPCS Abstract'' Vol. 10, 2015] {{lingvokodo|en}}</ref><ref>[http://adsabs.harvard.edu/abs/2017DPS....4950402P Determino de Orbito de (486958) 2014 MU69 kun Altega Distingo: Antaŭdiri Kaŝadon kun 1% de Orbito, de Simon Bernard Porter kaj aliaj] {{lingvokodo|en}}</ref> Kvankam unuavide malpli interesanta ol [[2014 PN70|2014 PN₇₀]], ĝi estis elektita de la [[NASA]] ĉar pli facile atingebla, necesigante malpli da [[orbito|orbitaj]] ŝanĝoj, do malpli da [[brulaĵo]]. === Nomo === Kiam Arokoto estis unuafoje observita, ĝi estis nomita 1110113Y (mallongigita en " 11 ")<ref>[https://astropix.ipac.caltech.edu/image/stsci/STScI-PRC-2014-47-b ''Kuiper Belt Object 1110113Y'', el ''AstroPix Beta 2''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190108050015/https://astropix.ipac.caltech.edu/image/stsci/STScI-PRC-2014-47-b |date=2019-01-08 }} {{lingvokodo|en}}</ref>. Kiam ĝi estis destinita de la NASA kiel ebla celo por la misio ''New Horizons'' en [[oktobro]] [[2014]] ĝi estis nomita PT1 (por « ''Potential Target 1'' »). La oficiala nomo 2014 MU₆₉ estis atribuita en [[marto]] [[2015]] far'de la ''[[Minor Planet Center]]'' post sufiĉa determino de [[orbito]]. Dank'al alia observoj, la [[nomoj de la planedetoj|definitiva nomo]] '''(486958) 2014 MU₆₉''' estis atribuita per la bulteno MPC 103886 de la {{dato|12|marto|2017}}.<ref>[https://www.minorplanetcenter.net/iau/ECS/MPCArchive/2017/MPC_20170312.pdf M.P.C. 103886] {{lingvokodo|en}}</ref> De [[novembro]] ĝis [[decembro]] [[2017]], la [[NASA]] lanĉis mondan elektan kampanjon por trovi al ĝi nomon.<ref>[https://www.futura-sciences.com/sciences/actualites/new-horizons-aidez-nasa-nommer-cet-etonnant-asteroide-69198/ Helpu NASA por nomi tiun mireblan asteroidon; el la paĝaro de ''Futura Science'', 2-a de februaro 2017]{{lingvokodo|fr}}</ref><ref>[http://www.frontierworlds.org/vote Elektu; ''New Horizons'' el la paĝaro de ''SETI Institute''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190108045954/http://www.frontierworlds.org/vote |date=2019-01-08 }}{{lingvokodo|fr}}</ref> « Ultima Thule » estis elektita,<ref name = "Chose">[https://www.nasa.gov/feature/new-horizons-chooses-nickname-for-ultimate-flyby-target ''New Horizons'' elektas kromonon por "''Ultima''" Celo de Preterpaso; el la paĝaro de la NASA; 13-a de marto 2018] {{lingvokodo|en}}</ref> laŭ la [[mitologio|mita]] [[insulo]] [[Tuleo]] (''Thule''), [[nordo|norda]] limo de la mondo por la [[antikva epoko|antikvuloj]] por marki, ke ĝi estas la plej malproksima objekto de la [[sunsistemo]] vizitata de kosmosondilo.<ref name = "Chose"/>. Tamen tiu nomo estigas polemikon: ĝi memorigus pri la [[okultismo|okultisma]] [[naziismo|nazia]] ''Thule-asocio'', kaj la naziisma koncepto ke la insulo [[Tuleo]] estus la praa, legenda hejmo de la [[arjoj|arja raso]].<ref>[https://www.futura-sciences.com/sciences/breves/2014-mu69-ultima-thule-symbole-exploration-spatiale-pas-reference-nazie-305/ ''Ultima Thule'' estas simbolo de kosma esploro, ne nazia referenco; el la paĝaro de ''Futura Science'', 7-a de januaro 2019]{{lingvokodo|fr}}</ref> <ref>[https://www.space.com/42882-ultima-thule-new-horizons-name-controversy.html "Ultima Thule", Kromono por la Celo de ''New Horizons'' celebras la esploron, ne la naziojn, diras la sciencistoj; el la paĝaro de Space.com; é-a de februaro 2018] {{lingvokodo|en}}</ref> Por eviti polemikon kun la [[naziismo|nazia]] kunsenco de tiu nomo ĝi estis renomata la 12-an de novembro [[2018]] '''Arrokoth''', laŭ vorto signifanta "ĉielo"-n en [[Indianoj|indiana lingvo]], la (jam formortinta) ''pouhatana'' el la [[algonkena lingvaro]]<ref>https://www.lemonde.fr/sciences/article/2019/11/13/la-nasa-renomme-un-objet-celeste-apres-une-controverse-autour-de-connotations-nazies_6018931_1650684.html (franclingve)</ref>. == Ecoj == Laŭ ĝia lumeco kaj ĝia distanco, estis ebla taksi la grandon de '''486958 Arrokoth''' inter 18 kaj 41 km.<ref name ="duacel" /> Observoj montris, ke ĝi ne estas pli granda ol 30 km kaj havas longigitan formon: [[kelkopa asteroido|duopa korpo]] aŭ [[kontakta duopo]]. [[Stelo|Stela]] [[kaŝado (astronomio)|kaŝado]] de la {{dato|17|julio|2017}} montris duloban formon kun respektivaj diametroj de 20 kaj 14 km, tio signifas, ke 486958 Arrokoth estas primitiva duopa objekto de la [[Kujper-zono]].<ref name ="KBO" /> <gallery mode="packed" heights="160"> Dosiero:20170808-MU69Chart.jpg|Ombro de 2014 MU₆₉ dum la [[kaŝado (astronomio)|kaŝado]] de la {{dato|17|julio|2017}}: la ruĝaj cirkloj montras la eblecon de duopa aŭ duloba objekto Dosiero:Wink-of-a-star-2.gif|2014 MU₆₉ mallonge [[kaŝado (astronomio)|kaŝas]] [[stelo]]n (centre) la 17-a de julio 2017. Dosiero:2014MU69 67P size comparison.png|Komparo de la grandoj inter 2014 MU₆₉ kaj la [[kometo]] [[Ĉurjumov-Gerasimenko]]. La bildo de 2014 MU₆₉ estas artista vido bazita sur datumoj ricevitaj dum la kaŝado de la 17-a de julio 2017. </gallery> Ĝia [[orbita periodo]] estas ĉirkaŭ 298 jaroj kaj du monatoj, ĝiaj [[discentreco]] kaj [[orbita klineco]] estas malgrandaj rilate al tiuj de aliaj objektoj de la [[Kujper-zono]], tiuj orbitaj ecoj montras klasikan objekton de la [[Kujper-zono]]: malvarman [[kubevano]]n kiu verŝajne ne suferis perturbojn.<ref name ="duacel" /> La [[spektro]] de 486958 Arrokoth estas ruĝa: ĝi estas la plej malgranda objekto de la Kujper-zono, kies koloron oni mezuris.<ref>[http://www.sci-news.com/space/color-kuiper-belt-objects-04290.html Sciencistojn Determinas la Koloron de la Kujper-Zonaj Objektoj JR1 kaj MU69; el ''Sci News'' 19-a de oktobro 2016] {{lingvokodo|en}}</ref> La {{daton|17|junio|2017}} [[Marc William Buie|Marc Buie]] anoncis dum la aŭtuna kongreso de la [[Usona Geofizika Unio]], ke la objekto povus havi malgrandan [[natura satelito|lunon]].<ref>[http://www.sci-news.com/space/kuiper-belt-object-2014-mu69-moon-05582.html la Kujper-Zona Objekto 2014 MU₆₉ Povus Havi Malgrandan Lunon; ibidem, 29-a de decembro 2017] {{lingvokodo|en}}</ref> == Esploro == [[Dosiero:2014 MU69 orbit.jpg|eta|maldekstre|200p|Trajektorio de ''New Horizons'' kaj la orbitoj de Plutono kaj 2014 MU₆₉]] Post sia superflugo de [[Plutono|134340 Plutono]], la [[kosmosondilo]] ''[[New Horizons]]'' estis programita por esploro de 486958 Arrokoth, kiun ĝi devas trafi la {{daton|1|januaro|2019}}, je 43,4 {{J|astronomia unuo}} de la [[Suno]], en la [[konstelacio]] [[Sagitario]].<ref>[http://pluto.jhuapl.edu/News-Center/News-Article.php?page=20151023 Manovro Movas la Kosmoveturilon ''New Horizons'' al Venonta Celo; el la paĝaro de ''New Horizons'', 23-a de oktobro 2015] {{lingvokodo|en}}</ref><ref>[http://pluto.jhuapl.edu/News-Center/News-Article.php?page=20151026b ''New Horizons'' Pluiras al Ebla Kujper-Zona Celo; ibidem, 26-a de oktobro 2015] {{lingvokodo|en}}</ref><ref>[http://pluto.jhuapl.edu/News-Center/News-Article.php?page=20151029 En Trako: ''New Horizons'' Sukcesas Trian Manovron Celante Kujper-Zonan Objekton; ibidem, 29-a de oktobro 2015] {{lingvokodo|en}}</ref> 486958 Arrokoth estas la unua objekto malkovrita post la lanĉo de ''New Horizons''. [[Fotado|Fotografioj]] prenitaj la {{daton|16|aŭgusto|2018}} elde la kosmosondilo jam montras la objekton, kiu troviĝas precize en la antaŭkalkulita loko (kvankam ĝi estas ankoraŭ malproksima de pli ol 150 miliono da kilometroj)<ref>[http://pluto.jhuapl.edu/News-Center/News-Article.php?page=20180828 Ultima en Vido; ibidem, 28-a de aŭgusto 2018] {{lingvokodo|en}}</ref> La {{daton|1|januaro|2019}} je 5 h 33 [[UTC]], ''New Horizons'' pasas je iom pli ol 3500 km de Arrokoth,<ref>[http://www.leparisien.fr/sciences/espace-la-sonde-new-horizons-survole-l-objet-celeste-le-plus-lointain-jamais-etudie-01-01-2019-7978986.php La Kosmosondiveturilo ''New Horizons'' preterfluga plej malproksiman objekton iam studita; el ''Le Parisien''] {{lingvokodo|fr}}</ref> tie estas la triono de la minimuma distanco de superflugo ĉe [[Plutono]]. ''New Horizons'' plenumas mezurojn pri [[temperaturo]], serĉi pri [[planeda ringo|ringoj]], {{J|natura satelito}}, [[Atmosfero|atmosfero]], [[geologio|geologia]] aktiveco... Ĉirkaŭ 20 monatoj estos necesaj por analizi la datumojn senditajn: tiu analizo daŭros ĝis [[septembro]] [[2020]].<ref>[http://www.planetary.org/blogs/emily-lakdawalla/2018/what-to-expect-new-horizons-mu69-ultima-thule.html Kion Atendi kiam ''New Horizons'' vizitos 2014 MU₆₉ Ultima Thule; 15-a de decembro 2018 el la paĝaro de ''Planetary Society''] {{lingvokodo|en}}</ref> La [[Fotado|fotoj]] senditaj la {{daton|1|januaro|2019}} montras tipan {{N|kontakta duopo}}: Du kuntuŝiĝantaj [[sfero|sferaj]], iom platigitaj, korpoj de diametroj 31 kaj 14 km ligataj de [[gravito|gravita]] altiro, kies formo memorigas [[neĝhomo]]n.<ref>[https://www.nytimes.com/interactive/2018/12/31/science/new-horizons-ultima-thule-flyby.html ''New Horizons'' ekvidas la surfacon de Ultima Thule; el ''The New York Times'', 2-a de januaro 2019] {{lingvokodo|en}}</ref> Ĉar estis elektita la kromnomon "''Ultima Thule''" por la korpo 2014 MU₆₉,<ref name = "Chose" /> la pli granda sfero estis nomita "''Ultima''" kaj la pli malgrande "''Thule''".<ref name = "2bul" />. Kiam la korpo ricevis la oficialan nomon "Arrokoth", la plej granda lobo estis nomita "Wenu", kaj la malgranda "Weeyo". == Bildaro == <gallery> Ultima thule color.jpg|La unua iom detala kolora foto; temas pri kompozito de malaltdistingiva kolora kaj mezaltdistingiva nigra-blanka fotoj </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Portalo|Astronomio}} * [[New Horizons]] * [[Kujper-zono]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Minor Planet Center}} * {{JPL Small-Body Database}} * {{Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj|486958}} * {{en}} [http://www.Jonstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj; el la paĝoj de Robert Johnston]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{en}} [http://pluto.jhuapl.edu/Ultima/Ultima-Thule.php Pri Ultima Thule, el la paĝaro de ''New Horizons''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20191022032148/http://pluto.jhuapl.edu/Ultima/Ultima-Thule.php |date=2019-10-22 }} * {{en}} [https://www.thejournal.ie/nasa-new-horizons-space-4416576-Dec2018/ Kosmoveturilo ''New Horizons'' de NASA proksima de plej malproksima modo iam studita; el ''thejournal.ie''] * {{fr}} [https://spacegate.cnes.fr/fr/actu-ultima-thule-un-nouveau-record-pour-la-sonde-new-horizons Ultima Thule: Nova rekordo por la kosmosondilo ''New Horizons''; el la paĝaro de CNES] * {{fr}} [https://www.futura-sciences.com/sciences/definitions/astronomie-2014-mu69-17029/ 2014 MU₆₉ el la paĝaro de ''Futura Science''] * {{fr}} [https://www.futura-sciences.com/sciences/actualites/astronomie-new-horizons-premieres-images-detaillees-ultima-thule-objet-plus-lointain-jamais-explore-74502/ ''New Horizons'': Unuaj detalaj bildoj de Ultima Thule, plej malproksima objekto iam esplorata; ibidem] * {{en}} [https://planetarynames.wr.usgs.gov/Page/ARROKOTH/target Target: Arrokoth, el "USGS, Gazetteer of Planetary Nomenclature"] {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (486001–487000)#45801-45850|Listo de asteroidoj (486001–487000)]] |antaŭ = [[(486957) 2014 MK66|(486957) 2014 MK₆₆]] |periodo = '''486958 ''Arrokoth''''' |post = [[(486959) 2014 NX1|(486959) 2014 NX₁]] }} [[Kategorio:Kubevanoj|Arrokoth]] 7pzsts0buswqixlbl0s9ypcd4689xll 0 630648 9480694 8691199 2026-09-23T06:48:55Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480694 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<big><big>Acetanizolo</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Acetanisole_V.1.svg|300ra|p-acetanizolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la p-acetanizolo''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Acetanisole 3D.png|300ra|p-acetanizolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia kemia strukturo de la p-acetanizolo''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:(MHNT) Crataegus monogyna - flowers and buds.jpg|200ra|Kratago]]</center> |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''<small>Acetanizolo estas trovata en la [[kratago|Crataegus monogyna]].</small>''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Acetilanizolo * Metokso-acetofenono * Anizil metil ketono |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|9|H|10|O|2'''}}</big></center></big> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=100-06-1 100-06-1] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.13835344.html 13835344] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/7476 7476] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||senkolora aŭ flaveca solidaĵo kun malagrable amara gusto |- |[[Molmaso]]||150,177 g·mol^-1 |- |[[Denseco]]|| 1,094g cm⁻³ |- |[[Fandpunkto]]||38,5°C |- |[[Bolpunkto]]||258°C |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.5040}} |- |[[Ekflama temperaturo]]||138 °C<ref>[https://www.fishersci.com/store/msds?partNumber=AC152360010&productDescription=4%27-METHOXYACETOPHENONE+1KG&vendorId=VN00032119&countryCode=US&language=en Fisher Scientific]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:2,47 g/L |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||820 mg/kg (buŝe)<ref>[http://www.thegoodscentscompany.com/data/rw1000111.html The Good Scents Company]</ref> |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Riskoj]]||[[Listo da R-Deklaroj#R22|R22]] [[Listo da R-Deklaroj#R38|R38]] |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#S2|S2]] [[Listo da S-Deklaroj#S22|S22]] [[Listo da S-Deklaroj#S37|S37]] [[Listo da S-Deklaroj#R46|S46]] |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|Xi|Xn}} |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}}</center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|302}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|264|270|301+312|330|501}}<ref>[https://www.sigmaaldrich.com/catalog/product/aldrich/w200506?lang=pt&region=BR Sigma Aldrich]</ref>] |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25 °C kaj 100 kPa)</small></center> |} '''Acetanizolo''' aŭ '''C₉H₁₀O₂''' estas aromata kemia kombinaĵo, ankaŭ konata kiel metokso-acetofenono, senkolora aŭ flaveca solidaĵo kun malagrable amara gusto kaj iom simila al [[vanilo]], uzata en kemiaj sintezoj aŭ por aldoni fruktan odoron al parfumoj, farmaciaĵoj kaj nutraĵoj Acetanizolo estas nature trovata en la [[kastoreo]], la sekrecia glando de la [[kastoro]]. Ĝi estas solvebla en multaj fiksaj oleoj kaj propilena glikolo, kaj ĝi estas nesolvebla en [[glicerino]] kaj minerala oleo. Ordinare ĝi estas preparata per kemiaj sintezoj. Ĉi-gustigagento aŭ ĝiaj derivaĵoj povas esti sekure uzataj en nutraĵoj laŭ etaj kvantoj necesaj por produkti la respektivan deziratan guston. Ĝi povas esti uzata sola aŭ en kombinado kun aliaj gustigagentoj aŭ derivaĵoj. Acetanizolo povas esti uzata kiel anstataŭaĵo de la [[kumarino]]. == Sintezoj == === Sintezo 1 === * Sintezo de Friedel-Krafts per traktado de [[anizolo]] kaj [[acetata anhidrido]] en ĉeesto de ''skandia triflato'':<ref>[https://www.oc-praktikum.de/nop/en/instructions/pdf/1035_en.pdf Praktikum]</ref> <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Anisole 3D.png|120ra|anizolo]]+[[Dosiero:Acetic anhydride 3D.png|120ra|acetata anhidrido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Acetanisole 3D.png|120ra|acetanizolo]]+[[Dosiero:Acetic acid 3D.png|90ra|acetata acido]] |- |} </center> === Sintezo 2 === * Per traktado de [[anizolo]] kaj ''acetila klorido'' en ĉeesto de ''aluminia klorido'' kaj [[karbona dusulfido]]:<ref>[https://books.google.com.br/books?id=pUEqBgAAQBAJ&pg=PA11&dq=acetanisole&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwj92aDbhI_gAhWR0J8KHaUlA3YQ6AEIODAD#v=onepage&q=acetanisole&f=false Fenaroli's Handbook of Flavor Ingredients]</ref> <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Anisole 3D.png|120ra|anizolo]]+[[Dosiero:Acetyl chloride 3D.png|90ra|acetila klorido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Acetanisole 3D.png|150ra|acetanizolo]]+[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|90ra|klorida acido]] |- |} </center> === Sintezo 3 === * Preparado per interagado de p-anizila cianido kun metilmagnezia bromido kaj [[hipobromita acido]]:<ref>[https://books.google.com.br/books?id=A0F9Eqp3CTMC&pg=RA8-PA24&dq=methoxy+acetophenone&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwihkKGYi4_gAhVlz1QKHTsLA-I4FBDoAQguMAE#v=onepage&q=methoxy%20acetophenone&f=false Excel With New Pattern Aieee 2006]</ref> <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | 2[[Dosiero:Methoxy-benzonitrile 3D.png|120ra|p-anizonitrilo]]+2[[Dosiero:Methylmagnesium bromide 3D.png|120ra|metilmagnezia bromido]]+2[[Dosiero:Hypobromous_acid_molecule_ball.png|120ra|hipobromita acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>2[[Dosiero:Acetanisole 3D.png|120ra|acetanizolo]]+2[[Dosiero:Magnesium bromide 3D.png|120ra|magnezia bromido]]+2 [[Dosiero:ModeleMoleculaire-N2.png|120ra|nitrogeno]] |- |} </center> === Sintezo 4 === * Reakcio kun [[anizolo]] kaj ''acetila bromido'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Anisole 3D.png|120ra|anizolo]]+[[Dosiero:Acetyl-bromide-3D-balls.png|120ra|acetila bromido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Acetanisole 3D.png|120ra|acetanizolo]]+[[Dosiero:Hydrogen bromide 3D.png|90ra|bromida acido]] |- |} </center> == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Hidrolizo de la acetanizolo: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Acetanisole 3D.png|120ra|acetanizolo]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|120ra|akvo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Anisole 3D.png|120ra|anizolo]]+[[Dosiero:Acetic acid 3D.png|120ra|acetata acido]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Reakcio kun [[natria hidroksido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Acetanisole 3D.png|120ra|acetanizolo]]+[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|120ra|natria hidroksido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Anisole 3D.png|120ra|anizolo]]+[[Dosiero:Sodium acetate 3D.png|120ra|natria acetato]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Reakcio kun [[klorida acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Acetanisole 3D.png|120ra|acetanizolo]]+[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|90ra|klorida acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Acetyl chloride 3D.png|90ra|acetila klorido]]+[[Dosiero:Anisole 3D.png|90ra|anizolo]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Reakcio kun [[amoniako]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Acetanisole 3D.png|120ra|acetanizolo]]+[[Dosiero:Ammonia 3D.png|90ra|amoniako]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Anisole 3D.png|120ra|anizolo]]+[[Dosiero:Acetamide 3D.png|120ra|acetamido]] |- |} </center> == Literaturo == * [https://products.symrise.com/aroma-molecules/product-search/acetanisole-cryst/action/pdf/ Symrise] * [https://toxnet.nlm.nih.gov/cgi-bin/sis/search/a?dbs+hsdb:@term+@DOCNO+8319 Toxnet] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190129005858/https://toxnet.nlm.nih.gov/cgi-bin/sis/search/a?dbs+hsdb:@term+@DOCNO+8319 |date=2019-01-29 }} * [https://www.chemsrc.com/en/cas/100-06-1_952243.html ChemSrc] * [http://www.indukern-ffingredients.com/c/portal/security-sheet?idProduct=000000000006110028&language=E&country=UK&title=ACETANISOLE Indukern] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180826030334/http://www.indukern-ffingredients.com/c/portal/security-sheet?idProduct=000000000006110028&language=E&country=UK&title=ACETANISOLE |date=2018-08-26 }} * [https://www.sigmaaldrich.com/catalog/product/aldrich/117374?lang=pt&region=BR Sigma Aldrich] * [https://books.google.com.br/books?id=IQMkzGC6qW4C&pg=PA127&dq=acetanisole&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwj92aDbhI_gAhWR0J8KHaUlA3YQ6AEIMzAC#v=onepage&q=acetanisole&f=false Miscellaneous Trade and Technical Corrections Act of 2003] * [https://books.google.com.br/books?id=WEKEBwAAQBAJ&pg=PA3&dq=acetanisole&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiTrpOYho_gAhVkr1QKHXhWA1o4FBDoAQgpMAA#v=onepage&q=acetanisole&f=false Dictionary of Food Ingredients] * [https://books.google.com.br/books?id=seaIAwAAQBAJ&pg=PR114&dq=methoxy+acetophenone&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwihkKGYi4_gAhVlz1QKHTsLA-I4FBDoAQhFMAQ#v=onepage&q=methoxy%20acetophenone&f=false Science of Synthesis: Houben-Weyl Methods of Molecular Transformations] == Vidu ankaŭ == * [[Ketono#Kelkaj ketonoj|Ketonoj]] * [[Anizolo]] * [[Anizila acetato]] * [[Anizila karbinolo|Anizila alkoholo]] * [[Anizaldehido]] * [[Anizata acido|p-anizata acido]] * [[Anizidino]] * [[anizila acetonitrilo|p-anizila acetonitrilo]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Projektoj}} {{Portalo|kemio}} [[Kategorio:Manĝaj aldonaĵoj]] [[Kategorio:Fenolaj eteroj]] [[Kategorio:Aromataj ketonoj]] 4vruxybjs94pk6d6r6ia583hdyozled 0 633173 9480629 9476088 2026-09-23T00:22:29Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480629 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<big><big>2-Butila formiato</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Sec-Butyl formate.png|220ra|2-butila formiato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la 2-butila formiato''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Sec-Butyl formate3D.png|220ra|2-butila formiato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia kemia strukturo de la 2-butila formiato''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Sek-butila formiato * Formiato de sekbutilo * Metanoato de 2-butilo * Metanoato de sek-butilo * Sekbutila metanoato |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|5|H|10|O|2'''}}</big></center></big> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=589-40-2 589-40-2] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.71381.html 71381] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/79049 79049] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||senkolora likvaĵo kun karakteriza odoro kaj gusto je pruno |- |[[Molmaso]]||102,132 g·mol⁻¹ |- |[[Denseco]]|| 0,872g cm⁻³ |- |[[Fandpunkto]]||-99&nbsp;{{GdC|}}<ref>[https://www.chemicalbook.com/ProductChemicalPropertiesCB7751660_EN.htm Chemical Book]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||99,5&nbsp;{{GdC|}} |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.3865}} |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:30 g/L |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||11200&nbsp;mg/kg (buŝe)<ref>[http://www.thegoodscentscompany.com/data/rw1472941.html The Good Scents Company]</ref> |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Riskoj]]||[[Listo da R-Deklaroj#R11|R11]] [[Listo da R-Deklaroj#R36/37/38|R36/37/38]] [[Listo da R-Deklaroj#R66|R66]] |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#S2|S2]] [[Listo da S-Deklaroj#S16|S16]] [[Listo da S-Deklaroj#S23|S23]] [[Listo da S-Deklaroj#S25|S25]] [[Listo da S-Deklaroj#S26|S26]] [[Listo da S-Deklaroj#S29|S29]] [[Listo da S-Deklaroj#S36/37/39|S36/37/39]] [[Listo da S-Deklaroj#R33|S33]] |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|F|Xi}} |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|02}}</center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Damaĝa substanco |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|225}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|210|233|240|241|242|243|280|303+361+353|370+378|403+235|501}}<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/sec-Butyl_formate#section=Safety-and-Hazards |titolo=PubChem |alirdato=2019-02-25 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20190225232126/https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/sec-Butyl_formate#section=Safety-and-Hazards |arkivdato=2019-02-25}}</ref> |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25&nbsp;{{GdC|}} kaj 100 kPa)</small></center> |} '''2-Butila formiato''' aŭ '''C₅H₁₀O₂''' estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la [[estero]]j de la [[formiata acido]] kaj [[2-butanolo]], senkolora likvaĵo kun karakteriza odoro kaj gusto je pruno, uzata kiel solvanto kaj kiel gustiga kaj odorigagento. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun [[sulfata acido]] kiel [[katalizilo]]. Tamen, alia ebleco je preparado estas per interagado de karbona unuoksido kaj ''2-butila nitrato''. 2-butila formiato estas solvebla en akvo, tute solvebla en [[etanolo|alkoholo]], [[duetila etero|etero]], [[kloroformo]] kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. == Sintezoj == {{Div col|cols = 2}} === Sintezo 1 === * Preparado per esterigo de la [[formiata acido]] kaj [[2-butanolo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Formic acid 3D.png|110ra|formiata acido]]+[[Dosiero:R-Butan-2-ol-3D-balls.png|110ra|2-butanolo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Sec-Butyl formate3D.png|110ra|2-butila formiato]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|70ra|akvo]] |- |} </center> === Sintezo 2 === * Preparado per esterigo de la ''formiata anhidrido'' kaj [[2-butanolo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Formic-anhydride-3D-balls.png|110ra|formiata anhidrido]]+[[Dosiero:R-Butan-2-ol-3D-balls.png|110ra|2-butanolo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Sec-Butyl formate3D.png|110ra|2-butila formiato]]+[[Dosiero:Formic acid 3D.png|110ra|formiata acido]] |- |} </center> === Sintezo 3 === * Preparado per traktado de ''kloro2-butano'' kaj [[formiata acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:2-chlorobutane3D.png|110ra|2-klorobutano]]+[[Dosiero:Formic acid 3D.png|110ra|formiata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Sec-Butyl formate3D.png|110ra|2-butila formiato]]+[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|70ra|klorida acido]] |- |} </center> === Sintezo 4 === * Preparado per interagado de [[natria formiato]] kaj ''kloro2-butano'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Sodium-formate-3D.png|110ra|natria formiato]]+[[Dosiero:2-chlorobutane3D.png|110ra|2-klorobutano]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Sec-Butyl formate3D.png|110ra|2-butila formiato]]+[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|110ra|natria klorido]] |- |} </center> === Sintezo 5 === * Per reakcio inter ''formiila klorido'' kaj ''natria 2-butoksido'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Formyl chloride 3D.png|110ra|formiila klorido]]+[[Dosiero:Sodium sec-butoxide3D.png|150ra|natria 2-butoksido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Sec-Butyl formate3D.png|110ra|2-butila formiato]]+[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|110ra|natria klorido]] |- |} </center> === Sintezo 6 === * Reakcio de transesterigo inter ''2-butila benzoato'' kaj [[metila formiato]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:2-butyl benzoate3D.png|110ra|2-butila benzoato]]+[[Dosiero:Methyl formate 3D.png|110ra|metila formiato]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Sec-Butyl formate3D.png|110ra|2-butila formiato]]+[[Dosiero:Methyl benzoate 3D.png|110ra|metila benzoato]] |- |} </center> === Sintezo 7 === * Per transigo de la 2-butila radikalo inter ''2-butila propanoato'' kaj [[formiata acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:2-butyl benzoate3D.png|110ra|2-butila benzoato]]+[[Dosiero:Formic acid 3D.png|110ra|formiata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Sec-Butyl formate3D.png|110ra|2-butila formiato]]+[[Dosiero:Benzoic acid 3D 2.png|110ra|benzoata acido]] |- |} </center> === Sintezo 8 === * Per reakcio inter ''sek-butila nitrato'' kaj [[karbona unuoksido]]:<ref>[https://books.google.com.br/books?id=uCpUAAAAYAAJ&q=butyl+formate&dq=butyl+formate&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwiCu_uz8dbgAhXHtlkKHQz5AzQ4FBDoAQg3MAI Chemical safety data sheets]</ref> <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Carbon-monoxide-3D-balls.png|110ra|karbona unuoksido]]+[[Dosiero:Sec-butyl nitrate3D.png|110ra|2-butila nitrato]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|70ra|akvo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Sec-Butyl formate3D.png|70ra|2-butila formiato]]+[[Dosiero:Nitric acid 3D.png|110ra|nitrata acido]] |- |} </center> {{Div col end}} == Reakcioj == {{Div col|cols = 2}} === Reakcio 1 === * Hidrolizo de la ''2-butila formiato'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Sec-Butyl formate3D.png|110ra|2-butila formiato]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|70ra|akvo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:R-Butan-2-ol-3D-balls.png|110ra|2-butanolo]]+[[Dosiero:Formic acid 3D.png|110ra|formiata acido]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Sapigo de la ''2-butila formiato'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Sec-Butyl formate3D.png|110ra|2-butila formiato]]+[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|110ra|natria hidroksido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:R-Butan-2-ol-3D-balls.png|110ra|2-butanolo]]+[[Dosiero:Sodium-formate-3D.png|110ra|natria formiato]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Reduktigo de la ''2-butila formiato'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Sec-Butyl formate3D.png|110ra|2-butila formiato]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{2[H]}\, }</math>[[Dosiero:Formaldehyde 3D.png|110ra|formaldehido]]+[[Dosiero:R-Butan-2-ol-3D-balls.png|110ra|2-butanolo]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de la [[formamido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Sec-Butyl formate3D.png|110ra|2-butila formiato]]+[[Dosiero:Ammonia 3D.png|110ra|amoniako]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Formamide 3D.png|110ra|formamido]]+[[Dosiero:R-Butan-2-ol-3D-balls.png|110ra|2-butanolo]] |- |} </center> === Reakcio 5 === * Per transesteriga reakcio inter ''2-butila formiato'' kaj [[anizila benzoato]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Sec-Butyl formate3D.png|110ra|2-butila formiato]]+<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:2-butyl benzoate3D.png|120ra|2-butila benzoato]]+[[Dosiero:Anisyl formate 3D.png|120ra|anizila formiato]] |- |} </center> === Reakcio 6 === * Reakcio kun [[klorida acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Sec-Butyl formate3D.png|110ra|2-butila formiato]]+[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|70ra|klorida acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Formic acid 3D.png|110ra|formiata acido]]+[[Dosiero:2-chlorobutane3D.png|110ra|2-klorobutano]] |- |} </center> {{Div col end}} == Literaturo == * [https://books.google.com.br/books?id=pUEqBgAAQBAJ&pg=PA205&dq=%22butyl+formate%22&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwiZ96X0hNfgAhUL0awKHaTuDkkQ6AEIMDAB#v=onepage&q=%22butyl%20formate%22&f=false Fenaroli's Handbook of Flavor Ingredients] * [https://books.google.com.br/books?id=pYPRBQAAQBAJ&pg=SA3-PA85&dq=%22sec-butyl+formate%22&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwiexrH2idfgAhVDaq0KHRhWDDkQ6AEIKTAA#v=onepage&q=%22sec-butyl%20formate%22&f=false CRC Handbook of Chemistry and Physics] * [https://books.google.com.br/books?id=8TM7AAAAMAAJ&q=%22sec-butyl+formate%22&dq=%22sec-butyl+formate%22&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwi8y9K1itfgAhVRKawKHV2cAZE4ChDoAQhZMAc International Critical Tables of Numerical Data, Physics, Chemistry and Technology] * [https://books.google.com.br/books?id=QhZ0AwAAQBAJ&pg=PA617&lpg=PA617&dq=sec-butyl+formate+solvent&source=bl&ots=E1DteoNAZz&sig=ACfU3U2eOMtJfqgO2tjpvGhvnljGGh9-yA&hl=pt-BR&sa=X&ved=2ahUKEwiny8yFjtfgAhVERKwKHUsPDf84HhDoATACegQIBBAB#v=onepage&q=sec-butyl%20formate%20solvent&f=false Proceedings of the 8th International Conference on Foundations of Computer Aided-process Design] * [http://www.thegoodscentscompany.com/data/rw1472941.html The Good Scents Company] == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Portalo|kemio}} [[Kategorio:Formiataj esteroj]] 025kofipvao0ykw92x23g2pnjmql1cn 0 636569 9480571 9381071 2026-09-22T22:00:56Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480571 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:(55636) 2002 TX₃₀₀}} {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = (55636) 2002 TX₃₀₀ |Kategorio = asteroido |Oficiala_nomo = (55636) 2002 TX₃₀₀ |Aliaj_nomoj = |Dato_de_malkovro = {{dato|15|oktobro|2002}} |Malkovrinto = [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] |Loko_de_malkovro = [[Observatorio de la Monto Palomar|Mt. Palomar]] ([[Usono]]) |Bildo = TheKuiperBelt Orbits 2002TX300 2003EL61.svg |Bildo_priskribo = Orbitoj de (55636) 2002 TX₃₀₀ (blue), [[Haŭmeo]] (verde) kaj [[Neptuno (planedo)|Neptuno]] (grize) |Epoko = 2458600.5 {{dato|27|aprilo|2019}} TDB |Granda_duonakso = 6,455 [[1 E12 m|Tm]] (43,146 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 5,645 Tm (37,738 AU) |Apoapsido = 7,264 Tm (48,554 AU) |Discentreco = 0,1253 |Periodo = 103515,451 [[tago]]j (283,410 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- 191:8 Jup / 77:8 Sat / ~10:3 Ura / 12:7 Nep --> |Klinangulo = 25,842° |Meza_anomaliangulo = 77,627°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] {{dato|27|aprilo|2019}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 324,480° |Argumento_de_periapsido = 339,051° |Terdistanco_min = 5,495 [[1 E12 m|Tm]] (36,734 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = 286 km |Albedo_geom = 0,880 |Rotacia_periodo = 0,338 [[tago]] (8,12 [[horo]]j) |Absoluta_magnitudo = 3,4 }} '''(55636) 2002 TX₃₀₀''' estas tre granda, eksterordinare hela [[transneptuna objekto]] de la klaso de la [[kubevano]]j: "klasikaj" objektoj de la [[Kujper-zono]], kiuj ne estas en [[orbita resonanco]] kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]].<ref>[http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} {{lingvokodo|en}}</ref> kaj ano de la [[Haŭmea familio]]. == Malkovro == 2002 TX₃₀₀ estis malkovrita la {{daton|15|oktobro|2002}} en la kadro de la kampanjo ''[[Near Earth Asteroid Tracking]]'' (NEAT), elde la [[Observatorio de la Monto Palomar]] (80 km norde de [[San-Diego]], [[Kalifornio]], [[Usono]]). == Grando == En [[2004]], la ne-detekto de termala [[infraruĝa radiado]] metis supran limon de 709 kilometroj al la diametro kaj malsupran limon de 0,19 al la [[albedo]].<ref>[https://arxiv.org/ftp/astro-ph/papers/0502/0502229.pdf Diversaj Albedoj de Etaj Trans-Neptunaj Objektoj de Grundy, W. M; Noll, K; Stephens, D; 1-a de julio 2004] {{lingvokodo|en}}</ref> En [[2007]], mezuroj per la [[kosmoteleskopo Spitzer]] montris, ke 2002 TX₃₀₀ povas havi diametron de malpli ol 641 km. Ĉar ĝi estas ano de [[Haŭmea familio]], estis supozeble, ke (55636) 2002 TX₃₀₀ havus albedon de ĉirkaŭ 0,08, tio, kiu kongruas kun diametro de ĉirkaŭ 360 km. La {{daton|9|oktobro|2009}}, (55636) 2002 TX₃₀₀ [[kaŝado (astronomio)|kaŝis]] stelon de la [[konstelacio]] [[Andromedo (konstelacio)|Andromedo]]; tiu evento, videbla elde [[Aŭstralio]], eble elde [[Nov-Zelando]], suda [[Usono]] kaj [[Meksiko]], montris diametron de 286 km, tio, kiu sugestas albedon de 0,88. Super 200 – 400 km de diametro, glacia korpo sferiĝas sub sia mema pezo: [[Michael E. Brown|Mike Brown]] listigis ĝin kiel eblan [[nanplanedo]]n.<ref>[http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/dps.html Kiom da nanplanedoj en la ekstera sunsistemo ? El la paĝaro de Dr. Michael E. Brown, ĉe ''Caltech'', Divido pri Geologia kaj Planeda Scienco] {{lingvokodo|en}}</ref> == Surfaco == La [[spektro]] de (55636) 2002 TX₃₀₀ en videbla lumo kaj proksima [[infraruĝa radiado|infraruĝo]] tre similas tiun de [[Karono (luno)|Karono]], karakterizita de neŭtrala blua deklivo kun profunda sorbaj bendoj de [[akvo]] ĉe 1,5 kaj 2,0 μm; sed tiu observo ne permesis determini ĉu temas pri [[kristalo|kristala]] aŭ [[amorfa solido|amorfa]] [[glacio]]. La proporcio da malsimplaj {{J|organika kombinaĵo}} ([[tolino (kunpolimero)|tolinoj]]) tipe ĉeestantaj ĉe multenombraj {{J|transneptuna objekto}}, estas febla ĉe (55636) 2002 TX₃₀₀; tio, kiu sugestas, ke tiu objekto freŝdate suferis alfrapon aŭ [[kometo|kometan]] aktivon. == Deveno == Similecoj de [[orbito|orbitaj]] kaj fizikaj ecoj kun [[136108 Haŭmeo]] lasas pensi, ke (55636) 2002 TX₃₀₀ estas ano de la [[kolizia familio|kolizia]] [[Haŭmea familio]]: ĝi estus kreita, kune kun la aliaj familianoj kiel [[(19308) 1996 TO66|(19308) 1996 TO₆₆]], [[(24835) 1995 SM55|(24835) 1995 SM₅₅]], [[(120178) 2003 OP32|(120178) 2003 OP₃₂]] kaj [[(145453) 2005 RR43|(145453) 2005 RR₄₃]], el la glacia [[planeda diferenciĝo|mantelo]] elĵetita pro frakaso de la pra-Haŭmeo far de granda korpo (ĉ. 1600 km). == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo: http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Minor Planet Center}} * {{JPL Small-Body Database}} * {{Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj|55636}} * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj; el la paĝaroj de Wm. Robert Johnston] {{Sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (55001–56000)#55601-55650|Listo de asteroidoj (55001 – 56000)]] |antaŭ = [[(55635) 2002 TK284|(55635) 2002 TK₂₈₄]] |periodo = '''(55636) 2002 TX₃₀₀''' |post = [[(55637) Uni]] }} [[Kategorio:Kubevanoj|55636]] fjt2a3l5t6x1a6b0gqk8i2vcpty5qzs 0 636642 9480572 9381073 2026-09-22T22:00:58Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480572 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:(55637) ''Uni''}} {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = ''Uni'' |Kategorio = asteroido |Oficiala_nomo = (55637) Uni |Aliaj_nomoj = '''2002 UX₂₅''' |Dato_de_malkovro = {{dato|15|oktobro|2002}} |Malkovrinto = [[Spacewatch]] |Loko_de_malkovro = [[Tucson (Arizono)|Tucson]] ([[Usono]]) |Bildo = 20131105 2002 UX25 hst.png |Bildo_priskribo = (55637) 2002 UX₂₅ kaj ties satelito viditaj de [[Kosmoteleskopo Hubble|Hubble]] |Epoko = 2458600.5 {{dato|27|aprilo|2019}} TDB |Granda_duonakso = 6,357 [[1 E12 m|Tm]] (42,492 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 5,471 Tm (36,571 AU) |Apoapsido = 7,242 Tm (48,413 AU) |Discentreco = 0,1393 |Periodo = 101171,717 [[tago]]j (276,993 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- 70:3 Jup / 47:5 Sat / 23:7 Ura / 5:3 Nep --> |Klinangulo = 19,466° |Meza_anomaliangulo = 298,042°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] {{dato|27|aprilo|2019}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 204,655° |Argumento_de_periapsido = 278,580° |Terdistanco_min = 5,332 [[1 E12 m|Tm]] (35,643 [[astronomia unuo|AU]]) |Naturaj_satelitoj = 1 |Diametro = Kombinata : 697,2 ± 23 km<br />Ĉefa korpo :665 ± 29 km |Maso = (1,25 ± 0,03) × 10²⁰ kg<ref name ="dens">[https://arxiv.org/abs/1311.0553 La denso de la mezgranda Kuiperzona objekto 2002 UX25 kaj la formiĝo de la nanplanedoj; de Michael E. Brown; 4-a de novembro 2013] {{lingvokodo|en}}</ref> |Denso = 0,82 ± 0,11 g/cm³<ref name ="dens" /> |Albedo_geom = 0,107 ± 0,005 |Rotacia_periodo = 0,59925 [[tago]] (14,382 [[horo]]j) |Spektroklaso = |Absoluta_magnitudo = 3,6 }} '''(55637) ''Uni''''', provizore 2002 UX₂₅, estas tre granda, meze hela [[duopa asteroido|duopa]] [[transneptuna objekto]] de la klaso de la [[kubevano]]j: "klasikaj" objektoj de la [[Kujper-zono]], kiuj ne estas en [[orbita resonanco]] kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]].<ref>[http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} {{lingvokodo|en}}</ref> == Malkovro == ''Uni'' estis malkovrita la {{daton|15|oktobro|2002}} en la kadro de la astronomia kampanjo ''[[Spacewatch]]'', elde la [[Nacia Observatorio de Kitt Peak]], proksime de [[Tucson (Arizono)|Tucson]] ([[Arizono]], [[Usono]]). ''[[Minor Planet Center]]'' klasifikis ĝin kiel kubevanon, kvankam ĝi estas nemalproksima de la [[orbita resonanco]] 3:5 kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]]. ''[[Deep Ecliptic Survey]]'' klasifikis ĝin kiel [[disdiskano]]n. Mezuroj per la [[kosmoteleskopo Spitzer]] donis diametron de ĉirkaŭ 681&nbsp;km,<ref>[https://www.lpi.usra.edu/books/ssbn2008/7017.pdf Fizikaj Ecoj de Kuiperzonaj Objektoj kaj Centaŭroj: Trudoj far'de la Kosmoteleskopo Spitzer, John Stansberry kaj aliaj] {{lingvokodo|en}}</ref> ĝi estas tre verŝajne [[nanplanedo]].<ref>[http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/dps.html Kiom da nanplanedoj en la ekstera sunsistemo ? El la paĝaro de Dr. Michael E. Brown, ĉe ''Caltech'', Divido pri Geologia kaj Planeda Scienco] {{lingvokodo|en}}</ref> Ĝia grando estas komparebla kun tiu de [[20000 Varuno]]. == Satelito == [[natura satelito|Satelito]] estis malkovrita la {{daton|26|aŭgusto|2005}} de [[Michael E. Brown]] kaj T.-A. Suer uzinte observoj per la [[kosmoteleskopo Hubble]]; anoncita la {{daton|22|februaro|2007}}. Tiu satelito havas diametron de 210 ± 30&nbsp;km, orbitan {{N|duona grandakso}} de 4770 ± 40&nbsp;km kaj [[discentreco]] de 0,17 ± 0,03. Ĝia [[orbita periodo]] estas 8,309 ± 0,0002 [[tago]]j (199,416 ± 0,0048 [[horo]]j). La rotacia periodo de tiu satelito estas [[nun en 2019|ankoraŭ]] nekonata. Tiu satelito permesis kalkuli la [[maso]]n de Uni, kaj ĝia [[denso]], kies febla valoro de ĉirkaŭ 0.82 g/cm³ surprizis la [[astronomo]]jn<ref name ="dens" /><ref>[https://www.nature.com/news/astronomers-surprised-by-large-space-rock-less-dense-than-water-1.14135 Astronomoj surprizitaj de granda kosma roko malpli densa ol akvo; el ''nature'', 13-a de Novembro 2013] {{lingvokodo|en}}</ref> Ĝi estas unu el la plej grandaj solidaj [[nun en 2019|konataj]] objektoj de la [[sunsistemo]] kiu estas malpli densa ol [[akvo]]. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|55637-2002-ux25}} * {{Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj|55637}} * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj; el la paĝaroj de Wm. Robert Johnston] * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/astmoons/am-55637.html (55637) 2002 UX₂₅; el la paĝaro de Wm. Robert Johnston] {{Sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (55001–56000)#55601-55650|Listo de asteroidoj (55001 – 56000)]] |antaŭ = [[(55636) 2002 TX300|(55636) 2002 TX₃₀₀]] |periodo = '''(55637) Uni''' |post = [[(55638) 2002 VE95|(55638) 2002 VE₉₅]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:55637}} [[Kategorio:Kubevanoj]] [[Kategorio:Kelkopaj asteroidoj]] [[Kategorio:Malkovrita de Spacewatch]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002]] fsvorzyhrb1fsg841a15owjocjhiv99 0 636731 9480573 9380977 2026-09-22T22:01:00Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480573 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:(55638) 2002 VE₉₅}} {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = (55638) 2002 VE₉₅ |Kategorio = asteroido |Oficiala_nomo = (55638) 2002 VE₉₅ |Aliaj_nomoj = |Dato_de_malkovro = {{dato|14|novembro|2002}} |Malkovrinto = [[Near Earth Asteroid Tracking|NEAT]] |Loko_de_malkovro = [[Observatorio de la Monto Palomar|Mt. Palomar]] ([[Usono]]) |Epoko = 2458600.5 {{dato|27|aprilo|2019}} TDB |Granda_duonakso = 5,843 [[1 E12 m|Tm]] (39,055 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 4,180 Tm (27,943 AU) |Apoapsido = 7,505 Tm (50,167 AU) |Discentreco = 0,2845 |Periodo = 89148,089 [[tago]]j (244,074 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- 58:7 Sat / ~3:1 Ura / 3:2 Nep --> |Klinangulo = 16,337° |Meza_anomaliangulo = 26,270°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] {{dato|27|aprilo|2019}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 199,865° |Argumento_de_periapsido = 206,367° |Terdistanco_min = 4,033 [[1 E12 m|Tm]] (26,960 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = 250 ± 13 km |Albedo_geom = 0,149 ± 0,019 |Rotacia_periodo = ~0,28 [[tago]] (~6,76 [[horo]]j) |Absoluta_magnitudo = 5,3 }} '''(55638) 2002 VE₉₅''' estas tre granda, mez hela [[transneptuna objekto]] de la klaso de la [[plutoneno]]j: objektoj en [[orbita resonanco]] kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]].<ref>[http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/plutino.html La Plutonenoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070419234021/http://www.ifa.hawaii.edu/~jewitt/kb/plutino.html |date=2007-04-19 }} {{lingvokodo|en}}</ref> == Malkovro == 2002 VE₉₅ estis malkovrita la {{daton|14|novembro|2002}} en la kadro de la kampanjo ''[[Near Earth Asteroid Tracking]]'' (NEAT), elde la [[Observatorio de la Monto Palomar]] (80&nbsp;km norde de [[San-Diego]], [[Kalifornio]], [[Usono]]). == Orbito == Kiel [[Plutono]], ĝi estas en [[orbita resonanco]] 3:2 kun Neptuno kaj krucas ties [[orbito]]n. Ĝi estas [[Neptunrenkonta asteroido]]. Ĝia neptuna [[Minimuma orbita interdistanco|MOID]] estas 1,42753 [[astronomia unuo]] tie estas 213,555 milionoj da km. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|55638-2002-ve95}} * {{Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj|55638}} * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj; el la paĝaroj de Wm. Robert Johnston] {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (55001–56000)#55601-55650|Listo de asteroidoj (55001 – 56000)]] |antaŭ = [[(55637) Uni]] |periodo = '''(55638) 2002 VE₉₅''' |post = [[(55639) 2070 P-L]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:55638}} [[Kategorio:Transneptunaj objektoj]] [[Kategorio:Neptunrenkontaj asteroidoj]] [[Kategorio:Plutonenoj]] [[Kategorio:Malkovrita de NEAT]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002]] puu3jfwvr7hqmwzskbjlncd0s2be4pn 0 637749 9480700 7123739 2026-09-23T07:21:26Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480700 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Addison Emery VERRILL''' ([[1983]], [[Majno]] — [[1926]], [[Kalifornio]]) estis [[Usono|usona]] [[zoologo]]. Li estis studento de [[Louis Agassiz]] en la [[Universitato Harvard]] ĝis 1862, la jaro kiam li finis siajn universitatajn studojn. Li tiam akceptis laboron kiel la unuan [[Profesoro|Profesoron]] de la [[Universitato Yale]] pri [[zoologio]], kaj instruis tie de 1864 ĝis 1907. Li estis membro de la [[Konektikuto Akademio de Arto kaj Sciencoj]]. Inter 1868-70 li estis instruisto pri [[kompara anatomio]] kaj [[entomologio]] en la [[Universitato de Viskonsino-Milvokio|Universitato de Viskonsino]]. De 1860 Verrill esploris la [[Senvertebruloj|senvertebrulajn]] [[Bestoj|animalojn]] de la [[marbordo]], kun speciala atenton al la [[Koralo|koraloj]], [[anelidoj]], [[Ekinodermo|eĥinodermoj]], kaj [[Moluskoj|moluskojn]], kaj iĝis la ĉefa spertulo pri iuj bestoj de la [[Norda Atlantiko]]. Lia informo pri ''The Invertebrate Animals of Vineyard Sound'' (1874), kun Sidney Irving Smith, estas baza [[manlibro]] de la mara zoologio de suda [[Nov-Anglio]]. Liaj kolektoj estas konservitaj ĉe la [[Peabody-muzeo de naturhistorio|Peabody Muzeo de Natura Historio]] en la [[Universitato Yale]]. En pli posta vivo li esploris kun siaj studentoj la [[Geologio|geologion]] kaj [[Marbesto|marbestojn]] de la [[Bermudo|Bermuda Insuloj]]. Krom multaj [[memoraĵoj]] kaj artikoloj pri ĉi tiuj aferoj, li publikigis ''The Bermuda Islands'' (1903; dua eldono, 1907). Verrill publikigis pli ol 350 artikolojn kaj originalan tekston, kaj priskribis pli ol {{Unuo|1000}} [[Specio|speciojn]] de bestoj en praktike ĉiu grava [[Taksonomio|taksonomi-grupo]]. En 1959, Peabody Muzeo de Yale kreis la ''Addison Emery Verrill Medal'', premiitan pro atingo en la [[Naturscienco|natursciencoj]]. == Literaturo == * Keir B. Sterling, Richard P. Harmond, George A. Cevasco & Lorne F. Hammond (dir.) (1997). ''Biographical dictionary of American and Canadian naturalists and environmentalists''. Greenwood Press (Westport) : xix + 937 p. {{ISBN|978-0-313-23047-9}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * Wesley R. Coe «[http://www.nasonline.org/publications/biographical-memoirs/memoir-pdfs/verrill-addison.pdf Biographical Memoir of Addison Emery Verrill] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210830102134/http://www.nasonline.org/publications/biographical-memoirs/memoir-pdfs/verrill-addison.pdf |date=2021-08-30 }}». ''National Academy Biographical, Memoirs Vol,. XI'', 1929 {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Verrill, Addison Emery}} [[Kategorio:Usonaj zoologoj‎]] [[Kategorio:Usonaj sciencaj verkistoj]] 8p4115s7yis5db93icb7vn9enmo1utj 0 639276 9480710 9402611 2026-09-23T08:59:32Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480710 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Ahmed Emad Eldin''' ({{lang-ar|أحمد عماد الدين‎}}<ref>https://www.filfan.com/news/details/43020</ref>), naskiĝinta {{naskiĝdato|1996|oktobro|23}} en [[Ĝido]], [[Sauda Arabio]], estas [[Egiptio|egipta]] cifereca [[artisto]], ĉefe konata por sia laboro kun la grupo [[Pink Floyd]], por la kovrilo de ĝia lasta albumo ''[[The endless river]]''. Li ankaŭ verkis filmafiŝojn kaj aliajn muzikalbumajn kovrilojn. ==Frua vivo== Ahmed Emad Eldin naskiĝis kaj grandiĝis en [[Ĝido]], [[Sauda Arabio]] (krom 3 jaroj travivataj en [[Egiptio]]), siaj gepatroj estante ambaŭ egiptanoj. Li estas artisto ekde 13-jaraĝa, deklarante ke li estas ''"mem-instruita... kaj lernis per [[Youtube]] kaj multaj aliaj retejoj"''. Li mencias [[Salvador Dali]] kiel influo<ref>Lopez-Reyes, Ed (17 November 2014). "[http://www.brain-damage.co.uk/other-related-interviews/ahmed-emad-eldin-interview-designer-of-the-endless-river.html Ahmed Emad Eldin interview: designer of The Endless River cover]". Brain Damage - Pink Floyd News Resource. Matt Johns. Retrieved 22 November 2014. </ref>. <br> ==Kariero== ===''The endless river''=== Post la mortiĝo de la malnova kunlaboranto de [[Pink Floyd]] [[Storm Thorgerson]] en [[2013]], [[Pink Floyd]] kunlaboris kun Aubrey Powell, kiu estis kunfondinta [[Hipgnosis]] kun Thorgerson en [[1968]]. Powell malkovris S-ron Emad Eldin kaj petis al li la permeson uzi la koncepton de lia artaĵo "Beyond the sky" por ''The endless reiver''<ref>Lopez-Reyes, Ed (17-a de Novembro 2014). "[http://www.brain-damage.co.uk/other-related-interviews/ahmed-emad-eldin-interview-designer-of-the-endless-river.html Ahmed Emad Eldin interview: designer of The Endless River cover]". Brain Damage - Pink Floyd News Resource. Matt Johns. [https://web.archive.org/web/20141122124117/http://www.brain-damage.co.uk/other-related-interviews/ahmed-emad-eldin-interview-designer-of-the-endless-river.html Arkivo] 22-a de Novembro 2014.</ref>. Eldin, kiu estis Pink Floyd-a fano, entuziasme akceptis<ref>CCN staff (24a de Septembro 2014). [http://edition.cnn.com/2014/09/24/world/meast/egyptian-teenager-pink-floyd-album-cover/ "Teenager designs the cover for Pink Floyd's new album, 'The Endless River'".] [[CNN]]. Turner Broadcasting System ([[WarnerMedia|Time Warner Inc]].). [https://web.archive.org/web/20141006093537/http://edition.cnn.com/2014/09/24/world/meast/egyptian-teenager-pink-floyd-album-cover/ Arkivo] de la 6-a de oktobro 2014. </ref>. Powell sentis ke la koncepto de Eldin havis "tujpreta Floyd-a [[resonanco]]n" kaj priskribis ĝin "enigma kaj multmaniere interpretebla"<ref>Varga, George (22 September 2014). "[https://www.sandiegouniontribune.com/sdut-pink-floyd-sets-nov-10-release-date-for-new-album-2014sep22-story.html Pink Floyd: Hear preview of its new album]". U-T San Diego. MLIM Holdings. [https://web.archive.org/web/20141006065243/http://www.utsandiego.com/news/2014/sep/22/new-pink-floyd-album-release-date-set/ Arkivo] la 6-an de oktobro 2014.</ref>. La fina kovrilo estas reverko de la artaĵo de Eldin fare de la [[Londono|londona]] fasonada firmao Stylorouge<ref>Khairat, Mohamed (23 September 2014). "[https://egyptianstreets.com/2014/09/23/egyptian-teenager-designs-pink-floyds-new-album-cover/ Egyptian teenager designs Pink Floyd's new album cover]". Egyptian Streets. ES Media Inc. [https://web.archive.org/web/20140925054412/http://egyptianstreets.com/2014/09/23/egyptian-teenager-designs-pink-floyds-new-album-cover/ Arkivo]la 25-an de Septembro 2014.</ref>. ===Aliaj muzikalbumaj kovriloj=== Emad Eldin kunlaboris por muzikalbumaj kovriloj kun [[Massar Egbari]] (en [[2015]]), [[Hamza Namira]] kaj [[Basata]] (en [[2018]])<ref>"[http://english.ahram.org.eg/NewsContent/5/33/121996/Arts--Culture/Music/After-shooting-to-fame-with-Pink-Floyd,-Eldin-desi.aspx After shooting to fame with Pink Floyd, Eldin designs Massar Egbari's latest album cover] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190422113224/http://english.ahram.org.eg/NewsContent/5/33/121996/Arts--Culture/Music/After-shooting-to-fame-with-Pink-Floyd,-Eldin-desi.aspx |date=2019-04-22 }}". AhramOnline. Retrieved 2018-09-13.</ref><ref>"[https://www.vice.com/ar/article/3ky59j/%D8%A3%D9%83%D8%AA%D8%A8-%D9%85%D8%B0%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA%D9%8A-%D9%81%D9%8A-%D8%B4%D9%83%D9%84-%D8%B5%D9%88%D8%B1 أكتب مذكراتي في شكل صور] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180920093601/https://www.vice.com/ar/article/3ky59j/%D8%A3%D9%83%D8%AA%D8%A8-%D9%85%D8%B0%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA%D9%8A-%D9%81%D9%8A-%D8%B4%D9%83%D9%84-%D8%B5%D9%88%D8%B1 |date=2018-09-20 }}". vice.com (in Arabic). Retrieved 2018-09-13.</ref>.Li ankaŭ partoprenis al la koncepto de la albumo de [[Tim Green]] ''Her future ghosts'' en [[2018]]. ===Filmafiŝoj=== Emad Eldin verkis afiŝojn por la filmoj ''Clash'' (2016), ''Stray'' (2017), and ''Heavy Rain'' (2018), kaj ricevis la Orinos-premion por ''Heavy Rain''. ==Referencoj== {{referencoj}} {{bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Eldin, Ahmed Emad}} [[Kategorio:Ciferecaj artistoj]] [[Kategorio:Saudarabiaj artistoj]] jzt7swk4133pgxioij91y11xalm5qxz 0 642705 9480575 9381074 2026-09-22T22:02:47Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480575 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:(59358) 1999 CL₁₅₈}} {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = (59358) 1999 CL₁₅₈ |Kategorio = asteroido |Oficiala_nomo = (59358) 1999 CL₁₅₈ |Aliaj_nomoj = |Dato_de_malkovro = {{dato|11|februaro|1999}} |Malkovrintoj = [[Jane X. Luu|J. X. Luu]], [[Chadwick A. Trujillo|C. A. Trujillo]]<br />kaj [[David C. Jewitt]] |Loko_de_malkovro = [[Hawaii (insulo)|Hawaii]] ([[Usono]]) |Bildo = |Bildo_priskribo = |Epoko = 2458600.5 {{dato|27|aprilo|2019}} TDB |Granda_duonakso = 6,190 [[1 E12 m|Tm]] (41,378 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 4,921 Tm (32,894 AU) |Apoapsido = 7,459 Tm (49,862 AU) |Discentreco = 0,2050 |Periodo = 97219,823 [[tago]]j (266,173 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- / 157:7 Jup / 9:1 Sat / ~19:6 Ura / 21:13 Nep --> |Klinangulo = 10,043° |Meza_anomaliangulo = 50,320°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] {{dato|27|aprilo|2019}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 120,161° |Argumento_de_periapsido = 328,213° |Terdistanco_min = 4,774 [[1 E12 m|Tm]] (31,915 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = ~ 185 km |Albedo_geom = 0,09 |Absoluta_magnitudo = 6,9 }} '''(59358) 1999 CL₁₅₈''' estas tre granda [[transneptuna objekto]] de la klaso de la [[kubevano]]j : "klasikaj" objektoj de la [[Kujper-zono]], kiuj ne estas en simpla [[orbita resonanco]] kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]].<ref>[http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} {{lingvokodo|en}}</ref> == Malkovro == 1999 CL₁₅₈ estis malkovrita la {{daton|11|februaro|1999}} de [[Jane X. Luu]], [[Chadwick A. Trujillo]] kaj [[David C. Jewitt]] elde la [[Observatorioj de Mauna Kea|Observatorio de Mauna Kea]] en [[Hawaii (insulo)|Hawaii]] ([[Usono]]). Ĝia orbito aspektas malstabila, kaj ĝi forirus el la [[sunsistemo]] post 10 milionoj da jaroj. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|59358-1999-cl158}} * {{Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj|59358}} * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj ; el la paĝaroj de Wm. Robert Johnston] {{Sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (59001–60000)#59351-59400|Listo de asteroidoj (59001 – 60000)]] |antaŭ = [[(59357) 1999 CB154|(59357) 1999 CB₁₅₄]] |periodo = '''(59358) 1999 CL₁₅₈''' |post = [[(59359) 1999 DV]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:59358}} [[Kategorio:Kubevanoj]] [[Kategorio:Malkovrita de Jane X. Luu]] [[Kategorio:Malkovrita de David C. Jewitt]] [[Kategorio:Malkovrita de Chad Trujillo]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999]] rjc0fdie93r6e0oesidkxvzk5jtrpjl 0 644910 9480576 9381075 2026-09-22T22:02:55Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480576 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE: (60454) 2000 CH₁₀₅}} {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = (60454) 2000 CH₁₀₅ |Kategorio = Transneptuna objekto |Dato_de_malkovro = {{dato|5|februaro|2000}} |Loko_de_malkovro = [[Nacia Observatorio de Kitt Peak|Kitt Peak]] ([[Usono]]) |Malkovrinto = [[Marc W. Buie]] |Oficiala_nomo = (60454) 2000 CH₁₀₅ |Alia nomo = 2000 CH₁₀₅ |Epoko = 2458600.5 {{dato|27|aprilo|2019}} TDB |Granda_duonakso = 6,651 [[1 E12 m|Tm]] (44,457 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 6,056 Tm (40,485 AU) |Apoapsido = 7,245 Tm (48,429 AU) |Discentreco = 0,08935 |Periodo = 108269,735 [[tago]]j (296,426 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- / 25:1 Jup / 10:1 Sat / 7:2 Ura / 9:5 Nep --> |Klinangulo = 1,169° |Meza_anomaliangulo = 303,722°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] {{dato|27|aprilo|2019}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 320,387° |Argumento_de_periapsido = 290,728° |Terdistanco_min = 5,905 [[1 E12 m|Tm]](39,4705 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = ~ 242 km |Absoluta_magnitudo = 6,4 }} '''(60454) 2000 CH₁₀₅''' estas granda [[transneptuna objekto]] malkovrita la {{daton|5|februaro|2000}} de la usona [[astronomo]] [[Marc W. Buie]] elde la [[Nacia Observatorio de Kitt Peak]] proksime de [[Tucson (Arizono)|Tucson]] ([[Arizono]], [[Usono]]) 2000 CH₁₀₅ estas de la klaso de la [[kubevano]]j : "klasikaj" objektoj de la Kujper-zono, kiuj ne estas en simpla [[orbita resonanco]] kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]], kaj kies orbito havas malgrandajn [[discentreco#Astronomio|discentrecon]] kaj {{N|orbita klineco}}.<ref>[http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} {{lingvokodo|en}}</ref> Ĝi tamen estas nemalproksima de la orbitaj resonancoj 2:7 kun [[Urano (planedo)|Urano]] kaj 5:9 kun Neptuno. == Noto kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|60454-2000-ch105}} * {{Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj}} * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de konataj transneptunaj objektoj, el Johnston's Archive] {{Sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (60001–61000)#60451-60500|Listo de asteroidoj (60001 – 61000)]] |antaŭ = [[(60453) 2000 CR102|(60453) 2000 CR₁₀₂]] |periodo = '''(60454) 2000 CH₁₀₅''' |post = [[(60455) 2000 CY106|(60455) 2000 CY₁₀₆]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:60453}} [[Kategorio:Kubevanoj]] [[Kategorio:Malkovrita de Marc W. Buie]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000]] 3t7uo8gn4bl9htwdf8d6r6y1835o01p 0 646283 9480695 9051903 2026-09-23T06:49:28Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480695 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<big><big>Acetata benzoata anhidrido</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Benzoyl_acetate2D.png|300ra|acetata benzoata anhidrido]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la Acetata benzoata anhidrido''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Benzoyl_acetate3D.png|300ra|acetata benzoata anhidrido]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia kemia strukturo de la Acetata benzoata anhidrido''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Benzoila acetato * Acetato de benzoilo * Acetila benzoato * Benzoato de acetilo |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|9|H|8|O|3'''}}</big></center></big> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=2819-08-1 2819-08-1] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.7827608.html 7827608] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/348482929 348482929] {{404|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||blanka solidaĵo |- |[[Molmaso]]||164,15802 g·mol^-1 |- |[[Denseco]]|| 1,2g cm⁻³ |- |[[Bolpunkto]]||{{GdC|267,8}} |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.518}} |- |[[Ekflama temperaturo]]||{{GdC|119,8}} |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:Nesolvebla |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Riskoj]]||[[Listo da R-Deklaroj#R36/37/38|R36/37/38]] |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#S26|S26]] [[Listo da S-Deklaroj#S28|S28]] |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|Xi|C}} |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|02|07}}</center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Damaĝa substanco |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|315|318|319|335}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|271|280|302+352|304+340|305+351+338|310|321|332+313|337+313|362|403+233|405|501}} |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} '''Acetata benzoata anhidrido''', '''benzoila acetato''' aŭ '''C₉H₈O₃''' estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la [[anhidrido]]j de la [[benzoata acido]] kaj [[acetata acido]]. Acetata benzoata anhidrido estas blanka solidaĵo, uzata kiel analiza reakciaĵo kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj kaj farmaciaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun [[sulfata acido]] kiel katalizilo. Acetata benzoata anhidrido estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en [[etanolo|alkoholo]], [[duetila etero]], [[kloroformo]] kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Acetata benzoata anhidrido reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn. == Sintezoj == {{Div col|cols = 2}} === Sintezo 1 === * Preparado per senhidratigo de [[acetata acido]] kaj [[benzoata acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Acetic acid 3D.png|40ra|acetata acido]]+[[Dosiero:Benzoic acid 3D 2.png|50ra|benzoata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Benzoyl_acetate3D.png|100ra|acetata benzoata anhidrido]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|40ra|akvo]] |} </center> === Sintezo 2 === * Preparado per traktado de ''acetata anhidrido'' kaj [[benzoata acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Acetic anhydride 3D.png|50ra|acetata anhidrido]]+[[Dosiero:Benzoic acid 3D 2.png|50ra|benzoata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Benzoyl_acetate3D.png|100ra|acetata benzoata anhidrido]]+[[Dosiero:Acetic acid 3D.png|40ra|acetata acido]] |} </center> === Sintezo 3 === * Preparado per reakcio de [[acetata acido]] kaj ''benzoila klorido'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Acetic acid 3D.png|40ra|acetata acido]]+[[Dosiero:Benzoyl_chloride_3D_2.png|50ra|benzoila klorido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Benzoyl_acetate3D.png|100ra|acetata benzoata anhidrido]]+[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|40ra|klorida acido]] |} </center> === Sintezo 4 === * Preparado per interagado de [[natria acetato]] kaj ''benzoila klorido'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Sodium acetate 3D.png|100ra|natria acetato]]+[[Dosiero:Benzoyl_chloride_3D_2.png|50ra|benzoila klorido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Benzoyl_acetate3D.png|100ra|acetata benzoata anhidrido]]+[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|50ra|natria klorido]] |} </center> === Sintezo 5 === * Preparado per interagado de [[fenetila acetato]] kaj ''benzoila formiato'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Phenethyl acetate 3D.png|70ra|fenetila acetato]]+[[Dosiero:Formic_benzoic_anhydride3D.png|80ra|benzoila formiato]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Benzoyl_acetate3D.png|80ra|acetata benzoata anhidrido]]+[[Dosiero:Phenethyl formate 3D.png|70ra|fenetila formiato]] |} </center> === Sintezo 6 === * Preparado per acida transesterigo inter [[acetata acido]] kaj ''benzoata anhidrido'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Acetic acid 3D.png|40ra|acetata acido]]+[[Dosiero:Benzoic anhydride 3D.png|100ra|benzoila benzoato]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Benzoyl_acetate3D.png|100ra|acetata benzoata anhidrido]]+[[Dosiero:Benzoic acid 3D 2.png|50ra|benzoata acido]] |} </center> === Sintezo 7 === * Preparado per alkohola transesterigo inter [[alila acetato]] kaj [[benzoata acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Allyl_acetate_3D_ball.png|70ra|alila acetato]]+[[Dosiero:Benzoic acid 3D 2.png|50ra|benzoata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Benzoyl_acetate3D.png|100ra|acetata benzoata anhidrido]]+[[Dosiero:Allyl alcohol 3D.png|50ra|alila alkoholo]] |} </center> {{Div col end}} == Reakcioj == {{Div col|cols = 2}} === Reakcio 1 === * Hidrolizo de la ''acetata benzoata anhidrido'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Benzoyl_acetate3D.png|100ra|acetata benzoata anhidrido]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|40ra|akvo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Acetic acid 3D.png|40ra|acetata acido]]+[[Dosiero:Benzoic acid 3D 2.png|50ra|benzoata acido]] |} </center> === Reakcio 2 === * Sapigo de la ''acetata benzoata anhidrido'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Benzoyl_acetate3D.png|100ra|acetata benzoata anhidrido]]+[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|90ra|natria hidroksido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Sodium acetate 3D.png|80ra|natria acetato]]+[[Dosiero:Benzoic acid 3D 2.png|50ra|benzoata acido]] |} </center> === Reakcio 3 === * Reakcio per acida transesterigo kun [[formiata acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Benzoyl_acetate3D.png|100ra|acetata benzoata anhidrido]]+[[Dosiero:Formic acid 3D.png|40ra|formiata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Acetic acid 3D.png|40ra|acetata acido]]+[[Dosiero:Formic_benzoic_anhydride3D.png|100ra|benzoila formiato]] |} </center> === Reakcio 4 === * Reakcio per alkohola transesterigo kun [[metanolo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Benzoyl_acetate3D.png|100ra|acetata benzoata anhidrido]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|40ra|metanolo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl-acetate-3D-balls.png|50ra|metila acetato]]+[[Dosiero:Benzoic acid 3D 2.png|50ra|benzoata acido]] |} </center> === Reakcio 5 === * Reduktigo de la ''acetata benzoata anhidrido'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Benzoyl_acetate3D.png|100ra|acetata benzoata anhidrido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{2[H]}\, }</math>[[Dosiero:Acetaldehyde 3D.png|50ra|acetaldehido]]+[[Dosiero:Benzoic acid 3D 2.png|50ra|benzoata acido]] |} </center> === Reakcio 6 === * Reakcio kun [[amoniako|NH3]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Benzoyl_acetate3D.png|80ra|acetata benzoata anhidrido]]+2[[Dosiero:Ammonia 3D.png|40ra|amoniako]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Acetamide 3D.png|50ra|acetamido]]+[[Dosiero:Benzamide 3D.png|50ra|benzamido]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|40ra|akvo]] |} </center> === Reakcio 7 === * Reakcio kun [[klorida acido|HCl]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Benzoyl_acetate3D.png|100ra|acetata benzoata anhidrido]]+2[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|40ra|klorida acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Acetyl chloride 3D.png|50ra|acetila klorido]]+[[Dosiero:Benzoyl_chloride_3D_2.png|50ra|benzoila klorido]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|40ra|akvo]] |} </center> {{Div col end}} == Vidu ankaŭ == * [[Acetato]]j * [[Benzoato]]j == Literaturo == * [https://books.google.com.br/books?id=avYMy82EBuAC&pg=PA145&dq=benzoyl+acetate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjkw92shsviAhViqlkKHfHoACwQ6AEILDAA#v=onepage&q=benzoyl%20acetate&f=false Dictionary of flavors] * [https://books.google.com.br/books?id=HXEOAQAAMAAJ&q=benzoyl+esters&dq=benzoyl+esters&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjEy7bxisviAhVps1kKHdkTC1gQ6AEIKjAA The reactions and structure of alpha-benzoyl-alpha-bromo esters] * [https://books.google.com.br/books?id=xPW3BAAAQBAJ&pg=PA390&dq=benzoyl+esters&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjEy7bxisviAhVps1kKHdkTC1gQ6AEILjAB#v=onepage&q=benzoyl%20esters&f=false Cold-adapted Yeasts: Biodiversity, Adaptation Strategies and Biotechnological Significance] * [https://books.google.com.br/books?id=d1SUAE2qD80C&pg=PA60&dq=benzoyl+esters&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjEy7bxisviAhVps1kKHdkTC1gQ6AEIMzAC#v=onepage&q=benzoyl%20esters&f=false Carbohydrate Chemistry] * [https://books.google.com.br/books?id=fhhQAAAAYAAJ&pg=PA823&dq=benzoyl+esters&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjEy7bxisviAhVps1kKHdkTC1gQ6AEIODAD#v=onepage&q=benzoyl%20esters&f=false Journal of the Society of Chemical Industry] * [https://books.google.com.br/books?id=XuR3DwAAQBAJ&pg=PA453&dq=benzoyl+esters&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjEy7bxisviAhVps1kKHdkTC1gQ6AEIPTAE#v=onepage&q=benzoyl%20esters&f=false Protecting Groups: Strategies and Applications in Carbohydrate Chemistry] * [https://books.google.com.br/books?id=-lQM4xHjWeUC&pg=PA101&dq=benzoyl+esters&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjEy7bxisviAhVps1kKHdkTC1gQ6AEIQjAF#v=onepage&q=benzoyl%20esters&f=false Pharmaceutical Chemistry] * [https://books.google.com.br/books?id=RrKgfuRwsqsC&pg=PA629&dq=benzoyl+esters&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjEy7bxisviAhVps1kKHdkTC1gQ6AEISzAH#v=onepage&q=benzoyl%20esters&f=false Essentials of Organic Chemistry: For Students of Pharmacy, Medicinal Chemistry and Biological Chemistry] {{Acetatoj}} {{Benzoatoj}} [[Kategorio:Anhidridoj]] [[Kategorio:Acetatoj|benzoata anhidrido]] hynafrmp4umqx6es3qfj23gz3xxokvb 0 650737 9480577 9381076 2026-09-22T22:04:21Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480577 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE: (66452) 1999 OF₄}} {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = (66452) 1999 OF₄ |Kategorio = Kubevano |Oficiala_nomo = (66452) 1999 OF₄ |Aliaj_nomoj = 2004 QF₂₉ |Dato_de_malkovro = {{dato|21|julio|1999}} |Malkovrinto = [[Observatorioj de Mauna Kea|Observatorio de Mauna Kea]] |Loko_de_malkovro = [[Mauna Kea]] ([[Usono]]) |Epoko = 2458600.5 {{dato|27|aprilo|2019}} TDB |Granda_duonakso = 6,748 [[1 E12 m|Tm]] (45,107 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 6,301 Tm (42,122 AU) |Apoapsido = 7,195 Tm (48,093 AU) |Discentreco = 0,06619 |Periodo = 110655,063 [[tago]]j (302,957 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- 51:2 Jup / 72:7 Sat / 18:5 Ura / 11:6 Nep --> |Klinangulo = 2,659° |Meza_anomaliangulo = 105,800°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] {{dato|27|aprilo|2019}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 134,381° |Argumento_de_periapsido = 91,818° |Terdistanco_min = 6,151 [[1 E12 m|Tm]] (41,114 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = ~185 km |Absoluta_magnitudo = 6,9 }} '''(66452) 1999 OF₄''' estas granda [[transneptuna objekto]], malkovrita la {{daton|21|julio|1999}} elde unu el la [[Observatorioj de Mauna Kea]] sur la monto [[Mauna Kea]] ([[Hawaii]], [[Usono]]). 1999 OF₄ estas de la klaso de la [[kubevano]]j : "klasikaj" objektoj de la [[Kujper-zono]], kun feblaj orbitaj [[discentreco]] kaj [[orbita klineco|klineco]], kaj kiuj ne estas en simpla [[orbita resonanco]] kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]] nek aliaj grandaj [[planedo]]j (kvankam ĝi estas proksima de la resonanco 6:11 kun Neptuno). ==Eksteraj ligiloj== * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|66452-1999-of4}} * {{Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj|66452}} * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj ; el la paĝaroj de Wm. Robert Johnston] * {{en}} [http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (66001–67000)#66451-66500|Listo de asteroidoj (66001 – 67000)]] |antaŭ = [[(66451) 1999 OS2|(66451) 1999 OS₂]] |periodo = '''(66452) 1999 OF₄''' |post = [[(66453) 1999 PC]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:66452}} [[Kategorio:Kubevanoj]] [[Kategorio:Malkovrita de Observatorioj de Mauna Kea]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999]] fi3asbsevv2scieppeilh33f7kqxipw 0 654219 9480676 9245218 2026-09-23T05:58:00Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480676 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo |nomo = <span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="yellow"><big><big>'''Aaron Bunsen Lerner<br>(1920-2007)'''</font></big></big></span> |dosiero = Aaron Bunsen Lerner (1920-2007).png |priskribo = Usona dermatologo kaj malkovrinto de la dormo-hormono [[melatonino]], en 1958.<ref>[https://books.google.com.br/books?id=XdmGDQAAQBAJ&pg=PA26&dq=melatonin+1958&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjQm-n1rYfkAhWHHbkGHdTqBIcQ6AEILjAB#v=onepage&q=melatonin%201958&f=false Melatonin, Neuroprotective Agents and Antidepressant Therapy]</ref><ref>[https://books.google.com.br/books?id=gQBN30oFIcMC&pg=PA8&dq=melatonin+1958&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjQm-n1rYfkAhWHHbkGHdTqBIcQ6AEIODAD#v=onepage&q=melatonin%201958&f=false Photoperiodism, Melatonin and the Pineal]</ref> En la [[Universitato de Miĉigano]], li pioniris en la uzo de la "psoralenoj" en la traktado de la [[vitiligo]]. |dato de naskiĝo = [[21-a de septembro]] [[1920]] |loko de naskiĝo = [[Mineapolo|Minneapolis]], Graflando Hennepin, [[Minesoto]], [[Usono]] |dato de morto = [[3-a de februaro]] [[2007]] |loko de morto = [[New Haven (Konektikuto)|New Haven]], [[Konektikuto]], [[Usono]] | alma_mater = [[Universitato de Yale]]<br>'''Universitato de Minesoto'''<br>[[Universitato de Miĉigano]]<br>[[Universitato de Oregono]] }} '''Aaron Bunsen Lerner''' (1920-2007) estis usona kuracisto, dermatologo, esploristo kaj profesoro. Li estis agnoskita kiel la dekano de la pigmentadaj esploroj, ricevis siajn diplomojn kiel Doktoro pri Medicino kaj Doktoro pri Filozofio en la "Universitato de Minesoto". Li pasigis produktivajn jarojn en la [[Universitato de Miĉigano|Universitatoj de Miĉigano]] kaj [[Universitato de Oregono|Oregono]] kie li asociiĝis al la dermatologo Thomas Bernard Fitzpatrick (1919-2003). Inter 1958 kaj sia emeritiĝo, li estis profesoro kaj (ekde 1971) direktoro de la Departemento pri Dermatologio en la [[Universitato de Yale]]. Li studis la efikojn pri la stimula hormono de la [[Melanomo|melanocitoj]] kaj esploris la senpigmentigon kaŭzatan de la "monobenzono". Samtempe li asistis la dermatologon Fitzpatrick kiu establis la ĉeeston de la [[Tirozino|tirozinazo]] en la homa haŭto.<ref>[https://books.google.com.br/books?id=7ThZDwAAQBAJ&pg=PA159&dq=Aaron+Bunsen+Lerner&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjAzv6MsIfkAhXXGLkGHXvUD-UQ6AEILjAB#v=onepage&q=Aaron%20Bunsen%20Lerner&f=false Historical Atlas of Dermatology and Dermatologists]</ref> Lia meza nomo "Bunsen" estis donita al li pro lia profunda amo al kemio. Dum sia medicina lernado, li studis la metabolon de la "homogenizata acido"<ref>[https://books.google.com.br/books?id=SmKGfd7DsxgC&pg=PA207&dq=Homogentisic+acid&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiF9vrmu4fkAhXEK7kGHUVaDdcQ6AEIKjAA#v=onepage&q=Homogentisic%20acid&f=false Graff's Textbook of Routine Urinalysis and Body Fluids]</ref>, kiu estis grava por la kompreno de la "alkaptonurio"<ref>[https://books.google.com.br/books?id=x-Z-cXUGlL8C&pg=PA809&dq=Alkaptonuria&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjm7YC0u4fkAhVAGbkGHUx3DlYQ6AEILzAB#v=onepage&q=Alkaptonuria&f=false Alkaptonurio] estas rara genetika malordo en kiu la homa korpo ne sukcesas procezi la aminoacidojn [[fenilalanino]]n kaj [[tirozino]]n.</ref> Kiel medicina studento, li ankaŭ izolis la unuan [[Klono (biologio)|unuklonan]] antikorpon kaj kreis la terminon "krioglobulino" agnoskinte la kapablecon de ĉi proteinoj precipitiĝi sub malaltaj temperaturoj. Li havis kvar infanojn, du el ili naskiĝis dum liaj unuaj jaroj en la "Universitato de Yale", kaj minimume unu el ili (Michael Lerner) estis ĉiam varbita por helpi lin en liaj eksperimentoj en la matenaj sabatoj. ==Biografio== D-ro Lerner probable estis pli konata pro la teamo de esploristoj kiuj izolis kaj nomis la hormonon [[melatonino]]n. Li estis fakulo pri la metabolaj fundamentoj de la hereditaj malsanoj, aparte la [[vitiligo]], por kiu li, en la 1980-aj jaroj, disvolvis terapion pri haŭto-transplantado. Li estis edziĝinta al Marguerite Rush Lerner, ankaŭ kuracistino kaj aŭtorino de libro por infanoj kaj alia verko pri engaĝiĝo al la medicina lernejo (''Medical School: The Interview and the Applicant''). Iliaj gefiloj Ethan A. Lerner kaj Michael R. Lerner estas ambaŭ dermatologoj kaj bonsukcesaj entreprenistoj. Ethan Lerner estas asociita profesoro pri dermatologio en la "Harvarda Medicina Lernejo" kaj en la "Masaĉuseca Ĝenerala Hospitalo". Michael Lerner estas praktikanta kuracisto en San Diego, Kalifornio. [[Dosiero:Melatonin_molecule_ball.png|eta|300px|<center>Kemia strukturo de la [[melatonino]], malkovrita de Aaron Bunsen Lerner, en 1958.</center>]] ==Historio pri la pineala glando kaj la melatonino== Ĉirkaŭ la mezo de la 20-a jarcento, tri gravaj eventoj okazis, ebligante la imponan progreson de esploroj pri la pineala glando okazinta ekde la 1960-aj jaroj, nome, la publikigado de verko titolita ''The Pineal Gland'', en 1954, far Mark D. Altschule kaj Julian Kitay, en la Harvarda Universitato; la izolo de la [[melatonino]], en 1958, de la dermatologo Aaron B. Lerner kaj kunlaborantoj, en la "Universitato de Yale", kaj la malkovro ke tiu endokrina organo estas rekte regata de eksteraj faktoroj. La sekvenco de ĉiuj tiuj gravaj malkovroj en mallonga tempo-periodo (1954-1965) establis la bazojn por la kuranta scienca konado rilate al la pineala glando, ŝanĝante la malaktualiĝintan koncepton de vestiĝa organo sen ajna fiziologia altstareco al la moderna kaj kuranta koncepto pri "neŭroendokrina transduktilo". En la komenco de la 1950-aj jaroj, Altschule kaj Kitay, kiuj estis kunrilatigintaj la administradon de pinealaj [[ekstraktaĵo]]j kun modifoj en la grando de la rat-ovarioj, reviziis la tutan polemikan literaturon pri la pineala glando publikigitan ĝis 1953 (konsistantan el 1762 originalaj dokumentoj) kaj publikigis en 1954 libron titolitan ''The Pineal Gland''. Ekde ilia kritika revizio pri la tiama stato de la "pinealogio", ĉi verkistoj konkludis ke la tri ĉefaj funkcioj de la pineala glando estas: kontrolo de la gonada funkcio, partopreno en la kromata respondo de la haŭto al ŝanĝoj sub lummedioj en la malaltnivelaj vertebruloj kaj potenca ligilo al malordoj en konduto. Per tiu laboro, finfine la pineala glando eniris en la universitatan rondon de la sciencoj. La sekvanta paŝo estis identigo do la endokrina faktoro respondeca pri la funkcia aktiveco de la pineala glando. Tiusence, jam en 1917 Carey P. McCord (1886-1979) kaj Floyd P. Allen (1911-1971)<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://profiles.nlm.nih.gov/ps/retrieve/Narrative/HH/p-nid/12 |titolo=U.S. National Library of Medicine |alirdato=2019-08-16 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20190816145132/https://profiles.nlm.nih.gov/ps/retrieve/Narrative/HH/p-nid/12 |arkivdato=2019-08-16}}</ref> el la "Universitato Johns Hopkins", sukcesis konfirmi ke la pinealaj ekstraktaĵoj povis malheligi la haŭtojn de la [[ranido]]j, tre eble pro iu fenomeno de agregado de pigmento-grajnoj en individuaj melanoforoj. Post kvardek jaroj, Aaron B. Lerner, el la "Universitato de Yale", komencis siajn studojn por identigi la respondecan faktoron kaj klarigi ĉi malheligon en la haŭto de la amfibioj, komence kun Yoshitaka Takahashi, kuracisto en la "Universitato de Tokio", kiu finis en 1958 kun la izolo de eta kvanto (100μg) da [[melatonino|indolaminoj]] (N-acetil-5-metokso-triptamino), ekstraktiaj el procezado de 250 mil pinealaj glandoj el bovoj (100 kg), kiun li nomis "melatonino" (el la greka "melas", kiu signifas nigra aŭ malhela). Ĉi malkovro estis la plej granda mejloŝtono en la historio de la esploroj pri la pineala glando, ĉar, finfine ĝi demonstris ke kemiaĵo sintezita kaj liberigita de la pineala glando, elmontris endokrinan funkcion.<ref>[https://books.google.com.br/books?id=XdmGDQAAQBAJ&pg=PA16&dq=Aaron+B.+Lerner&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwia-5i9wYfkAhWsKLkGHc5aCL8Q6AEILzAB#v=onepage&q=Aaron%20B.%20Lerner&f=false Melatonin, Neuroprotective Agents and Antidepressant Therapy]</ref> ==Verkaro== * Einstein and Newton: A Comparison of the Two Greatest Scientists, Minneapolis, 1973 * Metabolism of Phenylalanine and Tyrosine * Cryptococcosis, 1958, kune kun R. G. Crounse * Biochemical basis of human melanin pigmentation, februaro 1954 * Pathogenesis of generalized dermal pigmentation secondary to malignant melanoma and melanuria, kune kun Hamilton Montgomery, 1954 * Pigmentary disorders, kune kun Thomas Ftizpatrick * Metabolism ==Literaturo== * [https://books.google.com.br/books?id=pq48DwAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=melatonin+1958&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjQm-n1rYfkAhWHHbkGHdTqBIcQ6AEIKjAA#v=onepage&q=melatonin%201958&f=false Melatonin in Plants] * [https://books.google.com.br/books?id=UP-QDQAAQBAJ&pg=PT206&dq=melatonin+1958&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjQm-n1rYfkAhWHHbkGHdTqBIcQ6AEIMzAC#v=onepage&q=melatonin%201958&f=false Serotonin and Melatonin: Their Functional Role in Plants, Food ...] * [https://books.google.com.br/books?id=5S7gBAAAQBAJ&pg=PA324&dq=Aaron+Bunsen+Lerner&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjAzv6MsIfkAhXXGLkGHXvUD-UQ6AEIQjAE#v=onepage&q=Aaron%20Bunsen%20Lerner&f=false Pigment Cell Growth: Proceedings of the Third Conference on the Biology of ...] * [https://books.google.com.br/books?id=o-Pb33suei0C&pg=PA59&dq=Aaron+B.+Lerner&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwia-5i9wYfkAhWsKLkGHc5aCL8Q6AEIKjAA#v=onepage&q=Aaron%20B.%20Lerner&f=false The Pituitary Gland] * [https://books.google.com.br/books?id=6C_gBAAAQBAJ&pg=PA440&dq=Aaron+B.+Lerner&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwia-5i9wYfkAhWsKLkGHc5aCL8Q6AEIPTAE#v=onepage&q=Aaron%20B.%20Lerner&f=false Pigment Cell Biology: Proceedings of the Fourth Conference on the Biology of ...] * [https://books.google.com.br/books?id=gQBN30oFIcMC&pg=PA8&dq=Aaron+Lerner+melatonin&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiV_PW_zofkAhVSHbkGHXKRBJ8Q6AEILzAB#v=onepage&q=Aaron%20Lerner%20melatonin&f=false Photoperiodism, Melatonin and the Pineal] * [https://books.google.com.br/books?id=ueb31jsWs2wC&pg=PA3&dq=Aaron+Lerner+melatonin&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiV_PW_zofkAhVSHbkGHXKRBJ8Q6AEINDAC#v=onepage&q=Aaron%20Lerner%20melatonin&f=false Melatonin and the Mammalian Pineal Gland] * [https://books.google.com.br/books?id=3tHMBQAAQBAJ&pg=PA19&dq=Aaron+Lerner+melatonin&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiV_PW_zofkAhVSHbkGHXKRBJ8Q6AEIOjAD#v=onepage&q=Aaron%20Lerner%20melatonin&f=false Melatonin: Therapeutic Value and Neuroprotection] ==Referencoj== {{referencoj|3}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Lerner, Aaron Bunsen}} [[Kategorio:Usonaj kuracistoj]] [[Kategorio:Usonaj dermatologoj]] [[Kategorio:Usonaj biologoj]] [[Kategorio:Universitato de Yale]] [[Kategorio:Membroj de la Usona Nacia Akademio de Sciencoj]] bl5dzvy1yxrwr27k5aftojfkiipn9xv 0 654221 9480658 9224205 2026-09-23T04:45:05Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480658 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = 69159 ''Ivanking'' |Kategorio = asteroido |Oficiala_nomo = 69159 Ivanking |Aliaj_nomoj = '''2003 JE₁₆''' ; 1999 NM₂₈ ;<br />2002 AZ₉₄ |Dato_de_malkovro = {{dato|7|majo|2003}} |Malkovrinto = ''[[Catalina Sky Survey]]'' |Loko_de_malkovro = [[Tucson (Arizono)|Tucson]] ([[Usono]]) |Epoko = 2458600.5 {{dato|27|aprilo|2019}} TDB |Granda_duonakso = 395,901 [[1 E9 m|Gm]] (2,646 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 306,035 Gm (2,046 AU) |Apoapsido = 485,767 Gm (3,247 AU) |Discentreco = 0,2270 |Periodo = 1572,499 [[tago]]j (4,305 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- ~43:10 / 143:8 Mer / 7:1 Ven / 16:7 Mar / 4:11 Jup --> |Klinangulo = 14,555° |Meza_anomaliangulo = 239,404°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] {{dato|27|aprilo|2019}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 103,194° |Argumento_de_periapsido = 155,090° |Terdistanco_min = 155,326 [[1 E9 m|Gm]] (1,0383 [[astronomia unuo|AU]]) |Absoluta_magnitudo = 15,6 }} '''69159 ''Ivanking''''' estas asteroido de la ĉefa [[asteroida zono]] malkovrita la {{daton|7|majo|2003}} en la kadro de la [[astronomio|astronomia]] kampanjo ''[[Catalina Sky Survey]]'' elde la [[Stacio Catalina|Stacio ''Catalina'']] de la [[Observatorio Steward]], nord-oriente de [[Tucson (Arizono)|Tucson]] ([[Arizono]], [[Usono]]), kaj elde la [[Observatorio de Monto Lemmon]]. == Nomo == Ĝia nomo honoras la elstaran usonan [[astronomo]]n ''Ivan R. King'',<ref>[http://www.nasonline.org/member-directory/members/53804.html Persona paĝo de Ivan R. King ; el la paĝaro de la ''National Academy of Sciences''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190324142155/http://www.nasonline.org/member-directory/members/53804.html |date=2019-03-24 }} {{lingvokodo|en}}</ref><ref>[http://www.gpaulbishop.com/gallery/g_PAUL_BISHOP_portrait_section/section_08/ivan_king.htm Ivan R. King, porteto, el la porteta galerio de g. Paul Bishop kaj G. Paul Bishop, Jr.] {{lingvokodo|en}}</ref><ref>[https://www.iau.org/administration/membership/individual/3272/ IAU-slipo de Ivan R. King] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190708204227/https://www.iau.org/administration/membership/individual/3272/ |date=2019-07-08 }} {{lingvokodo|en}}</ref> kiu studas ĉefe la {{JN|globa stelamaso}}. Li estas bone konata pro familio da dinamikaj modeloj, kiu portas lian nomon. Li ricevis multenombrajn profesiajn honorojn kaj distingojn, inklude la Prezidentecon de la [[American Astronomical Society|Usona Astronomia Societo]]. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : //eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|69159-ivanking-2003-je16}} {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (69001–70000)#69151-69200|Listo de asteroidoj (69001 – 70000)]] |antaŭ = [[(69158) 2003 JR13|(69158) 2003 JR₁₃]] |periodo = '''69159 ''Ivanking''''' |post = [[(69160) 2029 P-L]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:Ivanking}} [[Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono]] [[Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2003]] espqeezzrjuvwgcqhtetyareslhz8rj 0 658401 9480334 7657463 2026-09-22T14:07:05Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9480334 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Zsuzsa Cserháti''' [ĵuĵa ĉerhAti], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Cserháti Zsuzsa''' estis [[Hungario|hungara]] [[ŝlagro]][[kantisto]] ([[mezosoprano]]). Zsuzsa Cserháti<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.nemfeledunk.hu/szemely/13/cserhati-zsuzsa |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2019-09-07 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20210614214430/http://www.nemfeledunk.hu/szemely/13/cserhati-zsuzsa |arkivdato=2021-06-14 }}</ref> naskiĝis la {{daton|22|junio|1948}} en [[Budapeŝto]], ŝi mortis la {{daton|23|julio|2003}} en Budapeŝto. [[Dosiero:Balról Ősz Ferenc humorista, Cserháti Zsuzsa, Delhusa Gjon, -, Payer András. Fortepan 77115.jpg|eta|maldekstre|<center>Zsuzsa Cserháti (maldekstre la dua) en 1973]] [[Dosiero:Cserháti Zsuzsa. Fortepan 76764.jpg|eta|<center>Zsuzsa Cserháti]] == Biografio == Zsuzsa Cserháti lernis [[baleto]]n dum jardeko kaj ŝi ekkantis en [[1965]]. Iom poste ŝi estis kantisto de diversaj ŝlagrorkestroj. En [[1970]] ŝi edziniĝis. Ŝi estis tutlande konata en ŝlagrofestivalo de [[Hungara Televizio]] en [[1972]]. Post 3 jaroj ŝi naskis, poste ŝi estis la unua, kiu profitis novan leĝon. Laŭ tio ŝi ne interrompis la koncertojn, ŝia edzo estis la pagita bebovarbisto. Ŝi kantis sur scenejoj dum 14 jaroj. En la [[1980-aj jaroj]] ŝi malaperis de la publika vivo kaj ŝi kantis nur en amuzejo. Ŝi asertis, ke ŝi estis [[viktimo]] de profesia ĵaluzo, kiu ĉirkaŭis ŝin. Intertempe ŝi havis mensajn problemojn kaj ŝi draste dikiĝis, krome ŝi vidviniĝis. Tamen ŝi estis malkovrita denove en [[1995]]. Post kelkaj jaroj ŝi sukcesis maldikiĝi helpe de kuracistoj. Ŝi ricevis [[premio]]jn inter 1972-2003. == Elektitaj kantitaj ŝlagroj == * Kicsi gyere velem rózsát szedni (1973) * Édes kisfiam (1978) * Különös szilveszter (1979) * A boldogság és én (1981) * Száguldás, Porsche, Szerelem (1982) * Boldogság, gyere haza (1983) * Hamu és gyémánt (1996) == Aŭdu ankaŭ == * [https://www.youtube.com/watch?v=CDnhvVKEYh8] == Fontoj == * [http://ingyen-van.hu/cikk.php?az=94799220 hungarlingva biografio kun foto kaj video] * [https://zene.hu/cserhati_zsuzsa hungarlingva biografio kun foto] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Cserhati, Zsuzsa}} [[Kategorio:Hungaraj ŝlagrokantistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] pm10k2fofpjp9x0drgqqmmy2lmh8x4q 0 663947 9480721 9469807 2026-09-23T09:45:59Z Crosstor 3176 /* R */ 9480721 wikitext text/x-wiki Jen, listo de elektitaj famuloj, kiuj mortis en [[Eger]]: {{EnhavTabelo|alf=L}} == A == * [[Ferenc Albert (astronomo)|Ferenc Albert]], [[astronomo]] * [[József Aszalay]], [[kartografo]] * [[László Aszalay]], [[kanoniko]] == B == * [[Sándor Babocsay]], [[prokuroro]] * [[Ferenc Bakó]], muzeologo * [[József Bakos]], pedagogo * [[Pál Balkay]], [[pentristo]] * [[Géza Bárány]], arkitekto * [[Béla Bartakovics]], [[ĉefepiskopo]] * [[Gyula Bartalos]], pastro * [[Remig Békefi]], [[abato]] * [[József Bihari (lingvisto)]] * [[János Böhm]], [[preposto]] == D == * [[János Danielik]], [[episkopo]] * [[Imre Sixtus Debreczeni]], pastro * [[Tóbiás Dirner]], [[jezuito]] == E == * [[Károly Eszterházy]], episkopo == F == * [[György Foglár]], [[titulara episkopo]] * [[Máté Fortunatus]], klasika filologo * [[Ferenc Fuchs]], ĉefepiskopo == G == * [[Géza Gáspárdy]], [[nobela juĝisto]] * [[István Genthon]], arthistoriisto * [[Jenő Grőber]], vitisto, vinfaristo * [[János Győrvári]], aktoro == H == * [[Margit Haraszti]], restaŭristo * [[Sándor Hevesi (arkitekto)]] * [[Károly Hibay]], [[kuracisto]] * [[Zsigmond Lajos Horváth]], monaĥo == I == * [[György Gábor Ihász]], pastro * [[Gyula Isaák (pli aĝa)]], politikisto == J == * [[György Jakusics]], episkopo * [[Norbert János Juhász]], monaĥo == K == * [[László Gábor Kádár]], ĉefepiskopo * [[Sándor József Karle]], monaĥo * [[Ferenc Király (vitisto)]] * [[Alajos Kiss]], pentristo * [[Mátyás Kováts]], kanoniko == L == * [[Miklós Lengyel]], episkopo == M == * [[Valér Ignác Maczki]], monaĥo * [[János Madarassy]], astronomo * [[Ferenc Markhot]], kuracisto * [[Olivér Markos]], [[ministro]] * [[Ludwig Mooser]], orgenfaristo * [[Mihály Mózes]], historiisto == N == * [[Imre Niedermann]], arkivisto == P == * [[József Pálmay]], genealogo * [[Dénes Pócsik]], akvopilkisto == R == * [[Rajmund Rapaics (kanoniko)|Rajmund Rapaics]], [[kanoniko]] * [[József Rézbányay]], kanoniko == S == * [[Alajos Sajósy]], pentristo * [[József Samassa]], ĉefepiskopo * [[Gyula Sebestény]], [[kirurgo]] * [[Géza Szigritz]], naĝisto * [[Miklós Szmrecsányi]], arthistoriisto * [[József Szvorényi]], [[prioro]] == T == * [[Béla Tárkányi]], poeto-pastro * [[István Telekessy]], episkopo == Z == * [[József Zalár]], poeto * [[Endre Zsasskovszky]], [[komponisto]] * [[Ferenc Zsasskovszky]], komponisto == Vidu ankaŭ == * [[Listo de famuloj naskiĝintaj en Eger]] [[Kategorio:Listoj de homoj|Eger]] [[Kategorio:Eger| ]] jw9hbd93cxqxmmpwzyfd98qt0k9o4xs 0 664737 9480341 9453100 2026-09-22T14:17:18Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9480341 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = Zsuzsanna Erdélyi |dosiero = Erdélyi Zsuzsanna.JPG |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = Zsuzsanna Erdélyi |naskonomo = }} '''Zsuzsanna Erdélyi''' [ĵuĵana erdEji], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Erdélyi Zsuzsanna''' estis [[Hungario|hungara]] [[etnografo]], ordinara membro de Hungara Arta Akademio (2011). Ŝia geedziĝa nomo estis ''Dobozy Elemérné'', ŝia [[avo]] estis [[János Erdélyi]], ŝia [[filino]] estis [[Borbála Dobozy]]. [[Dosiero:Erdélyi Zsuzsanna 2011 01 02.jpg|eta|<center>Zsuzsanna Erdélyi en 2011]] Zsuzsanna Erdélyi naskiĝis la {{daton|10|januaro|1921}} en [[Komárno]] ([[Ĉeĥoslovakio]])[https://felvidek.ma/2015/03/elroppent-a-felvidek-orangyala-erdelyi-zsuzsanna/], ŝi mortis la {{daton|13|februaro|2015}} en [[Budapeŝto]]. == Biografio == Zsuzsanna Erdélyi apartenis al la hungara [[minoritato]] en Ĉeĥoslovakio. Ŝi maturiĝis en [[gimnazio]] en Budapeŝto, krome li studis pianadon en [[muziklernejo]]. Ŝi studis en la lernojaro en 1939 en [[Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto|Hungara Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato József]], poste ŝi akiris [[diplomo]]jn en [[ELTE|Scienca Universitato Péter Pázmány]] en [[1944]] kaj 1945. Intertempe en 1943 ŝi studis en [[Romo]] helpe de [[stipendio]]. Inter 1944-1948 ŝi havis posteneton en ministerio, poste ŝi estis forigita. Ŝi edziniĝis en 1948. Inter 1953-1963 ŝi estis etnografo en la kulturministerio, inter 1964-1971 en la etnografia muzeo, inter 1971-1987 en [[Hungara Scienca Akademio]]. Ŝi pensiuliĝis en [[1987]], tamen ŝi laboris plu ĝis 1990 en filozofia instituto. Ŝi okupiĝis pri malnovaj popolaj [[preĝo]]j. Ŝi naskis 4 [[filo|gefilojn]] inter 1949-1955. Ŝi ricevis [[premio]]jn inter 1983-2014, el kio elstaras [[premio Kossuth]] en [[2001]]. == Elektitaj verkoj == * ''Sopron megyei virrasztóénekek'' (1956) * ''Adatok a magyar népköltészet szimbolikájához'' (1961) * ''Archaikus és középkori elemek népi szövegekben'' (1971) * ''Későközépkori közköltészeti emlékek a hazai interetnikus-délszláv-szakrális hagyományban'' (1984) * ''Modern szinkretizmus'' (1990) * ''Maria mi kegyes Anyank...?'' (2006) * ''"...századokon át paptalanúl...". Az archaikus népi imádságműfaj fogadtatástörténete'' (2011) * ''Múltunk íratlan lírája. Az archaikus népi imádságműfaj háttérvilága'' (2015) == Fontoj == * [http://www.nemfeledunk.hu/szemely/214/erdelyi-zsuzsanna hungarlingva biografio kun foto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20191010114533/http://www.nemfeledunk.hu/szemely/214/erdelyi-zsuzsanna |date=2019-10-10 }} * [https://www.mma.hu/muveszeti-hirek/-/event/10180/elhunyt-erdelyi-zsuzsanna-neprajztudos hungarlingva biografio kun foto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20191010114529/https://www.mma.hu/muveszeti-hirek/-/event/10180/elhunyt-erdelyi-zsuzsanna-neprajztudos |date=2019-10-10 }} * [https://mek.oszk.hu/02100/02115/html/1-1942.html hungarlingva biografio] * [http://lexikon.katolikus.hu/E/Erd%C3%A9lyi.html hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla lasta)] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Erdelyi Zsuzsanna}} [[Kategorio:Hungaraj etnografoj]] [[Kategorio:Ĉeĥoslovakiaj hungaroj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] 4xpljr9oy9jv2aglqb1clajtm3dx5fj 0 667229 9480729 9228068 2026-09-23T10:10:58Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480729 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto}} '''Alfred Emanuel SMITH''' (30a de decembro, [[1873]] – 4a de oktobro, [[1944]]) estis usona [[politikisto]] kiu servis kvar regotempojn kiel [[Guberniestro de Novjorkio]] kaj estis kandidato de la [[Demokrata Partio (Usono)|Demokrata Partio]] al la Usona Prezidenteco en [[1928]]. [[Dosiero:Al Smith - Bain News Service.jpg|eta|maldekstre|180px|Al Smith diskurse.]] [[Dosiero:Governor Roosevelt and Al Smith.jpg|maldekstre|eta|180px|[[Franklin D. Roosevelt]] (maldekstre) kaj Al Smith (dekstre) en [[Albany]], [[Novjorkio]].]] Kiel multaj aliaj novjorkaj politikistoj de lia epoko, li estis ligita al la fama politika maŝinaro [[Tammany Hall]] kiu kontrolis la [[politiko]]n en [[Novjorko]], kvankam li restis persone neenkotigita pro [[korupto]].<ref>Slayton 2001, ch 1-4</ref> Smith estis forta kontraŭanto de la Malpermeso (pri alkoholaĵo), kiu ne devis esti plifortigita en lia opinio, kaj li rigardis kiel super-etendo de la registara konstitucia povo. Li estis ankaŭ la unua katoliko kiu estis nomumita de unu el la du grandaj partioj. Lia kandidateco allogis katolikajn voĉdonojn, speciale de virinoj, kiuj ĵus estis ricevintaj federacian balotrajton. Ĝi ankaŭ allogis la kontraŭ-katolikajn voĉdonojn, kio estis speciale forta inter blankaj konservativaj demokratoj en [[Suda Usono]], kvankam Smith estis sukcesa ankaŭ ene de la ŝtatoj de la [[Profunda Sudo]].<ref>[https://www.thefreedictionary.com/Deep+South "Deep South".] The Free Dictionary. Alirita la 1an de novembro, 2019.</ref><ref>Neal R. Pierce, The Deep South States of America: People, Politics, and Power in the Seven States of the Deep South (1974), pp 123-61</ref> ==Referencoj== {{Referencoj}} ==Literaturo== * Slayton, Robert A. (2001). [https://archive.org/details/empirestatesmanr00robe/page/n9 Empire Statesman: The Rise and Redemption of Al Smith.] Free Press. p.&nbsp;480. ISBN 978-0-684-86302-3., normiga fakula biografio, alirita la 1an de novembro 2019. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.nytimes.com/learning/general/onthisday/bday/1230.html|titolo=Alfred E. Smith Dies Here at 70; 4 Times Governor|dato=1944-10-04|verkaĵo=The New York Times}} * {{Citaĵo el la reto|url=http://www.nycgovparks.org/sub_your_park/historical_signs/hs_historical_sign.php?id=10772|titolo=Happy Warrior Playground|verko=New York City Department of Parks and Recreation}} * {{Citaĵo el la reto|url=http://www.nycgovparks.org/sub_your_park/historical_signs/hs_historical_sign.php?id=6453|titolo=Governor Alfred E. Smith Park|verko=New York City Department of Parks and Recreation}} * {{Citaĵo el la reto|url=http://www.nps.gov/elro/glossary/smith-al.htm|titolo=Al Smith|verko=Eleanor Roosevelt National Historic Site|alirdato=2019-10-31|arkivurl=https://web.archive.org/web/20160408031615/https://www.nps.gov/elro/glossary/smith-al.htm|arkivdato=2016-04-08}} * {{Citaĵo el la reto|url=http://www.kevincmurphy.com/alsmith.htm|titolo=Lost Warrior: Al Smith and the Fall of Tammany|familia nomo=Murphy|persona nomo=Kevin C.}} * [https://www.c-span.org/video/?164139-1/empire-statesman ''Booknotes'' interview with Robert Slayton on ''Empire Statesman: The Rise and Redemption of Al Smith'', 13a de majo, 2001.] * [http://www.c-span.org/video/?301273-1/al-smith-presidential-contender "Al Smith, Presidential Contender"] el retejo de C-SPAN ''The Contenders'' * [http://mcnycatablog.org/2013/07/30/alfred-e-smith-papers-1886-1945/ Finding aid for the Alfred E. Smith Papers at the Museum of the City of New York] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20191031232112/https://mcnycatablog.org/2013/07/30/alfred-e-smith-papers-1886-1945/ |date=2019-10-31 }} * [http://mcnyblog.org/2013/10/01/alfred-e-smith-the-peoples-politician/ Alfred E. Smith - The People's Politician?] el la [http://mcnyblog.org/ Museum of the City of New York Collections blog] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Smith, Al}} [[Kategorio:Germanaj usonanoj]] [[Kategorio:Usonaj romkatolikoj]] [[Kategorio:Italaj usonanoj]] [[Kategorio:Irlandaj usonanoj]] [[Kategorio:Usonaj politikistoj]] [[Kategorio:Guberniestroj de Nov-Jorkio]] cr2diipajx2r7qgzxdxvvp7lp8xw1zx 0 675609 9480580 9381078 2026-09-22T22:05:32Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480580 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE: (79983) 1999 DF₉}} {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = (79983) 1999 DF₉ |Kategorio = asteroido |Oficiala_nomo = (79983) 1999 DF₉ |Aliaj_nomoj = |Dato_de_malkovro = {{dato|15|februaro|1999}} |Malkovrintoj = [[Jane X. Luu|J. X. Luu]], [[Chad Trujillo|C. Trujillo]]<br />kaj [[David C. Jewitt]] |Loko_de_malkovro = [[Tucson (Arizono)|Tucson]], [[Usono]] |Granda_duonakso = 6,954 [[1 E12 m|Tm]] (46,488 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 5,960 Tm (39,838 AU) |Apoapsido = 7,949 Tm (53,138 AU) |Discentreco = 0,,1430 |Periodo = 115772,992 [[tago]]j (316,969 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- 43:4 Sat / 15:4 Ura / ~2:1 Nep --> |Klinangulo = 9,830° |Meza_anomaliangulo = 21,634°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] {{dato|27|aprilo|2019}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 334,902° |Argumento_de_periapsido = 178,435° |Terdistanco_min = 5,812 [[1 E12 m|Tm]] (38,849 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = 306 km |Rotacia_periodo = ~0,277 [[tago]] (~6,65 [[horo]]j) |Spektroklaso = |Absoluta_magnitudo = 5,8 }} '''(79983) 1999 DF₉''' estas tre granda [[transneptuna objekto]] malkovrita la {{daton|15|februaro|1999}} de la usonaj kaj [[brita]] ge[[astronomo]]j [[Jane X. Luu]], [[Chad Trujillo]] kaj [[David C. Jewitt]] elde la [[Nacia Observatorio de Kitt Peak]] en [[Tucson (Arizono)|Tucson]] ([[Arizono]], [[Usono]]). 1999 DF₉ estas de la klaso de la [[kubevano]]j, tie estas, objektoj, kiuj ne estas en [[orbita resonanco]] kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]] ; kvankam ĝi ne estas tre malproksima de resonanco 1:2 kun Neptuno, [[Michael E. Brown|Mike Brown]] listigis ĝin kiel eblan [[nanplanedo]]n<ref>[http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/dps.html Kiom da nanplanedoj en la ekstera sunsistemo ? El la paĝaro de Dr. Michael E. Brown, ĉe ''Caltech'', Divido pri Geologia kaj Planeda Scienco] {{lingvokodo|en}}</ref> kun estimata diametro de 302 km. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|79983-1999-df9}} * {{Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj|79983}} * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj ; el la paĝaroj de Wm. Robert Johnston] * {{en}} [http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} {{Sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (79001–80000)#79951-80000 |Listo de asteroidoj (79001 – 80000)]] |antaŭ = [[(79982) 1999 DY8|(79982) 1999 DY₈]] |periodo = '''(79983) 1999 DF₉''' |post = [[(79984) 1999 EQ1|(79984) 1999 EQ₁]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:79983}} [[Kategorio:Kubevanoj]] [[Kategorio:Malkovrita de Jane X. Luu]] [[Kategorio:Malkovrita de David C. Jewitt]] [[Kategorio:Malkovrita de Chad Trujillo]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999]] kkp4bmuc12gkcfoljpfic5k6h1evpsa 0 680510 9480722 9475068 2026-09-23T09:46:51Z Crosstor 3176 /* R */ 9480722 wikitext text/x-wiki Jen listo de elektitaj studentoj de [[Pázmáneum]]: *{{EnhavTabelo|alf=L}} == A == * [[Ádám Péter Acsády]] * [[József Almásy]] * [[István Andrássy (kanoniko)]] * [[Antal Aschenbrier]] == B == * [[András Balázs (pastro)]] * [[Antal Beke]] * [[József Zsigmond Berényi]] * [[Anton Bernolák]] * [[Alajos Boga]] * [[Mihály Bogisich]] * [[Sándor Bonnaz]] * [[Zsigmond Bubics]] == C == * [[Imre Csáky]] * [[György Császka]] * [[Nándor Cselka]] * [[Imre Csepregi]] * [[Gyula Czapik]] == D == * [[Tóbiás Dirner]] * [[István Dolny]] * [[Gáspár György Dornis]] * [[Nándor Dulánszky]] == E == * [[Imre Gábor Esterházy]] == F == * [[Henrik Fieber]] * [[Ágoston Fischer-Colbrie]] * [[György Foglár]] == G == * [[Egon Gianone]] * [[Ödön Gohl]] * [[József Grősz]] * [[János Gubasóczy]] * [[Alajos Grynaeus]] == H == * [[Endre Hamvas]] * [[Ferenc Hanuy]] * [[Martin Hattala]] * [[György Haulik]] * [[József Havas]] * [[József Hirschler]] == I == * [[György Gábor Ihász]] * [[Arnold Ipolyi]] == J == * [[Balázs Jaklin]] * [[Kálmán Juhász]] * [[Emil Jurkovich]] == K == * [[József Kaposy]] * [[Pál Kecskés]] * [[Géza Viktor Kereszty]] * [[Mihály Kmoskó]] * [[Zsigmond Kovács]] * [[József Kunszt]] == L == * [[Ferenc Laubhaimer]] * [[Miklós Lengyel]] * [[Ferenc Lönhart]] == M == * [[István Madarász]] * [[Imre Magyar (bienulo)]] * [[Pál Magyary]] * [[György Mártonffy]] * [[Lajos Mitterpacher]] == N == * [[Pál Nagy (kanoniko)]] * [[József Nyirő]] == O == * [[Nándor Óriás]] * [[László Orosz (jezuito)]] == P == * [[Imre Perényi (kanoniko)]] * [[Antal Pezenhoffer]] == R == * [[Andrej Ľudovít Radlinský]] * [[József Rézbányay]] * [[Mihály János Rimely]] * [[János Romhányi]] == S == * [[Ferenc Sbüll]] * [[György Schopper]] * [[Gyula Schönherr]] * [[Lipót Márton Somogy]] * [[Antal Sujánszky]] * [[György Széchényi]] * [[Ferenc Lénárd Szegedi]] == T == * [[Henrik Benedek Takács]] * [[Jozef Tiso]] * [[László Toldy]] == V == * [[Ignác Vezerle]] * [[János Volkra]] == W == * [[Gyula Walter (episkopo)]] * [[Alajos Wolkenberg]] == Z == * [[János Zalka]] == Fontoj == * [http://lexikon.katolikus.hu/P/Pazmanit%C3%A1k.html] [[Kategorio:Listoj]] oh7icjwtxlg2k05tk9xm4z4fq9pr6dh 0 680973 9480633 9052145 2026-09-23T00:41:31Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480633 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=20% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="blue"><big><big>'''o-Nitrocinamata acido'''</font></big></big></span> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Nitrocinnamic acid orto 2D.png|400ra|nitrocinamata acido]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la Nitrocinamata acido''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Nitrocinnamic acid orto 3D.png|400ra|nitrocinamata acido]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia kemia strukturo de la Nitrocinamata acido''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Nitrocinamato de hidrogeno |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|9|H|7|NO|4'''}}</big></center></big> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://www.chembk.com/en/chem/612-41-9 612-41-9] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.643069.html 643069] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/735923 735923] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||blanka solidaĵo |- |[[Molmaso]]||193,156 g·mol^-1 |- |[[Denseco]]|| 1,411g cm⁻³<ref>[https://www.chembk.com/en/chem/2-Nitrocinnamic%20acid Chembk]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||243°C-245°C<ref>[https://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_EN_CB1116753.htm Chemical Book]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||383,3°C<ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/612-41-9_756276.html Chemsrc]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.5245}} |- |[[Ekflama temperaturo]]||171,8 °C |- |[[Konstanto pri dissociigo de acidoj|Acideco (pKa)]]||4,15 |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:Nesolvebla |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||350 mg/kg (buŝe) |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Riskoj]]||[[Listo da R-Deklaroj#R36/37/38|R36/37/38]] |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#S22|S22]] [[Listo da S-Deklaroj#R24/25|S24/25]] |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|Xi}} |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}}</center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|315|319}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|264|280|302+352|305+351+338|321|332+313|337+313|362}}<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/2-Nitrocinnamic-acid#section=Safety-and-Hazards |titolo=PubChem |alirdato=2020-02-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200217213229/https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/2-Nitrocinnamic-acid#section=Safety-and-Hazards |arkivdato=2020-02-17}}</ref> |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25 °C kaj 100 kPa)</small></center> |} '''Nitrocinamata acido''' aŭ '''C₉H₇NO₄''' estas organika kemiaĵo konsistanta je unu grupo fenila ligita al unu grupo Nitrogena kaj al alia etilenokarboksila acido. o-Nitrocinamata acido estas blanka solidaĵo nesolvebla en akvo sed solvebla en [[metanolo]] kaj [[benzeno]]. Temas pri aromata kunmetaĵo uzata en organikaj sintezoj kun farmakologiaj proprecoj. Ĝi estas deirpunkto por produktado de la [[kinolino]], kiu prezentas du ciklajn ringojn. Krom ĉiuj eblecoj da produktadoj ĉi tie prezentataj, ĉiuj nitrocinamataj derivaĵoj povas estiĝi per oksidigo de aminocinamatoj. == Sintezoj == {{Div col|cols = 2}} === Sintezo 1 === * Preparado per nitrigo de la [[cinamaldehido]] kaj [[nitrata acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Cinnamaldehyde_3D_ball.png|70ra|cinamaldehido]]+[[Dosiero:Nitric acid 3D.png|50ra|nitrata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Nitrocinnamic acid orto 3D.png|80ra|nitrocinamata acido]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|30ra|akvo]] |} </center> === Sintezo 2 === * Preparado per nitrigo de la [[cinamila alkoholo]] kaj [[nitrata acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Cinnamyl alcohol 3D.png|70ra|cinamila alkoholo]]+[[Dosiero:Nitric acid 3D.png|50ra|nitrata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{KMnO_4}\, }</math>[[Dosiero:Nitrocinnamic acid orto 3D.png|80ra|nitrocinamata acido]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|30ra|akvo]] |} </center> === Sintezo 3 === * Preparado per nitrigo de la [[cinamilamino]] kaj [[nitrata acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Cinnamylamine3D.png|70ra|cinamilamino]]+[[Dosiero:Nitric acid 3D.png|50ra|nitrata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [-H_2O]{[O]}\, }</math>[[Dosiero:Nitrocinnamamide 3D.png|80ra|o-nitrocinamamido]]+[[Dosiero:Hypochlorous acid 3D.png|40ra|hipoklorita acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Nitrocinnamic acid orto 3D.png|80ra|nitrocinamata acido]]+[[Dosiero:Chloramine 3D.png|50ra|kloramino]] |} </center> === Sintezo 4 === * Preparado per nitrigo de la [[cinamamido]] kaj [[nitrata acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Cinnamic amide3D.png|70ra|cinamamido]]+[[Dosiero:Nitric acid 3D.png|50ra|nitrata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{-H_2O}\, }</math>[[Dosiero:Nitrocinnamamide 3D.png|80ra|o-nitrocinamamido]]+[[Dosiero:Hypochlorous acid 3D.png|40ra|hipoklorita acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Nitrocinnamic acid orto 3D.png|80ra|nitrocinamata acido]]+[[Dosiero:Chloramine 3D.png|50ra|kloramino]] |} </center> === Sintezo 5 === * Preparado ekde la [[nitrocinamaldehido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Nitrocinnamaldehyde orto 3D.png|80ra|2-nitrocinamaldehido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{KMnO_4}\, }</math>[[Dosiero:Nitrocinnamic acid orto 3D.png|80ra|nitrocinamata acido]] |} </center> === Sintezo 6 === * Preparado ekde la [[nitrobenzaldehido]] kaj [[acetata acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:2-Nitrobenzaldehyde-3D-balls.png|60ra|2-nitrobenzaldehido]]+[[Dosiero:Acetic acid 3D.png|50ra|acetata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Nitrocinnamic acid orto 3D.png|80ra|nitrocinamata acido]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|30ra|akvo]] |} </center> === Sintezo 7 === * Preparado ekde la [[benzaldehido]] kaj [[kloroacetata acido]] kaj [[nitrata acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Benzaldehyde 3D.png|40ra|benzaldehido]]+[[Dosiero:Chloroacetic acid 3D.png|70ra|kloroacetata acido]]+[[Dosiero:Nitric acid 3D.png|50ra|nitrata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Nitrocinnamic acid orto 3D.png|80ra|nitrocinamata acido]]+[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|40ra|klorida acido]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|30ra|akvo]] |} {{Div col end}} == Reakcioj == {{Div col|cols = 2}} === Reakcio 1 === * Konvertado al [[cinamaldehido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Nitrocinnamic acid orto 3D.png|80ra|nitrocinamata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [-H_2O]{LiAlH_4}\, }</math>[[Dosiero:Cinnamaldehyde_3D_ball.png|70ra|cinamaldehido]]+[[Dosiero:Nitrous acid 3D.png|50ra|nitrita acido]] |} </center> === Reakcio 2 === * Konvertado al [[cinamila alkoholo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Nitrocinnamic acid orto 3D.png|80ra|nitrocinamata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [-H_2O]{LiAlH_4}\, }</math>[[Dosiero:Cinnamyl alcohol 3D.png|70ra|cinamila alkoholo]]+[[Dosiero:Nitrous acid 3D.png|50ra|nitrita acido]] |} </center> === Reakcio 3 === * Konvertado al [[cinamilamino]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Nitrocinnamic acid orto 3D.png|80ra|nitrocinamata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [-H_2O\,-HNO_2]{LiAlH_4}\, }</math>[[Dosiero:Cinnamyl alcohol 3D.png|90ra|cinamila alkoholo]]+[[Dosiero:Sodamide 3D.png|50ra|sodamido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Cinnamylamine3D.png|80ra|cinamilamino]]+[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|90ra|natria hidroksido]] |} </center> === Reakcio 4 === * Konvertado al [[cinamamido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Nitrocinnamic acid orto 3D.png|80ra|nitrocinamata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [-H_2O]{LiAlH_4\,+\,NH_3}\, }</math>[[Dosiero:Cinnamic amide3D.png|70ra|cinamamido]]+[[Dosiero:Nitrous acid 3D.png|50ra|nitrita acido]] |} </center> === Reakcio 5 === * Konvertado al [[nitrocinamaldehido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Nitrocinnamic acid orto 3D.png|90ra|nitrocinamata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{LiAlH_4}\, }</math>[[Dosiero:Nitrocinnamaldehyde orto 3D.png|80ra|2-nitrocinamaldehido]] |} </center> === Reakcio 6 === * Konvertado al [[nitrobenzaldehido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Nitrocinnamic acid orto 3D.png|90ra|nitrocinamata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{H_2O}\, }</math>[[Dosiero:2-Nitrobenzaldehyde-3D-balls.png|60ra|2-nitrobenzaldehido]]+[[Dosiero:Acetic acid 3D.png|40ra|acetata acido]] |} </center> === Reakcio 7 === * Konvertado per kataliza reduktiga cikligo al [[kinolino]] en baza medio:<ref>[https://books.google.com.br/books?id=3h2GAwAAQBAJ&pg=PA551&dq=Nitrocinnamic+acid&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjHjb3hitnnAhXzDrkGHSThAhU4ChDoAQhWMAY#v=onepage&q=Nitrocinnamic%20acid&f=false Science of Synthesis: Houben-Weyl Methods of Molecular Transformations]</ref> <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Nitrocinnamic acid orto 3D.png|90ra|nitrocinamata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{LiAlH_4}\, }</math>[[Dosiero:Quinoline-3D-balls-2.png|80ra|kinolino]]+4[[Dosiero:Water_molecule.svg|30ra|akvo]] |} </center> {{Div col end}} == Literaturo == * [https://books.google.com.br/books?id=2NH-cagtLSoC&pg=PA303&dq=2-nitrocinnamic+acid&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiK85nV_9jnAhUzDbkGHYz2BTgQ6AEIOzAC#v=onepage&q=2-nitrocinnamic%20acid&f=false Heterocyclic Compounds with Indole and Carbazole Systems] * [https://books.google.com.br/books?id=PTXyS7Yj6zUC&pg=PA317&dq=Nitrocinnamic+acid&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiy2qqKhNnnAhUgIbkGHbLkAn4Q6AEIKTAA#v=onepage&q=Nitrocinnamic%20acid&f=false Purification of Laboratory Chemicals] * [https://books.google.com.br/books?id=f_Oiij4V98cC&pg=PA425&dq=Nitrocinnamic+acid&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiy2qqKhNnnAhUgIbkGHbLkAn4Q6AEIPDAC#v=onepage&q=Nitrocinnamic%20acid&f=false Advances in Catalysis] * [https://books.google.com.br/books?id=EiIdSriezKIC&pg=PA259&dq=Nitrocinnamic+acid&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiy2qqKhNnnAhUgIbkGHbLkAn4Q6AEIdDAJ#v=onepage&q=Nitrocinnamic%20acid&f=false Organic Functional Group Preparations] * [https://books.google.com.br/books?id=I-9SB4-_88EC&pg=PA58&dq=Nitrocinnamic+acid&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjHjb3hitnnAhXzDrkGHSThAhU4ChDoAQguMAE#v=onepage&q=Nitrocinnamic%20acid&f=false Sourcebook of Advanced Organic Laboratory Preparations] * [https://books.google.com.br/books?id=tRlC9NyNNN8C&pg=PA135&dq=Nitrocinnamic+acid&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjHjb3hitnnAhXzDrkGHSThAhU4ChDoAQheMAc#v=onepage&q=Nitrocinnamic%20acid&f=false Contrasts in Scientific Style: Research Groups in the Chemical and ...] * [https://books.google.com.br/books?id=x77djyQHX8UC&pg=PA711&dq=Nitrocinnamic+acid&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjHjb3hitnnAhXzDrkGHSThAhU4ChDoAQhmMAg#v=onepage&q=Nitrocinnamic%20acid&f=false Systematic Lab Experiments in Organic Chemistry] * [https://books.google.com.br/books?id=lAt_Y09iW-4C&printsec=frontcover&dq=Nitrocinnamic+acid&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjxxqyOm9nnAhUSILkGHYntCFg4HhDoAQhiMAc#v=onepage&q=Nitrocinnamic&f=false The Chemistry of Heterocycles: Structures, Reactions, Synthesis, and ...] == Vidu ankaŭ == * [[Nitroacetata acido]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Prikemiaj temoj}} {{Unua}} [[Kategorio:Acidoj]] [[Kategorio:Nitrokombinaĵoj]] 1mmjwd8suejowfqp4igzazy9bffh7ll 0 681922 9480290 8840060 2026-09-22T12:56:12Z Petr Tomasovsky 678 9480290 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | kampurbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Staré Město pod Landštejnem | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-de|Altstadt}} | kategorio = kampurbo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Staré Město pod Landštejnem | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Staré_Město_pod_Landštejnem.jpg | dosiero_priskribo = Centro de kampurbo <!-- *** Simboloj *** --> | flago = Stare-mesto-pod-lanstejnem-vlajka.jpg | blazono = Stare-mesto-pod-lanstejnem-znak.jpg <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Sudbohemia regiono | distrikto = [[Distrikto Jindřichův Hradec|Jindřichův Hradec]] | municipo = Nová Bystřice | municipo_tipo = Administra municipo | histregiono = Bohemio | histregiono1 = Sudetio | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = Ĉeĥa Kanado | parto = | rivero = | rivero1 = | rivero1_noto = | memorindaĵo = Landštejn | memorindaĵo_noto = burgo | memorindaĵo1 = | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵoj | ŝoseo = | montaro = Javořica montetaro | konstruaĵo = Akva rezervujo Landštejn | konstruaĵo_tipo = Akva rezervujo <!-- *** Situo *** --> | situo = Staré Město pod Landštejnem | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 545 | lat_d = 49 | lat_m = 00 | lat_s = 12 | lat_NS = N | long_d = 15 | long_m = 15 | long_s = 15 | long_EW = E <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 69.19 | areo_rondumo = 2 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro_dato = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 12-a jarcento | establita_tipo = Estiĝo | dato = | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 378 81 ĝis 378 82 | areo_kodo = | areo_kodo_tipo = | kodo = CZ031 | kodo_tipo = [[NUTS|NUTS 3]] | kodo1 = CZ0313 | kodo1_tipo = [[NUTS|NUTS 4]] | kodo2 = CZ0313 547212 | kodo2_tipo = [[NUTS|NUTS 5]] <!-- *** UNESCO ktp. *** --> | unesko_nomo = <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = 15 | libera_tipo = Katastraj teritorioj | libera1 = 8 | libera1_tipo = Partoj de kampurbo | libera2 = 15 | libera2_tipo = Bazaj setlejunuoj <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://www.staremestopl.cz/ www.staremestopl.cz] | commons = Staré Město pod Landštejnem | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Staré Město pod Landštejnem''' ({{lang-de|Altstadt}}) estas [[kampurbo]] en [[Ĉeĥio]] en [[distrikto Jindřichův Hradec]]. Vivas ĉi tie {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} ({{WikidataLoĝantaroDato}}). {{Najbaraj municipoj}} == Historio == Devena domaro estiĝis en la 12-a jarcento, en la 14-a jarcento ĝi ekkreskis en foiran vilaĝon, falanta sub [[Landštejn]], en la 15-a jarcento ĝi estis avancita je urbeto. En periodo de [[Industriiĝo|industria revolucio]] al la urbeto per mejlaj paŝoj evitis fervojo kaj ĉiu industrio, ĝia sifgnifo komencas iom post iom sinki. Dum en la jaro 1840 ĝi havis 1036&nbsp;loĝantojn, en la jaro 1939 jam nur 531. Negativan influon havis ankaŭ [[ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio|ellandigo]] de la germana loĝantaro post la [[dua mondmilito]], kiu ĉi tie tiutempe kreis proksimume duonon de loĝantaro. Statuso de kampurbo al la municipo estis renovigita la 6-an de decembro 2017. == Loĝantaro == {{Grafikaĵo de nombro de loĝantoj|tabelo=sub|rompi=6}} == Partoj de kampurbo == Kampurbo Staré Město pod Landštejnem konsistas el ok partoj en dek kvin katastraj teritorioj (k. t.): * '''Staré Město pod Landštejnem''' (ankaŭ nomo de k. t.; inkluzive de pereintaj domaroj kaj k. t. ''[[Dětříš]]'', ''[[Košlák]]'', ''[[Košťálkov]]'', ''[[Kuní (Staré Město pod Landštejnem)|Kuní pod Landštejnem]]'' kaj ''[[Pernárec]]'') * [[Dobrotín]] (ankauŭ nomo de k. t.) * [[Landštejn (Staré Město pod Landštejnem)|Landštejn]] (ĝi situas en k. t. ''Pomezí pod Landštejnem'') * [[Návary]] (ankaŭ nomo de k. t.) * [[Podlesí (Staré Město pod Landštejnem)|Podlesí]] (k. t. ''Podlesí pod Landštejnem'') * [[Pomezí (Staré Město pod Landštejnem)|Pomezí]] (k. t. ''Pomezí pod Landštejnem'') * [[Veclov (Staré Město pod Landštejnem)|Veclov]] (ankaŭ nomo de k. t.; inkluzive de pereintaj domaroj kaj k. t. ''[[Staré Hutě u Veclova]]'', ''[[Rajchéřov]]'' kaj ''[[Romava]]'') * [[Vitíněves]] (ankaŭ nomo de k. t.) == Memorindaĵoj == * Preĝejo de Ĉielpreno de Virgulino Maria * Ruino de burgo [[Landštejn]] * Kapelo * Juda tombejo nordokcidente de la kampurbo * Dia torturo ĉe ŝoseo al [[Stálkov]] * Ponto trans rojo [[Mlýnský potok]] * Lernejo * [[Staré Město pod Landštejnem (kastelo)|Kastelo Staré Město pod Landštejnem]] * Grenejo ĉe vojo al la kastelo == Interesaĵoj en ĉirkaŭaĵo == * [[Trilanda punkto]] (Dreiländerstein) – historia limŝtono de ([[Bohemio]], [[Moravio]], [[Aŭstrio]]) * [[Hadí vrch]] – naturerezervejo * [[Akva rezervujo Landštejn]] provizas per trinkakvo regionojn de Slavonice, Dačice kaj Nová Bystřice ==Vidu ankaŭ== * [[Subsektoro 5./XI. Horní Dyje]] == Pluaj fotografioj == <gallery> Kostel Staré město p. Landštejnem.jpg|Preĝejo en vido de oriento Staré Město pod Landštejnem, židovský hřbitov 05.jpg|Juda tombejo Landštejn, hrad, 1. brána 03.jpg|Burgo Landštejn Staré Město pod Landštejnem, vodní nádrž Landštejn 02.jpg|Akva rezervujo Landštejn Trojmezí - 04.JPG|Trilanda punkto </gallery> {{Larĝa dosiero|Landštejnská přehrada panoráma (1).jpg|1500ra|Akva laboraĵo Landštejn provizas per trinkakvo regionojn de Slavonice, Dačice kaj Nová Bystřice}} {{Staré Město pod Landštejnem}} {{Municipoj de Sudbohemia regiono|Distrikto Jindřichův Hradec}} [[Kategorio:Staré Město pod Landštejnem| ]] [[Kategorio:Kampurboj en distrikto Jindřichův Hradec]] [[Kategorio:Municipoj en distrikto Jindřichův Hradec]] [[Kategorio:Kampurboj en Bohemio]] [[Kategorio:Setlejoj en Javořica montetaro]] [[Kategorio:Setlejoj en naturparko Ĉeĥa Kanado]] [[Kategorio:Setlejoj sur landlimo de Aŭstrio kaj Ĉeĥio]] ld5b4503fhgssvpv25oev2x1ruiaovi 0 682073 9480581 9381107 2026-09-22T22:06:07Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480581 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE: (85627) 1998 HP₁₅₁}} {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = (85627) 1998 HP₁₅₁ |Kategorio = transneptuna objekto |Oficiala_nomo = (85627) 1998 HP₁₅₁ |Aliaj_nomoj = |Dato_de_malkovro = {{dato|28|aprilo|1998}} |Malkovrinto = [[Observatorioj de Mauna Kea]] |Loko_de_malkovro = [[Hawaii (insulo)|Hawaii]], [[Usono]] |Bildo = |Bildo_priskribo = |Epoko = 2459000.5 {{dato|31|majo|2020}} TDB |Granda_duonakso = 6,634 [[1 E12 m|Tm]] (44,347 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 6,011 Tm (40,184 AU) |Apoapsido = 7,257 Tm (48,510 AU) |Discentreco = 0,09387 |Periodo = 107869,199 [[tago]]j  (295,330 [[jaro#Julia jaro|jaroj]]) <!-- / 199:8 Jup / 10:1 Sat / 7:2 Ura / 9:5 Nep --> |Klinangulo = 1,517° |Meza_anomaliangulo = 321,895°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] {{dato|31|majo|2020}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 55,998° |Argumento_de_periapsido = 249,020° |Terdistanco_min = 5,860 [[1 E12 m|Tm]] (39,1695 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = 147 km |Absoluta_magnitudo = 7,4 }} '''(85627) 1998 HP₁₅₁''' estas granda [[transneptuna objekto]] malkovrita la {{daton|28|aprilo|1998}} elde la [[Observatorioj de Mauna Kea|Observatorio de Mauna Kea]] en [[Hawaii (insulo)|Hawaii]] ([[Usono]]). 1998 HP₁₅₁ estas de la klaso de la [[kubevano]]j : "klasikaj" objektoj de la [[Kujper-zono]], kiuj ne estas en ĉefa [[orbita resonanco]] kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]]<ref>[http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} {{lingvokodo|en}}</ref> ; kvankam ĝi estas proksima de la resonancoj 2:7 kun [[Urano (planedo)|Urano]] kaj 5:9 kun Neptuno, == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|85627-1998-hp151}} * {{Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj|85627}} * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj ; el la paĝaroj de Wm. Robert Johnston] {{Sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (85001–86000)#85601-85650|Listo de asteroidoj (85001 – 86000) ]] |antaŭ = [[(85626) 1998 HM141|(85626) 1998 HM₁₄₁]] |periodo = '''(85627) 1998 HP₁₅₁''' |post = [[(85628) 1998 KV2|(85628) 1998 KV₂]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:85627}} [[Kategorio:Kubevanoj|85627]] [[Kategorio:Malkovrita de Observatorioj de Mauna Kea]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998]] rxkwnzjx1z2hkezm0j3y3xdribr5op5 0 682097 9480582 9381108 2026-09-22T22:06:08Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480582 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE: (85633) 1998 KR₆₅}} {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = (85633) 1998 KR₆₅ |Kategorio = transneptuna objekto |Oficiala_nomo = (85633) 1998 KR₆₅ |Aliaj_nomoj = |Dato_de_malkovro = {{dato|29|majo|1998}} |Malkovrinto = [[Gary M. Bernstein (astronomo)|Gary M. Bernstein]] |Loko_de_malkovro = [[Cerro Tololo]] ([[Ĉilio]]) |Epoko = 2459000.5 {{dato|31|majo|2020}} TDB |Granda_duonakso = 6,554 [[1 E12 m|Tm]] (43,812 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 6,366 Tm (42,556 AU) |Apoapsido = 6,742 Tm (45,068 AU) |Discentreco = 0,02867 |Periodo = 105923,280 [[tago]]j  (290,002 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- 171:7 Jup / ~69:7 Sat / 31:9 Ura / 7:4 Nep --> |Klinangulo = 1,191° |Meza_anomaliangulo = 272,354°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] {{dato|31|majo|2020}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 101,974° |Argumento_de_periapsido = 319,069° |Terdistanco_min = 6,219 [[1 E12 m|Tm]] (41,569 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = 202 km |Absoluta_magnitudo = 6,7 }} '''(85633) 1998 KR₆₅''' estas granda [[transneptuna objekto]] malkovrita la {{daton|29|majo|1998}} de la usona [[astronomo]] [[Gary M. Bernstein (astronomo)|Gary M. Bernstein]]<ref>[https://web.sas.upenn.edu/garyb/ Persona paĝaro de Gary M. Bernstein, Profesoro pri Fizikio kaj Astronomio] {{lingvokodo|en}}</ref> elde la [[Inter-Amerika observatorio de Cerro Tololo|Inter-Amerika observatorio de]] [[Cerro Tololo]] en [[Ĉilio]]. 1998 KR₆₅ estas de la klaso de la [[kubevano]]j: "klasikaj" objektoj de la [[Kujper-zono]], kiuj ne estas en [[orbita resonanco]] kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]]<ref>[http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} {{lingvokodo|en}}</ref>; kvankam ĝi ne estas malproksima de la resonanco 4:7 kun Neptuno. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|85633-1998-kr65}} * {{Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj|85633}} * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj; el la paĝaroj de Wm. Robert Johnston] {{Sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (85001–86000)#85601-85650|Listo de asteroidoj (85001 – 86000)]] |antaŭ = [[(85632) 1998 KV52|(85632) 1998 KV₅₂]] |periodo = '''(85633) 1998 KR₆₅''' |post = [[(85634) 1998 LR2|(85634) 1998 LR₂]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:85633}} [[Kategorio:Kubevanoj]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998]] h4eyngv0on8d51kuh6qklvn4khm401u 0 682958 9480583 9381109 2026-09-22T22:06:20Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480583 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE: (86047) 1999 OY₃}} {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = (86047) 1999 OY₃ |Kategorio = Transneptuna objekto |Oficiala_nomo = (86047) 1999 OY₃ |Aliaj_nomoj = |Dato_de_malkovro = {{dato|18|julio|1999}} |Malkovrinto = [[Observatorioj de Mauna Kea]] |Loko_de_malkovro = [[Hawaii (insulo)|Hawaii]], [[Usono]] |Bildo = Haumea family orbits.png |Bildo_priskribo = Orbitoj de la anoj de la Haŭmea familio |Epoko = 2459000.5 {{dato|31|majo|2020}} TDB |Granda_duonakso = 6,606 [[1 E12 m|Tm]] (44,158 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 5,462 Tm (36,513 AU) |Apoapsido = 7,750 Tm (51,804 AU) |Discentreco = 0,1731 |Periodo = 107 180,943 [[tago]]j  (293,445 [[jaro#Julia jaro|jaroj]]) <!-- / 10:1 Sat / 7:2 Ura / 16:9 Nep --> |Klinangulo = 24,154° |Meza_anomaliangulo = 64,735°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] {{dato|31|majo|2020}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 301,718° |Argumento_de_periapsido = 306,961° |Terdistanco_min = 5,319 [[1 E12 m|Tm]] (35,555 [[astronomia unuo|AU]]) |Rotacia_periodo = 0,75 [[tago]] (18,02 [[horo]]j) |Diametro = 193 km |Absoluta_magnitudo = 6,8 }} '''(86047) 1999 OY₃''' estas granda [[transneptuna objekto]] malkovrita la {{daton|18|julio|1999}} elde la [[Observatorioj de Mauna Kea]] en [[Hawaii (insulo)|Hawaii]] ([[Usono]]). == Orbito == 1999 OY₃ estas de la klaso de la [[kubevano]]j: "klasikaj" objektoj de la [[Kujper-zono]], kiuj ne estas en [[orbita resonanco]] kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]]<ref>[http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} {{lingvokodo|en}}</ref> kaj ebla ano de la [[Haŭmea familio]]; en tiu kazo, ĝi havus grandan [[albedo]]n. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo: http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|86047-1999-oy3}} * {{Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj|86047}} * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj; el la paĝaroj de Wm. Robert Johnston] * {{en}} [http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} {{Sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (86001–87000)#86001-86050|Listo de asteroidoj (86001 – 87000) ]] |antaŭ = [[(86046) 1999 OY2|(86046) 1999 OY₂]] |periodo = '''(86047) 1999 OY₃''' |post = ''[[86048 Saint-Tropez]]'' }} {{DEFAŬLTORDIGO:86047}} [[Kategorio:Kubevanoj]] [[Kategorio:Malkovrita de Observatorioj de Mauna Kea]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999]] 39wis2ppesoi6zgeu0sk1h61ufshugr 0 684280 9480584 8665211 2026-09-22T22:06:33Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480584 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE: (88267) 2001 KE₇₆}} {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = (88267) 2001 KE₇₆ |Kategorio = Transneptuna objekto |Dato_de_malkovro = {{dato|22|majo|2001}} |Loko_de_malkovro = [[Cerro Tololo]] ([[Ĉilio]]). |Malkovrinto = [[Marc W. Buie]] |Oficiala_nomo = (88267) 2001 KE₇₆ |Alia nomo = 2001 KE₇₆ |Epoko = 2459000.5 {{dato|31|majo|2020}} TDB |Granda_duonakso = 6,475 [[1 E12 m|Tm]] (43,284 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 6,336 Tm (42,355 AU) |Apoapsido = 6,614 Tm (44,213 AU) |Discentreco = 0,02147 |Periodo = 104013 [[tago]]j (284,773 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- 24:1 Jup / 29:3 Sat / 27:8 Ura --> |Klinangulo = 0,5001° |Meza_anomaliangulo = 95.396°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] {{dato|31|majo|2020}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 112,918° |Argumento_de_periapsido = 51,439° |Terdistanco_min = 6,188 [[1 E12 m|Tm]] (41,363 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = 161 km |Albedo_geom = 0,2<ref name = "Brown">[http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/dps.html Kiom da nanplanedoj en la ekstera sunsistemo ? El la paĝaro de Dr. Michael E. Brown, ĉe ''Caltech'', Divido pri Geologia kaj Planeda Scienco] {{lingvokodo|en}}</ref> |Absoluta_magnitudo = 7,2 }} '''(88267) 2001 KE₇₆''' estas granda [[transneptuna objekto]] de la klaso de la [[kubevano]]j : "klasikaj" objektoj de la [[Kujper-zono]], kiuj ne estas en [[orbita resonanco]] kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]].<ref>[http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} {{lingvokodo|en}}</ref> == Malkovro == Ĝi estis malkovrita la {{daton|22|majo|2001}} de la usona [[astronomo]] [[Marc W. Buie]] elde la [[Inter-Amerika observatorio de Cerro Tololo]] en [[Ĉilio]]. [[Michael E. Brown]] atribuas al ĝi diametron de 103 km kaj albedon de 0,20 <ref name = "Brown" /> == Noto kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|88267-2001-ke76}} * {{Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj}} * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de konataj transneptunaj objektoj, el Johnston's Archive] {{Sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (88001–89000)#88251-88300|Listo de asteroidoj (88001 – 89000)]] |antaŭ = [[(88266) 2001 KF48|(88266) 2001 KF₄₈]] |periodo = '''(88267) 2001 KE₇₆''' |post = [[(88268) 2001 KK76|(88268) 2001 KK₇₆]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:88267}} [[Kategorio:Kubevanoj]] [[Kategorio:Malkovrita de Marc W. Buie]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001]] i9udf6z4xwo3vh1af62ak5f6sydv2ac 0 684298 9480585 9381002 2026-09-22T22:06:34Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480585 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE: (88268) 2001 KK₇₆}} {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = (88268) 2001 KK₇₆ |Kategorio = Transneptuna objekto |Dato_de_malkovro = {{dato|24|majo|2001}} |Loko_de_malkovro = [[Cerro Tololo]] ([[Ĉilio]]). |Malkovrinto = [[Marc W. Buie]] |Oficiala_nomo = (88268) 2001 KK₇₆ |Alia nomo = 2001 KK₇₆ |Epoko = 2459000.5 {{dato|31|majo|2020}} TDB |Granda_duonakso = 6,406 [[1 E12 m|Tm]] (42,822 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 6,251 Tm (41,786 AU) |Apoapsido = 6,561 Tm (43,858 AU) |Discentreco = 0,02419 |Periodo = 102354 [[tago]]j (280,230 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- / 118:5 Jup / 19:2 Sat / 10:3 Ura / 17:10 Nep --> |Klinangulo = 1,885° |Meza_anomaliangulo = 325,789°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] {{dato|31|majo|2020}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 86,975° |Argumento_de_periapsido = 221,851° |Terdistanco_min = 6,099 [[1 E12 m|Tm]] (40,772 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = 243 km |Albedo_geom = 0,2<ref name = "Brown">[http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/dps.html Kiom da nanplanedoj en la ekstera sunsistemo ? El la paĝaro de Dr. Michael E. Brown, ĉe ''Caltech'', Divido pri Geologia kaj Planeda Scienco] {{lingvokodo|en}}</ref> |Absoluta_magnitudo = 6,3 }} '''(88268) 2001 KK₇₆''' estas granda [[transneptuna objekto]] de la klaso de la [[kubevano]]j : "klasikaj" objektoj de la [[Kujper-zono]], kiuj ne estas en [[orbita resonanco]] kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]].<ref>[http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} {{lingvokodo|en}}</ref> == Malkovro == 2001 KK₇₆ estis malkovrita la {{daton|24|majo|2001}} de la usona [[astronomo]] [[Marc W. Buie]] elde la [[Inter-Amerika observatorio de Cerro Tololo]] en [[Ĉilio]]. [[Michael E. Brown]] atribuas al ĝi diametron de 153 km kaj albedo de 0,20 <ref name = "Brown" /> == Noto kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|88268-2001-kk76}} * {{Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj}} * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de konataj transneptunaj objektoj, el Johnston's Archive] {{Sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (88001–89000)#88251-88300|Listo de asteroidoj (88001 – 89000)]] |antaŭ = [[(88267) 2001 KE76|(88267) 2001 KE₇₆]] |periodo = '''(88268) 2001 KK₇₆''' |post = [[(88269) 2001 KF77|(88269) 2001 KF₇₇]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:88268}} [[Kategorio:Kubevanoj]] [[Kategorio:Malkovrita de Marc W. Buie]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001]] dzsa76k8x4xaysianv1zesya8698qpv 0 684534 9480663 9440257 2026-09-23T05:26:23Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480663 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = 88611 Teharonhiavako |Kategorio = asteroido |Dato_de_malkovro = {{dato|20|aŭgusto|2001}} |Loko_de_malkovro = [[Cerro Tololo]] ([[Ĉilio]]) |Malkovrinto = ''[[Deep Ecliptic Survey]]'' |Oficiala_nomo = 88611 Teharonhiawako |Alia nomo = 2001 QT₂₉₇ |Bildo = Teharonhiawako-sawiskera hst.jpg |Bildo_priskribo = Teharonhiawako kaj Sawiskera fotitaj de la [[Kosmoteleskopo Hubble]] la {{daton|15|novembro|2010}} |Epoko = 2459000.5 {{dato|31|majo|2020}} TDB |Granda_duonakso = 6,622 [[1 E12 m|Tm]] (44,267 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 6,467 Tm (43,226 AU) |Apoapsido = 6,778 Tm (45,308 AU) |Discentreco = 0,02351 |Periodo = 107577,118 [[tago]]j (294,530 [[jaro#Julia jaro|jaroj]]) <!-- 124:5 Jup / 10:1 Sat / 7:2 Ura / 25:14 Nep --> |Klinangulo = 2,568° |Meza_anomaliangulo = 151,897°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] {{dato|31|majo|2020}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 304,511° |Argumento_de_periapsido = 248,424° |Terdistanco_min = 6,317 [[1 E12 m|Tm]] (42,227 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = Kombinata: 220 ± 44 km<br />Ĉefa korpo: 178 ± 36 km |Albedo_geom = 0,145 ± 0,086 |Maso = Kombinata : 2,44x10¹⁸ ± 3,2x10¹⁶ kg |Denso = 0,6 ± 0,36 ± g/cm³ |Rotacia_periodo = 0,396 [[tago]] (9,505 [[horo]]j) |Naturaj_satelitoj = 1 |Absoluta_magnitudo = 5,8 }} '''88611 Teharonhiavako''' (aŭ '''88611 ''Teharonhiawako-Sawiskera''''') estas granda, ne tre hela [[duopa asteroido|duopa]] [[transneptuna objekto]]. == Malkovro == Teharonhiavako estis malkovrita la [[20-an de aŭgusto]] [[2001]] de teamo de la [[Deep Ecliptic Survey]] elde la [[Inter-Amerika observatorio de Cerro Tololo]] en [[Ĉilio]]. == Orbito == Teharonhiavako estas de la klaso de la [[kubevano]]j: "klasikaj" objektoj de la [[Kujper-zono]], kun malgrandaj orbitaj [[discentreco#Astronomio|discentreco]] kaj [[orbita klineco|klineco]], kaj kiuj ne estas en simpla [[orbita resonanco]] kun aliaj grandaj [[planedo]]j, notinde [[Neptuno (planedo)|Neptuno]].<ref>[http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} {{lingvokodo|en}}</ref> Ĝi tamen estas en resonanco 1:10 kun [[Saturno (planedo)|Saturno]] kaj proksima de la resonanco 2:7 kun [[Urano (planedo)|Urano]]. == Ecoj == Ĝia kombinata diametro estas ĉirkaŭ 220&nbsp;km, la ĉefa korpo havas diametron de ĉ. 178&nbsp;km, kaj la satelito 126&nbsp;km, tio estas ĉirkaŭ du trionojn de la grando de la ĉefa korpo. [[Michael E. Brown]] atribuas al ĝi diametron de 184&nbsp;km kaj albedon de 0,22, sed ne rigardas ĝin kiel [[nanplanedo]]n.<ref>[http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/dps.html Kiom da nanplanedoj en la ekstera sunsistemo ? El la paĝaro de Dr. Michael E. Brown, ĉe ''Caltech'', Divido pri Geologia kaj Planeda Scienco] {{lingvokodo|en}}</ref> == Satelito == La malĉefa komponanto, ''Sawiskera'', estis malkovrita la {{daton|11|oktobro|2001}} de [[James L. Elliot]], [[Susan D. Kern]] kaj [[David J. Osip]], anoncita la {{daton|15|oktobro|2001}}. Tiu [[Natura satelito|satelito]] havas diametron de 129 ± 26&nbsp;km, orbitan {{N|duona grandakso}} de 27 670 ± 120&nbsp;km kaj {{N|orbita periodo}} de 828,76 ± 0,22 d [[tago]]j t.e. 2,269 [[jaro#Julia jaro|jaroj]]. Aliaj orbitaj parametroj estas: * [[discentreco#Astronomio|Discentreco]]: 0.2494 ± 0.0021 * [[orbita klineco|Klinangulo]]: 144.42° ± 0.35° * [[Longitudo de la suprenira nodo|Suprenira nodo]]: 54.22° ± 0.69° * [[Argumento de la periapsido|Argum. de periapsido]]: 20.1° ± 1° * [[Meza anomaliangulo]]: 296.2° ± 1.1° ([[Epoko (astronomio)|Epoko]] {{dato|31|marto|2001}}) La [[rotacia periodo]] de la satelito estas 9,5 [[horo]]j, praktike egala al periodo de la ĉefa korpo, kvankam la sistemo neniel estas en [[kaptita rotacio]]. La orbitaj ecoj de la paro Teharonhiawako kaj Sawiskera permesis kalkuli ties kombinatan [[maso]]n: 2,44 x 10¹⁸ ± 3,2 x 10¹⁶ kg kaj taksi ties [[denso]]n: 0.6 ± 0.36/0.33 g/cm³. [[Dosiero:orbit5.gif|eta|180px|maldekstra|Du korpoj en elipsa orbito ĉirkaŭ komuna baricentro. La sistemo Teharonhiawako - Sawiskera similas tion]] == Nomoj == La sistemo ĉerpis sian nomon el la [[mitologio]] de la [[indianoj]] ''[[Haudenosaunee]]'' (aŭ Irokezoj). ''Teharonhiawako'' estis filo de la nepino de la [[Granda Spirito]], [[dio]] de la Kreo. Li fariĝis [[bieno|bienulo]] kaj estis amata de la popolo. ''Sawiskera'', [[ĝemelo]] de ''Teharonhiawako'', estis talenta [[ĉasisto]], sed li estis ĵaluza, kruela kaj detruiva, li estis finfine venkita far'de sia frato. La nomoj estis sugestitaj de R. J. Benecch kaj Susan D. Kern. == Noto kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo: http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Minor Planet Center}} * {{JPL Small-Body Database}} * {{Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj|88611}} * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj; el la paĝaroj de Wm. Robert Johnston] * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/astmoons/am-88611.html (88611) Teharonhiawako kaj Sawiskera; ibidem] * {{en}} [http://www2.lowell.edu/users/grundy/tnbs/88611_2001_QT297_Teharonhiawako.html Teharonhiawako kaj Sawiskera (88611 2001 QT297); Sistemaj parametroj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190325013705/http://www2.lowell.edu/users/grundy/tnbs/88611_2001_QT297_Teharonhiawako.html |date=2019-03-25 }} {{Sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (88001–89000)#88601-88650|Listo de asteroidoj (88001 – 89000)]] |antaŭ = [[(88610) 2001 QD297|(88610) 2001 QD₂₉₇]] |periodo = '''88611 ''Teharonhiawako''''' |post = [[(88612) 2001 QE328|(88612) 2001 QE₃₂₈]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:Teharonhiawako}} [[Kategorio:Kubevanoj]] [[Kategorio:Kelkopaj asteroidoj]] [[Kategorio:Haudenosaunee|#]] 1vy7b3cp04yebqoyoylff5czr9t525e 0 687731 9480586 9187245 2026-09-22T22:06:59Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480586 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = Gojvnjuo |Kategorio = Transneptuna objekto |Oficiala_nomo = (90568) Goibniu |Aliaj_nomoj = '''2004 GV₉''' |Dato_de_malkovro = {{dato|13|aprilo|2004}} |Malkovrinto = [[NEAT]] |Loko_de_malkovro = [[Observatorio de la Monto Palomar|Mt. Palomar]] ([[Usono]]) |Bildo = 2004-gv9 hst.jpg |Bildo_priskribo = Bildo de (90568) 2004 GV₉ far'de la [[Kosmoteleskopo Hubble]], {{dato|17|marto|2010}} |Epoko = 2459000.5 {{dato|31|majo|2020}} TDB |Granda_duonakso = 6,301 [[1 E12 m|Tm]] (42,116 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 5,811 Tm (38,847 AU) |Apoapsido = 6,790 Tm (45,385 AU) |Discentreco = 0,0776 |Periodo = 99832,868 [[tago]]j (273,327 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- / 23:1 Jup / 65:7 Sat / 13:4 Ura / 3:5 Nep --> |Klinangulo = 21,934° |Meza_anomaliangulo = 38,526°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] {{dato|31|majo|2020}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 250,663° |Argumento_de_periapsido = 295,568° |Terdistanco_min = 5670,851 [[1 E12 m|Tm]] (37,907 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = 680 ± 34 km |Albedo_geom = 0,077 ± 0,077 |Rotacia_periodo = 0,244 [[tago]] (5,86 [[horo]]j) |Naturaj_satelitoj = |Absoluta_magnitudo = 3,8 }} '''(90568) Gojvnjuo''' aŭ '''''Goibniu''''', provizore 2004 GV₉, estas tre granda, malhela [[transneptuna objekto]] malkovrita la {{daton|13|aprilo|2004}} en la kadro de la [[astronomio|astronomia]] kampanjo ''Near Earth Asteroid Tracking'' ([[NEAT]]) elde la [[Observatorio de la Monto Palomar]] ([[Kalifornio]], [[Usono]]). Ĝi estis unuafoje observita la [[21-an de decembro]] [[1954]]. == Orbito == Gojvnjuo estas klasifikata kiel [[kubevano]] ; tamen, ĝi estas en [[orbita resonanco]] 5:3 kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]] kaj ĝia [[orbita klineco]] estas granda : 21,934°. Ĝi trakuras sian orbiton en 273,327 jaroj kaj venis en sian [[perihelio]]n la {{daton|1|marto|1991}}. == Grando == La diametro de Gojvnjuo estis taksata, per kombinataj observoj elde la {{J|kosma observatorio}} [[kosmoteleskopo Herschel|Herschel]] kaj [[kosmoteleskopo Spitzer|Spitzer]], je 680 ± 34 km.<ref>[https://arxiv.org/abs/1204.0697 ''"TNOs are Cool": A survey of the trans-Neptunian region VI.'' ; 3-a de Aprilo 2012, el ''Cornell University] {{lingvokodo|en}}</ref> [[Michael E. Brown]] rigardas Gojvnjuon kiel "tre verŝajnan [[nanplanedo]]n"<ref>[http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/dps.html Kiom da nanplanedoj en la ekstera sunsistemo ? El la paĝaro de Dr. Michael E. Brown, ĉe ''Caltech'', Divido pri Geologia kaj Planeda Scienco] {{lingvokodo|en}}</ref> kun diametro de 703 km. Ĝia [[luma kurbo]], kun malgranda vario, sugestas, ke tiu objekto estus [[sferoido|sferoida]], sed ĝia febla [[albedo]] sugestas, ke ĝi ne suferis surfacan renovigon, do verŝajne ne havas planedan [[geologio]]n. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Minor Planet Center}} * {{JPL Small-Body Database}} * {{Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj|90568}} * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj ; el la paĝaroj de Wm. Robert Johnston] * {{en}} [http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} * {{en}} [https://minorplanetcenter.net//iau/mpec/K09/K09R09.html MPEC 2009-R09 : Malproksimaj malgrandaj planedoj, de ''IAU Minor Planet Center''] * {{Space Reference|90568-2004-gv9}} {{Sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (90001–91000)#90551-90600|Listo de asteroidoj (90001 – 91000)]] |antaŭ = [[(90567) 2004 GC9|(90567) 2004 GC₉]] |periodo = '''(90568) Goibniu''' |post = [[(90569) 2004 GY14|(90569) 2004 GY₁₄]] }} ---- {{Tradukita | lingvo = en | artikolo = (90568) Goibniu | revizio = 930100611 }} {{DEFAŬLTORDIGO:90568}} [[Kategorio:Kubevanoj]] [[Kategorio:Malkovrita de NEAT]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2004]] sjd41g8bqjsue3o9lk4exqfvekderh0 0 699399 9480703 7933835 2026-09-23T07:30:43Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480703 wikitext text/x-wiki {{Kursiva titolo}} {{Informkesto libro |titolo = Adiaŭ, Krakovo! |ordigo = |origina titolo = !בלײַב געזונט מיר, קראָלע |bildo = |subteksto = |aŭtoro= Mordeĥaj Gebirtig |eldonjaro = 2019 |eldonurbo = [[Świdnik]], [[Lublin]], [[Bjalistoko]], [[Krakovo]] |eldoninto = [[Bjalistoka Esperanto-Societo]], Libro-Mondo, Ars Libri<ref name="uea">{{citaĵo el la reto |url=https://katalogo.uea.org/index.php?inf=9766 |titolo=Adiaŭ, Krakovo! |titolo-aldono= |alirdato=2020-08 |persona nomo= |familia nomo= |aŭtoroligilo= |kunaŭtoroj= |redaktinto= |dato= |formato= |verko=Libroservo de UEA |eldoninto=Universala Esperanto-Asocio |paĝoj= |lingvo=eo |arkivurl= |arkivdato= |citaĵo= }}</ref> |paĝoj = 254+65<ref name="uea"/> |isbn = 9788363698331 |oclc = |tradukanto = Mikaelo Bronŝtejn |tradukeldonjaro = |tradukeldonurbo = |tradukeldoninto = |tradukpaĝoj = |tradukisbn = |komento = |noto = }} '''Adiaŭ, Krakovo!''' ({{lang-yi|!בלײַב געזונט מיר, קראָלע}} – ''Blajb gezunt mir, Kroke!'') estas kolekto de 43 poemoj (kantotekstoj) de [[Mordeĥaj Gebirtig]] en la jida originalo kaj en Esperanto-traduko de [[Mikaelo Bronŝtejn]]<ref name="uea"/>. La libro enhavas muziknotojn kaj fotojn de la antaŭmilita juda loĝantaro de [[Lublino]]<ref name="libro">Mordeĥaj Gebirtig: ''Adiaŭ, Krakovo!''. Bjalistoko – Świdnik – Kraków – Lublin 2019, p. 4</ref>. En aparta broŝuro troviĝas kantotekstoj en la jida, skribitaj per latinaj literoj de la Esperanto-alfabeto. La libro estis eldonita en [[2019]] de [[Bjalistoka Esperanto-Societo]], Libro-Mondo kaj Ars Libri. La biografiajn notojn de Gebirtig kaj Bronŝtejn verkis [[Tomasz Chmielik]]<ref name="libro"/>. ''Adiaŭ, Krakovo!'' estis prezentita la {{daton|15|decembro|2019}} en la [[Sinagogo en Tykocin|Granda Sinagogo de Tykocin]] okaze de la 20-aj [[Bjalistokaj Zamenhof-Tagoj]]. Tie okazis la koncerto ''Hej, klezmeroj!'' de [[Frey-Lech Trio]], kiu prezentis kantojn de Gebirtig en la lingvoj pola, jida kaj Esperanto<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://espero.bialystok.pl/eo/20aj-bjalistokaj-zamenhof-tagoj/ |titolo=Programo de la 20-aj Bjalistokaj Zamenhof-Tagoj |alirdato=2020-08-21 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20191216102719/https://espero.bialystok.pl/eo/20aj-bjalistokaj-zamenhof-tagoj/ |arkivdato=2019-12-16}}</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=P-S5lyeyxeM Filmregistraĵo de la koncerto]</ref>. == Referencoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Verkoj el la esperantigita jidlingva literaturo]] [[Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 2019]] [[Kategorio:Eldonaĵoj de Bjalistoka Esperanto-Societo]] [[Kategorio:Kantaroj]] [[Kategorio:Esperanto-poeziolibroj]] 0q0rrkvymfn8315jrj6h7aqvun2lgh7 0 699956 9480505 7606527 2026-09-22T19:50:13Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480505 wikitext text/x-wiki {{Aliaj signifoj|Ĥovrino (haltejo)|Ĥovrino (stacio de Moskva metroo)}} {{Informkesto stacio | nomo = Ĥovrino | dua nomo = {{Lang-ru|'''Ховрино'''}} | bildo = Ст. Ховрино (вид на Москву).jpg | grandeco de bildo = 280 | bildoteksto = Stacio ''Ĥovrino'' | lando = Rusio | urbo = [[Moskvo]] | situo = | latitudo = 55.869440 | longitudo = 37.509170 | regiono-ISO = RU-MOW | situo sur mapo = Moskvaj centraj diametroj | ŝanĝebla mapo = | tipo = | kajoj = | trakoj = <!--TRAK--> | zono = | trafiko = | konstruado = | inaŭguro = | malfermo = 1893 | fermo = | arkitekto = | proprietulo = [[Oktjabrjskaja fervojo]] | trafikanto = | kodo = | linio = | linikoloro = | antaŭa stacio = Vidu malsupre | posta stacio = Vidu malsupre | stacilisto = | linioj = | linioj kiel listo = }} '''Ĥovrino''' ({{Lang-ru|Ховрино}}) estas stacio sur la linio Moskvo - Tverj. Ekzistas tri haltejoj ene de la limoj de la stacio: [[Mosselmaŝ (stacio)|Mosselmaŝ]], [[Graĉovskaja (stacio)|Graĉovskaja]] kaj [[Ĥovrino (haltejo)|Ĥovrino]]. == Vidu ankaŭ == == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://railwayz.info/photolines/station/4745 Ĥovrino en retejo railwayz.info] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211203175140/https://railwayz.info/photolines/station/4745 |date=2021-12-03 }} {{Linio Moskvo - Tverj}} [[Kategorio:Oktjabrjskaja fervojo]] [[Kategorio:Fervojaj stacioj kaj haltejoj de Moskvo]] gs0m839ghnapt6kj500zrnlrjl1e5d6 0 702514 9480506 8937954 2026-09-22T19:59:33Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480506 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} La '''Ĵazfestivalo internacia de Saalfelden''' ({{lang-de|Internationales Jazzfestival Saalfelden}}) estas renomita muzikfestivalo kun fokuso sur [[ĵazo]], kiu ĉiujare okazas je la fino de aŭgusto en [[Saalfelden]], [[Aŭstrio]].<ref> En 2020, pro la [[kronviruso]], la festivalo tamen ne okazis, kp. [https://kurier.at/kultur/coronavirus-auch-jazzfestival-saalfelden-abgesagt/400816328 "Coronavirus: Auch Jazzfestival Saalfelden abgesagt"], ĉe Kurier, 18.4.2020</ref> La unua eldono estis en la jaro 1978-a. Ekde 2016 ekzistas ankaŭ pli malgranda, tri tagojn daŭranta festivalo ''Drei Tage Jazz'' kiu ĝueblas en la monato januaro. [[Dosiero:Flyer vom Saalfeldner Jazzfestival 1978 - Titelblatt.gif|eta|Programo de la unua festivalo en 1978]] == Historio == Fondite sub la titolo ''Drei Tage Jazz'' la festivalo premieron sian havis en majo 1978: tiam ludis i.a. [[Irène Schweizer]], [[Leroy Jenkins]], [[Cecil Taylor]], [[Clifford Thornton]] kaj [[Vienna Art Orchestra]]. Unue la koncertoj faritis sur herbejo ĉe la tiama gastejo ''Ranch''.<ref>[https://www.jazzsaalfelden.com/de/news/jubilaeumsbuehne-die-ranĉ_news_479566 Jubilea sceno ''Die Ranch''] {{404|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Jam unu jaron poste la koncertaro ŝanĝitis ampleksece kiu translokigitis en tendaron kun fokuso sur novigemaj projektoj.<ref>[https://www.tt.com/artikel/15821513/tausende-besucher-beim-40-jazzfestival-saalfelden-erwartet "Tausende Besucher beim 40. Jazzfestival Saalfelden erwartet"], ĉe: Tiroler Tageszeitung. 4.7.2019</ref> Dum tri tagoj en la ĉefa tendo la festivalo donis ene de 16 koncertoj interesan superrigardon pri aktualaj muzikmodoj. Aldonitis la flanka serio ''Short Cuts'', kiun gastigis ekde 2002 La NEXUS-kulturdomo. Krom tiutempa ĵazo ankaŭ nova improvizota muziko kaj elektronika muziko ĉiam ĉeestis. Plurfoje la festivalo pro financaj kialoj minacitis de fermo: kaj en 1989 kaj en 2005 ĝi pro tio tute ne okazis. Cetere, la subteno morala fare de la politikistoj (ekz. de urbestro [[Walter Schwaiger]]) neniam ĉesis. Poste ekresponsis la societo ''Verein Zentrum für Zeitgenössische Musik'' kune kun la Porturisma ligo de Saalfelden (ĉi-lasta ekonomie gvidadas) sub finance tre plibonigitaj kondiĉoj kun subvencioj fare de la lando [[Salcburgio]] kaj eĉ [[vieno|vienaj]] instancoj. La kadroprogramo plilarĝiĝis kaj la ekonomia saniĝo feliĉe eblis.Okaze de la jubilea-eldono de 2019 venis dum kvin tagoj sume 25 miloj da spektantoj: tiam okazis ne malpli ol 80 koncertoj, el kiuj 60 estis kun eniro senpaga.<ref>[https://salzburg.orf.at/stories/3010164/ "Jazzfestival: Deutliches Besucherplus"], ĉe: ORF</ref> Dum la lastaj jaroj aŭstraj muzikistoj havis la eblecon - ĉiam dum la malfermokoncerto - prezenti orientigdonante novajn pogtramojn, ekz. en la 2016-a jaro [[Lukas Kranzelbinder]] kun sia projekto ''Shake Stew''.<ref>[https://www.jazzzeitung.de/cms/2020/03/news-internationales-jazzfestival-saalfelden-2020/ Jazzfestival Saalfelden (Jazzzeitung)]</ref> Hodiaŭ la saalfelden-a festivalo rangas inter la plej gravaj okazigadoj por ĵazmuziko en tuta Aŭstrio. Kelkaj asertas ke ĝi plue estas unuaranga kultura reklamilo por la kultura varieco de Salcburgio.<ref>''... das kulturelle Aushängeschild der Region Salzburg, hat den Boden für Kunst und Kultur der unterschiedlichsten Richtungen geebnet.'', [https://www.mama-thresl.com/hghlights-leogang/internationales-jazzfestival-saalfelden/ Jazzfestival Saalfelden (mama-thresl.com)]</ref> == Lokoj festivalaj == [[Dosiero:2017 Wahlkampf-Tour - Salzburg (36028476784).jpg|eta|La aŭstra kanceliero federacia [[Christian Kern]] kun artistoj en 2017, malferminte la festivalon]] Post 2006 la festivalo forlasis la antaŭan tendaron en la kvartalo Ramseiden (proksime de kazerno) kaj venis urbocentren: koncertoj okazas en la kongrescentro Congress Saalfelden (ĉefa sceno; kun rektaj disaŭdigoj eksteren por pliaj aŭskultemuloj), ĉe NEXUS-kulturdomo (Short Cuts), sur la Urbodomoplaco, apud [[Kastelo Ritzen]], en la distrikta tribunalo, en librobindejo kaj la Urboparko (tie senpage); aliaj libere alireblaj koncertoj faratas en la montaro (ekz. ĉe [[Steinalm]]). == Diskaraj informoj == [[Dosiero:Elliott Sharp's Carbon.JPG|eta|Elliott Sharp´s Carbon (Elliott Sharp, Zeena Parkins, Bobby Previte) en Saalfelden en 2009]] * Trevor Watts Moire Music Sextet: ''Saalfelden Encore'' (Cadillac 1987) * Nublu Orchestra Conducted by [[Butch Morris]]: ''Live at Jazz Festival Saalfelden'' (2010) * [[Eivind Aarset]] & The Sonic Codex Orchestra: ''Live Extracts'' (2010) * [[Lorenz Raab]]: ''Expanded'' (Unit Records, 2012), kun [[Eirik Hegdal]], [[Michel Godard]], [[Lucas Niggli]] * [[David S. Ware]]: ''Live at Jazzfestival Saalfelden 2011: Planetary Unknown'' ([[AUM Fidelity]], 2012) * [[Ingebrigt Håker Flaten]] Chicago Sextet: ''Live at Jazzfest Saalfelden'' (2012) * [[Elliott Sharp]], [[Zeena Parkins]], [[Bobby Previte]]: ''Transmigration at the Solar Max'' ([[Intakt Records|Intakt]], 2018) * Shake Stew: ''The Golden Fang'' ([[Traumton]] 2018) == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.jazzsaalfelden.com/ Hejmpaĝo] * [https://www.discogs.com/label/1182017-Jazzfestival-Saalfelden Prie ĉe Discogs] == Notoj == {{Referencoj}} == Fonto == {{Tradukita | lingvo = de | artikolo = Internationales Jazzfestival Saalfelden | revizio = 200648655 }} [[Kategorio:Ĵazfestivaloj|Saalfelden]] [[Kategorio:Saalfelden]] [[Kategorio:Kulturo de Aŭstrio]] 23t8qiw579xftb190b36bwc3lfu4su0 0 710073 9480547 9381222 2026-09-22T21:41:10Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480547 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE: (119067) 2001 KP₇₆}} {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = (119067) 2001 KP₇₆ |Kategorio = transneptuna objekto |Oficiala_nomo = (119067) 2001 KP₇₆ |Aliaj_nomoj = |Dato_de_malkovro = {{dato|23|majo|2001}} |Malkovrinto = [[Marc W. Buie]] |Loko_de_malkovro = [[Cerro Tololo]] ([[Ĉilio]]) |Bildo = |Bildo_priskribo = |Epoko = 2459000.5 {{dato|31|majo|2020}} TDB |Granda_duonakso = 6,573 [[1 E12 m|Tm]] (43,937 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 5,305 Tm (35,462 AU) |Apoapsido = 7,841Tm (52,411 AU) |Discentreco = 0,1929 |Periodo = 106374,688 [[tago]]j (291,238 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- 49:2 Jup / 89:9 Sat / 38:11 Ura / 13:23 Nep --> |Klinangulo = 7,203° |Meza_anomaliangulo = 302,889°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] {{dato|31|majo|2020}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 42,803° |Argumento_de_periapsido = 301,977° |Terdistanco_min = 5,155 [[1 E12 m|Tm]] (34,461 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = Kombinata :211 km<br />Ĉefa korpo : 153 km |Albedo_geom = 0,09 (supozita) |Naturaj_satelitoj = 1 |Absoluta_magnitudo = 6,6 }} '''(119067) 2001 KP₇₆''' estas granda [[duopa asteroido|duopa]] [[transneptuna objekto]] malkovrita la {{daton|23|majo|2001}} de la [[Usono|usona]] [[astronomo]] [[Marc W. Buie]] elde la [[Inter-Amerika observatorio de Cerro Tololo|Inter-Amerika observatorio de]] [[Cerro Tololo]] en [[Ĉilio]]. Ĝi estas [[kubevano]] : "klasika" objektoj de la [[Kujper-zono]], kiu ne estas en [[orbita resonanco]] kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]].<ref>[http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} {{lingvokodo|en}}</ref> 2001 KP₇₆ tamen estas ne malproksima de la [[orbita resonanco]] 4:7 kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]]. [[Michael E. Brown]] listigis ĝin kiel eble [[nanplanedo]]n<ref>[http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/dps.html Kiom da nanplanedoj en la ekstera sunsistemo ? El la paĝaro de Dr. Michael E. Brown, ĉe ''Caltech'', Divido pri Geologia kaj Planeda Scienco] {{lingvokodo|en}}</ref> kun estimata diametro de 213&nbsp;km. == Satelito == [[natura satelito|Satelito]] estis malkovrita la {{daton|9|septembro|2018}} de [[Franck Marchis|F. Marchis]], M. Baek, J. Berthier, P. Descamps, F. Vachier, [[Keith S. Noll]], S. D. Kern kaj [[William M. Grundy|W. M. Grundy]], uzinte observojn per la [[kosmoteleskopo Hubble]]. Tiu satelito havas diametron de 146&nbsp;km (kontraŭ 153&nbsp;km por la ĉefa korpo). Ĝi orbitas kun [[duona grandakso]] de ĉirkaŭ 8900 ± 100&nbsp;km kaj orbita periodo taksata je 3120 horoj (130 tagoj), ĝia rotacia periodo estas [[nun en 2020|ankoraŭ]] nekonata. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> ==Eksteraj ligiloj== * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|119067-2001-kp76}} * {{Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj|119067}} * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj; el la paĝaroj de Wm. Robert Johnston] * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/astmoons/am-119067.html (119067) 2001 KP76; ibidem] {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (119001–120000)#119051-119100|Listo de asteroidoj (119001–120000)]] |antaŭ = [[(119066) 2001 KJ76|(119066) 2001 KJ₇₆]] |periodo = '''(119067) 2001 KP₇₆''' |post = [[(119068) 2001 KC77|(119068) 2001 KC₇₇]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:119067}} [[Kategorio:Kubevanoj]] [[Kategorio:Kelkopaj asteroidoj]] [[Kategorio:Malkovrita de Marc W. Buie]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001]] qkhj1kdh9vsosai4830qu303un4cu73 0 710628 9480548 9380982 2026-09-22T21:41:20Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480548 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE: (119951) 2002 KX₁₄}} {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = (119951) 2002 KX₁₄ |Kategorio = transneptuna objekto |Oficiala_nomo = (119951) 2002 KX₁₄ |Aliaj_nomoj = |Dato_de_malkovro = {{dato|17|majo|2002}} |Malkovrintoj = [[Chad Trujillo|C. Trujillo]] kaj [[Michael E. Brown|M. Brown]] |Loko_de_malkovro = [[Observatorio de la Monto Palomar|Mt. Palomar]] ([[Usono]]) |Bildo = 119951-2002kx14 hst.jpg |Bildo_priskribo = (119951) 2002 KX₁₄ fotita de [[Kosmoteleskopo Hubble]]<br /> la {{daton|7|aprilo|2006}} |Epoko = 2459000.5 {{dato|31|majo|2020}} TDB |Granda_duonakso = 5,844 [[1 E12 m|Tm]] (39,066 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 5,577 Tm (37,277 AU) |Apoapsido = 6,112 Tm (40,856 AU) |Discentreco = 0,04580° |Periodo = 89186,797 [[tago]]j  (244,180 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- / :7 Mar / 144:7 Jup / 58:7 Sat / ~1:3 Ura / 3:2 Nep --> |Klinangulo = 0,3973° |Meza_anomaliangulo = 275,122°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] {{dato|31|majo|2020}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 287,192° |Argumento_de_periapsido = 64,363° |Terdistanco_min = 5,426 [[1 E12 m|Tm]] (36,271 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = 455 km |Albedo_geom = 0,097 |Absoluta_magnitudo = 4,7 }} '''(119951) 2002 KX₁₄''' estas tre granda, malhela [[transneptuna objekto]] malkovrita la {{daton|17|majo|2002}} de la [[Usono|usonaj]] [[astronomo]]j [[Chad Trujillo]] kaj [[Michael E. Brown]] elde la [[Observatorio de la Monto Palomar]] ([[Kalifornio]], [[Usono]]). Michael E. Brown listigis ĝin kiel verŝajne [[nanplanedo]]n<ref>[http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/dps.html Kiom da nanplanedoj en la ekstera sunsistemo ? El la paĝaro de Dr. Michael E. Brown, ĉe ''Caltech'', Divido pri Geologia kaj Planeda Scienco] {{lingvokodo|en}}</ref> kun taksata diametro de 468 km. [[Stelo|Stelaj]] [[kaŝado (astronomio)|kaŝadoj]] indikis diametron inter 365 kaj 455 km,<ref>[https://www.boulder.swri.edu/ekonews/issues/past/n096/html/index.html Kaŝado far (119951) 2002 KX14, 26-an de Aprilo 2012, el ''Distant. EKOs'', de Joel Wm. Parker, n° 69 ; Decembro 2014] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160310004337/http://www.boulder.swri.edu/ekonews/issues/past/n096/html/index.html |date=2016-03-10 }} {{lingvokodo|en}}</ref> kaj [[elipso|elipsan]] formon.<ref>[https://www.euraster.net/results/2020/index.html Eùropaj Rezultoj de Asteroidaj Kaŝadoj 2020 , el ''Euraster''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20201212112540/https://www.euraster.net/results/2020/index.html |date=2020-12-12 }} {{lingvokodo|en}}</ref><ref>[https://www.euraster.net/results/2020/20200526-2002KX14_crd.gif Ŝnuroj de kaŝado, ibidem] {{lingvokodo|en}}</ref> == Orbito == 2002 KX₁₄ estas proksima de la [[orbita resonanco]] 2:3 kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]] kiel [[plutoneno]]. Tamen ĝia rimarkinde feblaj [[discentreco#Astronomio|discentreco]] kaj [[orbita klineco]] estus prefere tiuj de [[kubevano]] : "klasika" objekto de la [[Kujper-zono]].<ref>[http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} {{lingvokodo|en}}</ref> == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|119951-2002-kx14}} * {{Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj|119951}} * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj ; el la paĝaroj de Wm. Robert Johnston] {{Sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (119001–120000)#119951-112000|Listo de asteroidoj (119001–120000)]] |antaŭ = [[(119950) 2002 KF2|(119950) 2002 KF₂]] |periodo = '''(119951) 2002 KX₁₄''' |post = [[(119952) 2002 LD51|(119952) 2002 LD₅₁]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:119951}} [[Kategorio:Plutonenoj]] [[Kategorio:Kubevanoj]] [[Kategorio:Malkovrita de Chad Trujillo]] [[Kategorio:Malkovrita de Michael E. Brown]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002]] 4z05px8g11vgup3q72cifmp7menup2l 0 711693 9480435 8464859 2026-09-22T18:26:21Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9480435 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | vilaĝo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Čížkovice 1.díl | devena_nomo = | alia_nomo = | kategorio = parto de vilaĝo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Čížkovice 1.díl | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = P9115107-Čížkovice (asi starý hostinec).JPG | dosiero_priskribo = Domo n-ro 16 (verŝajne eksa gastejo) <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Regiono Liberec | distrikto = [[Distrikto Jablonec nad Nisou|Jablonec nad Nisou]] | municipo = [[Maršovice (distrikto Jablonec nad Nisou)|Maršovice]] | municipo_tipo = Administra municipo | histregiono = Bohemio | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto = | rivero = | rivero_tipo = | memorindaĵo = | memorindaĵo1 = | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵo | konstruaĵo = 23 | konstruaĵo_noto = 2011 | konstruaĵo_tipo = Domoj | ŝoseo = | montaro = Jizera montaro <!-- *** Situo *** --> | situo = Čížkovice 1.díl | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 50 | lat_m = 41 | lat_s = 19 | lat_NS = N | long_d = 15 | long_m = 12 | long_s = 38 | long_EW = E <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 1.76 | areo_rondumo = 2 | areo_tipo = Katastro | areo_noto = Maršovice u Jablonce nad Nisou <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro_dato = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = | establita_tipo = Unua skribmencio | dato = | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 468 21 | areo_kodo = | areo_kodo_tipo = <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = | libera_tipo = | libera1 = | libera1_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = | commons = Čížkovice 1.díl | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Čížkovice 1.díl''' estas parto de vilaĝo Čížkovice kaj parto de municipo [[Maršovice (distrikto Jablonec nad Nisou)|Maršovice]] en [[distrikto Jablonec nad Nisou]] en [[Ĉeĥio]]. Ĝi troviĝas proksimume 1&nbsp;km sudoriente de Maršovice. En la jaro 2011 estis ĉi tie registritaj 23 adresoj. En la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} ĉi tie daŭre vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. Čížkovice 1.díl situas en katastra teritorio '''[[Maršovice (distrikto Jablonec nad Nisou)|Maršovice u Jablonce nad Nisou]]''' kun areo 1,76&nbsp;km². Vilaĝo Čížkovice (antaŭe Číškovice) estis dividita en partojn minimume ekde la jaro 1900. Kiel 2. díl de Čížkovice estas en Baza mapo de Ĉeĥio ĝis nun markita regiono sudoriente de la 1. díl, sur teritorio de parto [[Jistebsko]] de municipo [[Pěnčín (distrikto Jablonec nad Nisou)|Pěnčín]]. Ĝis la 7-a de marto 1991 registra parto de municipo Pěnčín,<ref>[http://www.genea.cz/index.php?id=58&did=70361 parto de vilaĝo Čížkovice 2. díl] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20191120230435/http://www.genea.cz/index.php?id=58&did=70361 |date=2019-11-20 }}, Genea.cz</ref> sed nun jam ĝi estas katastre, registre eĉ ne statistike limigita. == Loĝantaro == {{Grafikaĵo de nombro de loĝantoj|tabelo=sub|rompi=6}} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Maršovice (distrikto Jablonec nad Nisou)}} [[Kategorio:Maršovice (distrikto Jablonec nad Nisou)]] [[Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Jablonec nad Nisou]] [[Kategorio:Setlejoj en Jizera montaro]] [[Kategorio:Partoj de municipoj en Ĉeĥio nomitaj díl]] alz00k3e6zsk1ehg9fjfj1c2qg0as1s 0 711815 9480549 9381160 2026-09-22T21:41:25Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480549 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE: (120178) 2003 OP₃₂}} {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = (120178) 2003 OP₃₂ |Kategorio = transneptuna objekto |Oficiala_nomo = (120178) 2003 OP₃₂ |Aliaj_nomoj = |Dato_de_malkovro = {{dato|26|julio|2003}} |Malkovrintoj = [[Michael E. Brown|M. E. Brown]], [[Chad Trujillo|C. Trujillo]]<br /> kaj [[David L. Rabinowitz|D. L. Rabinowitz]] |Loko_de_malkovro = [[Observatorio de la Monto Palomar|Monto Palomar]] ([[Usono]]) |Bildo = |Bildo_priskribo = |Epoko = 2459000.5 {{dato|31|majo|2020}} TDB |Granda_duonakso = 6,505 [[1 E12 m|Tm]] (43,486 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 5,796 Tm (38,741 AU) |Apoapsido = 7,215 Tm (48,230 AU) |Discentreco = 0,1091 |Periodo = 104741,840 [[tago]]j  (286,768 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- 145:6 Jup / 39:4 Sat / 17:5 Ura / 7:4 Nep --> |Klinangulo = 27,135° |Meza_anomaliangulo = 72,353°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] {{dato|31|majo|2020}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 183,016° |Argumento_de_periapsido = 71,890° |Terdistanco_min = 5,659 [[1 E12 m|Tm]] (37,829 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = 274 km |Albedo_geom = 0,540 |Rotacia_periodo = 0,405 [[tago]] (9,71 [[horo]]j) |Absoluta_magnitudo = 4,0 }} '''(120178) 2003 OP₃₂''' estas tre granda, eksterordinare hela [[transneptuna objekto]] malkovrita la {{daton|26|julio|2003}} de la usonaj [[astronomo]]j [[Michael E. Brown]], [[Chad Trujillo]] kaj [[David L. Rabinowitz]] elde la [[Observatorio de la Monto Palomar]] ([[Usono]]). Michael E. Brown listigis ĝin kiel eble [[nanplanedo]]n<ref>[http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/dps.html Kiom da nanplanedoj en la ekstera sunsistemo ? El la paĝaro de Dr. Michael E. Brown, ĉe ''Caltech'', Divido pri Geologia kaj Planeda Scienco] {{lingvokodo|en}}</ref> kun taksata diametro de 235 km. == Orbito == 2003 OP₃₂ estas klasifikita kiel [[kubevano]] : "klasika" objekto de la [[Kujper-zono]], kiu ne estas en [[orbita resonanco]] kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]].<ref>[http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} {{lingvokodo|en}}</ref> Ĝi tamen estas proksima de la orbita resonanco 4:7 kun Neptuno. Ĝia [[orbito]] estas proksima de tiu de [[136108 Haŭmeo]] kaj ĝi havas grandan albedon, kiel tiu de Haŭmeo (0,70) ; la similecoj de orbitaj kaj fizikaj ecoj kun Haŭmeo lasas pensi, ke (120178) 2003 OP₃₂ estas ano de la [[kolizia familio|kolizia]] [[Haŭmea familio]] : ĝi estus kreita, kune kun la aliaj familianoj kiel [[(19308) 1996 TO66|(19308) 1996 TO₆₆]], [[(24835) 1995 SM55|(24835) 1995 SM₅₅]], [[(55636) 2002 TX300|(55636) 2002 TX₃₀₀]] kaj [[(145453) 2005 RR43|(145453) 2005 RR₄₃]], el la glacia [[planeda diferenciĝo|mantelo]] elĵetita pro frakaso de la pra-Haŭmeo far de granda korpo (ĉ. 1600 km). == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|120178-2003-op32}} * {{Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj|120178}} * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj ; el la paĝaroj de Wm. Robert Johnston] {{Sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (120001–121000)#120151-120200|Listo de asteroidoj (120001–121000)]] |antaŭ = [[(120177) 2003 LW3|(120177) 2003 LW₃]] |periodo = '''(120178) 2003 OP₃₂''' |post = [[(120179) 2003 QY75|(120179) 2003 QY₇₅]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:120178}} [[Kategorio:Kubevanoj]] [[Kategorio:Malkovrita de Chad Trujillo]] [[Kategorio:Malkovrita de Michael E. Brown]] [[Kategorio:Malkovrita de David L. Rabinowitz]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2003]] lrj8vyjtgw0mzb853j5qerjydnajhly 0 712532 9480612 9381085 2026-09-22T23:06:20Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480612 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = Salacio [[Dosiero:Salacia symbol (heavy white).svg|24px]] |Kategorio = Transneptuna objekto |Oficiala_nomo = 120347 Salacia |Aliaj_nomoj = '''2004 SB₆₀''' |Dato_de_malkovro = {{dato|22|septembro|2004}} |Malkovrintoj = [[Kristina M. Barkume|K. M. Barkume]],<br />[[Henry G. Roe|H. G. Roe]] kaj [[Michael E. Brown|M. E. Brown]] |Loko_de_malkovro = [[Observatorio de la Monto Palomar|Mt. Palomar]] ([[Usono]]) |Bildo = Salacia and Actaea Keck-NIRC2.jpg |Bildo_priskribo = Salacio kaj ĝia luno [[Akteo (luno)|Akteo]] fotitaj de la Keck-teleskopo, 2010 |Epoko = 2459000.5 {{dato|31|majo|2020}} TDB |Granda_duonakso = 6,311 [[1 E12 m|Tm]] (42,185 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 5,640 Tm (37,698 AU) |Apoapsido = 6,982 Tm (46,672 AU) |Discentreco = 0,1064 |Periodo = 100077,313 [[tago]]j (273,997 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- 23:1 Jup / 93:10 Sat / 13:4 Ura / 5:3 Nep --> |Klinangulo = 23,921° |Meza_anomaliangulo = 123,120°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] {{dato|31|majo|2020}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 279,880° |Argumento_de_periapsido = 312,309° |Terdistanco_min = 5,495 [[1 E12 m|Tm]] (36,733 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = Kombinata : 914 ± 39 km<br />Ĉefa korpo : 866 ± 37 km |Albedo_geom = 0,044 ± 0,004 |Maso = 4,92 x 10²⁰ ± 7,1 x 10¹⁸ kg |Denso = 1,26 ± 0,16 g/cm³ |Rotacia_periodo = 0,254 [[tago]] (6,09 [[horo]]j) |Naturaj_satelitoj = 1 |Spektroklaso = |Absoluta_magnitudo = 4,1 }} '''120347 Salacio''' estas tre granda, malhela [[duopa asteroido|duopa]] [[transneptuna objekto]] malkovrita la [[22-an de septembro]] [[2004]] de la usonaj ge[[astronomo]]j [[Kristina M. Barkume]], [[Henry G. Roe]] kaj [[Michael E. Brown]] elde la [[Observatorio de la Monto Palomar]] ([[San-Diego]], [[Kalifornio]], [[Usono]]). Ĝi esti retrovita sur [[foto]]j de [[1982]]. Ĝi havas unu [[natura satelito|lunon]] : [[Akteo (luno)|Akteo]]. == Orbito == Salacio iam estis klasifikata kiel [[kubevano]] : "klasikaj" objektoj de la [[Kujper-zono]], kiuj havas feblajn orbitajn [[discentreco]]n kaj [[orbita klineco|klinecon]], kaj kiuj ne estas en simpla [[orbita resonanco]] kun aliaj grandaj [[planedo]]j.<ref>[http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} {{lingvokodo|en}}</ref> Tamen, ĝi havas grandan klinecon kaj estas proksima de la resonanco 3:5 kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]]. Ĝi estas prefere rigardita kiel objekto de la "vastigita [[disa disko]]." == Ecoj == Kvankam ĝia orbito similas tiujn de la [[Haŭmea familio]], ĝi ne estas ano de tiu [[Asteroida familio|familio]] : ĝi havas plej malgrandan albedon inter la konataj transneptunaj objektoj kaj en ĝia spektro mankas la sorbaj bendoj de la [[akvo|akva]] [[glacio]], karakteriziloj de la Haŭmeaj familianoj.<ref>[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0019103512001224 Fizikaj ecoj de la duopaj transneptunanoj (120347) Salacia–Actaea kaj (42355) Typhon–Echidna, de J.A. Stansberry kaj aliaj, el ''Icarus'' Vol 219, n° 2, Junio 2012, Paĝoj 676-688] {{lingvokodo|en}}</ref> De [[2019]], la kombinata maso de la sistemo Salacio – Akteo estas taksata je (4,922 ± 0,071) x 10²⁰ kg Michael E. Brown listigis ĝin kiel preskaù certe [[nanplanedo]]n<ref>[http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/dps.html Kiom da nanplanedoj en la ekstera sunsistemo ? El la paĝaro de Dr. Michael E. Brown, ĉe ''Caltech'', Divido pri Geologia kaj Planeda Scienco] {{lingvokodo|en}}</ref> kun taksata diametro de 921&nbsp;km, sed [[Internacia Astronomia Unio|IAU]] ne formale agnoskis tion. == Satelito == {{Ĉefartikolo|Akteo (luno)}} Ĝia [[Natura satelito|satelito]], Akteo, estis malkovrita la {{daton|21|julio|2006}} de [[Keith S. Noll]], [[Harold F. Levison]], [[Denise C. Stephens]] kaj [[William Grundy]] uzinte observojn per la [[kosmoteleskopo Hubble]], anoncita la {{daton|19|septembro|2004}}. Tiu satelito havas diametron de 290 ± 21&nbsp;km, orbitan {{N|duona grandakso}} de 5724 ± 27&nbsp;km kaj {{N|orbita periodo}} de 5,493882 ± 0,000023 [[tago]]j t.e. 131,85 [[horo]]j. Ĝia [[orbita klineco]] estas 23,59° ± 0,36° kun malgranda [[discentreco]] : 0,0098 ± 0,0038. == Nomoj == La ĉefa korpo ricevis la nomon de la [[Romio|romia]] [[diino]] [[Salacio]], edzino de [[Neptuno (dio)|Neptuno]] kaj ekvivalentino de la [[helena mitologio|helena]] [[Amfitrito]]. La satelito estis nomita laù la [[nereidinoj|nereidino]] [[Akteo (mitologio)|Akteo]]. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|120347-salacia-2004-sb60}} * {{Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj|120347}} * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de Konataj Transneptunaj Objektoj (kaj aliaj eksteraj sunsistemaj objektoj); el ''Johnston's Archive''] * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/astmoons/am-120347.html (120347) Salacia kaj Actaea; el la paĝoj de Robert Johnston] {{Sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (120001–121000)#120301-120350|Listo de asteroidoj (120001–121000)]] |antaŭ = [[(120346) 2004 RG319|(120346) 2004 RG₃₁₉]] |periodo = '''120347 Salacio''' |post = [[(120348) 2004 TY364|(120348) 2004 TY₃₆₄]] }} {{Tradukita | lingvo = en | artikolo = 120347 Salacia | revizio = 997900597 }} {{DEFAŬLTORDIGO:Salacio}} [[Kategorio:Transneptunaj objektoj]] [[Kategorio:Kelkopaj asteroidoj]] [[Kategorio:Disdiskanoj]] [[Kategorio:Malkovrita de Michael E. Brown]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2004]] 7b799ckamrqlo33wdfybbsksrf5ss08 0 714196 9480679 8721527 2026-09-23T06:07:26Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480679 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Abará.jpg|eta|Abarao]] '''Abarao''' ({{lang-pt|Abará}}) estas buleto de sentegumentitaj muelitaj semoj el [[Okulvigno|nigraokula vigno]] kuiritaj en akva bano envolvita en bananfolio. Ĝi estas tipa plado de afrika kuirarto kaj bahia (Bahio, Brazila ŝtato) kuirarto. Ĝi ankaŭ estas parto de la rita manĝaĵo de [[Kandombleo]].<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.onordeste.com/onordeste/enciclopediaNordeste/index.php?titulo=Abar%C3%A1&ltr=A&id_perso=1779 |titolo=Enciclopédia Nordeste — "Dicionário do Folclore Brasileiro, Câmara Cascudo, Ediouro |alirdato=2021-01-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160506144115/http://www.onordeste.com/onordeste/enciclopediaNordeste/index.php?titulo=Abar%C3%A1&ltr=A&id_perso=1779 |arkivdato=2016-05-06}}</ref> Ĝi estas farita per la sama pasto kiel tiu de la akaraĵeo: la sola diferenco estas, ke la abarao estas kuirita, dum la [[akaraĵeo]] estas fritita en varma [[palmoleo]]. == Etimologio == La portugallingva "Abará" devenas de la [[Joruba lingvo|joruba lingva]] termino ''aba'ra''.<ref>CUNHA, A. G. ''Dicionário etimológico Nova Fronteira da língua portuguesa''. Rio de Janeiro. Nova Fronteira. p. 2.</ref> == Preparado == La preparado de la pasto estas farita per [[Okulvigno|nigraokulaj]] semoj, kiuj devas esti dispecigitaj en muelejo en grandajn pecojn kaj trempitaj en akvo por malfiksi la ŝelon. Post forigo de la tuta ŝelo, ĝi denove pasas en la muelejo. Ĉi-foje oni obtenas tre maldikan paston. Al ĉi tiu pasto aldoniĝas kradrita cepo, salo, sekigita salikoko kaj [[palmoleo]]. Kiam ĝi estas rita manĝaĵo, iom da salikoka pulvoro estas aldonita, kaj kiam ĝi estas parto de bahia kuirarto, sekaj fumaĵitaj salikokoj antaŭe brogitaj por forigi la salon estas metitaj. Ĉi tiu pasto devas esti envolvita per malgrandaj pecoj de bananuja folio, simile al la procezo uzata por fari ''acaçá'', kaj ĝi devas esti vaporumita en akva bano. Ĝi povas esti manĝata pura, sed kutime oni manĝas ĝin kun [[salikoko]], [[karuruo]], [[vatapao]] kaj tomata salato, kaj, por tiuj, kiuj ŝatas ĝin, [[kapsiketa saŭco]], tiu normale tre akra. == Referencoj kaj notoj == {{Referencoj}} * {{tradukita|pt|Abará|revizio=53644405}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Brazila kuirarto]] o0077drc47iuff8jfpzl1qm8lp8d4m9 0 714921 9480550 9438135 2026-09-22T21:41:45Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480550 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE: (123509) 2000 WK₁₈₃}} {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = (123509) 2000 WK₁₈₃ |Kategorio = transneptuna objekto |Oficiala_nomo = (123509) 2000 WK₁₈₃ |Aliaj_nomoj = |Dato_de_malkovro = {{dato|26|novembro|2000}} |Malkovrintoj = [[Catherine Delahodde|C. Delahodde]], [[Audrey C. Delsanti|A. Delsanti]]<br />kaj [[Olivier R. Hainaut|O. R. Hainaut]] |Loko_de_malkovro = [[Observatorio La Silla|La Silla]] ([[Ĉilio]]) |Bildo = |Bildo_priskribo = |Epoko = 2459000.5 {{dato|31|majo|2020}} TDB |Granda_duonakso = 6,603 [[1 E12 m|Tm]] (44,140 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 6,341 Tm (42,390 AU) |Apoapsido = 6,865 Tm (45,890 AU) |Discentreco = 0,03964 |Periodo = 107113,058 [[tago]]j  (293,260 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- 173:7 Jup / 10:1 Sat / 7:2 Ura / 16:9 Nep --> |Klinangulo = 1,970° |Meza_anomaliangulo = 332.763°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] {{dato|31|majo|2020}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 185,741° |Argumento_de_periapsido = 293,534° |Terdistanco_min = 6,194 [[1 E12 m|Tm]] (41,4065 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = Kombinata : 146 km<br />Ĉefa korpo : 106 ± 24 km |Albedo_geom = 0,18 ± 0,08 |Maso = Kombinata : 1,1x10¹⁸ ± 3,9x10¹⁶ kg |Denso = ~1 ± g/cm³ (supozita) |Naturaj_satelitoj = 1 |Absoluta_magnitudo = 6,5 }} '''(123509) 2000 WK₁₈₃''' estas tre granda, meze hela [[duopa asteroido|duopa]] [[transneptuna objekto]] malkovrita la [[26-an de novembro]] [[2000]] de la [[Francio|francaj]] [[astronomino]]j [[Catherine Delahodde]] kaj [[Audrey C. Delsanti]] kaj de la [[Belgio|belga]] astronomo [[Olivier R. Hainaut]] elde la [[Observatorio La Silla]] de [[Eŭropa suda observatorio|ESO]] en [[Ĉilio]]. Por [[Michael E. Brown]], ĝi verŝajne ne estas [[nanplanedo]]<ref>[http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/dps.html Kiom da nanplanedoj en la ekstera sunsistemo ? El la paĝaro de Dr. Michael E. Brown, ĉe ''Caltech'', Divido pri Geologia kaj Planeda Scienco] {{lingvokodo|en}}</ref> kun taksata diametro de 134&nbsp;km. == Orbito == 2000 WK₁₈₃ estas klasifikata kiel [[kubevano]] : "klasika" objekto de la [[Kujper-zono]], kiu havas feblajn orbitajn [[discentreco]]n kaj [[orbita klineco|klinecon]], kaj kiu ne estas en simpla [[orbita resonanco]] kun aliaj grandaj [[planedo]]j.<ref>[http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} {{lingvokodo|en}}</ref> Tamen, ĝi estas proksima de la resonancoj 2:7 kun [[Urano (planedo)|Urano]] kaj 9:16 kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]]. == Satelito == Ĝia [[natura satelito|duopa eco]] estis malkovrita la {{daton|24|novembro|2005}} de [[Keith S. Noll]], [[Denise C. Stephens|D. C. Stephens]], [[William M. Grundy|W. M. Grundy]], [[Harold F. Levison|H. F. Levison]] kaj S. D. Kern uzinte observojn per la [[kosmoteleskopo Hubble]], anoncita la {{daton|21|februaro|2007}}. La komponantoj havas preskaŭ saman diametron : 106 kaj 101&nbsp;km. Ili orbitas ĉirkaŭ komuna [[baricentro (fiziko)|baricentro]] kun orbita [[granda duonakso]] de 2366 ± 28&nbsp;km kaj orbita periodo de 742,008 ± 0,1488 horoj (30,917 ± 0,0062 tagoj), tiu orbito havas malgrandan discentrecon (0,0084) sed estas tre klinita rilate al la [[ekliptiko]] : 78,3° ± 6°. La rotaciaj periodoj de ambaŭ korpoj estas [[nun en 2021|ankoraŭ]] nekonata. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|123509-2000-wk183}} * {{Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj|123509}} * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj; el la paĝaroj de Wm. Robert Johnston] * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/astmoons/am-123509.html (123509) 2002 WC19; ibidem] * {{en}} [http://www2.lowell.edu/users/grundy/tnbs/123509_2000_WK183.html 123509 (2000 WK183); el ''Mutual Orbits of Transneptunian Binaries'', paĝaro de Will Grundy ĉe la Observatorio Lowell] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210909200346/http://www2.lowell.edu/users/grundy/tnbs/123509_2000_WK183.html |date=2021-09-09 }} {{Sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (123001–124000)#123501-123550|Listo de asteroidoj (123001–124000)]] |antaŭ = [[(123508) 2000 WU182|(123508) 2000 WU₁₈₂]] |periodo = '''(123509) 2000 WK₁₈₃''' |post = [[(123510) 2000 WV184|(123510) 2000 WV₁₈₄]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:123509}} [[Kategorio:Kubevanoj]] [[Kategorio:Kelkopaj asteroidoj]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000]] ptx8626380m22tihjwii5sc3vhqcvvw 0 725102 9480551 9381163 2026-09-22T21:42:29Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480551 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE: (129772) 1999 HR₁₁}} {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = (129772) 1999 HR₁₁ |Kategorio = transneptuna objekto |Oficiala_nomo = (129772) 1999 HR₁₁ |Aliaj_nomoj = |Dato_de_malkovro = {{dato|17|aprilo|1999}} |Malkovrinto = [[Nacia Observatorio de Kitt Peak|Observatorio de Kitt Peak]] |Loko_de_malkovro = [[Tucson (Arizono)|Tucson]] ([[Usono]]) |Epoko = 2459200.5 {{dato|17|decembro|2020}} TDB |Granda_duonakso = 6,542 [[1 E12 m|Tm]] (43,729 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 6,310 Tm (42,180 AU) |Apoapsido = 6,773 Tm (45,277 AU) |Discentreco = 0,03540 |Periodo = 105620,068 [[tago]]j  (289,172 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- ~73:3 Jup / ~49:5 Sat / 24:7 Ura / 7:4 Nep --> |Klinangulo = 3,300° |Meza_anomaliangulo = 2,001°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] {{dato|17|decembro|2020}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 83,378° |Argumento_de_periapsido = 133,819° |Terdistanco_min = 6,159 [[1 E12 m|Tm]] (41,173 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = ~ 161 km |Absoluta_magnitudo = 7,2 }} '''(129772) 1999 HR₁₁''' estas granda [[transneptuna objekto]] malkovrita la {{daton|17|aprilo|1999}} elde la [[Nacia Observatorio de Kitt Peak]] en [[Tucson (Arizono)|Tucson]] ([[Arizono]], [[Usono]]). Por [[Michael E. Brown]], 1999 HR₁₁ verŝajne ne estas [[nanplanedo]]<ref>[http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/dps.html Kiom da nanplanedoj en la ekstera sunsistemo ? El la paĝaro de Dr. Michael E. Brown, ĉe ''Caltech'', Divido pri Geologia kaj Planeda Scienco] {{lingvokodo|en}}</ref> kun taksata diametro de 103 km. == Orbito == Pro ĝiaj feblaj [[discentreco#Astronomio|discentreco]] kaj [[orbita klineco]], 1999 HR₁₁ estas klasifikata kiel [[kubevano]], tie estas klasika objekto de la [[Kujper-zono]],<ref>[http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} {{lingvokodo|en}}</ref> kiu ne estas en [[orbita resonanco]] kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]], kvankam ĝi estas proksima de la resonanco 4:7 kun ĉi tiu [[planedo]]. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{Minor Planet Center}} * {{JPL Small-Body Database}} * {{Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj|129772}} * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj ; el la paĝaroj de Wm. Robert Johnston] {{Sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (129001–130000)#129751-129800|Listo de asteroidoj (129001–130000)]] |antaŭ = [[(129771) 1999 HQ1|(129771) 1999 HQ₁]] |periodo = '''(129772) 1999 HR₁₁''' |post = ''[[129773 Catmerrill]]'' }} {{DEFAŬLTORDIGO:129772}} [[Kategorio:Kubevanoj]] 7ph6vis3z872zushkptbud8q9r6ve4n 0 727661 9480552 9381221 2026-09-22T21:42:51Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480552 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE: (131695) 2001 XS₂₅₄}} {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = (131695) 2001 XS₂₅₄ |Kategorio = transneptuna objekto |Oficiala_nomo = (131695) 2001 XS₂₅₄ |Aliaj_nomoj = |Dato_de_malkovro = {{dato|9|decembro|2001}} |Malkovrintoj = [[Scott S. Sheppard]],<br />[[Jan Kleyna]] kaj<br />[[David C. Jewitt]] |Loko_de_malkovro = [[Hawaii (insulo)|Hawaii]] ([[Usono]]) |Bildo = |Bildo_priskribo = |Epoko = 2459200.5 {{dato|17|decembro|2020}} TDB |Granda_duonakso = 5,537 [[1 E12 m|Tm]] (37,014 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 5,272 Tm (35,242 AU) |Apoapsido = 5,802 Tm (38,786 AU) |Discentreco = 0,04786 |Periodo = 82252,151 [[tago]]j  (225,194 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- 19:1 Jup / 23:3 Sat / 8:3 Ura / 11:15 Nep --> |Klinangulo = 4,267° |Meza_anomaliangulo = 38,966°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] {{dato|17|decembro|2020}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 94,785° |Argumento_de_periapsido = 1,786° |Terdistanco_min = 5,125 [[1 E12 m|Tm]] (34,259 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = ~128 km |Absoluta_magnitudo = 7,7 }} '''(131695) 2001 XS₂₅₄''' estas granda [[transneptuna objekto]] de la familio de la [[kubevano]]j : "klasikaj" objektoj de la [[Kujper-zono]] kun feblaj [[discentreco#Astronomio|discentreco]] kaj [[orbita klineco]], kiuj ne estas en [[orbita resonanco]] kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]].<ref>[http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} {{lingvokodo|en}}</ref> Tamen, ĝi estas proksima de la resonanco 3:8 kun [[Urano (planedo)|Urano]]. == Malkovro == 2001 XS₂₅₄ estis malkovrita la {{daton|9|decembro|2001}} de la usona [[astronomo]] [[Scott S. Sheppard]] kaj de la [[brita]]j astronomoj [[Jan Kleyna]] kaj [[David C. Jewitt]] elde la [[Observatorioj de Mauna Kea|Observatorio de Mauna Kea]] en [[Hawaii (insulo)|Hawaii]] ([[Usono]]). Por [[Michael E. Brown]], ĝi verŝajne ne estas [[nanplanedo]]<ref>[http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/dps.html Kiom da nanplanedoj en la ekstera sunsistemo ? El la paĝaro de Dr. Michael E. Brown, ĉe ''Caltech'', Divido pri Geologia kaj Planeda Scienco] {{lingvokodo|en}}</ref> kun taksata diametro de 131 km. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|131695-2001-xs254}} * {{Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj|131695}} * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj ; el la paĝaroj de Wm. Robert Johnston] * {{en}} [https://minorplanetcenter.net//iau/lists/Centaurs.html Listo de Centaŭroj kaj Disdiskanoj, de ''Minor Planet Center''] {{Sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (131001–132000)#131651-131700|Listo de asteroidoj (131001–132000)]] |antaŭ = [[(131694) 2001 XZ239|(131694) 2001 XZ₂₃₉]] |periodo = '''(131695) 2001 XS₂₅₄''' |post = [[(131696) 2001 XT254|(131696) 2001 XT₂₅₄]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:131695}} [[Kategorio:Kubevanoj]] [[Kategorio:Malkovrita de David C. Jewitt]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001]] orvyfqzetlixifp9iwy4502xcwl8q6p 0 729844 9480522 9115241 2026-09-22T20:34:40Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480522 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo|regiono-ISO=AE-SH}} '''Ŝarjo''', ankaŭ alilingve '''Sharjah''' ({{lang-ar|الشارقة|t=''aš-šaariqah''}}) estas la tria plej granda urbo en la UAE la ĉefurbo de la [[Emirlando]] [[Ŝarĵo|Ŝarjo]] en la [[Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj]]. La urbo havis 900 000 loĝantojn en 2010. Ekde 1993 okazas tie la internacie konata "''Sharjah Calligraphy Biennal''"<ref>(en) ''[https://sdc.gov.ae/en/Content/47 Sharjah Calligraphy Biennal],'' Departmento de Kulturo kaj Informado, Sharjah Unuiĝintaj Arabaj Emiratoj.</ref>. Ŝarjo estis la "ĉefurbo de islama kulturo" laŭ la decido de la [[Islama Organizaĵo por Edukado, Scienco kaj Kulturo]] (ISESCO), suborganizaĵo de la [[Islama Ligo]] 2014. == Loĝantaro == En 2020 estis 1 685 000 homoj. Kune kun [[Dubajo]] kaj [[Aĵmano|Ajmano]], ĝi formas [[Aglomeraĵo|aglomeraĵon]] de 3 132 181 homoj. == Klimato == Ŝarjo havas varman dezertan klimaton, kun varmaj vintroj kaj ekstreme varmaj someroj. Ĝenerale estas malmulte da pluvo, kaj plejparto de ĝi venas en malgrandaj kvantoj de novembro ĝis majo. Ĉirkaŭ du trionoj de la [[precipitaĵo|jara pluvokvanto]] venas en februaro kaj marto. == Edukado == Ŝarjo evoluis en gravan edukan lokon en la Golfregiono. Fondiĝis du universitatoj: * ''Amercian University of Sharjah'' (AUS) je 1 km sudoriente de la urbocentro, * ''University of Sharjah'' (UOS) troviĝas sude la urbocentro * ''[[Troy University]]'' En ambaŭ universitatoj, la proporcio de virinoj inter la studentoj jam superas 50%. == Sciindaĵoj == La ĉefaj altiroj de la urbo estas la Reĝo Faisal Moskeo - unu el la plej grandaj en Mezoriento (akceptas ĝis 3 mil adorantoj). La urbo havas la plej striktajn tradiciajn normojn de Islamo en la UAE kaj kontraste al la aliaj emirlandoj, estas kompleta malpermeso de alkoholaĵoj. Tio signifis ke islama turismo forte kreskis en la grandurbo<ref>(en) «''[http://www.thenational.ae/thenationalconversation/editorial/sharjahs-turisme-focus-is-all-about-islamic-culture Sharjah’s turisme focus is all about islamic culture] {{404|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}''». The National, la 17-an de decembro 2013.</ref>. Ŝarjo estas konata pro la brokanta aŭtomerkato en la areo Abu Shagara, kiu estas la plej granda en la [[Proksima Oriento]]. Ŝarjo estas la ĉefsidejo de [[Air Arabia]], la unua malaltkosta aviadilkompanio en la Proksima Oriento, kiu funkciigas en la Proksima Oriento, [[Azio]] kaj [[Eŭropo]]. En Ŝarjo troviĝas la tria plej alta fontano en la mondo (post [[Ĝido]] [''ĝeddah''] kaj [[Ĝenevo]]). == Referencoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Urboj de Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj]] qmk19gcjiu5potpgy3omtgos2vxl3jm 0 730820 9480553 9380590 2026-09-22T21:43:12Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480553 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE: (134568) 1999 RH₂₁₅}} {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = (134568) 1999 RH₂₁₅ |Kategorio = transneptuna objekto |Oficiala_nomo = (134568) 1999 RH₂₁₅ |Aliaj_nomoj = |Dato_de_malkovro = {{dato|7|septembro|1999}} |Malkovrintoj = [[Jane X. Luu]], [[Chad Trujillo]]<br />kaj [[David C. Jewitt]] |Loko_de_malkovro = [[Havajo]] ([[Usono]]) |Epoko = 2459200.5 {{dato|17|decembro|2020}} TDB |Granda_duonakso = 6,564 [[1 E12 m|Tm]] (43,878 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 5,549 Tm (37,091 AU) |Apoapsido = 7,579 Tm (50,664 AU) |Discentreco = 0,1547 |Periodo = 106160,380 [[tago]]j (290,651 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- 49:2 Jup / 79:8 Sat / 31:9 Ura / 7:4 Nep --> |Klinangulo = 10,209° |Meza_anomaliangulo = 30,468°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] {{dato|17|decembro|2020}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 276,589° |Argumento_de_periapsido = 58,115° |Terdistanco_min = 5,399 [[1 E12 m|Tm]] (36,091 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = ~ 106 km |Albedo_geom = ~ 0,09<ref>[https://pgj.pagesperso-orange.fr/conv-Hmag.htm Kongruo inter Absoluta Magnitudo kaj Diametro de Asteroidoj, el ''PGJ Astronomie''] {{lingvokodo|fr}}</ref> |Absoluta_magnitudo = 8,1 }} '''(134568) 1999 RH₂₁₅''' estas granda [[transneptuna objekto]] malkovrita la [[7-an de septembro]] [[1999]] de la usonaj ge[[astronomo]]j [[Jane X. Luu]], [[Chad Trujillo]] kaj [[David C. Jewitt]] elde unu el la [[Observatorioj de Mauna Kea]] en [[Hawaii (insulo)|Hawaii]] ([[Usono]]). Por [[Michael E. Brown]], ĝi verŝajne ne estas [[nanplanedo]]<ref>[http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/dps.html Kiom da nanplanedoj en la ekstera sunsistemo ? El la paĝaro de Dr. Michael E. Brown, ĉe ''Caltech'', Divido pri Geologia kaj Planeda Scienco] {{lingvokodo|en}}</ref> kun taksata diametro de 110 km. == Orbito == 1999 RH₂₁₅ estas foje rigardita kiel; [[kubevano]],<ref>[http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj ; el la paĝaroj de Wm. Robert Johnston] {{lingvokodo|en}}</ref> klasika objekto de la [[Kujper-zono]].<ref>[http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} {{lingvokodo|en}}</ref> Tamen ĝi havas grandan [[discentreco#Astronomio|discentrecon]] kaj estas en [[orbita resonanco]] 4:7 kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]]. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|134568-1999-rh215}} * {{Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj|134568}} {{Sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (134001–135000)#134551-134600|Listo de asteroidoj (134001–135000)]] |antaŭ = [[(134567) 1999 RZ212|(134567) 1999 RZ₂₁₂]] |periodo = '''(134568) 1999 RH₂₁₅''' |post = [[(134569) 1999 RH222|(134569) 1999 RH₂₂₂]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:134568}} [[Kategorio:Transneptunaj objektoj]] [[Kategorio:Kubevanoj]] [[Kategorio:Malkovrita de Jane X. Luu]] [[Kategorio:Malkovrita de David C. Jewitt]] [[Kategorio:Malkovrita de Chad Trujillo]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999]] kk4c7b2mnqdtobs234mv9pojtcuvc2y 0 731077 9480554 9381220 2026-09-22T21:43:17Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480554 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE: (134860) 2000 OJ₆₇}} {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = (134860) 2000 OJ₆₇ |Kategorio = transneptuna objekto |Oficiala_nomo = (134860) 2000 OJ₆₇ |Aliaj_nomoj = |Dato_de_malkovro = {{dato|29|julio|2000}} |Malkovrintoj = [[Susan D. Kern]]<br />kaj [[Marc W. Buie]] |Loko_de_malkovro = [[Cerro Tololo]] ([[Ĉilio]]) |Epoko = 2459200.5 {{dato|17|decembro|2020}} TDB |Granda_duonakso = 6,454 [[1 E12 m|Tm]] (43,146 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 6,308 Tm (42,167 AU) |Apoapsido = 6,601 Tm (44,124 AU) |Discentreco = 0,02267 |Periodo = 103515,065 [[tago]]j  (283,409 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- 191:8 Jup / 77:8 Sat / ~10:3 Ura / 12:7 Nep --> |Klinangulo = 1,115° |Meza_anomaliangulo = 79,849°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] {{dato|17|decembro|2020}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 96,843° |Argumento_de_periapsido = 167,478° |Terdistanco_min = 6,156 [[1 E12 m|Tm]] (41,150 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = Kombinata : 175 km<br />Ĉefa korpo : 138 ± 32 km |Maso = 1,9x10¹⁸ ± 9x10¹⁶ kg |Albedo_geom = 0,16 ± 0,07 |Naturaj_satelitoj = 1 |Absoluta_magnitudo = 6,1 }} '''(134860) 2000 OJ₆₇''' estas granda, meze hela [[duopa asteroido|duopa]] [[transneptuna objekto]] malkovrita la {{daton|29|julio|2000}} de la usonaj ge[[astronomo]]j [[Susan D. Kern]] kaj [[Marc W. Buie]] elde la [[Inter-Amerika observatorio de Cerro Tololo]] en [[Ĉilio]]. Por [[Michael E. Brown]], 2000 OJ₆₇ verŝajne ne estas [[nanplanedo]]<ref>[http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/dps.html Kiom da nanplanedoj en la ekstera sunsistemo ? El la paĝaro de Dr. Michael E. Brown, ĉe ''Caltech'', Divido pri Geologia kaj Planeda Scienco] {{lingvokodo|en}}</ref> kun taksata diametro de 155&nbsp;km. == Orbito == 2000 OJ₆₇ estas rigardita kiel [[kubevano]], klasika objekto de la [[Kujper-zono]] kun feblaj [[discentreco#Astronomio|discentreco]] kaj [[orbita klineco]], kiuj ne estas en [[orbita resonanco]] kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]].<ref>[http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} {{lingvokodo|en}}</ref> == Satelito == [[natura satelito|Satelito]] estis malkovrita la {{daton|23|junio|2003}} per observoj far'de la [[kosmoteleskopo Hubble]], anoncita la {{daton|6|oktobro|2005}}. La komponantoj de la paro havas preskaŭ saman diametron : 138 ± 32&nbsp;km kaj 108 ± 25&nbsp;km. Ili orbitas ĉirkaŭ komuna [[baricentro (fiziko)|baricentro]] kun orbita [[granda duonakso]] de 2270 ± 30&nbsp;km kaj orbita periodo de 529,402 ± 0,0168 horoj (22,058 ± 0,0007 tagoj), tiu orbito havas feblan discentrecon (0,012) sed estas tre klinita rilate al la [[ekliptiko]] : 84,6° ± 3°. La rotaciaj periodoj de ambaŭ korpoj estas [[nun en 2021|ankoraŭ]] nekonata. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> ==Eksteraj ligiloj== * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|134860-2000-oj67}} * {{Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj|134860}} * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj; el la paĝaroj de Wm. Robert Johnston] * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/astmoons/am-134860.html (134860) 2000 OJ₆₇; ibidem] {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (134001–135000)#134851-134900|Listo de asteroidoj (134001–135000)]] |antaŭ = [[(134859) 2000 OF60|(134859) 2000 OF₆₀]] |periodo = '''(134860) 2000 OJ₆₇''' |post = [[(134861) 2000 OT68|(134861) 2000 OT₆₈]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:134860}} [[Kategorio:Kubevanoj]] [[Kategorio:Kelkopaj asteroidoj]] [[Kategorio:Malkovrita de Marc W. Buie]] [[Kategorio:Malkovrita de Susan D. Kern]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000]] jgovhm7sljk5i1maoyi49obze40ycff 0 731821 9480555 9381097 2026-09-22T21:43:22Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480555 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE: (135182) 2001 QT₃₂₂}} {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = (135182) 2001 QT₃₂₂ |Kategorio = transneptuna objekto |Oficiala_nomo = (135182) 2001 QT₃₂₂ |Aliaj_nomoj = |Dato_de_malkovro = {{dato|21|aŭgusto|2001}} |Malkovrinto = [[Marc W. Buie]] |Loko_de_malkovro = [[Cerro Tololo]] ([[Ĉilio]]) |Epoko = 2459396.5 {{dato|1|julio|2021}} TDB |Granda_duonakso = 5,573 [[1 E12 m|Tm]] (37,254 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 5,455 Tm (36,463 AU) |Apoapsido = 5,691 Tm (38,045 AU) |Discentreco = 0,02123 |Periodo = 83053,411 [[tago]]j  (227,388 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- :7 Mar / ~114:6 Jup / 54:7 Sat / 27:10 Ura / 11:8 Nep --> |Klinangulo = 1,841° |Meza_anomaliangulo = 89,107°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] : {{dato|1|julio|2021}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 89,107° |Argumento_de_periapsido = 66,857° |Terdistanco_min = 5,303 [[1 E12 m|Tm]] (35,447 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = ~159 km |Albedo_geom = ~0,085 |Absoluta_magnitudo = 6,2 }} '''(135182) 2001 QT₃₂₂''' estas granda, malhela [[transneptuna objekto]] malkovrita la {{daton|21|aŭgusto|2001}} de la usona [[astronomo]] [[Marc W. Buie]] elde la [[Inter-Amerika observatorio de Cerro Tololo]] en [[Ĉilio]]. Laŭ Wm. Robert Johnston, ĝi havas diametron de ĉirkaŭ 159 km, sed por [[Michael E. Brown]], ĝi eble estas [[nanplanedo]]<ref>[http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/dps.html Kiom da nanplanedoj en la ekstera sunsistemo ? El la paĝaro de Dr. Michael E. Brown, ĉe ''Caltech'', Divido pri Geologia kaj Planeda Scienco] {{lingvokodo|en}}</ref> kun taksata diametro de 342 km. == Orbito == 2001 QT₃₂₂ estas rigardita kiel [[kubevano]], klasika objekto de la [[Kujper-zono]] kun feblaj [[discentreco#Astronomio|discentreco]] kaj [[orbita klineco]], kiu ne estas en [[orbita resonanco]] kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]].<ref>[http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} {{lingvokodo|en}}</ref> Ĝi estas ankaù rigardita kiel [[disdiskano]].<ref>[https://minorplanetcenter.net//iau/lists/Centaurs.html Listo de Centaŭroj kaj Disdiskanoj, de ''Minor Planet Center''] {{lingvokodo|en}}</ref> == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|135182-2001-qt322}} * {{Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj|135182}} * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj ; el la paĝaroj de Wm. Robert Johnston] {{Sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (135001–136000)#135151-135200|Listo de asteroidoj (135001–136000)]] |antaŭ = [[(135181) 2001 QJ295|(135181) 2001 QJ₂₉₅]] |periodo = '''(135182) 2001 QT₃₂₂''' |post = [[(135183) 2001 QK329|(135183) 2001 QK₃₂₉]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:135182}} [[Kategorio:Kubevanoj]] [[Kategorio:Disdiskanoj]] [[Kategorio:Malkovrita de Marc W. Buie]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001]] juky5661snxb4ji7hz8eqj8qm9cs9lz 0 732242 9480556 9381212 2026-09-22T21:43:29Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480556 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE: (135742) 2002 PB₁₇₁}} {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = (135742) 2002 PB₁₇₁ |Kategorio = transneptuna objekto |Oficiala_nomo = (135742) 2002 PB₁₇₁ |Aliaj_nomoj = |Dato_de_malkovro = {{dato|5|aŭgusto|2002}} |Malkovrinto = [[Observatorioj de Mauna Kea]] |Loko_de_malkovro = [[Hawaii (insulo)|Hawaii]] ([[Usono]]) |Bildo = |Bildo_priskribo = |Epoko = 2459396.5 {{dato|1|julio|2021}} TDB |Granda_duonakso = 6,582 [[1 E12 m|Tm]] (43,999 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 5,742 Tm (38,383 AU) |Apoapsido = 7,422 Tm (49,614 AU) |Discentreco = 0,1276 |Periodo = 106599,529 [[tago]]j (291,854 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- 123:5 Jup / 109:11 Sat / ~7:2 Ura / ~7:4 Nep --> |Klinangulo = 5,427° |Meza_anomaliangulo = 70,449°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] : {{dato|1|julio|2021}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 336,721° |Argumento_de_periapsido = 292,444° |Terdistanco_min = 5,591 [[1 E12 m|Tm]] (37,371 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = ~ 185 km |Albedo_geom = ~ 0,09<ref>[https://pgj.pagesperso-orange.fr/conv-Hmag.htm Kongruo inter Absoluta Magnitudo kaj Diametro de Asteroidoj, el ''PGJ Astronomie''] {{lingvokodo|fr}}</ref> |Absoluta_magnitudo = 6,9 }} '''(135742) 2002 PB₁₇₁''' estas granda [[transneptuna objekto]] malkovrita la {{daton|5|aŭgusto|2002}} elde unu el la [[Observatorioj de Mauna Kea]] en [[insulo]] [[Hawaii (insulo)|Hawaii]] ([[Usono]]). Laŭ Wm. Robert Johnston, 2002 PB₁₇₁ havas diametron de ĉirkaŭ 185 km, sed por [[Michael E. Brown]], ĝi verŝajne ne estas [[nanplanedo]]<ref>[http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/dps.html Kiom da nanplanedoj en la ekstera sunsistemo ? El la paĝaro de Dr. Michael E. Brown, ĉe ''Caltech'', Divido pri Geologia kaj Planeda Scienco] {{lingvokodo|en}}</ref> kun taksata diametro de 156 km. == Orbito == 2002 PB₁₇₁ estas rigardita kiel [[kubevano]], klasika objekto de la [[Kujper-zono]] kun feblaj [[discentreco#Astronomio|discentreco]] kaj [[orbita klineco]], kiu ne estas en [[orbita resonanco]] kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]].<ref>[http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} {{lingvokodo|en}}</ref> Ĝi tamen estas ne tre malproksima de la orbita resonanco 4:7 kun Neptuno. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|135742-2002-pb171}} * {{Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj|135742}} * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj ; el la paĝaroj de Wm. Robert Johnston] {{Sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (135001–136000)#135701-135750|Listo de asteroidoj (135001–136000)]] |antaŭ = [[(135741) 2002 PV165|(135741) 2002 PV₁₆₅]] |periodo = '''(135742) 2002 PB₁₇₁''' |post = [[(135743) 2002 PU175|(135743) 2002 PU₁₇₅]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:135742}} [[Kategorio:Kubevanoj]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002]] [[Kategorio:Malkovrita de Observatorioj de Mauna Kea]] 01w9cih5u4sbhdt8pdkrve7lvsaj8z2 0 734784 9480557 8723589 2026-09-22T21:43:44Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480557 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE: (137294) 1999 RE₂₁₅}} {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = (137294) 1999 RE₂₁₅ |Kategorio = transneptuna objekto |Oficiala_nomo = (137294) 1999 RE₂₁₅ |Aliaj_nomoj = '''1999 RE₂₁₅''' |Dato_de_malkovro = {{dato|7|septembro|1999}} |Malkovrintoj = [[Jane X. Luu|J. X. Luu]], [[Chadwick A. Trujillo|C. A. Trujillo]],<br /> kaj [[David C. Jewitt|D. C. Jewitt]] |Loko_de_malkovro = [[Hawaii (insulo)|Hawaii]] ([[Usono]]) |Epoko = 2459396.5 {{dato|1|julio|2021}} TDB |Granda_duonakso = 6,780 [[1 E12 m|Tm]] (45,323 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 6,045 Tm (40,408 AU) |Apoapsido = 7,515 Tm (50,238 AU) |Discentreco = 0,1084 |Periodo = 111449,584 [[tago]]j (305,132 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- 180:7 Jup / 259:25 Sat / 76:21 Ura / 37:20 Nep --> |Klinangulo = 1,351° |Meza_anomaliangulo = 76,336°<br />[[Epoko (astronomio)|Epoko]]: {{dato|1|julio|2021}} |Longitudo_de_suprenira_nodo = 149,258° |Argumento_de_periapsido = 117,737° |Terdistanco_min = 5,893 [[1 E12 m|Tm]] (39,393 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = ~ 232 km |Absoluta_magnitudo = 6,4 }} '''(137294) 1999 RE₂₁₅''' estas tre granda [[transneptuna objekto]] de la familio de la [[kubevano]]j: "klasikaj" objektoj de la [[Kujper-zono]] kun feblaj [[discentreco#Astronomio|discentreco]] kaj [[orbita klineco]], kiuj ne estas en [[orbita resonanco]] kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]].<ref>[http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} {{lingvokodo|en}}</ref> == Malkovro == Ĝi estis malkovrita la [[7-an de septembro]] [[1999]] de la usonaj ge[[astronomo]]j [[Jane X. Luu]], [[Chadwick A. Trujillo]] kaj [[David C. Jewitt]] elde unu el la [[Observatorioj de Mauna Kea]] en [[Hawaii (insulo)|Hawaii]] ([[Usono]]). == Ecoj == Laŭ Wm. Robert Johnston, ĝi havas diametron de ĉirkaŭ 232 km<!--por supozita albedo de 0,09,-->; por [[Michael E. Brown]], ĝi <!--eble verŝajne ne --> eble estas [[nanplanedo]]<ref>[http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/dps.html Kiom da nanplanedoj en la ekstera sunsistemo ? El la paĝaro de Dr. Michael E. Brown, ĉe ''Caltech'', Divido pri Geologia kaj Planeda Scienco] {{lingvokodo|en}}</ref> kun taksata diametro de 202 km. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo: http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|137294-1999-re215}} * {{Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj|137294}} * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj; el la paĝaroj de Wm. Robert Johnston] {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (137001–138000)#137251-137300|Listo de asteroidoj (137001–138000)]] |antaŭ = [[(137293) 1999 RL208|(137293) 1999 RL₂₀₈]] |periodo = '''(137294) 1999 RE₂₁₅''' |post = [[(137295) 1999 RB216|(137295) 1999 RB₂₁₆]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:137294}} [[Kategorio:Kubevano]] [[Kategorio:Malkovrita de Jane X. Luu]] [[Kategorio:Malkovrita de David C. Jewitt]] [[Kategorio:Malkovrita de Chad Trujillo]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999]] b8crw42io9c1b0dz8c7kwfntq8bn4bu 0 736119 9480558 9381218 2026-09-22T21:43:57Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480558 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE: (138537) 2000 OK₆₇}} {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = (138537) 2000 OK₆₇ |Kategorio = transneptuna objekto |Oficiala_nomo = (138537) 2000 OK₆₇ |Aliaj_nomoj = |Dato_de_malkovro = {{dato|29|julio|2000}} |Malkovrintoj = [[Susan D. Kern|S. D. Kern]] kaj [[Marc W. Buie|M. W. Buie]] |Loko_de_malkovro = [[Cerro Tololo]] ([[Ĉilio]]) |Epoko = 2459396.5 {{dato|1|julio|2021}} TDB |Granda_duonakso = 7,020 [[1 E12 m|Tm]] (46,924 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 5,990 Tm (40,042 AU) |Apoapsido = 8,049 Tm (53,805 AU) |Discentreco = 0,1466 |Periodo = 117404,321 [[tago]]j (321,436 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- ~27:1 Jup / ~11:1 Sat / 19:5 Ura / ~2:1 Nep --> |Klinangulo = 4,872° |Meza_anomaliangulo = 359,084°<br />[[Epoko (astronomio)|Epoko]] : {{dato|1|julio|2021}} |Longitudo_de_suprenira_nodo = 4,379° |Argumento_de_periapsido = 358,187° |Terdistanco_min = 5,840 [[1 E12 m|Tm]] (39,039 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = 164 km |Albedo_geom = 0,169 |Rotacia_periodo = ~0,25 [[tago]] (~6 [[horo]]j) |Absoluta_magnitudo = 6,0 }} '''(138537) 2000 OK₆₇''' estas tre granda meze hela [[transneptuna objekto]] de la familio de la [[kubevano]]j : "klasikaj" objektoj de la [[Kujper-zono]] kun feblaj [[discentreco#Astronomio|discentreco]] kaj [[orbita klineco]], kiuj ne estas en [[orbita resonanco]] kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]].<ref>[http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} {{lingvokodo|en}}</ref> == Malkovro == 2000 OK₆₇ estis malkovrita la {{daton|29|julio|2000}} de la usonaj ge[[astronomo]]j [[Susan D. Kern]] kaj [[Marc W. Buie]] elde la [[Inter-Amerika observatorio de Cerro Tololo]] en [[Ĉilio]]. Laŭ Wm. Robert Johnston, 2000 OK₆₇ havas diametron de ĉirkaŭ 164 km ; por [[Michael E. Brown]], ĝi verŝajne ne estas [[nanplanedo]]<ref>[http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/dps.html Kiom da nanplanedoj en la ekstera sunsistemo ? El la paĝaro de Dr. Michael E. Brown, ĉe ''Caltech'', Divido pri Geologia kaj Planeda Scienco] {{lingvokodo|en}}</ref> kun taksata diametro de 155 km. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|138537-2000-ok67}} * {{Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj|138537}} * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj ; el la paĝaroj de Wm. Robert Johnston] {{Sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (138001–139000)#138501-138550|Listo de asteroidoj (138001–139000)]] |antaŭ = [[(138536) 2000 OZ59|(138536) 2000 OZ₅₉]] |periodo = '''(138537) 2000 OK₆₇''' |post = [[(138538) 2000 PL3|(138538) 2000 PL₃]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:138537}} [[Kategorio:Kubevanoj]] [[Kategorio:Malkovrita de Marc W. Buie]] [[Kategorio:Malkovrita de Susan D. Kern]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000]] l5ultqfm2nfzkm8e9zx32ha9u9cyahg 0 738558 9480280 9478396 2026-09-22T12:16:04Z Verdulo 1002 /* Televidaj programoj */ 9480280 wikitext text/x-wiki {{Nesufiĉaj fontoj|temo = biografio |dato = 2026}} {{Informkesto homo}} '''Karsu Dönmez''', n. la 19-an de aprilo 1990 en [[Amsterdamo]], estas [[Nederlando|nederlanda]] [[kantaŭtoro|kantistino]] kaj [[piano|pianistino]] de [[Turkoj|turka deveno]]. Ŝia antaŭnomo rilatas al [[Karsuköyü]],^{<small>vikipedie nekonata loko</small>} la naskiĝloko de ŝiaj gepatroj.{{mankas fonto}} == Kariero == Ekde la aĝo de dekkvar jaroj, Karsu koncertis regule en la turka restoracio de sia patro en la [[Amsterdamo|amsterdama]] distrikto De Pijp. Ŝi povis studi ĉe la [[Universitato de Rod-Insulo]] dum kelka tempo. La [[Amsterdama Konservatorio]] malakceptis ŝin. Ŝi pli konatiĝis ĉe 17-jaraĝo kiam ŝi estis invitita por aperi en [[Carnegie Hall]] de [[Novjorko]] kaj en televidaj programoj en Nederlando kaj Belgio "De Wereld Draait door" (La mondo pluen turniĝas). En 2010-2011 ŝi faris sian unuan [[turneo]]n, dum kiu ŝia prezento ĉe la ''[[Concertgebouw]]'' (Koncertejo) en Amsterdamo estis elĉerpita. Ŝian stilon unue pli influis [[klasika muziko]], sed nun ĝi havas pli da influoj de turkaj [[popolmuziko]] kaj [[soulo]]. Ŝia unua albumo "Live aan 't IJ" estis registrita dum ŝia unua grava prezentado en ''[[Muziekgebouw aan' t IJ]]'' (Muzikejo ĉe la [[IJ]]). Ŝia unua studialbumo ''Confession'' (Konfeso) estis publikigita en 2012. Reĝisorino Mercedes Stalenhoef sekvis Karsu-on dum la periodo en kiu ŝi konatiĝis (2007-2012) kaj faris la dokumentan filmon Karsu: ''Mi kaŝas sekreton'' spektebla dum [[Internacia Dokumenta Filmfestivalo de Amsterdamo|IDFA 2012]]. Aldone al dua prezentado en Carnegie Hall ŝi ankaŭ donis prezentojn ĉe festivaloj en Turkio, [[Indonezio]], [[Surinamo]], [[Germanio]], [[Brazilo]], [[Makedonio]] kaj [[Britio]]. Ŝia dua albumo ''Colors'' ("Koloroj") estis publikigita en 2015. En 2016 ŝi ricevis la muziekpremion kun la nomo [[Edisono]] de la publiko en la [[Teatro]] nomata [[Luxor]]. La 19-an de januaro 2017 ŝi prezentis dum la Mini-Nokto de Poezio en la dancejo de Muzeo nomata "De Speelklok" (La Sonorilo). Ŝi tiam iris al la teatroj per sia programo ''Ludu miajn kordojn'', prezentado kun tri arĉumistinoj pri interligo. En 2018 Karsu denove venis kun sia propra teatroturneo pri la vivo de [[Ahmet Ertegün]], fondinto de [[Atlantic Records]]. Post prezento de pli ol 35 koncertoj en Nederlando kun sia regula muzikistaro, ŝi ankaŭ prezentis ĉi tiun prezentadon en la turka lingvo en la "Zorlu PSM" (Turke: Zorlu Performans Sanatları Merkezi, (Zorlu Centro de Spektaklaj Artoj) en [[Istanbulo]]) kaj angle en la Cadogan Hall en [[Londono]]. Karsu kantis en 23 pliajn koncertojn tra Turkio en 2021. Ŝi ankaŭ konstruis muziklernejon por rifuĝintoj (''Happy Caravan'') en [[Ateno]], Grekio<ref>(tr) "''[https://www.sabah.com.tr/fotohaber/magazin/karsu-donmez-suriyeli-cocuklar-icin-okul-acti Karsu Dönmez Suriyeli çocuklar için okul açtı]''", Sabah, la 24-an de majo 2017.</ref>. == Diskografio == * ''Live aan 't IJ'' (2010) * ''Confession'' (2012) * ''Colors'' (2015) * ''Karsu'' (2019) * ''Jest Oldu'' (2019) l== Televidaj programoj == * ''Turka kuirejo de Karsu'' ([[24Kitchen]]) (2021) * [https://www.24kitchen.nl/populair/karsu-van-dit-gerecht-kon-de-crew-echt-niet-afblijven 24Kitchen] == Eksteraj ligiloj == * [https://www.karsu.nl/ Propra retejo] * [https://karsufoundation.com/werkbezoek-aan-hatay/# Laborvizito al Karsuköyü] {{Vivtempo|Donmez, Karsu}} {{Referencoj}} [[Kategorio:Nederlandaj kantistoj]] [[Kategorio:Nederlandaj pianistoj]] [[Kategorio:Turkaj kantistoj]] [[Kategorio:Kantistoj]] kwe3vovtxytrae68p7js5fkt86zmqkj 9480281 9480280 2026-09-22T12:20:39Z Verdulo 1002 9480281 wikitext text/x-wiki {{Nesufiĉaj fontoj|temo = biografio |dato = 2026}} {{Informkesto homo}} '''Karsu Dönmez''', n. la 19-an de aprilo 1990 en [[Amsterdamo]], estas [[Nederlando|nederlanda]] [[kantaŭtoro|kantistino]] kaj [[piano|pianistino]] de [[Turkoj|turka deveno]]. Ŝia antaŭnomo rilatas al [[Karsuköyü]],^{<small>vikipedie nekonata loko</small>} la naskiĝloko de ŝiaj gepatroj.{{mankas fonto}} == Kariero == Ekde la aĝo de dekkvar jaroj, Karsu koncertis regule en la turka restoracio de sia patro en la [[Amsterdamo|amsterdama]] distrikto De Pijp. Ŝi povis studi ĉe la [[Universitato de Rod-Insulo]] dum kelka tempo. La [[Amsterdama Konservatorio]] malakceptis ŝin. Ŝi pli konatiĝis ĉe 17-jaraĝo kiam ŝi estis invitita por aperi en [[Carnegie Hall]] de [[Novjorko]] kaj en televidaj programoj en Nederlando kaj Belgio "De Wereld Draait door" (La mondo pluen turniĝas). En 2010-2011 ŝi faris sian unuan [[turneo]]n, dum kiu ŝia prezento ĉe la ''[[Concertgebouw]]'' (Koncertejo) en Amsterdamo estis elĉerpita. Ŝian stilon unue pli influis [[klasika muziko]], sed nun ĝi havas pli da influoj de turkaj [[popolmuziko]] kaj [[soulo]]. Ŝia unua albumo "Live aan 't IJ" estis registrita dum ŝia unua grava prezentado en ''[[Muziekgebouw aan' t IJ]]'' (Muzikejo ĉe la [[IJ]]). Ŝia unua studialbumo ''Confession'' (Konfeso) estis publikigita en 2012. Reĝisorino Mercedes Stalenhoef sekvis Karsu-on dum la periodo en kiu ŝi konatiĝis (2007-2012) kaj faris la dokumentan filmon Karsu: ''Mi kaŝas sekreton'' spektebla dum [[Internacia Dokumenta Filmfestivalo de Amsterdamo|IDFA 2012]]. Aldone al dua prezentado en Carnegie Hall ŝi ankaŭ donis prezentojn ĉe festivaloj en Turkio, [[Indonezio]], [[Surinamo]], [[Germanio]], [[Brazilo]], [[Makedonio]] kaj [[Britio]]. Ŝia dua albumo ''Colors'' ("Koloroj") estis publikigita en 2015. En 2016 ŝi ricevis la muziekpremion kun la nomo [[Edisono]] de la publiko en la [[Teatro]] nomata [[Luxor]]. La 19-an de januaro 2017 ŝi prezentis dum la Mini-Nokto de Poezio en la dancejo de Muzeo nomata "De Speelklok" (La Sonorilo). Ŝi tiam iris al la teatroj per sia programo ''Ludu miajn kordojn'', prezentado kun tri arĉumistinoj pri interligo. En 2018 Karsu denove venis kun sia propra teatroturneo pri la vivo de [[Ahmet Ertegün]], fondinto de [[Atlantic Records]]. Post prezento de pli ol 35 koncertoj en Nederlando kun sia regula muzikistaro, ŝi ankaŭ prezentis ĉi tiun prezentadon en la turka lingvo en la "Zorlu PSM" (Turke: Zorlu Performans Sanatları Merkezi, (Zorlu Centro de Spektaklaj Artoj) en [[Istanbulo]]) kaj angle en la Cadogan Hall en [[Londono]]. Karsu kantis en 23 pliajn koncertojn tra Turkio en 2021. Ŝi ankaŭ konstruis muziklernejon por rifuĝintoj (''Happy Caravan'') en [[Ateno]], Grekio<ref>(tr) "''[https://www.sabah.com.tr/fotohaber/magazin/karsu-donmez-suriyeli-cocuklar-icin-okul-acti Karsu Dönmez Suriyeli çocuklar için okul açtı]''", Sabah, la 24-an de majo 2017.</ref>. == Diskografio == * ''Live aan 't IJ'' (2010) * ''Confession'' (2012) * ''Colors'' (2015) * ''Karsu'' (2019) * ''Jest Oldu'' (2019) l== Televidaj programoj == * ''Turka kuirejo de Karsu'' ([[24Kitchen]]) (2021) == Eksteraj ligiloj == * [https://www.24kitchen.nl/populair/karsu-van-dit-gerecht-kon-de-crew-echt-niet-afblijven 24Kitchen] * [https://www.karsu.nl/ Propra retejo] * [https://karsufoundation.com/werkbezoek-aan-hatay/# Laborvizito al Karsuköyü] {{Vivtempo|Donmez, Karsu}} {{Referencoj}} [[Kategorio:Nederlandaj kantistoj]] [[Kategorio:Nederlandaj pianistoj]] [[Kategorio:Turkaj kantistoj]] [[Kategorio:Kantistoj]] tmmu09p3x4qov8uh0qopiq8no6inrw5 0 741116 9480653 9453399 2026-09-23T04:27:35Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480653 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = 56788 ''Guilbertlepoutre'' |Kategorio = asteroido |Oficiala_nomo = 56788 Guilbertlepoutre |Aliaj_nomoj = '''2000 OA₅₄''' |Dato_de_malkovro = {{dato|29|julio|2000}} |Malkovrinto = [[LONEOS]] |Loko_de_malkovro = [[Flagstaff (Arizono)|Flagstaff]], [[Usono]] |Epoko = 2459396.5 {{dato|1|julio|2021}} TDB |Granda_duonakso = 451,746 [[1 E9 m|Gm]] (3,020 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 368,727 Gm (2,465 AU) |Apoapsido = 534,765 Gm (3,575 AU) |Discentreco = 0,1838 |Periodo = 1916,689 [[tago]]j (5,248 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- 109:5 Mer / ~17:2 Ven / 21:4 Ter / 14:5 Mar / 5:14 Jup --> |Klinangulo = 11,883° |Meza_anomaliangulo = 280,107°<br />[[Epoko (astronomio)|Epoko]] : {{dato|1|julio|2021}} |Longitudo_de_suprenira_nodo = 317,256° |Argumento_de_periapsido = 92,066° |Terdistanco_min = 225,849 [[1 E9 m|Gm]] (1,510 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = 10,780 ± 0,299 km |Albedo_geom = 0,022 ± 0,002 |Absoluta_magnitudo = 14,18 }} '''56788 ''Guilbertlepoutre''''' estas malgranda, malhela [[asteroido]] de la ĉefa [[asteroida zono]] malkovrita la {{daton|29|julio|2000}} en la kadro de la [[astronomio|astronomia]] kampanjo ''Lowell Observatory Near-Earth-Object Search'' ([[LONEOS]]) elde la [[Stacio Anderson Mesa]] de la [[Observatorio Lowell]], [[sudo|sud]][[oriento|oriente]] de [[Flagstaff (Arizono)|Flagstaff]] ([[Arizono]], [[Usono]]). == Nomo == Ĝi estis tiel nomita honore al ''Aurélie Guilbert-Lepoutre'',<ref>[http://lgltpe.ens-lyon.fr/annuaire/guilbert-lepoutre-aurelie Guilbert-Lepoutre Aurélie, el la paĝaro de la Laboratorio de Geologio de Liono] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211016175833/http://lgltpe.ens-lyon.fr/annuaire/guilbert-lepoutre-aurelie |date=2021-10-16 }} {{lingvokodo|fr}}</ref><ref>[http://aguilbert.com/ Aurélie Guilbert-Lepoutre, persona paĝaro] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211016175834/http://aguilbert.com/ |date=2021-10-16 }} {{lingvokodo|en}}</ref> [[scienca esplorado|esploristino]] ĉe la Laboratorio de [[Geologio]] de [[Liono]] ([[Francio]]), kies studoj inkludas [[termiko|termikan]] modeligon de malgrandaj korpoj por kompreni ties formiĝon kaj evoluon. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|56788-guilbertlepoutre-2000-oa54}} {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (56001–57000)#56751-56800|Listo de asteroidoj (56001 – 57000)]] |antaŭ = [[(56787) 2000 OZ53|(56787) 2000 OZ₅₃]] |periodo = '''56788 ''Guilbertlepoutre''''' |post = [[(56789) 2000 OU54|(56789) 2000 OU₅₄]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:Guilbertlepoutre}} [[Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono]] [[Kategorio:Malkovrita de LONEOS]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000]] 8opuhzk7xzn6oyx69drp4df07kn6dxa 0 744591 9480312 9271689 2026-09-22T13:27:23Z Petr Tomasovsky 678 9480312 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | municipo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Podhradí nad Dyjí | devena_nomo = Frejštejn | alia_nomo = {{Lang-de|Freistein}} | kategorio = municipo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Podhradí nad Dyjí | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Frejštein.JPG | dosiero_priskribo = Burgo Frejštejn super Podhradí <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = Podhradí nad Dyjí CoA.png <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Sudmoravia regiono | distrikto = Distrikto Znojmo | municipo = Vranov nad Dyjí | municipo_tipo = Administra municipo | histregiono = Moravio | histregiono1 = | histregiono1_noto = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto = | limo = Malsupra Aŭstrio | limo_noto = Aŭstrio | rivero = Dijo | rivero_tipo = | memorindaĵo = Frejštejn | memorindaĵo_noto = burgo | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵoj | ŝoseo = | montaro = Jeviŝovica montetaro | orogenezo = | orogenezo_tipo = <!-- *** Situo *** --> | situo = Podhradí nad Dyjí | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 368 | lat_d = 48 | lat_m = 54 | lat_s = 01 | lat_NS = N | long_d = 15 | long_m = 41 | long_s = 11 | long_EW = E <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 6.17 | areo_rondumo = 2 | areo_tipo = Katastro | areo_noto = Podhradí nad Dyjí <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro_dato = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1286 | establita_tipo = Unua skribmencio | dato = | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 671 06 | areo_kodo = | areo_kodo_tipo = | kodo = CZ064 | kodo_tipo = [[NUTS|NUTS 3]] | kodo1 = CZ0647 | kodo1_tipo = [[NUTS|NUTS 4]] | kodo2 = CZ0647 594636 | kodo2_tipo = [[NUTS|NUTS 5]] <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = 1 | libera_tipo = Katastraj teritorioj | libera1 = 1 | libera1_tipo = Partoj de municipo | libera2 = 1 | libera2_tipo = Bazaj setlejunuoj <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://www.podhradinaddyji.cz www.podhradinaddyji.cz] | commons = Podhradí nad Dyjí | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Podhradí nad Dyjí''' (ĝis la jaro 1949 {{lang-de|Freistein}}, {{lang-cs|Frejštejn}}) estas municipo en [[Ĉeĥio]], en [[Sudmoravia regiono]], en [[distrikto Znojmo]]. Vivas ĉi tie {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} ({{WikidataLoĝantaroDato}}). Ĝi etendiĝas okcidente de [[Vranov nad Dyjí]] sur moravia-[[Malsupra Aŭstrio|malsupraaŭstria]] limo kaj sur la dekstra bordo de pentrinda valo de rivero [[Moravia Dijo]] apud enfluejo de rojo Křeslický potok, kiu trafluas tra la municipo. Sur la maldekstra bordo la municipo borderas rokaro de [[naturrezervejo|protektita areo]] [[Podhradské skály]]. Sude super la vilaĝo elstaras ruino de burgo [[Frejštejn]]. Freistein / Frejštejn fariĝis ekde la fino de la 19-a jarcento elserĉata somerrestadejo kaj elirpunkto por turistaj ekskursoj tra la moravia kaj la malsupraaŭstria Podyjí. En la urbeto loĝis ĝis la jaro 1945 plejparte germana loĝantaro, kiu estis poste [[ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio|forŝovita]]. Nun vivas ĉi tie {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. {{Najbaraj municipoj}} == La plej malnova historio == [[Dosiero:Frejstejn, engraving by Adolph Kunike.JPG|eta|Burgo Frejštejn kun suba muelejo, gravuraĵo el la 1930-aj ajroj de Adolpha Kunike]] [[Dosiero:GuentherZ 2015-07-04 (110) Podhradí nad Dyjí-Freistein Thaya Muehle.JPG|eta|Podhradí nad Dyjí / Frejštejn, Supra muelejo en 2015]] {{ĉefartikolo|Frejštejn|Uherčice (kastelo)|Vratěnín|Drosendorf-Zissersdorf}} Wernhard de Trnowa, ministerialo de grafoj el [[Pernegg (Malsupra Aŭstrio)|Pernegg]], akiris por siaj meritoj al moravia markgrafo [[Vladislav Jindřich]] rajton koloniigi la moravian limregionon. Norde de la familia sidejo - burgo Trnava / Thürnau (super la malsupraaŭstria municipo [[Drosendorf-Zissersdorf|Unter-Thürnau]]) fondis liaj idoj burgon Frejštejn, en kiu en la jaro 1251 rememoriĝas parencoj de senjoroj el Thürnau, Oldřich (Uldalriko) nomata Liber (Libera, germane Frei) kaj lia filo Gaytmar. La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro [[1286]]. En la jaro 1422 akiris la burgon de [[Sigismondo (Sankta Romia Imperio)|reĝo Sigismondo]] en heredan dependecon hetmano Leopold / Lipolt [[Krajířové z Krajku|Krajíř z Krajku]]. Post la morto de Leopold z Krajku, la senjoro en [[Landštejn]], [[Nová Bystřice|Bystřice]] kaj Frejštejn, en la jaro 1433 en fontoj aperas lia frato Jan z Krajku kun predikato el Frejštejn kaj el [[Vratěnín]], en la jaro 1444 kaptita en rango de la plej supera tablisto karintia kaj hetmano en [[Drosendorf-Zissersdorf|Drosendorf]]. En la jaro 1487 la burgo estas indikata kiel detruita.<ref>Jan Knittel: Ascendo de familio Krajířů z Krajku en Ĉeĥa reĝlando en la dua duono de la 15-a jarcento, tezo de bakalaŭro, Prago 2010</ref> Jan ekprenis bienojn en la aŭstriaj landoj, Wolfgang, la filo de frato de Jan Konrád, la bienojn en Moravio kaj en la jaro 1459 alaĉetis senjorujon Bílkov. Kiam estis konkerita [[Cornštejn]] en la jaro 1465 akiris Wolfgang Krajíř por siaj meritoj dum la konkerado la burgon kiel feŭdon kaj en la jaro 1493 tralasis reĝo [[Vladislao la 2-a Jogajlido|Vladislao]] al lia filo Lipolt z Krajku burgon Cornštejn el la feŭdo. Burgo Cornštejn fariĝis pro kaŭzo de la neloĝigebla Frejštejn centro de la frenŝtejna senjorujo. Al Cornštejn, kiu laŭ testamento ricevis filoj Leopold kaj Jindřich, apartenis lokoj: la detruita burgo Franštýn (Frejnštejn), urbeto [[Vratěnín]], [[Mladoňovice (distrikto Třebíč)|Mladoňovice]] (Mladoňovice), Štálek ([[Stálky]]) kun paroĥo, dezerta vilaĝo Krajzink (pereinta vilaĝo Křeslík), Franštýn (Podhradí nad Dyjí), Chrlopy ([[Korolupy]]) kun la korto, [[Uherčice (distrikto Znojmo)|Uherčice]], [[Mešovice]], Rancieřov ([[Rancířov]]), Teufmpoch ([[Hluboká (Dešná)|Hluboká]]), Šatice (Schaditz), [[Kostníky]].<ref>Historická geografie, svazek 34, strana 70-72, Komise pro historickou geografii při Historickém ústavu ČSAV, 2007</ref> Burgejo en [[Kostníky]] kaj korto en [[Lubnice]] estas indikataj kiel malplenaj pratempaj feŭdoj ("de praaj tempoj") apartenantaj al burgo Frejštejn. En la jaro 1493 apartenis kvin kaj duono de [[Lano (mezurunuo)|lanoj]] en Kostníky al burgo Cornštejn. En la jaro 1498 alaĉetis Kostníky kun la burgejo posedanto de Police Hynek z Bačkovic kaj en la jaro 1500 ankaŭ lanojn apartenantaj al Cornštejn. Kostníky tiel fariĝis por longa tempo konsisto de [[Police (distrikto Třebíč)|polica senjorujo]].<ref>Gregor Wolný: Die Markgrafschaft Mähren topographisch, statistisch und historisch geschildert, Svazek 3, s. 482, také ZEMEK, M.–HOSÁK, L.: c. d., s. 122., NEKUDA, V.–UNGER, J.: c. d., s. 153.; NEKUDA, V.–UNGER, J.: c. d., s. 156.; ZEMEK, M.–HOSÁK, L.: c. d., s. 125</ref> En la jaro 1493 tralasis Půta z Lichtenburka al Sigismondo Krokvicar el Nová Ves kaj en Lubnice zel la feŭdo: "''tri lanojn eĉ kun arbaro Rudice, ĉiun apartenaĵon, kiu al tiu varo apartenas kaj du kortegojn en Mešovice''" kaj en la jaro 1501 forvendis Zich Krokvicar en Nová Ves lubnican burgejon kun apartena varo al Lipolt z Krajku kaj en Cornštejn.<ref>Moravské zemské desky II. 1480–1566. Kraj Brněnský. Kniha XVII. z let 1496–1506, str. 103, č. 132</ref><ref>Moravské zemské desky II. 1480–1566. Kraj Brněnský. Kniha XVII. z let 1496–1506, str. 108, č. 156.</ref> == Loĝantaro == {{Grafikaĵo de nombro de loĝantoj|tabelo=sub|rompi=6}} == Vidu ankaŭ == * [[Listo de municipoj en Ĉeĥio kun la plej malalta nombro de loĝantoj]] * [[Subsektoro 5./XI. Horní Dyje]] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Municipoj de Sudmoravia regiono|Distrikto Znojmo}} [[Kategorio:Podhradí nad Dyjí| ]] [[Kategorio:Municipoj en distrikto Znojmo]] [[Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Znojmo]] [[Kategorio:Eksaj kampurboj en Ĉeĥio]] [[Kategorio:Setlejoj en Jeviŝovica montetaro]] [[Kategorio:Setlejoj sur Dijo]] pflh79xuu1miwk5ghdrk2kjc3v8nat1 0 750070 9480644 8613357 2026-09-23T03:04:06Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480644 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = 38024 ''Melospadafora'' |Kategorio = asteroido |Oficiala_nomo = 38024 Melospadafora |Aliaj_nomoj = '''1998 OB''' ; 1997 EX₄ |Dato_de_malkovro = {{dato|16|julio|1998}} |Malkovrinto = [[OCA-DLR Asteroid Survey|ODAS]] |Loko_de_malkovro = [[Caussols]] ([[Francio]]) |Epoko = 2459600.5 {{dato|21|januaro|2022}} TDB |Granda_duonakso = 461,567 [[1 E9 m|Gm]] (3,085 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 402,097 Gm (2,688 AU) |Apoapsido = 521,036 Gm (3,483 AU) |Discentreco = 0,1288 |Periodo = 1979,529 [[tago]]j (5,420 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- 45:2 Mer / 44:5 Ven / 65:12 Ter / 23:8 Mar / 5:11 Jup --> |Klinangulo = 8,987° |Meza_anomaliangulo = 70,720°<br />[[Epoko (astronomio)|Epoko]] {{dato|21|januaro|2022}} |Longitudo_de_suprenira_nodo = 171,855° |Argumento_de_periapsido = 156,542° |Terdistanco_min = 251,444 [[1 E9 m|Gm]] (1,681 [[astronomia unuo|AU]]) |Absoluta_magnitudo = 14,48 }} '''38024 ''Melospadafora''''' estas asteroido de la ĉefa [[asteroida zono]] malkovrita la {{daton|16|julio|1998}} en la kadro de la [[astronomio|astronomia]] kampanjo ''[[OCA-DLR Asteroid Survey]]'' (ODAS) elde la [[Observatorio]] de la [[altebenaĵo de Calern]], en [[Caussols]] ([[Alpes-Maritimes]], [[Francio]]). == Nomo == Ĝi estis nomita en honoro de la [[Panamo|panama]] [[amatora astronomo]] ''Melo Spadafora'',<ref>[https://informatpanama.com/melo-spadafora-segundo-asteroide-con-nombre-de-panameno/ Melo Spadafora: Dua asteroido kun nomo de panamano, el iT informaT ; 7-a de decembro 2021] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220102161744/https://informatpanama.com/melo-spadafora-segundo-asteroide-con-nombre-de-panameno/ |date=2022-01-02 }} {{lingvokodo|es}}</ref> tre aktiva membro de la ''Asociación Panameña de Aficionados a la Astronomia''. Li estis esenca por la fondo de la Panama Observatorio en [[San Pedro de Atacama]], kiu helpis konfirmi ĵus malkovritajn asteroidojn kaj [[kometo]]jn. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : //eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|38024-melospadafora-1998-ob}} {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (38001–39000)#38001-38050|Listo de asteroidoj (38001 – 39000)]] |antaŭ = [[(38023) 1998 MO39|(38023) 1998 MO₃₉]] |periodo = '''38024 ''Melospadafora''''' |post = [[(38025) 1998 QF]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:Melospadafora}} [[Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono]] [[Kategorio:Malkovrita de OCA-DLR Asteroid Survey]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998]] mx5xociovft0xvrpuje5at99xlan6wk 0 762688 9480599 9052513 2026-09-22T22:34:10Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480599 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=20% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''1,4-Duaminopiperazino'''</font></big></big></span> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:1,4-Diaminopiperazine 2D.png|400ra|N-N-Duaminopiperazino]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />1,4-Duaminopiperazino'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:1,4-Diaminopiperazine 3D.png|400ra|1,4-Duaminopiperazino]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 1,4-Duaminopiperazino'''</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * N-N-Duamino-piperazino * 1,4-Piperazino-duamino * 1,4-Diaminopiperazine {{en}} |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|4|H|12|N|4'''}}</big></center></big> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?ref=106-59-2 106-59-2] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.27846.html 27846] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/ 29974 29974] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20260116193125/https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/ |date=2026-01-16 }} |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||blanka solidaĵo |- |[[Molmaso]]||116,168g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||1,119 g/cm⁻³<ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/106-59-2_595477.html Chemsrc]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||238°C <ref>[https://www.guidechem.com/encyclopedia/1-4-diaminopiperazine-hydrate-dic77983.html Guidechem]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||192,5°C <ref>[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=106-59-2&l=en&exact=dict&f=plist&mark=&submit.x=0&submit.y=0 Chemnet]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.542}} |- |[[Ekflama temperaturo]]||69,8°C <ref>[https://www.chemblink.com/moreProducts/more106-59-2.htm Chemblink]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|05|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Damaĝa substanco |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|302|315|318|335}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|271|280|302+352|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|403+233|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25 °C kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''1,4-Duaminopiperazino'''</big> aŭ <big>'''C₄H₁₂N₄'''</big> estas kemia kunmetaĵo havanta duaminan grupon ligitan al en la pozicioj 1 kaj 4 de la piperazina ringo. Duaminopiperazino estas blanka solidaĵo nesolvebla en akvo kun anti-helmintaj kaj anti-inflamaj proprecoj por veterinaraj uzoj. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''1,4-duaminopiperazino''' per neŭtraligo de la '''amoniako''' kun '''dukloropiperazino''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Piperazine 1,4-dihydrochloride 3D.png|dukloropiperazino|120ra]] + 2 [[Dosiero:Ammonia 3D.png|amoniako|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:1,4-Diaminopiperazine 3D.png|1,4-duaminopiperazino|120ra]] + 2 [[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''1,4-duaminopiperazino''' per traktado de la '''piperazino''' en ĉeesto de '''kloramino''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Piperazine 3D.png|piperazino|120ra]] + 2 [[Dosiero:Chloramine 3D.png|kloramino|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:1,4-Diaminopiperazine 3D.png|1,4-duaminopiperazino|120ra]] + 2 [[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''duamninopiperazino''' per kataliza reduktigo de '''1,4-Duaminopiperazino-2,3-duketono''':<ref>[https://www.google.com.br/books/edition/The_Pyrazines_Volume_41/SoeAUMTuhNYC?hl=en&gbpv=1&dq=1,4-diaminopiperazine&pg=PA634&printsec=frontcover The Pyrazines, Volume 41]</ref> <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:1,4-Diaminopiperazine-2,3-duone 3D.png|1,4-Duaminopiperazino-2,3-duketono|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [-\;2\;H_2O]{LiAlH_4}\, }</math> [[Dosiero:1,4-Diaminopiperazine 3D.png|1,4-duaminopiperazino|120ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Piperazino#Aliaj piperazinoj|Piperazino]]j == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Piperazinoj|Piperazinoduamino]] kzkyo75t02gkegcahfdvguvdxj7fxqm 0 763207 9480559 9380593 2026-09-22T21:44:36Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480559 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE: (143707) 2003 UY₁₁₇}} {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = (143707) 2003 UY₁₁₇ |Kategorio = transneptuna objekto |Oficiala_nomo = (143707) 2003 UY₁₁₇ |Aliaj_nomoj = |Dato_de_malkovro = {{dato|22|oktobro|2003}} |Malkovrinto = [[Spacewatch]] |Loko_de_malkovro = [[Tucson (Arizono)|Tucson]], [[Usono]] |Epoko = 2459600.5 {{dato|21|januaro|2022}} TDB |Granda_duonakso = 8,374 [[1 E12 m|Tm]] (55,979 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 4,853 Tm (32,441 AU) |Apoapsido = 11,895 Tm (79,516 AU) |Discentreco = 0,4205 |Periodo = 152978,505 [[tago]]j  (418,832 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- 247:7 Jup / 128:9 Sat / 5:1 Ura / 5:2 Nep --> |Klinangulo = 7,543° |Meza_anomaliangulo = 14,906°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]]: {{dato|21|januaro|2022}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 265,160° |Argumento_de_periapsido = 112,319° |Terdistanco_min = 4,705 [[1 E12 m|Tm]] (31,451 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = 247 — 316 km |Albedo_geom = 0,126 |Absoluta_magnitudo = 6,01 }} '''(143707) 2003 UY₁₁₇''' estas <!-- eksterordinare hela ne tre hela malhela tre meze granda, ne tre hela malhela [[25-an de septembro]] [[2003]] {{daton|22|oktobro|2003}} [[duopa asteroido|duopa]] [[transneptuna objekto]] tre granda [[duopa asteroido|duopa]]--> tre granda, ne tre hela [[transneptuna objekto]] malkovrita la {{daton|22|oktobro|2003}} en la kadro de la astronomia kampanjo ''[[Spacewatch]]'' elde la [[Nacia Observatorio de Kitt Peak]], sud-okcidente de [[Tucson (Arizono)|Tucson]] ([[Arizono]], [[Usono]]). Laŭ Wm. Robert Johnston, 2003 UY₁₁₇ havas diametron de 247 km ; por [[Michael E. Brown]], ĝi <!--eble verŝajne ne --> eble estas [[nanplanedo]]<ref>[http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/dps.html Kiom da nanplanedoj en la ekstera sunsistemo ? El la paĝaro de Dr. Michael E. Brown, ĉe ''Caltech'', Divido pri Geologia kaj Planeda Scienco] {{lingvokodo|en}}</ref> kun taksata diametro de 316 km. == Orbito == 2003 UY₁₁₇ estas en [[orbita resonanco]] 2:5 kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]] kaj ĝia orbito ekstere, tre malproksime, tanĝas la neptunan orbiton ; ĝia neptuna [[MOID]] estas 5,08539 [[astronomia unuo]] (760,764 milionoj da km). Ĝi pasis ĉe sia [[perihelio]] la [[17-an de septembro]] [[2004]]. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|143707-2003-uy117}} * {{Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj|143707}} * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj ; el la paĝaro de Wm. Robert Johnston] * {{en}} [http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} * {{en}} [https://minorplanetcenter.net//iau/lists/Centaurs.html Listo de Centaŭroj kaj Disdiskanoj, de ''Minor Planet Center''] {{Sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (143001–144000)#143701-143750|Listo de asteroidoj (143001–144000)]] |antaŭ = [[(143706) 2003 UG117|(143706) 2003 UG₁₁₇]] |periodo = '''(143707) 2003 UY₁₁₇''' |post = [[(143708) 2003 UV126|(143708) 2003 UV₁₂₆]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:143707}} [[Kategorio:Transneptunaj objektoj]] [[Kategorio:Malkovrita de Spacewatch]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2003]] hk0yhjgroi5sdlez0ok56j1cbnjgw96 0 764844 9480560 9380598 2026-09-22T21:44:45Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480560 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE: (144897) 2004 UX₁₀}} {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = (144897) 2004 UX₁₀ |Kategorio = transneptuna objekto |Oficiala_nomo = (144897) 2004 UX₁₀ |Aliaj_nomoj = |Dato_de_malkovro = {{dato|20|oktobro|2004}} |Malkovrintoj = [[Andrew C. Becker|A. C. Becker]], [[Andrew W. Puckett|A. W. Puckett]]<br />kaj [[Jeremy Martin Kubica|J. Kubica]] |Loko_de_malkovro = [[Sunspot (Nov-Meksiko)|Sunspot]] ([[Usono]]) |Epoko = 2459600.5 {{dato|21|januaro|2022}} TDB |Granda_duonakso = 5,858 [[1 E12 m|Tm]] (39,160 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 5,603 Tm (37,455 AU) |Apoapsido = 6,113 Tm (40,864 AU) |Discentreco = 0,04352 |Periodo = 89506,862 [[tago]]j  (245,056 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- ~62:3 Jup / 25:3 Sat / 32:11 Ura / 3:2 Nep --> |Klinangulo = 9,527° |Meza_anomaliangulo = 96,521°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]]: {{dato|21|januaro|2022}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 96,521° |Argumento_de_periapsido = 158,937° |Terdistanco_min = 5,452 [[1 E12 m|Tm]] (36,4434 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = 398 – 409&nbsp;km |Albedo_geom = ~ 0,141 |Rotacia_periodo = 0,316 [[tago]] (7,58 [[horo]]j) |Absoluta_magnitudo = 4,45 }} '''(144897) 2004 UX₁₀''' estas tre granda, ne tre hela [[transneptuna objekto]] malkovrita la {{daton|20|oktobro|2004}} de la usonaj [[astronomo]]j [[Andrew C. Becker]], [[Andrew W. Puckett]] kaj [[Jeremy Martin Kubica]] elde la [[Observatorio de Apache Point]] en [[Sunspot (Nov-Meksiko)|Sunspot]] ([[Nov-Meksiko]], [[Usono]]). Laŭ Wm. Robert Johnston, ĝi havas diametron de 398&nbsp;km ; por [[Michael E. Brown]], ĝi eble estas [[nanplanedo]]<ref>[http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/dps.html Kiom da nanplanedoj en la ekstera sunsistemo ? El la paĝaro de Dr. Michael E. Brown, ĉe ''Caltech'', Divido pri Geologia kaj Planeda Scienco] {{lingvokodo|en}}</ref> kun taksata diametro de 409&nbsp;km. == Orbito == 2004 UX₁₀ estas en [[orbita resonanco]] 2:3 kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]], ĝi do estus klasifikata kiel [[plutoneno]], sed ĝiaj malgrandaj [[discentreco#Astronomio|discentro]] kaj [[orbita klineco]] prefere klasifikas ĝin kiel [[kubevano]]n : ''klasikan'' objekton de la [[Kujper-zono]].<ref>[http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} {{lingvokodo|en}}</ref> Ĝi pasis ĉe sia [[perihelio]] la {{daton|8|majo|1956}}. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|144897-2004-ux10}} * {{Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj|144897}} * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj ; el la paĝaro de Wm. Robert Johnston] {{Sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (144001–145000)#144851-144900|Listo de asteroidoj (144001–145000)]] |antaŭ = [[(144896) 2004 TT308|(144896) 2004 TT₃₀₈]] |periodo = '''(144897) 2004 UX₁₀''' |post = [[(144898) 2004 VD17|(144898) 2004 VD₁₇]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:144897}} [[Kategorio:Transneptunaj objektoj]] [[Kategorio:Plutonenoj]] [[Kategorio:Kubevanoj]] [[Kategorio:Malkovrita de Andrew C. Becker]] [[Kategorio:Malkovrita de Andrew W. Puckett]] [[Kategorio:Malkovrita de Jeremy Martin Kubica]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2004]] t6o3hph0feunacfs0n8cwzeau1teb0k 0 765547 9480613 9380600 2026-09-22T23:23:14Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480613 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = Ritono |Kategorio = transneptuna objekto |Oficiala_nomo = (145452) Ritona |Aliaj_nomoj = '''2005 RN₄₃''' |Dato_de_malkovro = {{dato|10|septembro|2005}} |Malkovrintoj = [[Andrew C. Becker|A. C. Becker]], [[Andrew W. Puckett|A. W. Puckett]]<br />kaj [[Jeremy Martin Kubica|J. Kubica]] |Loko_de_malkovro = [[Sunspot (Nov-Meksiko)|Sunspot]] ([[Usono]]). |Bildo = 2005-rn43 hst.jpg |Bildo_priskribo = Bildo de Ritono per<br />la [[kosmoteleskopo Hubble]] ([[aprilo]] [[2010]]) |Epoko = 2459600.5 {{dato|21|januaro|2022}} TDB |Granda_duonakso = 6,263 [[1 E12 m|Tm]] (41,864 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 6,073 Tm (40,592 AU) |Apoapsido = 6,453 Tm (43,137 AU) |Discentreco = 0,03039 |Periodo = 98938,552 [[tago]]j (270,879 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- 251:11 Jup / 46:5 Sat / 16:5 Ura / ~5:3 Nep --> |Klinangulo = 19,223° |Meza_anomaliangulo = 352,468°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] : {{dato|21|januaro|2022}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 187,036° |Argumento_de_periapsido = 168,711° |Terdistanco_min = 5,923 [[1 E12 m|Tm]] (39,591 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = 679 — 697 km |Albedo_geom = 0,107 |Rotacia_periodo = 0,29 [[tago]] (6,95 [[horo]]j) |Absoluta_magnitudo = 3,72 }} '''(145452) Ritono''' estas tre granda, ne tre hela [[transneptuna objekto]] malkovrita la [[10-an de septembro]] [[2005]] de la usonaj [[astronomo]]j [[Andrew C. Becker]], [[Andrew W. Puckett]] kaj [[Jeremy Martin Kubica]] elde la [[Observatorio de Apache Point]] en [[Sunspot (Nov-Meksiko)|Sunspot]] ([[Nov-Meksiko]], [[Usono]]). Laŭ Wm. Robert Johnston, Ritono havas diametron de 679 km; por [[Michael E. Brown]], ĝi estas tre verŝajne [[nanplanedo]]<ref>[http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/dps.html Kiom da nanplanedoj en la ekstera sunsistemo? El la paĝaro de Dr. Michael E. Brown, ĉe ''Caltech'', Divido pri Geologia kaj Planeda Scienco] {{lingvokodo|en}}</ref> kun diametro de 697 km; taksita laŭ [[infraruĝo|infraruĝaj]] mezuroj. == Orbito == Ritono havas feblan [[orbito|orbitan]] [[discentreco#Astronomio|discentrecon]] kiel la klasikaj objektoj de la [[Kujper-zono]] : ĝi estis klasita kiel [[kubevano]] de ''[[Minor Planet Center]]'',<ref>[https://minorplanetcenter.net/mpec/K09/K09R09.html Malproksimaj malgrandaj planedoj, de ''Minor Planet Center''] {{lingvokodo|en}}</ref> tamen pro ĝia iom granda [[orbita klineco]] (19,223°) ''[[Deep Ecliptic Survey]]'' prefere klasas ĝin kiel "plivastigita [[disdiskano]]".<ref>[http://www.boulder.swri.edu/~buie/kbo/astrom/145452.html Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj por 145452] {{lingvokodo|en}}</ref> == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|145452-2005-rn43}} * {{Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj}} * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj ; el la paĝaro de Wm. Robert Johnston] * {{en}} [http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} {{Sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (145001–146000)#145451-145500|Listo de asteroidoj (145001–146000)]] |antaŭ = [[(145451) Rumina]] |periodo = '''(145452) Ritona''' |post = [[(145453) 2005 RR43|(145453) 2005 RR₄₃]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:145452}} [[Kategorio:Transneptunaj objektoj]] [[Kategorio:Kubevanoj]] [[Kategorio:Disdiskanoj]] [[Kategorio:Malkovrita de Andrew C. Becker]] [[Kategorio:Malkovrita de Andrew W. Puckett]] [[Kategorio:Malkovrita de Jeremy Martin Kubica]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2005]] mumg56i3j8o04qrei0zidjlq70ntnw5 0 769795 9480561 9381217 2026-09-22T21:45:07Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480561 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE: (148112) 1999 RA₂₁₆}} {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = (148112) 1999 RA₂₁₆ |Kategorio = transneptuna objekto |Oficiala_nomo = (148112) 1999 RA₂₁₆ |Aliaj_nomoj = |Dato_de_malkovro = {{dato|8|septembro|1999}} |Malkovrintoj = [[Jane X. Luu]], [[Chad Trujillo]]<br />kaj [[David C. Jewitt]] |Loko_de_malkovro = [[Hawaii (insulo)|Hawaii]] ([[Usono]]) |Epoko = 2459600.5 {{dato|21|januaro|2022}} TDB |Granda_duonakso = 6,619 [[1 E12 m|Tm]] (44,246 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 6,343 Tm (42,401 AU) |Apoapsido = 6,895 Tm (46,091 AU) |Discentreco = 0,04169 |Periodo = 107500,141 [[tago]]j  (294,319 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- 124:5 Jup / 10:1 Sat / 7:2 Ura / 25:14 Nep --> |Klinangulo = 0,7916° |Meza_anomaliangulo = 87,449°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]]: {{dato|21|januaro|2022}}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 192,057° |Argumento_de_periapsido = 96,205° |Terdistanco_min = 6,191 [[1 E12 m|Tm]] (41,386 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = ~126 km |Absoluta_magnitudo = 7,1 }} '''(148112) 1999 RA₂₁₆''' estas tre granda [[transneptuna objekto]] de la familio de la [[kubevano]]j: "klasikaj" objektoj de la [[Kujper-zono]] kun feblaj [[discentreco#Astronomio|discentreco]] kaj [[orbita klineco]], kiuj ne estas en [[orbita resonanco]] kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]].<ref>[http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} {{lingvokodo|en}}</ref> Tamen, ĝi estas proksima de la resonancoj 2:7 kun [[Urano (planedo)|Urano]] kaj 1:10 kun [[Saturno (planedo)|Saturno]]. == Malkovro == 1999 RA₂₁₆ estis malkovrita la [[8-an de septembro]] [[1999]] de la usonaj ge[[astronomo]]j [[Jane X. Luu]], [[Chad Trujillo|Chadwick A. Trujillo]], kaj [[David C. Jewitt]] elde unu el la [[Observatorioj de Mauna Kea]] en [[Hawaii (insulo)|Hawaii]] ([[Usono]]). == Ecoj == Laŭ Wm. Robert Johnston, 1999 RA₂₁₆ havas diametron de ĉirkaŭ 126 km; por [[Michael E. Brown]], ĝi havas taksitan diametron de 108 km kaj verŝajne ne estas [[nanplanedo]].<ref>[http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/dps.html Kiom da nanplanedoj en la ekstera sunsistemo? El la paĝaro de Dr. Michael E. Brown, ĉe ''Caltech'', Divido pri Geologia kaj Planeda Scienco] {{lingvokodo|en}}</ref> == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo: http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{Minor Planet Center}} * {{JPL Small-Body Database}} * {{Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj|148112}} * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj; el la paĝaro de Wm. Robert Johnston] {{Sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (148001–149000)#148101-148150|Listo de asteroidoj (148001–149000)]] |antaŭ = [[(148111) 1999 RF209|(148111) 1999 RF₂₀₉]] |periodo = '''(148112) 1999 RA₂₁₆''' |post = [[(148113) 1999 RW252|(148113) 1999 RW₂₅₂]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:148112}} [[Kategorio:Kubevanoj]] 5qz1sh8ofnv8lqz2y1nzaj5kxwkg4xl 0 770029 9480615 9187248 2026-09-22T23:24:40Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480615 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = '''Alĉiro''' |Kategorio = transneptuna objekto |Oficiala_nomo = 148780 Altjira |Aliaj_nomoj = '''2001 UQ₁₈''' |Dato_de_malkovro = {{dato|20|oktobro|2001}} |Malkovrinto = ''[[Deep Ecliptic Survey]]'' |Loko_de_malkovro = [[Tucson (Arizono)|Tucson]] ([[Usono]]) |Bildo = 148780-altjira-hubble.jpg |Bildo_priskribo = Altjira kaj ĝia satelito fotitaj per [[Kosmoteleskopo Hubble|Hubble]] en [[2006]] |Epoko = 2459600.5 {{dato|21|januaro|2022}} TDB |Granda_duonakso = 6,623 [[1 E12 m|Tm]] (44,271 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 6,198 Tm (41,429 AU) |Apoapsido = 7,048 Tm (47,113 AU) |Discentreco = 0,06420 |Periodo = 107591,709 [[tago]]j  (294,570 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!--273:11 Jup / 10:1 Sat / 7:2 Ura / 25:14 Nep--> |Klinangulo = 5,194° |Meza_anomaliangulo = 126,969°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]]: {{dato|21|januaro|2022}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 1,638° |Argumento_de_periapsido = 302,050° |Terdistanco_min = 6,046 [[1 E12 m|Tm]] (40,418 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = Kombinata : 331 ± 51/187&nbsp;km<br />Ĉefa korpo : 246 ± 38/139&nbsp;km |Albedo_geom = 0,043 ± 0,182/0,01 |Maso = 3,99×10¹⁸ ± 6,7×10¹⁶ kg |Denso = 0,3 ± 0,5/0,14 g/cm³ |Naturaj_satelitoj = 1 |Absoluta_magnitudo = 5,8 }} '''148780 Alĉiro''', oficiale skribita '''''Altjira''''', estas tre granda, malhela [[duopa asteroido|duopa]] [[transneptuna objekto]], malkovrita la {{daton|20|oktobro|2001}} en la kadro de la astronomia kampanjo ''[[Deep Ecliptic Survey]]'' elde la [[Nacia Observatorio de Kitt Peak]] proksime de [[Tucson (Arizono)|Tucson]] ([[Arizono]], [[Usono]]). En la [[mitologio]] de la [[indiĝenaj aŭstralianoj]] ''[[Arrernte]]'' de la centra [[Aŭstralio]], ''[[Altjira]]'' estas la ĉefa dio; li kreis la [[Tero]]n, kaj reiris en la [[ĉielo]]n. == Ecoj == Robert Johnston atribuas al Alĉiro kombinatan diametron inter 144 kaj 382&nbsp;km (107 – 284&nbsp;km por la ĉefa korpo) kaj kombinata maso de 3,99×10¹⁸ kg. Por [[Michael E. Brown]], ĝi havas diametron de 264&nbsp;km, taksita per [[radiometrio|radiometria]] mezuro kaj eble estas [[nanplanedo]].<ref>[http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/dps.html Kiom da nanplanedoj en la ekstera sunsistemo ? El la paĝaro de Dr. Michael E. Brown, ĉe ''Caltech'', Divido pri Geologia kaj Planeda Scienco] {{lingvokodo|en}}</ref> == Orbito == Pro ĝiaj malgrandaj orbitaj [[discentreco#Astronomio|discentreco]] kaj [[orbita klineco|klineco]], Alĉiro estas rigardita kiel "klasika" objekto de la [[Kujper-zono]], aŭ [[kubevano]].<ref>[http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, el ''Kuiper Belt'' de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} {{lingvokodo|en}}</ref> Ĝi tamen estas en [[orbita resonanco]] 2:7 kun [[Urano (planedo)|Urano]]. == Satelito == [[natura satelito|Satelito]] estis malkovrita la {{daton|6|aŭgusto|2006}} per observo elde la [[kosmoteleskopo Hubble]], anoncita la {{daton|14|marto|2007}} Tiu satelito havas diametron de 221 ± 34/125&nbsp;km (inter 96 kaj 255&nbsp;km), tie estas 90 % de la diametro de la centra korpo. Ambaŭ korpoj orbitas ĉirkaŭ komuna [[baricentro (fiziko)|baricentro]] kun periodo de 139,561 ± 0,047 [[tago]]j, orbita [[duona grandakso]] de 9904 ± 56&nbsp;km kaj orbita [[discentreco#Astronomio|discentreco]] de 0,3445 ± 0,0045. La {{J|rotacia periodo}} de ambaŭ korpoj estas [[nun en 2022|ankoraŭ]] nekonataj. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|148780-altjira-2001-uq18}} * {{Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj|148780}} * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de Konataj Transneptunaj Objektoj (kaj aliaj eksteraj sunsistemaj objektoj); el ''Johnston's Archive''] * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/astmoons/am-148780.html (148780) Altjira; el la paĝoj de Wm. Robert Johnston] {{Sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (148001–149000)#148751-148800|Listo de asteroidoj (148001–149000)]] |antaŭ = [[(148779) 2001 UJ18|(148779) 2001 UJ₁₈]] |periodo = '''148780 ''Altjira''''' |post = [[(148781) 2001 UL19|(148781) 2001 UL₁₉]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:Altjira}} [[Kategorio:Kubevanoj]] [[Kategorio:Kelkopaj asteroidoj]] [[Kategorio:Malkovrita de Deep Ecliptic Survey]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001]] d7n2nenmz1vy8xjclobeo4hdebvc8sc 0 770396 9480562 9381162 2026-09-22T21:45:15Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480562 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE: (149348) 2002 VS₁₃₀}} {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = (149348) 2002 VS₁₃₀ |Kategorio = transneptuna objekto |Oficiala_nomo = (149348) 2002 VS₁₃₀ |Aliaj_nomoj = |Dato_de_malkovro = {{dato|7|novembro|2002}} |Malkovrinto = [[Marc W. Buie]] |Loko_de_malkovro = [[Tucson (Arizono)|Tucson]] ([[Usono]]) |Epoko = 2459600.5 {{dato|21|januaro|2022}} TDB |Granda_duonakso = 6,746 [[1 E12 m|Tm]] (45,093 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 5,904 Tm (39,467 AU) |Apoapsido = 7,588 Tm (50,720 AU) |Discentreco = 0,1248 |Periodo = 110602,935 [[tago]]j  (302,814 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- 51:2 Jup / 72:7 Sat / ~18:5 Ura / 11:6 Nep --> |Klinangulo = 2,995° |Meza_anomaliangulo = 64,010°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]]: {{dato|21|januaro|2022}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 275,506° |Argumento_de_periapsido = 88,475° |Terdistanco_min = 5,755 [[1 E12 m|Tm]] (38,467 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = ~183 km |Absoluta_magnitudo = 6,3 }} '''(149348) 2002 VS₁₃₀''' estas granda [[transneptuna objekto]] de la familio de la [[kubevano]]j: "klasikaj" objektoj de la [[Kujper-zono]] kun feblaj [[discentreco#Astronomio|discentreco]] kaj [[orbita klineco]], kiuj ne estas en [[orbita resonanco]] kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]].<ref>[http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} {{lingvokodo|en}}</ref> (Tamen, ĝi estas proksima de la resonanco 6:11 kun Neptuno.) == Malkovro == 2002 VS₁₃₀ estis malkovrita la {{daton|7|novembro|2002}} de la [[Usono|usona]] [[astronomo]] [[Marc W. Buie]] elde la [[Nacia Observatorio de Kitt Peak]] proksime de [[Tucson (Arizono)|Tucson]] ([[Arizono]], Usono). == Ecoj == Laŭ Wm. Robert Johnston, 2002 VS₁₃₀ havus diametron de ĉirkaŭ 183 km; por [[Michael E. Brown]], ĝi verŝajne ne estas [[nanplanedo]]<ref>[http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/dps.html Kiom da nanplanedoj en la ekstera sunsistemo ? El la paĝaro de Dr. Michael E. Brown, ĉe ''Caltech'', Divido pri Geologia kaj Planeda Scienco] {{lingvokodo|en}}</ref> kun taksita diametro de 153 km. == Orbito == 2002 VS₁₃₀ trakuras sian orbiton en 302,814 [[jaro#Julia jaro|jaroj]] kaj pasis ĉe sia [[perihelio]] la {{daton|19|marto|1968}}. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo: http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|149348-2002-vs130}} * {{Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj|149348}} * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj; el la paĝaro de Wm. Robert Johnston] {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (149001–150000)#149301-149350|Listo de asteroidoj (149001–150000)]] |antaŭ = [[(149347) 2002 VN127|(149347) 2002 VN₁₂₇]] |periodo = '''(149348) 2002 VS₁₃₀''' |post = [[(149349) 2002 VA131|(149349) 2002 VA₁₃₁]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:149349}} [[Kategorio:Kubevanoj]] [[Kategorio:Malkovrita de Marc W. Buie]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002]] btdr58pxzn6jt3oiafltcqjgkthb0rr 0 771509 9480563 9381215 2026-09-22T21:45:25Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480563 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE: (150642) 2001 CZ₃₁}} {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = (150642) 2001 CZ₃₁ |Kategorio = transneptuna objekto |Oficiala_nomo = (150642) 2001 CZ₃₁ |Aliaj_nomoj = |Dato_de_malkovro = {{dato|3|februaro|2001}} |Malkovrinto = [[Christian Veillet]] |Loko_de_malkovro = [[Mauna Kea]] ([[Havajo]], [[Usono]]) |Bildo = |Bildo_priskribo = |Epoko = 2459600.5 {{dato|21|januaro|2022}}} TDB |Granda_duonakso = 6,715 [[1 E12 m|Tm]] (44,887 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 5,951 Tm (39,778 AU) |Apoapsido = 7,479 Tm (49,996 AU) |Discentreco = 0,1138 |Periodo = 109845,892 [[tago]]j (300,742 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- 76:3 Jup / ~51:5 Sat / 25:7 Ura / ~11:6 Nep --> |Klinangulo = 10,241° |Meza_anomaliangulo = 343,512°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]]: {{dato|21|januaro|2022}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 136,290° |Argumento_de_periapsido = 48,210° |Terdistanco_min = 5,803 [[1 E12 m|Tm]] (38,7905 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = ~330 km |Rotacia_periodo = 0,196 [[tago]] (~4,71 [[horo]]j) |Absoluta_magnitudo = 5,98 }} '''(150642) 2001 CZ₃₁''' estas granda [[transneptuna objekto]] malkovrita la {{daton|3|februaro|2001}} de la [[franca]] [[astronomo]] [[Christian Veillet]] de la [[Kanada-Franca-Havaja teleskopo]] en [[Mauna Kea]] ([[Havajo]], [[Usono]]). == Ecoj == Laŭ Wm. Robert Johnston, 2001 CZ₃₁ havus diametron de ĉirkaŭ 330 km; por [[Michael E. Brown]], ĝi eble estas [[nanplanedo]]<ref>[http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/dps.html Kiom da nanplanedoj en la ekstera sunsistemo ? El la paĝaro de Dr. Michael E. Brown, ĉe ''Caltech'', Divido pri Geologia kaj Planeda Scienco] {{lingvokodo|en}}</ref> kun taksita diametro de 289 km. == Orbito == La [[orbito]] estas pli [[discentreco#Astronomio|discentra]] kaj [[orbita klineco|klinita]] ol tiuj de la "klasikaj" objektoj de la [[Kujper-zono]]<ref>[http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} {{lingvokodo|en}}</ref>: 2001 CZ₃₁ estas unu el la tiel nomataj "varmaj kubevanoj". Tio neniel rilatas kun la [[temperaturo]] de la korpoj, sed referas al la pli malordaj trajektorioj de [[gaso|gasaj]] [[molekulo]]j kiam la temperaturo pligrandiĝas. Ĝi trakuras sian orbiton en 300,742 [[jaro#Julia jaro|jaroj]] kaj pasos ĉe sia [[perihelio]] la {{daton|31|oktobro|2035}}. Ĝi ne estas en simpla [[orbita resonanco]] kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]] nek ceteraj [[planedo]]j: ĝi estas rigardita kiel [[kubevano]]. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo: http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{Minor Planet Center}} * {{JPL Small-Body Database}} * {{Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj|150642}} * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj; el la paĝaro de Wm. Robert Johnston] {{Sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (150001–151000)#150601-150650|Listo de asteroidoj (150001–151000)]] |antaŭ = [[(150641) 2001 CU25|(150641) 2001 CU₂₅]] |periodo = '''(150642) 2001 CZ₃₁''' |post = [[(150643) 2001 CB39|(150643) 2001 CB₃₉]] }} [[Kategorio:Kubevanoj|150642]] n2mkwjkm6smlvukq1ug9ez7jiaki5w6 0 774762 9480519 9011201 2026-09-22T20:29:49Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480519 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo |regiono-ISO = CN-SH |situo sur mapo=Centra Ŝanhajo |zomo=13 }} La '''Ŝanhaja Biblioteko''' ({{lang-zh|上海图书馆}}) kiu ankaŭ enhavas la '''Ŝanhajan Instituton de Scienca kaj Teknologia Informo''', estas la urba [[publika biblioteko]] de [[Ŝanhajo]], [[Ĉinio]]. Ĝi estas la dua plej granda biblioteko en Ĉinio post la [[Nacia biblioteko de Ĉinio|Nacia Biblioteko]] en [[Pekino|Beijing]]. Kun 24 etaĝoj kiu altas 106 metroj, ĝi estas la dua plej alta biblioteko en la mondo, kaj ankaŭ unu el la plej grandaj.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.emporis.com/en/wm/bu/?id=shanghailibrary-shanghai-china |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2022-06-11 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20121023011956/http://www.emporis.com/building/shanghailibrary-shanghai-china |arkivdato=2012-10-23}}</ref> La konstruaĵo havas turon kiu similas [[lumturo]]n. La Biblioteko estas troviĝita ĉe 1557 Huaihai Zhong Lu, [[Xuhui (Ŝanhajo)|Xuhui Distrikto]], Ŝanhajo. == Frua historio: La Xujiahui Zikawei (Biblioteko) == La [[Bibliotheca Zi-Ka-Wei]] estas la unua moderna biblioteko esti establita en Ŝanhajo. Ĝi estis establita en 1847.<ref>"[http://www.library.sh.cn/Web/news/20101213/n1139775.html The Bibliotheca Zi-Ka-Wei (The Xujiahui Library)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20151119050454/http://www.library.sh.cn/Web/news/20101213/n1139775.html |date=2015-11-19 }}" (). Shanghai Library. Retrieved on September 16, 2015.</ref> == Fuzioj kaj organizo == En 1925, Ŝanhaja Orienta Biblioteko, la unua biblioteko kurita de ĉino, estis malfermita. En 1950, la Ŝanhaja Kultura Heredaĵo Administra Komitato lanĉis kampanjon kolekti librojn kaj post unu jaro, la kolekto kreskis al pli da ol 200 000 volumoj. Multaj scienculoj kaj famuloj kontribuis kaj kelkaj faris grandajn donacojn. La komitato ankaŭ komencis aĉeti librojn de eksterlande. Post kiam la misiaj lernejoj kaj sciencaj establoj estis transprenita de la ĉina registaro, la lasta fremda [[Jezuitoj|Jezuito]] forlasis Xujiahui en 1951.<ref name="Xujiahui Library">King, Gail. (1997). The Xujiahui (Zikawei) Library of Shanghai. ''Libraries & Culture'', 32(4), (Fall, 1997), pp. 456-469, University of Texas Press.</ref> La Xujiahui Biblioteko, kune kun aliaj bibliotekoj antaŭe kurita de fremdaj grupoj, tiam lokiĝis sub la kontrolo de la Ŝanhaja Urba Biblioteko, kiu estis establita la 22an de julio, 1952. Tio ĉi estis la unua granda urba publika biblioteko en Ŝanhajo. Tiu marko en la historio de la Ŝanhaja biblioteko estis konsiderata kiel historian paŝon en la fondo de nova sendependa Ĉinio. Tiam la biblioteko havis kolekton de pli da ol 700 000 volumoj. Ambaŭ lokaj bibliotekoj: La Ŝanhaja Urba Biblioteko de Historiaj Dokumentoj (antaŭe konata kiel Ŝanhaja privata Hezhong biblioteko fondita en 1939 de Jingkui Ye kaj Yuanji Zhang), kaj la Xujiahui Biblioteko (Bibliotheca Zikawei), kiu remalfermis en 1977, fariĝis filioj de la Ŝanhaja Biblioteko. Tiel ĝi fariĝis la dua plej granda ampleksa publika biblioteko en Ĉinio, en terminoj de kolekto, servoj kaj profesia kompetenteco. En oktobro 1995, la Ŝanhaja biblioteko kombiniĝis kun la Ŝanhaja Instituto de scienco kaj teknologia informo kaj fariĝis la unua provinc- (urba) nivelo biblioteko kaj informa asocio. == Referencoj == {{Referencoj}} == Literaturo == * David H. Stam, ed. (2001). International Dictionary of Library Histories. Fitzroy Dearborn. ISBN 1579582443. == Vidu ankaŭ == * [[Ĉina kulturo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.library.sh.cn/english/ Oficiala retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071009194637/http://www.library.sh.cn/english/ |date=2007-10-09 }} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Informkesto mapligilo sen OSM-rilata ID sur Vikidatumoj]] [[Kategorio:Bibliotekoj]] [[Kategorio:Paĝoj kun nereviziitaj tradukoj]] nabh2c8rmtr5p9relw9iya3bg0pd7au 0 777391 9480632 9053111 2026-09-23T00:36:28Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480632 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''2-Heptila izopentanato'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<span style="font-size:300%;"> <span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="blue">'''C₁₂H₂₄O₂'''</font></span></span> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Heptyl isovalerate 2D.png|300ra|2-Heptila izovalerato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />2-heptila izovalerato'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Heptyl isovalerate 3D.png|300ra|2-Heptila izovalerato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 2-heptila izovalerato'''</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * 2-Heptila izopentanato * 2-Heptila estero de la izopentanata acido * 2-Heptila estero de la izovalerata acido |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://www.chemsrc.com/en/cas/238757-71-6_1646556.html 238757-71-6]<br /> |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.28589831.html 28589831] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/349727148 349727148] {{404|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||senkolora likvaĵo |- |[[Molmaso]]||200,322g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||0,898 g/cm⁻³ |- |[[Bolpunkto]]||222°C <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/238757-71-6_1646556.html Chemsrc]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.4280}} |- |[[Ekflama temperaturo]]||91,8°C |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:<0,1 g/L |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||>5000 mg/kg (buŝe) |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|315|319|335}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|271|280|302+352|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|403+233|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25 °C kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''2-Heptila izovalerato'''</big> aŭ <big>'''2-heptila izopentanato'''</big> estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de la esteroj, rezultanta el interagado de la [[izovalerata acido]] kaj [[2-Heptanolo]]. 2-Heptila izovalerato estas senkolora likvaĵo kun agrabla odoro, nesolvebla en akvo sed solvebla en alkoholoj, oleoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. 2-Heptila izovalerato prezentas izovaleratan grupon ligitan al 2-heptila grupo. Ĝi konsistas je 12 karbonatomoj, 24 hidrogenatomoj, 2 oksigenatomoj kaj posedas antifungajn kaj antimikrobajn proprecojn. == Sintezoj == === Sintezo 1 === * Preparado per agado de [[izovalerata acido]] kaj '''2-heptanolo''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Isovaleric acid 3D.png|izovalerata acido|120ra]] + [[Dosiero:2-Heptanol 3D.png|2-heptanolo|120ra]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:2-Heptyl isovalerate 3D.png|2-heptila izovalerato|180ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|70ra]] |} </center> === Sintezo 2 === * Preparado per traktado de ''izovalerata anhidrido'' kaj '''2-heptanolo''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Isovaleric anhydride 3D.png|izovalerata anhidrido|160ra]] + 2[[Dosiero:2-Heptanol 3D.png|2-heptanolo|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>2[[Dosiero:2-Heptyl isovalerate 3D.png|2-heptila izovalerato|180ra]]+ [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|70ra]] |} </center> === Sintezo 3 === * Preparado per reakcio de [[izovalerata acido]] kaj ''2-heptila klorido'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Isovaleric acid 3D.png|izovalerata acido|120ra]] + [[Dosiero:2-Chloro-heptane 3D.png|2-heptila klorido|120ra]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:2-Heptyl isovalerate 3D.png|2-heptila izovalerato|180ra]] + [[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|70ra]] |} </center> === Sintezo 4 === * Preparado per interagado de [[natria izovalerato]] kaj ''2-heptila klorido'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Sodium isovalerate 3D.png|natria izovalerato|160ra]] + [[Dosiero:2-Chloro-heptane 3D.png|2-heptila klorido|120ra]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:2-Heptyl isovalerate 3D.png|2-heptila izovalerato|180ra]] + [[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|natria klorido|70ra]] |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Valerato#Listo da valeratoj|Valeratoj]] * [[Izovalerato]]j == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Izovaleratoj]] 34iwggbxbb0oe9t93i4v0el1dppqsfw 0 808398 9480566 9381214 2026-09-22T21:50:10Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480566 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE: (160091) 2000 OL₆₇}} {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = (160091) 2000 OL₆₇ |Kategorio = transneptuna objekto |Oficiala_nomo = (160091) 2000 OL₆₇ |Aliaj_nomoj = |Dato_de_malkovro = {{dato|29|julio|2000}} |Malkovrintoj = [[Susan D. Kern|S. D. Kern]] kaj [[Marc W. Buie|M. W. Buie]] |Loko_de_malkovro = [[Cerro Tololo]] ([[Ĉilio]]) |Epoko = 2459600.5 {{dato|25|februaro|2023}} TDB |Granda_duonakso = 6,805 [[1 E12 m|Tm]] (45,487 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 6,055 Tm (40,481 AU) |Apoapsido = 7,553 Tm (50,494 AU) |Discentreco = 0,1101 |Periodo = 112056,059 [[tago]]j (306,793 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- ~155:6 Jup / 124:12 Sat / 40:11 Ura / 13:7 Nep --> |Klinangulo = 1,978° |Meza_anomaliangulo = 72,167°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]]: {{dato|25|februaro|2023}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 322,568° |Argumento_de_periapsido = 317,488° |Terdistanco_min = 5,904 [[1 E12 m|Tm]] (39,464 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = Kombinata: ~92 km<br />Ĉefa korpo ~74 km |Maso = (3,01 ± 0,92) x 10¹⁷ kg |Denso = 1 g/cm³ (supozita) |Albedo_geom = 0,09 (supozita) |Naturaj_satelitoj = 1 |Absoluta_magnitudo = 6,96 }} '''(160091) 2000 OL₆₇''' estas meze granda, malhela [[duopa asteroido|duopa]] [[kubevano]], tie estas "klasika" objekto de la [[Kujper-zono]] kun febla [[orbita klineco]], ne tre granda [[discentreco#Astronomio|discentreco]] kaj, kiu ne estas en [[orbita resonanco]] kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]]<ref>[http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} {{lingvokodo|en}}</ref>. == Malkovro == 2000 OL₆₇ estis malkovrita la {{daton|29|julio|2000}} de la usonaj ge[[astronomo]]j [[Susan D. Kern]] kaj [[Marc W. Buie]] kaj elde la [[Inter-Amerika observatorio de Cerro Tololo|Inter-Amerika observatorio de ]][[Cerro Tololo]] en [[Ĉilio]]. Laŭ Wm. Robert Johnston, 2000 OL₆₇ havus kombinatan diametron de ĉirkaŭ 92 km; por [[Michael E. Brown]], ĝi verŝajne ne estas [[nanplanedo]]<ref>[http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/dps.html Kiom da nanplanedoj en la ekstera sunsistemo? El la paĝaro de Dr. Michael E. Brown, ĉe ''Caltech'', Divido pri Geologia kaj Planeda Scienco] {{lingvokodo|en}}</ref> kun taksita diametro de 123 km. == Satelito == [[natura satelito|Satelito]] estis malkovrita la {{daton|26|junio|2007}} de [[Franck Marchis|F. Marchis]], M. Baek, J. Berthier, P. Descamps, F. Vachier, [[Keith S. Noll|K. S. Noll]], [[Susan D. Kern|S. D. Kern]] kaj [[William M. Grundy|W. M. Grundy]] per observoj elde la [[kosmoteleskopo Hubble]], anoncita la {{daton|19|februaro|2008}}. Tiu satelito havas diametron estimata je 56 km, tie estas 76 % de la diametro de la centra korpo. Ĉiu korpo orbitas ĉirkaŭ komuna [[baricentro (fiziko)|baricentro]] kun periodo de 347,085 ± 0,475 [[tago]]j, orbitan {{N|duona grandakso}} de 7695 ± 685 km kaj orbita [[discentreco#Astronomio|discentreco]] de 0,2365 ± 0,0385. La {{J|rotacia periodo}} de ambaŭ korpoj estas [[nun en 2023|ankoraŭ]] nekonataj. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo: http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|160091-2000-ol67}} * {{Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj|160091}} * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj; el la paĝaro de Wm. Robert Johnston] * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/astmoons/am-160091.html (160091) 2000 OL₆₇; ibidem] {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (160001–161000)#160051-160100|Listo de asteroidoj (160001–161000)]] |antaŭ = [[(160090) 2000 ON38|(160090) 2000 ON₃₈]] |periodo = '''(160091) 2000 OL₆₇''' |post = [[(160092) 2000 PL6|(160092) 2000 PL₆]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:160091}} [[Kategorio:Kubevanoj]] [[Kategorio:Kelkopaj asteroidoj]] [[Kategorio:Malkovrita de Marc W. Buie]] [[Kategorio:Malkovrita de Susan D. Kern]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000]] 6mlvvhk9v4au4g9cv6wl8jj5fsv92ze 0 808582 9480567 9381211 2026-09-22T21:50:13Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480567 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE: (160147) 2001 KN₇₆}} {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = (160147) 2001 KN₇₆ |Kategorio = transneptuna objekto |Oficiala_nomo = (160147) 2001 KN₇₆ |Aliaj_nomoj = |Dato_de_malkovro = {{dato|22|majo|2001}} |Malkovrinto = [[Marc W. Buie]] |Loko_de_malkovro = [[Cerro Tololo]] ([[Ĉilio]]) |Epoko = 2459600.5 {{dato|25|februaro|2023}} TDB |Granda_duonakso = 6,518 [[1 E12 m|Tm]] (43,570 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 5,957 Tm (39,818 AU) |Apoapsido = 7,079 Tm (47,322 AU) |Discentreco = 0,08612 |Periodo = 105047,257 [[tago]]j  (287,604 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- 315:3 Jup / 39:4 Sat / 17:5 Ura / 7:4 Nep --> |Klinangulo = 2,646° |Meza_anomaliangulo = 352,065°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]]: {{dato|25|februaro|2023}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 326,997° |Argumento_de_periapsido = 287,987° |Terdistanco_min = 5,805 [[1 E12 m|Tm]] (38,804 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = ~176 km |Albedo_geom = 0,16 (supozita) |Absoluta_magnitudo = 6,38 }} '''(160147) 2001 KN₇₆''' estas granda [[kubevano]], tie estas "klasika" objekto de la [[Kujper-zono]] kun feblaj orbitaj [[orbita klineco|klineco]] kaj [[discentreco#Astronomio|discentreco]],<ref>[http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} {{lingvokodo|en}}</ref> tamen, ĝi estas en [[orbita resonanco]] 4:7 kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]]. == Malkovro == 2001 KN₇₆ estis malkovrita la {{daton|22|majo|2001}} de la usona [[astronomo]] [[Marc W. Buie]] elde la [[Inter-Amerika observatorio de Cerro Tololo|Inter-Amerika observatorio de ]][[Cerro Tololo]] en [[Ĉilio]]. == Ecoj == Laŭ [[Michael E. Brown]], 2001 KN₇₆ verŝajne ne estas [[nanplanedo]]<ref>[http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/dps.html Kiom da nanplanedoj en la ekstera sunsistemo ? El la paĝaro de Dr. Michael E. Brown, ĉe ''Caltech'', Divido pri Geologia kaj Planeda Scienco] {{lingvokodo|en}}</ref> kun taksita diametro de 134 km. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo: http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|160147-2001-kn76}} * {{Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj|160147}} * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj; el la paĝaro de Wm. Robert Johnston] {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (160001–161000)#160101-160150|Listo de asteroidoj (160001–161000)]] |antaŭ = [[(160146) 2001 HU22|(160146) 2001 HU₂₂]] |periodo = '''(160147) 2001 KN₇₆''' |post = [[(160148) 2001 KV76|(160148) 2001 KV₇₆]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:160147}} [[Kategorio:Kubevanoj]] [[Kategorio:Malkovrita de Marc W. Buie]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001]] 8r910wsrsphefrvqrsci5kv2mxwncq2 0 809001 9480568 9381161 2026-09-22T21:50:16Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480568 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE: (160256) 2002 PD₁₄₉}} {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = (160256) 2002 PD₁₄₉ |Kategorio = transneptuna objekto |Oficiala_nomo = (160256) 2002 PD₁₄₉ |Aliaj_nomoj = |Dato_de_malkovro = {{dato|10|aŭgusto|2002}} |Malkovrinto = [[Marc W. Buie]] |Loko_de_malkovro = [[Cerro Tololo]] ([[Ĉilio]]) |Epoko = 2459600.5 {{dato|25|februaro|2023}} TDB |Granda_duonakso = 6,480 [[1 E12 m|Tm]] (43,315 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 6,111 Tm (40,851 AU) |Apoapsido = 6,848 Tm (45,778 AU) |Discentreco = 0,05688 |Periodo = 104124,217 [[tago]]j (285,077 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- 24:1 Jup / 29:3 Sat / 27:8 Ura / 19:11 Nep --> |Klinangulo = 4,907° |Meza_anomaliangulo = 240,480°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]]: {{dato|25|februaro|2023}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 103,548° |Argumento_de_periapsido = 32,080° |Terdistanco_min = 5,964 [[1 E12 m|Tm]] (39,866 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = Kombinata: 113 km (taksita)<br />Ĉefa korpo: 87 km (taksita) |Maso = (5,42 ± 0,22) x 10¹⁷ kg |Denso = ~1 g/cm³ (supozita) |Albedo_geom = 0,09 (supozita) |Naturaj_satelitoj = 1 |Absoluta_magnitudo = 6,63 }} '''(160256) 2002 PD₁₄₉''' estas granda, malhela [[duopa asteroido|duopa]] [[transneptuna objekto]] de la klaso de la [[kubevano]]j, tie estas "klasikaj" objektoj de la [[Kujper-zono]] kun feblaj [[orbita klineco]] kaj [[discentreco#Astronomio|discentreco]],<ref>[http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html Klasikaj Kujper-zonaj objektoj, de David Jewitt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170513005732/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/def_classical.html |date=2017-05-13 }} {{lingvokodo|en}}</ref> kiuj ne estas en [[orbita resonanco]] kun [[Neptuno (planedo)|Neptuno]]. == Orbito == 2002 PD₁₄₉ trakuras sian [[orbito]]n en pli ol 285 [[jaro#Julia jaro|jaroj]] kaj venos ĉe sian [[perihelio]]n la {{daton|19|oktobro|2117}}. == Malkovro == 2002 PD₁₄₉ estis malkovrita la {{daton|10|aŭgusto|2002}} de la usona [[astronomo]] [[Marc W. Buie]] elde la [[Inter-Amerika observatorio de Cerro Tololo|Inter-Amerika observatorio de ]][[Cerro Tololo]] en [[Ĉilio]]. == Ecoj == Robert Johnston atribuas al ĝi kombinatan diametron de 113 km; laŭ [[Michael E. Brown]], ĝi verŝajne ne estas [[nanplanedo]]<ref>[http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/dps.html Kiom da nanplanedoj en la ekstera sunsistemo? El la paĝaro de Dr. Michael E. Brown, ĉe ''Caltech'', Divido pri Geologia kaj Planeda Scienco] {{lingvokodo|en}}</ref> kun taksita diametro de 153 km. == Satelito == Ĝia [[natura satelito|satelito]] estis malkovrita la {{daton|22|majo|2002}} de [[Keith S. Noll|K. S. Noll]], [[Susan D. Kern|S. D. Kern]], [[William M. Grundy|W. M. Grundy]], [[Denise C. Stephens|D. C. Stephens]] kaj [[Harold F. Levison|H. F. Levison]] per observoj elde la [[kosmoteleskopo Hubble]], anoncita la {{daton|31|aŭgusto|2007}}. Tiu satelito havas diametron estimata je 72 km, tie estas 83,2 % de la diametro de la centra korpo. Ambaŭ korpo orbitas ĉirkaŭ komuna [[baricentro (fiziko)|baricentro]] kun periodo de 1675,5 ± 3,2 [[tago]]j (4,587 jaroj), orbita [[duona grandakso]] de 26780 ± 340 km kaj orbita [[discentreco#Astronomio|discentreco]] de 0,5879 ± 0,0083. Ilia orbita ebeno estas klinita de 32,92° ± 0,39° rilate al la [[ekliptiko]]. La {{J|rotacia periodo}} de ambaŭ korpoj estas [[nun en 2023|ankoraŭ]] nekonataj. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo: http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|160256-2002-pd149}} * {{Orbita kongruo kaj Astrometriaj registradoj|160256}} * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj; el la paĝaro de Wm. Robert Johnston] * {{en}} [http://www.johnstonsarchive.net/astro/astmoons/am-160256.html (160256) 2002 PD₁₄₉; ibidem] {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (160001–161000)#160251-160300|Listo de asteroidoj (160001–161000)]] |antaŭ = [[(160255) 2002 PJ131|(160255) 2002 PJ₁₃₁]] |periodo = '''(160256) 2002 PD₁₄₉''' |post = [[(160257) 2002 QW24|(160257) 2002 QW₂₄]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:160256}} [[Kategorio:Kubevanoj]] [[Kategorio:Kelkopaj asteroidoj]] [[Kategorio:Malkovrita de Marc W. Buie]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002]] nxgmjgcggrg12si26x3zuyef37f9jfm 0 817205 9480726 9151495 2026-09-23T09:49:41Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480726 wikitext text/x-wiki {{informkesto aktoro}} '''Akshay Kumar''' {{prononco|akŝaj kumar}} ({{Lang-hi|अक्षय कुमार}}, '''{{IAST|Akṣay Kumār}}''', *&nbsp;9-a de septembro 1967 en [[Nov-Delhio]]) naskita '''Rajiv Hari Om Bhatia''' ({{lang-hi|राजीव हरी ओम भाटिया}}, {{prononco|raĝiv hari om batia}}) estas [[Kanado|kanada]] aktoro laboranta en [[Bolivudo]]. == Vivo == Kumar laboris kiel kelnero en [[Bankoko|Bangkok]] antaŭ ol li komencis fari filmojn. Li lernis luktosporton en [[Honkongo]]. ''Deedar'' estis la debutfilmo de Akki. Tamen, pro kelkaj prokrastoj, ''Saugandh'' estis la unua kiu aperis en la kinejoj. Plejmulto el liaj filmoj estas batalfilmoj; tamen, li ankaŭ ludis la rolon de la bela fianĉo de [[Madhuri Dixit]] en ''Dil To Pagal Hai'' kaj filon de [[Amitabh Bachchan]] en ''[[Dum (2005)|Waqt]]'' . Kumar edziĝintas al Twinkle Khanna, al kiu li engaĝiĝis jam dufoje antaŭe: ŝi estas la filino de barata aktoro [[Rajesh Khanna]] kaj aktorino Dimple Kapadia. == Filmografio == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ Filmaj elfaroj |- ! scope="col" | Jaro ! scope="col" | Titolo ! scope="col" | Rolo ! scope="col" class="unsortable" | Notoj ! scope="col" class="unsortable" | {{diskreta mallongigo|Ref.|Referencoj}} |- ! scope="row" rowspan="1" |1987 |''[[Aaj (filmo)|Aaj]]'' |Karatewala |Gasta apero | style="text-align:center;" |<ref name="khalid">{{cite news|last1=Mohammad|first1=Khalid|title=Akshay Kumar is a Punjabi by nature|url=http://www.hindustantimes.com/news-feed/entertainment/akshay-kumar-is-a-punjabi-by-nature/article1-211213.aspx|work=[[Hindustan Times]]|publisher=[[HT Media]]|access-date=17 June 2014|location=Mumbai|date=22 March 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131225000554/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/Entertainment/Akshay-Kumar-is-a-Punjabi-by-nature/Article1-211213.aspx|archive-date=25 December 2013|language=en}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131225000554/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/Entertainment/Akshay-Kumar-is-a-Punjabi-by-nature/Article1-211213.aspx |date=2013-12-25 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.hindustantimes.com/News-Feed/Entertainment/Akshay-Kumar-is-a-Punjabi-by-nature/Article1-211213.aspx |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-04-01 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20131225000554/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/Entertainment/Akshay-Kumar-is-a-Punjabi-by-nature/Article1-211213.aspx |arkivdato=2013-12-25 }}</ref> |- ! scope="row" rowspan="2" |1991 |''[[Saugandh (filmo de 1991)|Saugandh]]'' |Shiva Kirplani | Debuto | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Saugandh (1991) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/540348/Saugandh |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=16 June 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714230809/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/540348/Saugandh |archive-date=14 July 2014 |language=en}}</ref> |- |''[[Dancer (filmo de 1991)|Dancer]]'' |Raju | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Dancer (1991) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534530/Dancer |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=16 June 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714135919/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534530/Dancer |archive-date=14 July 2014 |language=en}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="3" | 1992 |''[[Khiladi (filmo de 1992)|Khiladi]]'' |Raj Malhotra | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Khiladi (1992) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539697/Khiladi |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=16 June 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714174821/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539697/Khiladi |archive-date=14 July 2014 |language=en}}</ref> |- |''[[Mr. Bond]]'' |Mr. Bond | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Mr. Bond (1992) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508093/Mr%20Bond |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=16 June 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714212856/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508093/Mr%20Bond |archive-date=14 July 2014 |language=en}}</ref> |- |''[[Deedar (filmo de 1992)|Deedar]]'' |Anand Malhotra | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Deedar (1992) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539129/Deedar |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=16 June 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714214033/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539129/Deedar |archive-date=14 July 2014 |language=en}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="5" | 1993 |''[[Ashaant]]'' |Vijay Roy | Dulingva filmo | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/507893|title=Ashant (1993)|date=8 April 2009|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140810164412/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/507893|archive-date=10 August 2014|url-status=live|access-date=17 June 2014|language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Akshay-Kumar-Twinkles-not-interested-in-films-anymore/articleshow/10868295.cms|title=Akshay Kumar: Twinkle's not interested in films anymore|last=Sangeetha|first=P|date=26 November 2011|work=[[The Times of India]]|access-date=31 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915071742/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Akshay-Kumar-Twinkles-not-interested-in-films-anymore/articleshow/10868295.cms|archive-date=15 September 2015|url-status=live|publisher=The Times Group|language=en}}</ref> |- |''[[Dil Ki Baazi]]'' |Vijay Kashyap | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534175/Dil%20Ki%20Baazi|title=Dil Ki Baazi (1993)|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714233602/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534175/Dil%20Ki%20Baazi|archive-date=14 July 2014|url-status=live|access-date=16 June 2014|language=en}}</ref> |- |''[[Kayda Kanoon]]'' |''Dawood Durani '' | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534488/Kayda%20Kanoon|title=Kayda Kanoon (1993)|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714182531/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534488/Kayda%20Kanoon|archive-date=14 July 2014|url-status=live|access-date=16 June 2014|language=en}}</ref> |- |''[[Waqt Hamara Hai]]'' |Vikas Sabkuchwala | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508659/Waqt%20Hamara%20Hai|title=Waqt Hamara Hai (1993)|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714204907/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508659/Waqt%20Hamara%20Hai|archive-date=14 July 2014|url-status=live|access-date=16 June 2014|language=en}}</ref> |- |''[[Sainik]]'' |Lt. Suraj Dutt | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508581/Sainik|title=Sainik (1993)|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714121041/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508581/Sainik|archive-date=14 July 2014|url-status=live|access-date=16 June 2014|language=en}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="11" | 1994 |''[[Elaan (filmo de 1994)|Elaan]]'' |Vishal Chaudhary | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Elaan (1994) |date=13 August 2011 |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538486/Elaan |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=16 June 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714164152/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538486/Elaan |archive-date=14 July 2014 |language=en}}</ref> |- |''[[Yeh Dillagi]]'' |Vijayendra "Vijay" Saigal | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Yeh Dillagi (1994) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201816/Yeh%20Dillagi |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=16 June 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714223231/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201816/Yeh%20Dillagi |archive-date=14 July 2014 |language=en}}</ref> |- |''[[Jai Kishen]]'' | Jai Verma / Kishen Verma{{noto|Kumar aktorumis en du roloj.}} | | style="text-align:center;" |<ref name="JaiKishen">{{cite news|first=Syed Firdaus |last=Ashraf |title=Akshay Kumar: The new Comedy King? |url=http://www.rediff.com/movies/2005/nov/30akshay.htm |work=Rediff.com |access-date=16 June 2014 |date=30 November 2005 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104115401/http://www.rediff.com/movies/2005/nov/30akshay.htm |archive-date= 4 November 2012 |language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Jai Kishen (1994) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534810/Jai%20Kishan |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=17 June 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714141220/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534810/Jai%20Kishan |archive-date=14 July 2014 |language=en}}</ref> |- |''[[Mohra]]'' |{{sort|Saxena|Amar Saxena}} | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Mohra (1994) |date=13 August 2011 |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201564/Mohra |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=16 June 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714232631/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201564/Mohra |archive-date=14 July 2014 |language=en}}</ref> |- |''[[Main Khiladi Tu Anari]]'' |Karan Joglekar | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Main Khiladi Tu Anari (1994) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201794/Main%20Khiladi%20Tu%20Anadi |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=16 June 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714221751/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201794/Main%20Khiladi%20Tu%20Anadi |archive-date=14 July 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |first=Narinder |last=Flora |url=http://www.radiotimes.com/film/j2gt6/main-khiladi-tu-anari |title=Main Khiladi Tu Anari |work=[[Radio Times]] |publisher=[[Immediate Media Company]] |access-date=31 July 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808053030/http://www.radiotimes.com/film/j2gt6/main-khiladi-tu-anari |archive-date=8 August 2014 |language=en }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140808053030/http://www.radiotimes.com/film/j2gt6/main-khiladi-tu-anari |date=2014-08-08 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.radiotimes.com/film/j2gt6/main-khiladi-tu-anari |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-04-01 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140808053030/http://www.radiotimes.com/film/j2gt6/main-khiladi-tu-anari |arkivdato=2014-08-08 }}</ref> |- |''[[Ikke Pe Ikka]]'' | Rajiv | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Ikke Pe Ikka(1994) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534917/Ikke%20Pe%20Ikka |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=16 June 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714144645/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534917/Ikke%20Pe%20Ikka |archive-date=14 July 2014 |language=en}}</ref> |- |''[[Amanaat]]'' | Amar Kumar | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538771/Amaanat|title=Amaanat (1994)|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714204744/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538771/Amaanat|archive-date=14 July 2014|url-status=deviated|access-date=16 June 2014|language=en}}</ref> |- |''[[Suhaag (filmo de 1994)|Suhaag]]'' | Raj Sinha | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/540421/Suhaag|title=Suhaag (1994)|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714204617/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/540421/Suhaag|archive-date=14 July 2014|url-status=live|access-date=16 June 2014|language=en}}</ref> |- |''[[Zakhmi Dil (filmo de 1994)|Zakhmi Dil]]'' |{{sort|Anand|Jaidev Anand}} | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/540588/Zakhmi%20Dil|title=Zakhmi Dil (1994)|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714220407/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/540588/Zakhmi%20Dil|archive-date=14 July 2014|url-status=live|access-date=16 June 2014|language=en}}</ref> |- |''[[Zaalim]]'' | Ravi Pratap | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/540585/Zaalim|title=Zaalim (1994)|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714192756/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/540585/Zaalim|archive-date=14 July 2014|url-status=live|access-date=16 June 2014|language=en}}</ref> |- |''[[Hum Hain Bemisaal]]'' |Vijay Sinha | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534892/Hum%20Hain%20Bemisal|title=Hum Hain Bemisaal (1994)|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714204905/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534892/Hum%20Hain%20Bemisal|archive-date=14 July 2014|url-status=live|access-date=16 June 2014|language=en}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="4" | 1995 |''[[Paandav]]'' | Vijay Kumar | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Paandav (1995) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/505873/Paandav |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=16 June 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714232004/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/505873/Paandav |archive-date=14 July 2014 |language=en}}</ref> |- |''[[Maidan-E-Jung]]'' | Karan Singh | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/507942/Maidan-E-Jung|title=Maidan-E-Jung (1995)|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714231357/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/507942/Maidan-E-Jung|archive-date=14 July 2014|url-status=live|access-date=17 June 2014|language=en}}</ref> |- |''[[Nazar Ke Samne]]'' |Jai Kumar | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/507935/Nazar%20Ke%20Samne|title=Nazar Ke Samne (1994)|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714231230/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/507935/Nazar%20Ke%20Samne|archive-date=14 July 2014|url-status=live|access-date=16 June 2014|language=en}}</ref> |- |''[[Sabse Bada Khiladi]]'' | Vijay "Lallu" Kumar | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201921/Sabse%20Bada%20Khiladi|title=Sabse Bada Khiladi (1995)|date=13 August 2011 |website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714231957/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201921/Sabse%20Bada%20Khiladi|archive-date=14 July 2014|url-status=live|access-date=16 June 2014|language=en}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="3" | 1996 |''[[Tu Chor Main Sipahi]]'' |Amar Verma | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Tu Chor Main Sipahi (1996) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508499/Tu%20Chor%20Main%20Sipahi |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=16 June 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714195236/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508499/Tu%20Chor%20Main%20Sipahi |archive-date=14 July 2014 |language=en}}</ref> |- |''[[Khiladiyon Ka Khiladi]]'' |Akshay Malhotra | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/533191/Khiladiyon%20Ka%20Khiladi|title=Khiladiyon Ka Khiladi (1996)|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714233743/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/533191/Khiladiyon%20Ka%20Khiladi|archive-date=14 July 2014|url-status=live|access-date=16 June 2014|language=en}}</ref> |- |''[[Sapoot]]'' | Prem Singhania | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508573/Sapoot|title=Sapoot (1996)|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714191256/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508573/Sapoot|archive-date=14 July 2014|url-status=live|access-date=16 June 2014|language=en}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="7" | 1997 |''[[Lahu Ke Do Rang (filmo de 1997)|Lahoo Ke Do Rang]]'' |Sikandar Davai | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Lahoo Ke Do Rang (1997) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539760/Lahu%20Ke%20Do%20Rang |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=16 June 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714225843/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539760/Lahu%20Ke%20Do%20Rang |archive-date=14 July 2014 |language=en}}</ref> |- |''[[Insaaf (filmo de 1997)|Insaaf]]'' | Vikram Singh Jain | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539316/Insaaf|title=Insaaf (1997)|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714225809/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539316/Insaaf|archive-date=14 July 2014|url-status=live|access-date=17 June 2014|language=en}}</ref> |- |''[[Daava]]'' | Arjun Sarwar | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534413/Daava|title=Daava (1997)|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714151435/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534413/Daava|archive-date=14 July 2014|url-status=live|access-date=16 June 2014|language=en}}</ref> |- |''[[Tarazu]]'' |Ram Yadav | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508272|title=Taraazu (1997)|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140810163951/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508272|archive-date=10 August 2014|url-status=live|access-date=31 July 2014|language=en}}</ref> |- |''[[Mr. and Mrs. Khiladi]]'' | Rajant "Raja" Kapoor (Sinjoro Khiladi) | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508094/Mr%20And%20Mrs%20Khiladi|title=Mr. and Mrs. Khiladi (1997)|date=13 August 2011 |website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714225409/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508094/Mr%20And%20Mrs%20Khiladi|archive-date=14 July 2014|url-status=live|access-date=16 June 2014|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://movies.ndtv.com/photos/bollywood-remakes-of-south-indian-films-8551/slide/9|title=Bollywood remakes of South Indian films|publisher=[[NDTV]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140810060029/http://movies.ndtv.com/photos/bollywood-remakes-of-south-indian-films-8551/slide/9|archive-date=10 August 2014|url-status=live|access-date=31 July 2014|language=en}}</ref> |- |''[[Dil To Pagal Hai]]'' |Ajay Sahni | [[Kameo (kino)|Kameo]] | style="text-align:center;" |<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.dnaindia.com/bollywood/report-23-years-of-dil-to-pagal-hai-madhuri-dixit-karisma-get-nostalgic-about-film-co-starring-shah-rukh-akshay-kumar-2853685|titolo=23 years of 'Dil To Pagal Hai': Madhuri Dixit, Karisma get nostalgic about film co-starring Shah Rukh, Akshay Kumar|alirdato=2020-12-21|dato=2020-11-01|lingvo=en|verkaĵo=DNA India}}</ref> |- |''[[Aflatoon (filmo)|Aflatoon]]'' | Rocky Chaturvedi / Raja Chaturvedi{{noto|Kumar aktorumis en du roloj.}} | | style="text-align:center;" |<ref name="doubleroles">{{cite news|url=http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-the-best-double-roles-in-bollywood/20120531.htm|title=The 25 Best Double Roles in Bollywood|last1=Verma|first1=Sukanya|date=31 May 2012|work=Rediff.com|location=Mumbai|archive-url=https://web.archive.org/web/20120602071115/http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-the-best-double-roles-in-bollywood/20120531.htm|archive-date=2 June 2012|access-date=17 July 2014|language=en}}</ref><ref name="aflatoon">{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538738/Aflatoon|title=Aflatoon (1997)|date=13 August 2011 |website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714165530/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538738/Aflatoon|archive-date=14 July 2014|url-status=live|access-date=16 June 2014|language=en}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="3" |1998 |''[[Keemat – They Are Back|Keemat]]'' | Dev Rana | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|title=Bike stunt in 'Keemat' most memorable: Akshay Kumar |url=http://zeenews.india.com/entertainment/celebrity/bike-stunt-in-keemat-most-memorable-akshay-kumar_129769.html |work=Zee News (Essel Group) |access-date=17 June 2014 |date=12 March 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714165247/http://zeenews.india.com/entertainment/celebrity/bike-stunt-in-keemat-most-memorable-akshay-kumar_129769.html |archive-date=14 July 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534490 |title=Keemat: They Are Back (1998) |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=31 July 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906232637/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534490 |archive-date= 6 September 2015 |language=en}}</ref> |- |''[[Angaaray (filmo de 1998)|Angaaray]]'' | Amar Mehra | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Angaaray (1998) |date=13 August 2011 |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538802/Angaarey |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=16 June 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714213753/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538802/Angaarey |archive-date=14 July 2014 |language=en}}</ref> |- |''[[Barood (filmo de 1998)|Barood]]'' |Jai Sharma | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538956/Barood|title=Barood (1998)|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714233701/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538956/Barood|archive-date=14 July 2014|url-status=live|access-date=16 June 2014|language=en}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="5" | 1999 |''[[Sangharsh (filmo de 1999)|Sangharsh]]'' |Aman Verma | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Sangharsh (1999) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/55953/Sangharsh |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=16 June 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714204613/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/55953/Sangharsh |archive-date=14 July 2014 |language=en}}</ref> |- |''[[Aarzoo]]'' |Vijay Khanna / Devaa | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/200444/Aarzoo|title=Aarzoo (1999)|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714221630/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/200444/Aarzoo|archive-date=14 July 2014|url-status=live|access-date=16 June 2014|language=en}}</ref> |- |''[[International Khiladi]]'' | Devraj Anand | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534932/|title=International Khiladi (1999)|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140717205905/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534932|archive-date=17 July 2014|url-status=live|access-date=16 June 2014|language=en}}</ref> |- |''[[Zulmi]]'' | Raj Malhotra | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54611/Zulmi|title=Zulmi (1999)|date=13 August 2011 |website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714154219/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54611/Zulmi|archive-date=14 July 2014|url-status=live|access-date=16 June 2014|language=en}}</ref> |- |''[[Jaanwar (filmo de 1999)|Jaanwar]]'' | Baadshah / Babu Lohaar | | style="text-align:center;" |<ref name="Jaanwar">{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539473/Jaanwar|title=Jaanwar (1999)|date=13 August 2011 |website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714204047/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539473/Jaanwar|archive-date=14 July 2014|url-status=live|access-date=16 June 2014|language=en}}</ref> |- ! rowspan="3" scope="row" | 2000 |''[[Hera Pheri (filmo de 2000)|Hera Pheri]]'' | Raju | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Hera Pheri (2000) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201831/Hera%20Pheri |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=16 June 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714225407/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201831/Hera%20Pheri |archive-date=14 July 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Siddiques-not-teaming-up-with-Priyadarshan-for-Hera-Pheri-3/articleshow/18046718.cms |title=Siddique's not teaming up with Priyadarshan for Hera Pheri 3 |work=The Times of India |publisher=The Times Group |date=17 January 2013 |access-date=31 July 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150914025139/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Siddiques-not-teaming-up-with-Priyadarshan-for-Hera-Pheri-3/articleshow/18046718.cms |archive-date=14 September 2015 |language=en}}</ref> |- |''[[Dhadkan (filmo de 2000)|Dhadkan]]'' | Ram Verma | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/reviews/type/view/id/493/Dhadkan|title=Dhadkan: Review by Taran Adarsh|last1=Adarsh|first1=Taran|date=15 December 2000|access-date=19 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141016185902/http://www.bollywoodhungama.com/movies/reviews/type/view/id/493/Dhadkan|archive-date=16 October 2014|url-status=live|website=[[Bollywood Hungama]]|language=en}}</ref> |- |''[[Khiladi 420]]'' |Dev Kumar Malhotra / Anand Kumar Malhotra{{noto|Kumar aktorumis en du roloj.}} | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.rediff.com/movies/2000/dec/29khil.htm|title=Action ? Thriller|last1=Verma|first1=Sukanya|date=29 December 2000|work=Rediff|archive-url=https://web.archive.org/web/20130315075447/http://www.rediff.com/movies/2000/dec/29khil.htm|archive-date=15 March 2013|url-status=live|access-date=28 August 2014|language=en}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="2" |2001 |''[[Ajnabee (filmo de 2001)|Ajnabee]]'' |Vikram Bajaj | |style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt0278291/?ref_=nv_sr_srsg_0| website=[[IMDb]]|title=Ajnabee (2001)|language=en}}</ref> |- |''[[Ek Rishtaa: The Bond of Love]] '' |Ajay Kapoor | |style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt0284083/?ref_=nv_sr_srsg_0| website=[[IMDb]]|title=Ek Rishtaa: The Bond of Love (2001) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="5" |{{Nobold|2002}} |''Aadhar'' |Amiko de Jagdish |Kameo; [[marata]] filmo |style="text-align:center;" |<ref>{{Citation |title=Aadhar (2002) - IMDb |url=https://www.imdb.com/title/tt6357572/ |language=en-US |access-date=2022-11-03}}</ref> |- |''[[Haan Maine Bhi Pyaar Kiya]]'' |Raj Malhotra | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Haan Maine Bhi Pyaar Kiya (2002) |date=13 August 2011 |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201755/Haan%20Maine%20Bhi%20Pyaar%20Kiya |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=16 June 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714182533/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201755/Haan%20Maine%20Bhi%20Pyaar%20Kiya |archive-date=14 July 2014 |language=en}}</ref> |- |''[[Aankhen (filmo de 2002)|Aankhen]]'' |Vishwas Raj Prajapati | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/coventry/films/reviews/a_f/aankhen-review.shtml|title=Aankhen takes you on a roller-coaster ride|date=12 April 2002|work=[[BBC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20141028234118/http://www.bbc.co.uk/coventry/films/reviews/a_f/aankhen-review.shtml|archive-date=28 October 2014|url-status=live|access-date=27 August 2014|language=en}}</ref> |- |''[[Awara Paagal Deewana]]'' |Guru Gulab Khatri | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.rediff.com/movies/2002/jun/21apd.htm|title=Akshay, Sunil, Aftab's star power fails, Paresh Rawal steals the show|author=Anjum, N|date=21 June 2002|work=Rediff.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924141728/http://www.rediff.com/movies/2002/jun/21apd.htm|archive-date=24 September 2015|url-status=live|access-date=28 August 2014|language=en}}</ref> |- |''[[Jaani Dushman: Ek Anokhi Kahani|Jaani Dushman]]'' | Atul Agarwal | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.rediff.com/entertai/2002/aug/17jaani.htm|title=Jaani Dushman&nbsp;– Ek Anokhi torture|last1=Kulkarni|first1=Ronjita|date=17 August 2002|work=Rediff.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140512084737/http://www.rediff.com/entertai/2002/aug/17jaani.htm|archive-date=12 May 2014|url-status=live|access-date=28 August 2014|language=en}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="2" | 2003 |''[[Talaash: The Hunt Begins...|Talaash]]'' | Arjun Raichand | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|last1=Adarsh |first1=Taran |title=Movie review: Talaash... The Hunt Begins |url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/reviews/type/view/id/923/Talaash...%20The%20Hunt%20Begins |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=28 August 2014 |date=3 January 2003 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140903143630/http://www.bollywoodhungama.com/movies/reviews/type/view/id/923/Talaash...%20The%20Hunt%20Begins |archive-date= 3 September 2014 |language=en}}</ref> |- |''[[Andaaz]]'' |{{sort|Malhotra|Raj Malhotra}} | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.rediff.com/movies/2003/may/23andaaz.htm|title='Andaaz': Flight to boredom|last1=Magotra|first1=Ashish|date=24 May 2003|work=Rediff.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227100804/http://www.rediff.com/movies/2003/may/23andaaz.htm|archive-date=27 February 2015|url-status=live|access-date=30 August 2014|language=en}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="8" | 2004 |''[[Khakee]] '' |Senior Inspector Shekhar Verma | | style="text-align:center;" |<ref name="filmfares">{{cite web |title=Nominees of 50th Filmfare Awards |url=http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/msid-1021384,curpg-3.cms |archive-url=https://archive.today/20120720125013/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/msid-1021384,curpg-3.cms |url-status=dead |archive-date=20 July 2012 |publisher=Indiatimes |access-date=16 June 2014 |language=en }} {{Webarchiv|url=https://archive.ph/20120720125013/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/msid-1021384,curpg-3.cms |date=2012-07-20 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/msid-1021384,curpg-3.cms |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-04-01 |arkivurl=https://archive.ph/20120720125013/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/msid-1021384,curpg-3.cms |arkivdato=2012-07-20 }}</ref><ref>{{cite news|last1=Elley |first1=Derek |title=Review: 'Khakee' |url=https://variety.com/2004/film/reviews/khakee-1200536726/ |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |publisher=[[Penske Media Corporation]] |access-date=30 August 2014 |date=31 January 2004 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140904174851/http://variety.com/2004/film/reviews/khakee-1200536726/ |archive-date= 4 September 2014 |language=en}}</ref> |- |''[[Police Force: An Inside Story|Police Force]]'' |Vijay Singh | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/reviews/type/view/id/956/Police%20Force|title=Movie review : Police Force|last1=Adarsh|first1=Taran|date=28 May 2004|access-date=30 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903144811/http://www.bollywoodhungama.com/movies/reviews/type/view/id/956/Police%20Force|archive-date=3 September 2014|url-status=live|website=[[Bollywood Hungama]]|language=en}}</ref> |- |''[[Aan: Men at Work]]'' |DCP HariOm Pattnaik | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.rediff.com/movies/2004/may/27akshay.htm|title=Akshay: It's payback time!|last1=Fernandes|first1=Vivek|date=27 May 2004|work=Rediff.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903120631/http://www.rediff.com/movies/2004/may/27akshay.htm|archive-date=3 September 2014|url-status=live|access-date=30 August 2014|language=en}}</ref> |- |''[[Mujhse Shaadi Karogi]]'' |Arun "Sunny" Khanna | | style="text-align:center;" |<ref name="mujhseshadikarogi">{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54557/|title=Mujhse Shaadi Karogi (2004)|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140810164049/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54557/|archive-date=10 August 2014|url-status=live|access-date=16 June 2014|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/msid-1021384,curpg-4.cms|title=Nominees of 50th Filmfare Awards|publisher=Indiatimes|archive-url=https://archive.today/20120714184733/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/msid-1021384,curpg-4.cms|archive-date=14 July 2012|url-status=dead|access-date=16 June 2014}} {{Webarchiv|url=https://archive.ph/20120714184733/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/msid-1021384,curpg-4.cms |date=2012-07-14 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/msid-1021384,curpg-4.cms |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-04-01 |arkivurl=https://archive.ph/20120714184733/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/msid-1021384,curpg-4.cms |arkivdato=2012-07-14 }}</ref> |- |''[[Hatya (filmo de 2004)|Hatya]]'' |Ravi Lal | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534777/|title=Hatya: The Murder (2004)|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140810164207/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534777/|archive-date=10 August 2014|url-status=live|access-date=16 June 2014|language=en}}</ref> |- |''[[Aitraaz]]'' |Raj Malhotra | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/200448/Aitraaz|title=Aitraaz (2004)|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140715002311/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/200448/Aitraaz|archive-date=15 July 2014|url-status=live|access-date=16 June 2014|language=en}}</ref> |- |''[[Meri Biwi Ka Jawaab Nahin]]'' | Ajay Khanna | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/505044/|title=Meri Biwi Ka Jawaab Nahin (2004)|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140720203822/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/505044|archive-date=20 July 2014|url-status=live|access-date=16 June 2014|language=en}}</ref> |- |''[[Ab Tumhare Hawale Watan Saathiyo]]'' |Rajeev Singh | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54464|title=Ab Tumhare Hawale Watan Saathiyo (2004)|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140831180504/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54464|archive-date=31 August 2014|url-status=live|access-date=16 June 2014|language=en}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="6" | 2005 |''[[Insan]]'' | Amjad Khan | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Insan (2005) |date=13 August 2011 |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/55992/Insan |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=16 June 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714233334/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/55992/Insan |archive-date=14 July 2014 |language=en}}</ref> |- |''[[Bewafaa (filmo de 2005)|Bewafaa]]'' | Raja Bhosle | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://indiatoday.intoday.in/story/film-review-bewafaa-starring-anil-kapoor-akshay-kumar-kareena-kapoor/1/194289.html|title=Old refashioned|last1=Chopra|first1=Anupama|date=14 March 2005|work=[[India Today]]|access-date=7 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140907155805/http://indiatoday.intoday.in/story/film-review-bewafaa-starring-anil-kapoor-akshay-kumar-kareena-kapoor/1/194289.html|archive-date=7 September 2014|url-status=live|publisher=[[Living Media]]|language=en}}</ref> |- |''[[Waqt: The Race Against Time|Waqt]]'' |Aditya Thakur | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/films/2005/04/20/waqt_2005_review.shtml|title=Waqt: The Race Against Time (2005)|last1=Pandohar|first1=Jaspreet|date=14 April 2005|work=BBC|archive-url=https://web.archive.org/web/20091006152845/http://www.bbc.co.uk/films/2005/04/20/waqt_2005_review.shtml|archive-date=6 October 2009|access-date=30 August 2014|language=en}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20091006152845/http://www.bbc.co.uk/films/2005/04/20/waqt_2005_review.shtml |date=2009-10-06 }}</ref> |- |''[[Garam Masala (filmo de 2005)|Garam Masala]]'' |Makrand "Mac" Godbole | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538491/Garam%20Masala|title=Garam Masala (2005)|date=13 August 2011 |website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714230654/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538491/Garam%20Masala|archive-date=14 July 2014|url-status=live|access-date=16 June 2014|language=en}}</ref> |- |''[[Deewane Huye Paagal]]'' |Ranbir "Rocky" Hiranadani | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.rediff.com/movies/2005/nov/25dhp.htm|title=Deewane Hue Paagal: Good fun|last1=N|first1=Patcy|date=25 November 2005|work=Rediff.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150127105831/http://www.rediff.com/movies/2005/nov/25dhp.htm|archive-date=27 January 2015|url-status=live|access-date=7 September 2014|language=en}}</ref> |- |''[[Dosti: Friends Forever]]'' |Raj Malhotra | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534204/Dosti%20-%20Friends%20Forever|title=Dosti: Friends Forever (2005)|date=13 August 2011 |website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131110021347/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534204/Dosti%20-%20Friends%20Forever|archive-date=10 November 2013|url-status=live|access-date=16 June 2014|language=en}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="6" | 2006 |'' [[Family (filmo de 2006)|Family]]'' |Simple Cook Shekhar Bhatia | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Family&nbsp;– Ties of Blood (2006) |date=13 August 2011 |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54503/Family%20-%20Ties%20of%20Blood |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=16 June 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714144049/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54503/Family%20-%20Ties%20of%20Blood |archive-date=14 July 2014 |language=en}}</ref> |- |''[[Mere Jeevan Saathi (filmo de 2006)|Mere Jeevan Saathi]]'' | Vicky Bahl | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539931/Mere%20Jeevan%20Saathi|title=Mere Jeevan Saathi (2006)|date=13 August 2011 |website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714212215/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539931/Mere%20Jeevan%20Saathi|archive-date=14 July 2014|url-status=live|access-date=16 June 2014|language=en}}</ref> |- |''[[Humko Deewana Kar Gaye]]'' |Aditya Malhotra | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54517/Humko%20Deewana%20Kar%20Gaye|title=Humko Deewana Kar Gaye (2006)|date=13 August 2011 |website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714225846/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54517/Humko%20Deewana%20Kar%20Gaye|archive-date=14 July 2014|url-status=live|access-date=16 June 2014|language=en}}</ref> |- |''[[Phir Hera Pheri]]'' | Raju | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54567/Phir%20Hera%20Pheri|title=Phir Hera Pheri (2006)|date=13 August 2011 |website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714234109/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54567/Phir%20Hera%20Pheri|archive-date=14 July 2014|url-status=live|access-date=16 June 2014|language=en}}</ref> |- |''[[Jaan-E-Mann]]'' |Agastya Rao | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.rediff.com/movies/2006/oct/23jaan.htm|title=Jaan-E-Mann is a bizarre movie|last1=Pradhan|first1=Vidya|date=23 October 2006|work=Rediff.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20141013232214/http://www.rediff.com/movies/2006/oct/23jaan.htm|archive-date=13 October 2014|url-status=live|access-date=7 September 2014|language=en}}</ref> |- |''[[Bhagam Bhag]]'' | Bunty Rajkumar | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/movie-review/Bhagam-Bhaag/movie-review/903798.cms|title=Movie review : Bhagam Bhaag|last1=Kazmi|first1=Nikhat|date=22 December 2006|work=The Times of India|access-date=7 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20151108020548/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/movie-review/Bhagam-Bhaag/movie-review/903798.cms|archive-date=8 November 2015|url-status=live|publisher=The Times Group|language=en}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="5" | 2007 |''[[Namastey London]]'' |Arjun Singh | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|last=Kazmi |first=Nikhat |title=Movie review : Namastey London |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-reviews/hindi/Namastey-London/movie-review/1802925.cms |access-date=21 August 2014 |work=The Times of India |publisher=The Times Group |date=24 March 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131222013623/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-reviews/hindi/Namastey-London/movie-review/1802925.cms |archive-date=22 December 2013 |language=en}}</ref> |- |''[[Heyy Babyy]]'' |Aarush Mehra | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54366/Heyy%20Babyy|title=Heyy Babyy (2007)|date=13 August 2011 |website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714123223/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54366/Heyy%20Babyy|archive-date=14 July 2014|url-status=live|access-date=16 June 2014|language=en}}</ref> |- |''[[Bhool Bhulaiyaa]]'' |Aditya Shrivastava | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54360/Bhool%20Bhulaiyaa|title=Bhool Bhulaiyaa (2007)|date=13 August 2011 |website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714225535/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54360/Bhool%20Bhulaiyaa|archive-date=14 July 2014|url-status=live|access-date=16 June 2014|language=en}}</ref> |- |''[[Om Shanti Om]]'' | Li mem | Gasta apero | style="text-align:center;" |<ref name="oso">{{Cite web |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54373 |title=Om Shanti Om (2007) |website=[[Bollywood Hungama]] |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141025045139/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54373 |archive-date=25 October 2014 |access-date=18 May 2014|language=en}}</ref> |- |''[[Welcome (filmo de 2007)|Welcome]]'' |Rajiv Saini | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508650/Welcome|title=Welcome (2007)|date=13 August 2011 |website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714182530/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508650/Welcome|archive-date=14 July 2014|url-status=live|access-date=16 June 2014|language=en}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="3" | 2008 |''[[Tashan (filmo)|Tashan]]'' |Bachchan Pandey | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Tashan (2008) |date=13 August 2011 |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/58411/Tashan |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=16 June 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714154217/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/58411/Tashan |archive-date=14 July 2014 |language=en}}</ref> |- |''[[Singh Is Kinng]]'' |Happy Singh | | style="text-align:center;" |<ref name="SIK">{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/531032/Singh%20Is%20Kinng|title=Singh Is Kinng (2008)|date=13 August 2011 |website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714224225/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/531032/Singh%20Is%20Kinng|archive-date=14 July 2014|url-status=live|access-date=16 June 2014|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.asianfilmawards.asia/nominees-and-winners/3rd-afa-nominees-and-winners/#film1|title=3rd AFA Nominees and Winners|publisher=[[Asian Film Awards]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140808083051/http://www.asianfilmawards.asia/nominees-and-winners/3rd-afa-nominees-and-winners/|archive-date=8 August 2014|url-status=dead|access-date=31 July 2014|language=en}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140808083051/http://www.asianfilmawards.asia/nominees-and-winners/3rd-afa-nominees-and-winners/#film1 |date=2014-08-08 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.asianfilmawards.asia/nominees-and-winners/3rd-afa-nominees-and-winners/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-04-01 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140808083051/http://www.asianfilmawards.asia/nominees-and-winners/3rd-afa-nominees-and-winners/ |arkivdato=2014-08-08 }}</ref><ref>{{cite news|url=https://variety.com/2008/film/reviews/singh-is-kinng-1200507766/|title=Singh is Kinng|date=13 August 2008|work=Variety|access-date=31 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140812202212/http://variety.com/2008/film/reviews/singh-is-kinng-1200507766/|archive-date=12 August 2014|url-status=live|publisher=Penske Media Corporation|language=en}}</ref> |- |''[[Jumbo (filmo de 2008)|Jumbo]]'' |Jaybir Singh "Jumbo" |Ankaŭ rakontanto | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |title=Jumbo (2008) |date=13 August 2011 |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201901/Jumbo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714223619/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201901/Jumbo |archive-date=14 July 2014 |access-date=16 June 2014 |website=[[Bollywood Hungama]]|language=en}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="5" | 2009 |''[[Chandni Chowk to China]]'' |Sidhu / Sidhesh Sharma | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|last1=Kazmi |first1=Nikhat |title=Movie review : Chandni Chowk to China |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/movie-review/Chandni-Chowk-to-China/movie-review/3985572.cms |work=The Times of India |publisher=The Times Group |access-date=8 September 2014 |date=15 January 2009 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151109045851/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/movie-review/Chandni-Chowk-to-China/movie-review/3985572.cms |archive-date= 9 November 2015 |language=en}}</ref> |- |''[[8 x 10 Tasveer]]'' |Jai Puri / Jeet Puri{{noto|Kumar aktorumis en du roloj.}} | | style="text-align:center;" |<ref name="Tasveer">{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/502847/8x10%20Tasveer|title=8 x 10 Tasveer (2009)|date=13 August 2011 |website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714231842/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/502847/8x10%20Tasveer|archive-date=14 July 2014|url-status=live|access-date=16 June 2014|language=en}}</ref> |- |''[[Kambakkht Ishq]]'' |Viraj Shergill | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201764/Kambakkht%20Ishq|title=Kambakkht Ishq (2009)|date=13 August 2011 |website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714233422/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201764/Kambakkht%20Ishq|archive-date=14 July 2014|url-status=live|access-date=16 June 2014|language=en}}</ref> |- |''[[Blue (filmo de 2009)|Blue]]'' |Aarav Malhotra | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://movies.ndtv.com/movie-reviews/blue-442|title=Movie review : Blue|last1=Chopra|first1=Anupama|date=16 October 2009|access-date=8 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140908181441/http://movies.ndtv.com/movie-reviews/blue-442|archive-date=8 September 2014|url-status=live|publisher=NDTV|language=en}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140908181441/http://movies.ndtv.com/movie-reviews/blue-442 |date=2014-09-08 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://movies.ndtv.com/movie-reviews/blue-442 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-04-01 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140908181441/http://movies.ndtv.com/movie-reviews/blue-442 |arkivdato=2014-09-08 }}</ref> |- |''[[De Dana Dan]]'' |Nitin Bankar | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/movie-review/De-Dana-Dan/movie-review/5272173.cms|title=Movie review : De Dana Dan|last1=Kazmi|first1=Nikhat|date=26 November 2009|work=The Times of India|access-date=8 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20151109053246/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/movie-review/De-Dana-Dan/movie-review/5272173.cms|archive-date=9 November 2015|url-status=live|publisher=The Times Group|language=en}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="4" | 2010 |''[[Housefull (filmo de 2010)|Housefull]]'' | Aarush Awasthi | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Housefull (2010) |date=13 August 2011 |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/549425/Housefull |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=16 June 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714233321/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/549425/Housefull |archive-date=14 July 2014 |language=en}}</ref> |- |''[[Khatta Meetha (filmo de 2010)|Khatta Meetha]]'' |Sachin Tichkule | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://ibnlive.in.com/news/masand-khatta-meetha-a-schizophrenic-film/127366-47.html|title=Masand: 'Khatta Meetha', a schizophrenic film|last1=Masand|first1=Rajeev|date=31 July 2010|access-date=8 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140908171847/http://ibnlive.in.com/news/masand-khatta-meetha-a-schizophrenic-film/127366-47.html|archive-date=8 September 2014|url-status=dead|publisher=[[CNN-IBN]]|language=en}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140908171847/http://ibnlive.in.com/news/masand-khatta-meetha-a-schizophrenic-film/127366-47.html |date=2014-09-08 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://ibnlive.in.com/news/masand-khatta-meetha-a-schizophrenic-film/127366-47.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-04-01 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140908171847/http://ibnlive.in.com/news/masand-khatta-meetha-a-schizophrenic-film/127366-47.html |arkivdato=2014-09-08 }}</ref> |- |''[[Action Replayy]]'' |Kishen Kumar Chopra | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/reviews/mayank-shekhar-s-review-action-replayy/article1-622338.aspx|title=Mayank Shekhar's review: Action Replayy|last1=Shekhar|first1=Mayank|date=4 November 2010|work=Hindustan Times|access-date=8 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140116144133/http://www.hindustantimes.com/entertainment/reviews/mayank-shekhar-s-review-action-replayy/article1-622338.aspx|archive-date=16 January 2014|url-status=dead|publisher=HT Media|language=en}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140116144133/http://www.hindustantimes.com/entertainment/reviews/mayank-shekhar-s-review-action-replayy/article1-622338.aspx |date=2014-01-16 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/reviews/mayank-shekhar-s-review-action-replayy/article1-622338.aspx |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-04-01 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140116144133/http://www.hindustantimes.com/entertainment/reviews/mayank-shekhar-s-review-action-replayy/article1-622338.aspx |arkivdato=2014-01-16 }}</ref> |- |''[[Tees Maar Khan (filmo de 2010)|Tees Maar Khan]]'' |Tabrez Mirza Khan / Tees Maar Khan | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/review-review-tees-maar-khan-is-not-worth-even-a-free-ticket-1485367|title=Review: Tees Maar Khan is not worth even a free ticket|last1=Rao|first1=Renuka|date=23 December 2010|work=[[Daily News and Analysis]]|access-date=8 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141012223534/http://www.dnaindia.com/entertainment/review-review-tees-maar-khan-is-not-worth-even-a-free-ticket-1485367|archive-date=12 October 2014|url-status=live|publisher=Diligent Media Corporation|location=Mumbai|language=en}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="5" | 2011 |''[[Patiala House (filmo)|Patiala House]]'' |Parghat Singh "Gattu" Kahlon | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|last1=Verma |first1=Sukanya |title=Patiala House : Bend it like Akshay! |url=http://www.rediff.com/movies/report/review-patiala-house/20110211.htm |access-date=8 November 2014 |work=Rediff.com |date=11 February 2011 |location=Mumbai |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141108151149/http://www.rediff.com/movies/report/review-patiala-house/20110211.htm |archive-date= 8 November 2014 |language=en}}</ref> |- |''[[Thank You (filmo de 2011)|Thank You]]'' | Kishen Khurana | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.rediff.com/movies/report/movie-review-thank-you/20110407.htm|title=Review: Thank You is unwatchable|last1=Sen|first1=Sudhish|date=24 September 2011|access-date=8 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141014201950/http://www.rediff.com/movies/report/movie-review-thank-you/20110407.htm|archive-date=14 October 2014|url-status=live|work=Rediff.com|location=Mumbai|language=en}}</ref> |- |''[[Breakaway (filmo de 2011)|Breakaway]]'' | Li mem | Gasta apero | style="text-align:center;" |<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.thehindu.com/features/cinema/spend-it-like-beckham/article2481954.ece|titolo=Spend it like Beckham|alirdato=2014-11-08|familia nomo=Kamath|persona nomo=Raja|dato=2011-04-07|lingvo=en}}</ref> |- |''[[Desi Boyz]]'' |Jignesh "Jerry" Patel / Rocco | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.rediff.com/movies/report/review-desi-boyz/20111125.htm|title=Review: Desi Boyz and bad, bad girlz|last1=Sen|first1=Raja|date=25 November 2011|access-date=8 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141108150718/http://www.rediff.com/movies/report/review-desi-boyz/20111125.htm|archive-date=8 November 2014|url-status=live|work=Rediff.com|location=Mumbai|language=en}}</ref> |- |''[[Chalo Dilli]]'' |Lieutenant Colonel Vikram Singh Rana |Kameo | style="text-align:center;" |<ref>https://www.bollywoodhungama.com/movie/chalo-dilli/critic-review/chalo-dilli-movie-review/</ref> |- ! scope="row" rowspan="5" | 2012 |''[[Housefull 2]]'' | Sunny Pujari / Sunil | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|last1=Sen |first1=Raja |title=Review: Housefull 2 is shamefully bad |url=http://www.rediff.com/movies/report/review-housefull-2-is-shamefully-bad/20120406.htm |access-date=8 November 2014 |work=Rediff.com |date=6 April 2012 |location=Mumbai |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141108150839/http://www.rediff.com/movies/report/review-housefull-2-is-shamefully-bad/20120406.htm |archive-date= 8 November 2014 |language=en}}</ref> |- |''[[Rowdy Rathore]]'' | Shiva / Shivam Bharadwaj ASP Vikram Singh Rathore{{noto|Kumar aktorumis en du roloj.}} | | style="text-align:center;" |<ref name="rowdy786">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Another-double-role-for-Akshay/articleshow/16335924.cms|title=Another double role for Akshay|date=11 September 2012|work=The Times of India|access-date=17 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140717105548/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Another-double-role-for-Akshay/articleshow/16335924.cms|archive-date=17 July 2014|publisher=The Times Group|language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.rediff.com/movies/report/review-rowdy-rathore/20120601.htm|title=Review: Rowdy Rathore has old Khiladi, no new tricks|last1=Sen|first1=Raja|date=1 June 2012|access-date=8 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141108150946/http://www.rediff.com/movies/report/review-rowdy-rathore/20120601.htm|archive-date=8 November 2014|url-status=live|work=Rediff.com|location=Mumbai|language=en}}</ref> |- |''[[Joker (filmo de 2012)|Joker]]'' | Rajkumar Joker Sattu / Agastya Sattu | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/akshay-kumar-to-pay-compensation-for-not-promoting-joker/article1-929954.aspx|title=Akshay Kumar to pay compensation for not promoting Joker?|last1=Marwah|first1=Navdeep Kaur|date=14 September 2012|work=Hindustan Times|access-date=18 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140315022336/http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/akshay-kumar-to-pay-compensation-for-not-promoting-joker/article1-929954.aspx|archive-date=15 March 2014|url-status=dead|publisher=HT Media|language=en}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140315022336/http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/akshay-kumar-to-pay-compensation-for-not-promoting-joker/article1-929954.aspx |date=2014-03-15 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/akshay-kumar-to-pay-compensation-for-not-promoting-joker/article1-929954.aspx |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-04-01 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140315022336/http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/akshay-kumar-to-pay-compensation-for-not-promoting-joker/article1-929954.aspx |arkivdato=2014-03-15 }}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.rediff.com/movies/report/2012/aug/31/review-joker.htm|title=Review: Joker is a daft comedy|last1=Sen|first1=Raja|date=31 August 2012|access-date=8 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141108150754/http://www.rediff.com/movies/report/2012/aug/31/review-joker.htm|archive-date=8 November 2014|url-status=live|work=Rediff.com|location=Mumbai|language=en}}</ref> |- |''[[OMG – Oh My God!]]'' |God Krishna Vasudev Yadav | | style="text-align:center;" |<ref name="OMGFF">{{cite web|url=http://www.indiatimes.com/bollywood/filmfare-awards-2012-nominations-list-55204.html|title=Filmfare Awards 2012&nbsp;– Nominations List|date=15 January 2013|publisher=Indiatimes|archive-url=https://web.archive.org/web/20140812183740/http://www.indiatimes.com/bollywood/filmfare-awards-2012-nominations-list-55204.html|archive-date=12 August 2014|url-status=live|access-date=31 July 2014|language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.rediff.com/movies/report/review-oh-my-god-is-a-brave-absorbing-take-on-religion/20120928.htm|title=Review: OMG-Oh My God is brave and absorbing|last1=Verma|first1=Sukanya|date=28 September 2012|access-date=8 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141016204554/http://www.rediff.com/movies/report/review-oh-my-god-is-a-brave-absorbing-take-on-religion/20120928.htm|archive-date=16 October 2014|url-status=live|work=Rediff.com|location=Mumbai|language=en}}</ref> |- |''[[Khiladi 786]]'' |Bahattar Singh / Tehattar Singh{{noto|Kumar aktorumis en du roloj.}} | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.rediff.com/movies/report/review-khiladi-786-is-unclever-unfunny/20121207.htm|title=Review: Khiladi 786 is unfunny, unclever|last1=Rishi|first1=Shubhir|date=7 December 2012|access-date=8 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141019171725/http://www.rediff.com/movies/report/review-khiladi-786-is-unclever-unfunny/20121207.htm|archive-date=19 October 2014|url-status=live|work=Rediff.com|location=Mumbai|language=en}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="5" | 2013 |''[[Bhaji in Problem]]'' | Li mem | Gasta apero; [[panĝaba]] filmo | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|last1=Srivastava |first1=Priyanka |title=Going regional: How celebs stars are taking to cinema here in a big way |url=http://indiatoday.intoday.in/story/bollywood-regional-salman-khan-shah-rukh-khan-amitabh-bachchan/1/382647.html |access-date=30 October 2014 |work=India Today |publisher=Living Media |date=13 September 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304095721/http://indiatoday.intoday.in/story/bollywood-regional-salman-khan-shah-rukh-khan-amitabh-bachchan/1/382647.html |archive-date= 4 March 2016 |language=en}}</ref> |- |''[[Special 26]]'' |{{sort|Vardhan|Ajay Singh Vardhan}} | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Reviews/Anupama-Chopra-s-review-Special-26/Article1-1008866.aspx|title=Anupama Chopra's review: Special 26|last1=Chopra|first1=Anupama|date=8 February 2013|work=Hindustan Times|access-date=8 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141108160536/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Reviews/Anupama-Chopra-s-review-Special-26/Article1-1008866.aspx|archive-date=8 November 2014|url-status=dead|publisher=HT Media|language=en}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20141108160536/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Reviews/Anupama-Chopra-s-review-Special-26/Article1-1008866.aspx |date=2014-11-08 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Reviews/Anupama-Chopra-s-review-Special-26/Article1-1008866.aspx |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-04-01 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20141108160536/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Reviews/Anupama-Chopra-s-review-Special-26/Article1-1008866.aspx |arkivdato=2014-11-08 }}</ref> |- |''[[Once Upon A Time in Mumbai Dobaara!]]'' |Criminal Shoaib Khan | | style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/reviews/anupama-chopra-s-review-once-upon-a-time-in-mumbaai-dobaara/article1-1108821.aspx |title=Anupama Chopra's review: Once Upon A Time In Mumbaai Dobaara! |work=Hindustan Times |date=16 August 2013 |access-date=22 November 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130817121535/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Reviews/Anupama-Chopra-s-review-Once-Upon-A-Time-In-Mumbaai-Dobaara/Article1-1108821.aspx |archive-date=17 August 2013 |language=en }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130817121535/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Reviews/Anupama-Chopra-s-review-Once-Upon-A-Time-In-Mumbaai-Dobaara/Article1-1108821.aspx |date=2013-08-17 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Reviews/Anupama-Chopra-s-review-Once-Upon-A-Time-In-Mumbaai-Dobaara/Article1-1108821.aspx |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-04-01 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130817121535/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Reviews/Anupama-Chopra-s-review-Once-Upon-A-Time-In-Mumbaai-Dobaara/Article1-1108821.aspx |arkivdato=2013-08-17 }}</ref> |- |''[[Boss (hindia filmo de 2013)|Boss]]'' |Suryakant Shastri / Surya "Boss" | | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/566663 |title=Boss (2013) &#124; Hindi Movie Critic Review By Taran Adarsh |website=[[Bollywood Hungama]] |date=28 June 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150705161512/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/566663 |archive-date=5 July 2015 |language=en}}</ref> |- |''[[Bombay Talkies (filmo)|Bombay Talkies]]'' | Li mem ||Gasta apero en la kanto "[[Apna Bombay Talkies]]" || style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/588998 |title=Bombay Talkies (2013) |website=[[Bollywood Hungama]] |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130707001430/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/588998 |archive-date=7 July 2013 |access-date=18 May 2014|language=en}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="4" | 2014 |''[[Holiday: A Soldier Is Never Off Duty|Holiday]]'' |Lieutenant Captain Virat Bakshi | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|title=Thuppakki remake is titled Holiday |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/Thuppakki-remake-is-titled-Holiday/articleshow/23149747.cms |work=The Times of India |publisher=The Times Group |access-date=31 July 2014 |date=27 September 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150917032253/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/Thuppakki-remake-is-titled-Holiday/articleshow/23149747.cms |archive-date=17 September 2015 |language=en}}</ref><ref>{{cite news|title=Akshay Kumar on 'Holiday': This is one character I'm gonna be sad to say goodbye to |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/akshay-kumar-on-holiday-this-is-one-character-im-gonna-be-sad-to-say-goodbye-to/ |access-date=8 November 2014 |work=The Indian Express |publisher=Indian Express Group |date=7 June 2014 |location=Mumbai |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141108105019/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/akshay-kumar-on-holiday-this-is-one-character-im-gonna-be-sad-to-say-goodbye-to/ |archive-date= 8 November 2014 |language=en}}</ref> |- |''[[Fugly (filmo)|Fugly]]'' | Li mem | Gasta apero en la kanto "Fugly Fugly Kya Hai" | style="text-align:center;" | <ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.indiatoday.in/movies/reviews/story/fugly-review-196907-2014-06-14|titolo=Movie Review: Fugly loses its plot|alirdato=2022-12-11|familia nomo=Chakravorty|persona nomo=Vinayak|dato=2014-06-14|lingvo=en|verkaĵo=[[India Today]]}}{{Steloj|4|5}}</ref> |- |''[[Entertainment (filmo de 2014)|Entertainment]]'' |{{sort|Johri|Akhil Johri}} | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/movie-review/Entertainment/movie-review/39875295.cms|title=Movie review : Entertainment|last1=Iyer|first1=Meena|date=8 August 2014|work=The Times of India|access-date=8 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140929040144/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/movie-review/Entertainment/movie-review/39875295.cms|archive-date=29 September 2014|url-status=live|publisher=The Times Group|language=en}}</ref> |- |''[[The Shaukeens]]'' | Li mem / Rajiv Bhatia | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.mid-day.com/articles/akshay-kumar-doesnt-want-to-over-promote-himself-for-the-shaukeens/15639156|title=Akshay Kumar doesn't want to over-promote himself for 'The Shaukeens'|last1=Tarannum|first1=Asira|date=27 September 2014|work=[[Mid-Day]]|access-date=8 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141031153721/http://www.mid-day.com/articles/akshay-kumar-doesnt-want-to-over-promote-himself-for-the-shaukeens/15639156|archive-date=31 October 2014|url-status=live|language=en}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="5" | 2015 |''[[Baby (hindia filmo de 2015)|Baby]]'' | Ajay Singh Rajput | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|author1=Press Trust of India |title=Akshay Kumar's 'Baby' trailer released |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/akshay-kumars-baby-trailer-released/ |access-date=18 December 2014 |work=The Indian Express |publisher=Indian Express Group |date=4 December 2014 |location=Mumbai |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141217165454/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/akshay-kumars-baby-trailer-released/ |archive-date=17 December 2014 |language=en}}</ref> |- | ''[[Hey Bro]]'' | Li mem | Gasta apero en la kanto "Birju" |style="text-align:center;" |<ref>{{Cite news |url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/a-double-take-on-twins/article6933010.ece |title=A double take on twins |last=Rodricks |first=Allan Moses |date=25 February 2015 |work=[[The Hindu]] |access-date=6 July 2015 |publisher=[[The Hindu Group]] |location=Bengaluru|language=en}}</ref> |- |''[[Gabbar Is Back]]'' | Professor Aditya "Gabbar" Singh Rajput | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-watch-sholay-style-teaser-of-akshay-kumar-s-gabbar-is-back-2068549|title=Watch: Sholay style teaser of Akshay Kumar's 'Gabbar Is Back'|date=13 March 2015|work=Daily News and Analysis|access-date=15 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150315230653/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-watch-sholay-style-teaser-of-akshay-kumar-s-gabbar-is-back-2068549|archive-date=15 March 2015|url-status=live|publisher=Diligent Media Corporation|location=Mumbai|language=en}}</ref> |- |''[[Brothers (filmo de 2015)|Brothers]]'' |David Fernandes | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/Brothers-trailer-Things-we-liked-about-it/photostory/47627979.cms|title='Brothers' trailer: Things we liked about it|last1=Khuranaa|first1=Amann|work=The Times of India|access-date=6 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150614051127/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/Brothers-trailer-Things-we-liked-about-it/photostory/47627979.cms|archive-date=14 June 2015|url-status=live|publisher=The Times Group|language=en}}</ref> |- |''[[Singh Is Bliing|Singh Is Bling]]'' | Raftaar Singh | | style="text-align:center;" |<ref>[http://www.hindustantimes.com/movie-reviews/singh-is-bliing-review-nothing-is-shining-here/story-IZzAVR7Gq3mVXbCCWYfrXI.html Singh Is Bliing review: Nothing is shining here {{steloj|1|5}}]. [[Hindustan Times]]. Rohit Vats. 2 October 2015</ref> |- ! scope="row" rowspan="4" | 2016 |''[[Airlift (filmo)|Airlift]]'' |Ranjit Katyal | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|title=Twinkle Khanna, kids Nitara-Aarav in Jodhpur for dad Akshay Kumar's shoot |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/twinkle-khanna-kids-nitara-aarav-in-jodhpur-for-dad-akshay-kumars-shoot/ |access-date=18 November 2015 |work=The Indian Express |publisher=Indian Express Limited |date=12 November 2015 |location=Mumbai |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151119023439/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/twinkle-khanna-kids-nitara-aarav-in-jodhpur-for-dad-akshay-kumars-shoot/ |archive-date=19 November 2015 |language=en}}</ref> |- |''[[Housefull 3]]'' | Sanket "Sandy" Sehgal / Sundy | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.mumbaimirror.com/entertainment/bollywood/Around-the-world-in-the-50s-with-Akshay/articleshow/49826676.cms|title=Around the world in the '50s with Akshay|last1=Iyer|first1=Sanyukta|date=18 November 2015|work=[[Mumbai Mirror]]|access-date=18 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151119013524/http://www.mumbaimirror.com/entertainment/bollywood/Around-the-world-in-the-50s-with-Akshay/articleshow/49826676.cms|archive-date=19 November 2015|url-status=live|publisher=The Times Group|language=en}}</ref> |- |''[[Dishoom]]'' |Sameer Gazi | Kameo | style="text-align:center;" |<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.huffingtonpost.in/2016/07/26/akshay-kumar-has-a-cameo-in-dishoom_a_21438850/|titolo=Surprise! Akshay Kumar Has A Cameo In 'Dishoom'|alirdato=2019-09-03|dato=2016-07-26|lingvo=en|verkaĵo=HuffPost India}}</ref> |- |''[[Rustom (filmo)|Rustom]]'' | Rustom Pavri | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Akshay-Kumar-begins-Rustom-with-a-strong-ensemble-cast/articleshow/50706361.cms|title=Akshay Kumar begins 'Rustom' with a strong ensemble cast|date=25 January 2016|work=The Times of India|access-date=13 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160127232955/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Akshay-Kumar-begins-Rustom-with-a-strong-ensemble-cast/articleshow/50706361.cms|archive-date=27 January 2016|url-status=live|publisher=The Times Group|language=en}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="3" | 2017 |''[[Jolly LLB 2]]'' |Advocate Jagdishwar "Jolly" Mishra | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/watch-akshay-kumar-looks-promising-as-jolly-in-jolly-llb-2-trailer/articleshow/56059688.cms |title=Watch: Akshay Kumar is promising as Jolly in 'Jolly LLB 2' trailer |work=The Times of India |date=19 December 2016 |access-date=16 January 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161223174529/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/watch-akshay-kumar-looks-promising-as-jolly-in-jolly-llb-2-trailer/articleshow/56059688.cms |archive-date=23 December 2016 |language=en}}</ref> |- |''[[Naam Shabana]]'' | Ajay Singh Rajput | Kameo | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/naam-shabana-trailer-taapsee-pannus-action-akshay-kumar-punchline-keeps-you-hooked-watch-video-4518053/|title=Akshay Kumar's Punchline Keeps You Hooked to Naam Shabana Trailer|date=10 February 2017|work=The Indian Express|access-date=10 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211022520/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/naam-shabana-trailer-taapsee-pannus-action-akshay-kumar-punchline-keeps-you-hooked-watch-video-4518053/|archive-date=11 February 2017|url-status=live|publisher=Indian Express Group|location=Mumbai|language=en}}</ref> |- |''[[Toilet: Ek Prem Katha]]'' | Keshav Sharma | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/movies-to-look-forward-to/Akshay-Kumars-Toilet-Ek-Prem-Katha-to-release-on-June-2/photostory/55409624.cms|title=Movies to look forward to|work=The Times of India|access-date=16 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202013752/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/movies-to-look-forward-to/Akshay-Kumars-Toilet-Ek-Prem-Katha-to-release-on-June-2/photostory/55409624.cms|archive-date=2 February 2017|url-status=live|language=en}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="4" | 2018 |''[[Pad Man (filmo)|Pad Man]]'' | Lakshmi Kant Chauhan | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/entertainment/movies/padman-review-public-service-cinema/article22701683.ece|title='Pad Man': example of how good causes may not always make great cinema|last=Joshi|first=Namrata|work=The Hindu|date=9 February 2018|access-date=11 February 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180209093451/http://www.thehindu.com/entertainment/movies/padman-review-public-service-cinema/article22701683.ece|archive-date=9 February 2018|language=en}}</ref> |- |''[[Gold (filmo de 2018)|Gold]]'' | Tapan Das | | style="text-align:center;" |<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.ndtv.com/entertainment/gold-movie-review-akshay-kumar-is-biggest-weakness-2-stars-out-of-5-1900703|titolo=Gold Movie Review: Akshay Kumar Is Biggest Weakness In Film That Glitters Only Intermittently|alirdato=2018-08-15|familia nomo=Chatterjee|persona nomo=Saibal|dato=2018-08-15|eldoninto=NDTV|lingvo=en}}</ref> |- |''[[2.0 (filmo)|2.0]]'' | Pakshi Rajan | [[Tamila kino|Tamila]] filmo | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/movie/2-0/critic-review|title=2.0 Movie Review 4.5/5|website=[[Bollywood Hungama]] |language=en}}</ref> |- |''[[Simmba]]'' | DCP Veer Sooryavanshi "Surya" | Kameo | style="text-align:center;" |<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/did-you-know-akshay-kumars-character-from-simmba-has-a-salman-khan-connect/articleshow/67282187.cms|titolo=Did you know Akshay Kumar's character from 'Simmba' has a Salman Khan connect?|eldoninto=Times of India|lingvo=en}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="5" |2019 |''[[Kesari (filmo de 2019)|Kesari]]'' |[[Havildar Ishar Singh]] | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.timesnownews.com/entertainment/article/akshay-kumar-karan-johar-proudly-present-new-film-kesari-based-on-battle-of-saragarhi/104992|title=Akshay Kumar, Karan Johar 'proudly present' new film Kesari, based on Battle of Saragarhi|date=11 October 2017|work=Times Now|archive-url=https://web.archive.org/web/20180212085516/http://www.timesnownews.com/entertainment/article/akshay-kumar-karan-johar-proudly-present-new-film-kesari-based-on-battle-of-saragarhi/104992|archive-date=12 February 2018|url-status=live|access-date=11 October 2017|language=en}}</ref> |- |''[[Blank (filmo de 2019)|Blank]]'' | Li mem |Gasta apero en la kanto "Ali Ali" | style="text-align:center;" |<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/akshay-kumar-s-song-in-blank-was-his-way-of-saying-good-luck-karan-kapadia-1514162-2019-05-01|titolo=Akshay Kumar's song in Blank was his way of saying good luck: Karan Kapadia|alirdato=2019-11-06|dato=2019-05-01|lingvo=en|verkaĵo=India Today}}</ref> |- |''[[Mission Mangal]]'' | Rakesh Dhawan | | style="text-align:center;" |<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/akshay-kumar-vidya-balan-kick-off-mission-mangal/articleshow/66780147.cms|titolo=Akshay Kumar, Vidya Balan kick off Mission Mangal|alirdato=2018-11-24|dato=2018-11-24|lingvo=en|verkaĵo=Mumbai Mirror}}</ref> |- |''[[Housefull 4]]'' | Harry Sinha / Bala Dev Singh{{noto|Kumar aktorumis en du roloj.}} | | style="text-align:center;" |<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.ndtv.com/entertainment/housefull-4-begins-akshay-kumar-bobby-deol-riteish-deshmukh-have-a-warning-for-you-1880629|titolo=Housefull 4 Begins. Akshay Kumar, Bobby Deol, Riteish Deshmukh Have A Warning For You|alirdato=2018-08-29|familia nomo=Basu|persona nomo=Nilanjana|dato=2018-07-10|lingvo=en|verkaĵo=NDTV}}</ref> |- |''[[Good Newwz]]'' | Varun Batra | | style="text-align:center;" |<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=https://twitter.com/DharmaMovies/status/1087318830890663936|titolo=Dharma Productions on Twitter|alirdato=2019-01-21|dato=2019-01-21|lingvo=en|verkaĵo=Twitter}}</ref> |- ! scope="row" | 2020 |''[[Laxmii]]'' | Asif Ahmed | | style="text-align:center;" |<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/laxmmi-bomb-to-premiere-on-disney-plus-hotstar-6480589|titolo=Akshay Kumar film Laxmmi Bomb to premiere on Disney Plus Hotstar|alirdato=2020-07-02|dato=2020-06-29|lingvo=en|verkaĵo=[[Indian Express]]}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="3" |2021 |''[[Bell Bottom (filmo de 2021)|Bell Bottom]]'' | Anshul Malhotra / Bell Bottom | | style="text-align:center;" |<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/akshay-kumar-s-bell-bottom-release-date-may-28-see-you-in-theatres-1770924-2021-02-19|titolo=Akshay Kumar's Bell Bottom release date May 28. See you in theatres|alirdato=2021-02-19|familia nomo=Maru|persona nomo=Vibha|dato=2021-02-19|lingvo=en|verkaĵo=India Today}}</ref> |- |''[[Sooryavanshi]]'' | DCP Veer Sooryavanshi "Surya" | | style="text-align:center;" |<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=https://mid-day.com/articles/sooryavanshi-rohit-shetty-shares-a-pic-with-his-three-cops-says-the-game-has-begun/20889161|titolo=Sooryavanshi: Rohit Shetty shares a pic with his three cops, says the game has begun|alirdato=2019-05-06|dato=2019-05-06|lingvo=en|verkaĵo=[[Mid-Day]]}}</ref><ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/sooryavanshi-akshay-kumar-joins-forces-with-ranveer-singh-and-ajay-devgn-and-it-has-blockbuster-written-all-over-it/articleshow/71517561.cms|titolo='Sooryavanshi': Akshay Kumar joins forces with Ranveer Singh and Ajay Devgn and it has blockbuster written all over it!|alirdato=2021-03-19|dato=2019-10-10|lingvo=en|verkaĵo=The Times of India}}</ref> |- |''[[Atrangi Re]]'' | Sajjad Ali Khan | | style="text-align:center;" |<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.aninews.in/news/entertainment/bollywood/sara-akshay-dhanushs-atrangi-re-goes-on-floors20200305103642/|titolo=Sara, Akshay, Dhanush's 'Atrangi Re' goes on floors!|alirdato=2020-03-05|dato=2020-03-05|lingvo=en|verkaĵo=Ani News}}</ref><ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/akshay-kumar-sara-ali-khan-dhanush-starrer-atrangi-re-premiere-disney-hotstar-trailer-tomorrow/|titolo=Akshay Kumar, Sara Ali Khan and Dhanush starrer Atrangi Re to premiere on Disney+ Hotstar, trailer out tomorrow|alirdato=2021-11-23|dato=2021-11-23|lingvo=en|verkaĵo=Bollywood Hungama}}</ref> |- ! rowspan="6" scope="row" |2022 |''[[Bachchhan Paandey]]'' | Bachchan Pandey | | style="text-align:center;" |<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=https://timesofindia.om/entertainment/hindi/bollywood/news/bachchan-pandey-akshay-kumar-and-kriti-sanon-starrer-goes-on-floors-with-a-muhurat-shot/articleshow/80128628.cms|titolo='Bachchan Pandey': Akshay Kumar and Kriti Sanon starrer goes on floors with a muhurat shot|alirdato=2021-01-06|dato=2021-01-06|lingvo=en|verkaĵo=The Times of India}}</ref><ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.dnaindia.com/bollywood/report-akshay-kumar-announces-bachchan-pandey-release-date-kriti-sanon-jacqueline-fernandez-arshad-warsi-2870086|titolo=Akshay Kumar announces 'Bachchan Pandey' release date with a deadly still|alirdato=2021-01-23|dato=2021-01-23|lingvo=en|verkaĵo=Daily News & Analysis}}</ref> |- |''[[Samrat Prithviraj]]'' | [[Prithviraj Chauhan|Samrat Prithviraj Chauhan]] | | style="text-align:center;" |<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/akshay-kumar-and-manushi-chhillar-start-prithviraj-with-hawan-here-s-to-auspicious-beginnings-1619285-2019-11-15|titolo=Akshay Kumar and Manushi Chhillar start Prithviraj with hawan: Here's to auspicious beginnings|alirdato=2019-11-15|dato=2019-11-15|lingvo=en|verkaĵo=India Today}}</ref> |- |''[[Raksha Bandhan (filmo)|Raksha Bandhan]]'' | Lala Kedarnath Agarwal | | style="text-align:center;" |<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/akshay-kumar-wraps-up-raksha-bandhan-1863766-2021-10-12|titolo=Akshay Kumar wraps up Raksha Bandhan|alirdato=2021-10-12|dato=2021-10-12|lingvo=en|verkaĵo=India Today}}</ref> |- | ''[[Cuttputlli]]'' | SI Arjan Sethi | | style="text-align:center;" |<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.edules.com/2022/08/19/akshay-kumars-film-puppet-will-release-on-disney-hotstar-on-september-2/|titolo=Akshay Kumar's film 'Puppet' will release on Disney + Hotstar on September 2|alirdato=2022-08-23|dato=2022-08-19|lingvo=en|verkaĵo=Edules}}</ref> |- | ''[[Ram Setu (filmo)|Ram Setu]]'' | Aryan Kulshrestha | | style="text-align:center;" |<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.firstpost.com/entertainment/akshay-kumar-wraps-ram-setu-announces-diwali-2022-release-10335151.html/|titolo=Akshay Kumar wraps Ram Setu, announces Diwali 2022 release|alirdato=2022-01-31|dato=2022-01-22|verkaĵo=Firstpost}} </ref> |- |''[[An Action Hero]]'' | Li mem |Gasta apero | style="text-align:center;" |<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/akshay-kumar-cameo-ayushmann-khurrana-starrer-action-hero/|titolo=Akshay Kumar to have a cameo in Ayushmann Khurrana starrer An Action Hero|alirdato=2022-12-02|dato=2022-11-10|verkaĵo=Bollywood Hungama}} </ref> |- ! rowspan="5" scope="row" |2023 | ''[[Selfiee]]'' | Superstar Vijay Kumar | | style="text-align:center;" |<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.ndtv.com/entertainment/akshay-kumar-and-emraan-hashmi-s-selfiee-has-a-release-date-3693738/|titolo=''Selfiee'': Akshay Kumar And Emraan Hashmi's Film Gets A Release Date|alirdato=2023-02-14|dato=2023-01-15|verko=[[NDTV]]|lingvo=en}}</ref> |- | [[OMG 2]] | [[Sinjoro Ŝivo]] | Kompletita | style="text-align:center;" |<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/pankaj-tripathi-start-shooting-oh-god-2-today-akshay-kumar-back-lord-krishna/|titolo=Pankaj Tripathi to start shooting for Oh My God 2 from today; Akshay Kumar back as Lord Krishna|alirdato=2021-09-01|dato=2021-09-01|lingvo=en|verkaĵo=Bollywood Hungama}}</ref> |- | (sen titolaìo; refilmado de [[Soorarai Pottru]]) | — | Kompletita<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/akshay-kumars-remake-soorarai-pottru-release-september-1/|titolo=Akshay Kumar's remake of Soorarai Pottru to release on September 1|alirdato=2023-03-21|dato=2023-03-21|lingvo=en|verkaĵo=[[Bollywood Hungama]]}}</ref> | style="text-align:center;" |<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/akshay-kumar-radhika-madan-start-filming-for-suriya-s-soorarai-pottru-hindi-remake-1941512-2022-04-25|titolo=Akshay Kumar, Radhika Madan start filming for Suriya's Soorarai Pottru Hindi remake|alirdato=2022-04-25|familia nomo=Kanabar|persona nomo=Nirali|dato=2022-04-25|lingvo=en|verkaĵo=India Today}}</ref> |- | [[Vedat Marathe Veer Daudle Saat]] | [[Chhatrapati Shivaji Maharaj]] | Filmata; [[marata]] filmo | style="text-align:center;" |<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.firstpost.com/entertainment/akshay-kumar-kickstarts-the-shooting-of-mahesh-manjrekars-vedat-marathe-veer-daudale-saat-in-mumbai-11758281.html|titolo=Akshay Kumar kickstarts the shooting of Mahesh Manjrekar's Vedat Marathe Veer Daudale Saat in Mumbai|alirdato=2022-12-06|dato=2022-12-06|lingvo=en|verkaĵo=Firstpost}}</ref> |- | Bade Miyan Chote Miyan | — | Filmata | style="text-align:center;" |<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/ali-abbas-zafar-starts-shooting-akshay-kumar-tiger-shroff-starrer-bade-miyan-chote-miyan/|titolo=Ali Abbas Zafar starts shooting for Akshay Kumar-Tiger Shroff starrer Bade Miyan Chote Miyan|alirdato=2023-01-16|dato=2023-01-16|lingvo=en|verkaĵo=Bollywood Hungama}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" | 2024 | Capsule Gill | Jaswant Singh Gill | Filmata | style="text-align:center;" |<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/capsule-gill-akshay-kumar-mining-engineer-jaswant-singh-gill-impresses-fans/|titolo=Capsule Gill: Akshay Kumar as the mining engineer Jaswant Singh Gill impresses fans|alirdato=2022-07-08|dato=2022-07-08|lingvo=en|verkaĵo=Bollywood Hungama}}</ref> |- | Sen titolo; tria sekvo de [[Hera Pheri (filmo de 2000)|Hera Pheri]] | Raju | Filmata | style="text-align:center;"|<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://m.timesofindia.com/entertainment/hindi/bollywood/news/breaking-news-hera-pheri-3-shooting-begins-with-akshay-kumar-suniel-shetty-paresh-rawal-no-kartik-aaryan-no-anees-bazmee-exclusive/articleshow/98116463.cms/|titolo=BREAKING NEWS: 'Hera Pheri 3' shooting begins with Akshay Kumar, Suniel Shetty, Paresh Rawal; No Kartik Aaryan, No Anees Bazmee - Exclusive|alirdato=2023-02-21|dato=2023-02-21|verko=[[The Times of India]]|lingvo=en}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/hera-pheri-3-begins-mumbai-og-trio-akshay-kumar-suniel-shetty-paresh-rawal/|titolo=Hera Pheri 3 begins in Mumbai with OG trio Akshay Kumar, Suniel Shetty and Paresh Rawal|alirdato=2023-02-21|dato=2023-02-21|verko=[[Bollywood Hungama]]|lingvo=en}}</ref> |} == Televido == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+Televidaj elfaroj ! scope="col" | Titolo ! scope="col" | Jaro ! scope="col" class="unsortable" | Notoj ! scope="col" class="unsortable" | {{diskreta mallongigo|Ref.|Referencoj}} |- ! scope="row" | ''Seven Deadly Art with Akshay Kumar'' | 2004 | Gastiganto | style="text-align:center;" |<ref name="SDA">{{cite web|last1=Fernandes |first1=Vivek |title=Akshay Kumar: Winning hearts with martial arts! |url=http://www.rediff.com/movies/2004/apr/26akshay.htm |work=Rediff.com |access-date=19 October 2014 |location=Mumbai |date=26 April 2004 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924142634/http://www.rediff.com/movies/2004/apr/26akshay.htm |archive-date=24 September 2015 |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Fear Factor: Khatron Ke Khiladi]]'' | 2008–2009, 2011 | Gastiganto por la sezonoj 1, 2 kaj 4 | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/television/article202006.ece |title=Priyanka Chopra to host 'Fear Factor, Season 3' |date=8 August 2010 |work=[[The New Indian Express]] |publisher=Express Publications |access-date=31 July 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140814175144/http://www.newindianexpress.com/entertainment/television/article202006.ece |archive-date=14 August 2014 |language=en }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140814175144/http://www.newindianexpress.com/entertainment/television/article202006.ece |date=2014-08-14 }}</ref><br /><ref>{{cite web |url=http://ibnlive.in.com/news/akshay-kumar-back-to-khatron-ke-khiladi-season-4/148294-8-66.html |title=Akshay Kumar back to Khatron Ke Khiladi season 4 |date=5 April 2011 |publisher=CNN-IBN |access-date=31 July 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140810191721/http://ibnlive.in.com/news/akshay-kumar-back-to-khatron-ke-khiladi-season-4/148294-8-66.html |archive-date=10 August 2014 |language=en }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140810191721/http://ibnlive.in.com/news/akshay-kumar-back-to-khatron-ke-khiladi-season-4/148294-8-66.html |date=2014-08-10 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://ibnlive.in.com/news/akshay-kumar-back-to-khatron-ke-khiladi-season-4/148294-8-66.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-04-01 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140810191721/http://ibnlive.in.com/news/akshay-kumar-back-to-khatron-ke-khiladi-season-4/148294-8-66.html |arkivdato=2014-08-10 }}</ref> |- ! scope="row" | ''[[MasterChef India (hindia televidserio)|MasterChef India]]'' | 2010–2011 | Gastiganto por la sezono 1 <br /> Speciala apero dum la sezono 2 ‒ finalo | style="text-align:center;" |<ref name="Living Media">{{cite news|url=http://indiatoday.intoday.in/story/akshay-kumar-shipra-khanna-masterchef-india-season-2-salma-shazia/1/166940.html|title=Akshay Kumar appearance in the final|work=India Today|publisher=Living Media|archive-url=https://web.archive.org/web/20120104030531/http://indiatoday.intoday.in/story/akshay-kumar-shipra-khanna-masterchef-india-season-2-salma-shazia/1/166940.html|archive-date=4 January 2012|access-date=21 August 2013|language=en}}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Taarak Mehta Ka Ooltah Chashmah]]'' | 2013 | Li mem (speciala apero) | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |url=http://www.abplive.in/tv/2014/06/05/article337189.ece/Akshay-Kumar-performs-action-sequence-in-Qubool-Hai |title=Akshay Kumar performs action sequence in 'Qubool Hai' |date=5 June 2014 |work=[[ABP News]] |publisher=ABP Group |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714190600/http://www.abplive.in/tv/2014/06/05/article337189.ece/Akshay-Kumar-performs-action-sequence-in-Qubool-Hai |archive-date=14 July 2014 |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Jamai Raja (2014 TV series)|Jamai Raja]]'' | 2014–2017 | Produktanto | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/news/2576644/Akshay-turns-TV-serial-producer-with-Jamai-Raja |title=Akshay turns TV serial producer with Jamai Raja |date=14 July 2014 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=23 January 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141028184646/http://www.bollywoodhungama.com/news/2576644/Akshay-turns-TV-serial-producer-with-Jamai-Raja |archive-date=28 October 2014 |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Dare 2 Dance]]'' | 2014 | Gastiganto | style="text-align:center;" | <ref name="d2d">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/tv/news/Dare-To-Dance-with-Akshay-Kumar/articleshow/40264409.cms |title=Dare To Dance with Akshay Kumar |work=The Times of India |publisher=The Times Group |access-date=14 August 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140814175702/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/tv/news/Dare-To-Dance-with-Akshay-Kumar/articleshow/40264409.cms |archive-date=14 August 2014 |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | ''[[The Great Indian Laughter Challenge]]'' | 2017 | Juĝisto | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/tv/akshay-kumar-s-the-great-indian-laughter-challenge-kicks-off-with-mallika-dua-zakir-khan/story-lBxThRfkvSKR1c8XSo6w9H.html|title=Akshay Kumar's The Great Indian Laughter Challenge kicks off with Mallika Dua, Zakir Khan|work=Hindustan Times|publisher=HT Media|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107092134/http://www.hindustantimes.com/tv/akshay-kumar-s-the-great-indian-laughter-challenge-kicks-off-with-mallika-dua-zakir-khan/story-lBxThRfkvSKR1c8XSo6w9H.html|archive-date=7 November 2017|language=en}}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Fear Factor: Khatron Ke Khiladi 9]]'' | 2019 | Gasto en la Granda Finalo | style="text-align:center;"|<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.dnaindia.com/television/report-khatron-ke-khiladi-season-9-here-s-what-punit-j-pathak-has-to-say-on-winning-the-trophy-2728516|titolo=Khatron Ke Khiladi season 9: Here's what Punit J Pathak has to say on winning the trophy|alirdato=2021-03-18|dato=2019-03-11|lingvo=en|verkaĵo=DNA India}}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Man vs. Wild|Into The Wild With Bear Grylls]]'' | 2020 | Famulo gasto | style="text-align:center;"|<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.indiatoday.in/television/reality-tv/story/into-the-wild-with-bear-grylls-and-akshay-kumar-a-piece-of-cake-for-international-khiladi-1720992-2020-09-11|titolo=Into The Wild With Bear Grylls and Akshay Kumar: A piece of cake for International Khiladi|alirdato=2020-09-21|familia nomo=Keshri|persona nomo=Shweta|dato=2020-09-11|lingvo=en|verkaĵo=India Today}}</ref> |} == Muzikaj videoj == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" | Publikiga dato ! scope="col" | Kanto ! scope="col" | Rolo ! scope="col" | Kantisto ! scope="col" class="unsortable" | {{diskreta mallongigo|Ref.|Referencoj}} |- | 9-a de novembro 2019 |''[[Filhall]]'' | D-ro Kabir Malhotra | [[B Praak]] | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|title=Akshay Kumar releases first music video Filhall. Another gem from your tijori, says Bollywood|url=https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/akshay-kumar-releases-first-music-video-filhall-another-gem-from-your-tijori-says-bollywood-1617553-2019-11-10|url-status=live|access-date=11 August 2021|website=India Today|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20191111083720/https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/akshay-kumar-releases-first-music-video-filhall-another-gem-from-your-tijori-says-bollywood-1617553-2019-11-10 |archive-date=11 November 2019 |language=en}}</ref> |- |6-a de aprilo 2020 |''[[Muskurayega India]]'' |Li mem |[[Vishal Mishra (komponisto)|Vishal Mishra]] | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|date=26 April 2020|title=Phir Muskurayega India belongs to every Indian: Vishal Mishra|url=https://www.hindustantimes.com/music/phir-muskurayega-india-belongs-to-every-indian-vishal-mishra/story-X8BaoXyUBGQHLgn7gtJqDJ.html|access-date=11 August 2021|website=Hindustan Times|language=en}}</ref> |- |6-a de julio 2021 |''[[Filhaal2 Mohabbat|Filhaal 2: Mohabbat]]'' |D-ro Kabir Malhotra |[[B Praak]] | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|title=Filhall 2.0: Akshay Kumar announces second part of B Praak's music video with Nupur Sanon|url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/filhall-2-0-akshay-kumar-announces-second-part-of-b-praak-s-music-video-with-nupur-sanon-1639442-2020-01-23|access-date=|website=India Today|language=en}}</ref> |- |} == Dublada artisto == {| class="wikitable plainrowheaders unsortable" |- ! scope="col" | Titolo ! scope="col" | Aktoro ! scope="col" | Rolo ! scope="col" | Dublada lingvo ! scope="col" | Devena lingvo ! scope="col" | Origina jaro de publikigo ! scope="col" | Dublada jaro de publikigo ! scope="col" | Notoj |- |''[[Transformers: Dark of the Moon]]'' |[[Peter Cullen]] |[[Optimus Prime]] |Hindia |Angla | 2011 |2011 | |} == Notoj == {{notoj}} == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{IMDb nomo|id=0474774}} * {{citaĵo el la reto|url=http://www.bolly-wood.de/s_akshaykumar.htm|titolo=Detalriĉa biografio/filmografio: Akshay Kumar|alirdato=2023-04-02|lingvo=de|arkivurl=https://web.archive.org/web/20120225131310/http://www.bolly-wood.de/s_akshaykumar.htm|arkivdato=2012-02-25}} * {{tradukita|lingvo=de|artikolo=Akshay Kumar|revizio=230771160}} * {{tradukita|lingvo=en|artikolo=Akshay Kumar filmography|revizio=1147739889}} {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Viroj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1967]] [[Kategorio:Baratanoj]] oc06jxcf9zis3i10crb2kt5y8w717rb 0 832456 9480532 9167806 2026-09-22T21:03:34Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480532 wikitext text/x-wiki {{Informkesto universitato |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |bildopriskribo= |emblemo= {{#invoke:Wikidata|claim|P154}} |moto = |lando = Usono |situo = |establita = |speco = |gvidanto = |nombro de studentoj={{formatnum:}} |nombro de kunlaborantoj={{formatnum:}} |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = US-UT |situo sur mapo2=Usono |zomo = 12 |retejo = |tipo1 = reliefo }} '''Ŝtata Universitato Weber''' ({{Lang-en|Weber State University}}, prononcita /ˈwiːbər/ WEE-bər) estas [[publika universitato]] en Ogden, [[Utaho]]. Ĝi estis fondita en 1889 kiel '''Weber Stake Academy'''. Ĝi estas akreditita de la [[:en:Northwest Commission on Colleges and Universities|Nordokcidenta Komisiono sur Altlernejoj kaj Universitatoj]] <ref>{{Cite web|url=http://www.nwccu.org/Directory%20of%20Inst/State%20Map/Utah/Utah.htm|title=NWCCU Institutions of Utah|publisher=Nwccu.org|access-date=May 1, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120213155015/http://www.nwccu.org/Directory%20of%20Inst/State%20Map/Utah/Utah.htm|archive-date=February 13, 2012|url-status=dead}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120213155015/http://www.nwccu.org/Directory%20of%20Inst/State%20Map/Utah/Utah.htm |date=2012-02-13 }}</ref>. Ĝi estis establita kiel ''Weber Stake Academy'' en 1889 fare de [[Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj]]. En 1933, la [[mormonoj]] transdonis la lernadon al la [[usonaj subŝtatoj|subŝtato]] Utaho, kaj post multaj nomŝanĝoj, la titolo ŝtata universitato estis aljuĝita en 1991. En la universitato estis 18 303 studentoj kaj 909 akademiaj kunlaborantoj en 2006, kaj en la sama jaro instrukotizoj estis 3,433 USD por studentoj registritaj en Utaho. La studoj estas ofertitaj ĝis majstra nivelo. == Organizo == Ŝtata Universitato Weber ofertas pli ol 250 atesto kaj gradaj programoj. Ili estas ofertita tra la sekvaj sep altlernejoj : * College of Engineering, Applied Science and Technology<ref>{{Cite web|url=http://weber.edu/coast|title=The College of Engineering, Applied Science and Technology|publisher=Weber.edu|access-date=December 21, 2015}}</ref> * Telitha E. Lindquist College of Arts and Humanities * [[:en:John B. Goddard School of Business & Economics|John B. Goddard School of Business & Economics]] * Jerry and Vickie Moyes College of Education<ref name="http://weber.edu/coe">{{Cite web|url=http://weber.edu/coe|title=College of Education|publisher=Weber.edu|access-date=December 21, 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230811202740/https://weber.edu/coe|archivedate=2023-08-11}}</ref> * [[:en:Dr. Ezekiel R. Dumke College of Health Professions|Dr. Ezekiel R. Dumke College of Health Professions]] * College of Science<ref name="http://weber.edu/coe" /> * College of Social & Behavioral Sciences<ref>{{Cite web|url=http://weber.edu/socialscience|title=College of Social & Behavioral Sciences|publisher=Weber.edu|access-date=December 21, 2015}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) * [http://www.weberstatesports.com/ universitata atletika retejo] ({{en}}) <!-- [[dosiero:xxx|eta|maldekstra|300ra|{{centre|teksto}}]] [[dosiero:xxx|eta|maldekstra|300ra|{{centre|teksto}}]] --> {{projektoj}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Universitatoj en Utaho]] 8eysy0a34dnhfypsjtrgw587ze1ooux 0 835626 9480542 9315584 2026-09-22T21:23:56Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480542 wikitext text/x-wiki {{Aliaj signifoj|Šiauliai}} {{Informkesto Fervoja stacidomo | nomo = Šiauliai | origina nomo = Šiaulių geležinkelio stotis | dosiero = Šiauliai railway station 2.JPG | grandeco de dosiero = 280 | priskribo = Stacidomo ''Šiauliai'' | lando = Litovio | loko = [[Šiauliai]] | latitudo = 55.9231 | longitudo = 23.3139 | regiono-ISO = LT | zomo = 14 | situo sur mapo = | ŝanĝebla mapo = Šiauliai/Litovio | nomo de trafikanto = [[Litovaj fervojoj]] | kodo de stacidomo = | fervojo = | supermara alteco = | en trafiko = | sekuriga ekipaĵo = | nombro de reloj = 3 | nombro de kajoj = 2 | malfermo = 1871 | aktuala stato = | nombro de pasaĝeroj = | eksportitaj trajnoj = | vendo de vojaĝbiletoj= | servoj en stacidomo = | ligita transporto = | notoj = }} '''Šiauliai''' estas fervoja stacio en [[Šiauliai]], en [[Litovio]]. == Vidu ankaŭ == * [[Šiauliai]] * [[Listo de fervojaj stacioj en Litovio]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo|www.litrail.lt}} * [https://railwayz.info/photolines/station/1274 Railwayz.info] {{404|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://tochka-na-karte.ru/Railway-Stations/1774-Shjauljaj.html Šiauliai en retejo tochka-na-karte] {{Litovaj fervojoj}} {{ĝermeto|Litovio}} {{DEFAŬLTORDIGO:Siauliai (stacidomo)}} [[Kategorio:Šiauliai]] [[Kategorio:Fervojaj stacioj malfermitaj en 1871]] [[Kategorio:Fervojaj stacioj en Litovio]] 8pr3o0lthyilush2acw5thg7tnnvxra 0 835804 9480545 9315574 2026-09-22T21:31:39Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480545 wikitext text/x-wiki {{Aliaj signifoj|Žasliai}} {{Informkesto Fervoja stacidomo | nomo = Žasliai | origina nomo = Žaslių geležinkelio stotis | dosiero = Zasliu gs.JPG | grandeco de dosiero = 280 | priskribo = Stacidomo ''Žasliai'' | lando = Litovio | loko = [[Žasliai]] | latitudo = 54.836 | longitudo = 24.589 | regiono-ISO = LT | zomo = 14 | situo sur mapo = | ŝanĝebla mapo = | nomo de trafikanto = [[Litovaj fervojoj]] | kodo de stacidomo = | fervojo = | supermara alteco = | en trafiko = | sekuriga ekipaĵo = | nombro de reloj = 3 | nombro de kajoj = 2 | malfermo = 1862 | aktuala stato = | nombro de pasaĝeroj = | eksportitaj trajnoj = | vendo de vojaĝbiletoj= | servoj en stacidomo = | ligita transporto = | notoj = }} '''Žasliai''' estas fervoja stacio situanta {{Unuo|4|km}} sude de urbeto [[Žasliai]], en [[Litovio]]. == Vidu ankaŭ == * [[Žasliai]] * [[Listo de fervojaj stacioj en Litovio]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo|www.litrail.lt}} * [https://railwayz.info/photolines/station/1232 Railwayz.info] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230729050924/https://railwayz.info/photolines/station/1232 |date=2023-07-29 }} * [https://tochka-na-karte.ru/Railway-Stations/1747-Zhasljaj.html Žasliai en retejo tochka-na-karte] {{Litovaj fervojoj}} {{ĝermeto|Litovio}} {{DEFAŬLTORDIGO:Zasliai (stacidomo)}} [[Kategorio:Žasliai]] [[Kategorio:Fervojaj stacioj malfermitaj en 1862]] [[Kategorio:Fervojaj stacioj en Litovio]] 1ew224qpx8n8o6z7ml3ar2l6dv2ll84 0 845209 9480596 9148407 2026-09-22T22:32:12Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480596 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Arial" color="blue"><span style="font-size:200%;">3,5-dumetokso-1-amilbenzeno</span></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<center><span style="font-size:300%;"> <span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="blue">'''C₁₃H₂₀O₂'''</font></span></span></center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:1,3-Dimethoxy-5-pentylbenzene sticks.png|300ra|1,3-Dumetokso-5-pentilbenzeno]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Bastona kemia strukturo de la <br />1,3-Dumetokso-5-rezorcinolo'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:1,3-Dimethoxy-5-pentylbenzene 3D.png|300ra|1,3-Dumetokso-5-pentilbenzeno]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 1,3-Dumetokso-5-rezorcinolo'''</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://www.guidechem.com/encyclopedia/olivetol-dimethyl-ether-dic754305.html 22976-40-5]<br />[https://www.pharmaffiliates.com/en/137125-91-8-olivetol-dimethyl-ether-d9-pasti070070.html 137125-91-8] {{404|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}<br /> |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.457670.html 457670] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/524886 524886] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||malhela aŭ flaveca solidaĵo<ref>[https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=22976-40-5 Chemical Book]</ref> |- |[[Molmaso]]||208,3006 g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||0,978 g/cm⁻³<ref>[https://www.guidechem.com/encyclopedia/olivetol-dimethyl-ether-dic754305.html GuideChem]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||26,5°C <ref>[https://comptox.epa.gov/dashboard/chemical/properties/DTXSID30335377 EPA United States Environmental Protection Agency]{{404|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |[[Bolpunkto]]||296,8°C <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/22976-40-5_1120534.html Chemsrc]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.4860}} |- |[[Ekflama temperaturo]]||107,8°C |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:malmulte solvebla |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||540 mg/kg (buŝe) |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|05|07}}{{GHS Piktogramo|08|09}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|302|315|319|335|400}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|271|273|280|302+352|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|403+233|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25 °C kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''1,3-Dumetokso-5-pentilbenzeno'''</big> aŭ <big>'''3,5-dumetokso-1-amilbenzeno'''</big> estas organika kombinaĵo rezultanta el interagado de la [[acetaldehido]] kaj 3-benzofurano. Ĝi estas malhela aŭ flaveca solidaĵo, malmulte solvebla en akvo. 1,3-Dumetokso-5-pentilbenzeno posedas 13 karbonatomojn, 20 hidrogenatomojn kaj 2 oksigenatomojn. 1,3-Dumetokso-5-pentilbenzeno uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de farmaciaĵoj kaj aromataĵoj. 1,3-Dumetokso-5-pentilbenzeno (DM-5P), ankaŭ konata kiel 1,3-Dumetokso-5-amilbenzeno, estas sinteza aromata kombinaĵo, kiu estis studita pro ĝiaj eblaj aplikoj en diversaj sciencaj kaj industriaj kampoj. Ĉi tiu kunmetaĵo estas derivaĵo de benzeno kaj estas kunmetita de benzena ringo kun ses karbonatomoj, du metoksilaj grupoj, kaj pentila anstataŭaĵo. Ĝi estas senkolora solidaĵo kun dolĉa, muska odoro kaj bolpunkto de 296,8 °C. DM-5P estis studita pro sia uzo en diversaj aplikoj, kiel drogsintezo, kiel fuelaldonaĵo, kaj kiel surfaktanto. 1,3-Dumetokso-5-pentilbenzeno estis studita pro siaj eblaj aplikoj en diversaj sciencaj kaj industriaj kampoj. Ĝi estis utiligita kiel fuelaldonaĵo, kiel surfaktanto, kaj kiel krudmaterialo por la sintezo de aliaj kunmetaĵoj. Krome, 1,3-Dumetokso-5-pentilbenzeno estis studita pro sia potencialo kiel insektoforpuŝa rimedo, kiel fungicido, kaj kiel kontraŭmikroba agento. Krome, ĉi tiu kunmetaĵo estis esplorita pro sia kapablo malhelpi la kreskon de certaj kanceraj ĉeloj, same kiel ĝia ebla uzo kiel sistemo por drogodisponebleco. La mekanismo de ago de 1,3-Dumetokso-5-pentilbenzeno ne estas tute komprenita. Tamen, oni kredas, ke ĉi tiu kombinaĵo povas funkcii kiel konkurenca inhibilo de iuj enzimoj implicitaj en la metabolo de certaj drogoj. Krome, 1,3-Dumetokso-5-pentilbenzeno pruviĝis interagi kun certaj proteinoj, kiuj povas ŝanĝi ilian funkcion kaj/aŭ strukturon. Krome, ĉi tiu kunmetaĵo pruviĝis interagi kun certaj riceviloj, kiuj povas konduki al ŝanĝoj en ĉelaj signalvojoj. La biokemiaj kaj fiziologiaj efikoj de 1,3-Dumetokso-5-pentilbenzeno ne estis vaste studitaj. Tamen, ĉi tiu kunmetaĵo pruviĝis havi kontraŭfungan kaj antimikrobian agadon. Krome, 1,3-Dumetokso-5-pentilbenzeno pruviĝis malhelpi la kreskon de certaj kanceraj ĉeloj en vitro. Krome, ĉi tiu kunmetaĵo pruviĝis interagi kun certaj proteinoj kaj riceviloj, kiuj povas konduki al ŝanĝoj en ĉelaj signalvojoj. La avantaĝoj de uzado de 1,3-Dumetokso-5-pentilbenzeno en laboratoriaj eksperimentoj inkluzivas ĝian malaltan koston, ĝian haveblecon kaj ĝian stabilecon. Krome, ĉi tiu kunmetaĵo estas relative ne-toksa kaj pruviĝis havi kontraŭfungan kaj antimikrobian agadon. Tamen, ekzistas kelkaj limigoj al uzado de 1,3-Dumetokso-5-pentilbenzeno en laboratoriaj eksperimentoj. Ekzemple, ĉi tiu kombinaĵo havas malaltan solveblecon en akvo kaj ne estas tre solvebla en organikaj solvantoj. Krome, la reakcio de benzeno kaj pentilklorido por produkti 1,3-Dumetokso-5-pentilbenzeno ne estas tre efika kaj povas postuli la uzon de katalizilo.<ref>[https://www.benchchem.com/product/b132288 BenchChem]</ref> == Sintezoj == === Sintezo 1 === * Preparado de la '''5-pentilbenzeno-1,3-dumetokso''' per traktado de '''1-Kloro-3,5-dumetokso-benzeno''' kaj '''pentano''': {| style = "margin:0.3em auto 0.3em auto; border:5px solid #000000;" | [[Dosiero:1-Chloro-3,5-Dimethoxy-benzene 3D.png|1-Kloro-3,5-dumetokso-benzeno|190ra]] +[[Dosiero:Pentane 3D.png|pentano|190ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:1,3-Dimethoxy-5-pentylbenzene 3D.png|5-Pentilbenzeno-1,3-dumetokso|190ra]] +[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|70ra]] |- |} === Sintezo 2 === * Preparado de la '''5-pentilbenzeno-1,3-dumetokso''' per traktado de '''1-Kloro-3,5-dumetokso-benzeno''' kaj '''amilmagnezia bromido''': {| style = "margin:0.3em auto 0.3em auto; border:5px solid #000000;" | [[Dosiero:1-Bromo-3,5-Dimethoxy-benzene 3D.png|1-Bromoo-3,5-dumetokso-benzeno|190ra]] +[[Dosiero:Amyl magnesium bromide 3D.png|amilmagnezia bromido|190ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:1,3-Dimethoxy-5-pentylbenzene 3D.png|5-Pentilbenzeno-1,3-dumetokso|190ra]] +[[Dosiero:Magnesium bromide 3D.png|magnezia bromido|150ra]] |- |} === Sintezo 3 === * Preparado de la '''5-pentilbenzeno-1,3-dumetokso''' per traktado de '''1,3-dukloro-5-pentilbenzeno''' kaj '''natria metoksido''': {| style = "margin:0.3em auto 0.3em auto; border:5px solid #000000;" | [[Dosiero:1,3-Dichloro-5-pentylbenzene 3D.png|1,3-Dukloro-5-pentilbenzeno|190ra]] +[[Dosiero:Flower pattern numbers 2.png|numero 2|50ra]][[Dosiero:Sodium methoxide 3D.png|natria metoksido|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:1,3-Dimethoxy-5-pentylbenzene 3D.png|5-Pentilbenzeno-1,3-dumetokso|190ra]] +[[Dosiero:Flower pattern numbers 2.png|numero 2|50ra]][[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|natria klorido|120ra]] |- |} == Vidu ankaŭ == * [[Fenoloj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Fenoloj]] k367k9vu7yjuwth0noutvsy1irrz4pz 0 846393 9480593 9463566 2026-09-22T22:27:33Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480593 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Duizopropilbenzeno|1,3-Duizopropilbenzeno|1,4-Duizopropilbenzeno}} {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Arial" color="blue"><span style="font-size:200%;">o-Izopropilbenzeno</span></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<center><span style="font-size:300%;"> <span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="blue">'''C₁₂H₁₈'''</font></span></span></center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:1,2-Diisopropylbenzene sticks.png|300ra|1,2-Duizopropilbenzeno]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Bastona kemia strukturo de la <br />o-Izopropilbenzeno'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:1,2-Diisopropylbenzene 3D.png|300ra|1,2-Duizopropilbenzeno]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la o-Izopropilbenzeno'''</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * o-Izopropilbenzeno |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=577-55-9 577-55-9]<br /> |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.10867.html 10867] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/11345 11345] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||senkolora likvaĵo<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://haz-map.com/Agents/7905 |titolo=Haz Map |alirdato=2023-12-09 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20231209215930/https://haz-map.com/Agents/7905 |arkivdato=2023-12-09 }}</ref> |- |[[Molmaso]]||162,27492 g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||0,870 g/cm⁻³<ref>[https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=577-55-9 Chemical Book Chemical Book]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||-57°C <ref>[https://www.chembk.com/en/cas/577-55-9 Chembk]</ref><ref>[https://comptox.epa.gov/dashboard/chemical/properties/DTXSID30860336 EPA United States Environmental Protection Agency]{{404|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |[[Bolpunkto]]||204°C <ref>[https://www.guidechem.com/encyclopedia/1-2-diisopropylbenzene-dic431954.html GuideChem]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.4880}} |- |[[Ekflama temperaturo]]||77°C <ref>[https://www.ilo.org/dyn/icsc/showcard.display?p_lang=en&p_card_id=1714&p_version=2 International Labour Organization]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:<1 g/L<br />Solvebla en etanolo, etero, acetono, benzeno kaj tetraklorometano. |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||>3200 mg/kg (buŝe)<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://www.chemicalbook.com/msds/1-4-diisopropylbenzene.pdf |titolo=Chemical Book |alirdato=2023-12-09 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20231209215929/https://www.chemicalbook.com/msds/1-4-diisopropylbenzene.pdf |arkivdato=2023-12-09}}</ref><br />6500 mg/kg (buŝe) <ref>[https://cameochemicals.noaa.gov/chris/DIX.pdf Cameo Chemicals]</ref> |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|02|07}}{{GHS Piktogramo|08|09}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|226|302|304|312|314|332|335|341|412}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|201|202|260|261|264|270|271|273|280|281|301+312|301+330+331|302+352|303+361+353|304+312|304+340|305+351+338|308+313|310|312|321|330|363|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25 °C kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''1,2-Duizopropilbenzeno'''</big> aŭ <big>'''o-izopropilbenzeno'''</big> estas organika kombinaĵo rezultanta per traktado de '''1,2-dukloro-benzeno''' kaj '''propano'''. Ĝi estas senkolora likvaĵo, preskaŭ nesolvebla en akvo, sed solvebla en nepolaraj organikaj solvantoj. 1,2-Duizopropilbenzeno posedas 12 karbonatomojn kaj 18 hidrogenatomojn. 1,2-Duizopropilbenzeno (1,2-DIPB) estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de aromataj hidrokarbonidoj. Ĝi estas senkolora likvaĵo kun dolĉa odoro, kaj ĝi estas uzata kiel peraĵo en la produktado de aliaj kemiaĵoj, kiel rezinoj, tinkturfarboj kaj farmaciaĵoj. 1,2-Duizopropilbenzeno ankaŭ estas uzata en la sintezo de polimeroj kaj kiel solvanto por petrolbazaj produktoj. 1,2-Duizopropilbenzeno estas uzata en scienca esplorado kiel substrato por organika sintezo kaj kiel solvanto por kemiaj reakcioj. Ĝi ankaŭ estas uzata kiel reakciaĵo en la sintezo de aliaj kombinaĵoj, kiel polimeroj kaj farmaciaĵoj. Krome, 1,2-Duizopropilbenzeno estas uzata kiel komenca materialo en la sintezo de aliaj aromataj kombinaĵoj, kiel tolueno kaj ksileno. La mekanismo de ago de 1,2-Duizopropilbenzeno baziĝas sur ĝia kapablo reakcii kun aliaj kunmetaĵoj por formi novajn kunmetaĵojn. En la Friedel-Crafts-alkiliga reakcio, la alkilhalogenido reakcias kun benzeno en la ĉeesto de Lewis-acida katalizilo por formi 1,2-Duizopropilbenzenon. Krome, 1,2-Duizopropilbenzeno povas reakcii kun aliaj kunmetaĵoj por formi polimerojn, tinkturfarbojn kaj farmaciaĵojn. Oni ne scias, se 1,2-Duizopropilbenzeno havas rektajn biokemiajn aŭ fiziologiajn efikojn. Ĝi estas konsiderata relative ne-toksa kaj oni ne scias, se ĝi kaŭzas ajnajn negativajn sanefektojn. Tamen, estas grave noti, ke 1,2-Duizopropilbenzeno estas brulema likvaĵo kaj povas esti danĝera se enspirata aŭ ingestita. 1,2-Duizopropilbenzeno havas plurajn avantaĝojn por laboratoriaj eksperimentoj. Ĝi estas relative stabila kunmetaĵo kaj povas esti stokata por longaj tempodaŭroj. Krome, ĝi povas esti uzata kiel solvanto por multaj kemiaj reakcioj, kaj ĝi estas relative netoksa. Tamen, 1,2-Duizopropilbenzeno estas brulema likvaĵo kaj devas esti pritraktata zorge.<ref>[https://www.benchchem.com/product/b3427237 BenchChem]</ref> == Sintezoj == === Sintezo 1 === * Preparado de la '''1,2-duizopropilbenzeno''' per traktado de '''1,2-dukloro-benzeno''' kaj '''propano''': {| style = "margin:0.3em auto 0.3em auto; border:5px solid #000000;" | [[Dosiero:1,2-Dichlorobenzene 3D.png|1,2-Dukloro-benzeno|120ra]] +[[Dosiero:Flower pattern numbers 2.png|numero 2|50ra]][[Dosiero:Propane 3D.png|propano|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:1,2-Diisopropylbenzene 3D.png|1,2-Duizopropilbenzeno|120ra]] +[[Dosiero:Flower pattern numbers 2.png|numero 2|50ra]][[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|70ra]] |- |} === Sintezo 2 === * Preparado de la '''1,2-duizopropilbenzeno''' per traktado de '''katekolo''' kaj '''propano''': {| style = "margin:0.3em auto 0.3em auto; border:5px solid #000000;" | [[Dosiero:1,2-Dihydroxybenzene 3D.png|katekolo|120ra]] +[[Dosiero:Flower pattern numbers 2.png|numero 2|50ra]][[Dosiero:Propane 3D.png|propano|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{[H^+]}\, }</math>[[Dosiero:1,2-Diisopropylbenzene 3D.png|1,2-Duizopropilbenzeno|120ra]] +[[Dosiero:Flower pattern numbers 2.png|numero 2|50ra]][[Dosiero:Water molecule.svg|akvo|70ra]] |- |} === Sintezo 3 === * Preparado de la '''1,2-duizopropilbenzeno''' per traktado de '''1,2-dumetoksobenzeno''' kaj '''izopropila klorido''': {| style = "margin:0.3em auto 0.3em auto; border:5px solid #000000;" | [[Dosiero:1,2-Dimethoxybenzene-3D-balls.png|1,2-Dumetoksobenzeno|120ra]] +[[Dosiero:Flower pattern numbers 2.png|numero 2|50ra]][[Dosiero:2-Chloro-propane 3D.png|izopropila klorido|90ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:1,2-Diisopropylbenzene 3D.png|1,2-Duizopropilbenzeno|120ra]] +[[Dosiero:Flower pattern numbers 2.png|numero 2|50ra]][[Dosiero:Methyl hypochlorite 3D.png|metila hipoklorito|120ra]] |- |} === Sintezo 4 === * Preparado de la '''1,2-duizopropilbenzeno''' per traktado de '''1,2-duamino-benzeno''' kaj '''izopropila klorido''': {| style = "margin:0.3em auto 0.3em auto; border:5px solid #000000;" | [[Dosiero:1,2-Diaminobenzene 3D.png|1,2-Duamino-benzeno|120ra]] +[[Dosiero:Flower pattern numbers 2.png|numero 2|50ra]][[Dosiero:2-Chloro-propane 3D.png|izopropila klorido|90ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{Ag^+}\, }</math>[[Dosiero:1,2-Diisopropylbenzene 3D.png|1,2-Duizopropilbenzeno|120ra]] +[[Dosiero:Flower pattern numbers 2.png|numero 2|50ra]][[Dosiero:Chloramine-3D-balls.png|kloramino|90ra]] |- |} === Sintezo 5 === * Preparado de la '''1,2-duizopropilbenzeno''' per traktado de '''kumeno''' kaj '''propileno''': {| style = "margin:0.3em auto 0.3em auto; border:5px solid #000000;" | [[Dosiero:Cumene 3D.png|kumeno|120ra]] +[[Dosiero:Propylene 3D 2.png|propileno|120ra]]<math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:1,2-Diisopropylbenzene 3D.png|1,2-Duizopropilbenzeno|120ra]] |- |} ==Vidu ankaŭ== * [[Alkano#Fizika tabelo de la aromataj alkanoj|Alkanoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Hidrokarbonidoj]] tqxbk00auabw4tsmz8gg3cbnqh5wgib 0 846714 9480595 8733000 2026-09-22T22:29:09Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480595 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|1,3,5-Tripropilbenzeno|1,3,5-Triizopropilbenzeno|1,3,5-Tributilbenzeno|1,3,5-Triizobutilbenzeno|1,3,5-Triheptilbenzeno}} {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Arial" color="blue"><span style="font-size:200%;">Triheksilbenzeno</span></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<center><span style="font-size:300%;"> <span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="blue">'''C₂₄H₄₂'''</font></span></span></center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:1,3,5-Trihexylbenzene sticks.png|300ra|1,3,5-Triheksilbenzeno]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Bastona kemia strukturo de la <br />1,3,5-Triheksilbenzeno'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:1,3,5-Trihexylbenzene 3D.png|300ra|1,3,5-Triheksilbenzeno]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 1,3,5-Triheksilbenzeno'''</center> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=29536-28-5 29536-28-5]<br /> |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/485322743 485322743] {{404|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||blanka solidaĵo |- |[[Molmaso]]||330,59748 g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||0,857 g/cm⁻³ |- |[[Fandpunkto]]||25°C |- |[[Bolpunkto]]||418,7°C |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.4829}} |- |[[Ekflama temperaturo]]||218,4°C |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||>2000 mg/kg (buŝe) |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|302|312|315|319|332|335|413}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|270|271|273|280|301+317|302+352|304+340|305+351+338|317|319|321|330|332+317|337+317|362+364|403+233|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25 °C kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''1,3,5-Triheksilbenzeno'''</big> estas organika kombinaĵo rezultanta per traktado de '''benzeno''' kaj '''heksila bromido''' en ĉeesto de '''aluminia klorido'''. Ĝi estas blanka solidaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en nepolaraj organikaj solvantoj. 1,3,5-Triheksilbenzeno posedas 24 karbonatomojn kaj 42 hidrogenatomojn 1,3,5-Triheksilbenzeno (THB) estas sinteza kombinaĵo, kiu estas studata pro siaj eblaj aplikoj en la kampoj de medicino, kemio kaj bioteknologio. Ĝi estas hidrokarbonido kunmetata de tri heksilgrupoj alkroĉitaj al benzenringo, kaj estas membro de la alkilbenzena familio. En ĝia pura formo, THB estas senkolora aŭ blanka solidaĵo kun dolĉa odoro. Ĝi estas studata pro sia ebla uzo en diversaj aplikoj, ekde drogsintezo ĝis laboratoriaj eksperimentoj. Ĉi tiu artikolo diskutos pri la sintezo-metodo, scienc-esploraj aplikoj, mekanismo de ago, biokemiaj kaj fiziologiaj efikoj, avantaĝoj kaj limigoj por laboratorioeksperimentoj. 1,3,5-Triheksilbenzeno estas studata pro siaj eblaj aplikoj en diversaj sciencaj kampoj. En medicino, ĝi estas studata pro sia ebla uzo kiel peraĵo pri drog-sintezado. En kemio, ĝi estas studata pro sia ebla uzo kiel solvanto aŭ reakciaĵo en laboratorioeksperimentoj. En bioteknologio, ĝi estas studata pro sia ebla uzo kiel substrato en enzim-katalizitaj reakcioj. La mekanismo de ago de 1,3,5-Triheksilbenzeno ne estas plene komprenita. Tamen, oni kredas, ke ĝia kemia strukturo faras ĝin efika intera en la sintezo de diversaj kombinaĵoj, kiel drogoj kaj solvantoj. Oni ankaŭ kredas ke ĝia kemia strukturo ebligas ĝin interagi kun enzimoj kaj aliaj biologiaj molekuloj, enkalkulante ĝian eblan uzon en bioteknologio. La biokemiaj kaj fiziologiaj efikoj de 1,3,5-Triheksilbenzeno ne estas vaste studitaj. Tamen, oni kredas ke ĝi havas la potencialon interagi kun enzimoj kaj aliaj biologiaj molekuloj, eble kondukante al gamo da biokemiaj kaj fiziologiaj efikoj. 1,3,5-Triheksilbenzeno havas kelkajn avantaĝojn kaj limigojn kiam uzata en laboratoriaj eksperimentoj. Unu avantaĝo estas, ke ĝi estas relative malmultekosta kaj facile akirebla. Aldone, ĝi estas senkolora solidaĵo kun dolĉa odoro, igante ĝin relative facile labori en laboratorio. Unu limigo estas ke ĝi ne estas solvebla en akvo, igante ĝin malfacila uzi en akvaj solvaĵoj. Plie, ĝiaj eblaj biokemiaj kaj fiziologiaj efikoj ne estas plene komprenitaj, malfaciligante taksi ĝian sekurecon en laboratorioeksperimentoj. == Sintezoj == === Sintezo 1 === * Preparado de la '''1,3,5-Triheksilbenzeno''' per traktado de '''benzeno''' kaj '''heksila bromido''' en ĉeesto de '''aluminia klorido''': {| style = "margin:0.3em auto 0.3em auto; border:5px solid #000000;" | [[Dosiero:Benzene 3D.png|benzeno|90ra]] +[[Dosiero:Flower pattern numbers 3.png|numero 3|40ra]][[Dosiero:Hexyl bromide 3D.png|heksila bromido|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:1,3,5-Trihexylbenzene 3D.png|1,3,5-Triheksilbenzeno|190ra]] +[[Dosiero:Flower pattern numbers 3.png|numero 3|40ra]][[Dosiero:Hydrogen bromide 3D.png|bromida acido|70ra]] |- |} === Sintezo 2 === * Preparado de la '''1,3,5-Triheksilbenzeno''' per traktado de '''1,3-duetilbenzeno''' kaj '''kloroheksano''': {| style = "margin:0.3em auto 0.3em auto; border:5px solid #000000;" | [[Dosiero:1,3-Dihexylbenzene 3D.png|1,3-Duheksilbenzeno|200ra]] +[[Dosiero:Hexyl chloride3D.png|kloroheksano|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:1,3,5-Trihexylbenzene 3D.png|1,3,5-Triheksilbenzeno|190ra]] +[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|70ra]] |- |} === Sintezo 3 === * Preparado de la '''1,3,5-Triheksilbenzeno''' per traktado de '''1,3,5-triklorobenzeno''' kaj '''butano''' en ĉeesto de '''zinko''': {| style = "margin:0.3em auto 0.3em auto; border:5px solid #000000;" | [[Dosiero:1,3,5-Trichlorobenzene 3D.png|1,3,5-Triklorobenzeno|90ra]] +[[Dosiero:Flower pattern numbers 3.png|numero 3|40ra]][[Dosiero:Hexyl chloride3D.png|kloroheksano|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [3\,ZnCl_2]{3\,Zn}\, }</math>[[Dosiero:1,3,5-Trihexylbenzene 3D.png|1,3,5-Triheksilbenzeno|190ra]] +[[Dosiero:Flower pattern numbers 3.png|numero 3|40ra]][[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|70ra]] |- |} === Sintezo 4 === * Preparado de la '''1,3,5-Triheksilbenzeno''' per [[Polimero|trimerigo]] de la '''heksilacetileno''': {| style = "margin:0.3em auto 0.3em auto; border:5px solid #000000;" | [[Dosiero:Flower pattern numbers 3.png|numero 3|40ra]][[Dosiero:Hexylacetylene 3D.png|heksilacetileno|170ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:1,3,5-Trihexylbenzene 3D.png|1,3,5-Triheksilbenzeno|190ra]] |- |} ==Vidu ankaŭ== * [[Alkano#Fizika tabelo de la aromataj alkanoj|Alkanoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Hidrokarbonidoj]] c2dvbzwsnwmajk192dzd0uwf4fcdigo 0 851218 9480712 9076315 2026-09-23T09:10:43Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480712 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} {{Informkesto futbalisto}} '''Aitana BONMATÍ CONCA''' (naskita la 18an de januaro 1998) estas hispana [[Futbalisto|futbalistino]], kiu ludas por [[FC Barcelona]] <ref name="Profile"><cite class="citation web cs1"><span class="cx-segment" data-segmentid="1049">[https://www.fcbarcelona.com/en/football/womens-football/players/711891/aitana "Aitana"]. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="1050">''fcbarcelona.com''. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="1051">[[FC Barcelona]]<span class="reference-accessdate">. </span></span><span class="cx-segment" data-segmentid="1053"><span class="reference-accessdate">Retrieved <span class="nowrap">25 January</span> 2020</span>.</span></cite></ref><ref name="UEFA Profile">{{Cite web|title=Aitana Bonmati - UEFA.com|url=http://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=250065581/profile/index.html|website=uefa.com|publisher=[[UEFA]]|access-date=25 January 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191008185711/https://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=250065581/profile/index.html|archivedate=2019-10-08}}</ref>. Ŝi debutis por la [[Hispana virina nacia teamo de futbalo|hispana nacia teamo]] en decembro 2017 kontraŭ [[Aŭstria virina nacia teamo de futbalo|Aŭstrio]]. Ŝi estis en la hispana taĉmento por la [[Virina Futbala Mondopokalo 2019|WC 2019]] kaj [[Virina Eŭropa Futbala Ĉampioneco 2022|EC 2022]]. Bonmatí helpis gajni la [[Virina ĉampiona ligo de UEFA|UEFA-Virinan Ĉampionligon]] por la unua fojo kun Barcelono en la [[Virina futbala ĉampioneco 2020/21|sezono 2020/21]], ŝi trafis unu el la goloj de Barcelono en la finalo kaj estis nomita la plej bona ludanto sur la tereno. Gajninto de la [[Ballon d'Or Féminin|virina orbalono]] de 2023 kaj de la la [[La Plej Bona Virina Ludanto de FIFA|Plej bona virina ludanto de FIFA]] de la sama jaro. <ref>{{Cite web|last=Chavala|first=Laura Busto|date=30 October 2023|title=Aitana Bonmatí wins 2023 Women's Ballon d'Or|url=https://herfootballhub.com/aitana-bonmati-wins-2023-womens-ballon-dor/|access-date=30 October 2023|website=Her Football Hub|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/67691132|title='She was like a tsunami' - the unstoppable rise of Bonmati|via=www.bbc.co.uk}}</ref>. == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Socia amaskomunikilaro == * {{Twitter|aitanabonmati}} * [https://www.instagram.com/aitana.bonmati/?hl=en Instagram] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * Aitana Bonmatí – UEFA competition record (archive) * [https://www.fcbarcelona.com/en/football/womens-football/players/711891/aitana Aitana Bonmatí] ĉe FCa Barcelono * [https://www.bdfutbol.com/en/c/jugador.html?id=1005 Aitana Bonmatí] ĉe BDFutbol * Aitana Bonmatí at ESPN FC * Aitana Bonmatí at FBref.com * Aitana Bonmatí at Soccerway * [https://www.txapeldunak.com/cas/futbol_femenino/jugadora.asp?id=8687 Aitana Bonmatí] ĉe Txapeldunak.Com {{PlurajLingvokodoj|es}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Bonmatí, Aitana}} [[Kategorio:Vivantaj homoj]] [[Kategorio:Hispanaj futbalistoj]] i3ydecg7n1wdpv63fj1y1sz9oh9ts60 0 858887 9480739 8661776 2026-09-23T11:21:04Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480739 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Albert PLA i Álvarez''' ([[Sabadell]], [[Katalunio]]; 22a de septembro 1966) estas hispana kaj kataluna kantoverkisto kaj aktoro. Li kutima kantas kaj katalune kaj hispane. Li estas ikonoklasta, sarkasma kaj polemikiga artisto, kiu celas provokon kaj cerbumadon. ==Biografio== ​Li kunlaboris kun prestiĝaj muzikistoj kaj kantistoj kiel Manolo Kabezabolo, Robe Iniesta (Extremoduro), Fermin Muguruza (Kortatu, Negu Gorriak), Quimi Portet (El Último de la Fila), Kase.O (Violadores del Verso), Quico Pi de la Serra, Kiko Veneno, The Kagas, Pascal Comelade kaj Diego Cortes inter aliaj; krome li omaĝis Pau Riba kaj Jaume Sisa ofte. Li kunlaboris ankaŭ kun [[Estopa]] en ties albumo, ''X Anniversarium''. Li ankaŭ kunlaboris en kinaj filmoj kiel [[Airbag (filmo)|Airbag]], de [[Juanma Bajo Ulloa]]; ''A los que aman'', de [[Isabel Coixet]]; ''Honor de cavallería'', de Albert Serra kaj ''Murieron por encima de sus posibilidades'', de Isaki Lacuesta. Krome li estis protagonisto de la teatraĵo ''Caracuero'' de Helmut Krausser je pli ol 150 ludoj. En decembro 2009 li estis protagonisto de la teatraĵo "Llits" (Litoj), en kiu li ludis rolon de akrobato Lectus. Inter multaj polemikigas deklaroj li ofte asertis malamon esti hispana, kaj defendis sendependecon de [[Katalunio]]. ==Diskoj== * Ho sento molt (PDI 1989) * Aquí s'acaba el que es donava (PDI 1990) * Una MM... lligada amb un cordill (kompilaĵo, 2 CD - PDI 1991) * No sólo de rumba vive el hombre (BMG Ariola 1992) * Supone Fonollosa (BMG Ariola 1995) * Veintegenarios en Alburquerque (BMG Ariola 1997) * ¿Anem al llit? (BMG Ariola 2002) * Cançons d'amor i droga (2 CD - BMG Ariola 2003) * Vida y milagros (CD + DVD en directo - BMG Ariola 2006) * La diferencia (El Volcán Música 2008) * Concert a París (kun Joan Miquel Oliver) (DISCMEDI 2010) * Somiatruites (kun Pascal Comelade, 2011) * Miedo (2018) ==Libroj== * España de mierda. Roca editorial. 2015. ISBN 8416306052. * España en guerra. Desacorde Ediciones. 2020. ISBN 978-84-122534-0-5. == Eksteraj ligiloj == * [https://web.archive.org/web/20080127071549/http://www.albertpla.com/ Retejo de Albert Pla] * [https://web.archive.org/web/20061103040529/http://www.rockmusic.org/AlbertPla/ 1997 Biografio, vortumado, intervjuo] * [https://web.archive.org/web/20080314164029/http://www.bauleros.org/pla.html + 1997] * [http://www.elmundo.es/magazine/num110/textos/ultima.html intervjuo 1999] * [https://web.archive.org/web/20071117123419/http://www.ricardoaguilera.com/entrevistas/entrevista15.html intervjuo 2002] * [https://web.archive.org/web/20070313113243/http://www.elperiodicodearagon.com/noticias/noticia.asp?pkid=255937 2006 El malo de la película] * [http://www.tvsantcugat.cat/index.php?option=com_xevgfx&Itemid=30&func=detail&id=684 Koncerto diskoprezenta] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090412003748/http://www.tvsantcugat.cat/index.php?option=com_xevgfx&Itemid=30&func=detail&id=684 |date=2009-04-12 }} * [https://web.archive.org/web/20080329044310/http://www.calarumba.com/castellano/artistas.asp?id=12 Albert Plà en calarumba.com] {{Bibliotekoj}} {{-}} * {{Tradukita|lingvo= es |artikolo=Albert Pla|revizio=157145698}} {{DEFAŬLTORDIGO:Pla, Albert}} [[Kategorio:Hispanaj kantistoj]] [[Kategorio:Hispanaj verkistoj]] njc0fbhqaucbki8qtkpe7cz7owa5jkq 0 870885 9480598 8736595 2026-09-22T22:33:11Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480598 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|1,3-Dualilbenzeno}} {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Arial" color="blue"><span style="font-size:200%;">Dupropenilbenzeno</span></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<center><span style="font-size:300%;"> <span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="blue"><b>C₁₂H₁₄</b></font></span></span></center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:1,4-Diallylbenzene sticks.png|300px|1,4-Dualilbenzeno]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Bastona kemia strukturo de la <br>1,4-Dualilbenzeno'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:1,4-Diallylbenzene 3D.png|300px|1,4-Dualilbenzeno]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 1,4-Dualilbenzeno'''</center> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=2664-28-0 2664-28-0]<br> |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.8505002.html Chemspider] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/272762126 272762126] {{404|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||senkolora likvaĵo |- |[[Molmaso]]||158,24316 g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||0,915 g/cm⁻³<ref>[https://m.chemicalbook.com/ProductChemicalPropertiesCB68215134_EN.htm Chemical Book]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||-61,7{{GdC|}} |- |[[Bolpunkto]]||222°C<ref name=Chemspider>[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.8505002.html Chemspider]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.5190}} |- |[[Ekflama temperaturo]]||81,5{{GdC|}}<ref name=Chemspider/> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:<1 x 10^-3 g/L |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||>2000 mg/kg (buŝe) |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|02|07}}{{GHS Piktogramo|09}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|221|226|317|411}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|210|233|240|241|242|243|261|272|273|280|302+352|303+361+353|321|333|317|362+364|370+378|377|381|391|403|403+235|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br>(25 {{GdC|}} kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''1,4-Dualilbenzeno'''</big> aŭ <big>'''fenildupropeno'''</big> estas organika kombinaĵo rezultanta per traktado de '''alila klorido''' kaj '''benzeno'''. Ĝi estas senkolora likvaĵo, nesolvebla en akvo, sed solvebla en nepolaraj organikaj solvantoj. Ĝi prezentas du propenilajn grupojn ligitajn al la 1-a kaj 4-a karbonatmoj de la benzena ringo. 1,4-Dualilbenzeno estas [[aromatoj|aromata]] hidrokarbonido kaj posedas 12 karbonatomojn kaj 14 hidrogenatomojn. 1,4-Dualilbenzeno uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de farmaciaĵoj kaj industriaĵoj. ==Sintezoj== ===Sintezo 1=== * Preparado de la '''1,4-dualilbenzeno''' per traktado de '''alila klorido''' kaj '''benzeno''': {| style = "margin:0.3em auto 0.3em auto; border:5px solid #000000;" | [[Dosiero:Flower pattern numbers 2.png|numero 2|40ra]][[Dosiero:Allyl chloride 3D.png|alila klorido|90ra]] +[[Dosiero:Benzene 3D.png|benzeno|90ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:1,4-Diallylbenzene 3D.png|1,4-Dualilbenzeno|120ra]] +[[Dosiero:Flower pattern numbers 2.png|numero 2|40ra]][[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|70ra]] |- |} ===Sintezo 2=== * Preparado de la '''1,4-dualilbenzeno''' per traktado de '''alila klorido''' kaj '''1,4-dukloro-benzeno''': {| style = "margin:0.3em auto 0.3em auto; border:5px solid #000000;" | [[Dosiero:Flower pattern numbers 2.png|numero 2|30ra]][[Dosiero:Allyl chloride 3D.png|alila klorido|90ra]] +[[Dosiero:1,4-Dichlorobenzene 3D.png|1,4-Dukloro-benzeno|90ra]] +[[Dosiero:Flower pattern numbers 2.png|numero 2|30ra]][[Dosiero:Zinc element 3D.png|zinko|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:1,4-Diallylbenzene 3D.png|1,4-Dualilbenzeno|120ra]] +[[Dosiero:Flower pattern numbers 2.png|numero 2|30ra]][[Dosiero:Zinc chloride 3D.png|zinka klorido|120ra]] |- |} ===Sintezo 3=== * Preparado de la '''1,4-dualilbenzeno''' per traktado de '''alila klorido''' kaj '''1,4-Dukloro-benzeno''': {| style = "margin:0.3em auto 0.3em auto; border:5px solid #000000;" | [[Dosiero:Flower pattern numbers 2.png|numero 2|30ra]][[Dosiero:Allyl chloride 3D.png|alila klorido|100ra]] +[[Dosiero:1,4-Dichlorobenzene 3D.png|1,4-Dukloro-benzeno|90ra]] +[[Dosiero:Flower pattern numbers 4.png|numero 4|30ra]][[Dosiero:Sodium 3D.png|natrio|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:1,4-Diallylbenzene 3D.png|1,4-Dualilbenzeno|120ra]] +[[Dosiero:Flower pattern numbers 4.png|numero 4|30ra]][[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|natria klorido|90ra]] |- |} ===Sintezo 4=== * Preparado de la '''1,4-dualilbenzeno''' per traktado de '''propeno''' kaj '''1,4-Dukloro-benzeno''': {| style = "margin:0.3em auto 0.3em auto; border:5px solid #000000;" | [[Dosiero:Flower pattern numbers 2.png|numero 2|40ra]][[Dosiero:Propylene 3D 2.png|propeno|90ra]] +[[Dosiero:1,4-Dichlorobenzene 3D.png|1,4-Dukloro-benzeno|90ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:1,4-Diallylbenzene 3D.png|1,4-Dualilbenzeno|120ra]] +[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|70ra]] |- |} ==Vidu ankaŭ== * [[Alkano#Fizika tabelo de la aromataj alkanoj|Alkanoj]] == Referencoj == {{referencoj|3}} [[Kategorio:Alkanoj]] ow185jjio3wzk1z8yy5wiputrs35o4q 0 875704 9480346 8791914 2026-09-22T14:39:15Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9480346 wikitext text/x-wiki {{kursiva titolo}} {{Informkesto gazeto |Nomo =Zzap!64 |Bildo = Zzap64_issue1.jpg |Titolo = |Speco = |Genro =Videoluda magazino |Formato = |Periodeco =Ĉiumonata |Establodato =Majo 1985 |Ĉesigita publikado =Novembro 1992 |Lando ={{britio}} |Urbo =[[Yeovil]] |Posedanto = |Publikigisto = |Politiko = |Stabo = |Eldonkvanto = |Redaktisto = |Ĉefredaktisto =Chris Anderson<ref>{{cite web|last=Anderson|first=Chris|url=http://www.the-commodore-zone.com/articlelive/authors/8/Chris-Anderson|title=The Commodore Zone for C64 emulators, games and articles|work=The-commodore-zone.com|date=20 September 2006|access-date=3 February 2017}}</ref><br />Roger Kean<ref name="zzap64.co.uk">{{cite web|url=http://www.zzap64.co.uk/zzaphistory.html|title=The History of Zzap!64|work=Zzap64!|date=5 November 1999 |access-date=3 February 2017}}</ref><br />Gary Penn<ref name="zzap64.co.uk"/><br />Ciarán Brennan<ref name="zzap64.co.uk"/><br />Julian Rignall<ref>{{cite web|url=http://www.meanmachinesmag.co.uk/biography/1/julian-rignall.php |title=The Mean Machines Archive - Staff - Julian Rignall|work=Mean Machines|access-date=3 February 2017}}</ref><br />Gordon Houghton (numeroj 40-50)<ref name="theburrow.zzap64.co.uk">{{cite web|url=http://theburrow.zzap64.co.uk/zzap/index.html|title=The Burrow - Gordon Houghton's Zzap!64 pages|work=The Burrow|access-date=3 February 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240630055933/http://theburrow.zzap64.co.uk/zzap/index.html|archivedate=2024-06-30}}</ref><br />Stuart Wynne<ref>{{cite web|url=http://www.zzap64.co.uk/cgi-bin/displayeditorials.pl?editor=Stuart+Wynne&displayeditor=Display |title=Zzap! Editorials|work=Zzap64!|access-date=3 February 2017}}</ref><br />Phil King<ref>{{cite web|url=http://www.zzap64.co.uk/cgi-bin/displayeditorials.pl?editor=Phil+King&displayeditor=Display|title=Zzap! Editorials|work=Zzap64!|access-date=3 February 2017}}</ref><br />Steve Shields<ref name="ReferenceA">{{cite web|url=http://theburrow.zzap64.co.uk/zzap/zzapers/wherearetheynow.html|title=The Burrow - Gordon Houghton's Zzap! - Where are they now? page|work=The Burrow|access-date=3 February 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070728130459/http://theburrow.zzap64.co.uk/zzap/zzapers/wherearetheynow.html|archivedate=2007-07-28}}</ref> |Kunredaktisto = |Etataj autoroj = |Adreso = |Retejo = |Lingvo = |Prezo = |ISSN =0954-867X }} '''''Zzap!64''''' estis [[komputiko|komputika]] [[magazino]], kiu ĉefe temis pri [[videoludo]]j por la ludsistemoj de [[Commodore International]], precipe la [[Commodore 64]] (C64). Ĝi estis eldonita en [[Britio]] fare de [[Newsfield Publications Ltd]] kaj poste de [[Europress|Europress Impact]]. La 1-a numero de la magazino aperis en aprilo 1985, kun la kovrila dato majo 1985,<ref name="hist">{{cite web | url=http://www.zzap64.co.uk/zzaphistory.html | title=The History of Zzap!64 | publisher=The Def Guide to Zzap!64 | access-date=23 May 2006}}</ref> kiel fratina magazino de ''[[CRASH (magazino)|CRASH]]''. Ĝi koncentriĝis pri la C64 dum la plej granda parto de sia ekzistado, sed poste ankaŭ inkludis novaĵojn kaj recenzojn pri [[Amiga]]-videoludoj. Samkiel ''CRASH'' por la [[ZX Spectrum]], ĝi havis dediĉitan komunumon inter posedantoj de C64. La gazeto estis cetere konata pro sia malrespekta humuro kaj sia ampleksa, detala priraportado de la C64-sceno. La magazino adoptis novigan recenzosistemon, kiu uzis la vizaĝojn de la recenzistoj, bildigitajn de internaj artistoj [[Oli Frey]] kaj Mark Kendrick, por esprimi ilian reagon al la ludoj.<ref name="render">{{cite web|url=http://www.zzap.w2s.co.uk/team/index.html|title=Zzap!Back - Meet the team|work=ZZAP!Back|access-date=14 September 2011|archive-date=2 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402115541/http://www.zzap.w2s.co.uk/team/index.html|url-status=dead}}</ref> Tiuj bildoj finfine evoluis en [[bildstrio]]jn kiam la magazino komencis celi pli junan merkaton. Alt-kvalitaj ludoj estis indikataj en recenzoj per "Ora Medalo". Tiu emblemo estis uzata de videoludaj firmaoj kiel komerca argumento por ludoj, gravaj aŭ malgravaj.<ref>https://worldofspectrum.org//pub/sinclair/games-adverts/b/Batman-TheMovie.jpg</ref><ref>https://worldofspectrum.org//pub/sinclair/games-adverts/g/GraphicAdventureCreatorThe_3.jpg</ref> Ĝis [[1992]], la magazino ŝanĝiĝis tiom draste rilate al stilo kaj redakcia direkto, ke la tiam-eldonanto Europress decidis tute relanĉi la magazinon. Tiel, la 91-a numero de ''Zzap!64'' fariĝis la 1-a numero de ''[[Commodore Force]]''. Tiu nova magazino daŭris ĝis [[marto]] [[1994]].<ref name="hist"/> == Referencoj == {{referencoj|2}} == Eksteraj ligiloj == *[https://archive.org/details/zzap64-magazine Zzap!64] ĉe Internet Archive [[Kategorio:Videoludaj gazetoj]] [[Kategorio:Britaj gazetoj]] 1aue5uu29hd2f3s6efws8y6tbdou4vz 0 877969 9480394 9463380 2026-09-22T16:41:22Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9480394 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = }} '''{{Paĝonomo}}''' [odon bot], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Both Ödön''' estis [[Hungario|hungara]] jur[[historiisto]], altlerneja [[instruisto]]. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/display/manifestation/PIM48578/43a10d9d-7956-4e4a-83ac-69828e7839f6/solr/0/24/0/2/authorOrder/ASC hungarlingva datenaro de muzeo</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1924|1|16}} en [[Cibakháza]], li mortis {{mortotago|1985|4|27}} en [[Szeged]]. == Biografio == {{Paĝonomo}} maturiĝis en [[gimnazio]] en Szeged en 1942, poste li estis [[oficisto]] en la sama urbo. Li akiris juran diplomon en [[Scienca Universitato de Szeged]] en [[1949]], post 2 jaroj li doktoriĝis. Post la diplomo li estis [[asistanto]], poste [[lektoro]] (1957–1965), fine [[docento]] kaj katedrestro (1965–1984) en la universitato. Intertempe li kandidatiĝis en 1964 antaŭ la [[Hungara Scienca Akademio]]. Liaj ĉeftemoj estis la gazetara libereco kaj evoluo de puna juro en Szeged. Li edziĝis en 1947, lia edzino naskis 3 gefilojn en 1948, 1950 kaj 1955. Li ricevis [[premio]]n en 1974. == Elektitaj kontribuoj == * ''Küzdelem a sajtószabadságért Magyarországon. 1790–1795.'' (1953) * ''Szeged város büntetőbíráskodása 1848-ban.'' (1958) * ''A beszámítást kizáró és a büntetést megszüntető okok Szeged város reformkori büntetőjogában. 1790–1848.'' ([[monografio]] kaj [[disertaĵo]], 1963) * ''A struptum violentum a kései magyar büntetőjogban. 1790–1848.'' (1977) * ''Egyetemes állam- és jogtörténet.'' (kunaŭtoro, studenta lernolibro, 1984) * ''Fejezetek a nyugat-európai állam- és jogtörténet köréből.'' (1995) == Fontoj == * [http://staticweb.bibl.u-szeged.hu/webmuzeum/evfordulo/both/both.html biografio hungare kun foto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20240723081532/http://staticweb.bibl.u-szeged.hu/webmuzeum/evfordulo/both/both.html |date=2024-07-23 }} * [https://epa.oszk.hu/04100/04139/00002/pdf/EPA04139_jogtorteneti_szemle_1987_02_102-103.pdf biografio hungare kun foto] * [http://www.zounuk.hu/tiszaszolos/hu/node/15773 biografio hungare] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20240723081532/http://www.zounuk.hu/tiszaszolos/hu/node/15773 |date=2024-07-23 }} * [https://www.nevpont.hu/index.php/palyakep/both-odon-88a83 biografio hungare] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Unua}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Both Odon}} [[Kategorio:Hungaraj jurhistoriistoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] {{Portalstrio|Biografio}} kiv70w9yt2hmja795ugtmhw4p1wyc5z 0 880561 9480661 9102458 2026-09-23T05:10:27Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480661 wikitext text/x-wiki {{Informkesto firmao kaj produkto}} La '''8-bitaj Atari-komputiloj''', oficiale lanĉitaj kiel la '''Atari Home Computer System''',<ref>{{cite book|title=Atari 800 Home Computer System Salesperson's Guide|year=1982|publisher=Atari, Inc. |url=https://archive.org/details/Atari800HomeComputerSystemSalespersonsGuide}}</ref> estas serio de [[persona komputilo|hejmaj komputiloj]] komercigitaj de [[Atari|Atari, Inc.]] en [[1979]], kiu unue konsistis el la '''Atari 400''' kaj '''Atari 800'''.<ref>[https://www.pcworld.com/article/225776/history-atari-computers.html Atari's PC Evolution] The History of Atari Computers, Benj Edwards, ''PC World'' April 21, 2011, retrieved August 20 2016.</ref> Ilia arkitekturo estas bazita sur la [[8-bita arkitekturo|8-bita]] [[ĉefprocesoro]] [[MOS Technology 6502]] kaj tri kunprocesoroj, kiuj provizas subtenon por glata multdirekta rulumo, kvar sonkanaloj kaj aliaj trajtoj. La grafiko kaj sono estas pli avangardaj ol tiuj de multaj el iliaj samtempuloj, kaj [[videoludo]]j estis grava parto de la programbiblioteko. La unuapersona spaca batala videoludo ''[[Star Raiders]]'' de [[1980]] estis konsiderata kiel plej alloga. La Atari 800 estis altnivela modelo, dum la 400 estis malpli kosta. La 400 havas premsenteman, akvimunan [[klavaro]]n kaj komence estis liverita kun neĝisdatigebla [[ĉefmemoro]] de 8 kilobitokoj. La 800 havas pli konvencian klavaron, duan kartoĉan fendon, kaj permesas facilajn RAM-ĝisdatigojn ĝis 48 kilobitokoj. La kernarkitekturo de la 8-bitaj Atari-komputiloj estis reuzita en [[1982]] de la videoludilo [[Atari 5200]], sed ludoj por la du sistemoj ne funkcias ĉe ambaŭ. La 400 kaj 800 estis anstataŭigitaj de pluraj komputiloj kun sama teknologio sed malsama prezento. La 1200XL estis liberigita komence de [[1983]] por anstataŭi la 800. Ĝi estis nuligita post kelkaj monatoj kaj sekvita de la 600XL kaj 800XL. Post kiam la kompanio estis vendita kaj reorganizita, Atari Corporation liberigis la 65XE (vendita kiel 800XE en kelkaj eŭropaj merkatoj) kaj 130XE en [[1985]]. La XL kaj XE estas pli malpezaj, havas du [[stirstango]]jn anstataŭ kvar, kaj [[Atari BASIC]] estas enkonstruata en la sistemo. La 130XE havas 128 kilobitokojn de ĉefmemoro. En [[1987]], Atari Corporation repakumis la 65XE kiel la videoludilo [[Atari XEGS]], kun aldona klavaro. Ĝi restas kongrua kun 8-bitaj komputilaj programoj kaj periferioj. Dum la ĉefa produktada periodo inter la fino de [[1979]] kaj meze de [[1985]], estis venditaj du milionoj da 8-bitaj Atari-komputiloj.<ref name="reimer">{{Cite web|last=Reimer|first=Jeremy|title=Total Share: Personal Computer Market Share 1975-2010|url-status=live|access-date=2021-11-27|website=Jeremy Reimer|language=en-us|url=https://jeremyreimer.com/rockets-item.lsp?p=137|date=2012-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20190705092524/http://jeremyreimer.com:80/rockets-item.lsp?p=137 |archive-date=July 5, 2019}}</ref> En 1984, Atari raportis 4 milionojn da posedantoj de siaj komputiloj kaj 5200 videoludiloj.<ref name="refuses fad">{{cite magazine | magazine=[[BusinessWeek]] | date=May 21, 1984 | title=Atari refuses to let the video game fad die | page=46 | via=[[EBSCO]] | issue=2843 | issn=0007-7135}}</ref> La 8-bitaj komputiloj estis venditaj kaj en komputilaj butikoj kaj en grandmagazenoj kiel [[Sears]], uzante enbutikan demonstraĵon por altiri klientojn.<ref>{{cite web|title=Atari 800 in store demo|url=http://games.greggman.com/game/atari_800_in_store_demo/|website=games.greggman.com|accessdate=2024-08-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210307120703/https://games.greggman.com/game/atari_800_in_store_demo/|archivedate=2021-03-07}}</ref> Konkurenco fortiĝis kiam la simile ekipita [[Commodore 64]] estis lanĉita en 1982. En 1992, Atari Corporation oficiale ĉesigis subtenon por la 8-bita linio.<ref name="droppedsupport">{{cite magazine |last=Poehland |first=Ben |date=December 1992 |title=Editor's Desk |url=https://archive.org/details/Atari_Classics_v1n1_Dec_1992/page/n3 |access-date=April 6, 2021 |magazine=Atari Classics |volume=1 |issue=1 |publisher=Unicorn Publications |publication-place=Ann Arbor, MI |page=4}}</ref> == Referencoj == {{referencoj|2}} == Eksteraj ligiloj == * {{en}} [http://www.atarimuseum.com/computers/8BITS/400800/peripherals/index.html Atari 400/800 Peripherals] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20221011222657/http://www.atarimuseum.com/computers/8BITS/400800/peripherals/index.html |date=2022-10-11 }} * {{en}} [http://www.gamasutra.com/view/feature/3750/a_history_of_gaming_platforms_.php "A History of Gaming Platforms: Atari 8-bit Computers"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220519093021/https://www.gamasutra.com/view/feature/3750/a_history_of_gaming_platforms_.php |date=2022-05-19 }} at Gamasutra * {{en}} [http://www.atarimuseum.com/computers/8BITS/XL/XL-Pages/xl-range-main.htm Atari XL Series Systems & Prototypes] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20240806044419/http://www.atarimuseum.com/computers/8BITS/XL/XL-Pages/xl-range-main.htm |date=2024-08-06 }} * {{en}} [http://www.xmission.com/~trevin/atari/atari.html Technical chipset information] [[Kategorio:Aparataro de Atari]] 8njkt0tthjql9tnwfpsf282ej9n5mdn 0 883671 9480688 9088351 2026-09-23T06:32:23Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480688 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Abraham MAPU''' ({{Lang-he|אברהם בן יקותיאל מאפו}}; naskiĝis la 10-an de januaro 1808 en [[Kaŭno]], mortis la 9-an de oktobro 1867 en [[Königsberg]]) estis juda hebrelingva [[romanisto]] kaj [[poeto]]. Li estas konsiderata la kreinto de la moderna hebrea romano <ref name="Patterson2007-p506">{{Citation|title=Mapu, Abraham|url=http://go.galegroup.com/ps/i.do?id=GALE%7CCX2587513220&v=2.1&u=new27191&it=r&p=GVRL&sw=w|year=2007|author=Patterson, David|journal=Encyclopaedia Judaica|edition=2nd|pages=505–507; here p. 506|volume=13|quote=By fostering pride in the national past and focusing attention on the land of Israel, Mapu provided an emotional stimulus for generations of young readers. Indeed, the contribution of his novels to the rise of the Jewish national movement from which Zionism later emerged must be regarded as an important factor in modern Jewish history.|accessdate=2013-08-15}}</ref>. Lia komponaĵo ''Ahawat Zion'', kiu estas konsiderita la unua romano en la hebrea lingvo, estas la pinto de [[Haskala|Haskalah]]-literaturo. Inter liaj verkoj estas la unua hebrea infanrakonto : "Beit Hanan". Mapu verkis plejparte en la hebrea kaj vigle kontribuis al la [[renesanco]] de la [[hebrea literaturo]]. Liaj ĉefaj romanoj, kiuj faris profundan impreson ĉie en la juda mondo, estas ''Amnon, princo kaj kamparano'' kaj ''La Kulpo de Samario,'' kiuj estas tradukitaj en multajn lingvojn. == Verkaro == * ''Ahawat Zion'' ("Amo por [[Ciono]]"), [[historia romano]] * ''Ajit Zawua'' ("Hipokrita Aglo"), romano * ''Ĥozej Ĥezjonot'' ("Viziantaj Viziuloj"), romano * ''Ashmat Shomron'' ("La Kulpo de Samario"), historia romano == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.benyehuda.org/mapu Verkaro de Mapu] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180829220638/http://benyehuda.org/mapu/ |date=2018-08-29 }} (hebrea) ĉe Projekto Ben-Yehuda * [http://www.iTHL.org.IL/page_13193 Abraham Mapu] (angle) ĉe la Instituto por la Traduko de Hebrea Literaturo {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Mapu, Abraham}} [[Kategorio:Historiaj romanistoj]] [[Kategorio:Litovaj judoj]] [[Kategorio:Hebrelingvaj verkistoj]] mpeocmiphn9bxt35n4xvr36qufc60e6 0 886258 9480699 9454821 2026-09-23T07:18:00Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480699 wikitext text/x-wiki {{unua}} {{Informkesto homo | nomo = Adam Wilkus | dosiero = AdamWilkus Esperanto-evento.jpg | priskribo = Adam Wilkus invitas al Esperanto-evento dum novjara E-renkontiĝo en Bielsko-Biała | dato de naskiĝo = | loko de naskiĝo = | vivloko = [[Kraków]], [[Pollando]] | nacieco = pola | tradukis = | dato de morto = | loko de morto = | verkis = | aliaj aktivaĵoj = | akademiano = | denaska esperantisto = | esperantistiĝis en = 2004 }} '''Adam WILKUS''' estas pola [[esperantisto]], ekde marto 2023j. dum la du-jara oficperiodo li estis prezidanto de [[Krakova Societo ESPERANTO]]. Laŭ profesio informadikisto. Laŭ ŝatokupo vojaĝemulo, kiu ŝatas la biciklan sporton, vagadon precipe en montaro kaj esploradon de naturo, precipe la [[ornitologio]]n. Li estas dimplomiĝinto de Silezia Teknologia Universitato en la Fakultato de Aŭtomatigo, Elektroniko kaj Informscienco kaj de post-diplomaj studoj ĉe AGH Universitato de Scienco kaj Teknologio en Krakovo. ==Esperanta agado== Adam Wilkus loĝas en [[Krakovo]] kaj estas membro de [[Krakova Societo ESPERANTO]], [[Pola Esperanto-Asocio]], kaj [[Universala Esperanto-Asocio]]. Kunorganizanto de [[Esperantaj Tagoj de Krakovo]], Internacia Renkontiĝo sur la pinto [[Ĉantorio]] en la [[Beskida montaro]] kaj ofta partopreninto de Renkontiĝo de E-vojaĝantoj en Tatro-montaro apud la [[Poludnica (monto)|monto Poludnica]]. Aŭtoro de pluraj fotoekspozicioj, interalie pri la birdoringado kaj kunaŭtoro de Kvar sezonoj en Beskidy-montaro, premiito en la fotokonkurso Kroatio de via okulo (2025) organizata de Kroata Esperanta Asocio. Membro de Malgrandpollanda Ornitologia Societo helpanta pri birdoringado kaj naturprotektado. Fervora vaganto, kiu akiris ĉiujn montopintojn apartenantajn al la Krono de Pollando kaj multajn pintojn, kiuj apartenas al la kolektaĵo Krono de Eŭropa Unio. Li estas aŭtoro de kelkdek artikoloj en la lingvo Esperanto aperintaj en revuoj [[Pola Esperantisto]], Apudvistula Bulteno, Krakova Esperanto-Bulteno, [[Zagreba Esperantisto]], Kresko, [[Esperantisto Slovaka]], [[Juna Amiko]], [[Starto]], [[La Ondo de Esperanto]] kaj [[Norvega Esperantisto]]. Tradukanto de vojaĝimpresoj kaj beletro en la lingvon internacian. Kunaŭtoro de filmo pri Krakovo<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://www.youtube.com/watch?v=UH5MDKGyf4I |titolo=Mia Asocio, Mia Urbo - Krakovo, Pollando|alirdato=2024-10-14 }}</ref>, kiu partoprenis la filmkonkurson "Mia Asocio, Mia Urbo - Konekte kun Esperantaj Organizoj". Kunlaboranto pri Katalogo de Esperanta Literaturo. Dum [[Esperantaj Tagoj de Krakovo]] li gvidis ekskursojn al vizitindaj lokoj en la regiono kaj kontribuis per jenaj prelegoj kaj ekspozicioj: * Subĉielaj vojaĝantoj. Interesaj faktoj ne nur pri birdoj. * Besta itinero de Krakovo. Kelkaj vortoj pri naturo kaj arto en la reĝa urbo. * Pri la sveda kongreso sur la pola marbordo. * La ekspozicio pri vivo kaj agado de esperanta aktorino Jadwiga Gibczyńska. * Pri la sveda kongreso sur la pola marbordo. * Pri ĉeĥaj spuroj en Krakovo. * La fotoekspozicio „Naturo per okuloj de esperantistoj”. * La rakonto de rabino Nachman. * La Krono de Balkanoj. * La arto de krakova skulptisto Bronisław Chromy * Pri flugilhava naturo kaj esp. naturadmirantoj * Vojaĝlibroj: vagado ĉirkaŭ la mondo. * Secesio en arkitekturo kaj arto de Krakovo. * Esperanto-eventoj en 2025: UK, BET, IMEK kaj aliaj. * La kuirarto de Krakovo. Kiel mi eksciis pri Esperanto? Li prezentis ankaŭ dum GRUPE en [[Gliwice]] kaj dum Esperanta Feriado en [[Lądek-Zdrój]] - la prelego pri Mielo, abeloj kaj rilataj aferoj kaj la Krono de Pola Montaro. == Eksteraj ligiloj == * [https://www.liberafolio.org/2020/03/11/esperantistoj-rakontas-pri-siaj-urboj-en-filmkonkurso-de-uea/ Esperantistoj rakontas pri siaj urboj en filmkonkurso de UEA] * [http://esperanto.zanet.pl/ekatalogo/ Katalogo de Esperanta Literaturo ] * [http://esperanto.zanet.pl/miajtekstoj/bibliografio2.jpg Titolpaĝo de eldonita surpapere nova versio de la katalogo] * [https://espero.bialystok.pl/eo/produkt/kun-dipatrino-sur-biciklo/?v=9b7d173b068d Kun Dipatrino sur biciklo. Vojaĝo al miraklaj bildoj, ikonoj kaj sanktaj fontoj de Podlaĥio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230311121210/https://espero.bialystok.pl/eo/produkt/kun-dipatrino-sur-biciklo/?v=9b7d173b068d |date=2023-03-11 }} * [http://www.esperanto.zanet.pl/miajtekstoj/ImpresojJuliajAlpoj/index.html Bjalistokaj Kajeroj n-ro 8 de 2018j.:Impresoj el Julia-Alpoj] * [http://esperanto.zanet.pl/miajtekstoj/ImpresojElLandoDeNesubenirantaSuno/index.html Impresoj el lando de nesubiranta suno – kovrilo de broŝuro] * [https://poludnica.esperanto.sk/index.php?akcia=e-vojagoj-2016&co=skandinavio Renkontiĝo de E-vojaĝantoj apud monto] [[Poludnica (monto)|Poludnica]] * [https://www.youtube.com/watch?v=kC0p3QTxtZA Unu el dek tri rakontoj de rabeno Naĥman el Braclavo ] == Referencoj == {{Referencoj}} == Fontoj == * Kongresa Libro de 100-a Universala Kongreso de Esperanto, Lille, Francio, 25-a de julio ĝis la 1-a de aŭgusto 2015 {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Wilkus, Adam}} [[Kategorio:Polaj esperantistoj]] [[Kategorio:Krakovanoj]] 2cib4h4zmhqaojcv382d0mnj4su8v1w 0 888366 9480347 9242201 2026-09-22T14:42:49Z Tirolischleioans 254019 9480347 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo |regiono-ISO=DE-TH |Mapo en angulo= Erfurto |situo sur mapo= Centra Erfurto |zomo=13 }} [[File:Bibliothek Erfurt.JPG|thumb|Erfurta Universitata Biblioteko]] '''Erfurta Universitata Biblioteko''' (germane: ''Universitätsbibliothek Erfurt'') servas ĉefe al la anoj de la [[universitato de Erfurto]]. Inter 1999 kaj 2017 estis unuiĝo kun la [[Gotaa Esplorbiblioteko]] kiel atestis la tiama nomo ''Universitäts- und Forschungsbibliothek Erfurt/Gotha''. De marto 2018 ĝi memstaras kun daŭra kunlaboro kun la [[gotha|gotaanoj]]. Situo estas ueste de la kampuso altlerneja en la nordo de [[Erfurto]] (Germanujo, Nordhäuser Straße 63). En 2023 ĝi posedis pli ol 1.212 milojn da presitaĵoj.<ref>[https://www.uni-erfurt.de/bibliothek/ueber-die-ub/organisation/kennzahlen Leistungskennzahlen 2023]</ref> Direktoro estas (stato: 2024) Gabor Kuhles. == Historio == En la paso de refondiĝo de universitato en [[Erfurto]] fine de 1993 ekis ankaŭ la kreo de moderna biblioteko. En 1998 komenciĝis la luprena servo. Jam en 1997 ekzistis kunlaboro kun la [[Pedagogia Altlernejo Erfurt/Mühlhausen]], kies libroj alvenis Erfurton en la jaro 2000-a. Samjare oni translokis la tuton al la novkonstruaĵo kiun planis la [[munkeno|munkenaj]] arĥitektoj ''Koch & partneroj''. En 2002 oni englutis la librojn de la teologoj kaj ricevis la honoron flegi la altvaloran historian kolekton [[Biblioteko Amplonia]] (de [[Amplonius Rating de Berka]]). En 1999 la sciencaj esplorbibliotekoj de Erfurto kaj [[gotha|Gotao]] kunfandiĝis; tio post ekspertizo pri la pluvaloro haltis en 2018. Kooperadon inter la du bibliotekoj de tiam reguligas nova kontrakto.<ref>[https://www.uni-erfurt.de/fileadmin/einrichtung/forschungsbibliothek-gotha/pdf-Dateien/Satzung_der_Forschungsbibliothek__2018-03-15__002__1_.pdf reorganizada leĝaro de februaro 2018]</ref> == Trezoroj libraj== [[file:Innenansicht der Universitätsbibliothek der Universität Erfurt.jpg|eta|kliŝo el la interno]] La nuna posedaĵo konsistas el la menciitaj enkorpigoj de aliaj bibliotekoj kaj objektoj aĉetitaj danke al la pretigo de monrimedoj pri altlerneja rekonstruapogado inter 1997 kaj 2008. Nur pruntedonado daŭra ekzistas ekde 1995 ĉe la libroj de la Katekisma Supera Seminario de [[Naumburg (Saale)]]. Fieras oni pri zorgado de la historia ''Biblioteko Amplonia'' (posedanto estas la urbo de Erfurto), ĉar temas mondskale pri la plej granda ankoraŭ komplete konserviĝinta kolekto de manuskriptoj de malfrumezepoka scienculo. La librojn oni plejparte ofertas bretare kun rekta alira eblo, do ne nur post mendo el stokejo. Aktiva membro estas la erfurta biblioteko ĉe ''RVK'', unio de bibliotekoj sekvantaj la t.n. [[regensburg|ratisbonan]] klasad-sistemon. == Literaturo == * Christiane Schmiedeknecht: "Der Bibliotheksneubau der Universitäts- und Forschungsbibliothek Erfurt/Gotha". Ĉe: ''Bibliothek'' 27(2003), 1/2, p. 76–78 * Kathrin Paasch kaj Eckehart Döbler (eld.): ''Der Schatz des Amplonius: die große Bibliothek des Mittelalters in Erfurt'', Erfurt 2001, ISBN 3-910111-17-3 * Christiane Schmiedeknecht:"'Universitätsbibliothek Erfurt". Ĉe: ''Dritter Thüringer Bibliothekstag in Erfurt am 11. Oktober 1997 anlässlich des 100jährigen Bestehens der Stadt- und Regionalbibliothek Erfurt''. Erfurt 1998, p. 22–26 ([http://www.db-thueringen.de/servlets/DocumentServlet?id=5532 teksto surrete]) == Eksteraj ligiloj == {{Commonscat}} * [https://www.uni-erfurt.de/bibliothek hejmpaĝo] * [https://www.uni-erfurt.de/bibliothek/suchen-und-finden/handschriften-inkunabeln-alte-drucke/bibliotheca-amploniana Biblioteko Amplonia] == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Bibliotekoj en Turingio|Erfurto]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en Erfurto]] [[Kategorio:Universitato de Erfurto]] [[Kategorio:Aperis en 1993]] t1mh2qwisdro7swxx5dlz0nzfwdpk96 0 905164 9480477 9366101 2026-09-22T19:26:04Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9480477 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=prefikso|apa=Kilo}} '''Kilo-'''<ref>[https://vortaro.net/#kilo_kd kapvorto ''kilo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, kompreneble ankaŭ en la presita eldono</ref> estas [[prefikso]] en signifo de [[mil]] aŭ «miloblo». Matematike la kvanto skribatas <math>10^{<small>3</small>}</math>. Kutima [[mallongigo]] estas <pre>k</pre>. == En komputiko == En komputiko, tamen la [[prefikso]] estas signifanta 1024 (2^{<small>10</small>}): ⁓bajto (kB), ⁓bito (kb). ☞ mili-, mega-. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Dekoblaj kaj dekonaj unuoj}} {{Projektoj|ReVo=kil}} [[Kategorio:Mezurunuaj prefiksoj]] [[Kategorio:Listoj]] 1957ojuhwdyqudw8n42kl2micdpb3da 9480478 9480477 2026-09-22T19:27:30Z ThomasPusch 1869 9480478 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=prefikso|apa=Kilo}} '''Kilo-'''<ref>[https://vortaro.net/#kilo_kd kapvorto ''kilo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, kompreneble ankaŭ en la presita eldono</ref> estas [[prefikso]] en signifo de [[mil]] aŭ «miloblo». Matematike la kvanto skribatas <code>10^{<small>3</small>}</code>. Kutima [[mallongigo]] estas <code>k</code>. == En komputiko == En komputiko, tamen la [[prefikso]] estas signifanta 1024 (2^{<small>10</small>}): ⁓bajto (kB), ⁓bito (kb). ☞ mili-, mega-. == Referencoj == {{Referencoj}} <br/> {{Dekoblaj kaj dekonaj unuoj}} {{Projektoj|ReVo=kil}} [[Kategorio:Mezurunuaj prefiksoj]] [[Kategorio:Listoj]] 04larn0hk84ihb0oakqo5zd489mcpdf 9480479 9480478 2026-09-22T19:29:14Z ThomasPusch 1869 /* En komputiko */ 9480479 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=prefikso|apa=Kilo}} '''Kilo-'''<ref>[https://vortaro.net/#kilo_kd kapvorto ''kilo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, kompreneble ankaŭ en la presita eldono</ref> estas [[prefikso]] en signifo de [[mil]] aŭ «miloblo». Matematike la kvanto skribatas <code>10^{<small>3</small>}</code>. Kutima [[mallongigo]] estas <code>k</code>. == En komputiko == En komputiko, tamen la [[prefikso]] estas signifanta 1024 (2^{<small>10</small>}): ⁓[[bajto]], do kilobajto (kB), ⁓[[bito]], do kilobito (kb). ☞ mili-, mega-. == Referencoj == {{Referencoj}} <br/> {{Dekoblaj kaj dekonaj unuoj}} {{Projektoj|ReVo=kil}} [[Kategorio:Mezurunuaj prefiksoj]] [[Kategorio:Listoj]] knhpe6x6x7y4ifandbasho32xqszol1 9480480 9480479 2026-09-22T19:30:26Z ThomasPusch 1869 9480480 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=prefikso|apa=Kilo}} '''Kilo-'''<ref>[https://vortaro.net/#kilo_kd kapvorto ''kilo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, kompreneble ankaŭ en la presita eldono</ref><ref>Pri la kapvorto en [[Reta Vortaro]] vidu la keston tute sube dekstre.</ref> estas [[prefikso]] en signifo de [[mil]] aŭ «miloblo». Matematike la kvanto skribatas <code>10^{<small>3</small>}</code>. Kutima [[mallongigo]] estas <code>k</code>. == En komputiko == En komputiko, tamen la [[prefikso]] estas signifanta 1024 (2^{<small>10</small>}): ⁓[[bajto]], do kilobajto (kB), ⁓[[bito]], do kilobito (kb). ☞ mili-, mega-. == Referencoj == {{Referencoj}} <br/> {{Dekoblaj kaj dekonaj unuoj}} {{Projektoj|ReVo=kil}} [[Kategorio:Mezurunuaj prefiksoj]] [[Kategorio:Listoj]] g5k3orn7li720s98vbrlgqunmbq14gp 9480485 9480480 2026-09-22T19:34:10Z ThomasPusch 1869 9480485 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=prefikso|apa=Kilo}} '''Kilo-'''<ref>[https://vortaro.net/#kilo_kd kapvorto ''kilo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, kompreneble ankaŭ en la presita eldono</ref><ref>Pri la kapvorto en [[Reta Vortaro]] vidu la keston tute sube dekstre.</ref> estas [[prefikso]] en signifo de [[mil]] aŭ «miloblo». Matematike la kvanto skribatas <code>10^{<small>3</small>}</code>. Kutima [[mallongigo]] estas <code>k</code>. == En komputiko == En komputiko, tamen la [[prefikso]] estas signifanta 1024 (2^{<small>10</small>}): ⁓[[bajto]], do kilobajto (kB), ⁓[[bito]], do kilobito (kb). ☞ mili-, mega-. == Referencoj == {{Projektoj|ReVo=kil}} {{Referencoj}} <br/> {{Dekoblaj kaj dekonaj unuoj}} {{ĝermo|matematiko}} [[Kategorio:Mezurunuaj prefiksoj]] [[Kategorio:Listoj]] 94beydq2edta1m53sc1dwkktm14ssrq 9480487 9480485 2026-09-22T19:34:55Z ThomasPusch 1869 9480487 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=prefikso|apa=Kilo}} '''Kilo-'''<ref>[https://vortaro.net/#kilo_kd kapvorto ''kilo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, kompreneble ankaŭ en la presita eldono</ref><ref>Pri la kapvorto en [[Reta Vortaro]] (ReVo) vidu la keston pli sube dekstre.</ref> estas [[prefikso]] en signifo de [[mil]] aŭ «miloblo». Matematike la kvanto skribatas <code>10^{<small>3</small>}</code>. Kutima [[mallongigo]] estas <code>k</code>. == En komputiko == En komputiko, tamen la [[prefikso]] estas signifanta 1024 (2^{<small>10</small>}): ⁓[[bajto]], do kilobajto (kB), ⁓[[bito]], do kilobito (kb). ☞ mili-, mega-. == Referencoj == {{Projektoj|ReVo=kil}} {{Referencoj}} <br/> {{Dekoblaj kaj dekonaj unuoj}} {{ĝermo|matematiko}} [[Kategorio:Mezurunuaj prefiksoj]] [[Kategorio:Listoj]] 2z42x6jlhp2xh7shb9lzmq3hhzmdttc 9480488 9480487 2026-09-22T19:35:33Z ThomasPusch 1869 9480488 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=prefikso|apa=Kilo}} '''Kilo-'''<ref>[https://vortaro.net/#kilo_kd kapvorto ''kilo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, kompreneble ankaŭ en la presita eldono</ref><ref>Pri la kapvorto en [[Reta Vortaro]] (ReVo) vidu la keston dekstre.</ref> estas [[prefikso]] en signifo de [[mil]] aŭ «miloblo». Matematike la kvanto skribatas <code>10^{<small>3</small>}</code>. Kutima [[mallongigo]] estas <code>k</code>. == En komputiko == En komputiko, tamen la [[prefikso]] estas signifanta 1024 (2^{<small>10</small>}): ⁓[[bajto]], do kilobajto (kB), ⁓[[bito]], do kilobito (kb). ☞ mili-, mega-. == Referencoj == {{Projektoj|ReVo=kil}} {{Referencoj}} <br/> {{Dekoblaj kaj dekonaj unuoj}} {{ĝermo|matematiko}} [[Kategorio:Mezurunuaj prefiksoj]] [[Kategorio:Listoj]] iy2ls5ooh749hu30dy5mj9km83ld7jb 9480492 9480488 2026-09-22T19:38:32Z ThomasPusch 1869 /* Referencoj */ 9480492 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=prefikso|apa=Kilo}} '''Kilo-'''<ref>[https://vortaro.net/#kilo_kd kapvorto ''kilo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, kompreneble ankaŭ en la presita eldono</ref><ref>Pri la kapvorto en [[Reta Vortaro]] (ReVo) vidu la keston dekstre.</ref> estas [[prefikso]] en signifo de [[mil]] aŭ «miloblo». Matematike la kvanto skribatas <code>10^{<small>3</small>}</code>. Kutima [[mallongigo]] estas <code>k</code>. == En komputiko == En komputiko, tamen la [[prefikso]] estas signifanta 1024 (2^{<small>10</small>}): ⁓[[bajto]], do kilobajto (kB), ⁓[[bito]], do kilobito (kb). ☞ mili-, mega-. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj|ReVo=kil}} == Vidu ankaŭ == * [[Dekoblaj kaj dekonaj unuoj]] <br/> {{Dekoblaj kaj dekonaj unuoj}} {{ĝermo|matematiko}} [[Kategorio:Mezurunuaj prefiksoj]] [[Kategorio:Listoj]] f6d4n57e15tyhi57erixyfz4lmvs13r 9480493 9480492 2026-09-22T19:40:03Z ThomasPusch 1869 /* Vidu ankaŭ */ 9480493 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=prefikso|apa=Kilo}} '''Kilo-'''<ref>[https://vortaro.net/#kilo_kd kapvorto ''kilo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, kompreneble ankaŭ en la presita eldono</ref><ref>Pri la kapvorto en [[Reta Vortaro]] (ReVo) vidu la keston dekstre.</ref> estas [[prefikso]] en signifo de [[mil]] aŭ «miloblo». Matematike la kvanto skribatas <code>10^{<small>3</small>}</code>. Kutima [[mallongigo]] estas <code>k</code>. == En komputiko == En komputiko, tamen la [[prefikso]] estas signifanta 1024 (2^{<small>10</small>}): ⁓[[bajto]], do kilobajto (kB), ⁓[[bito]], do kilobito (kb). ☞ mili-, mega-. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj|ReVo=kil}} == Vidu ankaŭ == * [[Dekoblaj kaj dekonaj unuoj]] * [[Internacia sistemo de unuoj]] <br/> {{Dekoblaj kaj dekonaj unuoj}} {{ĝermo|matematiko}} [[Kategorio:Mezurunuaj prefiksoj]] [[Kategorio:Listoj]] l8m0ftm07vcy47xx9ha9fwq4telwbe5 9480500 9480493 2026-09-22T19:44:47Z ThomasPusch 1869 9480500 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=prefikso|apa=Kilo}} '''Kilo-'''<ref>[https://vortaro.net/#kilo_kd kapvorto ''kilo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, kompreneble ankaŭ en la presita eldono</ref><ref>Pri la kapvorto en [[Reta Vortaro]] (ReVo) vidu la keston iom pli sube dekstre.</ref> estas [[prefikso]] en signifo de [[mil]] aŭ «miloblo». Matematike la kvanto skribatas <code>10^{<small>3</small>}</code>. Kutima [[mallongigo]] estas <code>k</code>. == En komputiko == En komputiko, tamen la [[prefikso]] estas signifanta 1024 (2^{<small>10</small>}): ⁓[[bajto]], do kilobajto (kB), ⁓[[bito]], do kilobito (kb). ☞ mili-, mega-. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|ReVo=kil}} * [[Dekoblaj kaj dekonaj unuoj]] * [[Internacia sistemo de unuoj]] <br/> {{Dekoblaj kaj dekonaj unuoj}} {{ĝermo|matematiko}} [[Kategorio:Mezurunuaj prefiksoj]] [[Kategorio:Listoj]] nunj12e49qp9zqmsbu9brkit77gnjfr 0 919062 9480756 9185318 2026-09-23T11:57:07Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480756 wikitext text/x-wiki {{Informkesto aktoro}} '''Aleksandr Boris GODUNOV''' ({{Lang-ru|Александр Борисович Годунов}}; n. la 28-an de novembro 1949 en [[Saĥaleno]] ; 18-a de majo 1995 en [[Los-Anĝeleso]], [[Kalifornio]], [[Usono]]) estis rus-usona [[Baleta dancisto|baletdancisto]] kaj aktoro. <ref>{{cite book|chapter-url=https://books.google.com/books?id=42g8Hp-xA48C&dq=Alexander+Godunov+18+May+1995&pg=PA192|title=The Oxford Dictionary of Dance|chapter=Godunov, Alexander|page=192|author=Debra Craine, Judith Mackrell|date=August 19, 2010|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-956344-9}}</ref><ref name="NYTimes">{{cite news|last=Dunning|first=Jennifer|title=Alexander Godunov, Dancer And Film Actor, Dies at 45|url=https://www.nytimes.com/1995/05/19/obituaries/alexander-godunov-dancer-and-film-actor-dies-at-45.html?src=pm|newspaper=[[The New York Times]]|pages=1–2|date=May 19, 1995|url-access=subscription}}</ref><ref name="Indep Obit">{{cite news|last=Gregory|first=John|title=Obituary: Alexander Godunov|url=https://www.independent.co.uk/news/people/obituaryalexander-godunov-1620261.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20090923213239/http://www.independent.co.uk/news/people/obituaryalexander-godunov-1620261.html|archive-date=2009-09-23|url-access=limited|url-status=live|newspaper=[[The Independent]]|access-date=December 26, 2012|author2=Valance, Tom|location=[[London]]|date=May 20, 1995}}</ref> == Vivo == Godunov brilis precipe en klasikaj baletaj roloj, montrante gracion, delikatan teknikon kaj saltkapablon, kiu estis miriga por lia alteco (1,91 m). Li komencis sian trejnadon ĉe la Riga Baleta Lernejo antaŭ ol translokiĝi al la [[Bolŝoj-baleto|Bolŝoj Baleta]] Lernejo en Moskvo. [[Solisto]] ĉe la Bolŝoj ekde 1971, fine de la 1970-aj jaroj li estis konsiderata la natura posteulo de la veterana Moskva Baleta stelulo Vladimir Vasiljev, kiu prepariĝis por sia rolo kiel baletmajstro. Godunov partoprenis plurajn eksterlandajn turneojn, inkluzive de [[Usono]]. En 1975, dum sia dua usona turneo, li kontaktis deinfanaĝan amikon, la danciston [[Miĥail Bariŝnikov]], kiu elmigris el [[Sovetunio]] en 1974 post turneo tra [[Kanado]] kaj ĵus debutis kiel [[koreografo]]. Rezulte, Godunov estis malpermesita vojaĝi eksterlanden dum kvar jaroj. Li ne revenis al Sovetunio post sia lasta usona turneo en 1979. <ref name="Miami 1979">{{cite news|title=Bolshoi ballerina greeted with tears|access-date=December 26, 2012|newspaper=[[The Miami News]]|date=August 28, 1979|agency=[[Associated Press]]|url=https://news.google.com/newspapers?nid=2206&dat=19790828&id=0dQzAAAAIBAJ&sjid=BuoFAAAAIBAJ&pg=839,2953781|location=Moscow|page=4A|archive-date=March 29, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200329112733/https://news.google.com/newspapers?nid=2206&dat=19790828&id=0dQzAAAAIBAJ&sjid=BuoFAAAAIBAJ&pg=839,2953781|url-status=dead}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200329112733/https://news.google.com/newspapers?nid=2206&dat=19790828&id=0dQzAAAAIBAJ&sjid=BuoFAAAAIBAJ&pg=839,2953781 |date=2020-03-29 }}</ref> Bariŝnikov dume fariĝis arta direktoro de la Usona Baleta Teatro en Novjorko kaj certigis al Godunov dungon kiel unua solisto tie. Lia edzino, kiu ankaŭ dancis por la [[Bolŝoj-baleto]], decidis reveni al Sovetunio malgraŭ origine planado de la translokiĝo kune. Tio kondukis al internacie sensacia [[diplomatia krizo]] kiam la usona registaro sub [[Jimmy Carter]] rifuzis permesi al la aviadilo de la rusa baleta trupo deteriĝi por ĝia revena flugo al Moskvo dum tri tagoj ĉar Godunov timis, ke lia edzino eble ne estos surŝipe libervole. <ref>{{cite web|last=Schmemann|first=Serge|title=Soviet Press Is Publicizing Defector's Return To Fold|url=https://www.nytimes.com/1985/11/06/world/soviet-press-is-publicizing-defector-s-return-to-fold.html|newspaper=The New York Times|date=November 6, 1985|url-access=subscription}}</ref> La paro divorcis en 1982. <ref>{{cite news|last=Bratersky|first=Alexander|title=A Whirlwind's Wife Looks Back|url=http://www.themoscowtimes.com/news/article/a-whirlwinds-wife-looks-back/337809.html|newspaper=[[The Moscow Times]]|date=June 24, 1995}}</ref> Godunov ricevis laŭdojn en la roloj de Don José kaj [[Otelo]]. En 1982, lia kunlaboro kun Bariŝnikov finiĝis per disputo. Ekde 1983, Godunov akceptis internaciajn gastajn engaĝiĝojn, inkluzive de en [[Berlino]] ([[Deutsche Oper Berlin|Deutsche Oper]], Ballett des 20th Jahrhunderts), [[Japanio]] kaj [[Israelo]]. Godunov fondis sian propran baletkompanion. Post aperado en pluraj filmoj en Sovetunio, li debutis en [[Holivudo]] en 1985 en ''Witness,'' kune kun [[Harrison Ford]]. En 1986, li ludis memcentran dirigenton en la komedio ''The Price of a Gift''. En 1988, Godunov ĉefrolis kiel la germana [[gangstero]] ''Karl'' en la [[agfilmo]] ''[[Die Hard]]''. <ref name="levitt">{{cite journal|last=Levitt|first=Shelley|title=Fallen from Grace|url=http://www.people.com/people/article/0,,20100797,00.html|journal=[[People (magazine)|People]]|date=June 5, 1995|access-date=December 12, 2013|archive-date=September 19, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919123145/http://www.people.com/people/article/0,,20100797,00.html|url-status=dead}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150919123145/http://www.people.com/people/article/0,,20100797,00.html |date=2015-09-19 }}</ref> <ref>{{cite web|last=Haithman|first=Diane|title=Lost in America: Alexander Godunov wanted to make it in the movies without drawing on his fame in ballet; now he's another struggling actor|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1991-09-08-ca-2707-story.html|newspaper=[[Los Angeles Times]]|page=2|date=September 8, 1991}}</ref> La 18-an de majo 1995, li estis trovita morta en sia apartamento. La [[mortokaŭzo]] estis determinita kiel komplikaĵoj de [[hepatito]] pro kronika [[alkoholismo]]. == Filmaro == {| class="wikitable sortable" !Jaro !Titolo !Rolo ! class="unsortable" |Notoj |- |1970 |''Carmen-suite'' |Jose | |- |1971 |''Moscow Fantasy'' |Juna dancisto |Nekreditita |- |1975 |''Anna Karenina'' |Alexei Vronsky | |- |1978 |''31 June'' |Lemisson, La reĝa muzikisto | |- |1980 |''A Portrait of Giselle'' |sin mem | |- |1983 |''Godunov: The World To Dance In'' |sin mem | |- |1985 |''Witness'' |Daniel Hochleitner | |- |1986 |''The Money Pit'' |Max Beissart, La Maestro | |- |1988 |''[[Die Hard]]'' |Karl Vreski |Ĉefa rolantaro |- |1990 |''The Runestone'' |Sigvaldson, La horloĝisto | |- |1992 |''Waxwork II: Lost in Time'' |Scarabis | |- |1994 |''North'' |Amish Dad | |- |1995 |''Dogfighters'' |Lothar Krasna |(fina filmrolo) |} == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{IMDb name|id=0324231|name=Alexander Godunov}} * {{YouTube|Ut7kidCHo0g|''Carmen-suite'' ĉefrolante Maya Plisetskaya kaj Alexander Godunov (1978)}} {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Godunov, Aleksandro}} [[Kategorio:Rusiaj dancistoj]] [[Kategorio:Sovetianoj]] [[Kategorio:Disidentoj]] 2yh7rf1ws49gg43yvs6dcxs4luz8x7r 0 927444 9480375 9235211 2026-09-22T15:29:09Z Petr Tomasovsky 678 9480375 wikitext text/x-wiki :''Estas ankaŭ [[Zaječiny]].'' [[Dosiero:Bartošovice v Orlických horách, R-S 59 (rok 2010; 01).jpg|thumb|La infanteria fuorto R-S 59 „V polomu“]] '''Konstrua subsektoro 1./X. Zaječiny''' estiĝis dum konstruado de [[ĉeĥoslovakaj pezaj fortikaĵoj|pezaj fortikaĵoj]] de [[Ĉeĥoslovakaj antaŭmilitaj fortikaĵoj|ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj]] en la jaroj 1937–1938 en la orienta Bohemio proksime de [[Klášterec nad Orlicí]]. La subsektoro estis komisiita por konstruado al firmao Hráský & Jenč el [[Mladá Boleslav]] la 12-an de januaro 1937. Projektitaj kaj konstruitaj estis sume 11 [[infanteria fuorto|infanteriaj fuortoj]], kiuj estis okupitaj de la II-a/19-a limgardista bataliono. == Bazaj indikoj == [[Pionirara grupa komandantejo X Rokytnice v Orlických horách]] komisiis la konstruadon de la subsektoro 1./X. al firmao Hráský & Jenč, Mladá Boleslav la 12-an de januaro 1937. La unua labortago fariĝis la 17-an de aprilo 1937 kaj la konstruado de ĉiuj 11 pezaj objektoj devis daŭri maksimume 200 tagoj, la komisia sumo faris 5 238 411,85 [[Krono ĉeĥoslovaka|Kč]]. Komandanto de la subsektoro estis difinira škpt. [[pioniraro|pion.]] Cyril Dvořák, konstruestro fariĝis [[leŭtenanto|por.]] stav. Alois Linhart. La gardadon de la konstruataj objektoj sekurigis gardista bataliojno I. el [[Rokytnice v Orlických horách]] subgvide de mjr. pěch. Jan Prágr, kiu estis establita la 15-an de junio 1937 kaj nuligita la 1-an de majo 1938. El ĝiaj membroj estis sekve kreitaj la II-a kaj la III-a bataliono de la limgardista regimento 19. En septembro de 1938 la spaco de la subsektoro Zaječiny estis okupita de parto de la II-a bataliono (dumtempa komandanto škpt. [[infanterio|pěch.]] František Cerman) de la limgardista regimento 19, kiu estis subigita al Lima regiono 35.<ref>{{Citaĵo el libro | familia nomo = Hamák | persona nomo = Bedřich | příjmení2 = Vondrovský | jméno2 = Ivo | jaro = 2011 | titolo = Mobilizovaná československá armáda 1938 (30. září 1938) | eldoninto = Ing. Jan Škoda – Fortprint | loko = Dvůr Králové nad Labem | paĝoj = 100–105 | isbn = 978-80-86011-43-1 }}</ref> == Paso de la linio == Al la konstrufirmao estis komisiitaj 11 [[infanteria fuorto|infanteriaj fuortoj]] markitaj R-S 54 – R-S 64. Devene la subsektoro esti projektita de [[Pionirara grupa komandantejo III Králíky]], sed aldone por rapidigi la laborojn estis establita memstara PGK en Rokytnice, sub kiuj alfalis kvar okcidentaj subsektoroj en [[Orlica montaro]]. La linio konstruata enkadre de la subsektoro 1./X. komenciĝas en valo de rivero [[Divoká Orlice]], en la tn. [[Landa pordego]], norde de [[Klášterec nad Orlicí]], kie troviĝas fuorto R-S 54, kiu defendas mallarĝan riveran valon, sur kies alia flanko finas [[subsektoro 7./III. Jedlina]]. En arbaroj super ĝi estas lokigita objekto R-S 55, per kiu komenciĝas linio kondukanta tra arbaroj de [[Žamberk]] al nordokcidento. Plimulto de la objektoj troviĝas proksime de ruĝe markita [[Jiráskova cesta]]. La subsektoro finas per fuorto R-S 64 proksime de monteto Přední kopec, kiu kiel la ununura el la tuta subsektoro troviĝas okcidente de ŝoseo kuniganta [[Kunvald]] kaj [[Bartošovice v Orlických horách]]. Plu ligas al ĝi [[subsektoro 2./X. Kunvald]]. == Listo de objektoj == '''Noto''': La objektoj estas vicigitaj de oriento al okcidento. {| class="wikitable" |- ! Foto !! Pluaj<br />fotoj !! Markigo !! Nomo !! Rezistkapablo !! Dato de betonado !! Enigo de kloŝoj !! Lokigo !! Notoj |- | [[Dosiero:Klášterec nad Orlicí, R-S 54 (rok 2010; 01).jpg|100px|R-S 54 Na potoku]] || {{Commonscat en tabelo|R-S 54 Na potoku casemate}} || R-S 54 || Na potoku || 2 || 22-a–26-a de novembro 1937 || 31-a de januaro – 4-a de februaro 1938 || {{Koord|50.135731|16.573831|regiono=CZ}} || unuetaĝa |- | [[Dosiero:Klášterec nad Orlicí, R-S 55 (rok 2010; 03).jpg|100px|R-S 55 Na palouku]] || {{Commonscat en tabelo|R-S 55 Na palouku casemate}} || R-S 55 || Na palouku || 2 || 2-a–5-a de decembro 1937 || 26-a–29-a de januaro 1938 || {{Koord|50.13715|16.570742|regiono=CZ}} || |- | [[Dosiero:Klášterec nad Orlicí, R-S 56 (rok 2010; 02).jpg|100px|R-S 56 Na křižovatce]] || {{Commonscat en tabelo|R-S 56 Na křižovatce casemate}} || R-S 56 || Na křižovatce || 2 || 10-a–13-a de novembro 1937 || 20-a de januaro 1938 || {{Koord|50.138556|16.567881|regiono=CZ}} || |- | [[Dosiero:Bartošovice v Orlických horách, R-S 57 (rok 2010; 02).jpg|100px|R-S 57 U studánky]] || {{Commonscat en tabelo|R-S 57 U studánky casemate}} || R-S 57 || U studánky || 2 || 6-a–9-a de oktobro 1937 || 5-a–15-a de januaro 1938 || {{Koord|50.142044|16.562975|regiono=CZ}} || |- | [[Dosiero:Bartošovice v Orlických horách, R-S 58 (rok 2010; 03).jpg|100px|R-S 58 Na svahu]] || {{Commonscat en tabelo|R-S 58 Na svahu casemate}} || R-S 58 || Na svahu || 2 || 13-a–16-a de oktobro 1937 || 22-a–23-a de decembro 1937 || {{Koord|50.144731|16.560581|regiono=CZ}} || |- | [[Dosiero:Bartošovice v Orlických horách, R-S 59 (rok 2010; 01).jpg|100px|R-S 59 V polomu]] || {{Commonscat en tabelo|R-S 59 V polomu casemate}} || R-S 59 || V polomu || 2 || 20-a–22-a de oktobro 1937 || 20-a de decembro 1937 || {{Koord|50.146294|16.553347|regiono=CZ}} || |- | [[Dosiero:Bartošovice v Orlických horách, R-S 60 (rok 2010; 02).jpg|100px|R-S 60 Na cestě]] || {{Commonscat en tabelo|R-S 60 Na cestě casemate}} || R-S 60 || Na cestě || 2 || 29-a de septembro – 2-a de oktobro 1937 || 15-a de decembro 1937 || {{Koord|50.149553|16.548772|regiono=CZ}} || |- | [[Dosiero:Bartošovice v Orlických horách, R-S 61 (rok 2010; 01).jpg|100px|R-S 61 Na kopečku]] || {{Commonscat en tabelo|R-S 61 Na kopečku casemate}} || R-S 61 || Na kopečku || 2 || 30-a de aŭgusto – 2-a de septembro 1937 || 19-a de decembro 1937 || {{Koord|50.150425|16.543911|regiono=CZ}} || |- | [[Dosiero:Bartošovice v Orlických horách, R-S 62 (rok 2010; 05).jpg|100px|R-S 62 Na stráni]] || {{Commonscat en tabelo|R-S 62 Na stráni casemate}} || R-S 62 || Na stráni || II || 16-a–23-a de septembro 1937 || 30-a de aprilo – 7-a de majo 1938 || {{Koord|50.150919|16.539581|regiono=CZ}} || |- | [[Dosiero:Bartošovice v Orlických horách, R-S 63 (rok 2010; 09).jpg|100px|R-S 63 Centrála]] || {{Commonscat en tabelo|R-S 63 Centrála casemate}} || R-S 63 || Centrála || II || 18-a–24-a de aŭgusto 1937 || 25-a–27-a de aprilo 1938 || {{Koord|50.152731|16.533606|regiono=CZ}} || |- | [[Dosiero:Bartošovice v Orlických horách, R-S 64 (rok 2010; 01).jpg|100px|R-S 64 V oboře]] || {{Commonscat en tabelo|R-S 64 V oboře casemate}} || R-S 64 || V oboře || 2 || 30-a de julio – 4-a de aŭgusto 1937 || 19-a de aprilo 1938 || {{Koord|50.155853|16.530772|regiono=CZ}} || |} ==Ligiloj== ===Referencoj=== <references/> === Literaturo === * {{Citaĵo el libro | familia nomo = Stehlík | persona nomo = Eduard | odkaz na autora = Eduard Stehlík | kunaŭtoroj = a kol. | rok = 2010 | titolo = Lexikon těžkých objektů československého opevnění z let 1935–38 | eldoninto = Ing. Jan Škoda – Fortprint | loko = Dvůr Králové nad Labem | nombro de paĝoj = 304 | isbn = 978-80-86011-41-7 }} === Eksteraj ligiloj === * {{Commonscat linio}} {{PGK X Rokytnice v Orlických horách}} [[Kategorio:PGK X Rokytnice v Orlických horách]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Ústí nad Orlicí]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Rychnov nad Kněžnou]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en Orlica montaro]] 0b2rwueux8ju5svje6ln91hsyyih9t4 0 927568 9480376 9235686 2026-09-22T15:30:00Z Petr Tomasovsky 678 9480376 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Rokytnice v Orlických horách, Panské Pole, R-S 74 (rok 2010; 04).jpg|thumb|La infanteria fuorto [[R S-74 "Na Holém"|R-S 74 "Na holém"]]]] '''Konstrua subsektoro 2./X. Kunvald''' estiĝis dum konstruado de [[ĉeĥoslovakaj pezaj fortikaĵoj|pezaj fortikaĵoj]] de [[Ĉeĥoslovakaj antaŭmilitaj fortikaĵoj|ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj]] en la jaroj 1937–1938 en la orienta Bohemio proksime de [[Bartošovice v Orlických horách]]. La subsektoro estis komisiita por konstruado al la praga firmao Hlaváček & Müller la 12-an de januaro 1937. Projektitaj kaj konstruitaj estis sume 10 [[infanteria fuorto|infanteriaj fuortoj]], kiuj estis okupitaj de la II-a/19-a kaj la III-a/19-a limgardista bataliono. == Bazaj indikoj == [[Pionirara grupa komandantejo X Rokytnice v Orlických horách]] komisiis la konstruadon de la subsektoro 2./X. al firmao Hlaváček & Müller, Praha XIV. la 12-an de januaro 1937. La unua labortago fariĝis la 22-a de aprilo1937 kaj la konstruado de ĉiuj 10 pezaj objektoj devis daŭri maksimume 200 tagoj, la komisiga sumo faris 5 522 910,80 [[Krono ĉeĥoslovaka|Kč]]. La komandanto de la subsektoro estis destinita kpt. [[pioniraro|žen.]] Inĝ. Adolf Benda, konstruestro fariĝis por. stav. Josef Bernát. La gardadon de la konstruataj obejtoj sekurigis gardobataliono I. el [[Rokytnice v Orlických horách]] subgvide de mjr. pěch. Jan Prágr, kiu estis establita la 15-an de junio 1937 kaj nuligita la 1-an de majo 1938. El ĝiaj membroj estis sekve kreitaj la II-a kaj la III-a bataliono de la limgardista regimento 19. En septembro de 1938 la spaco de la subsektoro Kunvald estis okupita de parto de la II-a bataliono (dumtempa komandanto škpt. pěch. František Cerman) de la limgardista regimento 19 kaj parto de la III.a bataliono (komandanto [[majoro|mjr.]] [[infanterio|pěch.]] Jan Prágr) de la limgardista regimento 19. Ambaŭ batalionoj estis subigitaj al Lima regiona 35.<ref>{{Citaĵo el libro | familia nomo = Hamák | persona nomo = Bedřich | příjmení2 = Vondrovský | jméno2 = Ivo | jaro = 2011 | titolo = Mobilizovaná československá armáda 1938 (30. září 1938) | eldoninti = Ing. Jan Škoda – Fortprint | loko = Dvůr Králové nad Labem | paĝoj = 100–105 | isbn = 978-80-86011-43-1 }}</ref> == Paso de la linio == Al la konstrua firmao estis komisiitaj 10 [[infanteria fuorto|infanteriaj fuortoj]] markitaj R-S 65 – R-S 74. Devene la subsektoro estis projektita de [[Pionirara grupa komandantejo III Králíky]], sed aldone por plirapidigi la laborojn estis establita memstara PGK en [[Rokytnice v Orlických horách|Rokytnice]], sub kiu alfalis kvar okcidentaj subsektoroj en [[Orlica montaro]]. La kunio komenciĝas per fuorto R-S 65 proksime de Přední vrch, okcidente de ŝoseo kuniganta [[Bartošovice v Orlických horách]] kaj [[Kunvald]], kie ĝi ligas al la najbara [[subsektoro 1./X. Zaječiny]]. Plu ĝi daŭrigas tra arbaroj de Žamberk tra nordokcidenta direkto, dum kio kelkaj objektoj troviĝas proksime de ruĝe {{turisma marko|ruĝa}} markita [[Jiráskova cesta]]. Sude de domaroj [[Panské Pole]] kaj [[Hanička (Rokytnice v Orlických horách)|Hanička]] troviĝas fuorto R-S 72 "Nízká", en kiu estas trafikata muzeo. La linio finas inter ambaŭ menciitaj domaroj ĉe ŝoseo el [[Rokytnice v Orlických horách]] ĝis Bartošovice, kie troviĝas memorige protektata objekto [[R S-74 "Na Holém"|R-S 74]]. Tiu estas ununura el la tuta subsektoro, kiu situas en malfermita tereno, kaj ankaŭ ununura, kiu dispanas je devenaj [[Plafonaj blendaj elementoj en la ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj|blendaj kloŝoj]]. La linio plu daŭrigas per [[subsektoro 3./X. Hanička]]. Dum unuaj proponoj de la linio en aŭgusto de 1935 [[Direktoraro de fortikaĵaj laboroj|DFL]] prikonsideris en spaco de la pli posta subsektoro Kunvald konstruadon de [[Bartošovice (artileria fuortaro)|artileria fuortaro Bartošovice]] kun batalobjektoj R-S 66 – R-S 69 kaj enireja objekto R-S 69a. Sed en septembro de tiu jaro estis aprobita varianto de linio kun la proksima [[Hanička (artileria fuortaro)|fuortaro Hanička]].<ref>{{Citaĵo el libro | familia nomo = Novák | persona nomo = Jiří | titolo = Dělostřelecká tvrz „Hanička“. Orlické hory | eldoninto = Jiří Novák | loko = Jablonné nad Orlicí | jaro = 2003 | paĝoj = 3–7 | isbn = 80-86514-03-X}}</ref> == Listo de objektoj == '''Noto''': La objektoj estas vicigaitaj de oriento al okcidento. {| class="wikitable" |- ! Foto !! Pluaj<br />fotoj !! Markigo !! Nomo !! Rezistkapablo !! Dato de betonado !! Enigo de kloŝoj !! Lokigo !! Notoj |- | [[Dosiero:Bartošovice v Orlických horách, R-S 65 (rok 2010; 05).jpg|100px|R-S 65 Modřín]] || {{Commonscat en tabelo|R-S 65 Modřín casemate}} || R-S 65 || Modřín || 2 || 29-a de julio – 2-a de aŭgusto 1937 || 9-a de februaro 1938 || {{Koord|50.156631|16.527011|regiono=CZ}} || |- | [[Dosiero:Bartošovice v Orlických horách, R-S 66 (rok 2010; 01).jpg|100px|R-S 66 Křivá]] || {{Commonscat en tabelo|R-S 66 Křivá casemate}} || R-S 66 || Křivá || 2 || 9-a–11-a de aŭgusto 1937 || 9-a de aprilo 1938 || {{Koord|50.159308|16.523897|regiono=CZ}} || |- | [[Dosiero:Bartošovice v Orlických horách, R-S 67 (rok 2010; 03).jpg|100px|R-S 67 Ohrada]] || {{Commonscat en tabelo|R-S 67 Ohrada casemate}} || R-S 67 || Ohrada || 2 || 18-a–20-a de aŭgusto 1937 || 5-a de aprilo 1938 || {{Koord|50.163044|16.521364|regiono=CZ}} || |- | [[Dosiero:Bartošovice v Orlických horách, R-S 68 (rok 2010; 04).jpg|100px|R-S 68 Smrk]] || {{Commonscat en tabelo|R-S 68 Smrk casemate}} || R-S 68 || Smrk || 2 || 30-a de aŭgusto – 2-a de septembro 1937 || 1-a de aprilo 1938 || {{Koord|50.166806|16.519556|regiono=CZ}} || |- | [[Dosiero:Bartošovice v Orlických horách, R-S 69 (rok 2010; 01).jpg|100px|R-S 69 Kaplička]] || {{Commonscat en tabelo|R-S 69 Kaplička casemate}} || R-S 69 || Kaplička || 2 || 20-a–24-a de oktobro 1937 || 26-a de marto 1938 || {{Koord|50.169889|16.519236|regiono=CZ}} || |- | [[Dosiero:Rokytnice v Orlických horách, Panské Pole, R-S 70 (rok 2010; 01).jpg|100px|R-S 70 Mýtina]] || {{Commonscat en tabelo|R-S 70 Mýtina casemate}} || R-S 70 || Mýtina || 2 || 29-a de septembro – 1-a de oktobro 1937 || 20-a de marto 1938 || {{Koord|50.173475|16.515028|regiono=CZ}} || |- | [[Dosiero:Rokytnice v Orlických horách, Panské Pole, R-S 71 (rok 2010; 03).jpg|100px|R-S 71 Vysoká]] || {{Commonscat en tabelo|R-S 71 Vysoká casemate}} || R-S 71 || Vysoká || 2 || 8-a–10-a de septembro 1937 || 15-a de marto 1938 || {{Koord|50.178239|16.511031|regiono=CZ}} || |- | [[Dosiero:Rokytnice v Orlických horách, Panské Pole, R-S 72 (rok 2010; 01).jpg|100px|R-S 72 Nízká]] || {{Commonscat en tabelo|R-S 72 Nízká casemate}} || R-S 72 || Nízká || 2 || 20-a–23-a de septembro 1937 || 9-a de marto 1938 || {{Koord|50.1803300|16.5101178|regiono=CZ}} || muzeo |- | [[Dosiero:Rokytnice v Orlických horách, Panské Pole, R-S 73 (rok 2010; 01).jpg|100px|R-S 73 Na okraji]] || {{Commonscat en tabelo|R-S 73 Na okraji casemate}} || R-S 73 || Na okraji || II || 9-a–15-a de novembro 1937 || 26-a de februaro – 3-a de marto 1938 || {{Koord|50.1835986|16.5102272|regiono=CZ}} || |- | [[Dosiero:Rokytnice v Orlických horách, Panské Pole, R-S 74 (rok 2010; 04).jpg|100px|R-S 74 Na holém]] || {{Commonscat en tabelo|R-S 74 Na holém casemate}} || [[R S-74 "Na Holém"|R-S 74]] || Na holém || III || 1-a–9-a de decembro 1937 || 26-a de februaro – 3-a de marto 1938 || {{Koord|50.1863592|16.5091425|regiono=CZ}} || kultura memorindaĵo |} == Ligiloj == === Referencoj === <references/> === Literaturo === * {{Citaĵo el libro | familia nomo = Stehlík | persona nomo = Eduard | odkaz na autora = Eduard Stehlík | kunaŭtoroj = a kol. | jaro = 2010 | titolo = Lexikon těžkých objektů československého opevnění z let 1935–38 | eldoninto = Ing. Jan Škoda – Fortprint | loko = Dvůr Králové nad Labem | nombro de paĝoj = 304 | isbn = 978-80-86011-41-7 }} === Eksteraj ligiloj === * {{Commonscat linio}} * [http://r72.opevneni.cz/ Infanteria fuorto R-S 72 Nízká] {{PGK X Rokytnice v Orlických horách}} [[Kategorio:PGK X Rokytnice v Orlických horách]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Rychnov nad Kněžnou]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en Orlica montaro]] 6g8la7l8vy4n65q6efocxf625ewcxh3 0 927646 9480377 9412329 2026-09-22T15:30:48Z Petr Tomasovsky 678 9480377 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Rokytnice v Orlických horách, Horní Rokytnice, R-S 76 (rok 2010; 08).jpg|thumb|La infanteria fuorto R-H-S 76 "U lomu" de fuortaro Hanička]] '''Konstrua subsektoro 3./X. Hanička''' estiĝis dum konstruado de [[ĉeĥoslovakaj pezaj fortikaĵoj|pezaj fortikaĵoj]] de [[Ĉeĥoslovakaj antaŭmilitaj fortikaĵoj|ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj]] en la jaroj 1936–1938 en la orienta Bohemio proksime de [[Rokytnice v Orlických horách]]. La subsektoro estis komisiita por konstruado al la praga firmao Bedřich Hlava la 14-an de septembro 1936, ĝia konsisto estis precipe [[Hanička (artileria fuortaro)|artileria fuortaro Hanička]]. Projektitaj kaj konstruitaj estis sume 8 [[infanteria fuorto|infanteriaj fuortoj]], kiuj estis okupitaj de la III-a/19-a kaj la VII-a/19-a limgardista bataliono. == Bazaj indikoj == [[Pionirara grupa komandantejo X Rokytnice v Orlických horách]] komisiis la konstruadon de la subsektoro 3./X. al firmao Ing. Bedřich Hlava, Praha II. la 28-an de aŭgusto 1936. La unua labortago fariĝis la 14-a de septembro 1936 kaj la konstruado de 7 pezaj objektoj kun subterejo de la fuortaro devis daŭri maksimume 24 monatoj, la komisiga sumo faris 22 571 403,24 [[Krono ĉeĥoslovaka|Kč]]. La komandanto de la subsektoro estis destinita mjr. stav. Inĝ. Rudolf Husák, konstruestro fariĝis [[ĉefleŭtenanto|npor.]] stav. Inĝ. Karel Beran. En la jaro 1937 estis post fino de la projektaj laboroj aldone komisiita ankaŭ [[Artileria turniĝonta turo|objekto por artileria turo]] kun la subterejo. La komisia sumo de tiu ĉi parto de la komplekso faris 3 080 792,80 Kč kaj limdato por finigi la laborojn estis difinita al la 1-a de decembro 1938. La gardadon de la konstruataj obejtoj sekurigis gardobataliono I. el [[Rokytnice v Orlických horách]] subgvide de mjr. pěch. Jan Prágr, kiu estis establita la 15-an de junio 1937 kaj nuligita la 1-an de majo 1938. El ĝiaj membroj estis sekve kreitaj la II-a kaj la III-a bataliono de la limgardista regimento 19. En septembro de 1938 la spaco de la subsektoro Hanička estis okupita de parto de la III-a bataliono (komandanto mjr. pěch. Jan Prágr) de limgardista regimento 19, fuortaro Hanička mem poste disponis je garnizono kreita de la VII-a bataliono (komandanto mjr. pěch. Jaroslav Mikuláš Novák) de la limgardista regimento 19. Ambaŭ batalionoj estis subigitaj al Lima regiono 35.<ref>{{Citaĵo el libro | familia nomo = Hamák | persona nomo = Bedřich | příjmení2 = Vondrovský | jméno2 = Ivo | jaro = 2011 | titolo = Mobilizovaná československá armáda 1938 (30. září 1938) | eldoninto = Ing. Jan Škoda – Fortprint | loko = Dvůr Králové nad Labem | paĝoj = 100–105 | isbn = 978-80-86011-43-1 }}</ref> == Paso de la linio == Al la konstrua firmao estis komisiitaj du memstaraj [[infanteria fuorto|infanteriaj fuortoj]] markitaj R-S 75 kaj R-S 81 kaj pluaj ses objektoj de fuortaro Hanička (R-S 76 ĝis R-S 80 kaj R-S 79a). Devene la subsektoro estis projektita fare de [[Pionirara grupa komandantejo III Králíky]], sed aldone estis por plirapidigi la laborojn establita memstara PGK en Rokytnice, sub kiu enfalis kvar okcidentaj subsektoroj en [[Orlica montaro]]. La linio komenciĝas per memstara fuorto R-S 75 en arbaroj norde de domaro [[Hanička (Rokytnice v Orlických horách)|Hanička]], kie ĝi ligas al [[subsektoro 2./X. Kunvald]]. Norde de tiu ĉi fuorto troviĝas al publiko alirebla kaj memorige protektata [[Hanička (artileria fuortaro)|artileria fuortaro Hanička]]. Plimulto de ĝiaj objektoj troviĝas en senpera proksimeco de arbarigita nivellinio 854, sole enireja objekto estas likigita en okcidenta direkto al domaro [[Plachta (Rokytnice v Orlických horách)|Plachta]]. La spacon de la fuortaro tranĉas en nordosuda direkto ruĝe {{turisma marko|ruĝa}} markita [[Jiráskova cesta]], proksime de kiu situas ankaŭ pli norde situanta memstara fuorto R-S 81, al kiu poste ligas [[subsektoro 4./X. Říčky]]. Kelkaj el la objektoj de fuortaro Hanička (konkrete R-S 76, R-S 77, R-S 78 kaj R-S 79) disponas je devenaj [[Plafonaj blendaj elementoj en la ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj|blendaj kloŝoj]]; tiuj ĉi elementoj estas konservitaj eĉ en fuorto R-S 81. == Listo de objektoj == '''Noto''': La objektoj estas vicigitaj de oriento al okcidento. {| class="wikitable" |- ! Foto !! Pluaj<br />fotoj !! Markigo !! Nomo !! Tipo de objekto !! Rezistkapablo !! Dato de betonado !! Enigo de kloŝoj !! Lokigo !! Notoj |- | [[Dosiero:Rokytnice v Orlických horách, Horní Rokytnice, R-S 75 (rok 2010; 03).jpg|100px|R-S 75 U křížku]] || {{Commonscat en tabelo|R-S 75 U křížku casemate}} || R-S 75 || U křížku || izolita infanteria fuorto || III || 14-a–20-a de julio 1937 || 25-a de junio – 11-a de julio 1938 || {{Koord|50.192361|16.513778|regiono=CZ}} || |- ! colspan="10" | [[Hanička (artileria fuortaro)|Artileria fuortaro Hanička]] (muzeo kaj kultura memorindaĵo) |- | [[Dosiero:Rokytnice v Orlických horách, Horní Rokytnice, R-S 76 (rok 2010; 08).jpg|100px|R-H-S 76 U lomu]] || {{Commonscat en tabelo|R-H-S 76 U lomu casemate}} || R-H-S 76 || U lomu || fuortara infanteria fuorto || IV || 14-a–19-a de septembro 1937 || 23-a de marto – 15-a de aprilo 1938 || {{Koord|50.195169|16.517253|regiono=CZ}} || |- | [[Dosiero:Rokytnice v Orlických horách, Horní Rokytnice, R-S 77 (rok 2010; 03).jpg|100px|R-H-S 77 U pozorovatelny]] || {{Commonscat en tabelo|R-H-S 77 U pozorovatelny casemate}} || R-H-S 77 || U pozorovatelny || fuortara infanteria fuorto || IV || 23-a–28-a de aŭgusto 1937 || 25-a de marto – 23-a de aprilo 1938 || {{Koord|50.196761|16.517511|regiono=CZ}} || |- | [[Dosiero:Rokytnice v Orlických horách, Horní Rokytnice, R-S 78 (rok 2010; 01).jpg|100px|R-H-S 78 Na pasece]] || {{Commonscat en tabelo|R-H-S 78 Na pasece casemate}} || R-H-S 78 || Na pasece || objekto por artileria turo || IV || 7-a–14-a de junio 1938 || 9-a–13-a de julio 1938 || {{Koord|50.196028|16.517708|regiono=CZ}} || |- | [[Dosiero:Rokytnice v Orlických horách, Horní Rokytnice, R-S 79 (rok 2010; 05).jpg|100px|R-H-S 79 Na mýtině]] || {{Commonscat en tabelo|R-H-S 79 Na mýtině casemate}} || R-H-S 79 || Na mýtině || fuortara artileria fuorto || IV || 5-a–9-a de oktobro kaj 15-a–22-a de novembro 1937 || 5-a–16-a de majo 1938 || {{Koord|50.196806|16.515636|regiono=CZ}} || |- | [[Dosiero:Rokytnice v Orlických horách, Horní Rokytnice, R-S 79a (rok 2010; 02).jpg|100px|R-H-S 79a U silnice casemate]] || {{Commonscat en tabelo|R-H-S 79a U silnice casemate}} || R-H-S 79a || U silnice || enireja objekto || IV || 25-a de aprilo – 4-a de majo 1938 || 15-a–27-a de junio 1938 || {{Koord|50.196511|16.509697|regiono=CZ}} || enirejo en la muzeon |- | [[Dosiero:Rokytnice v Orlických horách, Horní Rokytnice, R-S 80 (rok 2010; 02).jpg|100px|R-H-S 80 U potůčku]] || {{Commonscat en tabelo|R-H-S 80 U potůčku casemate}} || R-H-S 80 || U potůčku || fuortara infanteria fuorto || IV || 21-a–26-a de oktobro 1937 || 27-a de majo – 2-a de junio 1938 || {{Koord|50.19755|16.514511|regiono=CZ}} || |- ! colspan="10" | |- | [[Dosiero:Rokytnice v Orlických horách, Horní Rokytnice, R-S 81 (rok 2010; 01).jpg|100px|R-S 81 U obrázku]] || {{Commonscat en tabelo|R-S 81 U obrázku casemate}} || R-S 81 || U obrázku || izolita infanteria fuorto || II || 2-a–6-a de aŭgusto 1937 || 16-a–19-a de julio 1938 || {{Koord|50.200553|16.510961|regiono=CZ}} || |} ==Ligiloj== ===Referencoj=== <references/> === Literaturo === * {{Citaĵo el libro | familia nomo = Stehlík | persona nomo = Eduard | odkaz na autora = Eduard Stehlík | kunaŭtoroj = a kol. | jaro = 2010 | titolo = Lexikon těžkých objektů československého opevnění z let 1935–38 | eldoninto = Ing. Jan Škoda – Fortprint | loko = Dvůr Králové nad Labem | nombro de paĝoj = 304 | isbn = 978-80-86011-41-7 }} === Eksteraj ligiloj === * {{Commonscat linio}} * [http://www.hanicka.cz/ Fuortaro Hanička] {{PGK X Rokytnice v Orlických horách}} [[Kategorio:PGK X Rokytnice v Orlických horách]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Rychnov nad Kněžnou]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en Orlica montaro]] ph3lw7zthgm0u5c8bdx91ees620vzr0 0 927673 9480380 9361411 2026-09-22T15:32:13Z Petr Tomasovsky 678 9480380 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Říčky v Orlických horách, R-S 87 (rok 2010; 07).jpg|thumb|La infanteria fuorto R-S 87 "Průsek"]] '''Konstrua subsektoro 4./X. Říčky''' estiĝis dum konstruado de [[ĉeĥoslovakaj pezaj fortikaĵoj|pezaj fortikaĵoj]] de [[Ĉeĥoslovakaj antaŭmilitaj fortikaĵoj|ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj]] en la jaroj 1937–1938 en la orienta Bohemio proksime de [[Říčky v Orlických horách]]. La subsektoro estis komisiita por konstruado al la praga firmao Josef Hons la 12-an de januaro 1937. Projektitaj kaj konstruitaj estis sume 10 [[infanteria fuorto|infanteriaj fuortoj]] kaj unu [[artileria gvatejo]], sume do 11 objektoj, kiuj estis okupitaj de la III-a/19-a limgardista bataliono. == Bazaj indikoj == [[Pionirara grupa komandantejo X Rokytnice v Orlických horách]] komisiis la konstruadon de la subsektoro 4./X. al firmao Inĝ. Josef Hons, Praha XII. la 12-an de januaro 1937. La unua labortago fariĝis la 5-a de majo 1937 kaj la konstruado de ĉiuj 11 pezaj objektoj devis daŭri maksimume 200 tagoj, la komisiiga sumo faris 6 259 083,55 [[Krono ĉeĥoslovaka|Kč]]. La komandanto de la subsektoro estis destinita škpt. žen. Ing. Pavel Šilhánek, konstruestro fariĝis [[ĉefleŭtenanto|npor.]] stav. Ing. Alois Břínek. La gardadon de la konstruataj objektoj sekurigis gardobataliono I. el [[Rokytnice v Orlických horách]] subgvide de mjr. pěch. Jan Prágr, kiu estis establita la 15-an de junio 1937 kaj nuligita la 1-an de majo 1938. El ĝiaj membroj estis sekve kreita la III-a bataliono de la limgardista regimento 19. En septembro de 1938 la spaco de la subsektoro Říčky estis okupita de parto de la III-a bataliono (komandanto mjr. pěch. Jan Prágr) de limgardista regimento 19, kiu estis subigita al Lima regiono 35.<ref>{{Citaĵo el libro | familia nomo = Hamák | persona nomo = Bedřich | příjmení2 = Vondrovský | jméno2 = Ivo | jaro = 2011 | titolo = Mobilizovaná československá armáda 1938 (30. září 1938) | eldoninto = Ing. Jan Škoda – Fortprint | loko = Dvůr Králové nad Labem | paĝoj = 100–105 | isbn = 978-80-86011-43-1 }}</ref> == Paso de la linio == Al la konstrua firmao estis komisiitaj 10 [[infanteria fuorto|infanteriaj fuortoj]] markitaj R-S 82 – R-S 90/II kaj [[artileria gvatejo]] R-S 91. Devene la subsektoro estis projektita fare de [[Pionirara grupa komandantejo III Králíky]], sed aldone estis por plirapidigi la laborojn establita memstara PGK en Rokytnice, sub kiu enfalis kvar okcidentaj subsektoroj en [[Orlica montaro]]. La linio komenciĝas de fuorto R-S 82 sude de [[Anenský vrch (Orlica montaro)|Anenský vrch]], en spaco inter [[Říčky v Orlických horách]] kaj [[Neratov (Bartošovice v Orlických horách)|Neratov]]. En la suda direkto ligas la najbara [[subsektoro 3./X. Hanička]]. La subsektoro Říčky daŭrigas sur ĉefa montodorso de Orlica montaro al Anenský vrch, ĝi sinkas ĝis montoselo [[Mezivrší]] kaj finas sur proksima [[Komáří vrch (Orlica montaro)|Komáří vrch]], kies nordorientan deklivon defendas lastaj du fuortoj R-S 90/II kaj R-S 90/II kaj sur kies pinto estas lokigita [[artileria gvatejo]] R-S 91, la taktika konsisto de [[Hanička (artileria fuortaro)|artileria fuortaro Hanička]]. La linio devis daŭrigi plu sur la montodorso kun [[Subsektoroj 11./V. kaj 12./V. Kunštát|subsektoro 11./V. (Kunštát)]]. Ĉiuj objektoj de la subsektoro 4./X. Říčky troviĝas proksime de ruĝe {{turisma marko|ruĝa}} markita [[Jiráskova cesta]] kaj plimulto el ili disponas je devenaj [[Plafonaj blendaj elementoj en la ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj|blendaj kloŝoj]]. En memorige protektata objekto R-S 87 "Průsek" estas trafikata muzeo. == Listo de objektoj == '''Noto''': La objektoj estas vicigitaj de oriento al okcidento. {| class="wikitable" |- ! Foto !! Pluaj<br />fotoj !! Markigo !! Nomo !! Tipo de objekto !! Rezistkapablo !! Dato de betonado !! Enigo de kloŝoj !! Lokigo !! Notoj |- | [[Dosiero:Rokytnice v Orlických horách, Horní Rokytnice, R-S 82 (rok 2010; 02).jpg|100px|R-S 82 Poslední]] || {{Commonscat en tabelo|R-S 82 Poslední casemate}} || R-S 82 || Poslední || izolita infanteria fuorto || 2 || 11-a–15-a de novembro 1937 || 5-a–8-a de julio 1938 || {{Koord|50.205911|16.511583|regiono=CZ}} || |- | [[Dosiero:Bartošovice v Orlických horách, Neratov, R-S 83 (rok 2010; 01).jpg|100px|R-S 83 Chata]] || {{Commonscat en tabelo|R-S 83 Chata casemate}} || R-S 83 || Chata || izolita infanteria fuorto || 2 || 2-a–5-a de novembro 1937 || 3-a de julio 1938 || {{Koord|50.211428|16.511744|regiono=CZ}} || |- | [[Dosiero:Bartošovice v Orlických horách, Neratov, R-S 84 (rok 2010; 03).jpg|100px|R-S 84 Arnošt]] || {{Commonscat en tabelo|R-S 84 Arnošt casemate}} || [[R S-84 "Arnošt"|R-S 84]] || Arnošt || izolita infanteria fuorto || 2 || 20-a–23-a de oktobro 1937 || 30-a de junio 1938 || {{Koord|50.215844|16.513094|regiono=CZ}} || |- | [[Dosiero:Bartošovice v Orlických horách, Neratov, R-S 85 (rok 2010; 03).jpg|100px|R-S 85 Anna]] || {{Commonscat en tabelo|R-S 85 Anna casemate}} || R-S 85 || Anna || izolita infanteria fuorto || I || 14-a–19-a de oktobro 1937 || 25-a–27-a de junio 1938 || {{Koord|50.2165|16.512469|regiono=CZ}} || |- | [[Dosiero:Říčky v Orlických horách, R-S 86 (rok 2010; 01).jpg|100px|R-S 86 U paseky]] || {{Commonscat en tabelo|R-S 86 U paseky casemate}} || R-S 86 || U paseky || izolita infanteria fuorto || 2 || 2-a–5-a de oktobro 1937 || 21-a de junio 1938 || {{Koord|50.220061|16.506733|regiono=CZ}} || |- | [[Dosiero:Říčky v Orlických horách, R-S 87 (rok 2010; 07).jpg|100px|R-S 87 Průsek]] || {{Commonscat en tabelo|R-S 87 Průsek casemate}} || R-S 87 || Průsek || izolita infanteria fuorto || 2 || 6-a–11-a de aŭgusto 1937 || 18-a de junio 1938 || {{Koord|50.223492|16.501539|regiono=CZ}} || kultura memorindaĵo, muzeo |- | [[Dosiero:Říčky v Orlických horách, R-S 88 (rok 2010; 01).jpg|100px|R-S 88 Mlází]] || {{Commonscat en tabelo|R-S 88 Mlází casemate}} || R-S 88 || Mlází || izolita infanteria fuorto || 2 || 26-a–29-a de julio 1937 || 1-a de junio 1938 || {{Koord|50.225853|16.498639|regiono=CZ}} || |- | [[Dosiero:Říčky v Orlických horách, R-S 89 (rok 2010; 04).jpg|100px|R-S 89 U silnice]] || {{Commonscat en tabelo|R-S 89 U silnice casemate}} || R-S 89 || U silnice || izolita infanteria fuorto || 2 || 16-a–19-a de julio 1937 || 29-a de majo 1938 || {{Koord|50.228161|16.491708|regiono=CZ}} || |- | [[Dosiero:Orlické Záhoří, Černá Voda u Orlického Záhoří, R-S 90-I (rok 2010; 02).jpg|100px|R-S 90/I Pravý]] || {{Commonscat en tabelo|R-S 90/I Pravý casemate}} || R-S 90/I || Pravý || izolita infanteria fuorto || II || 19-a–24-a de aŭgusto 1937 || 16-a de junio 1938 || {{Koord|50.231411|16.487825|regiono=CZ}} || |- | [[Dosiero:Orlické Záhoří, Černá Voda u Orlického Záhoří, R-S 90-II (rok 2010; 03).jpg|100px|R-S 90/II Levý]] || {{Commonscat en tabelo|R-S 90/II Levý casemate}} || R-S 90/II || Levý || izolita infanteria fuorto || 2 || 5-a–8-a de aŭgusto 1937 || 16-a de majo 1938 || {{Koord|50.232394|16.486717|regiono=CZ}} || |- | [[Dosiero:Orlické Záhoří, Černá Voda u Orlického Záhoří, R-S 91 (rok 2010; 03).jpg|100px|R-S 91 Vrchol]] || {{Commonscat en tabelo|R-S 91 Vrchol casemate}} || R-S 91 || Vrchol || izolita artileria gvatejo || III || 18-a–23-a de septembro 1937 || 4-a–10-a de junio 1938 || {{Koord|50.231611|16.485986|regiono=CZ}} || taktika konsisto de [[Hanička (artileria fuortaro)|fuortaro Hanička]] |} ==Ligiloj== ===Referencoj=== <references/> === Literaturo === * {{Citaĵo el libro | familia nomo = Stehlík | persona nomo = Eduard | odkaz na autora = Eduard Stehlík | kunaŭtoroj = a kol. | jaro = 2010 | titolo = Lexikon těžkých objektů československého opevnění z let 1935–38 | eldoninto = Ing. Jan Škoda – Fortprint | loko = Dvůr Králové nad Labem | nombro de paĝoj = 304 | isbn = 978-80-86011-41-7 }} === Eksteraj ligiloj === * {{Commonscat linio}} * [http://www.rs87prusek.cz/ R-S 87 Průsek] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170626203703/http://rs87prusek.cz/ |date=2017-06-26 }} {{PGK X Rokytnice v Orlických horách}} [[Kategorio:PGK X Rokytnice v Orlických horách]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Rychnov nad Kněžnou]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en Orlica montaro]] 2ur3yl1dwr6p7objcwt3z9csqf1nr78 0 927728 9480371 9387236 2026-09-22T15:21:02Z Petr Tomasovsky 678 9480371 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Pionirara grupa komandantejo X Rokytnice v Orlických horách''' (mallongigite PGK X Rokytnice) estis plenuma organo de [[Direktoraro de fortikaĵaj laboroj]], kiu en la dua duono de la [[1930-aj jaroj]] organizis konstruadon de [[Ĉeĥoslovakaj pezaj fortikaĵoj|pezaj fortikaĵoj]] en la suda parto de [[Orlica montaro]]. La linio, kiun projektis PGK X, estis limigita de [[Divoká Orlice]] sur sudo kaj [[Komáří vrch (Orlica montaro)|Komáří vrch]] sur nordo. Estis konstruitaj ĉiuj 40 intencataj objektoj, inkluzive de [[Hanička (artileria fuortaro)|artileria fuortaro Hanička]]. == Bazaj informoj == PGK X mem estis establita la 1-an de aprilo 1937 kun sidejo en [[Rokytnice v Orlických horách]]. PGK gvidis sole konstruadon de la pezaj fortikaĵoj, la malpezajn fortikaĵojn sekurigis landaj armeaj komandantejoj (LO mod. 36), pli poste armeaj korpusaj komandantejoj (LO mod. 37). La ĉefa celo de PGK X estis konstruado de koneksa linio de pezaj fortikaĵoj en spaco inter Divoká Orlice kaj Komáří vrch. Devene tiu ĉi spaco enfalis en agadecon de [[Pionirara grupa komandantejo III Králíky|PGK III Králíky]], sed por plirapidigi la projekton kaj konstruadon estis establita la memstara PGK. Ĝia komandanto fariĝis [[subkolonelo|pplk.]] [[pioniraro|žen.]] v.v. František Stejskal. == Konstruaj subsektoroj == === 1./X. Zaječiny === [[Dosiero:Bartošovice v Orlických horách, R-S 59 (rok 2010; 01).jpg|thumb|La infanteria fuorto R-S 59 V polomu]] {{ĉefartikolo|Subsektoro 1./X. Zaječiny}} * Komisiita: 12-an de januaro 1937 * Konstruisto: Hráský & Jenč, Mladá Boleslav * Komisiiga sumo: 5 238 411,85 [[krono ĉeĥoslovaka|Kč]] * Komisiitaj objektoj: 11 (R-S 54 – R-S 64) * Konstruitaj objektoj: 11 (R-S 54 – R-S 64) * Spaco: [[Divoká Orlice]] ([[Landa pordego]]) – ŝoseo inter [[Kunvald]] kaj [[Bartošovice v Orlických horách|Bartošovice]] === 2./X. Kunvald === [[Dosiero:Rokytnice v Orlických horách, Panské Pole, R-S 74 (rok 2010; 04).jpg|thumb|La infanteria fuorto [[R S-74 "Na Holém"|R-S 74 Na holém]]]] {{ĉefartikolo|Subsektoro 2./X. Kunvald}} * Komisiita: 12-an de januaro 1937 * Konstruisto: Hlaváček & Müller, Praha XIV. * Komisiiga sumo: 5 522 910,80 Kč * Komisiitaj objektoj: 10 (R-S 65 – R-S 74) * Konstruitaj objektoj: 10 (R-S 65 – R-S 74) * Spaco: ŝoseo inter [[Kunvald]] kaj [[Bartošovice v Orlických horách|Bartošovice]] – [[Panské Pole]] === 3./X. Hanička === [[Dosiero:Rokytnice v Orlických horách, Horní Rokytnice, R-S 76 (rok 2010; 08).jpg|thumb|La fuortara infanteria fuorto R-H-S 76 U lomu]] {{ĉefartikolo|Subsektoro 3./X. Hanička}} * Komisiita: 28-an de aŭgusto 1936 * Konstruisto: Ing. Bedřich Hlava, Praha II. * Komisiiga sumo: 22 571 403,24 Kč + 3 080 792,80 Kč * Komisiitaj objektoj: 8 (R-S 75 – R-S 81) * Konstruitaj objektoj: 8 (R-S 75 – R-S 81) * Spaco: [[Panské Pole]] – oriente de [[Plachta (Rokytnice v Orlických horách)|Plachta]] === 4./X. Říčky === [[Dosiero:Říčky v Orlických horách, R-S 89 (rok 2010; 04).jpg|thumb|La infanteria fuorto R-S 89 U silnice]] {{ĉefartikolo|Subsektoro 4./X. Říčky}} * Komisiita: 12-an de januaro 1937 * Konstruisto: Ing. Josef Hons, Praha XII. * Komisiiga sumo: 6 259 083,55 Kč * Komisiitaj objektoj: 11 (R-S 82 – R-S 91) * Konstruitaj objektoj: 11 (R-S 82 – R-S 91) * Spaco: oriente de [[Plachta (Rokytnice v Orlických horách)|Plachta]] – [[Komáří vrch (Orlica montaro)|Komáří vrch]] == Ligiloj == === Literaturo === * {{Citaĵo el libro | familia nomo = Stehlík | persona nomo = Eduard | odkaz na autora = Eduard Stehlík | kunaŭtoroj = a kol. | jaro = 2010 | titolo = Lexikon těžkých objektů československého opevnění z let 1935–38 | eldoninto = Ing. Jan Škoda – Fortprint | loko = Dvůr Králové nad Labem | nombro de paĝoj = 304 | isbn = 978-80-86011-41-7 }} === Eksteraj ligiloj === * {{Commonscat linio|Ženijní skupinové velitelství X Rokytnice v Orlických horách|Pionirara grupa komandantejo X Rokytnice v Orlických horách}} {{PGK X Rokytnice v Orlických horách}} {{Ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj}} [[Kategorio:PGK X Rokytnice v Orlických horách| ]] [[Kategorio:Ĉeĥoslovakaj pezaj fortikaĵoj]] [[Kategorio:Ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj]] [[Kategorio:Pereintaj organizaĵoj en Ĉeĥio]] p7z46ascsjwb8pubwaq9uwlbvyuswou 0 927768 9480385 9387237 2026-09-22T15:50:37Z Petr Tomasovsky 678 9480385 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Pionirara grupa komandantejo III Králíky''' (mallongigite PGK III Králíky) estas linio de [[Ĉeĥoslovakaj antaŭmilitaj fortikaĵoj|ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj]] konstruataj en la jaroj [[1935]]–[[1938]]. Tiu ĉi linio konsistis el sektoro komenciĝanta norde de [[Červený Potok]], plu ĝi daŭrigas sude kaj malrapide ĝi turniĝas al okcidento, ĝi kondukas tra [[Prostřední Lipka]] kaj [[Králíky]], kie ankaŭ troviĝas la unua el tri artileriaj fuortaroj [[Hůrka (artileria fuortaro)|Hůrka]]. Plu la linio celas al [[Dolní Boříkovice]] kaj ascendas al 845 metroj alta monto [[Bouda (Orlica montaro)|Bouda]], kie ankaŭ troviĝas samnomata fuortaro [[Bouda (artileria fuortaro)|Bouda]], poste oriente ĝi celas al monto [[Vysoký kámen]] kaj sinkas al [[Mladkov]] kaj ĉe [[Petrovičky (Mladkov)|Petrovičky]] ĝi ascendas al 765 metroj alta Adam kun fuortaro [[Adam (artileria fuortaro)|Adam]]. La linio plu celas nordoriente preter [[České Petrovice]] kaj finas kelke da kilometroj norde de [[Klášterec nad Orlicí]]. En tiu ĉi regiono devis esti konstruitaj 58 objektoj de [[Ĉeĥoslovakaj pezaj fortikaĵoj|pezaj fortikaĵoj]], el kio estis realigitaj 56 objektoj. PGK Králíky estis plej multe finita sektoro de la ĉeĥoslovakaj pezaj fortikaĵoj. [[Dosiero:K-S 15.JPG|vpravo|thumb|K-S 15 "U lípy"]] [[Dosiero:K-S 16.JPG|vpravo|thumb|K-S 16 "U dráhy"]] [[Dosiero:K-S 32.JPG|vpravo|thumb|K-S 32 "Na růžku"]] [[Dosiero:K-S 33.JPG|vpravo|thumb|K-S 33 "U ovčárny"]] [[Dosiero:K-S 35.jpg|vpravo|thumb|K-S 35 "Nad lesem"]] [[Dosiero:K-S 36.jpg|vpravo|thumb|K-S 36 "Pod Adamem"]] [[Dosiero:K-S 37.jpg|vpravo|thumb|K-S 37 "Na rozhledně"]] == Listo de objektoj == * K-S 1 * K-S 2 * K-S 3 * K-S 4 * [[K-S 5 "U Potoka"|K-S 5]] * K-S 6 * K-S 7 * K-S 8 * K-S 9 * Konsisto de artileria fuortaro [[Hůrka (artileria fuortaro)|Hůrka]] ** K-Bg-S 10 ** K-Bg-S 11 ** K-Bg-S 12 ** K-Bg-S 12a ** K-Bg-S 12b ** K-Bg-S 13 * [[K-S 14 U cihelny|K-S 14]] * K-S 15 * K-S 16 * K-S 17 * K-S 18 * K-S 19 * K-S 20 * Konsisto de artileria fuortaro [[Bouda (artileria fuortaro)|Bouda]] ** K-Ba-S 21 ** K-Ba-S 22 ** K-Ba-S 22a ** K-Ba-S 23 ** K-Ba-S 24 * K-S 25 * K-S 26 * K-S 27 * K-S 28 * K-S 29 * K-S 30 * K-S 31 * K-S 32 * K-S 33 * K-S 34 * K-S 35 * K-S 36 * K-S 37 * K-S 38 * Konsisto de artileria fuortaro [[Adam (artileria fuortaro)|Adam]] ** K-Am-S 39 ** K-Am-S 40 ** K-Am-S 41 ** K-Am-S 42 ** K-Am-S 43 ** K-Am-S 43a ** K-Am-S 44 ** K-Am-S 45 * K-S 46 * K-S 47 * K-S 48 * K-S 49 * K-S 50 * K-S 51 * K-S 52 * K-S 53a * K-S 53b ==Vidu ankaŭ== * [[Fortikaĵa regiono Králíky]] == Eksteraj ligiloj == * {{Commonscat linio}} {{Ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj}} [[Kategorio:Ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj]] [[Kategorio:Ĉeĥoslovakaj pezaj fortikaĵoj]] [[Kategorio:Fortikaĵa regiono Králíky]] 1gwy6rrqg3rofx7akdj7l8v8dj2i8g8 0 927775 9480384 9387238 2026-09-22T15:50:01Z Petr Tomasovsky 678 9480384 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:Pěchotní srub StM-S 32 Krajní.jpg|thumb|La infanteria fuorto StM-S 32 Krajní]] '''Pionirara grupa komandantejo I Staré Město pod Sněžníkem''' estis armea organo gvidanta konstruadon de aldonita sektoro de linio [[Ĉeĥoslovakaj antaŭmilitaj fortikaĵoj|ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj]], konstruata en la jaroj 1933–1938 kontraŭ [[Nazia Germanio]]. La aldonita parto de linio komenciĝas en spaco [[Maliník (Králický Sněžník)|Maliník]] en montaro [[Králický Sněžník (montaro)|Králický Sněžník]] kaj ĝi kondukas sur akso [[Podbělský hřbet]] en spacon de montopinto [[Sušina (Králický Sněžník)|Sušina]], plu norde de [[Staré Město (distrikto Šumperk)|Staré Město]] kaj [[Branná]] al pinto de [[Šerák]] (1351 m) kaj sude de [[Jeseník]] ĝis nekonstruita [[Orlík (artileria fuortaro)|artileria fuortaro Orlík]] en nordokcidenta deklivo de [[Orlík (Hrubý Jeseník)|samnomata monto]] en montaro [[Hrubý Jeseník]]. Fuortaro Orlík finis la aldonitan sektoron PGK I. Sume ĉi tie estis planataj 83 objektoj, ĝis septembro de [[1938]] estis betonigitaj da ili sole ok. Per komandado de [[Pionirara grupa komandatejo|PGK]] estis komisiita [[kolonelo|plk.]] [[pioniraro|žen.]] [[František Baron]]. ==Vidu ankaŭ== * [[Kronfelzov (artileria fuortaro)|Artileria fuortaro Kronfelzov]] == Literaturo == * Eduard Stehlík a kolektiv – Lexikon těžkých objektů československého opevnění z let 1935-38 (FORTprint Dvůr Králové nad Labem, 2001, {{ISBN|80-86011-13-5}}) == Eksteraj ligiloj == * {{Commonscat linio}} {{ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj}} [[Kategorio:PGK I Staré Město pod Sněžníkem| ]] [[Kategorio:Ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj]] [[Kategorio:Ĉeĥoslovakaj pezaj fortikaĵoj]] [[Kategorio:Staré Město (distrikto Šumperk)]] nxrczqv3zixmyx2sndsvv77so7bh8vv 2 929827 9480476 9480270 2026-09-22T19:17:05Z Nvss132 224431 9480476 wikitext text/x-wiki Titov (https://archive.org/details/sovetish-heymland-1979-9/page/178/mode/2up?q=%D7%A2%D7%A1%D7%A4%D6%BC%D7%A2%D7%A8%D7%90%D6%B7%D7%A0%D7%98%D7%90%D6%B8) ''Fraŭlino Julie'' Menachem-Mendel<ref>https://www.congressforjewishculture.org/people/5796/Gelenberg-Menakhem-Mendl</ref> Gelenberg<ref>https://www.nli.org.il/en/newspapers/nfolkscajtung/1930/01/08/01/article/50/?srpos=66&e=-------en-20--61--img-txIN%7CtxTI-%D7%A2%D7%A1%D7%A4%D6%BC%D7%A2%D7%A8%D7%90%D6%B7%D7%A0%D7%98%D7%90%D6%B8-------------1</ref> tr. Oscar Browning tr. Émile Berr<ref>https://www.lefigaro.fr/histoire/archives/2017/04/13/26010-20170413ARTFIG00241-il-y-a-100-ans-ludwik-zamenhof-pere-de-l-esperanto-s-eteignait.php</ref> tr. Leon Frapié<ref>https://www.google.com/books/edition/La_Revuo/6IV1xIMqOw0C?hl=en&gbpv=1&dq=%22Leon+Frapi%C3%A9%22+esperanto&pg=PA445&printsec=frontcover</ref> tr. Alfred Athis<ref>https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uc1.$b252279&seq=13</ref> tr. Elizabeto de Rumanio <ref>https://www.google.com/books/edition/American_Esperanto_Magazine/aJsjAQAAIAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%22Elizabeth%20of%20Roumania%22%20</ref> tr. Victor Margueritte <ref>https://www.google.com/books/edition/American_Esperanto_Magazine/aJsjAQAAIAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%22Victor%20Margueritte%22</ref> tr. Charles Chaumet<ref>https://jbc.bj.uj.edu.pl/Content/859347/NDIGCZAS043693_1932_004.pdf</ref> r. Marcel Sembat<ref>https://www.google.com/books/edition/Le_Monde_esp%C3%A9rantiste/W-hURxTL7MUC?hl=en&gbpv=1&dq=%22marcel+sembat%22+esperanto&pg=PA16&printsec=frontcover</ref> tr. Daniel Berthelot tr. Paul Bilhaud tr. Louis Gastine<ref>https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uc1.$b252279&seq=30</ref> tr. Michel Corday<ref>https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uc1.$b252279&seq=21</ref> Emmanuel Aimé<ref>https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uc1.$b252279&seq=12</ref> Alexandre Hepp Nicholas Kao Se Tseien<ref>https://archive.org/details/brazilaesperantisto_1945_n370-376_jan-jun/page/24/</ref> Janet B. Montgomery McGovern<ref>https://www.google.com/books/edition/The_American_Theosophist/J15GAAAAYAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%22Janet%20B.%20McGovern%22</ref> Nikola Yotov<ref>https://archive.org/details/AustriaEsperantisto_1935_n123_okt/page/55/</ref> Fred Niblo<ref>https://archive.org/details/BelgaEsperantisto_1929_n167_jan/page/6/</ref> Vladimir Polyanov<ref>https://archive.org/details/Esperanto-UEA_1929_n342_feb/page/30/</ref> Joris in 't Veld<ref>https://archive.org/details/BelgaEsperantisto_1948_n287_mar/page/80/</ref> Isidore Harris<ref>https://archive.org/details/FrancaEsperantisto_1963_n217_apr/page/51/</ref> Stanisław Aleksander Metelski Dinshah Ghadiali Jadwiga Jędrzejowska<ref>https://archive.org/details/jbc.bj.uj.edu.pl.NDIGCZAS043693_1933_006/page/94/</ref> Edward Bugajski Anna Haller May Harrison Vaclav Cimr Camille Huysmans<ref>https://archive.org/details/BelgaEsperantisto_1936_n231_maj/page/38/</ref> Samuel Jacob Harendorf (S. Dorfson)<ref>https://www.nli.org.il/en/newspapers/ltb/1934/01/26/01/article/28/?srpos=531&e=-------en-20--521--img-txIN%7CtxTI-%D7%A2%D7%A1%D7%A4%D6%BC%D7%A2%D7%A8%D7%90%D6%B7%D7%A0%D7%98%D7%90%D6%B8-------------1</ref> Alwyn J. Baker https://www.nli.org.il/en/newspapers/hajn/1937/08/13/01/article/35/?srpos=211&e=-------en-20--201--img-txIN%7CtxTI-%D7%A2%D7%A1%D7%A4%D6%BC%D7%A2%D7%A8%D7%90%D6%B7%D7%A0%D7%98%D7%90%D6%B8-------------1 David Pinski<ref>https://archive.org/details/SennaciecaRevuo_1927_n045_jun</ref> Colonel Émile Delcambre (Charcot) Israel<ref>https://www.yiddishbookcenter.org/collections/yiddish-books/spb-nybc200690/rejzen-zalman-leksikon-fun-der-yidisher-literatur-prese-un-filologye-vol-1?book-page=534&book-mode=1up</ref> Zangwill<ref>https://www.google.com/books/edition/The_Esperanto_Monthly/RaE1AQAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=israel+zangwill+esperanto&pg=RA3-PA65&printsec=frontcover</ref> Stark Young<ref>ttps://archive.org/details/new-republic-the-1914-1969/New%20Republic/1920-1929/1923/New%20Republic%2C%20The%20v36n460%20%281923-09-26%29%20%28unz.org%29/page/132/</ref> Jack London<ref>https://archive.org/details/VerdaStelo_1927_n01_jan/mode/2up?q=%22opinio+de+eminentulo%22</ref> Franz von Schönaich<ref>https://archive.org/details/VerdaStelo_1927_n02_feb/mode/2up?q=%22opinio+de+eminentulo%22</ref> Melech Ravitch<ref>https://www.yiddishbookcenter.org/collections/yiddish-books/spb-nybc205773/alfes-benzion-dos-amolike-yidishe-varshe-biz-der-shvel-fun-dritn-hurbn?book-page=614&book-mode=1up</ref> Israel Isidor Elyashev<ref>https://www.yiddishbookcenter.org/collections/yiddish-books/spb-nybc206351/baal-makhshoves-geklibene-verk-vol-2?book-page=5&book-mode=1up</ref> Sarah Patt<ref>https://www.yiddishbookcenter.org/collections/yiddish-books/spb-nybc209192/patt-sarah-lebn-un-shafn-60-d-h-zekhtsik-yor-arbet-far-yidisher-kultur-un?book-page=43&book-mode=1up</ref> Sasha Lipovski<ref>https://www.yiddishbookcenter.org/collections/yiddish-books/spb-nybc206414/blyakher-shabtay-eyn-un-tsvantsik-un-eyner-22-ophandlungen-vegn-di-umgebrakhte?book-page=92&book-mode=1up</ref> Belga antologio Maksimiljan Perelman<ref>https://www.yiddishbookcenter.org/collections/yizkor-books/yzk-nybc313861/lomzshe-ir-oyfkum-un-untergang?book-page=101&book-mode=1up</ref> Matilda Widegren<ref>https://digital.janeaddams.ramapo.edu/items/show/38860</ref> Marcel Roost Marian Gawalewicz (PA) Wiktor Gomulicki (PA) Helena Janina Pajzderska (Hajota, PA) Klemens Junosza (PA) Adam Szymański (PA) Kazimierz Przerwa-Tetmajer (PA) Gustaf af Geijerstam (SA) Victoria Benedictsson (SA) Anne Charlotte Leffler (SA) Per Hallström (SA) Hans Larsson (SA) Bo Bergman (SA) Vilhelm Ekelund (SA) Sigfrid Siwertz (SA) Sven Lidman (SA) Hjalmar Bergman (SA) Anders Österling (SA) Elena Maróthy-Šoltésová (CA) Svetozár Hurban-Vajanský (CA) Jiří Karásek (CA) Emanuel Lešehrad (CA) Janko Jesenský (CA) Vladimír Roy (CA) Timrava (CA) Jaroslav Durych (CA) Karel Sezima (CA) Ján Hrušovský (CA) Jozef Ciger Hronský (CA) Karel Nový (CA) Emil B. Lukáč (CA) Peter Jilemnický (CA) Martin Rázus (CA) L. N. Zvěřina (CA) Milo Urban (CA) Gejza Vámos (CA) Laco Novomeský (CA) Magín Morera y Galicia (KA) Miquel Costa i Llobera (KA) Alice Thatcher Post [https://www.google.com/books/edition/Pax_Economica/vFxOEQAAQBAJ? https://www.google.com/books/edition/Pax_Economica/vFxOEQAAQBAJ?] Esperantidoj Sinclair https://www.google.com/books/edition/Broadcasting/Qh1IAAAAIAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=%E2%80%9C9995+persons+out+of+every+ten+thousand%E2%80%9D&pg=PA97&printsec=frontcover Jacob Glatstein ([https://ingeveb.org/texts-and-translations/the-march-to-the-goyim#:~:text=In%20this%20period%20I.J.%20Singer's%20The%20Brothers%20Ashkenazi%20and%20Sholem&text=One%20is%20jealous%20in%20Esperanto%2C%20one%20is%20revived%20in%20Esperanto%2C%20one%20dies%20in%20Esperanto https://ingeveb.org/texts-and-translations/the-march-to-the-goyim]) Vojo Nova - Crimea Casimir Smogorzewski. G. Stellih Lưu Trọng Lư (Lun Trong Lu) Frank Booth Ozick kaj Esperanto Frederick Krafft Roberto Triola - Italico Fritz Thieme A. M. Valeton H.E. Raymond (Herbert Ewing Raymond) Marcel Pesch Otto Liesche J. van Laere Stanislaw Goldberg (St. Goldberg) Jan Kaszycki C.J. Hunt H. W. Yemans Václav Riegel Ludmila Tesařová Francisco Ferrer kaj Esperanto (https://archive.org/details/brux-047-0056/page/64/) Jean Jules Eugene Poiraudeau Lambros D. Callimahos kaj Esperanto Farnsworth Wright kaj Esperanto R.H. Homulle Josef Kahn<ref>https://www.google.com/books/edition/The_Gestapo/D7ZVCgAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%27Josef%20Kahn%22</ref> Alexander William Thompson Jan Janowski Sergei Mastepanov Aleksandro Blumental Leopold Pfaundler Dave Henne Morris Isaac (Ishak) Mucnik Abel Hermant<ref>https://bulteno.esperanto-usa.org/a/1949/12/00-pdf/bulteno.pdf</ref> Harry Marples Leighton<ref>https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/31195005</ref> Arthur Thomas Maling Josef Weisbart Fritz Schuck M. de Waard Wacław Grubiński<ref>https://archive.org/details/jbc.bj.uj.edu.pl.NDIGCZAS043693_1928_012/page/180/mode/2up?q=Waclaw</ref> Richard Lorenz Fernand Doceul<ref>https://archive.org/details/AmerikaEsperantisto_1918_v23_n04_dec/page/18/mode/1up?q=Doceul</ref> Maurice Aubert Otto Glaubrecht<ref>https://archive.org/details/dlibra.kul.pl.49095/page/18/mode/2up?q=%22rakonto+de%22</ref> Achiel Pittoors Kurt Feder Maria Pavlovna Vozdvitenskaja<ref>https://archive.org/details/Esperanto-UEA_1926_n309_maj/mode/2up?q=honorigo</ref> https://archive.org/details/Esperanto-UEA_1920_n242_okt/page/5/mode/1up Cehov Robert de Massy https://www.google.com/books/edition/L_Esp%C3%A9rantiste/H0yY9PySD3cC?hl=en&gbpv=1&bsq=prezidanto Henri Nonin https://www.google.com/books/edition/L_Esp%C3%A9rantiste/H0yY9PySD3cC?hl=en&gbpv=1&dq=Doceul+esperanto&pg=PA218&printsec=frontcover Menaĥem Mendel Gelenberg pole ''Menachem Mendel Gelenberg {{Lang-yi|מנחם קיפּניס}}'' מנחם־מענדל געלענבערג (naskiĝis ?, kaj mortis dum la Dua Monmilito) estis pola ĵurnalisto kaj esperantisto. Gelenberg naskiĝis en Terespol kaj poste li translokiĝis al Biała Podlaska kie li laboris kiel hebrea instruisto.<ref>M.J. Feigenbaum, ''[https://www.jewishgen.org/yizkor/biala_podlaska/bia342.html Book of Biala Podlaska],'' (Tel Aviv, 1961)'','' 345</ref> En 1926 li fariĝis la redaktoro de la semajna gazeto "''Podlasyer'' ''Lebn''" (Podlasia vivo).<ref>M.J. Feigenbaum, ''Book of Biala Podlaska,'' (Tel Aviv, 1961)'', 224.''</ref>. Gelenberg estis ankaŭ aktiva esperantisto. Li estis ano de la Sennacieca Asocio Tutmonda ĝis 1931 kiam la Asocio eksciis, ke Gelenberg ne pagis siajn kotizojn dum kelkaj jaroj.<ref>"[[iarchive:Sennaciulo_1931_n339_apr2/page/215/|Al la pilorio]]," ''Sennaciulo'', 2 aprilo 1931, 215. </ref> Li tradukis Esperantaj artikolojn en la jidan lingvon<ref>Congress for Jewish Culture, Inc. Biographical Dictionary of Modern Yiddish Literature (Leksikon fun der Nayer Yidisher Literatur). Vol. 2. New York: Marstin Press, 1960. p.307 https://www.congressforjewishculture.org/people/5796/Gelenberg-Menakhem-Mendl</ref> kaj verkis artikolojn pri Esperanto en jidaj gazetoj.<ref>M. Gelenberg "[https://www.nli.org.il/en/newspapers/nfolkscajtung/1930/01/08/01/article/50/ Kino un esperanto]", ''Naye Folksaytung'', 8 januaro 1930, 4.</ref> En 1934, Gelenberg estis arestita kaj akuzita pri membreco en la Komunista Partio de Pollando. Laŭ la akuzo, Gelenberg en 1933 ĉeestis kunvenojn de esperanta asocio kiu laboris por Komunismo <ref>"[[iarchive:jbc.bj.uj.edu.pl.NDIGCZAS007289_1934_242/page/n1/|Esperanto i komunizm]]" ''ABC'', 2 septembro 1934, 2.</ref> Gelenberg ricevis kondamnon de 4 jaroj en malliberejo.<ref>https://www.nli.org.il/en/newspapers/frajndwarsaw/1934/09/03/01/article/45/?srpos=1&e=-------en-20--1--img-txIN%7CtxTI-%D7%92%D7%A2%D7%9C%D7%A2%D7%A0%D7%91%D7%A2%D7%A8%D7%92-------------1</ref> https://archive.org/details/jbc.bj.uj.edu.pl.NDIGCZAS007289_1934_242/mode/2up?q=Esperanto+Gelenberg https://www.nli.org.il/en/newspapers/nfolkscajtung/1933/06/14/01/article/11/?srpos=17&e=-------en-20--1--img-txIN%7CtxTI-%D7%92%D7%A2%D7%9C%D7%A2%D7%A0%D7%91%D7%A2%D7%A8%D7%92-------------1 Mary Ann Harrison (aŭ May Harrison, naskiĝis la, kaj mortis 1912) estis aŭstralia Esperantisto kaj filantropo. Ŝi estis la fondinto de la Viktoria Brajla Biblioteko. https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t5863524n/f18.image.r=Szwarc%20Moscou?rk=64378;0 8lai7hl4m3kxpjvtvcherx8598uw5jr 9480483 9480476 2026-09-22T19:31:19Z Nvss132 224431 9480483 wikitext text/x-wiki Titov (https://archive.org/details/sovetish-heymland-1979-9/page/178/mode/2up?q=%D7%A2%D7%A1%D7%A4%D6%BC%D7%A2%D7%A8%D7%90%D6%B7%D7%A0%D7%98%D7%90%D6%B8) ''Fraŭlino Julie'' Menachem-Mendel<ref>https://www.congressforjewishculture.org/people/5796/Gelenberg-Menakhem-Mendl</ref> Gelenberg<ref>https://www.nli.org.il/en/newspapers/nfolkscajtung/1930/01/08/01/article/50/?srpos=66&e=-------en-20--61--img-txIN%7CtxTI-%D7%A2%D7%A1%D7%A4%D6%BC%D7%A2%D7%A8%D7%90%D6%B7%D7%A0%D7%98%D7%90%D6%B8-------------1</ref> tr. Oscar Browning tr. Émile Berr<ref>https://www.lefigaro.fr/histoire/archives/2017/04/13/26010-20170413ARTFIG00241-il-y-a-100-ans-ludwik-zamenhof-pere-de-l-esperanto-s-eteignait.php</ref> tr. Leon Frapié<ref>https://www.google.com/books/edition/La_Revuo/6IV1xIMqOw0C?hl=en&gbpv=1&dq=%22Leon+Frapi%C3%A9%22+esperanto&pg=PA445&printsec=frontcover</ref> tr. Alfred Athis<ref>https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uc1.$b252279&seq=13</ref> tr. Elizabeto de Rumanio <ref>https://www.google.com/books/edition/American_Esperanto_Magazine/aJsjAQAAIAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%22Elizabeth%20of%20Roumania%22%20</ref> tr. Victor Margueritte <ref>https://www.google.com/books/edition/American_Esperanto_Magazine/aJsjAQAAIAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%22Victor%20Margueritte%22</ref> tr. Charles Chaumet<ref>https://jbc.bj.uj.edu.pl/Content/859347/NDIGCZAS043693_1932_004.pdf</ref> tr. Daniel Berthelot tr. Paul Bilhaud tr. Louis Gastine<ref>https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uc1.$b252279&seq=30</ref> tr. Michel Corday<ref>https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uc1.$b252279&seq=21</ref> Emmanuel Aimé<ref>https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uc1.$b252279&seq=12</ref> Alexandre Hepp Nicholas Kao Se Tseien<ref>https://archive.org/details/brazilaesperantisto_1945_n370-376_jan-jun/page/24/</ref> Janet B. Montgomery McGovern<ref>https://www.google.com/books/edition/The_American_Theosophist/J15GAAAAYAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%22Janet%20B.%20McGovern%22</ref> Nikola Yotov<ref>https://archive.org/details/AustriaEsperantisto_1935_n123_okt/page/55/</ref> Fred Niblo<ref>https://archive.org/details/BelgaEsperantisto_1929_n167_jan/page/6/</ref> Vladimir Polyanov<ref>https://archive.org/details/Esperanto-UEA_1929_n342_feb/page/30/</ref> Joris in 't Veld<ref>https://archive.org/details/BelgaEsperantisto_1948_n287_mar/page/80/</ref> Isidore Harris<ref>https://archive.org/details/FrancaEsperantisto_1963_n217_apr/page/51/</ref> Stanisław Aleksander Metelski Dinshah Ghadiali Jadwiga Jędrzejowska<ref>https://archive.org/details/jbc.bj.uj.edu.pl.NDIGCZAS043693_1933_006/page/94/</ref> Edward Bugajski Anna Haller May Harrison Vaclav Cimr Camille Huysmans<ref>https://archive.org/details/BelgaEsperantisto_1936_n231_maj/page/38/</ref> Samuel Jacob Harendorf (S. Dorfson)<ref>https://www.nli.org.il/en/newspapers/ltb/1934/01/26/01/article/28/?srpos=531&e=-------en-20--521--img-txIN%7CtxTI-%D7%A2%D7%A1%D7%A4%D6%BC%D7%A2%D7%A8%D7%90%D6%B7%D7%A0%D7%98%D7%90%D6%B8-------------1</ref> Alwyn J. Baker https://www.nli.org.il/en/newspapers/hajn/1937/08/13/01/article/35/?srpos=211&e=-------en-20--201--img-txIN%7CtxTI-%D7%A2%D7%A1%D7%A4%D6%BC%D7%A2%D7%A8%D7%90%D6%B7%D7%A0%D7%98%D7%90%D6%B8-------------1 David Pinski<ref>https://archive.org/details/SennaciecaRevuo_1927_n045_jun</ref> Colonel Émile Delcambre (Charcot) Israel<ref>https://www.yiddishbookcenter.org/collections/yiddish-books/spb-nybc200690/rejzen-zalman-leksikon-fun-der-yidisher-literatur-prese-un-filologye-vol-1?book-page=534&book-mode=1up</ref> Zangwill<ref>https://www.google.com/books/edition/The_Esperanto_Monthly/RaE1AQAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=israel+zangwill+esperanto&pg=RA3-PA65&printsec=frontcover</ref> Stark Young<ref>ttps://archive.org/details/new-republic-the-1914-1969/New%20Republic/1920-1929/1923/New%20Republic%2C%20The%20v36n460%20%281923-09-26%29%20%28unz.org%29/page/132/</ref> Jack London<ref>https://archive.org/details/VerdaStelo_1927_n01_jan/mode/2up?q=%22opinio+de+eminentulo%22</ref> Franz von Schönaich<ref>https://archive.org/details/VerdaStelo_1927_n02_feb/mode/2up?q=%22opinio+de+eminentulo%22</ref> Melech Ravitch<ref>https://www.yiddishbookcenter.org/collections/yiddish-books/spb-nybc205773/alfes-benzion-dos-amolike-yidishe-varshe-biz-der-shvel-fun-dritn-hurbn?book-page=614&book-mode=1up</ref> Israel Isidor Elyashev<ref>https://www.yiddishbookcenter.org/collections/yiddish-books/spb-nybc206351/baal-makhshoves-geklibene-verk-vol-2?book-page=5&book-mode=1up</ref> Sarah Patt<ref>https://www.yiddishbookcenter.org/collections/yiddish-books/spb-nybc209192/patt-sarah-lebn-un-shafn-60-d-h-zekhtsik-yor-arbet-far-yidisher-kultur-un?book-page=43&book-mode=1up</ref> Sasha Lipovski<ref>https://www.yiddishbookcenter.org/collections/yiddish-books/spb-nybc206414/blyakher-shabtay-eyn-un-tsvantsik-un-eyner-22-ophandlungen-vegn-di-umgebrakhte?book-page=92&book-mode=1up</ref> Belga antologio Maksimiljan Perelman<ref>https://www.yiddishbookcenter.org/collections/yizkor-books/yzk-nybc313861/lomzshe-ir-oyfkum-un-untergang?book-page=101&book-mode=1up</ref> Matilda Widegren<ref>https://digital.janeaddams.ramapo.edu/items/show/38860</ref> Marcel Roost Marian Gawalewicz (PA) Wiktor Gomulicki (PA) Helena Janina Pajzderska (Hajota, PA) Klemens Junosza (PA) Adam Szymański (PA) Kazimierz Przerwa-Tetmajer (PA) Gustaf af Geijerstam (SA) Victoria Benedictsson (SA) Anne Charlotte Leffler (SA) Per Hallström (SA) Hans Larsson (SA) Bo Bergman (SA) Vilhelm Ekelund (SA) Sigfrid Siwertz (SA) Sven Lidman (SA) Hjalmar Bergman (SA) Anders Österling (SA) Elena Maróthy-Šoltésová (CA) Svetozár Hurban-Vajanský (CA) Jiří Karásek (CA) Emanuel Lešehrad (CA) Janko Jesenský (CA) Vladimír Roy (CA) Timrava (CA) Jaroslav Durych (CA) Karel Sezima (CA) Ján Hrušovský (CA) Jozef Ciger Hronský (CA) Karel Nový (CA) Emil B. Lukáč (CA) Peter Jilemnický (CA) Martin Rázus (CA) L. N. Zvěřina (CA) Milo Urban (CA) Gejza Vámos (CA) Laco Novomeský (CA) Magín Morera y Galicia (KA) Miquel Costa i Llobera (KA) Alice Thatcher Post [https://www.google.com/books/edition/Pax_Economica/vFxOEQAAQBAJ? https://www.google.com/books/edition/Pax_Economica/vFxOEQAAQBAJ?] Esperantidoj Sinclair https://www.google.com/books/edition/Broadcasting/Qh1IAAAAIAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=%E2%80%9C9995+persons+out+of+every+ten+thousand%E2%80%9D&pg=PA97&printsec=frontcover Jacob Glatstein ([https://ingeveb.org/texts-and-translations/the-march-to-the-goyim#:~:text=In%20this%20period%20I.J.%20Singer's%20The%20Brothers%20Ashkenazi%20and%20Sholem&text=One%20is%20jealous%20in%20Esperanto%2C%20one%20is%20revived%20in%20Esperanto%2C%20one%20dies%20in%20Esperanto https://ingeveb.org/texts-and-translations/the-march-to-the-goyim]) Vojo Nova - Crimea Casimir Smogorzewski. G. Stellih Lưu Trọng Lư (Lun Trong Lu) Frank Booth Ozick kaj Esperanto Frederick Krafft Roberto Triola - Italico Fritz Thieme A. M. Valeton H.E. Raymond (Herbert Ewing Raymond) Marcel Pesch Otto Liesche J. van Laere Stanislaw Goldberg (St. Goldberg) Jan Kaszycki C.J. Hunt H. W. Yemans Václav Riegel Ludmila Tesařová Francisco Ferrer kaj Esperanto (https://archive.org/details/brux-047-0056/page/64/) Jean Jules Eugene Poiraudeau Lambros D. Callimahos kaj Esperanto Farnsworth Wright kaj Esperanto R.H. Homulle Josef Kahn<ref>https://www.google.com/books/edition/The_Gestapo/D7ZVCgAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%27Josef%20Kahn%22</ref> Alexander William Thompson Jan Janowski Sergei Mastepanov Aleksandro Blumental Leopold Pfaundler Dave Henne Morris Isaac (Ishak) Mucnik Abel Hermant<ref>https://bulteno.esperanto-usa.org/a/1949/12/00-pdf/bulteno.pdf</ref> Harry Marples Leighton<ref>https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/31195005</ref> Arthur Thomas Maling Josef Weisbart Fritz Schuck M. de Waard Wacław Grubiński<ref>https://archive.org/details/jbc.bj.uj.edu.pl.NDIGCZAS043693_1928_012/page/180/mode/2up?q=Waclaw</ref> Richard Lorenz Fernand Doceul<ref>https://archive.org/details/AmerikaEsperantisto_1918_v23_n04_dec/page/18/mode/1up?q=Doceul</ref> Maurice Aubert Otto Glaubrecht<ref>https://archive.org/details/dlibra.kul.pl.49095/page/18/mode/2up?q=%22rakonto+de%22</ref> Achiel Pittoors Kurt Feder Maria Pavlovna Vozdvitenskaja<ref>https://archive.org/details/Esperanto-UEA_1926_n309_maj/mode/2up?q=honorigo</ref> https://archive.org/details/Esperanto-UEA_1920_n242_okt/page/5/mode/1up Cehov Robert de Massy https://www.google.com/books/edition/L_Esp%C3%A9rantiste/H0yY9PySD3cC?hl=en&gbpv=1&bsq=prezidanto Henri Nonin https://www.google.com/books/edition/L_Esp%C3%A9rantiste/H0yY9PySD3cC?hl=en&gbpv=1&dq=Doceul+esperanto&pg=PA218&printsec=frontcover Menaĥem Mendel Gelenberg pole ''Menachem Mendel Gelenberg {{Lang-yi|מנחם קיפּניס}}'' מנחם־מענדל געלענבערג (naskiĝis ?, kaj mortis dum la Dua Monmilito) estis pola ĵurnalisto kaj esperantisto. Gelenberg naskiĝis en Terespol kaj poste li translokiĝis al Biała Podlaska kie li laboris kiel hebrea instruisto.<ref>M.J. Feigenbaum, ''[https://www.jewishgen.org/yizkor/biala_podlaska/bia342.html Book of Biala Podlaska],'' (Tel Aviv, 1961)'','' 345</ref> En 1926 li fariĝis la redaktoro de la semajna gazeto "''Podlasyer'' ''Lebn''" (Podlasia vivo).<ref>M.J. Feigenbaum, ''Book of Biala Podlaska,'' (Tel Aviv, 1961)'', 224.''</ref>. Gelenberg estis ankaŭ aktiva esperantisto. Li estis ano de la Sennacieca Asocio Tutmonda ĝis 1931 kiam la Asocio eksciis, ke Gelenberg ne pagis siajn kotizojn dum kelkaj jaroj.<ref>"[[iarchive:Sennaciulo_1931_n339_apr2/page/215/|Al la pilorio]]," ''Sennaciulo'', 2 aprilo 1931, 215. </ref> Li tradukis Esperantaj artikolojn en la jidan lingvon<ref>Congress for Jewish Culture, Inc. Biographical Dictionary of Modern Yiddish Literature (Leksikon fun der Nayer Yidisher Literatur). Vol. 2. New York: Marstin Press, 1960. p.307 https://www.congressforjewishculture.org/people/5796/Gelenberg-Menakhem-Mendl</ref> kaj verkis artikolojn pri Esperanto en jidaj gazetoj.<ref>M. Gelenberg "[https://www.nli.org.il/en/newspapers/nfolkscajtung/1930/01/08/01/article/50/ Kino un esperanto]", ''Naye Folksaytung'', 8 januaro 1930, 4.</ref> En 1934, Gelenberg estis arestita kaj akuzita pri membreco en la Komunista Partio de Pollando. Laŭ la akuzo, Gelenberg en 1933 ĉeestis kunvenojn de esperanta asocio kiu laboris por Komunismo <ref>"[[iarchive:jbc.bj.uj.edu.pl.NDIGCZAS007289_1934_242/page/n1/|Esperanto i komunizm]]" ''ABC'', 2 septembro 1934, 2.</ref> Gelenberg ricevis kondamnon de 4 jaroj en malliberejo.<ref>https://www.nli.org.il/en/newspapers/frajndwarsaw/1934/09/03/01/article/45/?srpos=1&e=-------en-20--1--img-txIN%7CtxTI-%D7%92%D7%A2%D7%9C%D7%A2%D7%A0%D7%91%D7%A2%D7%A8%D7%92-------------1</ref> https://archive.org/details/jbc.bj.uj.edu.pl.NDIGCZAS007289_1934_242/mode/2up?q=Esperanto+Gelenberg https://www.nli.org.il/en/newspapers/nfolkscajtung/1933/06/14/01/article/11/?srpos=17&e=-------en-20--1--img-txIN%7CtxTI-%D7%92%D7%A2%D7%9C%D7%A2%D7%A0%D7%91%D7%A2%D7%A8%D7%92-------------1 Mary Ann Harrison (aŭ May Harrison, naskiĝis la, kaj mortis 1912) estis aŭstralia Esperantisto kaj filantropo. Ŝi estis la fondinto de la Viktoria Brajla Biblioteko. https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t5863524n/f18.image.r=Szwarc%20Moscou?rk=64378;0 4gc933c8k3owkul84mkohoosxk3ogih 9480504 9480483 2026-09-22T19:49:45Z Nvss132 224431 9480504 wikitext text/x-wiki Titov (https://archive.org/details/sovetish-heymland-1979-9/page/178/mode/2up?q=%D7%A2%D7%A1%D7%A4%D6%BC%D7%A2%D7%A8%D7%90%D6%B7%D7%A0%D7%98%D7%90%D6%B8) ''Fraŭlino Julie'' Menachem-Mendel<ref>https://www.congressforjewishculture.org/people/5796/Gelenberg-Menakhem-Mendl</ref> Gelenberg<ref>https://www.nli.org.il/en/newspapers/nfolkscajtung/1930/01/08/01/article/50/?srpos=66&e=-------en-20--61--img-txIN%7CtxTI-%D7%A2%D7%A1%D7%A4%D6%BC%D7%A2%D7%A8%D7%90%D6%B7%D7%A0%D7%98%D7%90%D6%B8-------------1</ref> tr. Oscar Browning tr. Émile Berr<ref>https://www.lefigaro.fr/histoire/archives/2017/04/13/26010-20170413ARTFIG00241-il-y-a-100-ans-ludwik-zamenhof-pere-de-l-esperanto-s-eteignait.php</ref> tr. Henry Paté<ref>https://www.google.com/books/edition/Le_Monde_esp%C3%A9rantiste/W-hURxTL7MUC?hl=en&gbpv=1&bsq=%22Henry%20Pat%C3%A9%22</ref> tr. Leon Frapié<ref>https://www.google.com/books/edition/La_Revuo/6IV1xIMqOw0C?hl=en&gbpv=1&dq=%22Leon+Frapi%C3%A9%22+esperanto&pg=PA445&printsec=frontcover</ref> tr. Alfred Athis<ref>https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uc1.$b252279&seq=13</ref> tr. Elizabeto de Rumanio <ref>https://www.google.com/books/edition/American_Esperanto_Magazine/aJsjAQAAIAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%22Elizabeth%20of%20Roumania%22%20</ref> tr. Victor Margueritte <ref>https://www.google.com/books/edition/American_Esperanto_Magazine/aJsjAQAAIAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%22Victor%20Margueritte%22</ref> tr. Charles Chaumet<ref>https://jbc.bj.uj.edu.pl/Content/859347/NDIGCZAS043693_1932_004.pdf</ref> tr. Daniel Berthelot tr. Paul Bilhaud tr. Louis Gastine<ref>https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uc1.$b252279&seq=30</ref> tr. Michel Corday<ref>https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uc1.$b252279&seq=21</ref> Emmanuel Aimé<ref>https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uc1.$b252279&seq=12</ref> Alexandre Hepp Nicholas Kao Se Tseien<ref>https://archive.org/details/brazilaesperantisto_1945_n370-376_jan-jun/page/24/</ref> Janet B. Montgomery McGovern<ref>https://www.google.com/books/edition/The_American_Theosophist/J15GAAAAYAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%22Janet%20B.%20McGovern%22</ref> Nikola Yotov<ref>https://archive.org/details/AustriaEsperantisto_1935_n123_okt/page/55/</ref> Fred Niblo<ref>https://archive.org/details/BelgaEsperantisto_1929_n167_jan/page/6/</ref> Vladimir Polyanov<ref>https://archive.org/details/Esperanto-UEA_1929_n342_feb/page/30/</ref> Joris in 't Veld<ref>https://archive.org/details/BelgaEsperantisto_1948_n287_mar/page/80/</ref> Isidore Harris<ref>https://archive.org/details/FrancaEsperantisto_1963_n217_apr/page/51/</ref> Stanisław Aleksander Metelski Dinshah Ghadiali Jadwiga Jędrzejowska<ref>https://archive.org/details/jbc.bj.uj.edu.pl.NDIGCZAS043693_1933_006/page/94/</ref> Edward Bugajski Anna Haller May Harrison Vaclav Cimr Camille Huysmans<ref>https://archive.org/details/BelgaEsperantisto_1936_n231_maj/page/38/</ref> Samuel Jacob Harendorf (S. Dorfson)<ref>https://www.nli.org.il/en/newspapers/ltb/1934/01/26/01/article/28/?srpos=531&e=-------en-20--521--img-txIN%7CtxTI-%D7%A2%D7%A1%D7%A4%D6%BC%D7%A2%D7%A8%D7%90%D6%B7%D7%A0%D7%98%D7%90%D6%B8-------------1</ref> Alwyn J. Baker https://www.nli.org.il/en/newspapers/hajn/1937/08/13/01/article/35/?srpos=211&e=-------en-20--201--img-txIN%7CtxTI-%D7%A2%D7%A1%D7%A4%D6%BC%D7%A2%D7%A8%D7%90%D6%B7%D7%A0%D7%98%D7%90%D6%B8-------------1 David Pinski<ref>https://archive.org/details/SennaciecaRevuo_1927_n045_jun</ref> Colonel Émile Delcambre (Charcot) Israel<ref>https://www.yiddishbookcenter.org/collections/yiddish-books/spb-nybc200690/rejzen-zalman-leksikon-fun-der-yidisher-literatur-prese-un-filologye-vol-1?book-page=534&book-mode=1up</ref> Zangwill<ref>https://www.google.com/books/edition/The_Esperanto_Monthly/RaE1AQAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=israel+zangwill+esperanto&pg=RA3-PA65&printsec=frontcover</ref> Stark Young<ref>ttps://archive.org/details/new-republic-the-1914-1969/New%20Republic/1920-1929/1923/New%20Republic%2C%20The%20v36n460%20%281923-09-26%29%20%28unz.org%29/page/132/</ref> Jack London<ref>https://archive.org/details/VerdaStelo_1927_n01_jan/mode/2up?q=%22opinio+de+eminentulo%22</ref> Franz von Schönaich<ref>https://archive.org/details/VerdaStelo_1927_n02_feb/mode/2up?q=%22opinio+de+eminentulo%22</ref> Melech Ravitch<ref>https://www.yiddishbookcenter.org/collections/yiddish-books/spb-nybc205773/alfes-benzion-dos-amolike-yidishe-varshe-biz-der-shvel-fun-dritn-hurbn?book-page=614&book-mode=1up</ref> Israel Isidor Elyashev<ref>https://www.yiddishbookcenter.org/collections/yiddish-books/spb-nybc206351/baal-makhshoves-geklibene-verk-vol-2?book-page=5&book-mode=1up</ref> Sarah Patt<ref>https://www.yiddishbookcenter.org/collections/yiddish-books/spb-nybc209192/patt-sarah-lebn-un-shafn-60-d-h-zekhtsik-yor-arbet-far-yidisher-kultur-un?book-page=43&book-mode=1up</ref> Sasha Lipovski<ref>https://www.yiddishbookcenter.org/collections/yiddish-books/spb-nybc206414/blyakher-shabtay-eyn-un-tsvantsik-un-eyner-22-ophandlungen-vegn-di-umgebrakhte?book-page=92&book-mode=1up</ref> Belga antologio Maksimiljan Perelman<ref>https://www.yiddishbookcenter.org/collections/yizkor-books/yzk-nybc313861/lomzshe-ir-oyfkum-un-untergang?book-page=101&book-mode=1up</ref> Matilda Widegren<ref>https://digital.janeaddams.ramapo.edu/items/show/38860</ref> Marcel Roost Marian Gawalewicz (PA) Wiktor Gomulicki (PA) Helena Janina Pajzderska (Hajota, PA) Klemens Junosza (PA) Adam Szymański (PA) Kazimierz Przerwa-Tetmajer (PA) Gustaf af Geijerstam (SA) Victoria Benedictsson (SA) Anne Charlotte Leffler (SA) Per Hallström (SA) Hans Larsson (SA) Bo Bergman (SA) Vilhelm Ekelund (SA) Sigfrid Siwertz (SA) Sven Lidman (SA) Hjalmar Bergman (SA) Anders Österling (SA) Elena Maróthy-Šoltésová (CA) Svetozár Hurban-Vajanský (CA) Jiří Karásek (CA) Emanuel Lešehrad (CA) Janko Jesenský (CA) Vladimír Roy (CA) Timrava (CA) Jaroslav Durych (CA) Karel Sezima (CA) Ján Hrušovský (CA) Jozef Ciger Hronský (CA) Karel Nový (CA) Emil B. Lukáč (CA) Peter Jilemnický (CA) Martin Rázus (CA) L. N. Zvěřina (CA) Milo Urban (CA) Gejza Vámos (CA) Laco Novomeský (CA) Magín Morera y Galicia (KA) Miquel Costa i Llobera (KA) Alice Thatcher Post [https://www.google.com/books/edition/Pax_Economica/vFxOEQAAQBAJ? https://www.google.com/books/edition/Pax_Economica/vFxOEQAAQBAJ?] Esperantidoj Sinclair https://www.google.com/books/edition/Broadcasting/Qh1IAAAAIAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=%E2%80%9C9995+persons+out+of+every+ten+thousand%E2%80%9D&pg=PA97&printsec=frontcover Jacob Glatstein ([https://ingeveb.org/texts-and-translations/the-march-to-the-goyim#:~:text=In%20this%20period%20I.J.%20Singer's%20The%20Brothers%20Ashkenazi%20and%20Sholem&text=One%20is%20jealous%20in%20Esperanto%2C%20one%20is%20revived%20in%20Esperanto%2C%20one%20dies%20in%20Esperanto https://ingeveb.org/texts-and-translations/the-march-to-the-goyim]) Vojo Nova - Crimea Casimir Smogorzewski. G. Stellih Lưu Trọng Lư (Lun Trong Lu) Frank Booth Ozick kaj Esperanto Frederick Krafft Roberto Triola - Italico Fritz Thieme A. M. Valeton H.E. Raymond (Herbert Ewing Raymond) Marcel Pesch Otto Liesche J. van Laere Stanislaw Goldberg (St. Goldberg) Jan Kaszycki C.J. Hunt H. W. Yemans Václav Riegel Ludmila Tesařová Francisco Ferrer kaj Esperanto (https://archive.org/details/brux-047-0056/page/64/) Jean Jules Eugene Poiraudeau Lambros D. Callimahos kaj Esperanto Farnsworth Wright kaj Esperanto R.H. Homulle Josef Kahn<ref>https://www.google.com/books/edition/The_Gestapo/D7ZVCgAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%27Josef%20Kahn%22</ref> Alexander William Thompson Jan Janowski Sergei Mastepanov Aleksandro Blumental Leopold Pfaundler Dave Henne Morris Isaac (Ishak) Mucnik Abel Hermant<ref>https://bulteno.esperanto-usa.org/a/1949/12/00-pdf/bulteno.pdf</ref> Harry Marples Leighton<ref>https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/31195005</ref> Arthur Thomas Maling Josef Weisbart Fritz Schuck M. de Waard Wacław Grubiński<ref>https://archive.org/details/jbc.bj.uj.edu.pl.NDIGCZAS043693_1928_012/page/180/mode/2up?q=Waclaw</ref> Richard Lorenz Fernand Doceul<ref>https://archive.org/details/AmerikaEsperantisto_1918_v23_n04_dec/page/18/mode/1up?q=Doceul</ref> Maurice Aubert Otto Glaubrecht<ref>https://archive.org/details/dlibra.kul.pl.49095/page/18/mode/2up?q=%22rakonto+de%22</ref> Achiel Pittoors Kurt Feder Maria Pavlovna Vozdvitenskaja<ref>https://archive.org/details/Esperanto-UEA_1926_n309_maj/mode/2up?q=honorigo</ref> https://archive.org/details/Esperanto-UEA_1920_n242_okt/page/5/mode/1up Cehov Robert de Massy https://www.google.com/books/edition/L_Esp%C3%A9rantiste/H0yY9PySD3cC?hl=en&gbpv=1&bsq=prezidanto Henri Nonin https://www.google.com/books/edition/L_Esp%C3%A9rantiste/H0yY9PySD3cC?hl=en&gbpv=1&dq=Doceul+esperanto&pg=PA218&printsec=frontcover Menaĥem Mendel Gelenberg pole ''Menachem Mendel Gelenberg {{Lang-yi|מנחם קיפּניס}}'' מנחם־מענדל געלענבערג (naskiĝis ?, kaj mortis dum la Dua Monmilito) estis pola ĵurnalisto kaj esperantisto. Gelenberg naskiĝis en Terespol kaj poste li translokiĝis al Biała Podlaska kie li laboris kiel hebrea instruisto.<ref>M.J. Feigenbaum, ''[https://www.jewishgen.org/yizkor/biala_podlaska/bia342.html Book of Biala Podlaska],'' (Tel Aviv, 1961)'','' 345</ref> En 1926 li fariĝis la redaktoro de la semajna gazeto "''Podlasyer'' ''Lebn''" (Podlasia vivo).<ref>M.J. Feigenbaum, ''Book of Biala Podlaska,'' (Tel Aviv, 1961)'', 224.''</ref>. Gelenberg estis ankaŭ aktiva esperantisto. Li estis ano de la Sennacieca Asocio Tutmonda ĝis 1931 kiam la Asocio eksciis, ke Gelenberg ne pagis siajn kotizojn dum kelkaj jaroj.<ref>"[[iarchive:Sennaciulo_1931_n339_apr2/page/215/|Al la pilorio]]," ''Sennaciulo'', 2 aprilo 1931, 215. </ref> Li tradukis Esperantaj artikolojn en la jidan lingvon<ref>Congress for Jewish Culture, Inc. Biographical Dictionary of Modern Yiddish Literature (Leksikon fun der Nayer Yidisher Literatur). Vol. 2. New York: Marstin Press, 1960. p.307 https://www.congressforjewishculture.org/people/5796/Gelenberg-Menakhem-Mendl</ref> kaj verkis artikolojn pri Esperanto en jidaj gazetoj.<ref>M. Gelenberg "[https://www.nli.org.il/en/newspapers/nfolkscajtung/1930/01/08/01/article/50/ Kino un esperanto]", ''Naye Folksaytung'', 8 januaro 1930, 4.</ref> En 1934, Gelenberg estis arestita kaj akuzita pri membreco en la Komunista Partio de Pollando. Laŭ la akuzo, Gelenberg en 1933 ĉeestis kunvenojn de esperanta asocio kiu laboris por Komunismo <ref>"[[iarchive:jbc.bj.uj.edu.pl.NDIGCZAS007289_1934_242/page/n1/|Esperanto i komunizm]]" ''ABC'', 2 septembro 1934, 2.</ref> Gelenberg ricevis kondamnon de 4 jaroj en malliberejo.<ref>https://www.nli.org.il/en/newspapers/frajndwarsaw/1934/09/03/01/article/45/?srpos=1&e=-------en-20--1--img-txIN%7CtxTI-%D7%92%D7%A2%D7%9C%D7%A2%D7%A0%D7%91%D7%A2%D7%A8%D7%92-------------1</ref> https://archive.org/details/jbc.bj.uj.edu.pl.NDIGCZAS007289_1934_242/mode/2up?q=Esperanto+Gelenberg https://www.nli.org.il/en/newspapers/nfolkscajtung/1933/06/14/01/article/11/?srpos=17&e=-------en-20--1--img-txIN%7CtxTI-%D7%92%D7%A2%D7%9C%D7%A2%D7%A0%D7%91%D7%A2%D7%A8%D7%92-------------1 Mary Ann Harrison (aŭ May Harrison, naskiĝis la, kaj mortis 1912) estis aŭstralia Esperantisto kaj filantropo. Ŝi estis la fondinto de la Viktoria Brajla Biblioteko. https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t5863524n/f18.image.r=Szwarc%20Moscou?rk=64378;0 duj2e85egwrzage81ozipxwsnfy6kwz 9480588 9480504 2026-09-22T22:11:19Z Nvss132 224431 9480588 wikitext text/x-wiki Titov (https://archive.org/details/sovetish-heymland-1979-9/page/178/mode/2up?q=%D7%A2%D7%A1%D7%A4%D6%BC%D7%A2%D7%A8%D7%90%D6%B7%D7%A0%D7%98%D7%90%D6%B8) ''Fraŭlino Julie'' Menachem-Mendel<ref>https://www.congressforjewishculture.org/people/5796/Gelenberg-Menakhem-Mendl</ref> Gelenberg<ref>https://www.nli.org.il/en/newspapers/nfolkscajtung/1930/01/08/01/article/50/?srpos=66&e=-------en-20--61--img-txIN%7CtxTI-%D7%A2%D7%A1%D7%A4%D6%BC%D7%A2%D7%A8%D7%90%D6%B7%D7%A0%D7%98%D7%90%D6%B8-------------1</ref> tr. Oscar Browning tr. Émile Berr<ref>https://www.lefigaro.fr/histoire/archives/2017/04/13/26010-20170413ARTFIG00241-il-y-a-100-ans-ludwik-zamenhof-pere-de-l-esperanto-s-eteignait.php</ref> tr. Henry Paté<ref>https://www.google.com/books/edition/Le_Monde_esp%C3%A9rantiste/W-hURxTL7MUC?hl=en&gbpv=1&bsq=%22Henry%20Pat%C3%A9%22</ref> tr. Leon Frapié<ref>https://www.google.com/books/edition/La_Revuo/6IV1xIMqOw0C?hl=en&gbpv=1&dq=%22Leon+Frapi%C3%A9%22+esperanto&pg=PA445&printsec=frontcover</ref> tr. Salomon Reinach<ref>https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uc1.$b252279&seq=54</ref> tr. Alfred Athis<ref>https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uc1.$b252279&seq=13</ref> tr. Elizabeto de Rumanio <ref>https://www.google.com/books/edition/American_Esperanto_Magazine/aJsjAQAAIAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%22Elizabeth%20of%20Roumania%22%20</ref> tr. Victor Margueritte <ref>https://www.google.com/books/edition/American_Esperanto_Magazine/aJsjAQAAIAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%22Victor%20Margueritte%22</ref> tr. Charles Chaumet<ref>https://jbc.bj.uj.edu.pl/Content/859347/NDIGCZAS043693_1932_004.pdf</ref> tr. Daniel Berthelot tr. Paul Bilhaud tr. Louis Gastine<ref>https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uc1.$b252279&seq=30</ref> tr. Michel Corday<ref>https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uc1.$b252279&seq=21</ref> Emmanuel Aimé<ref>https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uc1.$b252279&seq=12</ref> Alexandre Hepp Nicholas Kao Se Tseien<ref>https://archive.org/details/brazilaesperantisto_1945_n370-376_jan-jun/page/24/</ref> Janet B. Montgomery McGovern<ref>https://www.google.com/books/edition/The_American_Theosophist/J15GAAAAYAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%22Janet%20B.%20McGovern%22</ref> Nikola Yotov<ref>https://archive.org/details/AustriaEsperantisto_1935_n123_okt/page/55/</ref> Fred Niblo<ref>https://archive.org/details/BelgaEsperantisto_1929_n167_jan/page/6/</ref> Vladimir Polyanov<ref>https://archive.org/details/Esperanto-UEA_1929_n342_feb/page/30/</ref> Joris in 't Veld<ref>https://archive.org/details/BelgaEsperantisto_1948_n287_mar/page/80/</ref> Isidore Harris<ref>https://archive.org/details/FrancaEsperantisto_1963_n217_apr/page/51/</ref> Stanisław Aleksander Metelski Dinshah Ghadiali Jadwiga Jędrzejowska<ref>https://archive.org/details/jbc.bj.uj.edu.pl.NDIGCZAS043693_1933_006/page/94/</ref> Edward Bugajski Anna Haller May Harrison Vaclav Cimr Camille Huysmans<ref>https://archive.org/details/BelgaEsperantisto_1936_n231_maj/page/38/</ref> Samuel Jacob Harendorf (S. Dorfson)<ref>https://www.nli.org.il/en/newspapers/ltb/1934/01/26/01/article/28/?srpos=531&e=-------en-20--521--img-txIN%7CtxTI-%D7%A2%D7%A1%D7%A4%D6%BC%D7%A2%D7%A8%D7%90%D6%B7%D7%A0%D7%98%D7%90%D6%B8-------------1</ref> Alwyn J. Baker https://www.nli.org.il/en/newspapers/hajn/1937/08/13/01/article/35/?srpos=211&e=-------en-20--201--img-txIN%7CtxTI-%D7%A2%D7%A1%D7%A4%D6%BC%D7%A2%D7%A8%D7%90%D6%B7%D7%A0%D7%98%D7%90%D6%B8-------------1 David Pinski<ref>https://archive.org/details/SennaciecaRevuo_1927_n045_jun</ref> Colonel Émile Delcambre (Charcot) Israel<ref>https://www.yiddishbookcenter.org/collections/yiddish-books/spb-nybc200690/rejzen-zalman-leksikon-fun-der-yidisher-literatur-prese-un-filologye-vol-1?book-page=534&book-mode=1up</ref> Zangwill<ref>https://www.google.com/books/edition/The_Esperanto_Monthly/RaE1AQAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=israel+zangwill+esperanto&pg=RA3-PA65&printsec=frontcover</ref> Stark Young<ref>ttps://archive.org/details/new-republic-the-1914-1969/New%20Republic/1920-1929/1923/New%20Republic%2C%20The%20v36n460%20%281923-09-26%29%20%28unz.org%29/page/132/</ref> Jack London<ref>https://archive.org/details/VerdaStelo_1927_n01_jan/mode/2up?q=%22opinio+de+eminentulo%22</ref> Franz von Schönaich<ref>https://archive.org/details/VerdaStelo_1927_n02_feb/mode/2up?q=%22opinio+de+eminentulo%22</ref> Melech Ravitch<ref>https://www.yiddishbookcenter.org/collections/yiddish-books/spb-nybc205773/alfes-benzion-dos-amolike-yidishe-varshe-biz-der-shvel-fun-dritn-hurbn?book-page=614&book-mode=1up</ref> Israel Isidor Elyashev<ref>https://www.yiddishbookcenter.org/collections/yiddish-books/spb-nybc206351/baal-makhshoves-geklibene-verk-vol-2?book-page=5&book-mode=1up</ref> Sarah Patt<ref>https://www.yiddishbookcenter.org/collections/yiddish-books/spb-nybc209192/patt-sarah-lebn-un-shafn-60-d-h-zekhtsik-yor-arbet-far-yidisher-kultur-un?book-page=43&book-mode=1up</ref> Sasha Lipovski<ref>https://www.yiddishbookcenter.org/collections/yiddish-books/spb-nybc206414/blyakher-shabtay-eyn-un-tsvantsik-un-eyner-22-ophandlungen-vegn-di-umgebrakhte?book-page=92&book-mode=1up</ref> Belga antologio Maksimiljan Perelman<ref>https://www.yiddishbookcenter.org/collections/yizkor-books/yzk-nybc313861/lomzshe-ir-oyfkum-un-untergang?book-page=101&book-mode=1up</ref> Matilda Widegren<ref>https://digital.janeaddams.ramapo.edu/items/show/38860</ref> Marcel Roost Marian Gawalewicz (PA) Wiktor Gomulicki (PA) Helena Janina Pajzderska (Hajota, PA) Klemens Junosza (PA) Adam Szymański (PA) Kazimierz Przerwa-Tetmajer (PA) Gustaf af Geijerstam (SA) Victoria Benedictsson (SA) Anne Charlotte Leffler (SA) Per Hallström (SA) Hans Larsson (SA) Bo Bergman (SA) Vilhelm Ekelund (SA) Sigfrid Siwertz (SA) Sven Lidman (SA) Hjalmar Bergman (SA) Anders Österling (SA) Elena Maróthy-Šoltésová (CA) Svetozár Hurban-Vajanský (CA) Jiří Karásek (CA) Emanuel Lešehrad (CA) Janko Jesenský (CA) Vladimír Roy (CA) Timrava (CA) Jaroslav Durych (CA) Karel Sezima (CA) Ján Hrušovský (CA) Jozef Ciger Hronský (CA) Karel Nový (CA) Emil B. Lukáč (CA) Peter Jilemnický (CA) Martin Rázus (CA) L. N. Zvěřina (CA) Milo Urban (CA) Gejza Vámos (CA) Laco Novomeský (CA) Magín Morera y Galicia (KA) Miquel Costa i Llobera (KA) Alice Thatcher Post [https://www.google.com/books/edition/Pax_Economica/vFxOEQAAQBAJ? https://www.google.com/books/edition/Pax_Economica/vFxOEQAAQBAJ?] Esperantidoj Sinclair https://www.google.com/books/edition/Broadcasting/Qh1IAAAAIAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=%E2%80%9C9995+persons+out+of+every+ten+thousand%E2%80%9D&pg=PA97&printsec=frontcover Jacob Glatstein ([https://ingeveb.org/texts-and-translations/the-march-to-the-goyim#:~:text=In%20this%20period%20I.J.%20Singer's%20The%20Brothers%20Ashkenazi%20and%20Sholem&text=One%20is%20jealous%20in%20Esperanto%2C%20one%20is%20revived%20in%20Esperanto%2C%20one%20dies%20in%20Esperanto https://ingeveb.org/texts-and-translations/the-march-to-the-goyim]) Vojo Nova - Crimea Casimir Smogorzewski. G. Stellih Lưu Trọng Lư (Lun Trong Lu) Frank Booth Ozick kaj Esperanto Frederick Krafft Roberto Triola - Italico Fritz Thieme A. M. Valeton H.E. Raymond (Herbert Ewing Raymond) Marcel Pesch Otto Liesche J. van Laere Stanislaw Goldberg (St. Goldberg) Jan Kaszycki C.J. Hunt H. W. Yemans Václav Riegel Ludmila Tesařová Francisco Ferrer kaj Esperanto (https://archive.org/details/brux-047-0056/page/64/) Jean Jules Eugene Poiraudeau Lambros D. Callimahos kaj Esperanto Farnsworth Wright kaj Esperanto R.H. Homulle Josef Kahn<ref>https://www.google.com/books/edition/The_Gestapo/D7ZVCgAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%27Josef%20Kahn%22</ref> Alexander William Thompson Jan Janowski Sergei Mastepanov Aleksandro Blumental Leopold Pfaundler Dave Henne Morris Isaac (Ishak) Mucnik Abel Hermant<ref>https://bulteno.esperanto-usa.org/a/1949/12/00-pdf/bulteno.pdf</ref> Harry Marples Leighton<ref>https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/31195005</ref> Arthur Thomas Maling Josef Weisbart Fritz Schuck M. de Waard Wacław Grubiński<ref>https://archive.org/details/jbc.bj.uj.edu.pl.NDIGCZAS043693_1928_012/page/180/mode/2up?q=Waclaw</ref> Richard Lorenz Fernand Doceul<ref>https://archive.org/details/AmerikaEsperantisto_1918_v23_n04_dec/page/18/mode/1up?q=Doceul</ref> Maurice Aubert Otto Glaubrecht<ref>https://archive.org/details/dlibra.kul.pl.49095/page/18/mode/2up?q=%22rakonto+de%22</ref> Achiel Pittoors Kurt Feder Maria Pavlovna Vozdvitenskaja<ref>https://archive.org/details/Esperanto-UEA_1926_n309_maj/mode/2up?q=honorigo</ref> https://archive.org/details/Esperanto-UEA_1920_n242_okt/page/5/mode/1up Cehov Robert de Massy https://www.google.com/books/edition/L_Esp%C3%A9rantiste/H0yY9PySD3cC?hl=en&gbpv=1&bsq=prezidanto Henri Nonin https://www.google.com/books/edition/L_Esp%C3%A9rantiste/H0yY9PySD3cC?hl=en&gbpv=1&dq=Doceul+esperanto&pg=PA218&printsec=frontcover Menaĥem Mendel Gelenberg pole ''Menachem Mendel Gelenberg {{Lang-yi|מנחם קיפּניס}}'' מנחם־מענדל געלענבערג (naskiĝis ?, kaj mortis dum la Dua Monmilito) estis pola ĵurnalisto kaj esperantisto. Gelenberg naskiĝis en Terespol kaj poste li translokiĝis al Biała Podlaska kie li laboris kiel hebrea instruisto.<ref>M.J. Feigenbaum, ''[https://www.jewishgen.org/yizkor/biala_podlaska/bia342.html Book of Biala Podlaska],'' (Tel Aviv, 1961)'','' 345</ref> En 1926 li fariĝis la redaktoro de la semajna gazeto "''Podlasyer'' ''Lebn''" (Podlasia vivo).<ref>M.J. Feigenbaum, ''Book of Biala Podlaska,'' (Tel Aviv, 1961)'', 224.''</ref>. Gelenberg estis ankaŭ aktiva esperantisto. Li estis ano de la Sennacieca Asocio Tutmonda ĝis 1931 kiam la Asocio eksciis, ke Gelenberg ne pagis siajn kotizojn dum kelkaj jaroj.<ref>"[[iarchive:Sennaciulo_1931_n339_apr2/page/215/|Al la pilorio]]," ''Sennaciulo'', 2 aprilo 1931, 215. </ref> Li tradukis Esperantaj artikolojn en la jidan lingvon<ref>Congress for Jewish Culture, Inc. Biographical Dictionary of Modern Yiddish Literature (Leksikon fun der Nayer Yidisher Literatur). Vol. 2. New York: Marstin Press, 1960. p.307 https://www.congressforjewishculture.org/people/5796/Gelenberg-Menakhem-Mendl</ref> kaj verkis artikolojn pri Esperanto en jidaj gazetoj.<ref>M. Gelenberg "[https://www.nli.org.il/en/newspapers/nfolkscajtung/1930/01/08/01/article/50/ Kino un esperanto]", ''Naye Folksaytung'', 8 januaro 1930, 4.</ref> En 1934, Gelenberg estis arestita kaj akuzita pri membreco en la Komunista Partio de Pollando. Laŭ la akuzo, Gelenberg en 1933 ĉeestis kunvenojn de esperanta asocio kiu laboris por Komunismo <ref>"[[iarchive:jbc.bj.uj.edu.pl.NDIGCZAS007289_1934_242/page/n1/|Esperanto i komunizm]]" ''ABC'', 2 septembro 1934, 2.</ref> Gelenberg ricevis kondamnon de 4 jaroj en malliberejo.<ref>https://www.nli.org.il/en/newspapers/frajndwarsaw/1934/09/03/01/article/45/?srpos=1&e=-------en-20--1--img-txIN%7CtxTI-%D7%92%D7%A2%D7%9C%D7%A2%D7%A0%D7%91%D7%A2%D7%A8%D7%92-------------1</ref> https://archive.org/details/jbc.bj.uj.edu.pl.NDIGCZAS007289_1934_242/mode/2up?q=Esperanto+Gelenberg https://www.nli.org.il/en/newspapers/nfolkscajtung/1933/06/14/01/article/11/?srpos=17&e=-------en-20--1--img-txIN%7CtxTI-%D7%92%D7%A2%D7%9C%D7%A2%D7%A0%D7%91%D7%A2%D7%A8%D7%92-------------1 Mary Ann Harrison (aŭ May Harrison, naskiĝis la, kaj mortis 1912) estis aŭstralia Esperantisto kaj filantropo. Ŝi estis la fondinto de la Viktoria Brajla Biblioteko. https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t5863524n/f18.image.r=Szwarc%20Moscou?rk=64378;0 8aq62aih28mmgooqi8ne5x4u6j5o6im 0 932435 9480747 9414401 2026-09-23T11:43:42Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480747 wikitext text/x-wiki {{informkesto gravulo}} '''Alden Holmes MILLER''' (4a de Februaro, 1906 – 9a de Oktobro, 1965) estis usona [[ornitologo]] kaj direktoro de la Muzeo de Vertebra Zoologio ĉe la [[Universitato de Kalifornio ĉe Berkeley]] dum 25 jaroj. Li publikigis pli ol 250 artikolojn pri la biologio, distribuo kaj taksonomio de [[birdoj]], kaj funkciis kiel prezidanto de la [[Usona Unio de Ornitologoj]] (1953-1955) kaj la [[Internacia Komisiono pri Zoologia Nomenklaturo]] (1964-1965), kaj kiel redaktisto de [[The Condor (gazeto)|''The Condor'']] de 1939 ĝis sia morto. Li estis membro de la [[Usona Nacia Akademio de Sciencoj|Nacia Akademio de Sciencoj]]. ==Kariero== Alden Miller naskiĝis en [[Los-Anĝeleso]], [[Kalifornio]], filo de Loye H. Miller, fama profesoro kaj esploristo.<ref name="Mayr 1973">{{cite journal|first=Ernst|last=Mayr|author-link=Ernst Mayr|title=Alden Holmes Miller (1906–1965)|journal=Biographical Memoirs|year=1973|url=http://www.nasonline.org/publications/biographical-memoirs/memoir-pdfs/miller-alden.pdf}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160304052913/http://www.nasonline.org/publications/biographical-memoirs/memoir-pdfs/miller-alden.pdf |date=2016-03-04 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.cooper.org/awards_and_grants/awards_and_grants.htm|title=Cooper Ornithological Society|access-date=2015-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20150113051424/http://www.cooper.org/awards_and_grants/awards_and_grants.htm|archive-date=2015-01-13|url-status=dead}}</ref> Li studis en la [[Universitato de Kalifornio en Los-Anĝeleso]] kaj poste en Berkeley, kie gradiĝis en Biologio en 1928 kaj doktoriĝis en Biologio en 1930 sub [[Joseph Grinnell]]. Dek jarojn poste li sukcedis Grinnell kiel direktoro de la Muzeo de Vertebrula Zoologio.<ref>{{cite journal|last=Davis|first= John|title=In Memoriam: Alden Holmes Miller|year=1967|journal=The Auk|volume=84|number=2|pages= 192–202|jstor=4083187|url=https://sora.unm.edu/sites/default/files/journals/auk/v084n02/p0192-p0202.pdf|doi=10.2307/4083187}}</ref> Li famis pro siaj studoj pri ''[[Lanius]]'' (la plej granda genro de [[laniedoj]]) kaj pri [[junkuloj]]. Li ricevis la Brewster-Medalon pro siaj kontribuoj al ornitologio.<ref name="Mayr 1973"/> La aliro de Miller al kolekto-bazita esplorado uzis "konceptojn, teoriojn, praktikojn, ilojn kaj teknologiojn el la laboratorio, muzeo kaj naturo."<ref>{{cite journal|first=Mary E.|last=Sunderland|year=2012|title=Collections-based research at Berkeley's Museum of Vertebrate Zoology|journal=Historical Studies in the Natural Sciences|volume=42|number=2|pages=82–113|doi=10.1525/hsns.2012.42.2.83|jstor=10.1525/hsns.2012.42.2.83|pmid=27652421|url=http://mvz.berkeley.edu/PDFs/sunderland.pdf}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20151218093346/http://mvz.berkeley.edu/PDFs/sunderland.pdf |date=2015-12-18 }}</ref> Miller superrigardis ĉirkaŭ 30 doktorajn studentojn kaj 15 magistrajn studentojn, multaj el kiuj fariĝis famaj ornitologoj memstare.<ref name="Pitelka 1993">{{cite journal|title=Academic family tree for Loye and Alden Miller|first= Frank A. |last=Pitelka|journal=The Condor|volume= 95|number=4|year= 1993|pages=1065–1067|jstor=1369452|url=https://sora.unm.edu/sites/default/files/journals/condor/v095n04/p1065-p1067.pdf|doi=10.2307/1369452}}</ref><ref name="EhrlichDobkin1988">{{cite book|first1=Paul|last1= Ehrlich|first2=David S.|last2= Dobkin|first3=Darryl|last3= Wheye|title=The Birder's Handbook|url=https://archive.org/details/birdershandbookf00ehrl_0|url-access=registration|year=1988|publisher=[[Novjorko]]: eldonejo [[Simon & Schuster]]|isbn=978-0-671-65989-9|page=[https://archive.org/details/birdershandbookf00ehrl_0/page/267 267]}}</ref> Inter liaj doktoriĝantaj studentoj estis [[Charles G. Sibley]], kiu kunevoluigis la [[Sibley kaj Ahlquist|taksonomion de birdoj de Sibley-Ahlquist]]; la aŭtoron kaj naturprotektiston A. Starker Leopold; kaj Richard C. Banks, fondinton de la ''Ornithological Council''.<ref name="Pitelka 1993"/> ==Libroj== *{{cite book|title=The Distribution of the Birds of California|location=Berkeley|publisher= Cooper Ornithological Club|year=1947}}(kun Joseph Grinnell) *{{cite book|title=The Lives of Desert Animals in Joshua Tree National Monument|publisher= University of California Press|year=1964}}(kun Robert C. Stebbins) == Referencoj == {{Referencoj}} ==Eksteraj ligiloj== *[http://www.oac.cdlib.org/findaid/ark:/13030/c8n58nqf/ Alden H. Miller] artikolaro ĉe la Reta Arkivo de Kalifornio {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Miller, Alden Holmes}} [[Kategorio:Usonaj ornitologoj]] [[Kategorio:Usonaj zoologoj]] 7cxat9w722plnpv981rtm8tdy6w5mwe 0 936544 9480387 9437033 2026-09-22T15:55:04Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9480387 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = {{Paĝonomo}} |naskonomo = }} '''{{Paĝonomo}}''' [sikstus dEkAnj], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Dékány Árpád Sixtus''' estas [[Hungario|hungara]] [[pastro]], [[cistercianoj|cisterciana]] [[monaĥo]], [[abato]], [[instruisto]], [[kateĥisto]]. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM2333191 hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=706183&date=2026-02-17 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1969|11|18}} en [[Mosonmagyaróvár]]<!--, li mortis {{mortotago|20||}} en [[]]-->. == Biografio == {{Paĝonomo}} maturiĝis en [[benediktanoj|benediktana]] [[gimnazio]] en [[Pannonhalma]], poste li estis simpla civila vicinstruisto kelkajn jarojn. En 1991 li aliĝis al la cistercianoj, 5 jarojn poste li monaĥiĝis, en 1997 pastriĝis. Li studis teologion en monaĥeja altlernejo de [[Zirc]] kaj en [[:en:Anselmianum]], Inter 1994-1996 li estis katekisto en cisterciana gimnazio en Budapeŝto, inter 1996-2009 instruisto kaj katekisto en cisterciana gimnazio de [[Pécs]], poste 2 jarojn paroĥisto kaj katekisto en cisterciana gimnazio de [[Székesfehérvár]]. Inter 2011-2017 li estis abato en Zirc. Dékány ricevis ŝtatan [[premio]]n en 2017. == Elektitaj kontribuoj == * ''Evezz a mélyre! Beszélgetés a hitről, a szerzetesi élet jelenéről és jövőjéről'' (2011) == Fontoj == * [https://ciszterci.wordpress.com/foapat/ biografio hungare kun foto] * [https://www.pecsiujsag.hu/helyi-hireink/a-pecsett-legendassa-valt-szerzetes-tanar-sixtus-atya-vezetesevel-sorfozdet-alapitott-a-zirci-apatsag artikolo kaj biografio hungare kun foto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20151016154747/http://www.pecsiujsag.hu/helyi-hireink/a-pecsett-legendassa-valt-szerzetes-tanar-sixtus-atya-vezetesevel-sorfozdet-alapitott-a-zirci-apatsag |date=2015-10-16 }} * [https://szig.hu/_user/browser/File/Bal%20oldali%20men%C5%B1kh%C3%B6z%20tartoz%C3%B3%20f%C3%A1jlok/diakszovetseg/Budai-FeherFekete-2011-Husvet.pdf biografio hungare]{{404|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://www.feol.hu/szekesfehervar/2017/08/bucsu-fehervartol-lovagkeresztet-kapott-sixtus-atya biografio hungare] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Dekany Arpad Sixtus}} [[Kategorio:Hungaraj pastroj]] [[Kategorio:Hungaraj cistercianaj monaĥoj]] [[Kategorio:Hungaraj instruistoj]] [[Kategorio:Hungaraj kateĥistoj]] [[Kategorio:Hungaraj abatoj]] {{Portalstrio|Biografio}} faq7jvzmqntiu3ob7uh1w5myj3xvrsc 0 940617 9480357 9346845 2026-09-22T15:08:02Z Petr Tomasovsky 678 9480357 wikitext text/x-wiki [[File:Šilheřovice, MO-S 8 (2015-05-08; 15).jpg|thumb|MO S-8 Dvůr Paseky (stato en 2015)]] [[Dosiero:Šilheřovice, pravý protitankový příkop u MO-S 8 (2015-05-08; 01).jpg|thumb|La dekstra [[kontraŭtanka baraĵo]] ĉe MO S-8.]] '''Konstrua subsektoro 1./II. Bohumín''' estiĝis dum konstruado de [[ĉeĥoslovakaj pezaj fortikaĵoj|pezaj fortikaĵoj]] de [[Ĉeĥoslovakaj antaŭmilitaj fortikaĵoj|ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj]] en la jaroj 1935–1938 en ĉirkaŭaĵo de urbo [[Bohumín]]. La subsektoro estis komisiita por konstruado al firmao D-ro Karel Skorkovský el [[Prago]] la 17-an de oktobro 1935. Projektitaj kaj konstruitaj estis en tiu ĉi subsektoro sume 7 [[infanteria fuorto|infanteriaj fuortoj]] enkadre de [[Pionirara grupa komandantejo II Hlučín]]. Plu la linio daŭrigis kiel [[subsektoro 2./II. Ludgeřovice]]. ==Karakterizaĵo de la subsektoro== La 1-a subsektoro komencis ĉe rivero [[Olše]], kiu ĉi tie kreas [[landlimo de Ĉeĥio kaj Pollando|ŝtatlimon kun Pollando]] kaj finis malantaŭ rivero [[Odro]], kiu apartigis ĝin en du malsamajn partojn. Ĉi tiea tereno estis plimulte malseka, kun daŭra minaco de inundoj, kio devigis la projektantojn por solvi la objektojn kiel unuetaĝaj fuortoj. La fruntaj muroj de tiuj ĉi fuortoj estas pro danĝero de subpafigo sinkitaj je 1,3 ĝis 1,5 metro. Sole [[MO S-5 "Na Trati"|MO S-5]], kiu estas konstruita kiel du unuflankaj fuortoj kunigitaj per 22 metroj longa koridoro kondukanta sub la fervoja ŝutaĵo, havis la subterajn spacojn sekurigitaj kontraŭ la akvo per multekosta izolaĵo. Ankaŭ MO S-6, situanta senpere ĉe terena grado super rivero Odro, havis subteran etaĝon. Devene oni kalkulis ankaŭ kun konstruado de [[MO S-1]], kiu devis esti unuflanka objekto kun [[Infanteria turniĝonta maŝinpafila turo M/OR|maŝinpafila turniĝonta turo]]. Tiu ĉi unikaĵo devis situi senpere ĉe la lima rivero Olše, kaj eble tial pli poste aperis neniel dokumentita aserto, ke ĝia konstruado estis pro la pola protesto prokrastita. Prefere ŝajnas, ke ĝia sorto estis influita de planoj por pli posta plilongigo de la linio de la [[Ĉeĥoslovakaj pezaj fortikaĵoj|pezaj fortikaĵoj]] laŭlonge laŭ la pola limo ĝis [[Jablunkov]]. La memstara infanteria fuorto [[MO S-4 "U Šedé vily"|MO S-4]] kun [[Plafonaj blendaj elementoj en la ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj|du kloŝoj kaj du kupoloj]] estas denove unikaĵo, kiu eble escepte de la trutnova S-44 aliloke ne aperas. La kvarkloŝaj objektoj nome troviĝis en sistemo ekskluzive en [[artileria fuortaro|fuortaroj]]. La armiloj el la kupoloj de [[MO S-4 "U Šedé vily"|"U Šedé vily"]], kiel tiu ĉi fuorto nomiĝis, estis celantaj direkte al [[Limpasejo Chałupki-Bohumín (ŝosea)|limpasejo]] en [[Starý Bohumín]]. Laboroj en la 1-a subsektoro estis komencitaj ankoraŭ en oktobro de 1935 kaj la unua objekto de ĉiuj ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj - [[MO S-8 "Dvůr Paseky"|MO S-8]] - estis finbetonita la 22-an de decembro 1935. La firmao de d-ro Skorkovský tiel komencis verkontroli labormetodojn kaj teknikon de betonado de konstruaĵoj, kiuj en Ĉeĥoslovakio neniam estis farataj. Grandan problemon por laboroj en la 1-a subsektoro prezentis rivero Odro, kiu apartigis ĝin en du partojn. Ĉar la plej proksima ponto estis nur en [[Hrušov (Ostrava)|Hrušov]] kaj transveturigado de materialo tra 10 km kromvojo estis neekonomia, devis la firmao establi en ĉiu parto memstaran deponejon de materialo. Sed unuopuloj transiris la riveron per pramejo iomete de la fortikaĵa linio. La betonado de la lasta fuorto finis en duono de aŭgusto de 1936 en la tempo, kiam laboroj en pluaj subsektoroj nur ekkuradis. == Listo de objektoj == '''Noto''': La objektoj estas vicigitaj de oriento al okcidento. {| class="wikitable" |- ! Foto !! Pluaj<br />fotoj !! Markigo !! Nomo !! Rezistkapablo !! Dato de betonado !! Volumeno (m³) !! Lokigo !! Notoj |- | [[Dosiero:MO S-1.jpg|100px|MO S-1]] || {{Commonscat en tabelo|MO-S 1 casemate}} || [[MO S-1]] || - || II || planita, nekonstruita || - || {{Koord|49.9366347|18.3675786|regiono=CZ}} || nekomisiita, unuetaĝa |- | || || MO S-2 || U Školy || III || 10-a–12-a de aŭgusto 1936 || 2 601 || {{Koord|49.9300742|18.3536464|regiono=CZ}} || unuetaĝa |- | || || MO S-3 || U Mlýna || II || 22-a–28-a de majo 1936 || 1 890 || {{Koord|49.9200217|18.3498922|regiono=CZ}} || unuetaĝa |- | [[Dosiero:2016-06 Bohumín (5).jpg|100px|MO S -4 U Šedé vily]] || {{Commonscat en tabelo|MO-S 4 U šedé vily casemate}} || [[MO S-4 "U Šedé vily"|MO S-4]] || U Šedé vily || III || 15-a–23-a de junio 1936 || 2 702 || {{Koord|49.9117853|18.3452900|regiono=CZ}} || unuetaĝa, kvarkloŝa |- | [[Dosiero:Srub MO S–5 Na trati Bohumin.jpg|100px|MO S-5 Na Trati]] || {{Commonscat en tabelo|MO-S 5 Na trati casemate}} || [[MO S-5 "Na Trati"|MO S-5]] || Na Trati || III || 14-a–29-a de julio 1936 || 4 314 || {{Koord|49.9109806|18.3312767|regiono=CZ}} || duetaĝa, du partoj, muzeo |- | [[Dosiero:Šilheřovice, MO-S 6 (2015-05-08; 07).jpg|100px|MO S-6 Odra]] || {{Commonscat en tabelo|MO-S 6 Odra casemate}} || MO S-6 || Odra || II || 25-a de marto–1-a de aprilo 1936 || 1 452 || {{Koord|49.9091053|18.3179428|regiono=CZ}} || duetaĝa |- | [[Dosiero:Šilheřovice, MO-S 7 (2015-05-08; 07).jpg|100px|MO S-7 Antošovice]] || {{Commonscat en tabelo|MO-S 7 Antošovice casemate}} || MO S-7 || Antošovice || II || 25-a de februaro – 3-a de marto 1936 || 2 044 || {{Koord|49.9078842|18.3124856|regiono=CZ}} || unuetaĝa |- | [[Dosiero:Šilheřovice, MO-S 8 (2015-05-08; 02).jpg|100px|MO S-8 Dvůr Paseky]] || {{Commonscat en tabelo|MO-S 8 Dvůr Paseky casemate}} || [[MO S-8 "Dvůr Paseky"|MO S-8]] || Dvůr Paseky || II || 15-a–22-a de decembro 1935 || 1 827 || {{Koord|49.9083886|18.3037161|regiono=CZ}} || unuetaĝa |} == Literaturo == * DURČÁK, Josef. : ''Opevňování Ostravska v letech 1935 až 1938.'' 2. vyd. Opava : AVE Centrum, 2005. ISBN 80-86268-05-5. * [[Petr Tomašovský|TOMAŠOVSKÝ, Petr]]. : [[Atlas objektů těžkého opevnění úseku Moravská Ostrava|''Atlas objektů těžkého opevnění úseku Moravská Ostrava.'']] 1.vyd. Opava : AVE Centrum, 2000. {{ISBN|80-86268-01-2}} ==Vidu ankaŭ== * [[Limpasejo Chałupki-Bohumín (ŝosea)|Limpasejo Chałupki-Bohumín]] (ŝosea) * [[Kunfluejo de Odro kaj Olše]], kie estis trilanda punkto inter Ĉeĥoslovakio, Germanio kaj Pollando ==Eksteraj ligiloj== * {{commonscat linio|Fortification subsection 1./II. Bohumín}} {{unua}} {{PGK II Hlučín}} [[Kategorio:PGK II Hlučín]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en Bohumín]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Karviná]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Opava]] [[Kategorio:Ostrava baseno]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en Opava montetaro]] 0nzlteixbtyrnydh2p2uhfwqmg2jtyf 0 940668 9480358 9450407 2026-09-22T15:08:44Z Petr Tomasovsky 678 9480358 wikitext text/x-wiki [[File:Šilheřovice, MO-S 9 (2015-05-08; 05).jpg|thumb|Infanteria fuorto MO S-9 Bažantnice]] '''Konstrua subsektoro 2./II. Ludgeřovice''' estiĝis dum konstruado de [[ĉeĥoslovakaj pezaj fortikaĵoj|pezaj fortikaĵoj]] de [[Ĉeĥoslovakaj antaŭmilitaj fortikaĵoj|ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj]] en la jaroj 1935–1938 kiel daŭrigo post la [[subsektoro 1./II. Bohumín]]. La subsektoro estis komisiita por konstruado al firmao Inĝ. Josef Filip, Praha XIX laŭ la komisiigo el la 7-a de aprilo 1936. Projektitaj kaj konstruitaj estis en tiu ĉi subsektoro sume 8 [[infanteria fuorto|infanteriaj fuortoj]] enkadre de [[Pionirara grupa komandantejo II Hlučín]]. ==Karakterizaĵo de la subsektoro== En tiu ĉi subsektoro estis jam uzita pli moderna konstruo de la fuortoj, kiuj havis suban etaĝon kaj kompare kun la [[subsektoro 1./II. Bohumín|bohumínaj objektoj]] multe malpli grandan bazplanon kaj kuban kapaciton. Kontribuis al tio ankaŭ mallarĝigon de la muroj kun ĉefaj [[Embrazuro (fortikaĵo)|pafejoj]] per uzo de du memstaraj pezaj maŝinpafiloj per ĝemelo de [[Peza maŝinpafilo mod. 37|pezaj maŝinpafiloj]] en komuna afusto. Tamen ankaŭ ĉi tie aperas ĉe fuortoj kun malpli granda rezistkapablo kaj sen ebleco de kontraŭtankaj baraĵoj pezaj maŝinpafiloj soloo. Per la [[infanteria fuorto|fuorto]] MO S-9 la fortikaĵlinio enpaŝis en arbaron nomata Nigra Arbaro, kie la tereno estas sulkigita per profundaj ravinoj. La defendo ĉi tie estis tial plifortigita per [[Minĵetilo mod. 38|9 cm fortikaĵaj minĵetiloj]] lokigitaj en MO S-10, MO S-11 kaj MO S-15. En la spacon de la 2-a subsektoro agadis ankaŭ minĵetilo el MO S-17, el la najbara subsektoro - [[subsektoro 3./II. Hlučín]]. Plua specialaĵo de tiu ĉi subsektoro estas la tn. "interĵetitaj" pafejoj de [[4cm kanono mod. 36|kontraŭtankaj kanonoj]] ĉe objektoj MO s-10 kaj MO S-13. Sed ĝis nun ne estas konata kaŭzo por tiu ĉi taktika solvo. Kiel klarigo proponiĝas klopodo turni la kanonan pafejon, kiu ne estis en la arbaro tiel vundebla, pli en la antaŭkampon. Ĉirkaŭaĵo de ŝoseo kondukanta el [[Šilheřovice]] al [[Ludgeřovice]] kaj de tie al [[Ostrava]] kaj [[Hlučín]], estis denove sekurigita per objektoj en la III-a rezistkapabla grado kaj en MO S-16 devis esti plie enmuntita [[Infanteria turniĝonta maŝinpafila turo M/OR|turniĝonta maŝinpafila turo]]. == Listo de objektoj == '''Noto''': La objektoj estas vicigitaj de oriento al okcidento. {| class="wikitable" |- ! Foto !! Pluaj<br />fotoj !! Markigo !! Nomo !! Rezistkapablo !! Dato de betonado !! Volumeno (m³) !! Lokigo !! Notoj |- | [[Dosiero:Šilheřovice, MO-S 9 (2015-05-08; 07).jpg|100px|MO S-9 Bažantnice]] || {{Commonscat en tabelo|MO-S 9 V bažantnici casemate}} || MO S-9 || Bažantnice || II || 2-a–10-a de julio 1936 || - || {{Koord|49.9088542|18.2895775|regiono=CZ}} || unuetaĝa |- | [[Dosiero:Šilheřovice, MO-S 10 (2015-05-08; 07).jpg|100px|MO S-10 U Pískovny]] || {{Commonscat en tabelo|MO-S 10 U pískovny casemate}} || MO S-10 || U Pískovny || II || 9-a–13-a de septembro 1936 || - || {{Koord|49.9088311|18.2798794|regiono=CZ}} || duetaĝa, [[Minĵetilo mod. 38|minĵetilo]] |- | [[Dosiero:Šilheřovice, MO-S 11 (2015-05-08; 03).jpg|100px|MO S-11 U Posedu]] || {{Commonscat en tabelo|MO-S 11 U posedu casemate}} || [[MO S-11 "U Posedu"|MO S-11]] || U Posedu || II || 5-a–10-a de aŭgusto 1936 || - || {{Koord|49.9084678|18.2730394|regiono=CZ}} || duetaĝa, [[Minĵetilo mod. 38|minĵetilo]] |- | [[Dosiero:Šilheřovice, MO-S 12 (2015-05-08; 04).jpg|100px|MO S-12 U Pramene]] || {{Commonscat en tabelo|MO-S 12 U pramene casemate}} || MO S-12 || U Pramene || I || 24-a–28-a de aŭgusto 1936 || - || {{Koord|49.9097275|18.2666314|regiono=CZ}} || duetaĝa |- | [[Dosiero:Šilheřovice, MO-S 13 (2015-05-08; 06).jpg|100px|MO S-13 Černý les]] || {{Commonscat en tabelo|MO-S 13 Černý les casemate}} || MO S-13 || Černý les || I || 21-a–25-a de septembro 1936 || - || {{Koord|49.9110894|18.2623997|regiono=CZ}} || duetaĝa |- | [[Dosiero:Šilheřovice, MO-S 14 (2015-05-08; 04).jpg|100px|MO S-14 Juliánka]] || {{Commonscat en tabelo|MO-S 14 Juliánka casemate}} || MO S-14 || Juliánka || II || 12-a–17-a de oktobro 1936 || - || {{Koord|49.9119597|18.2557589|regiono=CZ}} || duetaĝa |- | [[Dosiero:Markvartovice, MO-S 15 (2015-05-08; 03).jpg|100px|MO S-15 Výhledy]] || {{Commonscat en tabelo|MO-S 15 Na výhledech casemate}} || MO S-15 || Výhledy || III || 9-a – 16-a de novembro 1936 || - || {{Koord|49.9165903|18.2481558|regiono=CZ}} || duetaĝa, [[Minĵetilo mod. 38|minĵetilo]] |- | [[Dosiero:Markvartovice, MO-S 16 (2015-05-08; 01).jpg|100px|MO S-16 Rozcestí]] || {{Commonscat en tabelo|MO-S 16 U rozcestí casemate}} || MO S-16 || Rozcestí || III || 30-a de novembro–7-a de decembro 1936 || - || {{Koord|49.9193006|18.2408183|regiono=CZ}} || duetaĝa, [[Infanteria turniĝonta maŝinpafila turo M/OR|M/OR]] |} == Literaturo == * DURČÁK, Josef. : ''Opevňování Ostravska v letech 1935 až 1938.'' 2. vyd. Opava : AVE Centrum, 2005. ISBN 80-86268-05-5. * [[Petr Tomašovský|TOMAŠOVSKÝ, Petr]]. : [[Atlas objektů těžkého opevnění úseku Moravská Ostrava|''Atlas objektů těžkého opevnění úseku Moravská Ostrava.'']] 1.vyd. Opava : AVE Centrum, 2000. {{ISBN|80-86268-01-2}} ==Eksteraj ligiloj== * {{commonscat linio|Fortification subsection 2./II. Ludgeřovice}} {{unua}} {{PGK II Hlučín}} [[Kategorio:PGK II Hlučín]] [[Kategorio:Ludgeřovice]] [[Kategorio:Šilheřovice]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Opava]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en Opava montetaro]] 5kd7uwcd1ff5zbnodqtvpva2nzgngiq 0 940780 9480359 9354237 2026-09-22T15:09:35Z Petr Tomasovsky 678 9480359 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Bunk10.jpg|thumb|Vido al kloŝoj de MO S-19 de malantaŭ obstakloj]] [[File:Pěchotní srub MO-S 20 U orla.jpg|thumb|Infanteria fuorto MO S-20 Orel]] [[Dosiero:MO S-23.jpg|dekstra|eta|Historia foto de la infanteria fuorto MO S-23 "Chlupáč" kun obstakloj]] '''Konstrua subsektoro 3./II. Hlučín''' estiĝis dum konstruado de [[ĉeĥoslovakaj pezaj fortikaĵoj|pezaj fortikaĵoj]] de [[Ĉeĥoslovakaj antaŭmilitaj fortikaĵoj|ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj]] en la jaroj 1935–1938 kiel daŭrigo post la [[subsektoro 2./II. Ludgeřovice]]. La subsektoro estis komisiita por konstruado al firmao Václav Nekvasil a.s., Praha-Karlín laŭ la komisiigo el la 7-a de aprilo 1936. Projektitaj kaj konstruitaj estis en tiu ĉi subsektoro sume 10 [[infanteria fuorto|infanteriaj fuortoj]] enkadre de [[Pionirara grupa komandantejo II Hlučín]]. La lasta fuorto en tiu ĉi subsektoro estas MO S-26 kaj poste daŭrigas [[subsektoro 4./II. Dolní Benešov]]. ==Karakterizaĵo de la subsektoro== La subsektoro 3./II. Hlučín situas en la centro de la tuta defendo de Ostrava-regiono. Ĝi baras tri ŝoseojn kondukantaj el tiama Germanio rekte al [[Hlučín]]. Tial la subsektoro estas konstruita eksterordinare rezisteme, kiam 6 ĝiaj objektoj en la vico post si, komencante per S-19 kaj finante per S-24, estas konstruitaj en la III-a rezistkapabla grado, el tio S-20 eĉ en la IV-a grado. La eksterordinara rezistkapablo de "dudeko" estas donita tial, ke ĝi devis aparteni en la sistemon de [[U Orla (artileria fuortaro)|fuortaro U Orla]]. Oni kalkulis kun la fuortaro en tiu ĉi loko jam dum la esploro de tereno en la jaro 1935. En la fuortaro devis esti krom la [[infanteria fuorto]] MO S-20 ankaŭ MO-S 20a - infanteria fuorto, MO-S 20b - infanteria fuorto, MO-S 20c - [[minĵetila turo]], MO-S 20d - [[Artileria turniĝonta turo|artileria turo]] kaj MO-S 20e - [[enireja objekto]]. Ĝia konstruado estis prokrastita al pli posta tempo. Tamen estis decidite, por ke por fermo de la koneksa linio de la infanteriaj fuortoj estu konstruita almenaŭ la objekto S-20 kun ŝakto profunda 26,18 m, sur kies fundo estis lokigita fosata puto. La profundigo de la ŝtupareja ŝakto lasis eblecon kunigi en estonteco la fuorton kun la subterejo de la fuortaro. La ondiĝinta kaj malmulte trarigardebla tereno ĉirkaŭ [[Darkovice]], kreanta vicon da surdaj lokoj estis ŝirmata per [[Minĵetilo mod. 38|minĵetilo]] en objekto S-24. Sed pli estis decidete konstrui memstaran infanterian fuorton kun [[Infanteria turniĝonta maŝinpafila turo M/OR|turniĝonta maŝinpafila turo]] S-23, ŝovita malproksimen antaŭ la defendlinio. La artileria gvatisto el ĝia [[Plafonaj blendaj elementoj en la ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj|speciala kloŝo]] havis belegan vidon al pejzaĝo de [[Vřesina (distrikto Opava)|Vřesina]] ĝis [[Hať]] kaj plu en valon de rivero [[Odro]]. {{Fremdlingve|cs|"''Chlupáč''"}}, kiel tiu ĉi netipa objekto nomiĝas, devis ŝirmi la antaŭbatalejon de la fuortaro en la lokoj, de kie la malamiko - se tie S-23 ne situus - povus karakterize maltrankviligi la defendantojn de "Orel". Sed se la fuortaro ne estis konstruita kaj ne povis reciproke ŝirmi "Chlupáč-on" per siaj minĵetiloj, ĝi restis tute izolita. Ĝi estis nur nesufiĉe ŝirmata per [[Peza maŝinpafilo mod. 37|peza maŝinpafilo]] el kupolo de S-24. Tiu ĉi manko devis esti forigita ĝis fino de la jaro 1938. En julio de la sama jaro estis nome decidite pri kunigo de "Chlupáč" kun S-20 kaj S-24 per koneksaj [[Ĉeĥoslovakaj fortikaĵaj obstakloj|kontraŭtankaj obstakloj]] ŝirmataj per plifortigitaj [[Ĉeĥoslovakaj malpezaj fortikaĵoj|malpezaj objektoj]]. Oni sukcesis konstrui du el tiuj ĉi objektoj ĝis fino de septembro de 1938. ==Post Munkena interkonsento== {{ĉefartikolo|Munkena interkonsento}} En la unuaj tagoj post la okupo de la [[Sudetio|ĉeĥoslovaka limregiono]] germanoj uzis la senbatale akiritajn fortikaĵojn al propagandaj celoj. Vico de la objektoj fariĝis preskaŭ pilgrimaj lokoj por la loĝantoj de vasta ĉirkaŭaĵo kiel pruvo de la politika arto de [[Adolf Hitler|"geniala gvidanto"]]. La tutaj procesioj de soldataj, sed ankaŭ civilaj vizitoj tiriĝis precipe al la [[Smolkov (artileria fuortaro)|smolkova fuortaro]]. Tiutempe ankaŭ komencis detala dokumentado kaj studado de la tuta sistemo de fortikaĵoj. Sed la germanoj havis kun la akiritaj fortikaĵoj tute aliajn planojn. Precipe ili ne kalkulis kun ili kiel kun ebla defenda ekipaĵo. Tial jam printempe de 1939 ili komencis el la fuortoj elŝiregi la blendajn kloŝojn kaj kupolojn kaj sekve ankaŭ pafejojn de kontraŭtankaj kanonoj kaj de ĝemeloj de pezaj maŝinpafiloj. ==Post la milito== El ĉirkaŭaĵo de [[Darkovičky]] kunportis la lokaj loĝantoj kaj soldataro kvanton de municio en infanterian fuorton MO S-20 "Orel". Post ĝia eksplodo estis la tuta interno de la fuorto detruita kaj estis deŝirita la ŝtuparejo kondukanta en la subterejon de la planata fuortaro. Simila sorto renkontis ankaŭ la proksiman objekton MO S-17 "Štipky", kiun onidire la sovetaj soldatoj plenigis per la nebezonata [[Trofeo|trofea]] municio kaj per [[eksplodo]] tute neniigis ĝin. == Listo de objektoj == '''Noto''': La objektoj estas vicigitaj de oriento al okcidento. {| class="wikitable" |- ! Foto !! Pluaj<br />fotoj !! Markigo !! Nomo !! Rezistkapablo !! Dato de betonado !! Volumeno (m³) !! Lokigo !! Notoj |- | [[Dosiero:Šilheřovice, MO-S 17 (2015-05-01; 01).jpg|100px|MO S-17 Štipky]] || {{Commonscat en tabelo|MO-S 17 U Štípek casemate}} || MO S-17 || Štipky || II || 3-a-9-a de septembro 1936 || - || {{Koord|49.9245564|18.2316517|regiono=CZ}} || duetaĝa, [[Minĵetilo mod. 38|minĵetilo]] |- | [[Dosiero:Šilheřovice, MO-S 18 (2015-05-01; 02).jpg|100px|MO S-18 Obora]] || {{Commonscat en tabelo|MO-S 18 V oboře casemate}} || [[MO S-18 "Obora"|MO S-18]] || Obora || II || 27-a de julio–3-a de aŭgusto 1936 || 1 193 || {{Koord|49.9240661|18.2283625|regiono=CZ}} || duetaĝa |- | [[Dosiero:Pěchotní srub MO-S 19 V aleji (2).jpg|100px|MO S-19 Alej]] || {{Commonscat en tabelo|MO-S 19 V aleji casemate}} || [[MO S-19 "Alej"|MO S-19]] || Alej || III || 21-a–27-a de aŭgusto 1936 || 1 773 || {{Koord|49.9252767|18.2212664|regiono=CZ}} || duetaĝa, [[Muzeo de fortikaĵoj (Hlučín)|muzeo]] |- ! colspan="10" | [[U Orla (artileria fuortaro)|Artileria fuortaro U Orla]] |- | [[Dosiero:Darkovice, MO-S 20 (2015-05-01; 03).jpg|100px|MO S-20 Orel]] || {{Commonscat en tabelo|MO-Or-S 20 U orla casemate}} || [[MO S-20 "Orel"|MO S-20]] || Orel || IV || 5-a–11-a de julio 1936 || 2 856 || {{Koord|49.9275311|18.2157286|regiono=CZ}} || duetaĝa, estonta fuortara |- ! colspan="10" | |- | [[Dosiero:Darkovice, MO-S 21 (2015-05-01; 04).jpg|100px|MO S-21 Jaroš]] || {{Commonscat en tabelo|MO-S 21 U Jaroše casemate}} || MO S-21 || Jaroš || III || 16-a–24-a de septembro 1936 || - || {{Koord|49.9281478|18.2065464|regiono=CZ}} || duetaĝa |- | [[Dosiero:Darkovice, MO-S 22 (2015-05-01; 02).jpg|100px|MO S-22 František]] || {{Commonscat en tabelo|MO-S 22 U Františka casemate}} || MO S-22 || František || III || 30-a de septembro–6-a de oktobro 1936 || - || {{Koord|49.9318108|18.1987519|regiono=CZ}} || duetaĝa |- | [[Dosiero:Darkovice, MO-S 23 (2015-05-01; 05).jpg|100px|MO S-23 Chlupáč]] || {{Commonscat en tabelo|MO-S 23 Na Chlupáči casemate}} || MO S-23 || Chlupáč || III || 23-a de novembro – 1-a de decembro 1936 || - || {{Koord|49.9363608|18.2045967|regiono=CZ}} || duetaĝa, [[Infanteria turniĝonta maŝinpafila turo M/OR|M/OR]] |- | [[Dosiero:Vřesina, MO-S 24 (2015-05-01; 02).jpg|100px|MO S-24 Signál]] || {{Commonscat en tabelo|MO-S 24 U signálu casemate}} || MO S-24 || Signál || III || 17-a–24-a de oktobro 1936 || - || {{Koord|49.9334736|18.1936033|regiono=CZ}} || duetaĝa, [[Minĵetilo mod. 38|minĵetilo]] |- | [[Dosiero:Vřesina, MO-S 25 (2015-05-01; 01).jpg|100px|MO S-25 Vysoký les]] || {{Commonscat en tabelo|MO-S 25 Ve vysokém lese casemate}} || MO S-25 || Vysoký les || II || 3-a–8-a de novembro 1936 || - || {{Koord|49.9331658|18.1869042|regiono=CZ}} || duetaĝa |- | [[Dosiero:Kozmice, MO-S 26 (2015-05-01; 04).jpg|100px|MO S-26 U Obrázku]] || {{Commonscat en tabelo|MO-S 26 U obrázku casemate}} || MO S-26 || U Obrázku || I || 11-a–14-a de novembro 1936 || - || {{Koord|49.9323994|18.1786150|regiono=CZ}} || duetaĝa |} == Literaturo == * DURČÁK, Josef. : ''Opevňování Ostravska v letech 1935 až 1938.'' 2. vyd. Opava : AVE Centrum, 2005. ISBN 80-86268-05-5. * [[Petr Tomašovský|TOMAŠOVSKÝ, Petr]]. : [[Atlas objektů těžkého opevnění úseku Moravská Ostrava|''Atlas objektů těžkého opevnění úseku Moravská Ostrava.'']] 1.vyd. Opava : AVE Centrum, 2000. {{ISBN|80-86268-01-2}} ==Vidu ankaŭ== * [[Muzeo de fortikaĵoj (Hlučín)|Muzeo de fortikaĵoj ĉe Hlučín]] ==Eksteraj ligiloj== * {{commonscat linio|Fortification subsection 3./II. Hlučín}} {{unua}} {{PGK II Hlučín}} [[Kategorio:PGK II Hlučín]] [[Kategorio:Hlučín]] [[Kategorio:Kozmice (distrikto Opava)]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Opava]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en Opava montetaro]] cibng7xizxg5ywesdjowmesqr1udwgh 0 940883 9480364 9348863 2026-09-22T15:12:40Z Petr Tomasovsky 678 9480364 wikitext text/x-wiki [[File:Kozmice, MO-S 27 (2015-05-01; 01).jpg|thumb|Infanteria fuorto MO S-27, kies kloŝoj estis elŝiritaj.]] '''Konstrua subsektoro 4./II. Dolní Benešov''' estiĝis dum konstruado de [[ĉeĥoslovakaj pezaj fortikaĵoj|pezaj fortikaĵoj]] de [[Ĉeĥoslovakaj antaŭmilitaj fortikaĵoj|ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj]] en la jaroj 1935–1938 kiel daŭrigo post la [[subsektoro 3./II. Hlučín]]. La subsektoro estis komisiita por konstruado al firmao Inĝ. Bohuslav Krýsa, Moravia Ostrava laŭ la komisiigo el la 27-a de aprilo 1936. Projektitaj kaj konstruitaj estis en tiu ĉi subsektoro sume 10 [[infanteria fuorto|infanteriaj fuortoj]] enkadre de [[Pionirara grupa komandantejo II Hlučín]]. Post la objekto MO S-37 daŭrigis jam [[Pionirara grupa komandantejo IV Opava|PGK IV Opava]]. La memstara konstrua [[subsektoro 5./II. Smolkov]] okupiĝis ĝuste nur per tiu ĉi fuortaro, kiu situas malantaŭ la defendlinio sur kaj en monteto Padařov. ==Karakterizaĵo de la subsektoro== La objektoj de tiu ĉi subsektoro ligis al la antaŭa fortikaĵlinio en la arbaro nomata Bor. Kompare kun la ĉirkaŭaĵo de [[Darkovičky]] la objektoj estis en tiu ĉi arbaro nur en la I-a rezistkapabla grado kaj sen [[4cm kanono mod. 36|kontraŭtankaj kanonoj]]. La fuortoj en la arbaro povis kalkuli kun efika pafado de [[Artileria turniĝonta turo|artileria turo]] de [[Smolkov (artileria fuortaro)|fuortaro Smolkov]]. La ĉirkaŭajo de grava ŝoseo el [[Opava]], ĉe [[Kozmice (distrikto Opava)|Kozmice]], al [[Hlučín]] estis denove sekurigita per pli rezistemaj objektoj kaj per [[infanteria turniĝonta maŝinpafila turo M/OR]] en [[infanteria fuorto|fuorto]] MO S-32. La defendon en tiuj ĉi lokoj kompletigis [[Peza maŝinpafilo mod. 37|armilo M]] en kupolo de MO S-33 kaj pluaj pezaj maŝinpafiloj en [[Plafonaj blendaj elementoj en la ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj|infanteriaj kloŝoj]] de ambaŭ fuortoj. Ankaŭ antaŭbatalejo de la fuortaro Smolkov estis sekurigita per infanteria turniĝonta maŝinpafila turo en la fuorto MO S-37 kaj per pezaj maŝinpafiloj en ambaŭ kloŝoj de MO S-36 celitaj al alirvojo de [[Dolní Benešov]]. Pase de la jaro 1938 oni decidiĝis pri plenigo de interspaco inter objektoj MO S-34 kaj MO S-36. Sed nur la 19-an de septembro 1938 estis fermita oferto por konstrui objekton MO S-35, al kiu estis elvokitaj 3 entreprenistoj. [[PGK II Hlučín|PGK II]] atentigis, ke laŭ la programo la kloŝoj en MO S-35 devas esti enmuntitaj jam la 30-an de novembro 1938. Oni devas komenci la konstruadon maksimume fine de oktobro de 1938. Rilate al tre malfacilaj alvetureblaj rilatoj al la konstruloko devis esti donita al la entreprenisto kiel eble plej longa limdato por preparo de materialo, armaturo kaj ŝelaĵo. Sed la okazintaĵoj en [[Munkena interkonsento|septembro de 1938]] decidis, ke la fuorto ne estis konstruita. == Listo de objektoj == '''Noto''': La objektoj estas vicigitaj de oriento al okcidento. {| class="wikitable" |- ! Foto !! Pluaj<br />fotoj !! Markigo !! Nomo !! Rezistkapablo !! Dato de betonado !! Volumeno (m³) !! Lokigo !! Notoj |- | [[Dosiero:Kozmice, MO-S 27 (2015-05-01; 02).jpg|100px|MO S-27 Bor]] || {{Commonscat en tabelo|MO-S 27 Bor casemate}} || MO S-27 || Bor || I || 15-a-24-a de julio 1936 || - || {{Koord|49.9331433|18.1718147|regiono=CZ}} || duetaĝa |- | [[Dosiero:Bohuslavice, MO-S 28 (2015-05-01; 01).jpg|100px|MO S-28 Barbora]] || {{Commonscat en tabelo|MO-S 28 Barbora casemate}} || MO S-28 || Barbora || I || 7-a–12-a de aŭgusto 1936 || - || {{Koord|49.9343200|18.1660244|regiono=CZ}} || duetaĝa |- | [[Dosiero:Bohuslavice, MO-S 29 (2015-05-01; 02).jpg|100px|MO S-29 Horní Dvoják]] || {{Commonscat en tabelo|MO-S 29 Dvoják horní casemate}} || MO S-29 || Horní Dvoják || I || 19-a–22-a de aŭgusto 1936 || - || {{Koord|49.9333819|18.1607594|regiono=CZ}} || duetaĝa |- | [[Dosiero:Bohuslavice, MO-S 30 (2015-05-01; 01).jpg|100px|MO S-30 Dolní Dvoják]] || {{Commonscat en tabelo|MO-S 30 Dvoják dolní casemate}} || MO S-30 || Dolní Dvoják || I || 27-a–31-a de aŭgusto 1936 || - || {{Koord|49.9330489|18.1590214|regiono=CZ}} || duetaĝa |- | [[Dosiero:Kozmice, MO-S 31 (2015-05-01; 03).jpg|100px|MO S-31 Myslivna]] || {{Commonscat en tabelo|MO-S 31 U myslivny casemate}} || MO S-31 || Myslivna || II || 10-a–16-a de septembro 1936 || - || {{Koord|49.9279867|18.1537808|regiono=CZ}} || duetaĝa |- | [[Dosiero:Kozmice, MO-S 32 (2015-04-14; 01).jpg|100px|MO S-32 Bártovo pole]] || {{Commonscat en tabelo|MO-S 32 Bártovo pole casemate}} || MO S-32 || Bártovo pole || III || 9-a–16-a de novembro 1936 || - || {{Koord|49.9222383|18.1451683|regiono=CZ}} || duetaĝa, [[Infanteria turniĝonta maŝinpafila turo M/OR|M/OR]] |- | [[Dosiero:Dolní Benešov, MO-S 33 (2015-04-14; 07).jpg|100px|MO S-33 Kozmice]] || {{Commonscat en tabelo|MO-S 33 Kozmice casemate}} || MO S-33 || Kozmice || II || 6-a–11-a de oktobro 1936 || - || {{Koord|49.9172667|18.1414664|regiono=CZ}} || duetaĝa |- | [[Dosiero:Dolní Benešov, MO-S 34 (2015-04-14; 01).jpg|100px|MO S-34 Štěrkovna]] || {{Commonscat en tabelo|MO-S 34 Štěrkovna casemate}} || MO S-34 || Štěrkovna || II || 20-a–24-a de oktobro 1936 || - || {{Koord|49.9130711|18.1330211|regiono=CZ}} || duetaĝa |- | [[Dosiero:Dolní Benešov, MO-S 35 (2015-04-14; 01).jpg|100px|Loko, kie devis situi MO S-35]] || {{Commonscat en tabelo|MO-S 35 casemate}} || MO S-35 || - || II || nekonstruita || - || {{Koord|49.9125300|18.1209361|regiono=CZ}} || nerealigita, nekonstruita |- | [[Dosiero:Háj ve Slezsku, Chabičov, MO-S 36 (2015-04-14; 01).jpg|100px|MO S-36 U Opavice]] || {{Commonscat en tabelo|MO-S 36 U Opavice casemate}} || MO S-36 || U Opavice || II || 25-a–29-a de novembro 1936 || - || {{Koord|49.9048319|18.1047761|regiono=CZ}} || unuetaĝa |- | [[Dosiero:Háj ve Slezsku, MO-S 37 (2015-04-14; 02).jpg|100px|MO S-37 U Cukrovaru]] || {{Commonscat en tabelo|MO-S 37 Cukrovar casemate}} || MO S-37 || U Cukrovaru || II || 8-a–15-a de decembro 1936 || - || {{Koord|49.9043031|18.0922522|regiono=CZ}} || duetaĝa, [[Infanteria turniĝonta maŝinpafila turo M/OR|M/OR]] |} == Literaturo == * DURČÁK, Josef. : ''Opevňování Ostravska v letech 1935 až 1938.'' 2. vyd. Opava : AVE Centrum, 2005. ISBN 80-86268-05-5. * [[Petr Tomašovský|TOMAŠOVSKÝ, Petr]]. : [[Atlas objektů těžkého opevnění úseku Moravská Ostrava|''Atlas objektů těžkého opevnění úseku Moravská Ostrava.'']] 1.vyd. Opava : AVE Centrum, 2000. {{ISBN|80-86268-01-2}} ==Vidu ankaŭ== * [[Fervojlinio Opava východ – Hlučín]] ==Eksteraj ligiloj== * {{commonscat linio|Fortification subsection 4./II. Dolní Benešov}} {{unua}} {{PGK II Hlučín}} [[Kategorio:PGK II Hlučín]] [[Kategorio:Dolní Benešov]] [[Kategorio:Kozmice (distrikto Opava)]] [[Kategorio:Háj ve Slezsku]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Opava]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en Opava montetaro]] nqcmffrt3w0b3uucaef1jeljle5bzd3 0 942382 9480681 9440310 2026-09-23T06:15:44Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480681 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|regiono-ISO=DE|situo sur mapo=|zomo=13}} [[File:KLG 0329 Ostritz, Kloster Marienthal.jpg|thumb|300ra|elaera vido de la Marienthal-monaĥinejo, situanta rekte ĉe la landlimo inter Germanujo kaj Polujo]] '''Monaĥinejo Marienthal''' ({{l-de|Kloster St. Marienthal}}; {{l-la|Monasterium monialium de Valle sanctae Mariae|kaj=Claustrum Vallis sanctae Mariae}}<ref>Michael Schlitt (eld.): [https://www.ibz-marienthal.de/wp-content/uploads/2022/01/Marienthal_Buch-final-21-12-30.pdf ''Die Zisterzienerinnenabtei Klosterstift St. Marienthal''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20260427120359/https://www.ibz-marienthal.de/wp-content/uploads/2022/01/Marienthal_Buch-final-21-12-30.pdf |date=2026-04-27 }} - eldonejo Gunter Oettel, Görlitz kaj Zittau, 2021, ISBN 978–3-944560-83-0, p. 21</ref>) estas [[cistercianoj|cistercia]] abatejo en [[Ostritz]], Germanujo. Ĝi sen interrompoj aktivas de 1234; ĝia filieca klostro ''Porta Coeli''<ref>latinlingva nocio, kiu signifas "[[pordego]] de la ĉielo") </ref> troviĝas en [[Předklášteří]]. De junio 2022 ĝi estas parto de la Kongregacio de Sankta Gertrudo, kune kun konventoj en Panschwitz-Kuckau, Helfta kaj Grevenbroich. ==Historio== Pentofarante la [[bohemio|bohemia]] reĝino Kunhuta Štaufská fondis ĉi lokon kaj donacis la tuton al cisterciaj frokulinoj: ilia laŭforma enmetiĝo al cisterciaj ordenstrukturoj okazis ĉ. ja 1237-a jaro. En 1427 oni devis fuĝi de Marienthal por la daŭro de 30 jaroj al [[Görlitz]], pro marodego de [[husanoj]]. Malgraŭ la [[Reformacio]] la monaĥinoj sume malhelpis ŝanĝon je sekulara pordama konvento: inter 1517 kaj 1648 tamen tri abatinoj devis abdiki pro [[konverto (religio)|konvertemo]]. En 1683 fajrego malkonstruis ĉion - kaj la [[baroko|baroka]] novstarigo finiĝas ne antaŭ 1744. Intertempe abatino Klara Mühlwenzel starigis sur monteto okcidente de la klostro [[via crucis|kalvarian vojon]]. [[Sekularigo]] de 1801/03 ne okazis pro kontrakta protektado fare de la [[reĝlando Saksio|saksia reĝa dinastio]]. En 1838 estis fonditaj surloke [[orfejo]] kaj [[lernejo]] neniigotaj fare de la [[nazioj]] cent jarojn poste. Akvego de 1897 detruis la internon de la klostra kirko, kiu post tio ricevis tute novan karakteron laŭ la stilo de la [[Nazaretanoj (arto)|nazaretanoj]]. En 1901 estis senditaj 18 monaĥinojn al la spirite soifanta [[moravio|moravia]] Předklášteří por reekigi tie novan ordenan vivon. Dum la [[Dua Mondmilito]] la plejmulto de la monaĥineja komplekso estis konfiskita kaj alifunkciigita porinfanhejmen respektive [[lazareto|lazereten]]. Nelonge antaŭ la militofino la abatino Celsa Gutte rifuzis sekvi evakuadan ordonon de [[sS (organizaĵo)|SS-anoj]] savante la tuton kontraŭ eksplodigo.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://www.zisterzienserlexikon.de/wiki/Gutte,_Celsa |titolo=''Biographia Cisterciensis'' |alirdato=2026-04-26 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20260429140423/https://www.zisterzienserlexikon.de/wiki/Gutte,_Celsa |arkivdato=2026-04-29 }}</ref> Tial estis eksplodigita nur apuda ponto kondukanta trans [[Luzacia Niso]]. Post kiam komencis pola okupado de la transluzacia teritorio laŭ la [[Pocdama Interkonsento]], la monaĥinejo perdis trionon de siaj havaĵoj. En 1949 ekleziaj grund- kaj arbarposedantoj kolektiĝis je la ligo ''Landes- und Forstgemeinschaft'' (KiLaFo) kio preventis ŝtatigon de forstoj kaj terenoj fare de la komunismaj [[GDR]]-aŭtoritatoj. Tri jarojn poste, ministroprezidanto [[Otto Grotewohl]] konfirmis ekskluzivan staton de publika juro pro la senĉesa ekzisto de la ĉi-loka ordena filio kaj pro la fitraktiĝo dum [[naziisma Germanio|naziisma regado]]. En 1955 estis malfermita la ''Jozefa Flegejo'' por mense handikapitaj virinoj kaj knabinoj. En 1979 [[caritas internationalis|Caritas]] fondis kun la frokulinoj je [[zittau|Schlegel (Zittau)]] loĝcentron por viraj mensaj handikapuloj nome ''Pater-Kolbe-Hof''. Festo de la 750-a datreveno klostrofondiĝa en 1984 estis nekutime solena por socialisma societo. Dum la 1980-aj jaroj estis dufoje kontraŭleĝa elekto abatinoj de la moravia monaĥinejo de Předklášteří. Tio helpis daŭrigi la ordenan vivon en Moravio, eĉ dum strikta obstrukco fare de la ĉeĥoslovakujaj aŭtoritatoj. Post [[turniĝo (politike)|Turniĝo]] ekmultis novaj ŝancoj kaj defioj. En 1992 fondiĝis la renkontiĝcentro ''Internationales Begegnungszentrum St. Marienthal'' (IBZ) kun la celo de repaĉiĝoj interkultura, interkonfesia kaj interpopola: por tio neutiligata ekonomia ejo estis cedita fare de la abatejo. En 1999 la virinoj de la ''Jozefa Flegejo'' transloĝiĝis al Schlegel. En la oktobro 2008 komenciĝis jubilea jaro kun multaj aranĝoj por memori la 775-an datrevenon de la klostra estiĝo. En aŭgusto 2010 (semajnfino 7.8. kaj 8.8.) superakvego ege damaĝis la tutan komplekson kiu nelonge antaŭ tio ĝuis restaŭradon.<ref>En 2014 estis finitaj riparoj de la klostra kirko, en 2018 de la Miĥaela Kapelo.</ref> En 2016 Elisabeth Vaterodt posteulis al Regina Wollmann abatinece. De februaro 2025 estras Petra Articus. == Notoj kaj referencoj == {{referencoj}} ==Eksteraj ligiloj== {{projektoj}} *[https://www.kloster-marienthal.de/ hejmpaĝo] *[https://www.ibz-marienthal.de/ renkontiĝcentro IBZ] *[https://organindex.de/index.php?title=Ostritz,_Kloster_St._Marienthal,_Zisterzienserinnenabtei,_Klosterkirche_(ehem._Chororgel) informoj pri la klostrokirka orgeno] ==Notoj== <references/> {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Marienthal}} [[kategorio:Cistercianaj monaĥejoj en Germanio]] [[kategorio:Distrikto Görlitz]] 897g667yo0sh8s3st5agrzxzx5k6vji 0 950211 9480717 9479910 2026-09-23T09:40:19Z Eternanpacon 235392 9480717 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|parko|nomo=Pacparko Nagasaki |propra nomo= 長崎市平和公園 |bildo= Nagasaki (4696131594) (cropped).jpg |priskribo de bildo=Statuo Deziranta-Pacon |lando = Japanio |regiono = Nagasaki |urbo= Nagasaki |Estiĝo= la 1-a de aŭgusto 1950 |Poŝtkodo=852-8118 |Koordinatoj=32° 46′ 31″ N, 129° 51′ 52″ E |Retpaĝo=[https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/2019.html 長崎市平和公園]}} '''Pacparko Nagasaki''' estas urba parko en [[Nagasako|Nagasaki]] de [https://eo.wikipedia.org/wiki/Gubernio_Nagasako Gubernio Nagasaki] por pripreĝi pacon. Ĝi situas en ĉirkaŭejo de la eksplodcentro "[[Ground Zero]] (grundo nulo)" de la faligita Atombombo al Nagasaki (la 9-an de aŭgusto 1945). La parko konsistas ĉefe el 3 zonoj (plus 2), en kiuj multaj monumentoj kaj establejoj stariĝas. - [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Pacparko_Nagasaki&stable=0#Mapo_de_Pacparko_Nagasaki Mapo de Pacparko Nagasaki] - == 1. Zono por Deziri = Kvartalo de "Statuo Deziranta-Pacon"== ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/6808.html 願いのゾーン 祈念像地区]) (urba retejo) * Statuo Deziranta-Pacon ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%B9%B3%E5%92%8C%E7%A5%88%E5%BF%B5%E5%83%8F 平和祈念像]) [[Dosiero:Nagasaki (4696131594) (cropped).jpg|maldekstre|eta|Statuo Deziranta-Pacon ]] La Statuo estas kreita de skulptisto KITAMURA Seibo ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%8C%97%E6%9D%91%E8%A5%BF%E6%9C%9B 北村西望]). La statuo simbolas "La Amo de [[Dio]]"-n kaj "Favoro kaj Kompato de [[Budho]]"-n. Ĉielen-streĉita dekstra mano esprimas minacon de Atombombo, kaj horizonten-streĉita maldekstra mano esprimas Pacon, kaj iomete fermitaj okuloj pripreĝas savon de la Viktimaj Animoj. Ĉiujare la 9-an de aŭgusto, antaŭ la Statuo okazas "Ceremonio por Deziri Pacon kaj por la Animoj de Viktimoj pro Atombombado al Nagasaki ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E9%95%B7%E5%B4%8E%E5%8E%9F%E7%88%86%E7%8A%A0%E7%89%B2%E8%80%85%E6%85%B0%E9%9C%8A%E5%B9%B3%E5%92%8C%E7%A5%88%E5%BF%B5%E5%BC%8F%E5%85%B8 長崎原爆犠牲者慰霊平和祈念式典])". * Paro da turoj de Orizuru(papergruo) [[File:Peace_Park_of_Nagasaki_11.JPG|dekstre|200px|eta|Turo-Orizuru (papergruo)]] Paro da turoj stariĝas apdu "Statuo Deziranta-Pacon". Sub la turoj multaj [[Mil_gruoj|Milgruoj]] enkolektiĝas. [[Orizuru]] estas fama kiel [[Pacsimbolo]], pro tio popoloj dediĉas ĝin esperante pacon. (fotoj de Turoj-Orizuru / [https://www.photo-ac.com/main/search?q=%E6%8A%98%E3%82%8A%E9%B6%B4%E3%81%AE%E5%A1%94&qt=&qid=&creator=&ngcreator=&nq=&srt=dlrank&orientation=all&sizesec=all&color=all&model_count=-1&age=all&mdlrlrsec=all&sl=ja&utm_source=tag ACworks]) * Paca Fontano [[Dosiero: Nagasaki Fountain of Peace.jpg|maldekstre|eta|Paca Fontano]] La Fontano establiĝis por "Konsoli la Atombombitojn", kiuj serĉadis akvon sub la fajrego tra Atombombita Nagasaki. * Monumentoj Donacitaj de Eksterlandoj kiel Simbolo de Internacia Paco / Ĉirkaŭ la Fontano stariĝas multaj monumentoj ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%B9%B3%E5%92%8C%E5%85%AC%E5%9C%92#%E4%B8%96%E7%95%8C%E5%B9%B3%E5%92%8C%E3%82%B7%E3%83%B3%E3%83%9C%E3%83%AB%E3%82%BE%E3%83%BC%E3%83%B3 世界平和シンボルゾーン]). * Sonorilo de Nagasaki [[File:Water ceremony in peace park - panoramio.jpg|dekstre|200px|eta|Sonorilo de Nagasaki]] La Sonorilo establiĝis por konsoli "Atombombitajn Mortintojn", kiuj estis laborantaj en municiaj fabrikoj, en kiuj ankaŭ junaj geknaboj estis laborantaj. * "Muropartoj de Atombombita Karcero" troviĝas ĉirkau "Zono por Deziri ". ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E9%95%B7%E5%B4%8E%E5%88%91%E5%8B%99%E6%89%80%E6%B5%A6%E4%B8%8A%E5%88%91%E5%8B%99%E6%94%AF%E6%89%80%E8%B7%A1 長崎刑務所浦上刑務支所跡]). * Urba Preĝhalo por "Funebri Neidentiĝintajn Pereintojn fare de la Atombombado al Nagasaki" ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/1490.html 長崎市原子爆弾無縁死没者追悼祈念堂]) / La halo tenadas ostojn de "Neidentiĝintaj Pereintoj". Kaj tenadas ankaŭ ostojn, kies nomo identiĝas sed ne troviĝas familiano, kiu povos akcepti ĝin. La halo serĉadas tiujn familianojn. == 2. Zono por Preĝi = Eksplodcentra Kvartalo== ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/6806.html 祈りのゾーン 中心地地区]) (urba retejo) * Ground Zero (grundo nulo) [[Dosiero:NagasakiHypocentre.jpg|maldekstre|500px|eta|Ground Zero (grundo nulo)]] La Grundo estas la Eksplodcentro de la faligita Atombombo. La centra Turo estas Memoriga-Monumento por la eksplodo, kaj antaŭ ĝi instaliĝis Oferada Skatolo enmetita elektronika matrikulo de mortintaj Atombombitoj. Al la matrikulo ankaŭ nun daŭre aldoniĝas la nomoj de Atombombitoj kiuj mortis en postaj tagoj. La originalan matrikulon konservas "Nacihalo Pripreĝanta Pacon por Funebri Pereintojn pro la Atombombado al Nagasaki" (ĝi staras en "Zono por Lerni"). Kaj dekstra Turo estas muroparto de Atombombita malnova templo de "Katedralo Urakami" ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E3%82%AB%E3%83%88%E3%83%AA%E3%83%83%E3%82%AF%E6%B5%A6%E4%B8%8A%E6%95%99%E4%BC%9A カトリック浦上教会]). * Monumento por funebri viktimojn de "Perforte Laborigitaj Koreanoj" fare de la Atombombado al Nagasaki, kaj ankaŭ la familianojn. ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/2036.html 長崎原爆朝鮮人犠牲者追悼碑]). * Monumento por "Funebri Alilandana-Milit-Viktimo-jn", kaj por "Tutaboli Nuklea-Armilo-jn", kaj por "Sen-Homara-Milito". ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/2031.html 外国人戦争犠牲者追悼核廃絶人類不戦碑]). == 3. Zono por Lerni = Kvartalo de "Muzeo Nagasaki por Atombombo"== ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/6807.html 学びのゾーン 長崎原爆資料館地区])(urba retejo) * [[Muzeo Nagasaki por Atombombo]] [[Dosiero:Nagasakigenbaku.jpg|maldekstre|eta|Muzeo Nagasaki por Atombombo]] La muzeo estas urba muzeo de Nagasaki, kaj ĉefe pritraktas dokumentaron rilatan al Atombombado al Nagasaki. * Urba Pachalo de Nagasaki ([https://nabmuseum.jp/heiwa/ 長崎市平和会館]) / La subteraĵo estas "Dokumentad-Centro por Historio kaj Folkloro de Nagasaki" ([https://nabmuseum.jp/heiwa/rekishi/ 長崎市歴史民俗資料館]). * Nacihalo Pripreĝanta Pacon por Funebri Pereintojn pro la Atombombado al Nagasaki ([https://www.peace-nagasaki.go.jp 国立長崎原爆死没者追悼平和祈念館]) / La halo establiĝis por funebri ĉiujn pereintojn. === ''4. Zono por Sporto''=== Basbalo, Rugbeo, Futbalo, Naĝado. ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/2018.html スポーツのゾーン] - urba retejo) === ''5. Zono de Placo''=== Atletikejo, Tenisejo, Softbalejo, Arkpafadejo. ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/2017.html 広場のゾーン] - urba retejo) En la parko troviĝas aliaj tre multaj monumentoj == Mapo de Pacparko Nagasaki == [[File:MAPO de PACPARKO.jpg|dekstre|500px|eta||]] [[Pacparko_Nagasaki#1._Zono_por_Deziri_=_Kvartalo_de_"Statuo_Deziranta-Pacon"|1. Zono por Deziri]] [[Pacparko_Nagasaki#2._Zono_por_Preĝi_=_Eksplodcentra_Kvartalo|2. Zono por Preĝi]] [[Pacparko_Nagasaki#3._Zono_por_Lerni_=_Kvartalo_de_"Muzeo_Nagasaki_por_Atombombo"|3. Zono por Lerni]] == Referencoj == --- Tiu ĉi paĝo estas esperantigita versio de la japana versio ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%B9%B3%E5%92%8C%E5%85%AC%E5%9C%92# 長崎市平和公園] - Wikipedia). * oficiala retejo : Pacparko Nagasaki ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/2019.html 平和公園-長崎市]). * [[Muzeo Nagasaki por Atombombo]] - Vikipedio. * Nacihalo Pripreĝanta Pacon por Funebri Pereintojn pro la Atombombado al Nagasaki ([https://www.peace-nagasaki.go.jp 国立長崎原爆死没者追悼平和祈念館]). * [[Pacmuzeo Hiroŝimo]] - Vikipedio. *Urba Pachalo de Nagasaki ([https://nabmuseum.jp/heiwa/ 長崎市平和会館]). *Urba Preĝhalo por Funebri Neidentiĝintaj-Pereintojn fare de la Atombombado al Nagasaki ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/1490.html 長崎市原子爆弾無縁死没者追悼祈念堂]). * [[Atoma bombado de Hiroŝima kaj Nagasaki]] - Vikipedio. [[Kategorio:Pacaj movadoj]] [[Kategorio:Movado kontraŭ nuklea armilo]] [[Kategorio:Atombombado de Hiroŝimo kaj Nagasako]] [[Kategorio:Parkoj en Japanio]] o1kr7if1y6n7aceazp9zqobgo93fpfp 0 951533 9480295 9450871 2026-09-22T13:10:18Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9480295 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = {{Paĝonomo}} |naskonomo = }} '''[[Zoltán (nomo)|Zoltán]] [[Kovács]]''' [kovAĉ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Kovács Zoltán''' estas [[Hungario|hungara]] [[politikisto]], [[proparolanto]], [[subministro]], altlerneja [[instruisto]]. Zoltán Kovács<ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=745711&date=2026-08-10 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1969|2|9}} en [[Abaújszántó]]<!--, li mortis {{mortotago|20||}} en [[]]-->. == Biografio == Zoltán Kovács maturiĝis en [[gimnazio]] en [[Kazincbarcika]] en 1987, poste li akiris [[magistro]]n en [[Universitato de Debrecen|Scienca Universitato Lajos Kossuth]] [[1993]], iom poste ankaŭ en [[Mez-Eŭropa Universitato]]. Inter 1995-2000 li instruis en la Universitato Lajos Kossuth, inter 1999 kaj 2004 li estis [[asistanto]], iom poste [[lektoro]] en instituto de [[Universitato de Miskolc]]. Li akiris gradon [[Ph.D.]] en 2001, jaron poste ankaŭ en Mez-Eŭropa Universitato. Ekde 2004 li instruis en [[Universitato de Debrecen]]. Pli frue en 1997 li aliĝis al [[Fidesz]], baldaŭ li estis proparolanto, respektive subministro. Li havis edzinon. == Fontoj == * [https://hvg.hu/itthon/201624__kovacs_zoltan__onbizalom__unalom__a_szurke_arnyalata biografio hungare kun fotoj] * [https://2010-2014.kormany.hu/hu/emberi-eroforrasok-miniszteriuma/tarsadalmi-felzarkozasert-felelos-allamtitkarsag/az-allamtitkar/kovacs-zoltan-eletrajza biografio hungare kun foto] * [https://kormany.hu/kormanyzat/miniszterelnoki-kabinetiroda/kovacs-zoltan biografio hungare] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20260810053246/https://kormany.hu/kormanyzat/miniszterelnoki-kabinetiroda/kovacs-zoltan |date=2026-08-10 }} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Kovacs Zoltan}} [[Kategorio:Hungaraj politikistoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] [[Kategorio:Hungaraj proparolantoj]] {{Portalstrio|Biografio}} sa9yd9sgk4r3kujw5gm0ripzy9em6zu 0 953112 9480342 9471564 2026-09-22T14:28:13Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9480342 wikitext text/x-wiki '''Zughafen''' estas kulturcentro en la iama varstacidomo de [[Erfurto]] (Germanujo); konkrete temas pri antaŭa administrada ejo de [[Deutsche Bahn]] (DB) kiu lupreneblas fare de kreivuloj. == Historio == [[File:Das Hauptgebäude des Zughafens (2020).webp|thumb|la ĉefa ejo de ''Zughafen'' (Erfurto, 2020)]] Fondis ''Zughafen'' en 2002 la erfurtaj muzikistoj [[Clueso]] (Thomas Hübner), [[Norman Sinn]] kaj Andie Weiskop (manaĝero de Clueso), por havigi bonan muzikstudion. Tiutempe estiĝis vizio de porartista retofaro je energiplena loko.<ref>[https://www.zughafen.de/zughafen-2/geschichte/ "Geschichte"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20201117012523/https://www.zughafen.de/zughafen-2/geschichte/ |date=2020-11-17 }} - ĉe: ''zughafen.de''</ref> Aliaj artistoj utiligantaj ĉi-lokon estis ekz. [[Ryo Takeda]], [[Jan Roth]], [[Martin Kohlstedt]], [[Sascha Stiehler]], [[Antonio Lucaciu]] kaj [[STÜBAphilharmonie]]. En la 6.12.2011 okazis je ''Zughafen'' la dua prezentiĝo de Clueso ene de la okazigserio ''Telekom Street Gigs''. En septembro 2015 Clueso deklaris la volon forlasi kaj sian erfurtan bandon kaj la eventejon ''Zughafen''. <ref>[https://www.lvz.de/Kultur/News/Das-Ende-der-Guten-Musik-Erfurter-Kuenstler-Clueso-und-Band-trennen-sich "Das Ende der 'Guten Musik' – Erfurter Künstler Clueso und Band trennen sich"] - ĉe: ''Leipziger Volkszeitung,'' 7.9.2015</ref> Sekve evoluis nova uzokoncepto. Jam en 2013 okazis tie [[pulbazaro]] ''Hafenmarkt'' kio iĝis ĉiujara konstantaĵo. En majo 2016 oni donis al junaj rifuĝintoj kaj erfurtanoj la eblon de interŝanĝado sub la titolo ''Markt der Möglichkeiten''.<ref>[https://www.thueringer-allgemeine.de/leben/land-und-leute/article221760907/Markt-der-Moeglichkeiten-fuer-junge-Fluechtlinge-im-Zughafen.html "Markt der Möglichkeiten für junge Flüchtlinge im Zughafen"] - ĉe: ''Thüringer Allgemeine,'' 23.5.2016.</ref> Samjare fondiĝis la kulturapoga societo ''Netzwerk Kulturbahnhof e.V.''. En 2017 okazis unuafoje festivalo de [[strata manĝo]]. Tiutempe ''Zughafen'' havis ĉ. 25 luprenantoj (muzikistoj, artistoj kiel [[Marc Jung]], la bierfarejo ''Heimathafen'', reklamaj kaj porartistaj agentejoj ktp.). Iama vara halo (900m² granda) estas utiligata por koncertoj kaj laŭbezonaj eventoj: ĝi ankaŭ povas lupreniĝi de privatuloj. En la 9.10.2017 fondiĝis la societo k.r.l. ''Zughafen Kulturbahnhof GmbH'' kun Andie Welskop kiel afergvidanto.<ref>Handelsregister B, Amtsgericht Jena; kronologio pri registra n-ro 513873 (el: ''handelsregister.de)</ref> kiu funkcias kiel kontraktopartnero de DB kiam temas pri luprenado. De 2023 ekzistas la tradicio de okazigi ĉiujaran bierfeston ''Flanieren mit Bieren'' kun partopreno de ĉ. 20 bierfarejoj.<ref>[https://www.antennethueringen.de/p/flanieren-mit-bieren-2025-1uhFadJMSX5K1A5UnIHiUw "Flanieren mit Bieren 2025"] - ĉe: ''antennethueringen.de,'' 24.4.2025</ref> En 2012 la municipo Erfurto aljuĝis kluturpremion al ĝi (Kulturpreis der Stadt Erfurt). == Eksteraj ligiloj == * [https://zughafen.de hejmpaĝo] == Notoj == <references /> [[Kategorio:Kulturdomoj en Erfurto]] [[Kategorio:Kunvenejoj]] {{kursiva titolo}} 4kuppty3kgapp7r8vjwmly32atiy0nd 0 953168 9480287 9480272 2026-09-22T12:49:22Z RG72 11847 9480287 wikitext text/x-wiki {{Redaktata|[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 13:10, 9 sep. 2026 (UTC)}} {{Informkesto politikisto |honora titolo = |nomo = Grigorij Indenbaum |honora sufikso = |dosiero = |grandeco de dosiero = |malgranda dosiero = |priskribo = |partio = [[bolŝevistoj]] <!-- personaj informoj --> |dato de naskiĝo = 1895 |loko de naskiĝo = la Rusia imperio |dato de morto = 1921 |loko de morto = [[Tjumeno]], [[Tjumena gubernio]], [[Rusio]] |nacieco = judo |edzo/ino = |rilatoj = |infanoj = |sidejo = |alma_mater = |okupo = revoluciulo<br/>nutraĵa komisaro de Tjumena gubernio |profesio = |religio = |subskribo = |ttt = |notoj = }} '''Grigorij Samojloviĉ Indenbaum''' (1895, vilaĝo Cerkoviŝĉe, [[Mogilova gubernio]], la [[Rusia imperio]] — 1921, Tobolska distrikto, [[Tjumena gubernio]], RSFSR; {{l-ru|Григорий Самойлович Инденбаум}}, denaske '''Girŝ Samuiloviĉ Indenbaum''', {{l-ru|Гирш Самуилович Инденбаум}}) estis rusia [[bolŝevisto]], nutraĵa komisaro de [[Tjumena gubernio]]. Li estis inter la unuaj viktimoj de la [[Okcidentsiberia kamparana ribelo]], grandparte provokita de lia agado kadre de rigora plenumado de la plano pri rekvizicioj de nutraĵoj, lano kaj aliaj produktoj ĉe lokaj kamparanoj. == Revolucia agado == Grigorij Indenbaum naskiĝis en vilaĝo vilaĝo Cerkoviŝĉe, [[Mogilova gubernio]] en juda kamparana familio. Li finis mezlernejon kaj edukiĝis kiel teknikisto-mekanikisto. Post komenco de la Unua mondmilito li estis rekrutigita kaj servis en la 8-a grenadista regimento. Li asertis ke tie, en 1915 li aliiĝis al la [[bolŝevistoj]]. En marto 1916 pro kontraŭmilita propagando li estis sendita al fronto, kie daŭrigis subteran politikan agadon. Li estis malsupera suboficiro ^{[[:ru:Подпрапорщик|ru]]}. Post la [[Februara revolucio]] li estis membro de regimenta, korpusa kaj armea soldataj komitatoj en la Okcidenta Fronto. Post la [[Oktobra revolucio]] li servis en Minsko kiel vic-mokisaro pri provizado de la Okcidenta provinco kaj Okcidenta Fronto, estis membro de la Minska Provinca Ekzekutiva Komitato de Sovetoj (mallonge {{l-ru|Облискомзап}}). Printempe 1918 plejparto de Minska provinco estis okupita de germanoj, do li iĝis prezidanto de la [[Smolensko|Smolenska]] Distrikta Ekzekutiva Komitato de Sovetoj, membro de distrikta bolŝevista komitato. En novembro 1918 li estis prezidanto de la [[Roslavlo|Roslavla]] Ekzekutiva Komitato de Sovetoj, distrikta nutraĵa komisaro<ref name="ШишкинИнденбаум97">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 97 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Post restarigo de la sovetia potenco en Mogilovo, Grigorij Indenbaum estis prezidanto de provina kaj nutraĵa komitatoj. Post okupo de Homelo, li estis membro de la Homela Gubernia Partia Komitato kaj la Gubernia Ekzekutiva Komitato, membro de la prezidio de tiu lasta. En decembro 1919 li estis nomumita estro de la administracio de civilaj nutraĵaj organoj de la Popola Komisariato pri Nutraĵoj de Ukrainio. En februaro 1920, post forpelo de la [[Denikin]]-armeo de [[Odeso]], li iĝis prezidanto de la speciala nutraĵa komitato de Odesa gubernio, membro de la prezidio de la Odesa Gubernia Ekzekutiva Komitato de Sovetoj. Laŭ iuj datumoj li estis delegato de la 5-a Tutlanda Kongreso de la Sovetoj. membro de la prezidio<ref name="ШишкинИнденбаум97"/>. == Nutraĵa komisaro de Tjumena gubernio == === Antaŭhistorio === Laŭ malrektaj informoj, meze de somero 1920 la Popola Komisariato pri Nutraĵoj de RSFSR sendis Grigorij Indenbaum je dispono de la prezidanto de la Siberia Komisariato pri Nutraĵoj (Sibnutraĵkom) Pjotr Koganoviĉ. Tiu lasta sendis lin al la Tjumena Gubernia Partia Komitato por ke li estu nomumita kiel la gubernia nutraĵkomisaro. Respektiva ordono, nek la aliaj rilataj dokumentoj ne estis trovitaj en la arĥivoj, kvankam tiuj de la Sibnutraĵkom estis tre ordemaj kaj skrupulaj. Historiisto Vladimir Ŝiŝkin supozas ke tion klarigis malfacilaj rilatoj inter lokaj institucioj, des pli ke Tjumena gubernio subiĝis ne al Siberio, sed Uralo, do formale Koganoviĉ ne rajtis tion fari. Sed li estis ankaŭ membro de la [[Tutrusia Centra Ekzekutiva Komitato]], do evidente ricevis necesan subtenon de la centra registaro en Moskvo. La nomumo celis fini akran konflikton inter nutraĵkomisaro de Tjumena gubernio Vladimir Belgov unuflanke kaj membroj de la gubernia nutraĵkolegio Ignatij Gvizdon kaj V. I. Ĉesnokov, akuzintaj la nutraĵkomisaron pri karierismo kaj strebo forpreni la tutan nutraĵon el la gubernio, kion ili konsideris nenecesa kaj danĝera pro eventualaj sekvoj, Belgov nomis la unuan menŝevisto kaj la duan komplotulo, kaj diris ke li ne povas labori normale en tia medio<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 97–98 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|26|8|1920}} sekretariato de la Tjumena Gubernia Partia Komitato pritraktis proponon de Koganoviĉ forsendi Ignatij Belgov al li kaj nomumi je ties posteno Grigorij Indenbaum. La kandidato diris ke li pretus okupi la postenon nur se la partia komitato aprobos lin. La {{daton|30|8}} okazis kunsido de la prezidio de la Tjumena Gubernia Partia Komitato, kiu aprobis la proponon de Pjotr Koganoviĉ. La {{daton|31|8|1920}} la prezidio de la Tjumena Gubernia Ekzekutiva Komitato nomumis Indenbaum la provizora nutraĵkomisaro kaj sendis telegramon al la Popola Komisariato pri Nutraĵoj kun peto aprobi la nomumon. Samtage prezidanto de la Tjumena Gubernia Ekzekutiva Komitato Stepan Novosjolov ordonis al Indenbaum eklabori je tiu ĉi posteno<ref name="978-5-85383-8864-98">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 98 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Grigorij Indenbaum rapide rearanĝis la funkciadon de la nutraĵa komitato, ordiginte la rilatojn kun siaj subuloj kaj partneroj. Li vizitis plurajn setlejojn, konatiĝis persone kun ĉiuj distriktaj nutraĵkomisaroj kaj multaj ordinaraj funkciuloj. Sur iliaj enketiloj li faris rimarkojn, kiuj poste sin montris trafaj. Li starigis bonajn rilatojn kun loka partia estraro kaj ĉiujn gravajn decidojn konfirmis per subskriboj de la partiestro kaj sovetestro, kio tiutempe estis ankoraŭ nova maniero<ref name="978-5-85383-8864-98"/>. Post veni al Tjumeno li ekloĝis en domo N 15 en strato Tomskaja (nun Osipenko). Al Tjumena gubernio estis ordonite provizi al Eŭropa Rusio grandan kvanon da nutraĵoj, do necesis apliki urĝajn kaj striktajn rimedojn. Tjumena gubernio devis liveri 6,5 milionojn da pudoj ({{unuo|106470|tunoj}}) da greno, kio ne estis multe kompare al apudaj gubernio (Jekaterinburga gubernio devis liveri 10,3 milionojn, Omska gubernio — 35 milionojn, Ĉelabinska gubernio — 17 milionojn). Sed por Tjumena gubernio tio estis granda ŝarĝo. Indenbaum eĉ plialtigis la postuladon, do la {{daton|3|9}} estis eldonita plano pri rekviziado de 8,3 milionoj da pudoj, en kiu estis indikita planita cifero por ĉiu distrikto kaj subdistrikto. Krome li postulis fini la rekviziciojn ne ĝis la {{dato|1|3|1921}} (laŭe al la originala plano), sed ĝis la {{dato|1|1|1921}}<ref name="978-5-85383-8864-98"/>. Indenbaum akcentis je forigado de personaro per partiaj, sovetiaj kaj sindikataj aktivuloj kaj altigo de ilia aŭtoritato. La {{daton|2|9}} dum kunsido de lokaj aŭtoritatoj li aprobigis oficialan malpermeson de "ĉikanado de nutraĵistoj" ({{l-ru|травля продработников}}). Al la partiaj kaj sovetiaj organizaĵoj estis sendita ordono helpi al la nutraĵistoj ({{l-ru|продработник}}) kun samtempa malpermeso iel ajn enmiksiĝi je ilia laboro. La ĉefa laboro en la gubernio estis oficiale agnoskita nutraĵa laboro ({{l-ru|продовольственная работа}}). La {{daton|19|10}} estis eldonita cirkulero de la Kasacia Tribunalo de la [[Tutrusia Centra Ekzekutiva Komitato]] (TCEK), kiu verdiktis ke punenda estas ĉiu kiu enmiksiĝas je nutraĵista laboro, evitas partopreni en ĝi, kreas por ĝi obstaklojn, ne plenumas nutraĵistajn ordonojn. Fakte la nutraĵistoj ricevis juran imunecon, eĉ la gubernia [[ĈK]] ne rajtis aresti aŭ puni la nutraĵistojn sen permeso de Grigorij Indenbaum. Prezidanto de la gubernia ekzekutiva komitato Stepan Novosjolov kaj prezidanto de la gubernia ĈK Pjotr Studitov oponis tian limigon de sia potenco, sed povis fari nenion<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 35–36 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Lia agado estis sekvo de la premo de superaj instancoj. La {{daton|25|8}} Lenin sendis al Pjotr Koganoviĉ, la nutraĵa komisaro de Siberio, telegramon "pri kolektado de nutraĵoj", en kiu estis ordonite aŭtune, ĝis la novjaro plenumi respektivan planon<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/152167-telegramma-v-i-lenina-prodovolstvennomu-komissaru-sibiri-o-provedenii-zagotovki-produktov-25-avgusta-1920-g | titolo = Телеграмма В. И. Ленина продовольственному комиссару Сибири о проведении заготовки продуктов. 25 августа 1920 г. | titolo-aldono = | alirdato = 2026-09-09 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = [[Lenin]] | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 1920-08-25 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Elektronika Biblioteko de Historiaj Dokumentoj | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230717110449/https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/152167-telegramma-v-i-lenina-prodovolstvennomu-komissaru-sibiri-o-provedenii-zagotovki-produktov-25-avgusta-1920-g | arkivdato = 2023-07-17 | citaĵo = }}</ref>. Dum septembro Siberio devus ĉiutage sendi al stokejoj de la Popola Komisariato pri Nutrado (PKN) po 5 kaj en oktobro po 8 karavanoj da nutraĵoj, sed en oktobro oni sendis nur duonon. Pjotr Koganoviĉ postulis plenumi la taskon per plej ferocaj metodoj: "Greno, greno kaj greno [...] Ĉio malhelpas al ĝia plenumo devas esti malaperigita de sur la tero" (){{l-ru|Хлеб, хлеб и хлеб. [...] Всё, что мешает её выполнению, должно быть стёрто с лица земли}})<ref name="Инденбаум37">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 37 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En Tjumena gubernio novembro estis deklarita "streĉa nutraĵmonato" ({{l-ru|ударный продовольственный месячник}}). Meze de oktobro Indenbaum ordonis aresti prezidantojn de lokaj sovetoj kaj ekzekutivaj komitatoj, en kies areoj la rekvizicioj estas plenumitaj je malpli ol 60%<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма советского руководства Тюменской губернии всем продовольственным конторам [середина октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 12–13 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|21|10}} li konstatis ke ĝis nun preskaŭ tute ne venis greno, krudaj materialoj kaj brutaro. Klarigojn de kamparanoj ke ankoraŭ mankas draŝita greno li malaperobis kiel senbazajn kaj ordonis plenumi ĝis la {{dato|10|11}} almenaŭ 60% de la plano kaj ĝis la {{dato|1|12}} — 100%. Lokaj respondeculoj ne plenumintaj tiujn ĉi normojn estis arestendaj. Li alvokis siajn subulojn esti "kruelaj kaj senkompataj" ({{l-ru|будьте жестокими и беспощадными}}) al lokaj aŭtoritatoj, kiuj malhelpas ilin: "ekstermu per fera mano ĉiujn bremsojn, malorganizantajn vian laboron" ({{l-ru|уничтожайте железной рукой все тормозы, дезорганизующие Вашу работу}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма советского руководства всем уездным комитетам РКП(б), исполкомам советов, продкомам и продконторам [21 октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 14–15 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|28|10}} Indenbaum denove memorigas ke referencoj al la ankoraŭ ne okazinta draŝado estas rifuzataj, la greno devas esti rekviziciita tuj. Krome li insistas je apliko de ne ekonomiaj, sed klasaj kriterioj, kaj postulas en 48 horoj klasifiki ĉiujn kamparanojn je kulakoj, mezuloj kaj malriĉuloj. Unue devas trapasi rekviziciojn kulakoj, poste mezuloj kaj nur en esceptaj kazoj malriĉuloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Обязательное постановление Тюменского губисполкома советов и Губпродкома [28 октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 15–16 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tamen la {{daton|17|11}} li konstatas ke plejparto de lokaj aŭtoritatoj kaj kamparanoj kontraŭas tiun ĉi principon, do ĝi estu aplikata perforte<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума члену коллегии Наркомпрода Л. М. Хинчуку. [г. Тюмень]. 17 ноября 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463202?query=инденбаум#mode/inspect/page/1/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 20–21 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|30|10}} Indenbaum postulas ke nutraĵistoj en ĉiu vilaĝo havu sekretan agenton el lokaj kamparanoj, kiuj spuru agadon de kulakoj kaj raportu pri iliaj provoj kaŝi grenon subtere aŭ en arbaroj. Tiaj kaŝitaĵoj estu konfiskendaj, same kiel la tuta posedaĵo de respektiva kamparano, li mem estas arestenda<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 1 Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума Ишимскому уездному продкому и продконторам уезда [30 октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 18 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tian humoron subtenis raportoj de liaj nutraĵistoj, kiujn dum priserĉadoj trovis multe da greno kaj aliaj varoj ĉe homoj, kiuj asertis ke ili havas nenion por ddoni al la ŝtato, inkluzive ĉe lokaj sovetestroj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Доклад Ильинского райпродкомиссара Ишимского уезда Д. Д. Пятижерцева Тюменскому губпродкомиссару Г. С. Инденбауму. Б.м. [Начало декабря 1920 г.] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 31–32 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Reference al la ordono de TCEK de la {{dato|27|9|1920}} kaj telegramo de PKN, la {{daton|22|10}} ordonis militstaton en la gubernia nutraĵkomitato. Rompo de la disciplino estis traktata kiel sabotado. Li iniciatis establon de nutraĵtribunaloj, kies tasko estis puni kamparanojn, sabotintajn la rekviziciojn. En novembro 1920 la nutraĵtribunalo aranĝis kunsidojn en ĉiuj distriktaj centroj de Tjumena gubernio<ref name="Инденбаум37"/>. Inter la nutraĵistoj estis homoj, antaŭe akuzitaj pri rompoj de reguloj kaj trouzoj, tamen foje ili estis revenigitaj kiel taŭgaj por plenumi de tiu ĉi tasko. Matvej Lauris dum la nutraĵa kampanjo en 1919–1920 plurfoje rompis la leĝon, do estis akuzita de la Iŝima Revolucia Komitato, sed ties prezidanto Osvald Grjunberg kaj prezidanto de Iŝima Distrikta Nutraĵa Komitato Ivan Guskov ({{l-ru|Иван Гуськов}}) diris ke iu simple deziras kvitigi personajn kontojn kun Lauris dum efektive li "montris enorman energion" dum la rekvizicioj. La akuzoj estis nuligitaj, la proceso ĉesigita kadre de amnestio okaze de la {{dato|1|5|1920}}. Lauris iĝis konfidulo de Indenbaum kaj estis sendata de li je plej konfliktaj areoj de Iŝima distrikto, kie li plu agis arbitre kaj rezolute<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 37–38 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ĝis novembro 1920 kiel nutraĵistoj estis mobilizitaj 25% de la partiaj aktivuloj de Tjumena gubernio, tamen la nutraĵistoj plu malsufiĉis, la plano pri nutraĵoj estis plenumita je 13%. Origine la nutraĵistoj klopodis admoni, ekde novembro ili transiris al amasa apliko de perforto. Ĉiu kamparano, rifuzinta fordoni la nutraĵojn kontraŭ ŝtataj prezoj, estis konsiderata [[kulako]] kaj traktata respektive kiel klasa malamiko. Komence de decembro 1920 la plano estis plenumita je 23%. Oni longigis la nutraĵkampanjon ĝis la {{dato|20|12}}, poste ĝis la {{dato|1|1|1921}}. Oni aplikis jam plej severajn rimedojn. La {{daton|10|12}} Grigorij Indenbaum per sekreta telegramo al la gubernia plenrajtigito pri nutraĵoj Arĥip Krestjannikov permesis al li apliki plej severajn rimedojn, inkluzive preni en Belova subdistrikto (Iŝima distrikto) po 10 ostaĝojn en ĉiu vilaĝo kaj sendi ilin al devigaj laboroj. Li tamen kontraŭis rekviziciojn de semoj, kio foje okazis. En decembro 1920, dum la 3-a gubernia partia konferenco, oni forte kritikis Indenbaum kaj liajn metodojn. Li responde citis la vortojn de popola komisaro pri nutraĵoj diritajn al la nutraĵistoj: "Vi prenas viajn aĵojn kaj iras al VĈK aŭ vi efektivigas ĉiujn rekviziciojn" ({{l-ru|Или вы собираете вещи и отправляетесь в ВЧК, или вы проводите все развёрстки}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 38–39 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tamen li plu insistis ke "Aplikado de la armita forto ne devas esti enkondukata kiel sistemo. Necesas fari drastan efektan baton por ke la sono aŭdiĝu tra la tuta distrikto" ({{l-ru|Применение вооруженной силы не должно вводиться как система. Следует производить резкий эффектный удар, чтобы звук раздался по всему району или уезду}}), postulante uzi perforton nur por kaŭzi ŝokon en pli granda areo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Протокол № 53 заседания коллегии Тюменского Губпродкома. [г. Тюмень]. 10 ноября 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463177#mode/inspect/page/2/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 20 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La gubernia ĈK malkontente observis agadon de Grigorij Indenbaum kaj ties subuloj, konsiderante ĝin eksterleĝa kaj danĝera pro ekstrema premo kontraŭ la kamparanoj. La {{daton|4|12}} prezidanto de la gubernia kontrola-inspekta komisiono pri efektivigo de nutraĵaj rekvizicioj Arĥip Krestjannikov, membroj de lia komisiono Matvej Lauris kaj Miĥail Gurmin raportis al Grigorij Indenbaum kaj samtempe al la prezidanto de la gubernia ekzekutiva komitato Stepan Novosjolov kaj sekretario de la gubernia partia komitato Koĉiŝ ke al vilaĝo Kamenskoj (Iŝima distrikto) venis plenrajtigito de la gubernia ĈK Nikolaj Kuznecov, kolektina plurajn akuzojn kontraŭ ili pro apliko de troa perforto al la kamparanoj, arbitraĵoj, kruda traktado de loĝantaro. Ili postulis protekti ilin de tiaj enmiksiĝoj kaj akuzoj, minacante alikaze ĉesigi sian laboron<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Рапорт губернской контрольно-инспекторской комиссии по проведению продразверсток в Ишимском уезде председателю Тюменского губисполкома советов С. А. Новоселову, секретарю губкома РКП(б) Н. Э. Кочишу и губпродкомиссару Г. С. Инденбауму. Каменская волость 4 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463201?query=инденбаум#mode/inspect/page/2/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 20 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {{Citaĵo |teksto = Kamarado Kuznecov akuzas nin ke ni tro kruele kaj krude traktas la kamparanojn, tio estas ni postulas de ili plenumi la ŝtatrekviziciojn, ne agitas la kamparanojn por plenumi la ŝtatrekviziciojn. Laŭ lia konkludo, niaj agoj estas pli malbonaj ol la fiagado de [[Kolĉak]]. Krome li havas materialojn, ke la komisiono skurĝas kamparanojn kaj postulas por si de la kamparanoj por nutrado rostitan anseraĵon. [...] Ni nun troviĝas inter du fajroj. Unuflanke, al ni oni preskribas kaj ordonas esti senkompataj al ĉiuj, ne plenumantaj ŝtatajn rekviziciojn, kaj la rekvizicioj devas esti senkondiĉe pplenumitaj. Aliflanke, post ni sin trenas la vosto kun stakoj da enketaj materialoj, akuzantaj nin je prirabado de la kamparana greno, krueleco kaj krudeco. Eĉ plenrajtigito de la Iŝima Politburoo kamarado Ĵukov [M. I.] [ersone ĉeeste de ruĝarmeano Prokopjev nomis la taĉmenton Kolĉak-bando. |aŭtoro = prezidanto de la gubernia kontrola-inspekta komisiono pri efektivigo de nutraĵaj rekvizicioj Arĥip Krestjannikov, membroj de lia komisiono Matvej Lauris kaj Miĥail Gurmin |verko = Raporto al Grigorij Indenbaum, la prezidanto de la gubernia ekzekutiva komitato Stepan Novosjolov kaj sekretario de la gubernia partia komitato Koĉiŝ |origina teksto = Тов. Кузнецов обвиняет нас в том, что мы слишком жестоко и грубо обращаемся с крестьянами, т.е. требуем от них выполнить госразверстки, а не агитируем среди крестьян за выполнение госразверсток. По его заключению, наши поступки хуже колчаковщины. Кроме того, у него имеется материал, что комиссия дерет крестьян плетями и требует себе от крестьян на продовольствие жареной гусятины. [...] Мы теперь находимся между двух огней. С одной стороны, нам предписывают и приказывают быть беспощадными ко всем, не исполняющим государственной разверстки, и разверстка безоговорочно должна быть выполнена. С другой стороны, за нами волочится хвост с кипами следственного материала, обвиняющего нас в ограблении крестьян хлебом*, жестокости и грубости. Даже уполномоченный Ишимского политбюро тов. Жуков [М.И.] лично при красноармейце Прокопьеве обозвал отряд колчаковской бандой. }} La {{daton|8|12}} okazis komuna kunsido de la estroj de ĉiuj ĉi institucioj dum kiu ili konkludis ke Kuznecov trouzis la plenpovon, prezidanto de la gubernia ĈK Pjotr Studitov diris ke li estos punita. Novosjolov nur petis Indenbaum ke li donu instrukciojn al la nutraĵtaĉmentoj kaj "forte tenu ilin en la manoj"<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Протокол № 57 расширенного заседания Тюменского губернского продовольственного совещания. [г. Тюмень] 8 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463202#mode/inspect/page/1/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39–40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En la sama tago prezidanto de la Berdjugina Subdistrikta Partia Ĉelo Pjotr Rusin rakontis kiel, taskigita de sia partia ĉelo la {{daton|2|12}}, li admonis Indenbaum, argumentante ke postulata nombro de nutraĵoj estas nerealisma kaj aplikataj tiucele rimedoj tro krudaj. Kiel tekstas respektiva protokolo: "al la demando, ĉu estas permeseble meti civitanojn je malvarmaj stokejoj, [Indenbaum] deklaris ke kvankam de la vidpunkto de komunismo tio estas ne permesebla, tamen tio ebligas plenumi nutraĵajn rekviziciojn"({{l-ru|допустимо ли садить граждан в холодные амбары, заявил, хотя это с точки зрения коммунизма недопустимо, но [за]то дает возможность выполнить разверстку}}). Al la riproĉo ke la nutraĵistoj agas same kiel antaŭaj Kolĉak-taĉmentoj, skurĝante kamparanojn, Indenbaum respondis ke ĉiuj liaj subuloj estas komunistoj dum eksaj oficiroj de la Kolĉak-armeoj haveblas inter la sovetiaj altranguloj. Plendoj pri tio ke nutraĵistoj forprenis de kamparanoj surstrate armean uniformon, uzatan kiel vestoj, ankaŭ estis ignoritaj. Al la peto lasi almenaŭ po 13,5 pudoj por persono jare, kiel tion preskribas la normoj, Indenbaum respondis ke neniuj normoj aplikeblas nun, gravas nur plenumi la rekviziciojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Выписка из протокол № 52 общего собрания Бердюжской волостной ячейки РКП(б) Ишимского уезда. Б.м. 8 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463204#mode/inspect/page/2/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 40–41 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ekstrema premo sur la kamparanojn daŭris kaj kreskis. La {{daton|13|12|}} milicano de Teplodubrava subdistrikto Kankov raportis al la estro de la 5-a areo de Iŝima distrikto ke en ilia subdistrikto Indenbaum ordonis meti ĉiujn membrojn de loka soveto al malvarma stokejo, forpreninte de ili feltbotojn dum la frosto atingis 35 gradojn sub nulo. Nutraĵistoj konfiskis ĉe loĝantaro ĉiujn lanajn vestojn, inkluzive ŝtrumpojn, feltbotojn kaj pantalonojn, striglis ŝafajn peltojn ktp, reference al neplenumita plano pri rekvizicio de lano<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Заявление милиционера Теплодубровской волости начальнику 5-го района Ишимского уезда. Б.м. 13 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463211?query=инденбаум#mode/inspect/page/1/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 47–48 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Viculo de Indenbaum, Jakov Majers en decembro 1920 agnoskis ke en Iŝima distrikto, kie la rekviziciojn gvidis li mem, estis rekviziciita la tuta greno, inkluzive la semojn tiel ke la kamparanoj ne povos semi kaj "tio estas netolereble"<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463236?query=инденбаум#mode/inspect/page/1/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 63–64 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Nur la {{daton|20|12}}, kiam la plano estis plejparte jam plenumita, dum kunsido de prezidio de la gubernia partia komitato, prezidanto de la gubernia laborista-kamparana inspekto Nikolaj Ĉertiŝĉev reference al pluraj atestoj diris ke la agado de la nutraĵkomitato estis malĝusta kaj ke ĝia aprobo fare de la 3-a gubernia partia kongreso estis eraro. Responde al tio Grigorij Indenbaum agnoskis ke okazis certaj eraroj kaj trouzoj, kiuj estas esplorindaj, la kulpuloj estas punindaj. La aliaj subtenis lin, inkluzive prezidanton de la gubernia ĈK Pjotr Studitov. Sed efektive sekvis nenio. Neniu estis punita kaj kiam laborista-kamparana inspekto de Iŝima distrikto sendis sian reprezentanton al Moskvo por raporti pri la okazaĵoj, li estis arestita de la guberniaj aŭtoritatoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Протокол № 4 заседания президиума Тюменского губкома РКП(б). г. Тюмень 20 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463222?query=инденбаум#mode/inspect/page/2/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 54–56 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|27|12}} Indenbaum subskribis ordonon N 279, laŭ kiu kaze de eltrovo de kaŝita greno, nutraĵistoj devis konfiski ĝin kaj ĉiujn aliajn posedaĵojn ne nur de la kaŝinto, sed ankaŭ de la aliaj kamparanoj de respektiva komunumo<ref name="Красная весна99">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 99 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|30|12}} Indenbaum mem atentigas siajn subulojn ke la semoj ne devas esti rekviziciitaj, kvankam oni raportis al ili ke foje tion faras lokaj sovetoj "por faciligi sian laboron", kaj avertas ke tio estas la ekstrema rimedo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 57 Тюменского губисполкома и губпродкома. г. Тюмень 30 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 67 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Samtage aperas komuna ordono de la ekzekutiva, partia kaj nutraĵa komitatoj, en kiu oni atentigas ke la arestoj kaj konfiskado dum la rekvizicioj estas la plej severaj rimedoj aplikeblaj en ekstremaj situacioj dum bati la kamparanojn estas strikte malpermesite<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 58 Тюменского губисполкома, губпродкома и губкома РКП(б). г. Тюмень 30 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 67 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Komence de decembro 1920 dum la 2-a Tjumena Gubernia Kongreso de la Sovetoj li estis elektita kiel membro de la Tjumena Gubernia Ekzekutiva Komitato, la {{daton|14|12}} li iĝis membro de ties prezidio<ref name="Красная весна100">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 100 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|6|1|1921}} li raportis al la Popola Komisariato pri Nutraĵoj ke je la 2-a horo posttagmeze Tjumena gubernio liveris 6,6 milionojn da [[pudo]]j da greno ({{unuo|108108|tunoj}}), plenuminte la grenan planon je 102%, tiun pri oleaj semoj je 150%<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума руководству Наркомпрода. г. Тюмень. 7 января 1921. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 78–79 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|25|1}} viculo de la PKN Nikolaj Bjuĥanov sendis al Grigorij Indenbaum telegramon kun profunda danko pro plenumo de la taskoj<ref name="Красная весна99"/>. Kamparanoj estis ekstreme malkontentaj, en januaro komenciĝis protestoj kaj tumultoj, do Grigorij Indenbaum, prezidanto de la gubernia ĈK Pjotr Studitov kaj prezidanto de la gubernia laborista-kamparana inspekto Nikolaj Ĉertiŝĉev kune veturis al Lokta subdistrikto (Iŝima distrikto) kie laŭdire komenciĝis ribelo. Ili ne trovis la ribelulojn, sed vidis plurajn ĉarojn kun rekviziciitaj nutraĵoj, do konkludis ke ĉio daŭras laŭplane. En januaro 1921 komenciĝis rekvizicioj de semoj ({{l-ru|семенная продразвёрстка}}), kiun Indenbaum proponis efektivigi "milite, kun ĉiuj rimedoj de devigado" ({{l-ru|по-военному, со всеми мерами принуждения}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39–40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Meze de januaro 1921 aperis ordono fordoni ankaŭ la tutan semaron kaj stoki ĝin je komunaj stokejoj por pli efika kaj egala distribuado dum la semado<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 2 Тюменского губкомитета по расширению посевной площади. г. Тюмень. [Середина января 1921 г.] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 91–92 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|26|1|1921}} Grigorij Indenbaum sendis telegramon al [[Lenin]]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума председателю Совнаркома В. И. Ленину. [г. Тюмень] 26 января 1921 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463286#mode/inspect/page/1/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 91–92 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {{Citaĵo |teksto = Vian bataltaskon pri kargado de greno je dekkvin nutraĵitineroj al Jekaterinburgo, adreso: distribuejo de popolkomisariato pri nutrado estas plenumita. Mi komencis al kargado de la dua bataltasko de la greno {{unuo|250000|[[pudo]]j}} [{{unuo|4095,12|tunoj}}] al Moskvo, popolkomisariato pri nutrado. Kargadon de viando je ok nutraĵitineroj mi estas finanta. Fortigu salsendon de vagonoj al linio [[Omsko]] — [[Ĉelabinsko]]. |aŭtoro = Grigorij Indenbaum |verko = Telegramo de la Tjumena gubnutraĵkomisaro G. S. Indenbaum al prezidanto de la Konsilio de Popolaj Komisaroj V. I. Lenin [la {{dato|26|1|1921}}] |origina teksto = Ваше боевое задание по погрузке хлеба в количестве пятнадцати продмаршрутов в Екатеринбург, адрес: распредбаза наркомпрода, — выполнено. Приступил к погрузке второго боевого задания хлеба* [в] 250 000 пудов в Москву, наркомпрод. Погрузку мяса в счет восьми продмаршрутов на этих днях заканчиваю. Усильте подачу вагонов на линию Омск — Челябинск. }} Komence de februaro 1921 Grigorij Indenbaum estas nomumita prezidanto de la Malsupra Oba-Irtiŝa Provinca Administracio pri Fiŝindustrio ({{l-ru|Низовое Обь-Иртышское областное управление рыбными промыслами}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Komence de februaro 1921, dum inspekta vojaĝo al vilaĝo Karaĉino (Tobolska distrikto), kie Indenbaum planis rakonti al la kamparanoj pri la sema rekvizicio, li estis kaptita de ribeluloj, kruele batita, kaj murdita 3 [[versto]]jn ({{unuo|3,2|km}}) for de la vilaĝo. Vundita poŝtisto venis al Tobolsko por raporti tion. Taĉmento subestre de Avraamij Demjanov, prezidanto de la Tobolska Distrikta Ekzekutiva Komitato kaj Jevdokim Trostinskij, estro de la 3-a bataliona distrikto de la Tjumena Regimenta Distrikto de la Eksterordinaraj Trupoj ({{l-ru|части особого назначения}}) ekveturis al Karaĉino, sed en vilaĝo Ŝiŝkovo ĝi estis atakita de ribeluloj kaj retiriĝis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tjumena historiisto Aleksandr Petruŝin skribis ke Grigorij Indenbaum estis haltigita de kamparanoj je la Tobolska landvojo. Koĉero Koĉnev estis mortpafita, ddum Indenbaum estis senvestigita kaj murdita per bajoneto. Dum posta subpremado de la ribelo, estis arestita la suspektita murdisto, loka kamparano Miĥail Redkin ({{l-ru|Редькин}}). La enketado estis mallonga, oni ne trovis la korpon. En aŭgusto 1922 Miĥail Redkin mortis en la Tobolska prizono pro [[ftizo]]. Petruŝin supozas ke ĝuste ĈK-anoj rakontis al lokaj kamparanoj pri la itinero de Indenbaum por malaperigi lin kiel personon nedeziratan<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Хлебное место // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Петрушин |unua = А. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 110–111 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Georgij Agabekov ^{[[:ru:Агабеков, Георгий Сергеевич|ru]]}, sendita al la Tjumena ĈK en julio 1921, en siaj rememoroj eldonitaj post lia perfido kaj fuĝo en [[Berlino]], ke en ĈK cirkulis malbonaj onidiroj pri la nutraĵkomisaro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = [[:Commons:File:Агабеков Г. ЧК за работой.pdf|ГПУ. (Записки чекиста)]] |lasta = Агабеков |unua = Г. С. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1930 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Стрела |loko = Берлин |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>: {{Citaĵo |teksto = Laŭ informaj datumoj, la kamparanan ribelon gvidis kunlaborantoj de la loka gubernia nutraĵkomitato, kie abundis socialist-revoluciuloj kaj menŝevistoj kaj estis tre malmulte da komunistoj. Estis datumoj, ke la gubernia nutraĵkomisaro mem estas influata de socialist-revoluciuloj kaj sendas surloken plenrajtigitojn, kiuj instigas kamparanojn al ribelo kontraŭ la sovetia potenco. [...] |aŭtoro = Georgij Agabekov |verko = Noticoj de ĈK-ano [1931] |origina teksto = По информационным сведениям, восстанием крестьян руководили работники из местного губернского продовольственного комитета, где полно было эсеров и меньшевиков и было очень мало коммунистов. Были сведения, что сам губпродкомиссар находится под влиянием эсеров и посылает на места уполномоченных, которые подстрекают крестьян к выступлению против советской власти. }} Li mencias ankaŭ ke unu el liaj agentoj denuncis ke de Tjumena gubernio estis kontraŭleĝe elportitaj {{unuo|20000|pudoj}} da greno ({{unuo|327,6|tunoj}}), kion ebligis pro granda ŝmirmono prezidantoj de la guberniaj Ĉ-estro, partiestro kaj sovetestro. Li denuncis tion al sia estraro en Moskvo kaj sekvis pluraj eksigoj kaj translokoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = [[:Commons:File:Агабеков Г. ЧК за работой.pdf|ГПУ. (Записки чекиста)]] |lasta = Агабеков |unua = Г. С. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1930 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Стрела |loko = Берлин |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 41–42 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. == Vidu ankaŭ == * [[Militkomunismo]] * [[Okcidentsiberia kamparana ribelo]] == Referencoj == {{Referencoj|2}} {{Projektoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Indenbaum, Grigorij}} [[Kategorio:Rusiaj judoj]] [[Kategorio:Politikistoj de Tjumeno]] [[Kategorio:Okcidentsiberia kamparana ribelo]] [[Kategorio:Bolŝevikoj]] [[Kategorio:Judaj socialistoj]] [[Kategorio:Rusiaj revoluciuloj]] [[Kategorio:Homoj de la Rusia revolucio de 1905]] [[Kategorio:Homoj de la Rusia revolucio]] [[Kategorio:Mortintoj en Tjumena provinco]] [[Kategorio:Homoj de la Rusia enlanda milito]] [[Kategorio:Rusia Enlanda milito en Tjumena (Tobolska) gubernio]] lsozmzx89nassvrsj79flfk1m5yoi2q 9480289 9480287 2026-09-22T12:55:31Z RG72 11847 9480289 wikitext text/x-wiki {{Redaktata|[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 13:10, 9 sep. 2026 (UTC)}} {{Informkesto politikisto |honora titolo = |nomo = Grigorij Indenbaum |honora sufikso = |dosiero = |grandeco de dosiero = |malgranda dosiero = |priskribo = |partio = [[bolŝevistoj]] <!-- personaj informoj --> |dato de naskiĝo = 1895 |loko de naskiĝo = la Rusia imperio |dato de morto = 1921 |loko de morto = [[Tjumeno]], [[Tjumena gubernio]], [[Rusio]] |nacieco = judo |edzo/ino = |rilatoj = |infanoj = |sidejo = |alma_mater = |okupo = revoluciulo<br/>nutraĵa komisaro de Tjumena gubernio |profesio = |religio = |subskribo = |ttt = |notoj = }} '''Grigorij Samojloviĉ Indenbaum''' (1895, vilaĝo Cerkoviŝĉe, [[Mogilova gubernio]], la [[Rusia imperio]] — 1921, Tobolska distrikto, [[Tjumena gubernio]], RSFSR; {{l-ru|Григорий Самойлович Инденбаум}}, denaske '''Girŝ Samuiloviĉ Indenbaum''', {{l-ru|Гирш Самуилович Инденбаум}}) estis rusia [[bolŝevisto]], nutraĵa komisaro de [[Tjumena gubernio]]. Li estis inter la unuaj viktimoj de la [[Okcidentsiberia kamparana ribelo]], grandparte provokita de lia agado kadre de rigora plenumado de la plano pri rekvizicioj de nutraĵoj, lano kaj aliaj produktoj ĉe lokaj kamparanoj. == Revolucia agado == Grigorij Indenbaum naskiĝis en vilaĝo vilaĝo Cerkoviŝĉe, [[Mogilova gubernio]] en juda kamparana familio. Li finis mezlernejon kaj edukiĝis kiel teknikisto-mekanikisto. Post komenco de la Unua mondmilito li estis rekrutigita kaj servis en la 8-a grenadista regimento. Li asertis ke tie, en 1915 li aliiĝis al la [[bolŝevistoj]]. En marto 1916 pro kontraŭmilita propagando li estis sendita al fronto, kie daŭrigis subteran politikan agadon. Li estis malsupera suboficiro ^{[[:ru:Подпрапорщик|ru]]}. Post la [[Februara revolucio]] li estis membro de regimenta, korpusa kaj armea soldataj komitatoj en la Okcidenta Fronto. Post la [[Oktobra revolucio]] li servis en Minsko kiel vic-mokisaro pri provizado de la Okcidenta provinco kaj Okcidenta Fronto, estis membro de la Minska Provinca Ekzekutiva Komitato de Sovetoj (mallonge {{l-ru|Облискомзап}}). Printempe 1918 plejparto de Minska provinco estis okupita de germanoj, do li iĝis prezidanto de la [[Smolensko|Smolenska]] Distrikta Ekzekutiva Komitato de Sovetoj, membro de distrikta bolŝevista komitato. En novembro 1918 li estis prezidanto de la [[Roslavlo|Roslavla]] Ekzekutiva Komitato de Sovetoj, distrikta nutraĵa komisaro<ref name="ШишкинИнденбаум97">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 97 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Post restarigo de la sovetia potenco en Mogilovo, Grigorij Indenbaum estis prezidanto de provina kaj nutraĵa komitatoj. Post okupo de Homelo, li estis membro de la Homela Gubernia Partia Komitato kaj la Gubernia Ekzekutiva Komitato, membro de la prezidio de tiu lasta. En decembro 1919 li estis nomumita estro de la administracio de civilaj nutraĵaj organoj de la Popola Komisariato pri Nutraĵoj de Ukrainio. En februaro 1920, post forpelo de la [[Denikin]]-armeo de [[Odeso]], li iĝis prezidanto de la speciala nutraĵa komitato de Odesa gubernio, membro de la prezidio de la Odesa Gubernia Ekzekutiva Komitato de Sovetoj. Laŭ iuj datumoj li estis delegato de la 5-a Tutlanda Kongreso de la Sovetoj. membro de la prezidio<ref name="ШишкинИнденбаум97"/>. == Nutraĵa komisaro de Tjumena gubernio == === Antaŭhistorio === Laŭ malrektaj informoj, meze de somero 1920 la Popola Komisariato pri Nutraĵoj de RSFSR sendis Grigorij Indenbaum je dispono de la prezidanto de la Siberia Komisariato pri Nutraĵoj (Sibnutraĵkom) Pjotr Koganoviĉ. Tiu lasta sendis lin al la Tjumena Gubernia Partia Komitato por ke li estu nomumita kiel la gubernia nutraĵkomisaro. Respektiva ordono, nek la aliaj rilataj dokumentoj ne estis trovitaj en la arĥivoj, kvankam tiuj de la Sibnutraĵkom estis tre ordemaj kaj skrupulaj. Historiisto Vladimir Ŝiŝkin supozas ke tion klarigis malfacilaj rilatoj inter lokaj institucioj, des pli ke Tjumena gubernio subiĝis ne al Siberio, sed Uralo, do formale Koganoviĉ ne rajtis tion fari. Sed li estis ankaŭ membro de la [[Tutrusia Centra Ekzekutiva Komitato]], do evidente ricevis necesan subtenon de la centra registaro en Moskvo. La nomumo celis fini akran konflikton inter nutraĵkomisaro de Tjumena gubernio Vladimir Belgov unuflanke kaj membroj de la gubernia nutraĵkolegio Ignatij Gvizdon kaj V. I. Ĉesnokov, akuzintaj la nutraĵkomisaron pri karierismo kaj strebo forpreni la tutan nutraĵon el la gubernio, kion ili konsideris nenecesa kaj danĝera pro eventualaj sekvoj, Belgov nomis la unuan menŝevisto kaj la duan komplotulo, kaj diris ke li ne povas labori normale en tia medio<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 97–98 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|26|8|1920}} sekretariato de la Tjumena Gubernia Partia Komitato pritraktis proponon de Koganoviĉ forsendi Ignatij Belgov al li kaj nomumi je ties posteno Grigorij Indenbaum. La kandidato diris ke li pretus okupi la postenon nur se la partia komitato aprobos lin. La {{daton|30|8}} okazis kunsido de la prezidio de la Tjumena Gubernia Partia Komitato, kiu aprobis la proponon de Pjotr Koganoviĉ. La {{daton|31|8|1920}} la prezidio de la Tjumena Gubernia Ekzekutiva Komitato nomumis Indenbaum la provizora nutraĵkomisaro kaj sendis telegramon al la Popola Komisariato pri Nutraĵoj kun peto aprobi la nomumon. Samtage prezidanto de la Tjumena Gubernia Ekzekutiva Komitato Stepan Novosjolov ordonis al Indenbaum eklabori je tiu ĉi posteno<ref name="978-5-85383-8864-98">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 98 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Grigorij Indenbaum rapide rearanĝis la funkciadon de la nutraĵa komitato, ordiginte la rilatojn kun siaj subuloj kaj partneroj. Li vizitis plurajn setlejojn, konatiĝis persone kun ĉiuj distriktaj nutraĵkomisaroj kaj multaj ordinaraj funkciuloj. Sur iliaj enketiloj li faris rimarkojn, kiuj poste sin montris trafaj. Li starigis bonajn rilatojn kun loka partia estraro kaj ĉiujn gravajn decidojn konfirmis per subskriboj de la partiestro kaj sovetestro, kio tiutempe estis ankoraŭ nova maniero<ref name="978-5-85383-8864-98"/>. Post veni al Tjumeno li ekloĝis en domo N 15 en strato Tomskaja (nun Osipenko). Al Tjumena gubernio estis ordonite provizi al Eŭropa Rusio grandan kvanon da nutraĵoj, do necesis apliki urĝajn kaj striktajn rimedojn. Tjumena gubernio devis liveri 6,5 milionojn da pudoj ({{unuo|106470|tunoj}}) da greno, kio ne estis multe kompare al apudaj gubernio (Jekaterinburga gubernio devis liveri 10,3 milionojn, Omska gubernio — 35 milionojn, Ĉelabinska gubernio — 17 milionojn). Sed por Tjumena gubernio tio estis granda ŝarĝo. Indenbaum eĉ plialtigis la postuladon, do la {{daton|3|9}} estis eldonita plano pri rekviziado de 8,3 milionoj da pudoj, en kiu estis indikita planita cifero por ĉiu distrikto kaj subdistrikto. Krome li postulis fini la rekviziciojn ne ĝis la {{dato|1|3|1921}} (laŭe al la originala plano), sed ĝis la {{dato|1|1|1921}}<ref name="978-5-85383-8864-98"/>. Indenbaum akcentis je forigado de personaro per partiaj, sovetiaj kaj sindikataj aktivuloj kaj altigo de ilia aŭtoritato. La {{daton|2|9}} dum kunsido de lokaj aŭtoritatoj li aprobigis oficialan malpermeson de "ĉikanado de nutraĵistoj" ({{l-ru|травля продработников}}). Al la partiaj kaj sovetiaj organizaĵoj estis sendita ordono helpi al la nutraĵistoj ({{l-ru|продработник}}) kun samtempa malpermeso iel ajn enmiksiĝi je ilia laboro. La ĉefa laboro en la gubernio estis oficiale agnoskita nutraĵa laboro ({{l-ru|продовольственная работа}}). La {{daton|19|10}} estis eldonita cirkulero de la Kasacia Tribunalo de la [[Tutrusia Centra Ekzekutiva Komitato]] (TCEK), kiu verdiktis ke punenda estas ĉiu kiu enmiksiĝas je nutraĵista laboro, evitas partopreni en ĝi, kreas por ĝi obstaklojn, ne plenumas nutraĵistajn ordonojn. Fakte la nutraĵistoj ricevis juran imunecon, eĉ la gubernia [[ĈK]] ne rajtis aresti aŭ puni la nutraĵistojn sen permeso de Grigorij Indenbaum. Prezidanto de la gubernia ekzekutiva komitato Stepan Novosjolov kaj prezidanto de la gubernia ĈK Pjotr Studitov oponis tian limigon de sia potenco, sed povis fari nenion<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 35–36 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Lia agado estis sekvo de la premo de superaj instancoj. La {{daton|25|8}} Lenin sendis al Pjotr Koganoviĉ, la nutraĵa komisaro de Siberio, telegramon "pri kolektado de nutraĵoj", en kiu estis ordonite aŭtune, ĝis la novjaro plenumi respektivan planon<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/152167-telegramma-v-i-lenina-prodovolstvennomu-komissaru-sibiri-o-provedenii-zagotovki-produktov-25-avgusta-1920-g | titolo = Телеграмма В. И. Ленина продовольственному комиссару Сибири о проведении заготовки продуктов. 25 августа 1920 г. | titolo-aldono = | alirdato = 2026-09-09 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = [[Lenin]] | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 1920-08-25 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Elektronika Biblioteko de Historiaj Dokumentoj | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230717110449/https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/152167-telegramma-v-i-lenina-prodovolstvennomu-komissaru-sibiri-o-provedenii-zagotovki-produktov-25-avgusta-1920-g | arkivdato = 2023-07-17 | citaĵo = }}</ref>. Dum septembro Siberio devus ĉiutage sendi al stokejoj de la Popola Komisariato pri Nutrado (PKN) po 5 kaj en oktobro po 8 karavanoj da nutraĵoj, sed en oktobro oni sendis nur duonon. Pjotr Koganoviĉ postulis plenumi la taskon per plej ferocaj metodoj: "Greno, greno kaj greno [...] Ĉio malhelpas al ĝia plenumo devas esti malaperigita de sur la tero" (){{l-ru|Хлеб, хлеб и хлеб. [...] Всё, что мешает её выполнению, должно быть стёрто с лица земли}})<ref name="Инденбаум37">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 37 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En Tjumena gubernio novembro estis deklarita "streĉa nutraĵmonato" ({{l-ru|ударный продовольственный месячник}}). Meze de oktobro Indenbaum ordonis aresti prezidantojn de lokaj sovetoj kaj ekzekutivaj komitatoj, en kies areoj la rekvizicioj estas plenumitaj je malpli ol 60%<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма советского руководства Тюменской губернии всем продовольственным конторам [середина октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463172 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 12–13 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|21|10}} li konstatis ke ĝis nun preskaŭ tute ne venis greno, krudaj materialoj kaj brutaro. Klarigojn de kamparanoj ke ankoraŭ mankas draŝita greno li malaperobis kiel senbazajn kaj ordonis plenumi ĝis la {{dato|10|11}} almenaŭ 60% de la plano kaj ĝis la {{dato|1|12}} — 100%. Lokaj respondeculoj ne plenumintaj tiujn ĉi normojn estis arestendaj. Li alvokis siajn subulojn esti "kruelaj kaj senkompataj" ({{l-ru|будьте жестокими и беспощадными}}) al lokaj aŭtoritatoj, kiuj malhelpas ilin: "ekstermu per fera mano ĉiujn bremsojn, malorganizantajn vian laboron" ({{l-ru|уничтожайте железной рукой все тормозы, дезорганизующие Вашу работу}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма советского руководства всем уездным комитетам РКП(б), исполкомам советов, продкомам и продконторам [21 октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 14–15 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|28|10}} Indenbaum denove memorigas ke referencoj al la ankoraŭ ne okazinta draŝado estas rifuzataj, la greno devas esti rekviziciita tuj. Krome li insistas je apliko de ne ekonomiaj, sed klasaj kriterioj, kaj postulas en 48 horoj klasifiki ĉiujn kamparanojn je kulakoj, mezuloj kaj malriĉuloj. Unue devas trapasi rekviziciojn kulakoj, poste mezuloj kaj nur en esceptaj kazoj malriĉuloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Обязательное постановление Тюменского губисполкома советов и Губпродкома [28 октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463175?query=+Обязательное+постановление+Тюменского+губисполкома+советов+и+Губпродкома+28+октября+1920+года |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 15–16 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tamen la {{daton|17|11}} li konstatas ke plejparto de lokaj aŭtoritatoj kaj kamparanoj kontraŭas tiun ĉi principon, do ĝi estu aplikata perforte<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума члену коллегии Наркомпрода Л. М. Хинчуку. [г. Тюмень]. 17 ноября 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463202?query=инденбаум#mode/inspect/page/1/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 20–21 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|30|10}} Indenbaum postulas ke nutraĵistoj en ĉiu vilaĝo havu sekretan agenton el lokaj kamparanoj, kiuj spuru agadon de kulakoj kaj raportu pri iliaj provoj kaŝi grenon subtere aŭ en arbaroj. Tiaj kaŝitaĵoj estu konfiskendaj, same kiel la tuta posedaĵo de respektiva kamparano, li mem estas arestenda<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 1 Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума Ишимскому уездному продкому и продконторам уезда [30 октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 18 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tian humoron subtenis raportoj de liaj nutraĵistoj, kiujn dum priserĉadoj trovis multe da greno kaj aliaj varoj ĉe homoj, kiuj asertis ke ili havas nenion por ddoni al la ŝtato, inkluzive ĉe lokaj sovetestroj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Доклад Ильинского райпродкомиссара Ишимского уезда Д. Д. Пятижерцева Тюменскому губпродкомиссару Г. С. Инденбауму. Б.м. [Начало декабря 1920 г.] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463195?query=Доклад+Ильинского+райпродкомиссара+Ишимского+уезда+Д.+Д.+Пятижерцева+ |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 31–32 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Reference al la ordono de TCEK de la {{dato|27|9|1920}} kaj telegramo de PKN, la {{daton|22|10}} ordonis militstaton en la gubernia nutraĵkomitato. Rompo de la disciplino estis traktata kiel sabotado. Li iniciatis establon de nutraĵtribunaloj, kies tasko estis puni kamparanojn, sabotintajn la rekviziciojn. En novembro 1920 la nutraĵtribunalo aranĝis kunsidojn en ĉiuj distriktaj centroj de Tjumena gubernio<ref name="Инденбаум37"/>. Inter la nutraĵistoj estis homoj, antaŭe akuzitaj pri rompoj de reguloj kaj trouzoj, tamen foje ili estis revenigitaj kiel taŭgaj por plenumi de tiu ĉi tasko. Matvej Lauris dum la nutraĵa kampanjo en 1919–1920 plurfoje rompis la leĝon, do estis akuzita de la Iŝima Revolucia Komitato, sed ties prezidanto Osvald Grjunberg kaj prezidanto de Iŝima Distrikta Nutraĵa Komitato Ivan Guskov ({{l-ru|Иван Гуськов}}) diris ke iu simple deziras kvitigi personajn kontojn kun Lauris dum efektive li "montris enorman energion" dum la rekvizicioj. La akuzoj estis nuligitaj, la proceso ĉesigita kadre de amnestio okaze de la {{dato|1|5|1920}}. Lauris iĝis konfidulo de Indenbaum kaj estis sendata de li je plej konfliktaj areoj de Iŝima distrikto, kie li plu agis arbitre kaj rezolute<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 37–38 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ĝis novembro 1920 kiel nutraĵistoj estis mobilizitaj 25% de la partiaj aktivuloj de Tjumena gubernio, tamen la nutraĵistoj plu malsufiĉis, la plano pri nutraĵoj estis plenumita je 13%. Origine la nutraĵistoj klopodis admoni, ekde novembro ili transiris al amasa apliko de perforto. Ĉiu kamparano, rifuzinta fordoni la nutraĵojn kontraŭ ŝtataj prezoj, estis konsiderata [[kulako]] kaj traktata respektive kiel klasa malamiko. Komence de decembro 1920 la plano estis plenumita je 23%. Oni longigis la nutraĵkampanjon ĝis la {{dato|20|12}}, poste ĝis la {{dato|1|1|1921}}. Oni aplikis jam plej severajn rimedojn. La {{daton|10|12}} Grigorij Indenbaum per sekreta telegramo al la gubernia plenrajtigito pri nutraĵoj Arĥip Krestjannikov permesis al li apliki plej severajn rimedojn, inkluzive preni en Belova subdistrikto (Iŝima distrikto) po 10 ostaĝojn en ĉiu vilaĝo kaj sendi ilin al devigaj laboroj. Li tamen kontraŭis rekviziciojn de semoj, kio foje okazis. En decembro 1920, dum la 3-a gubernia partia konferenco, oni forte kritikis Indenbaum kaj liajn metodojn. Li responde citis la vortojn de popola komisaro pri nutraĵoj diritajn al la nutraĵistoj: "Vi prenas viajn aĵojn kaj iras al VĈK aŭ vi efektivigas ĉiujn rekviziciojn" ({{l-ru|Или вы собираете вещи и отправляетесь в ВЧК, или вы проводите все развёрстки}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 38–39 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tamen li plu insistis ke "Aplikado de la armita forto ne devas esti enkondukata kiel sistemo. Necesas fari drastan efektan baton por ke la sono aŭdiĝu tra la tuta distrikto" ({{l-ru|Применение вооруженной силы не должно вводиться как система. Следует производить резкий эффектный удар, чтобы звук раздался по всему району или уезду}}), postulante uzi perforton nur por kaŭzi ŝokon en pli granda areo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Протокол № 53 заседания коллегии Тюменского Губпродкома. [г. Тюмень]. 10 ноября 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463177#mode/inspect/page/2/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 20 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La gubernia ĈK malkontente observis agadon de Grigorij Indenbaum kaj ties subuloj, konsiderante ĝin eksterleĝa kaj danĝera pro ekstrema premo kontraŭ la kamparanoj. La {{daton|4|12}} prezidanto de la gubernia kontrola-inspekta komisiono pri efektivigo de nutraĵaj rekvizicioj Arĥip Krestjannikov, membroj de lia komisiono Matvej Lauris kaj Miĥail Gurmin raportis al Grigorij Indenbaum kaj samtempe al la prezidanto de la gubernia ekzekutiva komitato Stepan Novosjolov kaj sekretario de la gubernia partia komitato Koĉiŝ ke al vilaĝo Kamenskoj (Iŝima distrikto) venis plenrajtigito de la gubernia ĈK Nikolaj Kuznecov, kolektina plurajn akuzojn kontraŭ ili pro apliko de troa perforto al la kamparanoj, arbitraĵoj, kruda traktado de loĝantaro. Ili postulis protekti ilin de tiaj enmiksiĝoj kaj akuzoj, minacante alikaze ĉesigi sian laboron<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Рапорт губернской контрольно-инспекторской комиссии по проведению продразверсток в Ишимском уезде председателю Тюменского губисполкома советов С. А. Новоселову, секретарю губкома РКП(б) Н. Э. Кочишу и губпродкомиссару Г. С. Инденбауму. Каменская волость 4 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463201?query=инденбаум#mode/inspect/page/2/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 20 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {{Citaĵo |teksto = Kamarado Kuznecov akuzas nin ke ni tro kruele kaj krude traktas la kamparanojn, tio estas ni postulas de ili plenumi la ŝtatrekviziciojn, ne agitas la kamparanojn por plenumi la ŝtatrekviziciojn. Laŭ lia konkludo, niaj agoj estas pli malbonaj ol la fiagado de [[Kolĉak]]. Krome li havas materialojn, ke la komisiono skurĝas kamparanojn kaj postulas por si de la kamparanoj por nutrado rostitan anseraĵon. [...] Ni nun troviĝas inter du fajroj. Unuflanke, al ni oni preskribas kaj ordonas esti senkompataj al ĉiuj, ne plenumantaj ŝtatajn rekviziciojn, kaj la rekvizicioj devas esti senkondiĉe pplenumitaj. Aliflanke, post ni sin trenas la vosto kun stakoj da enketaj materialoj, akuzantaj nin je prirabado de la kamparana greno, krueleco kaj krudeco. Eĉ plenrajtigito de la Iŝima Politburoo kamarado Ĵukov [M. I.] [ersone ĉeeste de ruĝarmeano Prokopjev nomis la taĉmenton Kolĉak-bando. |aŭtoro = prezidanto de la gubernia kontrola-inspekta komisiono pri efektivigo de nutraĵaj rekvizicioj Arĥip Krestjannikov, membroj de lia komisiono Matvej Lauris kaj Miĥail Gurmin |verko = Raporto al Grigorij Indenbaum, la prezidanto de la gubernia ekzekutiva komitato Stepan Novosjolov kaj sekretario de la gubernia partia komitato Koĉiŝ |origina teksto = Тов. Кузнецов обвиняет нас в том, что мы слишком жестоко и грубо обращаемся с крестьянами, т.е. требуем от них выполнить госразверстки, а не агитируем среди крестьян за выполнение госразверсток. По его заключению, наши поступки хуже колчаковщины. Кроме того, у него имеется материал, что комиссия дерет крестьян плетями и требует себе от крестьян на продовольствие жареной гусятины. [...] Мы теперь находимся между двух огней. С одной стороны, нам предписывают и приказывают быть беспощадными ко всем, не исполняющим государственной разверстки, и разверстка безоговорочно должна быть выполнена. С другой стороны, за нами волочится хвост с кипами следственного материала, обвиняющего нас в ограблении крестьян хлебом*, жестокости и грубости. Даже уполномоченный Ишимского политбюро тов. Жуков [М.И.] лично при красноармейце Прокопьеве обозвал отряд колчаковской бандой. }} La {{daton|8|12}} okazis komuna kunsido de la estroj de ĉiuj ĉi institucioj dum kiu ili konkludis ke Kuznecov trouzis la plenpovon, prezidanto de la gubernia ĈK Pjotr Studitov diris ke li estos punita. Novosjolov nur petis Indenbaum ke li donu instrukciojn al la nutraĵtaĉmentoj kaj "forte tenu ilin en la manoj"<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Протокол № 57 расширенного заседания Тюменского губернского продовольственного совещания. [г. Тюмень] 8 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463202#mode/inspect/page/1/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39–40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En la sama tago prezidanto de la Berdjugina Subdistrikta Partia Ĉelo Pjotr Rusin rakontis kiel, taskigita de sia partia ĉelo la {{daton|2|12}}, li admonis Indenbaum, argumentante ke postulata nombro de nutraĵoj estas nerealisma kaj aplikataj tiucele rimedoj tro krudaj. Kiel tekstas respektiva protokolo: "al la demando, ĉu estas permeseble meti civitanojn je malvarmaj stokejoj, [Indenbaum] deklaris ke kvankam de la vidpunkto de komunismo tio estas ne permesebla, tamen tio ebligas plenumi nutraĵajn rekviziciojn"({{l-ru|допустимо ли садить граждан в холодные амбары, заявил, хотя это с точки зрения коммунизма недопустимо, но [за]то дает возможность выполнить разверстку}}). Al la riproĉo ke la nutraĵistoj agas same kiel antaŭaj Kolĉak-taĉmentoj, skurĝante kamparanojn, Indenbaum respondis ke ĉiuj liaj subuloj estas komunistoj dum eksaj oficiroj de la Kolĉak-armeoj haveblas inter la sovetiaj altranguloj. Plendoj pri tio ke nutraĵistoj forprenis de kamparanoj surstrate armean uniformon, uzatan kiel vestoj, ankaŭ estis ignoritaj. Al la peto lasi almenaŭ po 13,5 pudoj por persono jare, kiel tion preskribas la normoj, Indenbaum respondis ke neniuj normoj aplikeblas nun, gravas nur plenumi la rekviziciojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Выписка из протокол № 52 общего собрания Бердюжской волостной ячейки РКП(б) Ишимского уезда. Б.м. 8 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463204#mode/inspect/page/2/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 40–41 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ekstrema premo sur la kamparanojn daŭris kaj kreskis. La {{daton|13|12|}} milicano de Teplodubrava subdistrikto Kankov raportis al la estro de la 5-a areo de Iŝima distrikto ke en ilia subdistrikto Indenbaum ordonis meti ĉiujn membrojn de loka soveto al malvarma stokejo, forpreninte de ili feltbotojn dum la frosto atingis 35 gradojn sub nulo. Nutraĵistoj konfiskis ĉe loĝantaro ĉiujn lanajn vestojn, inkluzive ŝtrumpojn, feltbotojn kaj pantalonojn, striglis ŝafajn peltojn ktp, reference al neplenumita plano pri rekvizicio de lano<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Заявление милиционера Теплодубровской волости начальнику 5-го района Ишимского уезда. Б.м. 13 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463211?query=инденбаум#mode/inspect/page/1/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 47–48 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Viculo de Indenbaum, Jakov Majers en decembro 1920 agnoskis ke en Iŝima distrikto, kie la rekviziciojn gvidis li mem, estis rekviziciita la tuta greno, inkluzive la semojn tiel ke la kamparanoj ne povos semi kaj "tio estas netolereble"<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463236?query=инденбаум#mode/inspect/page/1/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 63–64 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Nur la {{daton|20|12}}, kiam la plano estis plejparte jam plenumita, dum kunsido de prezidio de la gubernia partia komitato, prezidanto de la gubernia laborista-kamparana inspekto Nikolaj Ĉertiŝĉev reference al pluraj atestoj diris ke la agado de la nutraĵkomitato estis malĝusta kaj ke ĝia aprobo fare de la 3-a gubernia partia kongreso estis eraro. Responde al tio Grigorij Indenbaum agnoskis ke okazis certaj eraroj kaj trouzoj, kiuj estas esplorindaj, la kulpuloj estas punindaj. La aliaj subtenis lin, inkluzive prezidanton de la gubernia ĈK Pjotr Studitov. Sed efektive sekvis nenio. Neniu estis punita kaj kiam laborista-kamparana inspekto de Iŝima distrikto sendis sian reprezentanton al Moskvo por raporti pri la okazaĵoj, li estis arestita de la guberniaj aŭtoritatoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Протокол № 4 заседания президиума Тюменского губкома РКП(б). г. Тюмень 20 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463222?query=инденбаум#mode/inspect/page/2/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 54–56 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|27|12}} Indenbaum subskribis ordonon N 279, laŭ kiu kaze de eltrovo de kaŝita greno, nutraĵistoj devis konfiski ĝin kaj ĉiujn aliajn posedaĵojn ne nur de la kaŝinto, sed ankaŭ de la aliaj kamparanoj de respektiva komunumo<ref name="Красная весна99">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 99 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|30|12}} Indenbaum mem atentigas siajn subulojn ke la semoj ne devas esti rekviziciitaj, kvankam oni raportis al ili ke foje tion faras lokaj sovetoj "por faciligi sian laboron", kaj avertas ke tio estas la ekstrema rimedo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 57 Тюменского губисполкома и губпродкома. г. Тюмень 30 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463241?query=Приказ+№+58+Тюменского+губисполкома |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 67 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Samtage aperas komuna ordono de la ekzekutiva, partia kaj nutraĵa komitatoj, en kiu oni atentigas ke la arestoj kaj konfiskado dum la rekvizicioj estas la plej severaj rimedoj aplikeblaj en ekstremaj situacioj dum bati la kamparanojn estas strikte malpermesite<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 58 Тюменского губисполкома, губпродкома и губкома РКП(б). г. Тюмень 30 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463241?query=Приказ+№+58+Тюменского+губисполкома |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 67 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Komence de decembro 1920 dum la 2-a Tjumena Gubernia Kongreso de la Sovetoj li estis elektita kiel membro de la Tjumena Gubernia Ekzekutiva Komitato, la {{daton|14|12}} li iĝis membro de ties prezidio<ref name="Красная весна100">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 100 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|6|1|1921}} li raportis al la Popola Komisariato pri Nutraĵoj ke je la 2-a horo posttagmeze Tjumena gubernio liveris 6,6 milionojn da [[pudo]]j da greno ({{unuo|108108|tunoj}}), plenuminte la grenan planon je 102%, tiun pri oleaj semoj je 150%<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума руководству Наркомпрода. г. Тюмень. 7 января 1921. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463260?query=Телеграмма+Тюменского+губпродкомиссара+Г.+С.+Инденбаума+руководству+Наркомпрода.+г.+Тюмень.+7+января+1921 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 78–79 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|25|1}} viculo de la PKN Nikolaj Bjuĥanov sendis al Grigorij Indenbaum telegramon kun profunda danko pro plenumo de la taskoj<ref name="Красная весна99"/>. Kamparanoj estis ekstreme malkontentaj, en januaro komenciĝis protestoj kaj tumultoj, do Grigorij Indenbaum, prezidanto de la gubernia ĈK Pjotr Studitov kaj prezidanto de la gubernia laborista-kamparana inspekto Nikolaj Ĉertiŝĉev kune veturis al Lokta subdistrikto (Iŝima distrikto) kie laŭdire komenciĝis ribelo. Ili ne trovis la ribelulojn, sed vidis plurajn ĉarojn kun rekviziciitaj nutraĵoj, do konkludis ke ĉio daŭras laŭplane. En januaro 1921 komenciĝis rekvizicioj de semoj ({{l-ru|семенная продразвёрстка}}), kiun Indenbaum proponis efektivigi "milite, kun ĉiuj rimedoj de devigado" ({{l-ru|по-военному, со всеми мерами принуждения}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39–40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Meze de januaro 1921 aperis ordono fordoni ankaŭ la tutan semaron kaj stoki ĝin je komunaj stokejoj por pli efika kaj egala distribuado dum la semado<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 2 Тюменского губкомитета по расширению посевной площади. г. Тюмень. [Середина января 1921 г.] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463274?query=риказ+№+2+Тюменского+губкомитета+по+расширению+посевной+площади. |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 91–92 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|26|1|1921}} Grigorij Indenbaum sendis telegramon al [[Lenin]]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума председателю Совнаркома В. И. Ленину. [г. Тюмень] 26 января 1921 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463286#mode/inspect/page/1/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 91–92 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {{Citaĵo |teksto = Vian bataltaskon pri kargado de greno je dekkvin nutraĵitineroj al Jekaterinburgo, adreso: distribuejo de popolkomisariato pri nutrado estas plenumita. Mi komencis al kargado de la dua bataltasko de la greno {{unuo|250000|[[pudo]]j}} [{{unuo|4095,12|tunoj}}] al Moskvo, popolkomisariato pri nutrado. Kargadon de viando je ok nutraĵitineroj mi estas finanta. Fortigu salsendon de vagonoj al linio [[Omsko]] — [[Ĉelabinsko]]. |aŭtoro = Grigorij Indenbaum |verko = Telegramo de la Tjumena gubnutraĵkomisaro G. S. Indenbaum al prezidanto de la Konsilio de Popolaj Komisaroj V. I. Lenin [la {{dato|26|1|1921}}] |origina teksto = Ваше боевое задание по погрузке хлеба в количестве пятнадцати продмаршрутов в Екатеринбург, адрес: распредбаза наркомпрода, — выполнено. Приступил к погрузке второго боевого задания хлеба* [в] 250 000 пудов в Москву, наркомпрод. Погрузку мяса в счет восьми продмаршрутов на этих днях заканчиваю. Усильте подачу вагонов на линию Омск — Челябинск. }} Komence de februaro 1921 Grigorij Indenbaum estas nomumita prezidanto de la Malsupra Oba-Irtiŝa Provinca Administracio pri Fiŝindustrio ({{l-ru|Низовое Обь-Иртышское областное управление рыбными промыслами}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Komence de februaro 1921, dum inspekta vojaĝo al vilaĝo Karaĉino (Tobolska distrikto), kie Indenbaum planis rakonti al la kamparanoj pri la sema rekvizicio, li estis kaptita de ribeluloj, kruele batita, kaj murdita 3 [[versto]]jn ({{unuo|3,2|km}}) for de la vilaĝo. Vundita poŝtisto venis al Tobolsko por raporti tion. Taĉmento subestre de Avraamij Demjanov, prezidanto de la Tobolska Distrikta Ekzekutiva Komitato kaj Jevdokim Trostinskij, estro de la 3-a bataliona distrikto de la Tjumena Regimenta Distrikto de la Eksterordinaraj Trupoj ({{l-ru|части особого назначения}}) ekveturis al Karaĉino, sed en vilaĝo Ŝiŝkovo ĝi estis atakita de ribeluloj kaj retiriĝis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tjumena historiisto Aleksandr Petruŝin skribis ke Grigorij Indenbaum estis haltigita de kamparanoj je la Tobolska landvojo. Koĉero Koĉnev estis mortpafita, ddum Indenbaum estis senvestigita kaj murdita per bajoneto. Dum posta subpremado de la ribelo, estis arestita la suspektita murdisto, loka kamparano Miĥail Redkin ({{l-ru|Редькин}}). La enketado estis mallonga, oni ne trovis la korpon. En aŭgusto 1922 Miĥail Redkin mortis en la Tobolska prizono pro [[ftizo]]. Petruŝin supozas ke ĝuste ĈK-anoj rakontis al lokaj kamparanoj pri la itinero de Indenbaum por malaperigi lin kiel personon nedeziratan<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Хлебное место // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Петрушин |unua = А. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 110–111 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Georgij Agabekov ^{[[:ru:Агабеков, Георгий Сергеевич|ru]]}, sendita al la Tjumena ĈK en julio 1921, en siaj rememoroj eldonitaj post lia perfido kaj fuĝo en [[Berlino]], ke en ĈK cirkulis malbonaj onidiroj pri la nutraĵkomisaro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = [[:Commons:File:Агабеков Г. ЧК за работой.pdf|ГПУ. (Записки чекиста)]] |lasta = Агабеков |unua = Г. С. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1930 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Стрела |loko = Берлин |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>: {{Citaĵo |teksto = Laŭ informaj datumoj, la kamparanan ribelon gvidis kunlaborantoj de la loka gubernia nutraĵkomitato, kie abundis socialist-revoluciuloj kaj menŝevistoj kaj estis tre malmulte da komunistoj. Estis datumoj, ke la gubernia nutraĵkomisaro mem estas influata de socialist-revoluciuloj kaj sendas surloken plenrajtigitojn, kiuj instigas kamparanojn al ribelo kontraŭ la sovetia potenco. [...] |aŭtoro = Georgij Agabekov |verko = Noticoj de ĈK-ano [1931] |origina teksto = По информационным сведениям, восстанием крестьян руководили работники из местного губернского продовольственного комитета, где полно было эсеров и меньшевиков и было очень мало коммунистов. Были сведения, что сам губпродкомиссар находится под влиянием эсеров и посылает на места уполномоченных, которые подстрекают крестьян к выступлению против советской власти. }} Li mencias ankaŭ ke unu el liaj agentoj denuncis ke de Tjumena gubernio estis kontraŭleĝe elportitaj {{unuo|20000|pudoj}} da greno ({{unuo|327,6|tunoj}}), kion ebligis pro granda ŝmirmono prezidantoj de la guberniaj Ĉ-estro, partiestro kaj sovetestro. Li denuncis tion al sia estraro en Moskvo kaj sekvis pluraj eksigoj kaj translokoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = [[:Commons:File:Агабеков Г. ЧК за работой.pdf|ГПУ. (Записки чекиста)]] |lasta = Агабеков |unua = Г. С. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1930 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Стрела |loko = Берлин |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 41–42 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. == Vidu ankaŭ == * [[Militkomunismo]] * [[Okcidentsiberia kamparana ribelo]] == Referencoj == {{Referencoj|2}} {{Projektoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Indenbaum, Grigorij}} [[Kategorio:Rusiaj judoj]] [[Kategorio:Politikistoj de Tjumeno]] [[Kategorio:Okcidentsiberia kamparana ribelo]] [[Kategorio:Bolŝevikoj]] [[Kategorio:Judaj socialistoj]] [[Kategorio:Rusiaj revoluciuloj]] [[Kategorio:Homoj de la Rusia revolucio de 1905]] [[Kategorio:Homoj de la Rusia revolucio]] [[Kategorio:Mortintoj en Tjumena provinco]] [[Kategorio:Homoj de la Rusia enlanda milito]] [[Kategorio:Rusia Enlanda milito en Tjumena (Tobolska) gubernio]] 8ox4bu0xk2ps916lq46b7corh2imn2g 9480291 9480289 2026-09-22T12:58:49Z RG72 11847 9480291 wikitext text/x-wiki {{Redaktata|[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 13:10, 9 sep. 2026 (UTC)}} {{Informkesto politikisto |honora titolo = |nomo = Grigorij Indenbaum |honora sufikso = |dosiero = |grandeco de dosiero = |malgranda dosiero = |priskribo = |partio = [[bolŝevistoj]] <!-- personaj informoj --> |dato de naskiĝo = 1895 |loko de naskiĝo = la Rusia imperio |dato de morto = 1921 |loko de morto = [[Tjumeno]], [[Tjumena gubernio]], [[Rusio]] |nacieco = judo |edzo/ino = |rilatoj = |infanoj = |sidejo = |alma_mater = |okupo = revoluciulo<br/>nutraĵa komisaro de Tjumena gubernio |profesio = |religio = |subskribo = |ttt = |notoj = }} '''Grigorij Samojloviĉ Indenbaum''' (1895, vilaĝo Cerkoviŝĉe, [[Mogilova gubernio]], la [[Rusia imperio]] — 1921, Tobolska distrikto, [[Tjumena gubernio]], RSFSR; {{l-ru|Григорий Самойлович Инденбаум}}, denaske '''Girŝ Samuiloviĉ Indenbaum''', {{l-ru|Гирш Самуилович Инденбаум}}) estis rusia [[bolŝevisto]], nutraĵa komisaro de [[Tjumena gubernio]]. Li estis inter la unuaj viktimoj de la [[Okcidentsiberia kamparana ribelo]], grandparte provokita de lia agado kadre de rigora plenumado de la plano pri rekvizicioj de nutraĵoj, lano kaj aliaj produktoj ĉe lokaj kamparanoj. == Revolucia agado == Grigorij Indenbaum naskiĝis en vilaĝo vilaĝo Cerkoviŝĉe, [[Mogilova gubernio]] en juda kamparana familio. Li finis mezlernejon kaj edukiĝis kiel teknikisto-mekanikisto. Post komenco de la Unua mondmilito li estis rekrutigita kaj servis en la 8-a grenadista regimento. Li asertis ke tie, en 1915 li aliiĝis al la [[bolŝevistoj]]. En marto 1916 pro kontraŭmilita propagando li estis sendita al fronto, kie daŭrigis subteran politikan agadon. Li estis malsupera suboficiro ^{[[:ru:Подпрапорщик|ru]]}. Post la [[Februara revolucio]] li estis membro de regimenta, korpusa kaj armea soldataj komitatoj en la Okcidenta Fronto. Post la [[Oktobra revolucio]] li servis en Minsko kiel vic-mokisaro pri provizado de la Okcidenta provinco kaj Okcidenta Fronto, estis membro de la Minska Provinca Ekzekutiva Komitato de Sovetoj (mallonge {{l-ru|Облискомзап}}). Printempe 1918 plejparto de Minska provinco estis okupita de germanoj, do li iĝis prezidanto de la [[Smolensko|Smolenska]] Distrikta Ekzekutiva Komitato de Sovetoj, membro de distrikta bolŝevista komitato. En novembro 1918 li estis prezidanto de la [[Roslavlo|Roslavla]] Ekzekutiva Komitato de Sovetoj, distrikta nutraĵa komisaro<ref name="ШишкинИнденбаум97">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 97 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Post restarigo de la sovetia potenco en Mogilovo, Grigorij Indenbaum estis prezidanto de provina kaj nutraĵa komitatoj. Post okupo de Homelo, li estis membro de la Homela Gubernia Partia Komitato kaj la Gubernia Ekzekutiva Komitato, membro de la prezidio de tiu lasta. En decembro 1919 li estis nomumita estro de la administracio de civilaj nutraĵaj organoj de la Popola Komisariato pri Nutraĵoj de Ukrainio. En februaro 1920, post forpelo de la [[Denikin]]-armeo de [[Odeso]], li iĝis prezidanto de la speciala nutraĵa komitato de Odesa gubernio, membro de la prezidio de la Odesa Gubernia Ekzekutiva Komitato de Sovetoj. Laŭ iuj datumoj li estis delegato de la 5-a Tutlanda Kongreso de la Sovetoj. membro de la prezidio<ref name="ШишкинИнденбаум97"/>. == Nutraĵa komisaro de Tjumena gubernio == === Antaŭhistorio === Laŭ malrektaj informoj, meze de somero 1920 la Popola Komisariato pri Nutraĵoj de RSFSR sendis Grigorij Indenbaum je dispono de la prezidanto de la Siberia Komisariato pri Nutraĵoj (Sibnutraĵkom) Pjotr Koganoviĉ. Tiu lasta sendis lin al la Tjumena Gubernia Partia Komitato por ke li estu nomumita kiel la gubernia nutraĵkomisaro. Respektiva ordono, nek la aliaj rilataj dokumentoj ne estis trovitaj en la arĥivoj, kvankam tiuj de la Sibnutraĵkom estis tre ordemaj kaj skrupulaj. Historiisto Vladimir Ŝiŝkin supozas ke tion klarigis malfacilaj rilatoj inter lokaj institucioj, des pli ke Tjumena gubernio subiĝis ne al Siberio, sed Uralo, do formale Koganoviĉ ne rajtis tion fari. Sed li estis ankaŭ membro de la [[Tutrusia Centra Ekzekutiva Komitato]], do evidente ricevis necesan subtenon de la centra registaro en Moskvo. La nomumo celis fini akran konflikton inter nutraĵkomisaro de Tjumena gubernio Vladimir Belgov unuflanke kaj membroj de la gubernia nutraĵkolegio Ignatij Gvizdon kaj V. I. Ĉesnokov, akuzintaj la nutraĵkomisaron pri karierismo kaj strebo forpreni la tutan nutraĵon el la gubernio, kion ili konsideris nenecesa kaj danĝera pro eventualaj sekvoj, Belgov nomis la unuan menŝevisto kaj la duan komplotulo, kaj diris ke li ne povas labori normale en tia medio<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 97–98 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|26|8|1920}} sekretariato de la Tjumena Gubernia Partia Komitato pritraktis proponon de Koganoviĉ forsendi Ignatij Belgov al li kaj nomumi je ties posteno Grigorij Indenbaum. La kandidato diris ke li pretus okupi la postenon nur se la partia komitato aprobos lin. La {{daton|30|8}} okazis kunsido de la prezidio de la Tjumena Gubernia Partia Komitato, kiu aprobis la proponon de Pjotr Koganoviĉ. La {{daton|31|8|1920}} la prezidio de la Tjumena Gubernia Ekzekutiva Komitato nomumis Indenbaum la provizora nutraĵkomisaro kaj sendis telegramon al la Popola Komisariato pri Nutraĵoj kun peto aprobi la nomumon. Samtage prezidanto de la Tjumena Gubernia Ekzekutiva Komitato Stepan Novosjolov ordonis al Indenbaum eklabori je tiu ĉi posteno<ref name="978-5-85383-8864-98">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 98 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Grigorij Indenbaum rapide rearanĝis la funkciadon de la nutraĵa komitato, ordiginte la rilatojn kun siaj subuloj kaj partneroj. Li vizitis plurajn setlejojn, konatiĝis persone kun ĉiuj distriktaj nutraĵkomisaroj kaj multaj ordinaraj funkciuloj. Sur iliaj enketiloj li faris rimarkojn, kiuj poste sin montris trafaj. Li starigis bonajn rilatojn kun loka partia estraro kaj ĉiujn gravajn decidojn konfirmis per subskriboj de la partiestro kaj sovetestro, kio tiutempe estis ankoraŭ nova maniero<ref name="978-5-85383-8864-98"/>. Post veni al Tjumeno li ekloĝis en domo N 15 en strato Tomskaja (nun Osipenko). Al Tjumena gubernio estis ordonite provizi al Eŭropa Rusio grandan kvanon da nutraĵoj, do necesis apliki urĝajn kaj striktajn rimedojn. Tjumena gubernio devis liveri 6,5 milionojn da pudoj ({{unuo|106470|tunoj}}) da greno, kio ne estis multe kompare al apudaj gubernio (Jekaterinburga gubernio devis liveri 10,3 milionojn, Omska gubernio — 35 milionojn, Ĉelabinska gubernio — 17 milionojn). Sed por Tjumena gubernio tio estis granda ŝarĝo. Indenbaum eĉ plialtigis la postuladon, do la {{daton|3|9}} estis eldonita plano pri rekviziado de 8,3 milionoj da pudoj, en kiu estis indikita planita cifero por ĉiu distrikto kaj subdistrikto. Krome li postulis fini la rekviziciojn ne ĝis la {{dato|1|3|1921}} (laŭe al la originala plano), sed ĝis la {{dato|1|1|1921}}<ref name="978-5-85383-8864-98"/>. Indenbaum akcentis je forigado de personaro per partiaj, sovetiaj kaj sindikataj aktivuloj kaj altigo de ilia aŭtoritato. La {{daton|2|9}} dum kunsido de lokaj aŭtoritatoj li aprobigis oficialan malpermeson de "ĉikanado de nutraĵistoj" ({{l-ru|травля продработников}}). Al la partiaj kaj sovetiaj organizaĵoj estis sendita ordono helpi al la nutraĵistoj ({{l-ru|продработник}}) kun samtempa malpermeso iel ajn enmiksiĝi je ilia laboro. La ĉefa laboro en la gubernio estis oficiale agnoskita nutraĵa laboro ({{l-ru|продовольственная работа}}). La {{daton|19|10}} estis eldonita cirkulero de la Kasacia Tribunalo de la [[Tutrusia Centra Ekzekutiva Komitato]] (TCEK), kiu verdiktis ke punenda estas ĉiu kiu enmiksiĝas je nutraĵista laboro, evitas partopreni en ĝi, kreas por ĝi obstaklojn, ne plenumas nutraĵistajn ordonojn. Fakte la nutraĵistoj ricevis juran imunecon, eĉ la gubernia [[ĈK]] ne rajtis aresti aŭ puni la nutraĵistojn sen permeso de Grigorij Indenbaum. Prezidanto de la gubernia ekzekutiva komitato Stepan Novosjolov kaj prezidanto de la gubernia ĈK Pjotr Studitov oponis tian limigon de sia potenco, sed povis fari nenion<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 35–36 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Lia agado estis sekvo de la premo de superaj instancoj. La {{daton|25|8}} Lenin sendis al Pjotr Koganoviĉ, la nutraĵa komisaro de Siberio, telegramon "pri kolektado de nutraĵoj", en kiu estis ordonite aŭtune, ĝis la novjaro plenumi respektivan planon<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/152167-telegramma-v-i-lenina-prodovolstvennomu-komissaru-sibiri-o-provedenii-zagotovki-produktov-25-avgusta-1920-g | titolo = Телеграмма В. И. Ленина продовольственному комиссару Сибири о проведении заготовки продуктов. 25 августа 1920 г. | titolo-aldono = | alirdato = 2026-09-09 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = [[Lenin]] | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 1920-08-25 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Elektronika Biblioteko de Historiaj Dokumentoj | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230717110449/https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/152167-telegramma-v-i-lenina-prodovolstvennomu-komissaru-sibiri-o-provedenii-zagotovki-produktov-25-avgusta-1920-g | arkivdato = 2023-07-17 | citaĵo = }}</ref>. Dum septembro Siberio devus ĉiutage sendi al stokejoj de la Popola Komisariato pri Nutrado (PKN) po 5 kaj en oktobro po 8 karavanoj da nutraĵoj, sed en oktobro oni sendis nur duonon. Pjotr Koganoviĉ postulis plenumi la taskon per plej ferocaj metodoj: "Greno, greno kaj greno [...] Ĉio malhelpas al ĝia plenumo devas esti malaperigita de sur la tero" (){{l-ru|Хлеб, хлеб и хлеб. [...] Всё, что мешает её выполнению, должно быть стёрто с лица земли}})<ref name="Инденбаум37">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 37 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En Tjumena gubernio novembro estis deklarita "streĉa nutraĵmonato" ({{l-ru|ударный продовольственный месячник}}). Meze de oktobro Indenbaum ordonis aresti prezidantojn de lokaj sovetoj kaj ekzekutivaj komitatoj, en kies areoj la rekvizicioj estas plenumitaj je malpli ol 60%<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма советского руководства Тюменской губернии всем продовольственным конторам [середина октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463172 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 12–13 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|21|10}} li konstatis ke ĝis nun preskaŭ tute ne venis greno, krudaj materialoj kaj brutaro. Klarigojn de kamparanoj ke ankoraŭ mankas draŝita greno li malaperobis kiel senbazajn kaj ordonis plenumi ĝis la {{dato|10|11}} almenaŭ 60% de la plano kaj ĝis la {{dato|1|12}} — 100%. Lokaj respondeculoj ne plenumintaj tiujn ĉi normojn estis arestendaj. Li alvokis siajn subulojn esti "kruelaj kaj senkompataj" ({{l-ru|будьте жестокими и беспощадными}}) al lokaj aŭtoritatoj, kiuj malhelpas ilin: "ekstermu per fera mano ĉiujn bremsojn, malorganizantajn vian laboron" ({{l-ru|уничтожайте железной рукой все тормозы, дезорганизующие Вашу работу}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма советского руководства всем уездным комитетам РКП(б), исполкомам советов, продкомам и продконторам [21 октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463174 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 14–15 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|28|10}} Indenbaum denove memorigas ke referencoj al la ankoraŭ ne okazinta draŝado estas rifuzataj, la greno devas esti rekviziciita tuj. Krome li insistas je apliko de ne ekonomiaj, sed klasaj kriterioj, kaj postulas en 48 horoj klasifiki ĉiujn kamparanojn je kulakoj, mezuloj kaj malriĉuloj. Unue devas trapasi rekviziciojn kulakoj, poste mezuloj kaj nur en esceptaj kazoj malriĉuloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Обязательное постановление Тюменского губисполкома советов и Губпродкома [28 октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463175 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 15–16 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tamen la {{daton|17|11}} li konstatas ke plejparto de lokaj aŭtoritatoj kaj kamparanoj kontraŭas tiun ĉi principon, do ĝi estu aplikata perforte<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума члену коллегии Наркомпрода Л. М. Хинчуку. [г. Тюмень]. 17 ноября 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463202 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 20–21 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|30|10}} Indenbaum postulas ke nutraĵistoj en ĉiu vilaĝo havu sekretan agenton el lokaj kamparanoj, kiuj spuru agadon de kulakoj kaj raportu pri iliaj provoj kaŝi grenon subtere aŭ en arbaroj. Tiaj kaŝitaĵoj estu konfiskendaj, same kiel la tuta posedaĵo de respektiva kamparano, li mem estas arestenda<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 1 Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума Ишимскому уездному продкому и продконторам уезда [30 октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463176 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 18 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tian humoron subtenis raportoj de liaj nutraĵistoj, kiujn dum priserĉadoj trovis multe da greno kaj aliaj varoj ĉe homoj, kiuj asertis ke ili havas nenion por ddoni al la ŝtato, inkluzive ĉe lokaj sovetestroj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Доклад Ильинского райпродкомиссара Ишимского уезда Д. Д. Пятижерцева Тюменскому губпродкомиссару Г. С. Инденбауму. Б.м. [Начало декабря 1920 г.] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463195 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 31–32 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Reference al la ordono de TCEK de la {{dato|27|9|1920}} kaj telegramo de PKN, la {{daton|22|10}} ordonis militstaton en la gubernia nutraĵkomitato. Rompo de la disciplino estis traktata kiel sabotado. Li iniciatis establon de nutraĵtribunaloj, kies tasko estis puni kamparanojn, sabotintajn la rekviziciojn. En novembro 1920 la nutraĵtribunalo aranĝis kunsidojn en ĉiuj distriktaj centroj de Tjumena gubernio<ref name="Инденбаум37"/>. Inter la nutraĵistoj estis homoj, antaŭe akuzitaj pri rompoj de reguloj kaj trouzoj, tamen foje ili estis revenigitaj kiel taŭgaj por plenumi de tiu ĉi tasko. Matvej Lauris dum la nutraĵa kampanjo en 1919–1920 plurfoje rompis la leĝon, do estis akuzita de la Iŝima Revolucia Komitato, sed ties prezidanto Osvald Grjunberg kaj prezidanto de Iŝima Distrikta Nutraĵa Komitato Ivan Guskov ({{l-ru|Иван Гуськов}}) diris ke iu simple deziras kvitigi personajn kontojn kun Lauris dum efektive li "montris enorman energion" dum la rekvizicioj. La akuzoj estis nuligitaj, la proceso ĉesigita kadre de amnestio okaze de la {{dato|1|5|1920}}. Lauris iĝis konfidulo de Indenbaum kaj estis sendata de li je plej konfliktaj areoj de Iŝima distrikto, kie li plu agis arbitre kaj rezolute<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 37–38 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ĝis novembro 1920 kiel nutraĵistoj estis mobilizitaj 25% de la partiaj aktivuloj de Tjumena gubernio, tamen la nutraĵistoj plu malsufiĉis, la plano pri nutraĵoj estis plenumita je 13%. Origine la nutraĵistoj klopodis admoni, ekde novembro ili transiris al amasa apliko de perforto. Ĉiu kamparano, rifuzinta fordoni la nutraĵojn kontraŭ ŝtataj prezoj, estis konsiderata [[kulako]] kaj traktata respektive kiel klasa malamiko. Komence de decembro 1920 la plano estis plenumita je 23%. Oni longigis la nutraĵkampanjon ĝis la {{dato|20|12}}, poste ĝis la {{dato|1|1|1921}}. Oni aplikis jam plej severajn rimedojn. La {{daton|10|12}} Grigorij Indenbaum per sekreta telegramo al la gubernia plenrajtigito pri nutraĵoj Arĥip Krestjannikov permesis al li apliki plej severajn rimedojn, inkluzive preni en Belova subdistrikto (Iŝima distrikto) po 10 ostaĝojn en ĉiu vilaĝo kaj sendi ilin al devigaj laboroj. Li tamen kontraŭis rekviziciojn de semoj, kio foje okazis. En decembro 1920, dum la 3-a gubernia partia konferenco, oni forte kritikis Indenbaum kaj liajn metodojn. Li responde citis la vortojn de popola komisaro pri nutraĵoj diritajn al la nutraĵistoj: "Vi prenas viajn aĵojn kaj iras al VĈK aŭ vi efektivigas ĉiujn rekviziciojn" ({{l-ru|Или вы собираете вещи и отправляетесь в ВЧК, или вы проводите все развёрстки}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 38–39 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tamen li plu insistis ke "Aplikado de la armita forto ne devas esti enkondukata kiel sistemo. Necesas fari drastan efektan baton por ke la sono aŭdiĝu tra la tuta distrikto" ({{l-ru|Применение вооруженной силы не должно вводиться как система. Следует производить резкий эффектный удар, чтобы звук раздался по всему району или уезду}}), postulante uzi perforton nur por kaŭzi ŝokon en pli granda areo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Протокол № 53 заседания коллегии Тюменского Губпродкома. [г. Тюмень]. 10 ноября 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463177#mode/inspect/page/2/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 20 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La gubernia ĈK malkontente observis agadon de Grigorij Indenbaum kaj ties subuloj, konsiderante ĝin eksterleĝa kaj danĝera pro ekstrema premo kontraŭ la kamparanoj. La {{daton|4|12}} prezidanto de la gubernia kontrola-inspekta komisiono pri efektivigo de nutraĵaj rekvizicioj Arĥip Krestjannikov, membroj de lia komisiono Matvej Lauris kaj Miĥail Gurmin raportis al Grigorij Indenbaum kaj samtempe al la prezidanto de la gubernia ekzekutiva komitato Stepan Novosjolov kaj sekretario de la gubernia partia komitato Koĉiŝ ke al vilaĝo Kamenskoj (Iŝima distrikto) venis plenrajtigito de la gubernia ĈK Nikolaj Kuznecov, kolektina plurajn akuzojn kontraŭ ili pro apliko de troa perforto al la kamparanoj, arbitraĵoj, kruda traktado de loĝantaro. Ili postulis protekti ilin de tiaj enmiksiĝoj kaj akuzoj, minacante alikaze ĉesigi sian laboron<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Рапорт губернской контрольно-инспекторской комиссии по проведению продразверсток в Ишимском уезде председателю Тюменского губисполкома советов С. А. Новоселову, секретарю губкома РКП(б) Н. Э. Кочишу и губпродкомиссару Г. С. Инденбауму. Каменская волость 4 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463201 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 20 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {{Citaĵo |teksto = Kamarado Kuznecov akuzas nin ke ni tro kruele kaj krude traktas la kamparanojn, tio estas ni postulas de ili plenumi la ŝtatrekviziciojn, ne agitas la kamparanojn por plenumi la ŝtatrekviziciojn. Laŭ lia konkludo, niaj agoj estas pli malbonaj ol la fiagado de [[Kolĉak]]. Krome li havas materialojn, ke la komisiono skurĝas kamparanojn kaj postulas por si de la kamparanoj por nutrado rostitan anseraĵon. [...] Ni nun troviĝas inter du fajroj. Unuflanke, al ni oni preskribas kaj ordonas esti senkompataj al ĉiuj, ne plenumantaj ŝtatajn rekviziciojn, kaj la rekvizicioj devas esti senkondiĉe pplenumitaj. Aliflanke, post ni sin trenas la vosto kun stakoj da enketaj materialoj, akuzantaj nin je prirabado de la kamparana greno, krueleco kaj krudeco. Eĉ plenrajtigito de la Iŝima Politburoo kamarado Ĵukov [M. I.] [ersone ĉeeste de ruĝarmeano Prokopjev nomis la taĉmenton Kolĉak-bando. |aŭtoro = prezidanto de la gubernia kontrola-inspekta komisiono pri efektivigo de nutraĵaj rekvizicioj Arĥip Krestjannikov, membroj de lia komisiono Matvej Lauris kaj Miĥail Gurmin |verko = Raporto al Grigorij Indenbaum, la prezidanto de la gubernia ekzekutiva komitato Stepan Novosjolov kaj sekretario de la gubernia partia komitato Koĉiŝ |origina teksto = Тов. Кузнецов обвиняет нас в том, что мы слишком жестоко и грубо обращаемся с крестьянами, т.е. требуем от них выполнить госразверстки, а не агитируем среди крестьян за выполнение госразверсток. По его заключению, наши поступки хуже колчаковщины. Кроме того, у него имеется материал, что комиссия дерет крестьян плетями и требует себе от крестьян на продовольствие жареной гусятины. [...] Мы теперь находимся между двух огней. С одной стороны, нам предписывают и приказывают быть беспощадными ко всем, не исполняющим государственной разверстки, и разверстка безоговорочно должна быть выполнена. С другой стороны, за нами волочится хвост с кипами следственного материала, обвиняющего нас в ограблении крестьян хлебом*, жестокости и грубости. Даже уполномоченный Ишимского политбюро тов. Жуков [М.И.] лично при красноармейце Прокопьеве обозвал отряд колчаковской бандой. }} La {{daton|8|12}} okazis komuna kunsido de la estroj de ĉiuj ĉi institucioj dum kiu ili konkludis ke Kuznecov trouzis la plenpovon, prezidanto de la gubernia ĈK Pjotr Studitov diris ke li estos punita. Novosjolov nur petis Indenbaum ke li donu instrukciojn al la nutraĵtaĉmentoj kaj "forte tenu ilin en la manoj"<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Протокол № 57 расширенного заседания Тюменского губернского продовольственного совещания. [г. Тюмень] 8 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463202#mode/inspect/page/1/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39–40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En la sama tago prezidanto de la Berdjugina Subdistrikta Partia Ĉelo Pjotr Rusin rakontis kiel, taskigita de sia partia ĉelo la {{daton|2|12}}, li admonis Indenbaum, argumentante ke postulata nombro de nutraĵoj estas nerealisma kaj aplikataj tiucele rimedoj tro krudaj. Kiel tekstas respektiva protokolo: "al la demando, ĉu estas permeseble meti civitanojn je malvarmaj stokejoj, [Indenbaum] deklaris ke kvankam de la vidpunkto de komunismo tio estas ne permesebla, tamen tio ebligas plenumi nutraĵajn rekviziciojn"({{l-ru|допустимо ли садить граждан в холодные амбары, заявил, хотя это с точки зрения коммунизма недопустимо, но [за]то дает возможность выполнить разверстку}}). Al la riproĉo ke la nutraĵistoj agas same kiel antaŭaj Kolĉak-taĉmentoj, skurĝante kamparanojn, Indenbaum respondis ke ĉiuj liaj subuloj estas komunistoj dum eksaj oficiroj de la Kolĉak-armeoj haveblas inter la sovetiaj altranguloj. Plendoj pri tio ke nutraĵistoj forprenis de kamparanoj surstrate armean uniformon, uzatan kiel vestoj, ankaŭ estis ignoritaj. Al la peto lasi almenaŭ po 13,5 pudoj por persono jare, kiel tion preskribas la normoj, Indenbaum respondis ke neniuj normoj aplikeblas nun, gravas nur plenumi la rekviziciojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Выписка из протокол № 52 общего собрания Бердюжской волостной ячейки РКП(б) Ишимского уезда. Б.м. 8 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463204#mode/inspect/page/2/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 40–41 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ekstrema premo sur la kamparanojn daŭris kaj kreskis. La {{daton|13|12|}} milicano de Teplodubrava subdistrikto Kankov raportis al la estro de la 5-a areo de Iŝima distrikto ke en ilia subdistrikto Indenbaum ordonis meti ĉiujn membrojn de loka soveto al malvarma stokejo, forpreninte de ili feltbotojn dum la frosto atingis 35 gradojn sub nulo. Nutraĵistoj konfiskis ĉe loĝantaro ĉiujn lanajn vestojn, inkluzive ŝtrumpojn, feltbotojn kaj pantalonojn, striglis ŝafajn peltojn ktp, reference al neplenumita plano pri rekvizicio de lano<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Заявление милиционера Теплодубровской волости начальнику 5-го района Ишимского уезда. Б.м. 13 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463211 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 47–48 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Viculo de Indenbaum, Jakov Majers en decembro 1920 agnoskis ke en Iŝima distrikto, kie la rekviziciojn gvidis li mem, estis rekviziciita la tuta greno, inkluzive la semojn tiel ke la kamparanoj ne povos semi kaj "tio estas netolereble"<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463236 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 63–64 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Nur la {{daton|20|12}}, kiam la plano estis plejparte jam plenumita, dum kunsido de prezidio de la gubernia partia komitato, prezidanto de la gubernia laborista-kamparana inspekto Nikolaj Ĉertiŝĉev reference al pluraj atestoj diris ke la agado de la nutraĵkomitato estis malĝusta kaj ke ĝia aprobo fare de la 3-a gubernia partia kongreso estis eraro. Responde al tio Grigorij Indenbaum agnoskis ke okazis certaj eraroj kaj trouzoj, kiuj estas esplorindaj, la kulpuloj estas punindaj. La aliaj subtenis lin, inkluzive prezidanton de la gubernia ĈK Pjotr Studitov. Sed efektive sekvis nenio. Neniu estis punita kaj kiam laborista-kamparana inspekto de Iŝima distrikto sendis sian reprezentanton al Moskvo por raporti pri la okazaĵoj, li estis arestita de la guberniaj aŭtoritatoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Протокол № 4 заседания президиума Тюменского губкома РКП(б). г. Тюмень 20 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463222 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 54–56 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|27|12}} Indenbaum subskribis ordonon N 279, laŭ kiu kaze de eltrovo de kaŝita greno, nutraĵistoj devis konfiski ĝin kaj ĉiujn aliajn posedaĵojn ne nur de la kaŝinto, sed ankaŭ de la aliaj kamparanoj de respektiva komunumo<ref name="Красная весна99">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 99 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|30|12}} Indenbaum mem atentigas siajn subulojn ke la semoj ne devas esti rekviziciitaj, kvankam oni raportis al ili ke foje tion faras lokaj sovetoj "por faciligi sian laboron", kaj avertas ke tio estas la ekstrema rimedo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 57 Тюменского губисполкома и губпродкома. г. Тюмень 30 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463241 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 67 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Samtage aperas komuna ordono de la ekzekutiva, partia kaj nutraĵa komitatoj, en kiu oni atentigas ke la arestoj kaj konfiskado dum la rekvizicioj estas la plej severaj rimedoj aplikeblaj en ekstremaj situacioj dum bati la kamparanojn estas strikte malpermesite<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 58 Тюменского губисполкома, губпродкома и губкома РКП(б). г. Тюмень 30 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463241 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 67 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Komence de decembro 1920 dum la 2-a Tjumena Gubernia Kongreso de la Sovetoj li estis elektita kiel membro de la Tjumena Gubernia Ekzekutiva Komitato, la {{daton|14|12}} li iĝis membro de ties prezidio<ref name="Красная весна100">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 100 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|6|1|1921}} li raportis al la Popola Komisariato pri Nutraĵoj ke je la 2-a horo posttagmeze Tjumena gubernio liveris 6,6 milionojn da [[pudo]]j da greno ({{unuo|108108|tunoj}}), plenuminte la grenan planon je 102%, tiun pri oleaj semoj je 150%<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума руководству Наркомпрода. г. Тюмень. 7 января 1921. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463260 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 78–79 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|25|1}} viculo de la PKN Nikolaj Bjuĥanov sendis al Grigorij Indenbaum telegramon kun profunda danko pro plenumo de la taskoj<ref name="Красная весна99"/>. Kamparanoj estis ekstreme malkontentaj, en januaro komenciĝis protestoj kaj tumultoj, do Grigorij Indenbaum, prezidanto de la gubernia ĈK Pjotr Studitov kaj prezidanto de la gubernia laborista-kamparana inspekto Nikolaj Ĉertiŝĉev kune veturis al Lokta subdistrikto (Iŝima distrikto) kie laŭdire komenciĝis ribelo. Ili ne trovis la ribelulojn, sed vidis plurajn ĉarojn kun rekviziciitaj nutraĵoj, do konkludis ke ĉio daŭras laŭplane. En januaro 1921 komenciĝis rekvizicioj de semoj ({{l-ru|семенная продразвёрстка}}), kiun Indenbaum proponis efektivigi "milite, kun ĉiuj rimedoj de devigado" ({{l-ru|по-военному, со всеми мерами принуждения}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39–40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Meze de januaro 1921 aperis ordono fordoni ankaŭ la tutan semaron kaj stoki ĝin je komunaj stokejoj por pli efika kaj egala distribuado dum la semado<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 2 Тюменского губкомитета по расширению посевной площади. г. Тюмень. [Середина января 1921 г.] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463274 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 91–92 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|26|1|1921}} Grigorij Indenbaum sendis telegramon al [[Lenin]]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума председателю Совнаркома В. И. Ленину. [г. Тюмень] 26 января 1921 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463286#mode/inspect/page/1/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 91–92 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {{Citaĵo |teksto = Vian bataltaskon pri kargado de greno je dekkvin nutraĵitineroj al Jekaterinburgo, adreso: distribuejo de popolkomisariato pri nutrado estas plenumita. Mi komencis al kargado de la dua bataltasko de la greno {{unuo|250000|[[pudo]]j}} [{{unuo|4095,12|tunoj}}] al Moskvo, popolkomisariato pri nutrado. Kargadon de viando je ok nutraĵitineroj mi estas finanta. Fortigu salsendon de vagonoj al linio [[Omsko]] — [[Ĉelabinsko]]. |aŭtoro = Grigorij Indenbaum |verko = Telegramo de la Tjumena gubnutraĵkomisaro G. S. Indenbaum al prezidanto de la Konsilio de Popolaj Komisaroj V. I. Lenin [la {{dato|26|1|1921}}] |origina teksto = Ваше боевое задание по погрузке хлеба в количестве пятнадцати продмаршрутов в Екатеринбург, адрес: распредбаза наркомпрода, — выполнено. Приступил к погрузке второго боевого задания хлеба* [в] 250 000 пудов в Москву, наркомпрод. Погрузку мяса в счет восьми продмаршрутов на этих днях заканчиваю. Усильте подачу вагонов на линию Омск — Челябинск. }} Komence de februaro 1921 Grigorij Indenbaum estas nomumita prezidanto de la Malsupra Oba-Irtiŝa Provinca Administracio pri Fiŝindustrio ({{l-ru|Низовое Обь-Иртышское областное управление рыбными промыслами}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Komence de februaro 1921, dum inspekta vojaĝo al vilaĝo Karaĉino (Tobolska distrikto), kie Indenbaum planis rakonti al la kamparanoj pri la sema rekvizicio, li estis kaptita de ribeluloj, kruele batita, kaj murdita 3 [[versto]]jn ({{unuo|3,2|km}}) for de la vilaĝo. Vundita poŝtisto venis al Tobolsko por raporti tion. Taĉmento subestre de Avraamij Demjanov, prezidanto de la Tobolska Distrikta Ekzekutiva Komitato kaj Jevdokim Trostinskij, estro de la 3-a bataliona distrikto de la Tjumena Regimenta Distrikto de la Eksterordinaraj Trupoj ({{l-ru|части особого назначения}}) ekveturis al Karaĉino, sed en vilaĝo Ŝiŝkovo ĝi estis atakita de ribeluloj kaj retiriĝis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tjumena historiisto Aleksandr Petruŝin skribis ke Grigorij Indenbaum estis haltigita de kamparanoj je la Tobolska landvojo. Koĉero Koĉnev estis mortpafita, ddum Indenbaum estis senvestigita kaj murdita per bajoneto. Dum posta subpremado de la ribelo, estis arestita la suspektita murdisto, loka kamparano Miĥail Redkin ({{l-ru|Редькин}}). La enketado estis mallonga, oni ne trovis la korpon. En aŭgusto 1922 Miĥail Redkin mortis en la Tobolska prizono pro [[ftizo]]. Petruŝin supozas ke ĝuste ĈK-anoj rakontis al lokaj kamparanoj pri la itinero de Indenbaum por malaperigi lin kiel personon nedeziratan<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Хлебное место // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Петрушин |unua = А. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 110–111 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Georgij Agabekov ^{[[:ru:Агабеков, Георгий Сергеевич|ru]]}, sendita al la Tjumena ĈK en julio 1921, en siaj rememoroj eldonitaj post lia perfido kaj fuĝo en [[Berlino]], ke en ĈK cirkulis malbonaj onidiroj pri la nutraĵkomisaro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = [[:Commons:File:Агабеков Г. ЧК за работой.pdf|ГПУ. (Записки чекиста)]] |lasta = Агабеков |unua = Г. С. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1930 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Стрела |loko = Берлин |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>: {{Citaĵo |teksto = Laŭ informaj datumoj, la kamparanan ribelon gvidis kunlaborantoj de la loka gubernia nutraĵkomitato, kie abundis socialist-revoluciuloj kaj menŝevistoj kaj estis tre malmulte da komunistoj. Estis datumoj, ke la gubernia nutraĵkomisaro mem estas influata de socialist-revoluciuloj kaj sendas surloken plenrajtigitojn, kiuj instigas kamparanojn al ribelo kontraŭ la sovetia potenco. [...] |aŭtoro = Georgij Agabekov |verko = Noticoj de ĈK-ano [1931] |origina teksto = По информационным сведениям, восстанием крестьян руководили работники из местного губернского продовольственного комитета, где полно было эсеров и меньшевиков и было очень мало коммунистов. Были сведения, что сам губпродкомиссар находится под влиянием эсеров и посылает на места уполномоченных, которые подстрекают крестьян к выступлению против советской власти. }} Li mencias ankaŭ ke unu el liaj agentoj denuncis ke de Tjumena gubernio estis kontraŭleĝe elportitaj {{unuo|20000|pudoj}} da greno ({{unuo|327,6|tunoj}}), kion ebligis pro granda ŝmirmono prezidantoj de la guberniaj Ĉ-estro, partiestro kaj sovetestro. Li denuncis tion al sia estraro en Moskvo kaj sekvis pluraj eksigoj kaj translokoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = [[:Commons:File:Агабеков Г. ЧК за работой.pdf|ГПУ. (Записки чекиста)]] |lasta = Агабеков |unua = Г. С. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1930 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Стрела |loko = Берлин |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 41–42 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. == Vidu ankaŭ == * [[Militkomunismo]] * [[Okcidentsiberia kamparana ribelo]] == Referencoj == {{Referencoj|2}} {{Projektoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Indenbaum, Grigorij}} [[Kategorio:Rusiaj judoj]] [[Kategorio:Politikistoj de Tjumeno]] [[Kategorio:Okcidentsiberia kamparana ribelo]] [[Kategorio:Bolŝevikoj]] [[Kategorio:Judaj socialistoj]] [[Kategorio:Rusiaj revoluciuloj]] [[Kategorio:Homoj de la Rusia revolucio de 1905]] [[Kategorio:Homoj de la Rusia revolucio]] [[Kategorio:Mortintoj en Tjumena provinco]] [[Kategorio:Homoj de la Rusia enlanda milito]] [[Kategorio:Rusia Enlanda milito en Tjumena (Tobolska) gubernio]] ow532exdnna0jawk05r7xkfs99kxks3 9480296 9480291 2026-09-22T13:13:11Z RG72 11847 9480296 wikitext text/x-wiki {{Redaktata|[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 13:10, 9 sep. 2026 (UTC)}} {{Informkesto politikisto |honora titolo = |nomo = Grigorij Indenbaum |honora sufikso = |dosiero = Инденбаум Г.С.png |grandeco de dosiero = |malgranda dosiero = |priskribo = Grigorij Indenbaum la {{daton|15|1|1921}} |partio = [[bolŝevistoj]] <!-- personaj informoj --> |dato de naskiĝo = 1895 |loko de naskiĝo = vilaĝo Cerkoviŝĉe, [[Mogilova gubernio]], la [[Rusia imperio]] |dato de morto = 1921 |loko de morto = [[Tobolska distrikto (1587-1923)|Tobolska distrikto]], [[Tjumena gubernio]], [[RSFSR]] |nacieco = judo |edzo/ino = |rilatoj = |infanoj = |sidejo = |alma_mater = |okupo = revoluciulo<br/>nutraĵa komisaro de Tjumena gubernio |profesio = |religio = |subskribo = |ttt = |notoj = }} '''Grigorij Samojloviĉ Indenbaum''' (1895, vilaĝo Cerkoviŝĉe, [[Mogilova gubernio]], la [[Rusia imperio]] — 1921, [[Tobolska distrikto (1587-1923)|Tobolska distrikto]], [[Tjumena gubernio]], RSFSR; {{l-ru|Григорий Самойлович Инденбаум}}, denaske '''Girŝ Samuiloviĉ Indenbaum''', {{l-ru|Гирш Самуилович Инденбаум}}) estis rusia [[bolŝevisto]], nutraĵa komisaro de [[Tjumena gubernio]]. Li estis inter la unuaj viktimoj de la [[Okcidentsiberia kamparana ribelo]], grandparte provokita de lia agado kadre de rigora plenumado de la plano pri rekvizicioj de nutraĵoj, lano kaj aliaj produktoj ĉe lokaj kamparanoj. == Revolucia agado == Grigorij Indenbaum naskiĝis en vilaĝo vilaĝo Cerkoviŝĉe, [[Mogilova gubernio]] en juda kamparana familio. Li finis mezlernejon kaj edukiĝis kiel teknikisto-mekanikisto. Post komenco de la Unua mondmilito li estis rekrutigita kaj servis en la 8-a grenadista regimento. Li asertis ke tie, en 1915 li aliiĝis al la [[bolŝevistoj]]. En marto 1916 pro kontraŭmilita propagando li estis sendita al fronto, kie daŭrigis subteran politikan agadon. Li estis malsupera suboficiro ^{[[:ru:Подпрапорщик|ru]]}. Post la [[Februara revolucio]] li estis membro de regimenta, korpusa kaj armea soldataj komitatoj en la Okcidenta Fronto. Post la [[Oktobra revolucio]] li servis en Minsko kiel vic-mokisaro pri provizado de la Okcidenta provinco kaj Okcidenta Fronto, estis membro de la Minska Provinca Ekzekutiva Komitato de Sovetoj (mallonge {{l-ru|Облискомзап}}). Printempe 1918 plejparto de Minska provinco estis okupita de germanoj, do li iĝis prezidanto de la [[Smolensko|Smolenska]] Distrikta Ekzekutiva Komitato de Sovetoj, membro de distrikta bolŝevista komitato. En novembro 1918 li estis prezidanto de la [[Roslavlo|Roslavla]] Ekzekutiva Komitato de Sovetoj, distrikta nutraĵa komisaro<ref name="ШишкинИнденбаум97">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 97 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Post restarigo de la sovetia potenco en Mogilovo, Grigorij Indenbaum estis prezidanto de provina kaj nutraĵa komitatoj. Post okupo de Homelo, li estis membro de la Homela Gubernia Partia Komitato kaj la Gubernia Ekzekutiva Komitato, membro de la prezidio de tiu lasta. En decembro 1919 li estis nomumita estro de la administracio de civilaj nutraĵaj organoj de la Popola Komisariato pri Nutraĵoj de Ukrainio. En februaro 1920, post forpelo de la [[Denikin]]-armeo de [[Odeso]], li iĝis prezidanto de la speciala nutraĵa komitato de Odesa gubernio, membro de la prezidio de la Odesa Gubernia Ekzekutiva Komitato de Sovetoj. Laŭ iuj datumoj li estis delegato de la 5-a Tutlanda Kongreso de la Sovetoj. membro de la prezidio<ref name="ШишкинИнденбаум97"/>. == Nutraĵa komisaro de Tjumena gubernio == === Antaŭhistorio === Laŭ malrektaj informoj, meze de somero 1920 la Popola Komisariato pri Nutraĵoj de RSFSR sendis Grigorij Indenbaum je dispono de la prezidanto de la Siberia Komisariato pri Nutraĵoj (Sibnutraĵkom) Pjotr Koganoviĉ. Tiu lasta sendis lin al la Tjumena Gubernia Partia Komitato por ke li estu nomumita kiel la gubernia nutraĵkomisaro. Respektiva ordono, nek la aliaj rilataj dokumentoj ne estis trovitaj en la arĥivoj, kvankam tiuj de la Sibnutraĵkom estis tre ordemaj kaj skrupulaj. Historiisto Vladimir Ŝiŝkin supozas ke tion klarigis malfacilaj rilatoj inter lokaj institucioj, des pli ke Tjumena gubernio subiĝis ne al Siberio, sed Uralo, do formale Koganoviĉ ne rajtis tion fari. Sed li estis ankaŭ membro de la [[Tutrusia Centra Ekzekutiva Komitato]], do evidente ricevis necesan subtenon de la centra registaro en Moskvo. La nomumo celis fini akran konflikton inter nutraĵkomisaro de Tjumena gubernio Vladimir Belgov unuflanke kaj membroj de la gubernia nutraĵkolegio Ignatij Gvizdon kaj V. I. Ĉesnokov, akuzintaj la nutraĵkomisaron pri karierismo kaj strebo forpreni la tutan nutraĵon el la gubernio, kion ili konsideris nenecesa kaj danĝera pro eventualaj sekvoj, Belgov nomis la unuan menŝevisto kaj la duan komplotulo, kaj diris ke li ne povas labori normale en tia medio<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 97–98 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|26|8|1920}} sekretariato de la Tjumena Gubernia Partia Komitato pritraktis proponon de Koganoviĉ forsendi Ignatij Belgov al li kaj nomumi je ties posteno Grigorij Indenbaum. La kandidato diris ke li pretus okupi la postenon nur se la partia komitato aprobos lin. La {{daton|30|8}} okazis kunsido de la prezidio de la Tjumena Gubernia Partia Komitato, kiu aprobis la proponon de Pjotr Koganoviĉ. La {{daton|31|8|1920}} la prezidio de la Tjumena Gubernia Ekzekutiva Komitato nomumis Indenbaum la provizora nutraĵkomisaro kaj sendis telegramon al la Popola Komisariato pri Nutraĵoj kun peto aprobi la nomumon. Samtage prezidanto de la Tjumena Gubernia Ekzekutiva Komitato Stepan Novosjolov ordonis al Indenbaum eklabori je tiu ĉi posteno<ref name="978-5-85383-8864-98">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 98 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Grigorij Indenbaum rapide rearanĝis la funkciadon de la nutraĵa komitato, ordiginte la rilatojn kun siaj subuloj kaj partneroj. Li vizitis plurajn setlejojn, konatiĝis persone kun ĉiuj distriktaj nutraĵkomisaroj kaj multaj ordinaraj funkciuloj. Sur iliaj enketiloj li faris rimarkojn, kiuj poste sin montris trafaj. Li starigis bonajn rilatojn kun loka partia estraro kaj ĉiujn gravajn decidojn konfirmis per subskriboj de la partiestro kaj sovetestro, kio tiutempe estis ankoraŭ nova maniero<ref name="978-5-85383-8864-98"/>. Post veni al Tjumeno li ekloĝis en domo N 15 en strato Tomskaja (nun Osipenko). Al Tjumena gubernio estis ordonite provizi al Eŭropa Rusio grandan kvanon da nutraĵoj, do necesis apliki urĝajn kaj striktajn rimedojn. Tjumena gubernio devis liveri 6,5 milionojn da pudoj ({{unuo|106470|tunoj}}) da greno, kio ne estis multe kompare al apudaj gubernio (Jekaterinburga gubernio devis liveri 10,3 milionojn, Omska gubernio — 35 milionojn, Ĉelabinska gubernio — 17 milionojn). Sed por Tjumena gubernio tio estis granda ŝarĝo. Indenbaum eĉ plialtigis la postuladon, do la {{daton|3|9}} estis eldonita plano pri rekviziado de 8,3 milionoj da pudoj, en kiu estis indikita planita cifero por ĉiu distrikto kaj subdistrikto. Krome li postulis fini la rekviziciojn ne ĝis la {{dato|1|3|1921}} (laŭe al la originala plano), sed ĝis la {{dato|1|1|1921}}<ref name="978-5-85383-8864-98"/>. Indenbaum akcentis je forigado de personaro per partiaj, sovetiaj kaj sindikataj aktivuloj kaj altigo de ilia aŭtoritato. La {{daton|2|9}} dum kunsido de lokaj aŭtoritatoj li aprobigis oficialan malpermeson de "ĉikanado de nutraĵistoj" ({{l-ru|травля продработников}}). Al la partiaj kaj sovetiaj organizaĵoj estis sendita ordono helpi al la nutraĵistoj ({{l-ru|продработник}}) kun samtempa malpermeso iel ajn enmiksiĝi je ilia laboro. La ĉefa laboro en la gubernio estis oficiale agnoskita nutraĵa laboro ({{l-ru|продовольственная работа}}). La {{daton|19|10}} estis eldonita cirkulero de la Kasacia Tribunalo de la [[Tutrusia Centra Ekzekutiva Komitato]] (TCEK), kiu verdiktis ke punenda estas ĉiu kiu enmiksiĝas je nutraĵista laboro, evitas partopreni en ĝi, kreas por ĝi obstaklojn, ne plenumas nutraĵistajn ordonojn. Fakte la nutraĵistoj ricevis juran imunecon, eĉ la gubernia [[ĈK]] ne rajtis aresti aŭ puni la nutraĵistojn sen permeso de Grigorij Indenbaum. Prezidanto de la gubernia ekzekutiva komitato Stepan Novosjolov kaj prezidanto de la gubernia ĈK Pjotr Studitov oponis tian limigon de sia potenco, sed povis fari nenion<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 35–36 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Lia agado estis sekvo de la premo de superaj instancoj. La {{daton|25|8}} Lenin sendis al Pjotr Koganoviĉ, la nutraĵa komisaro de Siberio, telegramon "pri kolektado de nutraĵoj", en kiu estis ordonite aŭtune, ĝis la novjaro plenumi respektivan planon<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/152167-telegramma-v-i-lenina-prodovolstvennomu-komissaru-sibiri-o-provedenii-zagotovki-produktov-25-avgusta-1920-g | titolo = Телеграмма В. И. Ленина продовольственному комиссару Сибири о проведении заготовки продуктов. 25 августа 1920 г. | titolo-aldono = | alirdato = 2026-09-09 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = [[Lenin]] | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 1920-08-25 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Elektronika Biblioteko de Historiaj Dokumentoj | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230717110449/https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/152167-telegramma-v-i-lenina-prodovolstvennomu-komissaru-sibiri-o-provedenii-zagotovki-produktov-25-avgusta-1920-g | arkivdato = 2023-07-17 | citaĵo = }}</ref>. Dum septembro Siberio devus ĉiutage sendi al stokejoj de la Popola Komisariato pri Nutrado (PKN) po 5 kaj en oktobro po 8 karavanoj da nutraĵoj, sed en oktobro oni sendis nur duonon. Pjotr Koganoviĉ postulis plenumi la taskon per plej ferocaj metodoj: "Greno, greno kaj greno [...] Ĉio malhelpas al ĝia plenumo devas esti malaperigita de sur la tero" (){{l-ru|Хлеб, хлеб и хлеб. [...] Всё, что мешает её выполнению, должно быть стёрто с лица земли}})<ref name="Инденбаум37">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 37 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En Tjumena gubernio novembro estis deklarita "streĉa nutraĵmonato" ({{l-ru|ударный продовольственный месячник}}). Meze de oktobro Indenbaum ordonis aresti prezidantojn de lokaj sovetoj kaj ekzekutivaj komitatoj, en kies areoj la rekvizicioj estas plenumitaj je malpli ol 60%<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма советского руководства Тюменской губернии всем продовольственным конторам [середина октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463172 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 12–13 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|21|10}} li konstatis ke ĝis nun preskaŭ tute ne venis greno, krudaj materialoj kaj brutaro. Klarigojn de kamparanoj ke ankoraŭ mankas draŝita greno li malaperobis kiel senbazajn kaj ordonis plenumi ĝis la {{dato|10|11}} almenaŭ 60% de la plano kaj ĝis la {{dato|1|12}} — 100%. Lokaj respondeculoj ne plenumintaj tiujn ĉi normojn estis arestendaj. Li alvokis siajn subulojn esti "kruelaj kaj senkompataj" ({{l-ru|будьте жестокими и беспощадными}}) al lokaj aŭtoritatoj, kiuj malhelpas ilin: "ekstermu per fera mano ĉiujn bremsojn, malorganizantajn vian laboron" ({{l-ru|уничтожайте железной рукой все тормозы, дезорганизующие Вашу работу}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма советского руководства всем уездным комитетам РКП(б), исполкомам советов, продкомам и продконторам [21 октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463174 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 14–15 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|28|10}} Indenbaum denove memorigas ke referencoj al la ankoraŭ ne okazinta draŝado estas rifuzataj, la greno devas esti rekviziciita tuj. Krome li insistas je apliko de ne ekonomiaj, sed klasaj kriterioj, kaj postulas en 48 horoj klasifiki ĉiujn kamparanojn je kulakoj, mezuloj kaj malriĉuloj. Unue devas trapasi rekviziciojn kulakoj, poste mezuloj kaj nur en esceptaj kazoj malriĉuloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Обязательное постановление Тюменского губисполкома советов и Губпродкома [28 октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463175 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 15–16 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tamen la {{daton|17|11}} li konstatas ke plejparto de lokaj aŭtoritatoj kaj kamparanoj kontraŭas tiun ĉi principon, do ĝi estu aplikata perforte<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума члену коллегии Наркомпрода Л. М. Хинчуку. [г. Тюмень]. 17 ноября 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463202 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 20–21 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|30|10}} Indenbaum postulas ke nutraĵistoj en ĉiu vilaĝo havu sekretan agenton el lokaj kamparanoj, kiuj spuru agadon de kulakoj kaj raportu pri iliaj provoj kaŝi grenon subtere aŭ en arbaroj. Tiaj kaŝitaĵoj estu konfiskendaj, same kiel la tuta posedaĵo de respektiva kamparano, li mem estas arestenda<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 1 Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума Ишимскому уездному продкому и продконторам уезда [30 октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463176 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 18 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tian humoron subtenis raportoj de liaj nutraĵistoj, kiujn dum priserĉadoj trovis multe da greno kaj aliaj varoj ĉe homoj, kiuj asertis ke ili havas nenion por ddoni al la ŝtato, inkluzive ĉe lokaj sovetestroj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Доклад Ильинского райпродкомиссара Ишимского уезда Д. Д. Пятижерцева Тюменскому губпродкомиссару Г. С. Инденбауму. Б.м. [Начало декабря 1920 г.] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463195 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 31–32 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Reference al la ordono de TCEK de la {{dato|27|9|1920}} kaj telegramo de PKN, la {{daton|22|10}} ordonis militstaton en la gubernia nutraĵkomitato. Rompo de la disciplino estis traktata kiel sabotado. Li iniciatis establon de nutraĵtribunaloj, kies tasko estis puni kamparanojn, sabotintajn la rekviziciojn. En novembro 1920 la nutraĵtribunalo aranĝis kunsidojn en ĉiuj distriktaj centroj de Tjumena gubernio<ref name="Инденбаум37"/>. Inter la nutraĵistoj estis homoj, antaŭe akuzitaj pri rompoj de reguloj kaj trouzoj, tamen foje ili estis revenigitaj kiel taŭgaj por plenumi de tiu ĉi tasko. Matvej Lauris dum la nutraĵa kampanjo en 1919–1920 plurfoje rompis la leĝon, do estis akuzita de la Iŝima Revolucia Komitato, sed ties prezidanto Osvald Grjunberg kaj prezidanto de Iŝima Distrikta Nutraĵa Komitato Ivan Guskov ({{l-ru|Иван Гуськов}}) diris ke iu simple deziras kvitigi personajn kontojn kun Lauris dum efektive li "montris enorman energion" dum la rekvizicioj. La akuzoj estis nuligitaj, la proceso ĉesigita kadre de amnestio okaze de la {{dato|1|5|1920}}. Lauris iĝis konfidulo de Indenbaum kaj estis sendata de li je plej konfliktaj areoj de Iŝima distrikto, kie li plu agis arbitre kaj rezolute<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 37–38 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ĝis novembro 1920 kiel nutraĵistoj estis mobilizitaj 25% de la partiaj aktivuloj de Tjumena gubernio, tamen la nutraĵistoj plu malsufiĉis, la plano pri nutraĵoj estis plenumita je 13%. Origine la nutraĵistoj klopodis admoni, ekde novembro ili transiris al amasa apliko de perforto. Ĉiu kamparano, rifuzinta fordoni la nutraĵojn kontraŭ ŝtataj prezoj, estis konsiderata [[kulako]] kaj traktata respektive kiel klasa malamiko. Komence de decembro 1920 la plano estis plenumita je 23%. Oni longigis la nutraĵkampanjon ĝis la {{dato|20|12}}, poste ĝis la {{dato|1|1|1921}}. Oni aplikis jam plej severajn rimedojn. La {{daton|10|12}} Grigorij Indenbaum per sekreta telegramo al la gubernia plenrajtigito pri nutraĵoj Arĥip Krestjannikov permesis al li apliki plej severajn rimedojn, inkluzive preni en Belova subdistrikto (Iŝima distrikto) po 10 ostaĝojn en ĉiu vilaĝo kaj sendi ilin al devigaj laboroj. Li tamen kontraŭis rekviziciojn de semoj, kio foje okazis. En decembro 1920, dum la 3-a gubernia partia konferenco, oni forte kritikis Indenbaum kaj liajn metodojn. Li responde citis la vortojn de popola komisaro pri nutraĵoj diritajn al la nutraĵistoj: "Vi prenas viajn aĵojn kaj iras al VĈK aŭ vi efektivigas ĉiujn rekviziciojn" ({{l-ru|Или вы собираете вещи и отправляетесь в ВЧК, или вы проводите все развёрстки}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 38–39 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tamen li plu insistis ke "Aplikado de la armita forto ne devas esti enkondukata kiel sistemo. Necesas fari drastan efektan baton por ke la sono aŭdiĝu tra la tuta distrikto" ({{l-ru|Применение вооруженной силы не должно вводиться как система. Следует производить резкий эффектный удар, чтобы звук раздался по всему району или уезду}}), postulante uzi perforton nur por kaŭzi ŝokon en pli granda areo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Протокол № 53 заседания коллегии Тюменского Губпродкома. [г. Тюмень]. 10 ноября 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463177#mode/inspect/page/2/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 20 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La gubernia ĈK malkontente observis agadon de Grigorij Indenbaum kaj ties subuloj, konsiderante ĝin eksterleĝa kaj danĝera pro ekstrema premo kontraŭ la kamparanoj. La {{daton|4|12}} prezidanto de la gubernia kontrola-inspekta komisiono pri efektivigo de nutraĵaj rekvizicioj Arĥip Krestjannikov, membroj de lia komisiono Matvej Lauris kaj Miĥail Gurmin raportis al Grigorij Indenbaum kaj samtempe al la prezidanto de la gubernia ekzekutiva komitato Stepan Novosjolov kaj sekretario de la gubernia partia komitato Koĉiŝ ke al vilaĝo Kamenskoj (Iŝima distrikto) venis plenrajtigito de la gubernia ĈK Nikolaj Kuznecov, kolektina plurajn akuzojn kontraŭ ili pro apliko de troa perforto al la kamparanoj, arbitraĵoj, kruda traktado de loĝantaro. Ili postulis protekti ilin de tiaj enmiksiĝoj kaj akuzoj, minacante alikaze ĉesigi sian laboron<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Рапорт губернской контрольно-инспекторской комиссии по проведению продразверсток в Ишимском уезде председателю Тюменского губисполкома советов С. А. Новоселову, секретарю губкома РКП(б) Н. Э. Кочишу и губпродкомиссару Г. С. Инденбауму. Каменская волость 4 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463201 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 20 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {{Citaĵo |teksto = Kamarado Kuznecov akuzas nin ke ni tro kruele kaj krude traktas la kamparanojn, tio estas ni postulas de ili plenumi la ŝtatrekviziciojn, ne agitas la kamparanojn por plenumi la ŝtatrekviziciojn. Laŭ lia konkludo, niaj agoj estas pli malbonaj ol la fiagado de [[Kolĉak]]. Krome li havas materialojn, ke la komisiono skurĝas kamparanojn kaj postulas por si de la kamparanoj por nutrado rostitan anseraĵon. [...] Ni nun troviĝas inter du fajroj. Unuflanke, al ni oni preskribas kaj ordonas esti senkompataj al ĉiuj, ne plenumantaj ŝtatajn rekviziciojn, kaj la rekvizicioj devas esti senkondiĉe pplenumitaj. Aliflanke, post ni sin trenas la vosto kun stakoj da enketaj materialoj, akuzantaj nin je prirabado de la kamparana greno, krueleco kaj krudeco. Eĉ plenrajtigito de la Iŝima Politburoo kamarado Ĵukov [M. I.] [ersone ĉeeste de ruĝarmeano Prokopjev nomis la taĉmenton Kolĉak-bando. |aŭtoro = prezidanto de la gubernia kontrola-inspekta komisiono pri efektivigo de nutraĵaj rekvizicioj Arĥip Krestjannikov, membroj de lia komisiono Matvej Lauris kaj Miĥail Gurmin |verko = Raporto al Grigorij Indenbaum, la prezidanto de la gubernia ekzekutiva komitato Stepan Novosjolov kaj sekretario de la gubernia partia komitato Koĉiŝ |origina teksto = Тов. Кузнецов обвиняет нас в том, что мы слишком жестоко и грубо обращаемся с крестьянами, т.е. требуем от них выполнить госразверстки, а не агитируем среди крестьян за выполнение госразверсток. По его заключению, наши поступки хуже колчаковщины. Кроме того, у него имеется материал, что комиссия дерет крестьян плетями и требует себе от крестьян на продовольствие жареной гусятины. [...] Мы теперь находимся между двух огней. С одной стороны, нам предписывают и приказывают быть беспощадными ко всем, не исполняющим государственной разверстки, и разверстка безоговорочно должна быть выполнена. С другой стороны, за нами волочится хвост с кипами следственного материала, обвиняющего нас в ограблении крестьян хлебом*, жестокости и грубости. Даже уполномоченный Ишимского политбюро тов. Жуков [М.И.] лично при красноармейце Прокопьеве обозвал отряд колчаковской бандой. }} La {{daton|8|12}} okazis komuna kunsido de la estroj de ĉiuj ĉi institucioj dum kiu ili konkludis ke Kuznecov trouzis la plenpovon, prezidanto de la gubernia ĈK Pjotr Studitov diris ke li estos punita. Novosjolov nur petis Indenbaum ke li donu instrukciojn al la nutraĵtaĉmentoj kaj "forte tenu ilin en la manoj"<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Протокол № 57 расширенного заседания Тюменского губернского продовольственного совещания. [г. Тюмень] 8 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463202#mode/inspect/page/1/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39–40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En la sama tago prezidanto de la Berdjugina Subdistrikta Partia Ĉelo Pjotr Rusin rakontis kiel, taskigita de sia partia ĉelo la {{daton|2|12}}, li admonis Indenbaum, argumentante ke postulata nombro de nutraĵoj estas nerealisma kaj aplikataj tiucele rimedoj tro krudaj. Kiel tekstas respektiva protokolo: "al la demando, ĉu estas permeseble meti civitanojn je malvarmaj stokejoj, [Indenbaum] deklaris ke kvankam de la vidpunkto de komunismo tio estas ne permesebla, tamen tio ebligas plenumi nutraĵajn rekviziciojn"({{l-ru|допустимо ли садить граждан в холодные амбары, заявил, хотя это с точки зрения коммунизма недопустимо, но [за]то дает возможность выполнить разверстку}}). Al la riproĉo ke la nutraĵistoj agas same kiel antaŭaj Kolĉak-taĉmentoj, skurĝante kamparanojn, Indenbaum respondis ke ĉiuj liaj subuloj estas komunistoj dum eksaj oficiroj de la Kolĉak-armeoj haveblas inter la sovetiaj altranguloj. Plendoj pri tio ke nutraĵistoj forprenis de kamparanoj surstrate armean uniformon, uzatan kiel vestoj, ankaŭ estis ignoritaj. Al la peto lasi almenaŭ po 13,5 pudoj por persono jare, kiel tion preskribas la normoj, Indenbaum respondis ke neniuj normoj aplikeblas nun, gravas nur plenumi la rekviziciojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Выписка из протокол № 52 общего собрания Бердюжской волостной ячейки РКП(б) Ишимского уезда. Б.м. 8 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463204#mode/inspect/page/2/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 40–41 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ekstrema premo sur la kamparanojn daŭris kaj kreskis. La {{daton|13|12|}} milicano de Teplodubrava subdistrikto Kankov raportis al la estro de la 5-a areo de Iŝima distrikto ke en ilia subdistrikto Indenbaum ordonis meti ĉiujn membrojn de loka soveto al malvarma stokejo, forpreninte de ili feltbotojn dum la frosto atingis 35 gradojn sub nulo. Nutraĵistoj konfiskis ĉe loĝantaro ĉiujn lanajn vestojn, inkluzive ŝtrumpojn, feltbotojn kaj pantalonojn, striglis ŝafajn peltojn ktp, reference al neplenumita plano pri rekvizicio de lano<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Заявление милиционера Теплодубровской волости начальнику 5-го района Ишимского уезда. Б.м. 13 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463211 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 47–48 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Viculo de Indenbaum, Jakov Majers en decembro 1920 agnoskis ke en Iŝima distrikto, kie la rekviziciojn gvidis li mem, estis rekviziciita la tuta greno, inkluzive la semojn tiel ke la kamparanoj ne povos semi kaj "tio estas netolereble"<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463236 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 63–64 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Nur la {{daton|20|12}}, kiam la plano estis plejparte jam plenumita, dum kunsido de prezidio de la gubernia partia komitato, prezidanto de la gubernia laborista-kamparana inspekto Nikolaj Ĉertiŝĉev reference al pluraj atestoj diris ke la agado de la nutraĵkomitato estis malĝusta kaj ke ĝia aprobo fare de la 3-a gubernia partia kongreso estis eraro. Responde al tio Grigorij Indenbaum agnoskis ke okazis certaj eraroj kaj trouzoj, kiuj estas esplorindaj, la kulpuloj estas punindaj. La aliaj subtenis lin, inkluzive prezidanton de la gubernia ĈK Pjotr Studitov. Sed efektive sekvis nenio. Neniu estis punita kaj kiam laborista-kamparana inspekto de Iŝima distrikto sendis sian reprezentanton al Moskvo por raporti pri la okazaĵoj, li estis arestita de la guberniaj aŭtoritatoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Протокол № 4 заседания президиума Тюменского губкома РКП(б). г. Тюмень 20 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463222 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 54–56 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|27|12}} Indenbaum subskribis ordonon N 279, laŭ kiu kaze de eltrovo de kaŝita greno, nutraĵistoj devis konfiski ĝin kaj ĉiujn aliajn posedaĵojn ne nur de la kaŝinto, sed ankaŭ de la aliaj kamparanoj de respektiva komunumo<ref name="Красная весна99">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 99 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|30|12}} Indenbaum mem atentigas siajn subulojn ke la semoj ne devas esti rekviziciitaj, kvankam oni raportis al ili ke foje tion faras lokaj sovetoj "por faciligi sian laboron", kaj avertas ke tio estas la ekstrema rimedo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 57 Тюменского губисполкома и губпродкома. г. Тюмень 30 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463241 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 67 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Samtage aperas komuna ordono de la ekzekutiva, partia kaj nutraĵa komitatoj, en kiu oni atentigas ke la arestoj kaj konfiskado dum la rekvizicioj estas la plej severaj rimedoj aplikeblaj en ekstremaj situacioj dum bati la kamparanojn estas strikte malpermesite<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 58 Тюменского губисполкома, губпродкома и губкома РКП(б). г. Тюмень 30 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463241 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 67 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Komence de decembro 1920 dum la 2-a Tjumena Gubernia Kongreso de la Sovetoj li estis elektita kiel membro de la Tjumena Gubernia Ekzekutiva Komitato, la {{daton|14|12}} li iĝis membro de ties prezidio<ref name="Красная весна100">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 100 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|6|1|1921}} li raportis al la Popola Komisariato pri Nutraĵoj ke je la 2-a horo posttagmeze Tjumena gubernio liveris 6,6 milionojn da [[pudo]]j da greno ({{unuo|108108|tunoj}}), plenuminte la grenan planon je 102%, tiun pri oleaj semoj je 150%<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума руководству Наркомпрода. г. Тюмень. 7 января 1921. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463260 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 78–79 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|25|1}} viculo de la PKN Nikolaj Bjuĥanov sendis al Grigorij Indenbaum telegramon kun profunda danko pro plenumo de la taskoj<ref name="Красная весна99"/>. Kamparanoj estis ekstreme malkontentaj, en januaro komenciĝis protestoj kaj tumultoj, do Grigorij Indenbaum, prezidanto de la gubernia ĈK Pjotr Studitov kaj prezidanto de la gubernia laborista-kamparana inspekto Nikolaj Ĉertiŝĉev kune veturis al Lokta subdistrikto (Iŝima distrikto) kie laŭdire komenciĝis ribelo. Ili ne trovis la ribelulojn, sed vidis plurajn ĉarojn kun rekviziciitaj nutraĵoj, do konkludis ke ĉio daŭras laŭplane. En januaro 1921 komenciĝis rekvizicioj de semoj ({{l-ru|семенная продразвёрстка}}), kiun Indenbaum proponis efektivigi "milite, kun ĉiuj rimedoj de devigado" ({{l-ru|по-военному, со всеми мерами принуждения}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39–40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Meze de januaro 1921 aperis ordono fordoni ankaŭ la tutan semaron kaj stoki ĝin je komunaj stokejoj por pli efika kaj egala distribuado dum la semado<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 2 Тюменского губкомитета по расширению посевной площади. г. Тюмень. [Середина января 1921 г.] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463274 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 91–92 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|26|1|1921}} Grigorij Indenbaum sendis telegramon al [[Lenin]]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума председателю Совнаркома В. И. Ленину. [г. Тюмень] 26 января 1921 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463286#mode/inspect/page/1/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 91–92 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {{Citaĵo |teksto = Vian bataltaskon pri kargado de greno je dekkvin nutraĵitineroj al Jekaterinburgo, adreso: distribuejo de popolkomisariato pri nutrado estas plenumita. Mi komencis al kargado de la dua bataltasko de la greno {{unuo|250000|[[pudo]]j}} [{{unuo|4095,12|tunoj}}] al Moskvo, popolkomisariato pri nutrado. Kargadon de viando je ok nutraĵitineroj mi estas finanta. Fortigu salsendon de vagonoj al linio [[Omsko]] — [[Ĉelabinsko]]. |aŭtoro = Grigorij Indenbaum |verko = Telegramo de la Tjumena gubnutraĵkomisaro G. S. Indenbaum al prezidanto de la Konsilio de Popolaj Komisaroj V. I. Lenin [la {{dato|26|1|1921}}] |origina teksto = Ваше боевое задание по погрузке хлеба в количестве пятнадцати продмаршрутов в Екатеринбург, адрес: распредбаза наркомпрода, — выполнено. Приступил к погрузке второго боевого задания хлеба* [в] 250 000 пудов в Москву, наркомпрод. Погрузку мяса в счет восьми продмаршрутов на этих днях заканчиваю. Усильте подачу вагонов на линию Омск — Челябинск. }} Komence de februaro 1921 Grigorij Indenbaum estas nomumita prezidanto de la Malsupra Oba-Irtiŝa Provinca Administracio pri Fiŝindustrio ({{l-ru|Низовое Обь-Иртышское областное управление рыбными промыслами}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Komence de februaro 1921, dum inspekta vojaĝo al vilaĝo Karaĉino ([[Tobolska distrikto (1587-1923)|Tobolska distrikto]]), kie Indenbaum planis rakonti al la kamparanoj pri la sema rekvizicio, li estis kaptita de ribeluloj, kruele batita, kaj murdita 3 [[versto]]jn ({{unuo|3,2|km}}) for de la vilaĝo. Vundita poŝtisto venis al Tobolsko por raporti tion. Taĉmento subestre de Avraamij Demjanov, prezidanto de la Tobolska Distrikta Ekzekutiva Komitato kaj Jevdokim Trostinskij, estro de la 3-a bataliona distrikto de la Tjumena Regimenta Distrikto de la Eksterordinaraj Trupoj ({{l-ru|части особого назначения}}) ekveturis al Karaĉino, sed en vilaĝo Ŝiŝkovo ĝi estis atakita de ribeluloj kaj retiriĝis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tjumena historiisto Aleksandr Petruŝin skribis ke Grigorij Indenbaum estis haltigita de kamparanoj je la Tobolska landvojo. Koĉero Koĉnev estis mortpafita, ddum Indenbaum estis senvestigita kaj murdita per bajoneto. Dum posta subpremado de la ribelo, estis arestita la suspektita murdisto, loka kamparano Miĥail Redkin ({{l-ru|Редькин}}). La enketado estis mallonga, oni ne trovis la korpon. En aŭgusto 1922 Miĥail Redkin mortis en la Tobolska prizono pro [[ftizo]]. Petruŝin supozas ke ĝuste ĈK-anoj rakontis al lokaj kamparanoj pri la itinero de Indenbaum por malaperigi lin kiel personon nedeziratan<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Хлебное место // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Петрушин |unua = А. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 110–111 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Georgij Agabekov ^{[[:ru:Агабеков, Георгий Сергеевич|ru]]}, sendita al la Tjumena ĈK en julio 1921, en siaj rememoroj eldonitaj post lia perfido kaj fuĝo en [[Berlino]], ke en ĈK cirkulis malbonaj onidiroj pri la nutraĵkomisaro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = [[:Commons:File:Агабеков Г. ЧК за работой.pdf|ГПУ. (Записки чекиста)]] |lasta = Агабеков |unua = Г. С. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1930 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Стрела |loko = Берлин |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>: {{Citaĵo |teksto = Laŭ informaj datumoj, la kamparanan ribelon gvidis kunlaborantoj de la loka gubernia nutraĵkomitato, kie abundis socialist-revoluciuloj kaj menŝevistoj kaj estis tre malmulte da komunistoj. Estis datumoj, ke la gubernia nutraĵkomisaro mem estas influata de socialist-revoluciuloj kaj sendas surloken plenrajtigitojn, kiuj instigas kamparanojn al ribelo kontraŭ la sovetia potenco. [...] |aŭtoro = Georgij Agabekov |verko = Noticoj de ĈK-ano [1931] |origina teksto = По информационным сведениям, восстанием крестьян руководили работники из местного губернского продовольственного комитета, где полно было эсеров и меньшевиков и было очень мало коммунистов. Были сведения, что сам губпродкомиссар находится под влиянием эсеров и посылает на места уполномоченных, которые подстрекают крестьян к выступлению против советской власти. }} Li mencias ankaŭ ke unu el liaj agentoj denuncis ke de Tjumena gubernio estis kontraŭleĝe elportitaj {{unuo|20000|pudoj}} da greno ({{unuo|327,6|tunoj}}), kion ebligis pro granda ŝmirmono prezidantoj de la guberniaj Ĉ-estro, partiestro kaj sovetestro. Li denuncis tion al sia estraro en Moskvo kaj sekvis pluraj eksigoj kaj translokoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = [[:Commons:File:Агабеков Г. ЧК за работой.pdf|ГПУ. (Записки чекиста)]] |lasta = Агабеков |unua = Г. С. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1930 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Стрела |loko = Берлин |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 41–42 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. == Vidu ankaŭ == * [[Militkomunismo]] * [[Okcidentsiberia kamparana ribelo]] == Referencoj == {{Referencoj|2}} {{Projektoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Indenbaum, Grigorij}} [[Kategorio:Rusiaj judoj]] [[Kategorio:Politikistoj de Tjumeno]] [[Kategorio:Okcidentsiberia kamparana ribelo]] [[Kategorio:Bolŝevikoj]] [[Kategorio:Judaj socialistoj]] [[Kategorio:Rusiaj revoluciuloj]] [[Kategorio:Homoj de la Rusia revolucio de 1905]] [[Kategorio:Homoj de la Rusia revolucio]] [[Kategorio:Mortintoj en Tjumena provinco]] [[Kategorio:Homoj de la Rusia enlanda milito]] [[Kategorio:Rusia Enlanda milito en Tjumena (Tobolska) gubernio]] 2cyngvxun3w65el8m9ihrj0klu4uu5a 9480297 9480296 2026-09-22T13:17:41Z RG72 11847 /* Referencoj */ 9480297 wikitext text/x-wiki {{Redaktata|[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 13:10, 9 sep. 2026 (UTC)}} {{Informkesto politikisto |honora titolo = |nomo = Grigorij Indenbaum |honora sufikso = |dosiero = Инденбаум Г.С.png |grandeco de dosiero = |malgranda dosiero = |priskribo = Grigorij Indenbaum la {{daton|15|1|1921}} |partio = [[bolŝevistoj]] <!-- personaj informoj --> |dato de naskiĝo = 1895 |loko de naskiĝo = vilaĝo Cerkoviŝĉe, [[Mogilova gubernio]], la [[Rusia imperio]] |dato de morto = 1921 |loko de morto = [[Tobolska distrikto (1587-1923)|Tobolska distrikto]], [[Tjumena gubernio]], [[RSFSR]] |nacieco = judo |edzo/ino = |rilatoj = |infanoj = |sidejo = |alma_mater = |okupo = revoluciulo<br/>nutraĵa komisaro de Tjumena gubernio |profesio = |religio = |subskribo = |ttt = |notoj = }} '''Grigorij Samojloviĉ Indenbaum''' (1895, vilaĝo Cerkoviŝĉe, [[Mogilova gubernio]], la [[Rusia imperio]] — 1921, [[Tobolska distrikto (1587-1923)|Tobolska distrikto]], [[Tjumena gubernio]], RSFSR; {{l-ru|Григорий Самойлович Инденбаум}}, denaske '''Girŝ Samuiloviĉ Indenbaum''', {{l-ru|Гирш Самуилович Инденбаум}}) estis rusia [[bolŝevisto]], nutraĵa komisaro de [[Tjumena gubernio]]. Li estis inter la unuaj viktimoj de la [[Okcidentsiberia kamparana ribelo]], grandparte provokita de lia agado kadre de rigora plenumado de la plano pri rekvizicioj de nutraĵoj, lano kaj aliaj produktoj ĉe lokaj kamparanoj. == Revolucia agado == Grigorij Indenbaum naskiĝis en vilaĝo vilaĝo Cerkoviŝĉe, [[Mogilova gubernio]] en juda kamparana familio. Li finis mezlernejon kaj edukiĝis kiel teknikisto-mekanikisto. Post komenco de la Unua mondmilito li estis rekrutigita kaj servis en la 8-a grenadista regimento. Li asertis ke tie, en 1915 li aliiĝis al la [[bolŝevistoj]]. En marto 1916 pro kontraŭmilita propagando li estis sendita al fronto, kie daŭrigis subteran politikan agadon. Li estis malsupera suboficiro ^{[[:ru:Подпрапорщик|ru]]}. Post la [[Februara revolucio]] li estis membro de regimenta, korpusa kaj armea soldataj komitatoj en la Okcidenta Fronto. Post la [[Oktobra revolucio]] li servis en Minsko kiel vic-mokisaro pri provizado de la Okcidenta provinco kaj Okcidenta Fronto, estis membro de la Minska Provinca Ekzekutiva Komitato de Sovetoj (mallonge {{l-ru|Облискомзап}}). Printempe 1918 plejparto de Minska provinco estis okupita de germanoj, do li iĝis prezidanto de la [[Smolensko|Smolenska]] Distrikta Ekzekutiva Komitato de Sovetoj, membro de distrikta bolŝevista komitato. En novembro 1918 li estis prezidanto de la [[Roslavlo|Roslavla]] Ekzekutiva Komitato de Sovetoj, distrikta nutraĵa komisaro<ref name="ШишкинИнденбаум97">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 97 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Post restarigo de la sovetia potenco en Mogilovo, Grigorij Indenbaum estis prezidanto de provina kaj nutraĵa komitatoj. Post okupo de Homelo, li estis membro de la Homela Gubernia Partia Komitato kaj la Gubernia Ekzekutiva Komitato, membro de la prezidio de tiu lasta. En decembro 1919 li estis nomumita estro de la administracio de civilaj nutraĵaj organoj de la Popola Komisariato pri Nutraĵoj de Ukrainio. En februaro 1920, post forpelo de la [[Denikin]]-armeo de [[Odeso]], li iĝis prezidanto de la speciala nutraĵa komitato de Odesa gubernio, membro de la prezidio de la Odesa Gubernia Ekzekutiva Komitato de Sovetoj. Laŭ iuj datumoj li estis delegato de la 5-a Tutlanda Kongreso de la Sovetoj. membro de la prezidio<ref name="ШишкинИнденбаум97"/>. == Nutraĵa komisaro de Tjumena gubernio == === Antaŭhistorio === Laŭ malrektaj informoj, meze de somero 1920 la Popola Komisariato pri Nutraĵoj de RSFSR sendis Grigorij Indenbaum je dispono de la prezidanto de la Siberia Komisariato pri Nutraĵoj (Sibnutraĵkom) Pjotr Koganoviĉ. Tiu lasta sendis lin al la Tjumena Gubernia Partia Komitato por ke li estu nomumita kiel la gubernia nutraĵkomisaro. Respektiva ordono, nek la aliaj rilataj dokumentoj ne estis trovitaj en la arĥivoj, kvankam tiuj de la Sibnutraĵkom estis tre ordemaj kaj skrupulaj. Historiisto Vladimir Ŝiŝkin supozas ke tion klarigis malfacilaj rilatoj inter lokaj institucioj, des pli ke Tjumena gubernio subiĝis ne al Siberio, sed Uralo, do formale Koganoviĉ ne rajtis tion fari. Sed li estis ankaŭ membro de la [[Tutrusia Centra Ekzekutiva Komitato]], do evidente ricevis necesan subtenon de la centra registaro en Moskvo. La nomumo celis fini akran konflikton inter nutraĵkomisaro de Tjumena gubernio Vladimir Belgov unuflanke kaj membroj de la gubernia nutraĵkolegio Ignatij Gvizdon kaj V. I. Ĉesnokov, akuzintaj la nutraĵkomisaron pri karierismo kaj strebo forpreni la tutan nutraĵon el la gubernio, kion ili konsideris nenecesa kaj danĝera pro eventualaj sekvoj, Belgov nomis la unuan menŝevisto kaj la duan komplotulo, kaj diris ke li ne povas labori normale en tia medio<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 97–98 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|26|8|1920}} sekretariato de la Tjumena Gubernia Partia Komitato pritraktis proponon de Koganoviĉ forsendi Ignatij Belgov al li kaj nomumi je ties posteno Grigorij Indenbaum. La kandidato diris ke li pretus okupi la postenon nur se la partia komitato aprobos lin. La {{daton|30|8}} okazis kunsido de la prezidio de la Tjumena Gubernia Partia Komitato, kiu aprobis la proponon de Pjotr Koganoviĉ. La {{daton|31|8|1920}} la prezidio de la Tjumena Gubernia Ekzekutiva Komitato nomumis Indenbaum la provizora nutraĵkomisaro kaj sendis telegramon al la Popola Komisariato pri Nutraĵoj kun peto aprobi la nomumon. Samtage prezidanto de la Tjumena Gubernia Ekzekutiva Komitato Stepan Novosjolov ordonis al Indenbaum eklabori je tiu ĉi posteno<ref name="978-5-85383-8864-98">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 98 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Grigorij Indenbaum rapide rearanĝis la funkciadon de la nutraĵa komitato, ordiginte la rilatojn kun siaj subuloj kaj partneroj. Li vizitis plurajn setlejojn, konatiĝis persone kun ĉiuj distriktaj nutraĵkomisaroj kaj multaj ordinaraj funkciuloj. Sur iliaj enketiloj li faris rimarkojn, kiuj poste sin montris trafaj. Li starigis bonajn rilatojn kun loka partia estraro kaj ĉiujn gravajn decidojn konfirmis per subskriboj de la partiestro kaj sovetestro, kio tiutempe estis ankoraŭ nova maniero<ref name="978-5-85383-8864-98"/>. Post veni al Tjumeno li ekloĝis en domo N 15 en strato Tomskaja (nun Osipenko). Al Tjumena gubernio estis ordonite provizi al Eŭropa Rusio grandan kvanon da nutraĵoj, do necesis apliki urĝajn kaj striktajn rimedojn. Tjumena gubernio devis liveri 6,5 milionojn da pudoj ({{unuo|106470|tunoj}}) da greno, kio ne estis multe kompare al apudaj gubernio (Jekaterinburga gubernio devis liveri 10,3 milionojn, Omska gubernio — 35 milionojn, Ĉelabinska gubernio — 17 milionojn). Sed por Tjumena gubernio tio estis granda ŝarĝo. Indenbaum eĉ plialtigis la postuladon, do la {{daton|3|9}} estis eldonita plano pri rekviziado de 8,3 milionoj da pudoj, en kiu estis indikita planita cifero por ĉiu distrikto kaj subdistrikto. Krome li postulis fini la rekviziciojn ne ĝis la {{dato|1|3|1921}} (laŭe al la originala plano), sed ĝis la {{dato|1|1|1921}}<ref name="978-5-85383-8864-98"/>. Indenbaum akcentis je forigado de personaro per partiaj, sovetiaj kaj sindikataj aktivuloj kaj altigo de ilia aŭtoritato. La {{daton|2|9}} dum kunsido de lokaj aŭtoritatoj li aprobigis oficialan malpermeson de "ĉikanado de nutraĵistoj" ({{l-ru|травля продработников}}). Al la partiaj kaj sovetiaj organizaĵoj estis sendita ordono helpi al la nutraĵistoj ({{l-ru|продработник}}) kun samtempa malpermeso iel ajn enmiksiĝi je ilia laboro. La ĉefa laboro en la gubernio estis oficiale agnoskita nutraĵa laboro ({{l-ru|продовольственная работа}}). La {{daton|19|10}} estis eldonita cirkulero de la Kasacia Tribunalo de la [[Tutrusia Centra Ekzekutiva Komitato]] (TCEK), kiu verdiktis ke punenda estas ĉiu kiu enmiksiĝas je nutraĵista laboro, evitas partopreni en ĝi, kreas por ĝi obstaklojn, ne plenumas nutraĵistajn ordonojn. Fakte la nutraĵistoj ricevis juran imunecon, eĉ la gubernia [[ĈK]] ne rajtis aresti aŭ puni la nutraĵistojn sen permeso de Grigorij Indenbaum. Prezidanto de la gubernia ekzekutiva komitato Stepan Novosjolov kaj prezidanto de la gubernia ĈK Pjotr Studitov oponis tian limigon de sia potenco, sed povis fari nenion<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 35–36 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Lia agado estis sekvo de la premo de superaj instancoj. La {{daton|25|8}} Lenin sendis al Pjotr Koganoviĉ, la nutraĵa komisaro de Siberio, telegramon "pri kolektado de nutraĵoj", en kiu estis ordonite aŭtune, ĝis la novjaro plenumi respektivan planon<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/152167-telegramma-v-i-lenina-prodovolstvennomu-komissaru-sibiri-o-provedenii-zagotovki-produktov-25-avgusta-1920-g | titolo = Телеграмма В. И. Ленина продовольственному комиссару Сибири о проведении заготовки продуктов. 25 августа 1920 г. | titolo-aldono = | alirdato = 2026-09-09 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = [[Lenin]] | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 1920-08-25 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Elektronika Biblioteko de Historiaj Dokumentoj | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230717110449/https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/152167-telegramma-v-i-lenina-prodovolstvennomu-komissaru-sibiri-o-provedenii-zagotovki-produktov-25-avgusta-1920-g | arkivdato = 2023-07-17 | citaĵo = }}</ref>. Dum septembro Siberio devus ĉiutage sendi al stokejoj de la Popola Komisariato pri Nutrado (PKN) po 5 kaj en oktobro po 8 karavanoj da nutraĵoj, sed en oktobro oni sendis nur duonon. Pjotr Koganoviĉ postulis plenumi la taskon per plej ferocaj metodoj: "Greno, greno kaj greno [...] Ĉio malhelpas al ĝia plenumo devas esti malaperigita de sur la tero" (){{l-ru|Хлеб, хлеб и хлеб. [...] Всё, что мешает её выполнению, должно быть стёрто с лица земли}})<ref name="Инденбаум37">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 37 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En Tjumena gubernio novembro estis deklarita "streĉa nutraĵmonato" ({{l-ru|ударный продовольственный месячник}}). Meze de oktobro Indenbaum ordonis aresti prezidantojn de lokaj sovetoj kaj ekzekutivaj komitatoj, en kies areoj la rekvizicioj estas plenumitaj je malpli ol 60%<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма советского руководства Тюменской губернии всем продовольственным конторам [середина октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463172 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 12–13 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|21|10}} li konstatis ke ĝis nun preskaŭ tute ne venis greno, krudaj materialoj kaj brutaro. Klarigojn de kamparanoj ke ankoraŭ mankas draŝita greno li malaperobis kiel senbazajn kaj ordonis plenumi ĝis la {{dato|10|11}} almenaŭ 60% de la plano kaj ĝis la {{dato|1|12}} — 100%. Lokaj respondeculoj ne plenumintaj tiujn ĉi normojn estis arestendaj. Li alvokis siajn subulojn esti "kruelaj kaj senkompataj" ({{l-ru|будьте жестокими и беспощадными}}) al lokaj aŭtoritatoj, kiuj malhelpas ilin: "ekstermu per fera mano ĉiujn bremsojn, malorganizantajn vian laboron" ({{l-ru|уничтожайте железной рукой все тормозы, дезорганизующие Вашу работу}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма советского руководства всем уездным комитетам РКП(б), исполкомам советов, продкомам и продконторам [21 октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463174 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 14–15 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|28|10}} Indenbaum denove memorigas ke referencoj al la ankoraŭ ne okazinta draŝado estas rifuzataj, la greno devas esti rekviziciita tuj. Krome li insistas je apliko de ne ekonomiaj, sed klasaj kriterioj, kaj postulas en 48 horoj klasifiki ĉiujn kamparanojn je kulakoj, mezuloj kaj malriĉuloj. Unue devas trapasi rekviziciojn kulakoj, poste mezuloj kaj nur en esceptaj kazoj malriĉuloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Обязательное постановление Тюменского губисполкома советов и Губпродкома [28 октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463175 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 15–16 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tamen la {{daton|17|11}} li konstatas ke plejparto de lokaj aŭtoritatoj kaj kamparanoj kontraŭas tiun ĉi principon, do ĝi estu aplikata perforte<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума члену коллегии Наркомпрода Л. М. Хинчуку. [г. Тюмень]. 17 ноября 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463202 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 20–21 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|30|10}} Indenbaum postulas ke nutraĵistoj en ĉiu vilaĝo havu sekretan agenton el lokaj kamparanoj, kiuj spuru agadon de kulakoj kaj raportu pri iliaj provoj kaŝi grenon subtere aŭ en arbaroj. Tiaj kaŝitaĵoj estu konfiskendaj, same kiel la tuta posedaĵo de respektiva kamparano, li mem estas arestenda<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 1 Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума Ишимскому уездному продкому и продконторам уезда [30 октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463176 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 18 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tian humoron subtenis raportoj de liaj nutraĵistoj, kiujn dum priserĉadoj trovis multe da greno kaj aliaj varoj ĉe homoj, kiuj asertis ke ili havas nenion por ddoni al la ŝtato, inkluzive ĉe lokaj sovetestroj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Доклад Ильинского райпродкомиссара Ишимского уезда Д. Д. Пятижерцева Тюменскому губпродкомиссару Г. С. Инденбауму. Б.м. [Начало декабря 1920 г.] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463195 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 31–32 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Reference al la ordono de TCEK de la {{dato|27|9|1920}} kaj telegramo de PKN, la {{daton|22|10}} ordonis militstaton en la gubernia nutraĵkomitato. Rompo de la disciplino estis traktata kiel sabotado. Li iniciatis establon de nutraĵtribunaloj, kies tasko estis puni kamparanojn, sabotintajn la rekviziciojn. En novembro 1920 la nutraĵtribunalo aranĝis kunsidojn en ĉiuj distriktaj centroj de Tjumena gubernio<ref name="Инденбаум37"/>. Inter la nutraĵistoj estis homoj, antaŭe akuzitaj pri rompoj de reguloj kaj trouzoj, tamen foje ili estis revenigitaj kiel taŭgaj por plenumi de tiu ĉi tasko. Matvej Lauris dum la nutraĵa kampanjo en 1919–1920 plurfoje rompis la leĝon, do estis akuzita de la Iŝima Revolucia Komitato, sed ties prezidanto Osvald Grjunberg kaj prezidanto de Iŝima Distrikta Nutraĵa Komitato Ivan Guskov ({{l-ru|Иван Гуськов}}) diris ke iu simple deziras kvitigi personajn kontojn kun Lauris dum efektive li "montris enorman energion" dum la rekvizicioj. La akuzoj estis nuligitaj, la proceso ĉesigita kadre de amnestio okaze de la {{dato|1|5|1920}}. Lauris iĝis konfidulo de Indenbaum kaj estis sendata de li je plej konfliktaj areoj de Iŝima distrikto, kie li plu agis arbitre kaj rezolute<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 37–38 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ĝis novembro 1920 kiel nutraĵistoj estis mobilizitaj 25% de la partiaj aktivuloj de Tjumena gubernio, tamen la nutraĵistoj plu malsufiĉis, la plano pri nutraĵoj estis plenumita je 13%. Origine la nutraĵistoj klopodis admoni, ekde novembro ili transiris al amasa apliko de perforto. Ĉiu kamparano, rifuzinta fordoni la nutraĵojn kontraŭ ŝtataj prezoj, estis konsiderata [[kulako]] kaj traktata respektive kiel klasa malamiko. Komence de decembro 1920 la plano estis plenumita je 23%. Oni longigis la nutraĵkampanjon ĝis la {{dato|20|12}}, poste ĝis la {{dato|1|1|1921}}. Oni aplikis jam plej severajn rimedojn. La {{daton|10|12}} Grigorij Indenbaum per sekreta telegramo al la gubernia plenrajtigito pri nutraĵoj Arĥip Krestjannikov permesis al li apliki plej severajn rimedojn, inkluzive preni en Belova subdistrikto (Iŝima distrikto) po 10 ostaĝojn en ĉiu vilaĝo kaj sendi ilin al devigaj laboroj. Li tamen kontraŭis rekviziciojn de semoj, kio foje okazis. En decembro 1920, dum la 3-a gubernia partia konferenco, oni forte kritikis Indenbaum kaj liajn metodojn. Li responde citis la vortojn de popola komisaro pri nutraĵoj diritajn al la nutraĵistoj: "Vi prenas viajn aĵojn kaj iras al VĈK aŭ vi efektivigas ĉiujn rekviziciojn" ({{l-ru|Или вы собираете вещи и отправляетесь в ВЧК, или вы проводите все развёрстки}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 38–39 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tamen li plu insistis ke "Aplikado de la armita forto ne devas esti enkondukata kiel sistemo. Necesas fari drastan efektan baton por ke la sono aŭdiĝu tra la tuta distrikto" ({{l-ru|Применение вооруженной силы не должно вводиться как система. Следует производить резкий эффектный удар, чтобы звук раздался по всему району или уезду}}), postulante uzi perforton nur por kaŭzi ŝokon en pli granda areo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Протокол № 53 заседания коллегии Тюменского Губпродкома. [г. Тюмень]. 10 ноября 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463177#mode/inspect/page/2/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 20 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La gubernia ĈK malkontente observis agadon de Grigorij Indenbaum kaj ties subuloj, konsiderante ĝin eksterleĝa kaj danĝera pro ekstrema premo kontraŭ la kamparanoj. La {{daton|4|12}} prezidanto de la gubernia kontrola-inspekta komisiono pri efektivigo de nutraĵaj rekvizicioj Arĥip Krestjannikov, membroj de lia komisiono Matvej Lauris kaj Miĥail Gurmin raportis al Grigorij Indenbaum kaj samtempe al la prezidanto de la gubernia ekzekutiva komitato Stepan Novosjolov kaj sekretario de la gubernia partia komitato Koĉiŝ ke al vilaĝo Kamenskoj (Iŝima distrikto) venis plenrajtigito de la gubernia ĈK Nikolaj Kuznecov, kolektina plurajn akuzojn kontraŭ ili pro apliko de troa perforto al la kamparanoj, arbitraĵoj, kruda traktado de loĝantaro. Ili postulis protekti ilin de tiaj enmiksiĝoj kaj akuzoj, minacante alikaze ĉesigi sian laboron<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Рапорт губернской контрольно-инспекторской комиссии по проведению продразверсток в Ишимском уезде председателю Тюменского губисполкома советов С. А. Новоселову, секретарю губкома РКП(б) Н. Э. Кочишу и губпродкомиссару Г. С. Инденбауму. Каменская волость 4 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463201 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 20 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {{Citaĵo |teksto = Kamarado Kuznecov akuzas nin ke ni tro kruele kaj krude traktas la kamparanojn, tio estas ni postulas de ili plenumi la ŝtatrekviziciojn, ne agitas la kamparanojn por plenumi la ŝtatrekviziciojn. Laŭ lia konkludo, niaj agoj estas pli malbonaj ol la fiagado de [[Kolĉak]]. Krome li havas materialojn, ke la komisiono skurĝas kamparanojn kaj postulas por si de la kamparanoj por nutrado rostitan anseraĵon. [...] Ni nun troviĝas inter du fajroj. Unuflanke, al ni oni preskribas kaj ordonas esti senkompataj al ĉiuj, ne plenumantaj ŝtatajn rekviziciojn, kaj la rekvizicioj devas esti senkondiĉe pplenumitaj. Aliflanke, post ni sin trenas la vosto kun stakoj da enketaj materialoj, akuzantaj nin je prirabado de la kamparana greno, krueleco kaj krudeco. Eĉ plenrajtigito de la Iŝima Politburoo kamarado Ĵukov [M. I.] [ersone ĉeeste de ruĝarmeano Prokopjev nomis la taĉmenton Kolĉak-bando. |aŭtoro = prezidanto de la gubernia kontrola-inspekta komisiono pri efektivigo de nutraĵaj rekvizicioj Arĥip Krestjannikov, membroj de lia komisiono Matvej Lauris kaj Miĥail Gurmin |verko = Raporto al Grigorij Indenbaum, la prezidanto de la gubernia ekzekutiva komitato Stepan Novosjolov kaj sekretario de la gubernia partia komitato Koĉiŝ |origina teksto = Тов. Кузнецов обвиняет нас в том, что мы слишком жестоко и грубо обращаемся с крестьянами, т.е. требуем от них выполнить госразверстки, а не агитируем среди крестьян за выполнение госразверсток. По его заключению, наши поступки хуже колчаковщины. Кроме того, у него имеется материал, что комиссия дерет крестьян плетями и требует себе от крестьян на продовольствие жареной гусятины. [...] Мы теперь находимся между двух огней. С одной стороны, нам предписывают и приказывают быть беспощадными ко всем, не исполняющим государственной разверстки, и разверстка безоговорочно должна быть выполнена. С другой стороны, за нами волочится хвост с кипами следственного материала, обвиняющего нас в ограблении крестьян хлебом*, жестокости и грубости. Даже уполномоченный Ишимского политбюро тов. Жуков [М.И.] лично при красноармейце Прокопьеве обозвал отряд колчаковской бандой. }} La {{daton|8|12}} okazis komuna kunsido de la estroj de ĉiuj ĉi institucioj dum kiu ili konkludis ke Kuznecov trouzis la plenpovon, prezidanto de la gubernia ĈK Pjotr Studitov diris ke li estos punita. Novosjolov nur petis Indenbaum ke li donu instrukciojn al la nutraĵtaĉmentoj kaj "forte tenu ilin en la manoj"<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Протокол № 57 расширенного заседания Тюменского губернского продовольственного совещания. [г. Тюмень] 8 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463202#mode/inspect/page/1/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39–40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En la sama tago prezidanto de la Berdjugina Subdistrikta Partia Ĉelo Pjotr Rusin rakontis kiel, taskigita de sia partia ĉelo la {{daton|2|12}}, li admonis Indenbaum, argumentante ke postulata nombro de nutraĵoj estas nerealisma kaj aplikataj tiucele rimedoj tro krudaj. Kiel tekstas respektiva protokolo: "al la demando, ĉu estas permeseble meti civitanojn je malvarmaj stokejoj, [Indenbaum] deklaris ke kvankam de la vidpunkto de komunismo tio estas ne permesebla, tamen tio ebligas plenumi nutraĵajn rekviziciojn"({{l-ru|допустимо ли садить граждан в холодные амбары, заявил, хотя это с точки зрения коммунизма недопустимо, но [за]то дает возможность выполнить разверстку}}). Al la riproĉo ke la nutraĵistoj agas same kiel antaŭaj Kolĉak-taĉmentoj, skurĝante kamparanojn, Indenbaum respondis ke ĉiuj liaj subuloj estas komunistoj dum eksaj oficiroj de la Kolĉak-armeoj haveblas inter la sovetiaj altranguloj. Plendoj pri tio ke nutraĵistoj forprenis de kamparanoj surstrate armean uniformon, uzatan kiel vestoj, ankaŭ estis ignoritaj. Al la peto lasi almenaŭ po 13,5 pudoj por persono jare, kiel tion preskribas la normoj, Indenbaum respondis ke neniuj normoj aplikeblas nun, gravas nur plenumi la rekviziciojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Выписка из протокол № 52 общего собрания Бердюжской волостной ячейки РКП(б) Ишимского уезда. Б.м. 8 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463204#mode/inspect/page/2/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 40–41 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ekstrema premo sur la kamparanojn daŭris kaj kreskis. La {{daton|13|12|}} milicano de Teplodubrava subdistrikto Kankov raportis al la estro de la 5-a areo de Iŝima distrikto ke en ilia subdistrikto Indenbaum ordonis meti ĉiujn membrojn de loka soveto al malvarma stokejo, forpreninte de ili feltbotojn dum la frosto atingis 35 gradojn sub nulo. Nutraĵistoj konfiskis ĉe loĝantaro ĉiujn lanajn vestojn, inkluzive ŝtrumpojn, feltbotojn kaj pantalonojn, striglis ŝafajn peltojn ktp, reference al neplenumita plano pri rekvizicio de lano<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Заявление милиционера Теплодубровской волости начальнику 5-го района Ишимского уезда. Б.м. 13 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463211 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 47–48 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Viculo de Indenbaum, Jakov Majers en decembro 1920 agnoskis ke en Iŝima distrikto, kie la rekviziciojn gvidis li mem, estis rekviziciita la tuta greno, inkluzive la semojn tiel ke la kamparanoj ne povos semi kaj "tio estas netolereble"<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463236 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 63–64 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Nur la {{daton|20|12}}, kiam la plano estis plejparte jam plenumita, dum kunsido de prezidio de la gubernia partia komitato, prezidanto de la gubernia laborista-kamparana inspekto Nikolaj Ĉertiŝĉev reference al pluraj atestoj diris ke la agado de la nutraĵkomitato estis malĝusta kaj ke ĝia aprobo fare de la 3-a gubernia partia kongreso estis eraro. Responde al tio Grigorij Indenbaum agnoskis ke okazis certaj eraroj kaj trouzoj, kiuj estas esplorindaj, la kulpuloj estas punindaj. La aliaj subtenis lin, inkluzive prezidanton de la gubernia ĈK Pjotr Studitov. Sed efektive sekvis nenio. Neniu estis punita kaj kiam laborista-kamparana inspekto de Iŝima distrikto sendis sian reprezentanton al Moskvo por raporti pri la okazaĵoj, li estis arestita de la guberniaj aŭtoritatoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Протокол № 4 заседания президиума Тюменского губкома РКП(б). г. Тюмень 20 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463222 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 54–56 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|27|12}} Indenbaum subskribis ordonon N 279, laŭ kiu kaze de eltrovo de kaŝita greno, nutraĵistoj devis konfiski ĝin kaj ĉiujn aliajn posedaĵojn ne nur de la kaŝinto, sed ankaŭ de la aliaj kamparanoj de respektiva komunumo<ref name="Красная весна99">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 99 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|30|12}} Indenbaum mem atentigas siajn subulojn ke la semoj ne devas esti rekviziciitaj, kvankam oni raportis al ili ke foje tion faras lokaj sovetoj "por faciligi sian laboron", kaj avertas ke tio estas la ekstrema rimedo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 57 Тюменского губисполкома и губпродкома. г. Тюмень 30 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463241 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 67 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Samtage aperas komuna ordono de la ekzekutiva, partia kaj nutraĵa komitatoj, en kiu oni atentigas ke la arestoj kaj konfiskado dum la rekvizicioj estas la plej severaj rimedoj aplikeblaj en ekstremaj situacioj dum bati la kamparanojn estas strikte malpermesite<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 58 Тюменского губисполкома, губпродкома и губкома РКП(б). г. Тюмень 30 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463241 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 67 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Komence de decembro 1920 dum la 2-a Tjumena Gubernia Kongreso de la Sovetoj li estis elektita kiel membro de la Tjumena Gubernia Ekzekutiva Komitato, la {{daton|14|12}} li iĝis membro de ties prezidio<ref name="Красная весна100">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 100 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|6|1|1921}} li raportis al la Popola Komisariato pri Nutraĵoj ke je la 2-a horo posttagmeze Tjumena gubernio liveris 6,6 milionojn da [[pudo]]j da greno ({{unuo|108108|tunoj}}), plenuminte la grenan planon je 102%, tiun pri oleaj semoj je 150%<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума руководству Наркомпрода. г. Тюмень. 7 января 1921. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463260 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 78–79 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|25|1}} viculo de la PKN Nikolaj Bjuĥanov sendis al Grigorij Indenbaum telegramon kun profunda danko pro plenumo de la taskoj<ref name="Красная весна99"/>. Kamparanoj estis ekstreme malkontentaj, en januaro komenciĝis protestoj kaj tumultoj, do Grigorij Indenbaum, prezidanto de la gubernia ĈK Pjotr Studitov kaj prezidanto de la gubernia laborista-kamparana inspekto Nikolaj Ĉertiŝĉev kune veturis al Lokta subdistrikto (Iŝima distrikto) kie laŭdire komenciĝis ribelo. Ili ne trovis la ribelulojn, sed vidis plurajn ĉarojn kun rekviziciitaj nutraĵoj, do konkludis ke ĉio daŭras laŭplane. En januaro 1921 komenciĝis rekvizicioj de semoj ({{l-ru|семенная продразвёрстка}}), kiun Indenbaum proponis efektivigi "milite, kun ĉiuj rimedoj de devigado" ({{l-ru|по-военному, со всеми мерами принуждения}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39–40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Meze de januaro 1921 aperis ordono fordoni ankaŭ la tutan semaron kaj stoki ĝin je komunaj stokejoj por pli efika kaj egala distribuado dum la semado<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 2 Тюменского губкомитета по расширению посевной площади. г. Тюмень. [Середина января 1921 г.] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463274 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 91–92 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|26|1|1921}} Grigorij Indenbaum sendis telegramon al [[Lenin]]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума председателю Совнаркома В. И. Ленину. [г. Тюмень] 26 января 1921 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463286#mode/inspect/page/1/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 91–92 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {{Citaĵo |teksto = Vian bataltaskon pri kargado de greno je dekkvin nutraĵitineroj al Jekaterinburgo, adreso: distribuejo de popolkomisariato pri nutrado estas plenumita. Mi komencis al kargado de la dua bataltasko de la greno {{unuo|250000|[[pudo]]j}} [{{unuo|4095,12|tunoj}}] al Moskvo, popolkomisariato pri nutrado. Kargadon de viando je ok nutraĵitineroj mi estas finanta. Fortigu salsendon de vagonoj al linio [[Omsko]] — [[Ĉelabinsko]]. |aŭtoro = Grigorij Indenbaum |verko = Telegramo de la Tjumena gubnutraĵkomisaro G. S. Indenbaum al prezidanto de la Konsilio de Popolaj Komisaroj V. I. Lenin [la {{dato|26|1|1921}}] |origina teksto = Ваше боевое задание по погрузке хлеба в количестве пятнадцати продмаршрутов в Екатеринбург, адрес: распредбаза наркомпрода, — выполнено. Приступил к погрузке второго боевого задания хлеба* [в] 250 000 пудов в Москву, наркомпрод. Погрузку мяса в счет восьми продмаршрутов на этих днях заканчиваю. Усильте подачу вагонов на линию Омск — Челябинск. }} Komence de februaro 1921 Grigorij Indenbaum estas nomumita prezidanto de la Malsupra Oba-Irtiŝa Provinca Administracio pri Fiŝindustrio ({{l-ru|Низовое Обь-Иртышское областное управление рыбными промыслами}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Komence de februaro 1921, dum inspekta vojaĝo al vilaĝo Karaĉino ([[Tobolska distrikto (1587-1923)|Tobolska distrikto]]), kie Indenbaum planis rakonti al la kamparanoj pri la sema rekvizicio, li estis kaptita de ribeluloj, kruele batita, kaj murdita 3 [[versto]]jn ({{unuo|3,2|km}}) for de la vilaĝo. Vundita poŝtisto venis al Tobolsko por raporti tion. Taĉmento subestre de Avraamij Demjanov, prezidanto de la Tobolska Distrikta Ekzekutiva Komitato kaj Jevdokim Trostinskij, estro de la 3-a bataliona distrikto de la Tjumena Regimenta Distrikto de la Eksterordinaraj Trupoj ({{l-ru|части особого назначения}}) ekveturis al Karaĉino, sed en vilaĝo Ŝiŝkovo ĝi estis atakita de ribeluloj kaj retiriĝis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tjumena historiisto Aleksandr Petruŝin skribis ke Grigorij Indenbaum estis haltigita de kamparanoj je la Tobolska landvojo. Koĉero Koĉnev estis mortpafita, ddum Indenbaum estis senvestigita kaj murdita per bajoneto. Dum posta subpremado de la ribelo, estis arestita la suspektita murdisto, loka kamparano Miĥail Redkin ({{l-ru|Редькин}}). La enketado estis mallonga, oni ne trovis la korpon. En aŭgusto 1922 Miĥail Redkin mortis en la Tobolska prizono pro [[ftizo]]. Petruŝin supozas ke ĝuste ĈK-anoj rakontis al lokaj kamparanoj pri la itinero de Indenbaum por malaperigi lin kiel personon nedeziratan<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Хлебное место // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Петрушин |unua = А. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 110–111 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Georgij Agabekov ^{[[:ru:Агабеков, Георгий Сергеевич|ru]]}, sendita al la Tjumena ĈK en julio 1921, en siaj rememoroj eldonitaj post lia perfido kaj fuĝo en [[Berlino]], ke en ĈK cirkulis malbonaj onidiroj pri la nutraĵkomisaro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = [[:Commons:File:Агабеков Г. ЧК за работой.pdf|ГПУ. (Записки чекиста)]] |lasta = Агабеков |unua = Г. С. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1930 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Стрела |loko = Берлин |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>: {{Citaĵo |teksto = Laŭ informaj datumoj, la kamparanan ribelon gvidis kunlaborantoj de la loka gubernia nutraĵkomitato, kie abundis socialist-revoluciuloj kaj menŝevistoj kaj estis tre malmulte da komunistoj. Estis datumoj, ke la gubernia nutraĵkomisaro mem estas influata de socialist-revoluciuloj kaj sendas surloken plenrajtigitojn, kiuj instigas kamparanojn al ribelo kontraŭ la sovetia potenco. [...] |aŭtoro = Georgij Agabekov |verko = Noticoj de ĈK-ano [1931] |origina teksto = По информационным сведениям, восстанием крестьян руководили работники из местного губернского продовольственного комитета, где полно было эсеров и меньшевиков и было очень мало коммунистов. Были сведения, что сам губпродкомиссар находится под влиянием эсеров и посылает на места уполномоченных, которые подстрекают крестьян к выступлению против советской власти. }} Li mencias ankaŭ ke unu el liaj agentoj denuncis ke de Tjumena gubernio estis kontraŭleĝe elportitaj {{unuo|20000|pudoj}} da greno ({{unuo|327,6|tunoj}}), kion ebligis pro granda ŝmirmono prezidantoj de la guberniaj Ĉ-estro, partiestro kaj sovetestro. Li denuncis tion al sia estraro en Moskvo kaj sekvis pluraj eksigoj kaj translokoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = [[:Commons:File:Агабеков Г. ЧК за работой.pdf|ГПУ. (Записки чекиста)]] |lasta = Агабеков |unua = Г. С. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1930 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Стрела |loko = Берлин |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 41–42 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. == Vidu ankaŭ == * [[Militkomunismo]] * [[Okcidentsiberia kamparana ribelo]] == Referencoj == {{Referencoj|2}} {{Projektoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Indenbaum, Grigorij}} [[Kategorio:Belorusaj judoj]] [[Kategorio:Rusiaj judoj]] [[Kategorio:Politikistoj de Tjumeno]] [[Kategorio:Okcidentsiberia kamparana ribelo]] [[Kategorio:Bolŝevikoj]] [[Kategorio:Judaj socialistoj]] [[Kategorio:Rusiaj revoluciuloj]] [[Kategorio:Homoj de la Rusia revolucio de 1905]] [[Kategorio:Homoj de la Rusia revolucio]] [[Kategorio:Mortintoj en Tjumena provinco]] [[Kategorio:Homoj de la Rusia enlanda milito]] [[Kategorio:Rusia Enlanda milito en Tjumena (Tobolska) gubernio]] q65bxdqvrdhndi0ratvo74oy2lm4s1o 9480315 9480297 2026-09-22T13:27:50Z RG72 11847 9480315 wikitext text/x-wiki {{Redaktata|[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 13:10, 9 sep. 2026 (UTC)}} {{Informkesto politikisto |honora titolo = |nomo = Grigorij Indenbaum |honora sufikso = |dosiero = Инденбаум Г.С.png |grandeco de dosiero = |malgranda dosiero = |priskribo = Grigorij Indenbaum la {{daton|15|1|1921}} |partio = [[bolŝevistoj]] <!-- personaj informoj --> |dato de naskiĝo = |loko de naskiĝo = vilaĝo Cerkoviŝĉe, [[Mogilova gubernio]], la [[Rusia imperio]] |dato de morto = |loko de morto = [[Tobolska distrikto (1587-1923)|Tobolska distrikto]], [[Tjumena gubernio]], [[RSFSR]] |nacieco = judo |edzo/ino = |rilatoj = |infanoj = |sidejo = |alma_mater = |okupo = revoluciulo<br/>nutraĵa komisaro de Tjumena gubernio |profesio = |religio = |subskribo = |ttt = |notoj = }} '''Grigorij Samojloviĉ Indenbaum''' (1895, vilaĝo Cerkoviŝĉe, [[Mogilova gubernio]], la [[Rusia imperio]] — 1921, [[Tobolska distrikto (1587-1923)|Tobolska distrikto]], [[Tjumena gubernio]], RSFSR; {{l-ru|Григорий Самойлович Инденбаум}}, denaske '''Girŝ Samuiloviĉ Indenbaum''', {{l-ru|Гирш Самуилович Инденбаум}}) estis rusia [[bolŝevisto]], nutraĵa komisaro de [[Tjumena gubernio]]. Li estis inter la unuaj viktimoj de la [[Okcidentsiberia kamparana ribelo]], grandparte provokita de lia agado kadre de rigora plenumado de la plano pri rekvizicioj de nutraĵoj, lano kaj aliaj produktoj ĉe lokaj kamparanoj. == Revolucia agado == Grigorij Indenbaum naskiĝis en vilaĝo vilaĝo Cerkoviŝĉe, [[Mogilova gubernio]] en juda kamparana familio. Li finis mezlernejon kaj edukiĝis kiel teknikisto-mekanikisto. Post komenco de la Unua mondmilito li estis rekrutigita kaj servis en la 8-a grenadista regimento. Li asertis ke tie, en 1915 li aliiĝis al la [[bolŝevistoj]]. En marto 1916 pro kontraŭmilita propagando li estis sendita al fronto, kie daŭrigis subteran politikan agadon. Li estis malsupera suboficiro ^{[[:ru:Подпрапорщик|ru]]}. Post la [[Februara revolucio]] li estis membro de regimenta, korpusa kaj armea soldataj komitatoj en la Okcidenta Fronto. Post la [[Oktobra revolucio]] li servis en Minsko kiel vic-mokisaro pri provizado de la Okcidenta provinco kaj Okcidenta Fronto, estis membro de la Minska Provinca Ekzekutiva Komitato de Sovetoj (mallonge {{l-ru|Облискомзап}}). Printempe 1918 plejparto de Minska provinco estis okupita de germanoj, do li iĝis prezidanto de la [[Smolensko|Smolenska]] Distrikta Ekzekutiva Komitato de Sovetoj, membro de distrikta bolŝevista komitato. En novembro 1918 li estis prezidanto de la [[Roslavlo|Roslavla]] Ekzekutiva Komitato de Sovetoj, distrikta nutraĵa komisaro<ref name="ШишкинИнденбаум97">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 97 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Post restarigo de la sovetia potenco en Mogilovo, Grigorij Indenbaum estis prezidanto de provina kaj nutraĵa komitatoj. Post okupo de Homelo, li estis membro de la Homela Gubernia Partia Komitato kaj la Gubernia Ekzekutiva Komitato, membro de la prezidio de tiu lasta. En decembro 1919 li estis nomumita estro de la administracio de civilaj nutraĵaj organoj de la Popola Komisariato pri Nutraĵoj de Ukrainio. En februaro 1920, post forpelo de la [[Denikin]]-armeo de [[Odeso]], li iĝis prezidanto de la speciala nutraĵa komitato de Odesa gubernio, membro de la prezidio de la Odesa Gubernia Ekzekutiva Komitato de Sovetoj. Laŭ iuj datumoj li estis delegato de la 5-a Tutlanda Kongreso de la Sovetoj. membro de la prezidio<ref name="ШишкинИнденбаум97"/>. == Nutraĵa komisaro de Tjumena gubernio == === Antaŭhistorio === Laŭ malrektaj informoj, meze de somero 1920 la Popola Komisariato pri Nutraĵoj de RSFSR sendis Grigorij Indenbaum je dispono de la prezidanto de la Siberia Komisariato pri Nutraĵoj (Sibnutraĵkom) Pjotr Koganoviĉ. Tiu lasta sendis lin al la Tjumena Gubernia Partia Komitato por ke li estu nomumita kiel la gubernia nutraĵkomisaro. Respektiva ordono, nek la aliaj rilataj dokumentoj ne estis trovitaj en la arĥivoj, kvankam tiuj de la Sibnutraĵkom estis tre ordemaj kaj skrupulaj. Historiisto Vladimir Ŝiŝkin supozas ke tion klarigis malfacilaj rilatoj inter lokaj institucioj, des pli ke Tjumena gubernio subiĝis ne al Siberio, sed Uralo, do formale Koganoviĉ ne rajtis tion fari. Sed li estis ankaŭ membro de la [[Tutrusia Centra Ekzekutiva Komitato]], do evidente ricevis necesan subtenon de la centra registaro en Moskvo. La nomumo celis fini akran konflikton inter nutraĵkomisaro de Tjumena gubernio Vladimir Belgov unuflanke kaj membroj de la gubernia nutraĵkolegio Ignatij Gvizdon kaj V. I. Ĉesnokov, akuzintaj la nutraĵkomisaron pri karierismo kaj strebo forpreni la tutan nutraĵon el la gubernio, kion ili konsideris nenecesa kaj danĝera pro eventualaj sekvoj, Belgov nomis la unuan menŝevisto kaj la duan komplotulo, kaj diris ke li ne povas labori normale en tia medio<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 97–98 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|26|8|1920}} sekretariato de la Tjumena Gubernia Partia Komitato pritraktis proponon de Koganoviĉ forsendi Ignatij Belgov al li kaj nomumi je ties posteno Grigorij Indenbaum. La kandidato diris ke li pretus okupi la postenon nur se la partia komitato aprobos lin. La {{daton|30|8}} okazis kunsido de la prezidio de la Tjumena Gubernia Partia Komitato, kiu aprobis la proponon de Pjotr Koganoviĉ. La {{daton|31|8|1920}} la prezidio de la Tjumena Gubernia Ekzekutiva Komitato nomumis Indenbaum la provizora nutraĵkomisaro kaj sendis telegramon al la Popola Komisariato pri Nutraĵoj kun peto aprobi la nomumon. Samtage prezidanto de la Tjumena Gubernia Ekzekutiva Komitato Stepan Novosjolov ordonis al Indenbaum eklabori je tiu ĉi posteno<ref name="978-5-85383-8864-98">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 98 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Grigorij Indenbaum rapide rearanĝis la funkciadon de la nutraĵa komitato, ordiginte la rilatojn kun siaj subuloj kaj partneroj. Li vizitis plurajn setlejojn, konatiĝis persone kun ĉiuj distriktaj nutraĵkomisaroj kaj multaj ordinaraj funkciuloj. Sur iliaj enketiloj li faris rimarkojn, kiuj poste sin montris trafaj. Li starigis bonajn rilatojn kun loka partia estraro kaj ĉiujn gravajn decidojn konfirmis per subskriboj de la partiestro kaj sovetestro, kio tiutempe estis ankoraŭ nova maniero<ref name="978-5-85383-8864-98"/>. Post veni al Tjumeno li ekloĝis en domo N 15 en strato Tomskaja (nun Osipenko). Al Tjumena gubernio estis ordonite provizi al Eŭropa Rusio grandan kvanon da nutraĵoj, do necesis apliki urĝajn kaj striktajn rimedojn. Tjumena gubernio devis liveri 6,5 milionojn da pudoj ({{unuo|106470|tunoj}}) da greno, kio ne estis multe kompare al apudaj gubernio (Jekaterinburga gubernio devis liveri 10,3 milionojn, Omska gubernio — 35 milionojn, Ĉelabinska gubernio — 17 milionojn). Sed por Tjumena gubernio tio estis granda ŝarĝo. Indenbaum eĉ plialtigis la postuladon, do la {{daton|3|9}} estis eldonita plano pri rekviziado de 8,3 milionoj da pudoj, en kiu estis indikita planita cifero por ĉiu distrikto kaj subdistrikto. Krome li postulis fini la rekviziciojn ne ĝis la {{dato|1|3|1921}} (laŭe al la originala plano), sed ĝis la {{dato|1|1|1921}}<ref name="978-5-85383-8864-98"/>. Indenbaum akcentis je forigado de personaro per partiaj, sovetiaj kaj sindikataj aktivuloj kaj altigo de ilia aŭtoritato. La {{daton|2|9}} dum kunsido de lokaj aŭtoritatoj li aprobigis oficialan malpermeson de "ĉikanado de nutraĵistoj" ({{l-ru|травля продработников}}). Al la partiaj kaj sovetiaj organizaĵoj estis sendita ordono helpi al la nutraĵistoj ({{l-ru|продработник}}) kun samtempa malpermeso iel ajn enmiksiĝi je ilia laboro. La ĉefa laboro en la gubernio estis oficiale agnoskita nutraĵa laboro ({{l-ru|продовольственная работа}}). La {{daton|19|10}} estis eldonita cirkulero de la Kasacia Tribunalo de la [[Tutrusia Centra Ekzekutiva Komitato]] (TCEK), kiu verdiktis ke punenda estas ĉiu kiu enmiksiĝas je nutraĵista laboro, evitas partopreni en ĝi, kreas por ĝi obstaklojn, ne plenumas nutraĵistajn ordonojn. Fakte la nutraĵistoj ricevis juran imunecon, eĉ la gubernia [[ĈK]] ne rajtis aresti aŭ puni la nutraĵistojn sen permeso de Grigorij Indenbaum. Prezidanto de la gubernia ekzekutiva komitato Stepan Novosjolov kaj prezidanto de la gubernia ĈK Pjotr Studitov oponis tian limigon de sia potenco, sed povis fari nenion<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 35–36 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Lia agado estis sekvo de la premo de superaj instancoj. La {{daton|25|8}} Lenin sendis al Pjotr Koganoviĉ, la nutraĵa komisaro de Siberio, telegramon "pri kolektado de nutraĵoj", en kiu estis ordonite aŭtune, ĝis la novjaro plenumi respektivan planon<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/152167-telegramma-v-i-lenina-prodovolstvennomu-komissaru-sibiri-o-provedenii-zagotovki-produktov-25-avgusta-1920-g | titolo = Телеграмма В. И. Ленина продовольственному комиссару Сибири о проведении заготовки продуктов. 25 августа 1920 г. | titolo-aldono = | alirdato = 2026-09-09 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = [[Lenin]] | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 1920-08-25 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Elektronika Biblioteko de Historiaj Dokumentoj | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230717110449/https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/152167-telegramma-v-i-lenina-prodovolstvennomu-komissaru-sibiri-o-provedenii-zagotovki-produktov-25-avgusta-1920-g | arkivdato = 2023-07-17 | citaĵo = }}</ref>. Dum septembro Siberio devus ĉiutage sendi al stokejoj de la Popola Komisariato pri Nutrado (PKN) po 5 kaj en oktobro po 8 karavanoj da nutraĵoj, sed en oktobro oni sendis nur duonon. Pjotr Koganoviĉ postulis plenumi la taskon per plej ferocaj metodoj: "Greno, greno kaj greno [...] Ĉio malhelpas al ĝia plenumo devas esti malaperigita de sur la tero" (){{l-ru|Хлеб, хлеб и хлеб. [...] Всё, что мешает её выполнению, должно быть стёрто с лица земли}})<ref name="Инденбаум37">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 37 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En Tjumena gubernio novembro estis deklarita "streĉa nutraĵmonato" ({{l-ru|ударный продовольственный месячник}}). Meze de oktobro Indenbaum ordonis aresti prezidantojn de lokaj sovetoj kaj ekzekutivaj komitatoj, en kies areoj la rekvizicioj estas plenumitaj je malpli ol 60%<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма советского руководства Тюменской губернии всем продовольственным конторам [середина октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463172 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 12–13 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|21|10}} li konstatis ke ĝis nun preskaŭ tute ne venis greno, krudaj materialoj kaj brutaro. Klarigojn de kamparanoj ke ankoraŭ mankas draŝita greno li malaperobis kiel senbazajn kaj ordonis plenumi ĝis la {{dato|10|11}} almenaŭ 60% de la plano kaj ĝis la {{dato|1|12}} — 100%. Lokaj respondeculoj ne plenumintaj tiujn ĉi normojn estis arestendaj. Li alvokis siajn subulojn esti "kruelaj kaj senkompataj" ({{l-ru|будьте жестокими и беспощадными}}) al lokaj aŭtoritatoj, kiuj malhelpas ilin: "ekstermu per fera mano ĉiujn bremsojn, malorganizantajn vian laboron" ({{l-ru|уничтожайте железной рукой все тормозы, дезорганизующие Вашу работу}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма советского руководства всем уездным комитетам РКП(б), исполкомам советов, продкомам и продконторам [21 октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463174 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 14–15 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|28|10}} Indenbaum denove memorigas ke referencoj al la ankoraŭ ne okazinta draŝado estas rifuzataj, la greno devas esti rekviziciita tuj. Krome li insistas je apliko de ne ekonomiaj, sed klasaj kriterioj, kaj postulas en 48 horoj klasifiki ĉiujn kamparanojn je kulakoj, mezuloj kaj malriĉuloj. Unue devas trapasi rekviziciojn kulakoj, poste mezuloj kaj nur en esceptaj kazoj malriĉuloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Обязательное постановление Тюменского губисполкома советов и Губпродкома [28 октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463175 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 15–16 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tamen la {{daton|17|11}} li konstatas ke plejparto de lokaj aŭtoritatoj kaj kamparanoj kontraŭas tiun ĉi principon, do ĝi estu aplikata perforte<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума члену коллегии Наркомпрода Л. М. Хинчуку. [г. Тюмень]. 17 ноября 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463202 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 20–21 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|30|10}} Indenbaum postulas ke nutraĵistoj en ĉiu vilaĝo havu sekretan agenton el lokaj kamparanoj, kiuj spuru agadon de kulakoj kaj raportu pri iliaj provoj kaŝi grenon subtere aŭ en arbaroj. Tiaj kaŝitaĵoj estu konfiskendaj, same kiel la tuta posedaĵo de respektiva kamparano, li mem estas arestenda<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 1 Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума Ишимскому уездному продкому и продконторам уезда [30 октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463176 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 18 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tian humoron subtenis raportoj de liaj nutraĵistoj, kiujn dum priserĉadoj trovis multe da greno kaj aliaj varoj ĉe homoj, kiuj asertis ke ili havas nenion por ddoni al la ŝtato, inkluzive ĉe lokaj sovetestroj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Доклад Ильинского райпродкомиссара Ишимского уезда Д. Д. Пятижерцева Тюменскому губпродкомиссару Г. С. Инденбауму. Б.м. [Начало декабря 1920 г.] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463195 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 31–32 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Reference al la ordono de TCEK de la {{dato|27|9|1920}} kaj telegramo de PKN, la {{daton|22|10}} ordonis militstaton en la gubernia nutraĵkomitato. Rompo de la disciplino estis traktata kiel sabotado. Li iniciatis establon de nutraĵtribunaloj, kies tasko estis puni kamparanojn, sabotintajn la rekviziciojn. En novembro 1920 la nutraĵtribunalo aranĝis kunsidojn en ĉiuj distriktaj centroj de Tjumena gubernio<ref name="Инденбаум37"/>. Inter la nutraĵistoj estis homoj, antaŭe akuzitaj pri rompoj de reguloj kaj trouzoj, tamen foje ili estis revenigitaj kiel taŭgaj por plenumi de tiu ĉi tasko. Matvej Lauris dum la nutraĵa kampanjo en 1919–1920 plurfoje rompis la leĝon, do estis akuzita de la Iŝima Revolucia Komitato, sed ties prezidanto Osvald Grjunberg kaj prezidanto de Iŝima Distrikta Nutraĵa Komitato Ivan Guskov ({{l-ru|Иван Гуськов}}) diris ke iu simple deziras kvitigi personajn kontojn kun Lauris dum efektive li "montris enorman energion" dum la rekvizicioj. La akuzoj estis nuligitaj, la proceso ĉesigita kadre de amnestio okaze de la {{dato|1|5|1920}}. Lauris iĝis konfidulo de Indenbaum kaj estis sendata de li je plej konfliktaj areoj de Iŝima distrikto, kie li plu agis arbitre kaj rezolute<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 37–38 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ĝis novembro 1920 kiel nutraĵistoj estis mobilizitaj 25% de la partiaj aktivuloj de Tjumena gubernio, tamen la nutraĵistoj plu malsufiĉis, la plano pri nutraĵoj estis plenumita je 13%. Origine la nutraĵistoj klopodis admoni, ekde novembro ili transiris al amasa apliko de perforto. Ĉiu kamparano, rifuzinta fordoni la nutraĵojn kontraŭ ŝtataj prezoj, estis konsiderata [[kulako]] kaj traktata respektive kiel klasa malamiko. Komence de decembro 1920 la plano estis plenumita je 23%. Oni longigis la nutraĵkampanjon ĝis la {{dato|20|12}}, poste ĝis la {{dato|1|1|1921}}. Oni aplikis jam plej severajn rimedojn. La {{daton|10|12}} Grigorij Indenbaum per sekreta telegramo al la gubernia plenrajtigito pri nutraĵoj Arĥip Krestjannikov permesis al li apliki plej severajn rimedojn, inkluzive preni en Belova subdistrikto (Iŝima distrikto) po 10 ostaĝojn en ĉiu vilaĝo kaj sendi ilin al devigaj laboroj. Li tamen kontraŭis rekviziciojn de semoj, kio foje okazis. En decembro 1920, dum la 3-a gubernia partia konferenco, oni forte kritikis Indenbaum kaj liajn metodojn. Li responde citis la vortojn de popola komisaro pri nutraĵoj diritajn al la nutraĵistoj: "Vi prenas viajn aĵojn kaj iras al VĈK aŭ vi efektivigas ĉiujn rekviziciojn" ({{l-ru|Или вы собираете вещи и отправляетесь в ВЧК, или вы проводите все развёрстки}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 38–39 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tamen li plu insistis ke "Aplikado de la armita forto ne devas esti enkondukata kiel sistemo. Necesas fari drastan efektan baton por ke la sono aŭdiĝu tra la tuta distrikto" ({{l-ru|Применение вооруженной силы не должно вводиться как система. Следует производить резкий эффектный удар, чтобы звук раздался по всему району или уезду}}), postulante uzi perforton nur por kaŭzi ŝokon en pli granda areo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Протокол № 53 заседания коллегии Тюменского Губпродкома. [г. Тюмень]. 10 ноября 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463177#mode/inspect/page/2/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 20 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La gubernia ĈK malkontente observis agadon de Grigorij Indenbaum kaj ties subuloj, konsiderante ĝin eksterleĝa kaj danĝera pro ekstrema premo kontraŭ la kamparanoj. La {{daton|4|12}} prezidanto de la gubernia kontrola-inspekta komisiono pri efektivigo de nutraĵaj rekvizicioj Arĥip Krestjannikov, membroj de lia komisiono Matvej Lauris kaj Miĥail Gurmin raportis al Grigorij Indenbaum kaj samtempe al la prezidanto de la gubernia ekzekutiva komitato Stepan Novosjolov kaj sekretario de la gubernia partia komitato Koĉiŝ ke al vilaĝo Kamenskoj (Iŝima distrikto) venis plenrajtigito de la gubernia ĈK Nikolaj Kuznecov, kolektina plurajn akuzojn kontraŭ ili pro apliko de troa perforto al la kamparanoj, arbitraĵoj, kruda traktado de loĝantaro. Ili postulis protekti ilin de tiaj enmiksiĝoj kaj akuzoj, minacante alikaze ĉesigi sian laboron<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Рапорт губернской контрольно-инспекторской комиссии по проведению продразверсток в Ишимском уезде председателю Тюменского губисполкома советов С. А. Новоселову, секретарю губкома РКП(б) Н. Э. Кочишу и губпродкомиссару Г. С. Инденбауму. Каменская волость 4 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463201 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 20 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {{Citaĵo |teksto = Kamarado Kuznecov akuzas nin ke ni tro kruele kaj krude traktas la kamparanojn, tio estas ni postulas de ili plenumi la ŝtatrekviziciojn, ne agitas la kamparanojn por plenumi la ŝtatrekviziciojn. Laŭ lia konkludo, niaj agoj estas pli malbonaj ol la fiagado de [[Kolĉak]]. Krome li havas materialojn, ke la komisiono skurĝas kamparanojn kaj postulas por si de la kamparanoj por nutrado rostitan anseraĵon. [...] Ni nun troviĝas inter du fajroj. Unuflanke, al ni oni preskribas kaj ordonas esti senkompataj al ĉiuj, ne plenumantaj ŝtatajn rekviziciojn, kaj la rekvizicioj devas esti senkondiĉe pplenumitaj. Aliflanke, post ni sin trenas la vosto kun stakoj da enketaj materialoj, akuzantaj nin je prirabado de la kamparana greno, krueleco kaj krudeco. Eĉ plenrajtigito de la Iŝima Politburoo kamarado Ĵukov [M. I.] [ersone ĉeeste de ruĝarmeano Prokopjev nomis la taĉmenton Kolĉak-bando. |aŭtoro = prezidanto de la gubernia kontrola-inspekta komisiono pri efektivigo de nutraĵaj rekvizicioj Arĥip Krestjannikov, membroj de lia komisiono Matvej Lauris kaj Miĥail Gurmin |verko = Raporto al Grigorij Indenbaum, la prezidanto de la gubernia ekzekutiva komitato Stepan Novosjolov kaj sekretario de la gubernia partia komitato Koĉiŝ |origina teksto = Тов. Кузнецов обвиняет нас в том, что мы слишком жестоко и грубо обращаемся с крестьянами, т.е. требуем от них выполнить госразверстки, а не агитируем среди крестьян за выполнение госразверсток. По его заключению, наши поступки хуже колчаковщины. Кроме того, у него имеется материал, что комиссия дерет крестьян плетями и требует себе от крестьян на продовольствие жареной гусятины. [...] Мы теперь находимся между двух огней. С одной стороны, нам предписывают и приказывают быть беспощадными ко всем, не исполняющим государственной разверстки, и разверстка безоговорочно должна быть выполнена. С другой стороны, за нами волочится хвост с кипами следственного материала, обвиняющего нас в ограблении крестьян хлебом*, жестокости и грубости. Даже уполномоченный Ишимского политбюро тов. Жуков [М.И.] лично при красноармейце Прокопьеве обозвал отряд колчаковской бандой. }} La {{daton|8|12}} okazis komuna kunsido de la estroj de ĉiuj ĉi institucioj dum kiu ili konkludis ke Kuznecov trouzis la plenpovon, prezidanto de la gubernia ĈK Pjotr Studitov diris ke li estos punita. Novosjolov nur petis Indenbaum ke li donu instrukciojn al la nutraĵtaĉmentoj kaj "forte tenu ilin en la manoj"<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Протокол № 57 расширенного заседания Тюменского губернского продовольственного совещания. [г. Тюмень] 8 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463202#mode/inspect/page/1/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39–40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En la sama tago prezidanto de la Berdjugina Subdistrikta Partia Ĉelo Pjotr Rusin rakontis kiel, taskigita de sia partia ĉelo la {{daton|2|12}}, li admonis Indenbaum, argumentante ke postulata nombro de nutraĵoj estas nerealisma kaj aplikataj tiucele rimedoj tro krudaj. Kiel tekstas respektiva protokolo: "al la demando, ĉu estas permeseble meti civitanojn je malvarmaj stokejoj, [Indenbaum] deklaris ke kvankam de la vidpunkto de komunismo tio estas ne permesebla, tamen tio ebligas plenumi nutraĵajn rekviziciojn"({{l-ru|допустимо ли садить граждан в холодные амбары, заявил, хотя это с точки зрения коммунизма недопустимо, но [за]то дает возможность выполнить разверстку}}). Al la riproĉo ke la nutraĵistoj agas same kiel antaŭaj Kolĉak-taĉmentoj, skurĝante kamparanojn, Indenbaum respondis ke ĉiuj liaj subuloj estas komunistoj dum eksaj oficiroj de la Kolĉak-armeoj haveblas inter la sovetiaj altranguloj. Plendoj pri tio ke nutraĵistoj forprenis de kamparanoj surstrate armean uniformon, uzatan kiel vestoj, ankaŭ estis ignoritaj. Al la peto lasi almenaŭ po 13,5 pudoj por persono jare, kiel tion preskribas la normoj, Indenbaum respondis ke neniuj normoj aplikeblas nun, gravas nur plenumi la rekviziciojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Выписка из протокол № 52 общего собрания Бердюжской волостной ячейки РКП(б) Ишимского уезда. Б.м. 8 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463204#mode/inspect/page/2/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 40–41 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ekstrema premo sur la kamparanojn daŭris kaj kreskis. La {{daton|13|12|}} milicano de Teplodubrava subdistrikto Kankov raportis al la estro de la 5-a areo de Iŝima distrikto ke en ilia subdistrikto Indenbaum ordonis meti ĉiujn membrojn de loka soveto al malvarma stokejo, forpreninte de ili feltbotojn dum la frosto atingis 35 gradojn sub nulo. Nutraĵistoj konfiskis ĉe loĝantaro ĉiujn lanajn vestojn, inkluzive ŝtrumpojn, feltbotojn kaj pantalonojn, striglis ŝafajn peltojn ktp, reference al neplenumita plano pri rekvizicio de lano<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Заявление милиционера Теплодубровской волости начальнику 5-го района Ишимского уезда. Б.м. 13 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463211 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 47–48 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Viculo de Indenbaum, Jakov Majers en decembro 1920 agnoskis ke en Iŝima distrikto, kie la rekviziciojn gvidis li mem, estis rekviziciita la tuta greno, inkluzive la semojn tiel ke la kamparanoj ne povos semi kaj "tio estas netolereble"<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463236 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 63–64 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Nur la {{daton|20|12}}, kiam la plano estis plejparte jam plenumita, dum kunsido de prezidio de la gubernia partia komitato, prezidanto de la gubernia laborista-kamparana inspekto Nikolaj Ĉertiŝĉev reference al pluraj atestoj diris ke la agado de la nutraĵkomitato estis malĝusta kaj ke ĝia aprobo fare de la 3-a gubernia partia kongreso estis eraro. Responde al tio Grigorij Indenbaum agnoskis ke okazis certaj eraroj kaj trouzoj, kiuj estas esplorindaj, la kulpuloj estas punindaj. La aliaj subtenis lin, inkluzive prezidanton de la gubernia ĈK Pjotr Studitov. Sed efektive sekvis nenio. Neniu estis punita kaj kiam laborista-kamparana inspekto de Iŝima distrikto sendis sian reprezentanton al Moskvo por raporti pri la okazaĵoj, li estis arestita de la guberniaj aŭtoritatoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Протокол № 4 заседания президиума Тюменского губкома РКП(б). г. Тюмень 20 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463222 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 54–56 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|27|12}} Indenbaum subskribis ordonon N 279, laŭ kiu kaze de eltrovo de kaŝita greno, nutraĵistoj devis konfiski ĝin kaj ĉiujn aliajn posedaĵojn ne nur de la kaŝinto, sed ankaŭ de la aliaj kamparanoj de respektiva komunumo<ref name="Красная весна99">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 99 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|30|12}} Indenbaum mem atentigas siajn subulojn ke la semoj ne devas esti rekviziciitaj, kvankam oni raportis al ili ke foje tion faras lokaj sovetoj "por faciligi sian laboron", kaj avertas ke tio estas la ekstrema rimedo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 57 Тюменского губисполкома и губпродкома. г. Тюмень 30 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463241 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 67 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Samtage aperas komuna ordono de la ekzekutiva, partia kaj nutraĵa komitatoj, en kiu oni atentigas ke la arestoj kaj konfiskado dum la rekvizicioj estas la plej severaj rimedoj aplikeblaj en ekstremaj situacioj dum bati la kamparanojn estas strikte malpermesite<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 58 Тюменского губисполкома, губпродкома и губкома РКП(б). г. Тюмень 30 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463241 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 67 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Komence de decembro 1920 dum la 2-a Tjumena Gubernia Kongreso de la Sovetoj li estis elektita kiel membro de la Tjumena Gubernia Ekzekutiva Komitato, la {{daton|14|12}} li iĝis membro de ties prezidio<ref name="Красная весна100">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 100 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|6|1|1921}} li raportis al la Popola Komisariato pri Nutraĵoj ke je la 2-a horo posttagmeze Tjumena gubernio liveris 6,6 milionojn da [[pudo]]j da greno ({{unuo|108108|tunoj}}), plenuminte la grenan planon je 102%, tiun pri oleaj semoj je 150%<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума руководству Наркомпрода. г. Тюмень. 7 января 1921. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463260 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 78–79 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|25|1}} viculo de la PKN Nikolaj Bjuĥanov sendis al Grigorij Indenbaum telegramon kun profunda danko pro plenumo de la taskoj<ref name="Красная весна99"/>. Kamparanoj estis ekstreme malkontentaj, en januaro komenciĝis protestoj kaj tumultoj, do Grigorij Indenbaum, prezidanto de la gubernia ĈK Pjotr Studitov kaj prezidanto de la gubernia laborista-kamparana inspekto Nikolaj Ĉertiŝĉev kune veturis al Lokta subdistrikto (Iŝima distrikto) kie laŭdire komenciĝis ribelo. Ili ne trovis la ribelulojn, sed vidis plurajn ĉarojn kun rekviziciitaj nutraĵoj, do konkludis ke ĉio daŭras laŭplane. En januaro 1921 komenciĝis rekvizicioj de semoj ({{l-ru|семенная продразвёрстка}}), kiun Indenbaum proponis efektivigi "milite, kun ĉiuj rimedoj de devigado" ({{l-ru|по-военному, со всеми мерами принуждения}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39–40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Meze de januaro 1921 aperis ordono fordoni ankaŭ la tutan semaron kaj stoki ĝin je komunaj stokejoj por pli efika kaj egala distribuado dum la semado<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 2 Тюменского губкомитета по расширению посевной площади. г. Тюмень. [Середина января 1921 г.] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463274 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 91–92 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|26|1|1921}} Grigorij Indenbaum sendis telegramon al [[Lenin]]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума председателю Совнаркома В. И. Ленину. [г. Тюмень] 26 января 1921 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463286#mode/inspect/page/1/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 91–92 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {{Citaĵo |teksto = Vian bataltaskon pri kargado de greno je dekkvin nutraĵitineroj al Jekaterinburgo, adreso: distribuejo de popolkomisariato pri nutrado estas plenumita. Mi komencis al kargado de la dua bataltasko de la greno {{unuo|250000|[[pudo]]j}} [{{unuo|4095,12|tunoj}}] al Moskvo, popolkomisariato pri nutrado. Kargadon de viando je ok nutraĵitineroj mi estas finanta. Fortigu salsendon de vagonoj al linio [[Omsko]] — [[Ĉelabinsko]]. |aŭtoro = Grigorij Indenbaum |verko = Telegramo de la Tjumena gubnutraĵkomisaro G. S. Indenbaum al prezidanto de la Konsilio de Popolaj Komisaroj V. I. Lenin [la {{dato|26|1|1921}}] |origina teksto = Ваше боевое задание по погрузке хлеба в количестве пятнадцати продмаршрутов в Екатеринбург, адрес: распредбаза наркомпрода, — выполнено. Приступил к погрузке второго боевого задания хлеба* [в] 250 000 пудов в Москву, наркомпрод. Погрузку мяса в счет восьми продмаршрутов на этих днях заканчиваю. Усильте подачу вагонов на линию Омск — Челябинск. }} Komence de februaro 1921 Grigorij Indenbaum estas nomumita prezidanto de la Malsupra Oba-Irtiŝa Provinca Administracio pri Fiŝindustrio ({{l-ru|Низовое Обь-Иртышское областное управление рыбными промыслами}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Komence de februaro 1921, dum inspekta vojaĝo al vilaĝo Karaĉino ([[Tobolska distrikto (1587-1923)|Tobolska distrikto]]), kie Indenbaum planis rakonti al la kamparanoj pri la sema rekvizicio, li estis kaptita de ribeluloj, kruele batita, kaj murdita 3 [[versto]]jn ({{unuo|3,2|km}}) for de la vilaĝo. Vundita poŝtisto venis al Tobolsko por raporti tion. Taĉmento subestre de Avraamij Demjanov, prezidanto de la Tobolska Distrikta Ekzekutiva Komitato kaj Jevdokim Trostinskij, estro de la 3-a bataliona distrikto de la Tjumena Regimenta Distrikto de la Eksterordinaraj Trupoj ({{l-ru|части особого назначения}}) ekveturis al Karaĉino, sed en vilaĝo Ŝiŝkovo ĝi estis atakita de ribeluloj kaj retiriĝis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tjumena historiisto Aleksandr Petruŝin skribis ke Grigorij Indenbaum estis haltigita de kamparanoj je la Tobolska landvojo. Koĉero Koĉnev estis mortpafita, ddum Indenbaum estis senvestigita kaj murdita per bajoneto. Dum posta subpremado de la ribelo, estis arestita la suspektita murdisto, loka kamparano Miĥail Redkin ({{l-ru|Редькин}}). La enketado estis mallonga, oni ne trovis la korpon. En aŭgusto 1922 Miĥail Redkin mortis en la Tobolska prizono pro [[ftizo]]. Petruŝin supozas ke ĝuste ĈK-anoj rakontis al lokaj kamparanoj pri la itinero de Indenbaum por malaperigi lin kiel personon nedeziratan<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Хлебное место // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Петрушин |unua = А. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 110–111 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Georgij Agabekov ^{[[:ru:Агабеков, Георгий Сергеевич|ru]]}, sendita al la Tjumena ĈK en julio 1921, en siaj rememoroj eldonitaj post lia perfido kaj fuĝo en [[Berlino]], ke en ĈK cirkulis malbonaj onidiroj pri la nutraĵkomisaro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = [[:Commons:File:Агабеков Г. ЧК за работой.pdf|ГПУ. (Записки чекиста)]] |lasta = Агабеков |unua = Г. С. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1930 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Стрела |loko = Берлин |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>: {{Citaĵo |teksto = Laŭ informaj datumoj, la kamparanan ribelon gvidis kunlaborantoj de la loka gubernia nutraĵkomitato, kie abundis socialist-revoluciuloj kaj menŝevistoj kaj estis tre malmulte da komunistoj. Estis datumoj, ke la gubernia nutraĵkomisaro mem estas influata de socialist-revoluciuloj kaj sendas surloken plenrajtigitojn, kiuj instigas kamparanojn al ribelo kontraŭ la sovetia potenco. [...] |aŭtoro = Georgij Agabekov |verko = Noticoj de ĈK-ano [1931] |origina teksto = По информационным сведениям, восстанием крестьян руководили работники из местного губернского продовольственного комитета, где полно было эсеров и меньшевиков и было очень мало коммунистов. Были сведения, что сам губпродкомиссар находится под влиянием эсеров и посылает на места уполномоченных, которые подстрекают крестьян к выступлению против советской власти. }} Li mencias ankaŭ ke unu el liaj agentoj denuncis ke de Tjumena gubernio estis kontraŭleĝe elportitaj {{unuo|20000|pudoj}} da greno ({{unuo|327,6|tunoj}}), kion ebligis pro granda ŝmirmono prezidantoj de la guberniaj Ĉ-estro, partiestro kaj sovetestro. Li denuncis tion al sia estraro en Moskvo kaj sekvis pluraj eksigoj kaj translokoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = [[:Commons:File:Агабеков Г. ЧК за работой.pdf|ГПУ. (Записки чекиста)]] |lasta = Агабеков |unua = Г. С. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1930 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Стрела |loko = Берлин |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 41–42 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. == Vidu ankaŭ == * [[Militkomunismo]] * [[Okcidentsiberia kamparana ribelo]] == Referencoj == {{Referencoj|2}} {{Projektoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Indenbaum, Grigorij}} [[Kategorio:Belorusaj judoj]] [[Kategorio:Rusiaj judoj]] [[Kategorio:Politikistoj de Tjumeno]] [[Kategorio:Okcidentsiberia kamparana ribelo]] [[Kategorio:Bolŝevikoj]] [[Kategorio:Judaj socialistoj]] [[Kategorio:Rusiaj revoluciuloj]] [[Kategorio:Homoj de la Rusia revolucio de 1905]] [[Kategorio:Homoj de la Rusia revolucio]] [[Kategorio:Mortintoj en Tjumena provinco]] [[Kategorio:Homoj de la Rusia enlanda milito]] [[Kategorio:Rusia Enlanda milito en Tjumena (Tobolska) gubernio]] 6pb3p2rwmjupc1f35irrfjg8udzcgai 9480689 9480315 2026-09-23T06:32:42Z RG72 11847 9480689 wikitext text/x-wiki {{Redaktata|[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 13:10, 9 sep. 2026 (UTC)}} {{Informkesto politikisto |honora titolo = |nomo = Grigorij Indenbaum |honora sufikso = |dosiero = Инденбаум Г.С.png |grandeco de dosiero = |malgranda dosiero = |priskribo = Grigorij Indenbaum la {{daton|15|1|1921}} |partio = [[bolŝevistoj]] <!-- personaj informoj --> |dato de naskiĝo = en 1895 (aŭ 1897)<ref name="Строчка на памятнике">{{citaĵo el gazeto | url = https://web.archive.org/web/20260923062124/https://tm-courier.ru/2000/02/03/strochka-na-pamyatnike/ | titolo = Строчка на памятнике | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Ива | persona nomo = Александр | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Tjumenskij Kurier | volumo = 927 | numero = 12 | paĝoj = 4 | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = 2000-02-03 | alirdato = 2026-09-23 | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭantajn la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref> |loko de naskiĝo = vilaĝo Cerkoviŝĉe, [[Mogilova gubernio]], la [[Rusia imperio]] |dato de morto = februaro 1921 |loko de morto = [[Tobolska distrikto (1587-1923)|Tobolska distrikto]], [[Tjumena gubernio]], [[RSFSR]] |nacieco = judo |edzo/ino = |rilatoj = |infanoj = |sidejo = |alma_mater = |okupo = revoluciulo<br/>nutraĵa komisaro de Tjumena gubernio |profesio = |religio = |subskribo = |ttt = |notoj = }} '''Grigorij Samojloviĉ Indenbaum''' (1895, vilaĝo Cerkoviŝĉe, [[Mogilova gubernio]], la [[Rusia imperio]] — 1921, [[Tobolska distrikto (1587-1923)|Tobolska distrikto]], [[Tjumena gubernio]], RSFSR; {{l-ru|Григорий Самойлович Инденбаум}}, denaske '''Girŝ Samuiloviĉ Indenbaum''', {{l-ru|Гирш Самуилович Инденбаум}}) estis rusia [[bolŝevisto]], nutraĵa komisaro de [[Tjumena gubernio]]. Li estis inter la unuaj viktimoj de la [[Okcidentsiberia kamparana ribelo]], grandparte provokita de lia agado kadre de rigora plenumado de la plano pri rekvizicioj de nutraĵoj, lano kaj aliaj produktoj ĉe lokaj kamparanoj. == Revolucia agado == Grigorij Indenbaum naskiĝis en vilaĝo vilaĝo Cerkoviŝĉe, [[Mogilova gubernio]] en juda kamparana familio. Lia naskiĝdato estas malklara, same kiel plejparto de la aliaj biografiaj detaloj. En lia persona dosierujo, troviĝanta en la Tjumena Provinca Arĥivo, kiel naskiĝdato estas indikita 1897<ref name="Строчка на памятнике"/>. Li finis mezlernejon kaj edukiĝis kiel teknikisto-mekanikisto. Post komenco de la Unua mondmilito li estis rekrutigita kaj servis en la 8-a grenadista regimento. Li asertis ke tie, en 1915 li aliiĝis al la [[bolŝevistoj]]. En marto 1916 pro kontraŭmilita propagando li estis sendita al fronto, kie daŭrigis subteran politikan agadon. Li estis malsupera suboficiro ^{[[:ru:Подпрапорщик|ru]]}. Post la [[Februara revolucio]] li estis membro de regimenta, korpusa kaj armea soldataj komitatoj en la Okcidenta Fronto. Post la [[Oktobra revolucio]] li servis en Minsko kiel vic-mokisaro pri provizado de la Okcidenta provinco kaj Okcidenta Fronto, estis membro de la Minska Provinca Ekzekutiva Komitato de Sovetoj (mallonge {{l-ru|Облискомзап}}). Printempe 1918 plejparto de Minska provinco estis okupita de germanoj, do li iĝis prezidanto de la [[Smolensko|Smolenska]] Distrikta Ekzekutiva Komitato de Sovetoj, membro de distrikta bolŝevista komitato. En novembro 1918 li estis prezidanto de la [[Roslavlo|Roslavla]] Ekzekutiva Komitato de Sovetoj, distrikta nutraĵa komisaro<ref name="ШишкинИнденбаум97">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 97 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Post restarigo de la sovetia potenco en Mogilovo, Grigorij Indenbaum estis prezidanto de provina kaj nutraĵa komitatoj. Post okupo de Homelo, li estis membro de la Homela Gubernia Partia Komitato kaj la Gubernia Ekzekutiva Komitato, membro de la prezidio de tiu lasta. En decembro 1919 li estis nomumita estro de la administracio de civilaj nutraĵaj organoj de la Popola Komisariato pri Nutraĵoj de Ukrainio. En februaro 1920, post forpelo de la [[Denikin]]-armeo de [[Odeso]], li iĝis prezidanto de la speciala nutraĵa komitato de Odesa gubernio, membro de la prezidio de la Odesa Gubernia Ekzekutiva Komitato de Sovetoj. Laŭ iuj datumoj li estis delegato de la 5-a Tutlanda Kongreso de la Sovetoj. membro de la prezidio<ref name="ШишкинИнденбаум97"/>. == Nutraĵa komisaro de Tjumena gubernio == === Antaŭhistorio === Laŭ malrektaj informoj, meze de somero 1920 la Popola Komisariato pri Nutraĵoj de RSFSR sendis Grigorij Indenbaum je dispono de la prezidanto de la Siberia Komisariato pri Nutraĵoj (Sibnutraĵkom) Pjotr Koganoviĉ. Tiu lasta sendis lin al la Tjumena Gubernia Partia Komitato por ke li estu nomumita kiel la gubernia nutraĵkomisaro. Respektiva ordono, nek la aliaj rilataj dokumentoj ne estis trovitaj en la arĥivoj, kvankam tiuj de la Sibnutraĵkom estis tre ordemaj kaj skrupulaj. Historiisto Vladimir Ŝiŝkin supozas ke tion klarigis malfacilaj rilatoj inter lokaj institucioj, des pli ke Tjumena gubernio subiĝis ne al Siberio, sed Uralo, do formale Koganoviĉ ne rajtis tion fari. Sed li estis ankaŭ membro de la [[Tutrusia Centra Ekzekutiva Komitato]], do evidente ricevis necesan subtenon de la centra registaro en Moskvo. La nomumo celis fini akran konflikton inter nutraĵkomisaro de Tjumena gubernio Vladimir Belgov unuflanke kaj membroj de la gubernia nutraĵkolegio Ignatij Gvizdon kaj V. I. Ĉesnokov, akuzintaj la nutraĵkomisaron pri karierismo kaj strebo forpreni la tutan nutraĵon el la gubernio, kion ili konsideris nenecesa kaj danĝera pro eventualaj sekvoj, Belgov nomis la unuan menŝevisto kaj la duan komplotulo, kaj diris ke li ne povas labori normale en tia medio<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 97–98 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|26|8|1920}} sekretariato de la Tjumena Gubernia Partia Komitato pritraktis proponon de Koganoviĉ forsendi Ignatij Belgov al li kaj nomumi je ties posteno Grigorij Indenbaum. La kandidato diris ke li pretus okupi la postenon nur se la partia komitato aprobos lin. La {{daton|30|8}} okazis kunsido de la prezidio de la Tjumena Gubernia Partia Komitato, kiu aprobis la proponon de Pjotr Koganoviĉ. La {{daton|31|8|1920}} la prezidio de la Tjumena Gubernia Ekzekutiva Komitato nomumis Indenbaum la provizora nutraĵkomisaro kaj sendis telegramon al la Popola Komisariato pri Nutraĵoj kun peto aprobi la nomumon. Samtage prezidanto de la Tjumena Gubernia Ekzekutiva Komitato Stepan Novosjolov ordonis al Indenbaum eklabori je tiu ĉi posteno<ref name="978-5-85383-8864-98">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 98 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Grigorij Indenbaum rapide rearanĝis la funkciadon de la nutraĵa komitato, ordiginte la rilatojn kun siaj subuloj kaj partneroj. Li vizitis plurajn setlejojn, konatiĝis persone kun ĉiuj distriktaj nutraĵkomisaroj kaj multaj ordinaraj funkciuloj. Sur iliaj enketiloj li faris rimarkojn, kiuj poste sin montris trafaj. Li starigis bonajn rilatojn kun loka partia estraro kaj ĉiujn gravajn decidojn konfirmis per subskriboj de la partiestro kaj sovetestro, kio tiutempe estis ankoraŭ nova maniero<ref name="978-5-85383-8864-98"/>. Post veni al Tjumeno li ekloĝis en domo N 15 en strato Tomskaja (nun Osipenko). Al Tjumena gubernio estis ordonite provizi al Eŭropa Rusio grandan kvanon da nutraĵoj, do necesis apliki urĝajn kaj striktajn rimedojn. Tjumena gubernio devis liveri 6,5 milionojn da pudoj ({{unuo|106470|tunoj}}) da greno, kio ne estis multe kompare al apudaj gubernio (Jekaterinburga gubernio devis liveri 10,3 milionojn, Omska gubernio — 35 milionojn, Ĉelabinska gubernio — 17 milionojn). Sed por Tjumena gubernio tio estis granda ŝarĝo. Indenbaum eĉ plialtigis la postuladon, do la {{daton|3|9}} estis eldonita plano pri rekviziado de 8,3 milionoj da pudoj, en kiu estis indikita planita cifero por ĉiu distrikto kaj subdistrikto. Krome li postulis fini la rekviziciojn ne ĝis la {{dato|1|3|1921}} (laŭe al la originala plano), sed ĝis la {{dato|1|1|1921}}<ref name="978-5-85383-8864-98"/>. Indenbaum akcentis je forigado de personaro per partiaj, sovetiaj kaj sindikataj aktivuloj kaj altigo de ilia aŭtoritato. La {{daton|2|9}} dum kunsido de lokaj aŭtoritatoj li aprobigis oficialan malpermeson de "ĉikanado de nutraĵistoj" ({{l-ru|травля продработников}}). Al la partiaj kaj sovetiaj organizaĵoj estis sendita ordono helpi al la nutraĵistoj ({{l-ru|продработник}}) kun samtempa malpermeso iel ajn enmiksiĝi je ilia laboro. La ĉefa laboro en la gubernio estis oficiale agnoskita nutraĵa laboro ({{l-ru|продовольственная работа}}). La {{daton|19|10}} estis eldonita cirkulero de la Kasacia Tribunalo de la [[Tutrusia Centra Ekzekutiva Komitato]] (TCEK), kiu verdiktis ke punenda estas ĉiu kiu enmiksiĝas je nutraĵista laboro, evitas partopreni en ĝi, kreas por ĝi obstaklojn, ne plenumas nutraĵistajn ordonojn. Fakte la nutraĵistoj ricevis juran imunecon, eĉ la gubernia [[ĈK]] ne rajtis aresti aŭ puni la nutraĵistojn sen permeso de Grigorij Indenbaum. Prezidanto de la gubernia ekzekutiva komitato Stepan Novosjolov kaj prezidanto de la gubernia ĈK Pjotr Studitov oponis tian limigon de sia potenco, sed povis fari nenion<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 35–36 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Lia agado estis sekvo de la premo de superaj instancoj. La {{daton|25|8}} Lenin sendis al Pjotr Koganoviĉ, la nutraĵa komisaro de Siberio, telegramon "pri kolektado de nutraĵoj", en kiu estis ordonite aŭtune, ĝis la novjaro plenumi respektivan planon<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/152167-telegramma-v-i-lenina-prodovolstvennomu-komissaru-sibiri-o-provedenii-zagotovki-produktov-25-avgusta-1920-g | titolo = Телеграмма В. И. Ленина продовольственному комиссару Сибири о проведении заготовки продуктов. 25 августа 1920 г. | titolo-aldono = | alirdato = 2026-09-09 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = [[Lenin]] | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 1920-08-25 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Elektronika Biblioteko de Historiaj Dokumentoj | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230717110449/https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/152167-telegramma-v-i-lenina-prodovolstvennomu-komissaru-sibiri-o-provedenii-zagotovki-produktov-25-avgusta-1920-g | arkivdato = 2023-07-17 | citaĵo = }}</ref>. Dum septembro Siberio devus ĉiutage sendi al stokejoj de la Popola Komisariato pri Nutrado (PKN) po 5 kaj en oktobro po 8 karavanoj da nutraĵoj, sed en oktobro oni sendis nur duonon. Pjotr Koganoviĉ postulis plenumi la taskon per plej ferocaj metodoj: "Greno, greno kaj greno [...] Ĉio malhelpas al ĝia plenumo devas esti malaperigita de sur la tero" (){{l-ru|Хлеб, хлеб и хлеб. [...] Всё, что мешает её выполнению, должно быть стёрто с лица земли}})<ref name="Инденбаум37">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 37 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En Tjumena gubernio novembro estis deklarita "streĉa nutraĵmonato" ({{l-ru|ударный продовольственный месячник}}). Meze de oktobro Indenbaum ordonis aresti prezidantojn de lokaj sovetoj kaj ekzekutivaj komitatoj, en kies areoj la rekvizicioj estas plenumitaj je malpli ol 60%<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма советского руководства Тюменской губернии всем продовольственным конторам [середина октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463172 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 12–13 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|21|10}} li konstatis ke ĝis nun preskaŭ tute ne venis greno, krudaj materialoj kaj brutaro. Klarigojn de kamparanoj ke ankoraŭ mankas draŝita greno li malaperobis kiel senbazajn kaj ordonis plenumi ĝis la {{dato|10|11}} almenaŭ 60% de la plano kaj ĝis la {{dato|1|12}} — 100%. Lokaj respondeculoj ne plenumintaj tiujn ĉi normojn estis arestendaj. Li alvokis siajn subulojn esti "kruelaj kaj senkompataj" ({{l-ru|будьте жестокими и беспощадными}}) al lokaj aŭtoritatoj, kiuj malhelpas ilin: "ekstermu per fera mano ĉiujn bremsojn, malorganizantajn vian laboron" ({{l-ru|уничтожайте железной рукой все тормозы, дезорганизующие Вашу работу}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма советского руководства всем уездным комитетам РКП(б), исполкомам советов, продкомам и продконторам [21 октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463174 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 14–15 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|28|10}} Indenbaum denove memorigas ke referencoj al la ankoraŭ ne okazinta draŝado estas rifuzataj, la greno devas esti rekviziciita tuj. Krome li insistas je apliko de ne ekonomiaj, sed klasaj kriterioj, kaj postulas en 48 horoj klasifiki ĉiujn kamparanojn je kulakoj, mezuloj kaj malriĉuloj. Unue devas trapasi rekviziciojn kulakoj, poste mezuloj kaj nur en esceptaj kazoj malriĉuloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Обязательное постановление Тюменского губисполкома советов и Губпродкома [28 октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463175 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 15–16 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tamen la {{daton|17|11}} li konstatas ke plejparto de lokaj aŭtoritatoj kaj kamparanoj kontraŭas tiun ĉi principon, do ĝi estu aplikata perforte<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума члену коллегии Наркомпрода Л. М. Хинчуку. [г. Тюмень]. 17 ноября 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463202 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 20–21 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|30|10}} Indenbaum postulas ke nutraĵistoj en ĉiu vilaĝo havu sekretan agenton el lokaj kamparanoj, kiuj spuru agadon de kulakoj kaj raportu pri iliaj provoj kaŝi grenon subtere aŭ en arbaroj. Tiaj kaŝitaĵoj estu konfiskendaj, same kiel la tuta posedaĵo de respektiva kamparano, li mem estas arestenda<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 1 Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума Ишимскому уездному продкому и продконторам уезда [30 октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463176 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 18 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tian humoron subtenis raportoj de liaj nutraĵistoj, kiujn dum priserĉadoj trovis multe da greno kaj aliaj varoj ĉe homoj, kiuj asertis ke ili havas nenion por ddoni al la ŝtato, inkluzive ĉe lokaj sovetestroj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Доклад Ильинского райпродкомиссара Ишимского уезда Д. Д. Пятижерцева Тюменскому губпродкомиссару Г. С. Инденбауму. Б.м. [Начало декабря 1920 г.] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463195 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 31–32 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Reference al la ordono de TCEK de la {{dato|27|9|1920}} kaj telegramo de PKN, la {{daton|22|10}} ordonis militstaton en la gubernia nutraĵkomitato. Rompo de la disciplino estis traktata kiel sabotado. Li iniciatis establon de nutraĵtribunaloj, kies tasko estis puni kamparanojn, sabotintajn la rekviziciojn. En novembro 1920 la nutraĵtribunalo aranĝis kunsidojn en ĉiuj distriktaj centroj de Tjumena gubernio<ref name="Инденбаум37"/>. Inter la nutraĵistoj estis homoj, antaŭe akuzitaj pri rompoj de reguloj kaj trouzoj, tamen foje ili estis revenigitaj kiel taŭgaj por plenumi de tiu ĉi tasko. Matvej Lauris dum la nutraĵa kampanjo en 1919–1920 plurfoje rompis la leĝon, do estis akuzita de la Iŝima Revolucia Komitato, sed ties prezidanto Osvald Grjunberg kaj prezidanto de Iŝima Distrikta Nutraĵa Komitato Ivan Guskov ({{l-ru|Иван Гуськов}}) diris ke iu simple deziras kvitigi personajn kontojn kun Lauris dum efektive li "montris enorman energion" dum la rekvizicioj. La akuzoj estis nuligitaj, la proceso ĉesigita kadre de amnestio okaze de la {{dato|1|5|1920}}. Lauris iĝis konfidulo de Indenbaum kaj estis sendata de li je plej konfliktaj areoj de Iŝima distrikto, kie li plu agis arbitre kaj rezolute<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 37–38 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ĝis novembro 1920 kiel nutraĵistoj estis mobilizitaj 25% de la partiaj aktivuloj de Tjumena gubernio, tamen la nutraĵistoj plu malsufiĉis, la plano pri nutraĵoj estis plenumita je 13%. Origine la nutraĵistoj klopodis admoni, ekde novembro ili transiris al amasa apliko de perforto. Ĉiu kamparano, rifuzinta fordoni la nutraĵojn kontraŭ ŝtataj prezoj, estis konsiderata [[kulako]] kaj traktata respektive kiel klasa malamiko. Komence de decembro 1920 la plano estis plenumita je 23%. Oni longigis la nutraĵkampanjon ĝis la {{dato|20|12}}, poste ĝis la {{dato|1|1|1921}}. Oni aplikis jam plej severajn rimedojn. La {{daton|10|12}} Grigorij Indenbaum per sekreta telegramo al la gubernia plenrajtigito pri nutraĵoj Arĥip Krestjannikov permesis al li apliki plej severajn rimedojn, inkluzive preni en Belova subdistrikto (Iŝima distrikto) po 10 ostaĝojn en ĉiu vilaĝo kaj sendi ilin al devigaj laboroj. Li tamen kontraŭis rekviziciojn de semoj, kio foje okazis. En decembro 1920, dum la 3-a gubernia partia konferenco, oni forte kritikis Indenbaum kaj liajn metodojn. Li responde citis la vortojn de popola komisaro pri nutraĵoj diritajn al la nutraĵistoj: "Vi prenas viajn aĵojn kaj iras al VĈK aŭ vi efektivigas ĉiujn rekviziciojn" ({{l-ru|Или вы собираете вещи и отправляетесь в ВЧК, или вы проводите все развёрстки}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 38–39 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tamen li plu insistis ke "Aplikado de la armita forto ne devas esti enkondukata kiel sistemo. Necesas fari drastan efektan baton por ke la sono aŭdiĝu tra la tuta distrikto" ({{l-ru|Применение вооруженной силы не должно вводиться как система. Следует производить резкий эффектный удар, чтобы звук раздался по всему району или уезду}}), postulante uzi perforton nur por kaŭzi ŝokon en pli granda areo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Протокол № 53 заседания коллегии Тюменского Губпродкома. [г. Тюмень]. 10 ноября 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463177#mode/inspect/page/2/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 20 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La gubernia ĈK malkontente observis agadon de Grigorij Indenbaum kaj ties subuloj, konsiderante ĝin eksterleĝa kaj danĝera pro ekstrema premo kontraŭ la kamparanoj. La {{daton|4|12}} prezidanto de la gubernia kontrola-inspekta komisiono pri efektivigo de nutraĵaj rekvizicioj Arĥip Krestjannikov, membroj de lia komisiono Matvej Lauris kaj Miĥail Gurmin raportis al Grigorij Indenbaum kaj samtempe al la prezidanto de la gubernia ekzekutiva komitato Stepan Novosjolov kaj sekretario de la gubernia partia komitato Koĉiŝ ke al vilaĝo Kamenskoj (Iŝima distrikto) venis plenrajtigito de la gubernia ĈK Nikolaj Kuznecov, kolektina plurajn akuzojn kontraŭ ili pro apliko de troa perforto al la kamparanoj, arbitraĵoj, kruda traktado de loĝantaro. Ili postulis protekti ilin de tiaj enmiksiĝoj kaj akuzoj, minacante alikaze ĉesigi sian laboron<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Рапорт губернской контрольно-инспекторской комиссии по проведению продразверсток в Ишимском уезде председателю Тюменского губисполкома советов С. А. Новоселову, секретарю губкома РКП(б) Н. Э. Кочишу и губпродкомиссару Г. С. Инденбауму. Каменская волость 4 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463201 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 20 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {{Citaĵo |teksto = Kamarado Kuznecov akuzas nin ke ni tro kruele kaj krude traktas la kamparanojn, tio estas ni postulas de ili plenumi la ŝtatrekviziciojn, ne agitas la kamparanojn por plenumi la ŝtatrekviziciojn. Laŭ lia konkludo, niaj agoj estas pli malbonaj ol la fiagado de [[Kolĉak]]. Krome li havas materialojn, ke la komisiono skurĝas kamparanojn kaj postulas por si de la kamparanoj por nutrado rostitan anseraĵon. [...] Ni nun troviĝas inter du fajroj. Unuflanke, al ni oni preskribas kaj ordonas esti senkompataj al ĉiuj, ne plenumantaj ŝtatajn rekviziciojn, kaj la rekvizicioj devas esti senkondiĉe pplenumitaj. Aliflanke, post ni sin trenas la vosto kun stakoj da enketaj materialoj, akuzantaj nin je prirabado de la kamparana greno, krueleco kaj krudeco. Eĉ plenrajtigito de la Iŝima Politburoo kamarado Ĵukov [M. I.] [ersone ĉeeste de ruĝarmeano Prokopjev nomis la taĉmenton Kolĉak-bando. |aŭtoro = prezidanto de la gubernia kontrola-inspekta komisiono pri efektivigo de nutraĵaj rekvizicioj Arĥip Krestjannikov, membroj de lia komisiono Matvej Lauris kaj Miĥail Gurmin |verko = Raporto al Grigorij Indenbaum, la prezidanto de la gubernia ekzekutiva komitato Stepan Novosjolov kaj sekretario de la gubernia partia komitato Koĉiŝ |origina teksto = Тов. Кузнецов обвиняет нас в том, что мы слишком жестоко и грубо обращаемся с крестьянами, т.е. требуем от них выполнить госразверстки, а не агитируем среди крестьян за выполнение госразверсток. По его заключению, наши поступки хуже колчаковщины. Кроме того, у него имеется материал, что комиссия дерет крестьян плетями и требует себе от крестьян на продовольствие жареной гусятины. [...] Мы теперь находимся между двух огней. С одной стороны, нам предписывают и приказывают быть беспощадными ко всем, не исполняющим государственной разверстки, и разверстка безоговорочно должна быть выполнена. С другой стороны, за нами волочится хвост с кипами следственного материала, обвиняющего нас в ограблении крестьян хлебом*, жестокости и грубости. Даже уполномоченный Ишимского политбюро тов. Жуков [М.И.] лично при красноармейце Прокопьеве обозвал отряд колчаковской бандой. }} La {{daton|8|12}} okazis komuna kunsido de la estroj de ĉiuj ĉi institucioj dum kiu ili konkludis ke Kuznecov trouzis la plenpovon, prezidanto de la gubernia ĈK Pjotr Studitov diris ke li estos punita. Novosjolov nur petis Indenbaum ke li donu instrukciojn al la nutraĵtaĉmentoj kaj "forte tenu ilin en la manoj"<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Протокол № 57 расширенного заседания Тюменского губернского продовольственного совещания. [г. Тюмень] 8 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463202#mode/inspect/page/1/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39–40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En la sama tago prezidanto de la Berdjugina Subdistrikta Partia Ĉelo Pjotr Rusin rakontis kiel, taskigita de sia partia ĉelo la {{daton|2|12}}, li admonis Indenbaum, argumentante ke postulata nombro de nutraĵoj estas nerealisma kaj aplikataj tiucele rimedoj tro krudaj. Kiel tekstas respektiva protokolo: "al la demando, ĉu estas permeseble meti civitanojn je malvarmaj stokejoj, [Indenbaum] deklaris ke kvankam de la vidpunkto de komunismo tio estas ne permesebla, tamen tio ebligas plenumi nutraĵajn rekviziciojn"({{l-ru|допустимо ли садить граждан в холодные амбары, заявил, хотя это с точки зрения коммунизма недопустимо, но [за]то дает возможность выполнить разверстку}}). Al la riproĉo ke la nutraĵistoj agas same kiel antaŭaj Kolĉak-taĉmentoj, skurĝante kamparanojn, Indenbaum respondis ke ĉiuj liaj subuloj estas komunistoj dum eksaj oficiroj de la Kolĉak-armeoj haveblas inter la sovetiaj altranguloj. Plendoj pri tio ke nutraĵistoj forprenis de kamparanoj surstrate armean uniformon, uzatan kiel vestoj, ankaŭ estis ignoritaj. Al la peto lasi almenaŭ po 13,5 pudoj por persono jare, kiel tion preskribas la normoj, Indenbaum respondis ke neniuj normoj aplikeblas nun, gravas nur plenumi la rekviziciojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Выписка из протокол № 52 общего собрания Бердюжской волостной ячейки РКП(б) Ишимского уезда. Б.м. 8 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463204#mode/inspect/page/2/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 40–41 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ekstrema premo sur la kamparanojn daŭris kaj kreskis. La {{daton|13|12|}} milicano de Teplodubrava subdistrikto Kankov raportis al la estro de la 5-a areo de Iŝima distrikto ke en ilia subdistrikto Indenbaum ordonis meti ĉiujn membrojn de loka soveto al malvarma stokejo, forpreninte de ili feltbotojn dum la frosto atingis 35 gradojn sub nulo. Nutraĵistoj konfiskis ĉe loĝantaro ĉiujn lanajn vestojn, inkluzive ŝtrumpojn, feltbotojn kaj pantalonojn, striglis ŝafajn peltojn ktp, reference al neplenumita plano pri rekvizicio de lano<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Заявление милиционера Теплодубровской волости начальнику 5-го района Ишимского уезда. Б.м. 13 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463211 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 47–48 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Viculo de Indenbaum, Jakov Majers en decembro 1920 agnoskis ke en Iŝima distrikto, kie la rekviziciojn gvidis li mem, estis rekviziciita la tuta greno, inkluzive la semojn tiel ke la kamparanoj ne povos semi kaj "tio estas netolereble"<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463236 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 63–64 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Nur la {{daton|20|12}}, kiam la plano estis plejparte jam plenumita, dum kunsido de prezidio de la gubernia partia komitato, prezidanto de la gubernia laborista-kamparana inspekto Nikolaj Ĉertiŝĉev reference al pluraj atestoj diris ke la agado de la nutraĵkomitato estis malĝusta kaj ke ĝia aprobo fare de la 3-a gubernia partia kongreso estis eraro. Responde al tio Grigorij Indenbaum agnoskis ke okazis certaj eraroj kaj trouzoj, kiuj estas esplorindaj, la kulpuloj estas punindaj. La aliaj subtenis lin, inkluzive prezidanton de la gubernia ĈK Pjotr Studitov. Sed efektive sekvis nenio. Neniu estis punita kaj kiam laborista-kamparana inspekto de Iŝima distrikto sendis sian reprezentanton al Moskvo por raporti pri la okazaĵoj, li estis arestita de la guberniaj aŭtoritatoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Протокол № 4 заседания президиума Тюменского губкома РКП(б). г. Тюмень 20 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463222 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 54–56 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|27|12}} Indenbaum subskribis ordonon N 279, laŭ kiu kaze de eltrovo de kaŝita greno, nutraĵistoj devis konfiski ĝin kaj ĉiujn aliajn posedaĵojn ne nur de la kaŝinto, sed ankaŭ de la aliaj kamparanoj de respektiva komunumo<ref name="Красная весна99">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 99 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|30|12}} Indenbaum mem atentigas siajn subulojn ke la semoj ne devas esti rekviziciitaj, kvankam oni raportis al ili ke foje tion faras lokaj sovetoj "por faciligi sian laboron", kaj avertas ke tio estas la ekstrema rimedo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 57 Тюменского губисполкома и губпродкома. г. Тюмень 30 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463241 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 67 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Samtage aperas komuna ordono de la ekzekutiva, partia kaj nutraĵa komitatoj, en kiu oni atentigas ke la arestoj kaj konfiskado dum la rekvizicioj estas la plej severaj rimedoj aplikeblaj en ekstremaj situacioj dum bati la kamparanojn estas strikte malpermesite<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 58 Тюменского губисполкома, губпродкома и губкома РКП(б). г. Тюмень 30 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463241 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 67 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Komence de decembro 1920 dum la 2-a Tjumena Gubernia Kongreso de la Sovetoj li estis elektita kiel membro de la Tjumena Gubernia Ekzekutiva Komitato, la {{daton|14|12}} li iĝis membro de ties prezidio<ref name="Красная весна100">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 100 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|6|1|1921}} li raportis al la Popola Komisariato pri Nutraĵoj ke je la 2-a horo posttagmeze Tjumena gubernio liveris 6,6 milionojn da [[pudo]]j da greno ({{unuo|108108|tunoj}}), plenuminte la grenan planon je 102%, tiun pri oleaj semoj je 150%<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума руководству Наркомпрода. г. Тюмень. 7 января 1921. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463260 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 78–79 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|25|1}} viculo de la PKN Nikolaj Bjuĥanov sendis al Grigorij Indenbaum telegramon kun profunda danko pro plenumo de la taskoj<ref name="Красная весна99"/>. Kamparanoj estis ekstreme malkontentaj, en januaro komenciĝis protestoj kaj tumultoj, do Grigorij Indenbaum, prezidanto de la gubernia ĈK Pjotr Studitov kaj prezidanto de la gubernia laborista-kamparana inspekto Nikolaj Ĉertiŝĉev kune veturis al Lokta subdistrikto (Iŝima distrikto) kie laŭdire komenciĝis ribelo. Ili ne trovis la ribelulojn, sed vidis plurajn ĉarojn kun rekviziciitaj nutraĵoj, do konkludis ke ĉio daŭras laŭplane. En januaro 1921 komenciĝis rekvizicioj de semoj ({{l-ru|семенная продразвёрстка}}), kiun Indenbaum proponis efektivigi "milite, kun ĉiuj rimedoj de devigado" ({{l-ru|по-военному, со всеми мерами принуждения}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39–40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Meze de januaro 1921 aperis ordono fordoni ankaŭ la tutan semaron kaj stoki ĝin je komunaj stokejoj por pli efika kaj egala distribuado dum la semado<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 2 Тюменского губкомитета по расширению посевной площади. г. Тюмень. [Середина января 1921 г.] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463274 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 91–92 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|26|1|1921}} Grigorij Indenbaum sendis telegramon al [[Lenin]]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума председателю Совнаркома В. И. Ленину. [г. Тюмень] 26 января 1921 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463286#mode/inspect/page/1/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 91–92 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {{Citaĵo |teksto = Vian bataltaskon pri kargado de greno je dekkvin nutraĵitineroj al Jekaterinburgo, adreso: distribuejo de popolkomisariato pri nutrado estas plenumita. Mi komencis al kargado de la dua bataltasko de la greno {{unuo|250000|[[pudo]]j}} [{{unuo|4095,12|tunoj}}] al Moskvo, popolkomisariato pri nutrado. Kargadon de viando je ok nutraĵitineroj mi estas finanta. Fortigu salsendon de vagonoj al linio [[Omsko]] — [[Ĉelabinsko]]. |aŭtoro = Grigorij Indenbaum |verko = Telegramo de la Tjumena gubnutraĵkomisaro G. S. Indenbaum al prezidanto de la Konsilio de Popolaj Komisaroj V. I. Lenin [la {{dato|26|1|1921}}] |origina teksto = Ваше боевое задание по погрузке хлеба в количестве пятнадцати продмаршрутов в Екатеринбург, адрес: распредбаза наркомпрода, — выполнено. Приступил к погрузке второго боевого задания хлеба* [в] 250 000 пудов в Москву, наркомпрод. Погрузку мяса в счет восьми продмаршрутов на этих днях заканчиваю. Усильте подачу вагонов на линию Омск — Челябинск. }} Komence de februaro 1921 Grigorij Indenbaum estas nomumita prezidanto de la Malsupra Oba-Irtiŝa Provinca Administracio pri Fiŝindustrio ({{l-ru|Низовое Обь-Иртышское областное управление рыбными промыслами}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Komence de februaro 1921, dum inspekta vojaĝo al vilaĝo Karaĉino ([[Tobolska distrikto (1587-1923)|Tobolska distrikto]]), kie Indenbaum planis rakonti al la kamparanoj pri la sema rekvizicio, li estis kaptita de ribeluloj, kruele batita, kaj murdita 3 [[versto]]jn ({{unuo|3,2|km}}) for de la vilaĝo. Vundita poŝtisto venis al Tobolsko por raporti tion. Taĉmento subestre de Avraamij Demjanov, prezidanto de la Tobolska Distrikta Ekzekutiva Komitato kaj Jevdokim Trostinskij, estro de la 3-a bataliona distrikto de la Tjumena Regimenta Distrikto de la Eksterordinaraj Trupoj ({{l-ru|части особого назначения}}) ekveturis al Karaĉino, sed en vilaĝo Ŝiŝkovo ĝi estis atakita de ribeluloj kaj retiriĝis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tjumena historiisto Aleksandr Petruŝin skribis ke Grigorij Indenbaum estis haltigita de kamparanoj je la Tobolska landvojo. Koĉero Koĉnev estis mortpafita, ddum Indenbaum estis senvestigita kaj murdita per bajoneto. Dum posta subpremado de la ribelo, estis arestita la suspektita murdisto, loka kamparano Miĥail Redkin ({{l-ru|Редькин}}). La enketado estis mallonga, oni ne trovis la korpon. En aŭgusto 1922 Miĥail Redkin mortis en la Tobolska prizono pro [[ftizo]]. Petruŝin supozas ke ĝuste ĈK-anoj rakontis al lokaj kamparanoj pri la itinero de Indenbaum por malaperigi lin kiel personon nedeziratan<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Хлебное место // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Петрушин |unua = А. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 110–111 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Georgij Agabekov ^{[[:ru:Агабеков, Георгий Сергеевич|ru]]}, sendita al la Tjumena ĈK en julio 1921, en siaj rememoroj eldonitaj post lia perfido kaj fuĝo en [[Berlino]], ke en ĈK cirkulis malbonaj onidiroj pri la nutraĵkomisaro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = [[:Commons:File:Агабеков Г. ЧК за работой.pdf|ГПУ. (Записки чекиста)]] |lasta = Агабеков |unua = Г. С. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1930 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Стрела |loko = Берлин |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>: {{Citaĵo |teksto = Laŭ informaj datumoj, la kamparanan ribelon gvidis kunlaborantoj de la loka gubernia nutraĵkomitato, kie abundis socialist-revoluciuloj kaj menŝevistoj kaj estis tre malmulte da komunistoj. Estis datumoj, ke la gubernia nutraĵkomisaro mem estas influata de socialist-revoluciuloj kaj sendas surloken plenrajtigitojn, kiuj instigas kamparanojn al ribelo kontraŭ la sovetia potenco. [...] |aŭtoro = Georgij Agabekov |verko = Noticoj de ĈK-ano [1931] |origina teksto = По информационным сведениям, восстанием крестьян руководили работники из местного губернского продовольственного комитета, где полно было эсеров и меньшевиков и было очень мало коммунистов. Были сведения, что сам губпродкомиссар находится под влиянием эсеров и посылает на места уполномоченных, которые подстрекают крестьян к выступлению против советской власти. }} Li mencias ankaŭ ke unu el liaj agentoj denuncis ke de Tjumena gubernio estis kontraŭleĝe elportitaj {{unuo|20000|pudoj}} da greno ({{unuo|327,6|tunoj}}), kion ebligis pro granda ŝmirmono prezidantoj de la guberniaj Ĉ-estro, partiestro kaj sovetestro. Li denuncis tion al sia estraro en Moskvo kaj sekvis pluraj eksigoj kaj translokoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = [[:Commons:File:Агабеков Г. ЧК за работой.pdf|ГПУ. (Записки чекиста)]] |lasta = Агабеков |unua = Г. С. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1930 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Стрела |loko = Берлин |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 41–42 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Malrekte tiun ĉi informon konfirmas dokumento, trovita de la tjumena regionografo Aleksandr Ivanenko en la persona dosierujo de Indenbaum, troviĝanta en la Tjumena Provinca Arĥivo. Temas pri peto de la Revolucia Milita Tribunalo de Siberio, sendita la {{dato|6|7|1921}}: {{Citaĵo |teksto = Inter miaj enketadoj estas afero pri akuzo kontraŭ la tjumena gubernia nutraĵkomisaro Indenbaum pri krimo rilata al lia posteno, transdonita de la Kasacia Tribunalo de la Respubliko; por tiu ĉi afero mi bezonas informojn, kie nun Indenbaum servas kaj troviĝas, kaj pro tio mi petas sendi tiujn ĉi informojn<ref name="Строчка на памятнике"/>. |aŭtoro = Enketisto de la Revolucia Milita Tribunalo de Siberio [la {{daton|6|7|1921}}] |verko = Peto al lokaj aŭtoritatoj |origina teksto = В производстве моем имеется дело по обвинению тюменского губпродкомиссара Инденбаума в преступлении по должности, переданное из Кассационного трибунала Республики; по этому делу необходимо иметь сведения, где в настоящее время Инденбаум служит и находится, а посему прошу сообщить сведения. }} == Vidu ankaŭ == * [[Militkomunismo]] * [[Okcidentsiberia kamparana ribelo]] == Referencoj == {{Referencoj|2}} {{Projektoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Indenbaum, Grigorij}} [[Kategorio:Belorusaj judoj]] [[Kategorio:Rusiaj judoj]] [[Kategorio:Politikistoj de Tjumeno]] [[Kategorio:Okcidentsiberia kamparana ribelo]] [[Kategorio:Bolŝevikoj]] [[Kategorio:Judaj socialistoj]] [[Kategorio:Rusiaj revoluciuloj]] [[Kategorio:Homoj de la Rusia revolucio de 1905]] [[Kategorio:Homoj de la Rusia revolucio]] [[Kategorio:Mortintoj en Tjumena provinco]] [[Kategorio:Homoj de la Rusia enlanda milito]] [[Kategorio:Rusia Enlanda milito en Tjumena (Tobolska) gubernio]] oh6befhtyjec2b4rtchfzv2rd89jq9q 9480697 9480689 2026-09-23T07:08:12Z RG72 11847 9480697 wikitext text/x-wiki {{Redaktata|[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 13:10, 9 sep. 2026 (UTC)}} {{Informkesto politikisto |honora titolo = |nomo = Grigorij Indenbaum |honora sufikso = |dosiero = Инденбаум Г.С.png |grandeco de dosiero = |malgranda dosiero = |priskribo = Grigorij Indenbaum la {{daton|15|1|1921}} |partio = [[bolŝevistoj]] <!-- personaj informoj --> |dato de naskiĝo = en 1895 (aŭ 1897)<ref name="Строчка на памятнике">{{citaĵo el gazeto | url = https://web.archive.org/web/20260923062124/https://tm-courier.ru/2000/02/03/strochka-na-pamyatnike/ | titolo = Строчка на памятнике | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Ива | persona nomo = Александр | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Tjumenskij Kurier | volumo = 927 | numero = 12 | paĝoj = 4 | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = 2000-02-03 | alirdato = 2026-09-23 | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭantajn la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref> |loko de naskiĝo = vilaĝo Cerkoviŝĉe, [[Mogilova gubernio]], la [[Rusia imperio]] |dato de morto = februaro 1921 |loko de morto = [[Tobolska distrikto (1587-1923)|Tobolska distrikto]], [[Tjumena gubernio]], [[RSFSR]] |nacieco = judo |edzo/ino = |rilatoj = |infanoj = |sidejo = |alma_mater = |okupo = revoluciulo<br/>nutraĵa komisaro de Tjumena gubernio |profesio = |religio = |subskribo = |ttt = |notoj = }} '''Grigorij Samojloviĉ Indenbaum''' (1895, vilaĝo Cerkoviŝĉe, [[Mogilova gubernio]], la [[Rusia imperio]] — 1921, [[Tobolska distrikto (1587-1923)|Tobolska distrikto]], [[Tjumena gubernio]], RSFSR; {{l-ru|Григорий Самойлович Инденбаум}}, denaske '''Girŝ Samuiloviĉ Indenbaum''', {{l-ru|Гирш Самуилович Инденбаум}}) estis rusia [[bolŝevisto]], nutraĵa komisaro de [[Tjumena gubernio]]. Li estis inter la unuaj viktimoj de la [[Okcidentsiberia kamparana ribelo]], grandparte provokita de lia agado kadre de rigora plenumado de la plano pri rekvizicioj de nutraĵoj, lano kaj aliaj produktoj ĉe lokaj kamparanoj. == Revolucia agado == Grigorij Indenbaum naskiĝis en vilaĝo vilaĝo Cerkoviŝĉe, [[Mogilova gubernio]] en juda kamparana familio. Lia naskiĝdato estas malklara, same kiel plejparto de la aliaj biografiaj detaloj. En lia persona dosierujo, troviĝanta en la Tjumena Provinca Arĥivo, kiel naskiĝdato estas indikita 1897<ref name="Строчка на памятнике"/>. Li finis mezlernejon kaj edukiĝis kiel teknikisto-mekanikisto. Post komenco de la Unua mondmilito li estis rekrutigita kaj servis en la 8-a grenadista regimento. Li asertis ke tie, en 1915 li aliiĝis al la [[bolŝevistoj]]. En marto 1916 pro kontraŭmilita propagando li estis sendita al fronto, kie daŭrigis subteran politikan agadon. Li estis malsupera suboficiro ^{[[:ru:Подпрапорщик|ru]]}. Post la [[Februara revolucio]] li estis membro de regimenta, korpusa kaj armea soldataj komitatoj en la Okcidenta Fronto. Post la [[Oktobra revolucio]] li servis en Minsko kiel vic-mokisaro pri provizado de la Okcidenta provinco kaj Okcidenta Fronto, estis membro de la Minska Provinca Ekzekutiva Komitato de Sovetoj (mallonge {{l-ru|Облискомзап}}). Printempe 1918 plejparto de Minska provinco estis okupita de germanoj, do li iĝis prezidanto de la [[Smolensko|Smolenska]] Distrikta Ekzekutiva Komitato de Sovetoj, membro de distrikta bolŝevista komitato. En novembro 1918 li estis prezidanto de la [[Roslavlo|Roslavla]] Ekzekutiva Komitato de Sovetoj, distrikta nutraĵa komisaro<ref name="ШишкинИнденбаум97">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 97 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Post restarigo de la sovetia potenco en Mogilovo, Grigorij Indenbaum estis prezidanto de provina kaj nutraĵa komitatoj. Post okupo de Homelo, li estis membro de la Homela Gubernia Partia Komitato kaj la Gubernia Ekzekutiva Komitato, membro de la prezidio de tiu lasta. En decembro 1919 li estis nomumita estro de la administracio de civilaj nutraĵaj organoj de la Popola Komisariato pri Nutraĵoj de Ukrainio. En februaro 1920, post forpelo de la [[Denikin]]-armeo de [[Odeso]], li iĝis prezidanto de la speciala nutraĵa komitato de Odesa gubernio, membro de la prezidio de la Odesa Gubernia Ekzekutiva Komitato de Sovetoj. Laŭ iuj datumoj li estis delegato de la 5-a Tutlanda Kongreso de la Sovetoj. membro de la prezidio<ref name="ШишкинИнденбаум97"/>. == Nutraĵa komisaro de Tjumena gubernio == === Antaŭhistorio === Laŭ malrektaj informoj, meze de somero 1920 la Popola Komisariato pri Nutraĵoj de RSFSR sendis Grigorij Indenbaum je dispono de la prezidanto de la Siberia Komisariato pri Nutraĵoj (Sibnutraĵkom) Pjotr Koganoviĉ. Tiu lasta sendis lin al la Tjumena Gubernia Partia Komitato por ke li estu nomumita kiel la gubernia nutraĵkomisaro. Respektiva ordono, nek la aliaj rilataj dokumentoj ne estis trovitaj en la arĥivoj, kvankam tiuj de la Sibnutraĵkom estis tre ordemaj kaj skrupulaj. Historiisto Vladimir Ŝiŝkin supozas ke tion klarigis malfacilaj rilatoj inter lokaj institucioj, des pli ke Tjumena gubernio subiĝis ne al Siberio, sed Uralo, do formale Koganoviĉ ne rajtis tion fari. Sed li estis ankaŭ membro de la [[Tutrusia Centra Ekzekutiva Komitato]], do evidente ricevis necesan subtenon de la centra registaro en Moskvo. La nomumo celis fini akran konflikton inter nutraĵkomisaro de Tjumena gubernio Vladimir Belgov unuflanke kaj membroj de la gubernia nutraĵkolegio Ignatij Gvizdon kaj V. I. Ĉesnokov, akuzintaj la nutraĵkomisaron pri karierismo kaj strebo forpreni la tutan nutraĵon el la gubernio, kion ili konsideris nenecesa kaj danĝera pro eventualaj sekvoj, Belgov nomis la unuan menŝevisto kaj la duan komplotulo, kaj diris ke li ne povas labori normale en tia medio<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 97–98 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|26|8|1920}} sekretariato de la Tjumena Gubernia Partia Komitato pritraktis proponon de Koganoviĉ forsendi Ignatij Belgov al li kaj nomumi je ties posteno Grigorij Indenbaum. La kandidato diris ke li pretus okupi la postenon nur se la partia komitato aprobos lin. La {{daton|30|8}} okazis kunsido de la prezidio de la Tjumena Gubernia Partia Komitato, kiu aprobis la proponon de Pjotr Koganoviĉ. La {{daton|31|8|1920}} la prezidio de la Tjumena Gubernia Ekzekutiva Komitato nomumis Indenbaum la provizora nutraĵkomisaro kaj sendis telegramon al la Popola Komisariato pri Nutraĵoj kun peto aprobi la nomumon. Samtage prezidanto de la Tjumena Gubernia Ekzekutiva Komitato Stepan Novosjolov ordonis al Indenbaum eklabori je tiu ĉi posteno<ref name="978-5-85383-8864-98">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 98 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Grigorij Indenbaum rapide rearanĝis la funkciadon de la nutraĵa komitato, ordiginte la rilatojn kun siaj subuloj kaj partneroj. Li vizitis plurajn setlejojn, konatiĝis persone kun ĉiuj distriktaj nutraĵkomisaroj kaj multaj ordinaraj funkciuloj. Sur iliaj enketiloj li faris rimarkojn, kiuj poste sin montris trafaj. Li starigis bonajn rilatojn kun loka partia estraro kaj ĉiujn gravajn decidojn konfirmis per subskriboj de la partiestro kaj sovetestro, kio tiutempe estis ankoraŭ nova maniero<ref name="978-5-85383-8864-98"/>. Post veni al Tjumeno li ekloĝis en domo N 15 en strato Tomskaja (nun Osipenko). Al Tjumena gubernio estis ordonite provizi al Eŭropa Rusio grandan kvanon da nutraĵoj, do necesis apliki urĝajn kaj striktajn rimedojn. Tjumena gubernio devis liveri 6,5 milionojn da pudoj ({{unuo|106470|tunoj}}) da greno, kio ne estis multe kompare al apudaj gubernio (Jekaterinburga gubernio devis liveri 10,3 milionojn, Omska gubernio — 35 milionojn, Ĉelabinska gubernio — 17 milionojn). Sed por Tjumena gubernio tio estis granda ŝarĝo. Indenbaum eĉ plialtigis la postuladon, do la {{daton|3|9}} estis eldonita plano pri rekviziado de 8,3 milionoj da pudoj, en kiu estis indikita planita cifero por ĉiu distrikto kaj subdistrikto. Krome li postulis fini la rekviziciojn ne ĝis la {{dato|1|3|1921}} (laŭe al la originala plano), sed ĝis la {{dato|1|1|1921}}<ref name="978-5-85383-8864-98"/>. Indenbaum akcentis je forigado de personaro per partiaj, sovetiaj kaj sindikataj aktivuloj kaj altigo de ilia aŭtoritato. La {{daton|2|9}} dum kunsido de lokaj aŭtoritatoj li aprobigis oficialan malpermeson de "ĉikanado de nutraĵistoj" ({{l-ru|травля продработников}}). Al la partiaj kaj sovetiaj organizaĵoj estis sendita ordono helpi al la nutraĵistoj ({{l-ru|продработник}}) kun samtempa malpermeso iel ajn enmiksiĝi je ilia laboro. La ĉefa laboro en la gubernio estis oficiale agnoskita nutraĵa laboro ({{l-ru|продовольственная работа}}). La {{daton|19|10}} estis eldonita cirkulero de la Kasacia Tribunalo de la [[Tutrusia Centra Ekzekutiva Komitato]] (TCEK), kiu verdiktis ke punenda estas ĉiu kiu enmiksiĝas je nutraĵista laboro, evitas partopreni en ĝi, kreas por ĝi obstaklojn, ne plenumas nutraĵistajn ordonojn. Fakte la nutraĵistoj ricevis juran imunecon, eĉ la gubernia [[ĈK]] ne rajtis aresti aŭ puni la nutraĵistojn sen permeso de Grigorij Indenbaum. Prezidanto de la gubernia ekzekutiva komitato Stepan Novosjolov kaj prezidanto de la gubernia ĈK Pjotr Studitov oponis tian limigon de sia potenco, sed povis fari nenion<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 35–36 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Lia agado estis sekvo de la premo de superaj instancoj. La {{daton|25|8}} Lenin sendis al Pjotr Koganoviĉ, la nutraĵa komisaro de Siberio, telegramon "pri kolektado de nutraĵoj", en kiu estis ordonite aŭtune, ĝis la novjaro plenumi respektivan planon<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/152167-telegramma-v-i-lenina-prodovolstvennomu-komissaru-sibiri-o-provedenii-zagotovki-produktov-25-avgusta-1920-g | titolo = Телеграмма В. И. Ленина продовольственному комиссару Сибири о проведении заготовки продуктов. 25 августа 1920 г. | titolo-aldono = | alirdato = 2026-09-09 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = [[Lenin]] | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 1920-08-25 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Elektronika Biblioteko de Historiaj Dokumentoj | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230717110449/https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/152167-telegramma-v-i-lenina-prodovolstvennomu-komissaru-sibiri-o-provedenii-zagotovki-produktov-25-avgusta-1920-g | arkivdato = 2023-07-17 | citaĵo = }}</ref>. Dum septembro Siberio devus ĉiutage sendi al stokejoj de la Popola Komisariato pri Nutrado (PKN) po 5 kaj en oktobro po 8 karavanoj da nutraĵoj, sed en oktobro oni sendis nur duonon. Pjotr Koganoviĉ postulis plenumi la taskon per plej ferocaj metodoj: "Greno, greno kaj greno [...] Ĉio malhelpas al ĝia plenumo devas esti malaperigita de sur la tero" (){{l-ru|Хлеб, хлеб и хлеб. [...] Всё, что мешает её выполнению, должно быть стёрто с лица земли}})<ref name="Инденбаум37">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 37 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En Tjumena gubernio novembro estis deklarita "streĉa nutraĵmonato" ({{l-ru|ударный продовольственный месячник}}). Meze de oktobro Indenbaum ordonis aresti prezidantojn de lokaj sovetoj kaj ekzekutivaj komitatoj, en kies areoj la rekvizicioj estas plenumitaj je malpli ol 60%<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма советского руководства Тюменской губернии всем продовольственным конторам [середина октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463172 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 12–13 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|21|10}} li konstatis ke ĝis nun preskaŭ tute ne venis greno, krudaj materialoj kaj brutaro. Klarigojn de kamparanoj ke ankoraŭ mankas draŝita greno li malaperobis kiel senbazajn kaj ordonis plenumi ĝis la {{dato|10|11}} almenaŭ 60% de la plano kaj ĝis la {{dato|1|12}} — 100%. Lokaj respondeculoj ne plenumintaj tiujn ĉi normojn estis arestendaj. Li alvokis siajn subulojn esti "kruelaj kaj senkompataj" ({{l-ru|будьте жестокими и беспощадными}}) al lokaj aŭtoritatoj, kiuj malhelpas ilin: "ekstermu per fera mano ĉiujn bremsojn, malorganizantajn vian laboron" ({{l-ru|уничтожайте железной рукой все тормозы, дезорганизующие Вашу работу}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма советского руководства всем уездным комитетам РКП(б), исполкомам советов, продкомам и продконторам [21 октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463174 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 14–15 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|28|10}} Indenbaum denove memorigas ke referencoj al la ankoraŭ ne okazinta draŝado estas rifuzataj, la greno devas esti rekviziciita tuj. Krome li insistas je apliko de ne ekonomiaj, sed klasaj kriterioj, kaj postulas en 48 horoj klasifiki ĉiujn kamparanojn je kulakoj, mezuloj kaj malriĉuloj. Unue devas trapasi rekviziciojn kulakoj, poste mezuloj kaj nur en esceptaj kazoj malriĉuloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Обязательное постановление Тюменского губисполкома советов и Губпродкома [28 октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463175 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 15–16 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tamen la {{daton|17|11}} li konstatas ke plejparto de lokaj aŭtoritatoj kaj kamparanoj kontraŭas tiun ĉi principon, do ĝi estu aplikata perforte<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума члену коллегии Наркомпрода Л. М. Хинчуку. [г. Тюмень]. 17 ноября 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463202 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 20–21 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|30|10}} Indenbaum postulas ke nutraĵistoj en ĉiu vilaĝo havu sekretan agenton el lokaj kamparanoj, kiuj spuru agadon de kulakoj kaj raportu pri iliaj provoj kaŝi grenon subtere aŭ en arbaroj. Tiaj kaŝitaĵoj estu konfiskendaj, same kiel la tuta posedaĵo de respektiva kamparano, li mem estas arestenda<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 1 Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума Ишимскому уездному продкому и продконторам уезда [30 октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463176 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 18 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tian humoron subtenis raportoj de liaj nutraĵistoj, kiujn dum priserĉadoj trovis multe da greno kaj aliaj varoj ĉe homoj, kiuj asertis ke ili havas nenion por ddoni al la ŝtato, inkluzive ĉe lokaj sovetestroj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Доклад Ильинского райпродкомиссара Ишимского уезда Д. Д. Пятижерцева Тюменскому губпродкомиссару Г. С. Инденбауму. Б.м. [Начало декабря 1920 г.] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463195 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 31–32 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Reference al la ordono de TCEK de la {{dato|27|9|1920}} kaj telegramo de PKN, la {{daton|22|10}} ordonis militstaton en la gubernia nutraĵkomitato. Rompo de la disciplino estis traktata kiel sabotado. Li iniciatis establon de nutraĵtribunaloj, kies tasko estis puni kamparanojn, sabotintajn la rekviziciojn. En novembro 1920 la nutraĵtribunalo aranĝis kunsidojn en ĉiuj distriktaj centroj de Tjumena gubernio<ref name="Инденбаум37"/>. Inter la nutraĵistoj estis homoj, antaŭe akuzitaj pri rompoj de reguloj kaj trouzoj, tamen foje ili estis revenigitaj kiel taŭgaj por plenumi de tiu ĉi tasko. Matvej Lauris dum la nutraĵa kampanjo en 1919–1920 plurfoje rompis la leĝon, do estis akuzita de la Iŝima Revolucia Komitato, sed ties prezidanto Osvald Grjunberg kaj prezidanto de Iŝima Distrikta Nutraĵa Komitato Ivan Guskov ({{l-ru|Иван Гуськов}}) diris ke iu simple deziras kvitigi personajn kontojn kun Lauris dum efektive li "montris enorman energion" dum la rekvizicioj. La akuzoj estis nuligitaj, la proceso ĉesigita kadre de amnestio okaze de la {{dato|1|5|1920}}. Lauris iĝis konfidulo de Indenbaum kaj estis sendata de li je plej konfliktaj areoj de Iŝima distrikto, kie li plu agis arbitre kaj rezolute<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 37–38 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ĝis novembro 1920 kiel nutraĵistoj estis mobilizitaj 25% de la partiaj aktivuloj de Tjumena gubernio, tamen la nutraĵistoj plu malsufiĉis, la plano pri nutraĵoj estis plenumita je 13%. Origine la nutraĵistoj klopodis admoni, ekde novembro ili transiris al amasa apliko de perforto. Ĉiu kamparano, rifuzinta fordoni la nutraĵojn kontraŭ ŝtataj prezoj, estis konsiderata [[kulako]] kaj traktata respektive kiel klasa malamiko. Komence de decembro 1920 la plano estis plenumita je 23%. Oni longigis la nutraĵkampanjon ĝis la {{dato|20|12}}, poste ĝis la {{dato|1|1|1921}}. Oni aplikis jam plej severajn rimedojn. La {{daton|10|12}} Grigorij Indenbaum per sekreta telegramo al la gubernia plenrajtigito pri nutraĵoj Arĥip Krestjannikov permesis al li apliki plej severajn rimedojn, inkluzive preni en Belova subdistrikto (Iŝima distrikto) po 10 ostaĝojn en ĉiu vilaĝo kaj sendi ilin al devigaj laboroj. Li tamen kontraŭis rekviziciojn de semoj, kio foje okazis. En decembro 1920, dum la 3-a gubernia partia konferenco, oni forte kritikis Indenbaum kaj liajn metodojn. Li responde citis la vortojn de popola komisaro pri nutraĵoj diritajn al la nutraĵistoj: "Vi prenas viajn aĵojn kaj iras al VĈK aŭ vi efektivigas ĉiujn rekviziciojn" ({{l-ru|Или вы собираете вещи и отправляетесь в ВЧК, или вы проводите все развёрстки}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 38–39 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tamen li plu insistis ke "Aplikado de la armita forto ne devas esti enkondukata kiel sistemo. Necesas fari drastan efektan baton por ke la sono aŭdiĝu tra la tuta distrikto" ({{l-ru|Применение вооруженной силы не должно вводиться как система. Следует производить резкий эффектный удар, чтобы звук раздался по всему району или уезду}}), postulante uzi perforton nur por kaŭzi ŝokon en pli granda areo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Протокол № 53 заседания коллегии Тюменского Губпродкома. [г. Тюмень]. 10 ноября 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463177#mode/inspect/page/2/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 20 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La gubernia ĈK malkontente observis agadon de Grigorij Indenbaum kaj ties subuloj, konsiderante ĝin eksterleĝa kaj danĝera pro ekstrema premo kontraŭ la kamparanoj. La {{daton|4|12}} prezidanto de la gubernia kontrola-inspekta komisiono pri efektivigo de nutraĵaj rekvizicioj Arĥip Krestjannikov, membroj de lia komisiono Matvej Lauris kaj Miĥail Gurmin raportis al Grigorij Indenbaum kaj samtempe al la prezidanto de la gubernia ekzekutiva komitato Stepan Novosjolov kaj sekretario de la gubernia partia komitato Koĉiŝ ke al vilaĝo Kamenskoj (Iŝima distrikto) venis plenrajtigito de la gubernia ĈK Nikolaj Kuznecov, kolektina plurajn akuzojn kontraŭ ili pro apliko de troa perforto al la kamparanoj, arbitraĵoj, kruda traktado de loĝantaro. Ili postulis protekti ilin de tiaj enmiksiĝoj kaj akuzoj, minacante alikaze ĉesigi sian laboron<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Рапорт губернской контрольно-инспекторской комиссии по проведению продразверсток в Ишимском уезде председателю Тюменского губисполкома советов С. А. Новоселову, секретарю губкома РКП(б) Н. Э. Кочишу и губпродкомиссару Г. С. Инденбауму. Каменская волость 4 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463201 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 20 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {{Citaĵo |teksto = Kamarado Kuznecov akuzas nin ke ni tro kruele kaj krude traktas la kamparanojn, tio estas ni postulas de ili plenumi la ŝtatrekviziciojn, ne agitas la kamparanojn por plenumi la ŝtatrekviziciojn. Laŭ lia konkludo, niaj agoj estas pli malbonaj ol la fiagado de [[Kolĉak]]. Krome li havas materialojn, ke la komisiono skurĝas kamparanojn kaj postulas por si de la kamparanoj por nutrado rostitan anseraĵon. [...] Ni nun troviĝas inter du fajroj. Unuflanke, al ni oni preskribas kaj ordonas esti senkompataj al ĉiuj, ne plenumantaj ŝtatajn rekviziciojn, kaj la rekvizicioj devas esti senkondiĉe pplenumitaj. Aliflanke, post ni sin trenas la vosto kun stakoj da enketaj materialoj, akuzantaj nin je prirabado de la kamparana greno, krueleco kaj krudeco. Eĉ plenrajtigito de la Iŝima Politburoo kamarado Ĵukov [M. I.] [ersone ĉeeste de ruĝarmeano Prokopjev nomis la taĉmenton Kolĉak-bando. |aŭtoro = prezidanto de la gubernia kontrola-inspekta komisiono pri efektivigo de nutraĵaj rekvizicioj Arĥip Krestjannikov, membroj de lia komisiono Matvej Lauris kaj Miĥail Gurmin |verko = Raporto al Grigorij Indenbaum, la prezidanto de la gubernia ekzekutiva komitato Stepan Novosjolov kaj sekretario de la gubernia partia komitato Koĉiŝ |origina teksto = Тов. Кузнецов обвиняет нас в том, что мы слишком жестоко и грубо обращаемся с крестьянами, т.е. требуем от них выполнить госразверстки, а не агитируем среди крестьян за выполнение госразверсток. По его заключению, наши поступки хуже колчаковщины. Кроме того, у него имеется материал, что комиссия дерет крестьян плетями и требует себе от крестьян на продовольствие жареной гусятины. [...] Мы теперь находимся между двух огней. С одной стороны, нам предписывают и приказывают быть беспощадными ко всем, не исполняющим государственной разверстки, и разверстка безоговорочно должна быть выполнена. С другой стороны, за нами волочится хвост с кипами следственного материала, обвиняющего нас в ограблении крестьян хлебом*, жестокости и грубости. Даже уполномоченный Ишимского политбюро тов. Жуков [М.И.] лично при красноармейце Прокопьеве обозвал отряд колчаковской бандой. }} La {{daton|8|12}} okazis komuna kunsido de la estroj de ĉiuj ĉi institucioj dum kiu ili konkludis ke Kuznecov trouzis la plenpovon, prezidanto de la gubernia ĈK Pjotr Studitov diris ke li estos punita. Novosjolov nur petis Indenbaum ke li donu instrukciojn al la nutraĵtaĉmentoj kaj "forte tenu ilin en la manoj"<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Протокол № 57 расширенного заседания Тюменского губернского продовольственного совещания. [г. Тюмень] 8 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463202#mode/inspect/page/1/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39–40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En la sama tago prezidanto de la Berdjugina Subdistrikta Partia Ĉelo Pjotr Rusin rakontis kiel, taskigita de sia partia ĉelo la {{daton|2|12}}, li admonis Indenbaum, argumentante ke postulata nombro de nutraĵoj estas nerealisma kaj aplikataj tiucele rimedoj tro krudaj. Kiel tekstas respektiva protokolo: "al la demando, ĉu estas permeseble meti civitanojn je malvarmaj stokejoj, [Indenbaum] deklaris ke kvankam de la vidpunkto de komunismo tio estas ne permesebla, tamen tio ebligas plenumi nutraĵajn rekviziciojn"({{l-ru|допустимо ли садить граждан в холодные амбары, заявил, хотя это с точки зрения коммунизма недопустимо, но [за]то дает возможность выполнить разверстку}}). Al la riproĉo ke la nutraĵistoj agas same kiel antaŭaj Kolĉak-taĉmentoj, skurĝante kamparanojn, Indenbaum respondis ke ĉiuj liaj subuloj estas komunistoj dum eksaj oficiroj de la Kolĉak-armeoj haveblas inter la sovetiaj altranguloj. Plendoj pri tio ke nutraĵistoj forprenis de kamparanoj surstrate armean uniformon, uzatan kiel vestoj, ankaŭ estis ignoritaj. Al la peto lasi almenaŭ po 13,5 pudoj por persono jare, kiel tion preskribas la normoj, Indenbaum respondis ke neniuj normoj aplikeblas nun, gravas nur plenumi la rekviziciojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Выписка из протокол № 52 общего собрания Бердюжской волостной ячейки РКП(б) Ишимского уезда. Б.м. 8 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463204#mode/inspect/page/2/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 40–41 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ekstrema premo sur la kamparanojn daŭris kaj kreskis. La {{daton|13|12|}} milicano de Teplodubrava subdistrikto Kankov raportis al la estro de la 5-a areo de Iŝima distrikto ke en ilia subdistrikto Indenbaum ordonis meti ĉiujn membrojn de loka soveto al malvarma stokejo, forpreninte de ili feltbotojn dum la frosto atingis 35 gradojn sub nulo. Nutraĵistoj konfiskis ĉe loĝantaro ĉiujn lanajn vestojn, inkluzive ŝtrumpojn, feltbotojn kaj pantalonojn, striglis ŝafajn peltojn ktp, reference al neplenumita plano pri rekvizicio de lano<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Заявление милиционера Теплодубровской волости начальнику 5-го района Ишимского уезда. Б.м. 13 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463211 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 47–48 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Viculo de Indenbaum, Jakov Majers en decembro 1920 agnoskis ke en Iŝima distrikto, kie la rekviziciojn gvidis li mem, estis rekviziciita la tuta greno, inkluzive la semojn tiel ke la kamparanoj ne povos semi kaj "tio estas netolereble"<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463236 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 63–64 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Nur la {{daton|20|12}}, kiam la plano estis plejparte jam plenumita, dum kunsido de prezidio de la gubernia partia komitato, prezidanto de la gubernia laborista-kamparana inspekto Nikolaj Ĉertiŝĉev reference al pluraj atestoj diris ke la agado de la nutraĵkomitato estis malĝusta kaj ke ĝia aprobo fare de la 3-a gubernia partia kongreso estis eraro. Responde al tio Grigorij Indenbaum agnoskis ke okazis certaj eraroj kaj trouzoj, kiuj estas esplorindaj, la kulpuloj estas punindaj. La aliaj subtenis lin, inkluzive prezidanton de la gubernia ĈK Pjotr Studitov. Sed efektive sekvis nenio. Neniu estis punita kaj kiam laborista-kamparana inspekto de Iŝima distrikto sendis sian reprezentanton al Moskvo por raporti pri la okazaĵoj, li estis arestita de la guberniaj aŭtoritatoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Протокол № 4 заседания президиума Тюменского губкома РКП(б). г. Тюмень 20 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463222 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 54–56 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|27|12}} Indenbaum subskribis ordonon N 279, laŭ kiu kaze de eltrovo de kaŝita greno, nutraĵistoj devis konfiski ĝin kaj ĉiujn aliajn posedaĵojn ne nur de la kaŝinto, sed ankaŭ de la aliaj kamparanoj de respektiva komunumo<ref name="Красная весна99">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 99 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|30|12}} Indenbaum mem atentigas siajn subulojn ke la semoj ne devas esti rekviziciitaj, kvankam oni raportis al ili ke foje tion faras lokaj sovetoj "por faciligi sian laboron", kaj avertas ke tio estas la ekstrema rimedo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 57 Тюменского губисполкома и губпродкома. г. Тюмень 30 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463241 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 67 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Samtage aperas komuna ordono de la ekzekutiva, partia kaj nutraĵa komitatoj, en kiu oni atentigas ke la arestoj kaj konfiskado dum la rekvizicioj estas la plej severaj rimedoj aplikeblaj en ekstremaj situacioj dum bati la kamparanojn estas strikte malpermesite<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 58 Тюменского губисполкома, губпродкома и губкома РКП(б). г. Тюмень 30 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463241 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 67 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Komence de decembro 1920 dum la 2-a Tjumena Gubernia Kongreso de la Sovetoj li estis elektita kiel membro de la Tjumena Gubernia Ekzekutiva Komitato, la {{daton|14|12}} li iĝis membro de ties prezidio<ref name="Красная весна100">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 100 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|6|1|1921}} li raportis al la Popola Komisariato pri Nutraĵoj ke je la 2-a horo posttagmeze Tjumena gubernio liveris 6,6 milionojn da [[pudo]]j da greno ({{unuo|108108|tunoj}}), plenuminte la grenan planon je 102%, tiun pri oleaj semoj je 150%<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума руководству Наркомпрода. г. Тюмень. 7 января 1921. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463260 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 78–79 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|25|1}} viculo de la PKN Nikolaj Bjuĥanov sendis al Grigorij Indenbaum telegramon kun profunda danko pro plenumo de la taskoj<ref name="Красная весна99"/>. Kamparanoj estis ekstreme malkontentaj, en januaro komenciĝis protestoj kaj tumultoj, do Grigorij Indenbaum, prezidanto de la gubernia ĈK Pjotr Studitov kaj prezidanto de la gubernia laborista-kamparana inspekto Nikolaj Ĉertiŝĉev kune veturis al Lokta subdistrikto (Iŝima distrikto) kie laŭdire komenciĝis ribelo. Ili ne trovis la ribelulojn, sed vidis plurajn ĉarojn kun rekviziciitaj nutraĵoj, do konkludis ke ĉio daŭras laŭplane. En januaro 1921 komenciĝis rekvizicioj de semoj ({{l-ru|семенная продразвёрстка}}), kiun Indenbaum proponis efektivigi "milite, kun ĉiuj rimedoj de devigado" ({{l-ru|по-военному, со всеми мерами принуждения}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39–40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Meze de januaro 1921 aperis ordono fordoni ankaŭ la tutan semaron kaj stoki ĝin je komunaj stokejoj por pli efika kaj egala distribuado dum la semado<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 2 Тюменского губкомитета по расширению посевной площади. г. Тюмень. [Середина января 1921 г.] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463274 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 91–92 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|26|1|1921}} Grigorij Indenbaum sendis telegramon al [[Lenin]]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума председателю Совнаркома В. И. Ленину. [г. Тюмень] 26 января 1921 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463286#mode/inspect/page/1/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 91–92 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {{Citaĵo |teksto = Vian bataltaskon pri kargado de greno je dekkvin nutraĵitineroj al Jekaterinburgo, adreso: distribuejo de popolkomisariato pri nutrado estas plenumita. Mi komencis al kargado de la dua bataltasko de la greno {{unuo|250000|[[pudo]]j}} [{{unuo|4095,12|tunoj}}] al Moskvo, popolkomisariato pri nutrado. Kargadon de viando je ok nutraĵitineroj mi estas finanta. Fortigu salsendon de vagonoj al linio [[Omsko]] — [[Ĉelabinsko]]. |aŭtoro = Grigorij Indenbaum |verko = Telegramo de la Tjumena gubnutraĵkomisaro G. S. Indenbaum al prezidanto de la Konsilio de Popolaj Komisaroj V. I. Lenin [la {{dato|26|1|1921}}] |origina teksto = Ваше боевое задание по погрузке хлеба в количестве пятнадцати продмаршрутов в Екатеринбург, адрес: распредбаза наркомпрода, — выполнено. Приступил к погрузке второго боевого задания хлеба* [в] 250 000 пудов в Москву, наркомпрод. Погрузку мяса в счет восьми продмаршрутов на этих днях заканчиваю. Усильте подачу вагонов на линию Омск — Челябинск. }} Komence de februaro 1921 Grigorij Indenbaum estas nomumita prezidanto de la Malsupra Oba-Irtiŝa Provinca Administracio pri Fiŝindustrio ({{l-ru|Низовое Обь-Иртышское областное управление рыбными промыслами}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Komence de februaro 1921, dum inspekta vojaĝo al vilaĝo Karaĉino ([[Tobolska distrikto (1587-1923)|Tobolska distrikto]]), kie Indenbaum planis rakonti al la kamparanoj pri la sema rekvizicio, li estis kaptita de ribeluloj, kruele batita, kaj murdita 3 [[versto]]jn ({{unuo|3,2|km}}) for de la vilaĝo. Vundita poŝtisto venis al Tobolsko por raporti tion. Taĉmento subestre de Avraamij Demjanov, prezidanto de la Tobolska Distrikta Ekzekutiva Komitato kaj Jevdokim Trostinskij, estro de la 3-a bataliona distrikto de la Tjumena Regimenta Distrikto de la Eksterordinaraj Trupoj ({{l-ru|части особого назначения}}) ekveturis al Karaĉino, sed en vilaĝo Ŝiŝkovo ĝi estis atakita de ribeluloj kaj retiriĝis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tjumena historiisto Aleksandr Petruŝin skribis ke Grigorij Indenbaum estis haltigita de kamparanoj je la Tobolska landvojo. Koĉero Koĉnev estis mortpafita, ddum Indenbaum estis senvestigita kaj murdita per bajoneto. Dum posta subpremado de la ribelo, estis arestita la suspektita murdisto, loka kamparano Miĥail Redkin ({{l-ru|Редькин}}). La enketado estis mallonga, oni ne trovis la korpon. En aŭgusto 1922 Miĥail Redkin mortis en la Tobolska prizono pro [[ftizo]]. Petruŝin supozas ke ĝuste ĈK-anoj rakontis al lokaj kamparanoj pri la itinero de Indenbaum por malaperigi lin kiel personon nedeziratan<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Хлебное место // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Петрушин |unua = А. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 110–111 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La tjumena regionografo Aleksandr Ivanenko esploris enketistan dosieron, komencitan la {{daton|16|7|1921}}, kaj trovis jenan priskribon de la morto de Indenbaum fare de Konon Redkin ({{l-ru|Конон Редькин}}), faritan en 1924<ref name="Строчка на памятнике"/>: {{Citaĵo |teksto = [Miĥail] Redkin kaptis du komunistojn. Unu havis familinomon Konev, la alian mi ne konas, tio estis malalta judo. Kiujn vestojn ili havis, mi ne memoras. Iuj tataroj ekveturigis ilin al paŝtejo, tuj post kiam ili traveturis vilaĝan pordegon, tiuj ĉi homoj forĵetis tiujn tatarojn (ili estis du) el la koĉo kaj pelis la ĉevalon. Poste, kiel mi aŭdis, Redkin Miĥail saltis sur rajdĉevalon kunpreninte fusilon, unu el la forkurantoj — Konev — mortpafis per fusilo. Sur la koĉo la dua, judo, sukcesis fuĝi iom pli for, kaj tie li jam saltis de sur la ĉevalo, sin kaŝis je fojnostoko. Sed Redkin trovis lin kaj forpelis de tie, trapikis lin tutan per bajoneto. Pri tio Redkin mem diris al mi. |aŭtoro = Konon Redkin |verko = Enketista dosiero |origina teksto = Редькиным были задержаны двое коммунистов. Один с фамилией Конев, другого не знаю, еврей низенького роста. Какие на них были одежды, не помню. Их повезли какие-то татары в поскотину, едва они выехали за ворота деревни, как люди этих татар (их было двое) выбросили из дровней и погнали вперед лошадь. Потом, как я слышал, Редькин Михаил пал на верхового коня, взявши винтовку с собой, одного из убегавших — Конева — застрелил из винтовки. На дровнях же второму, еврею, удалось убежать немного дальше, и там он уже соскочил с лошади, спрятался в стог сена. Но Редькин разыскал его и выгнал оттуда, исколол всего штыком. Об этом Редькин мне сам говорил. }} Konon Redkin (n. 1895) devenis de la vilaĝo Redkina ^{[[:ru:Редькина|ru]]} (tiutempe Bajkala distrikto, nun Tobolska), same kiel ĉiuj aliaj enketitoj. Al la enketista demando "Diru kiu murdis civitanon Indenbaum, Konev kaj asistanton?" li respondis: "Murdis Redkin Miĥail Spiridonoviĉ, Redkin Porfirij Jakovleviĉ, Smirniĥ<ref>{{l-ru|Смирных}}.</ref>". Ivanenko atentigas ke la enketistoj ne multe interesiĝis pri detaloj de la murdo. En 1921 kaj 1922 ili dufoje pridemandis Matvej Smirniĥ, kiu estis denuncita kiel unu el la murdistoj, sed ne demandis pri tio. En 1924 la enketistoj ricevis raporton de la Tobolska prizono, ke Miĥail Igantoviĉ Redkin mortis tie la {{daton|7|8|1922}} pro [[ftizo]]<ref name="Строчка на памятнике"/>. Georgij Agabekov ^{[[:ru:Агабеков, Георгий Сергеевич|ru]]}, sendita al la Tjumena ĈK en julio 1921, en siaj rememoroj eldonitaj post lia perfido kaj fuĝo en [[Berlino]], ke en ĈK cirkulis malbonaj onidiroj pri la nutraĵkomisaro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = [[:Commons:File:Агабеков Г. ЧК за работой.pdf|ГПУ. (Записки чекиста)]] |lasta = Агабеков |unua = Г. С. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1930 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Стрела |loko = Берлин |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>: {{Citaĵo |teksto = Laŭ informaj datumoj, la kamparanan ribelon gvidis kunlaborantoj de la loka gubernia nutraĵkomitato, kie abundis socialist-revoluciuloj kaj menŝevistoj kaj estis tre malmulte da komunistoj. Estis datumoj, ke la gubernia nutraĵkomisaro mem estas influata de socialist-revoluciuloj kaj sendas surloken plenrajtigitojn, kiuj instigas kamparanojn al ribelo kontraŭ la sovetia potenco. [...] |aŭtoro = Georgij Agabekov |verko = Noticoj de ĈK-ano [1931] |origina teksto = По информационным сведениям, восстанием крестьян руководили работники из местного губернского продовольственного комитета, где полно было эсеров и меньшевиков и было очень мало коммунистов. Были сведения, что сам губпродкомиссар находится под влиянием эсеров и посылает на места уполномоченных, которые подстрекают крестьян к выступлению против советской власти. }} Li mencias ankaŭ ke unu el liaj agentoj denuncis ke de Tjumena gubernio estis kontraŭleĝe elportitaj {{unuo|20000|pudoj}} da greno ({{unuo|327,6|tunoj}}), kion ebligis pro granda ŝmirmono prezidantoj de la guberniaj Ĉ-estro, partiestro kaj sovetestro. Li denuncis tion al sia estraro en Moskvo kaj sekvis pluraj eksigoj kaj translokoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = [[:Commons:File:Агабеков Г. ЧК за работой.pdf|ГПУ. (Записки чекиста)]] |lasta = Агабеков |unua = Г. С. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1930 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Стрела |loko = Берлин |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 41–42 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Malrekte tiun ĉi informon konfirmas dokumento, trovita de Aleksandr Ivanenko en la persona dosierujo de Indenbaum, troviĝanta en la Tjumena Provinca Arĥivo. Temas pri peto de la Revolucia Milita Tribunalo de Siberio, sendita la {{dato|6|7|1921}}<ref name="Строчка на памятнике"/>: {{Citaĵo |teksto = Inter miaj enketadoj estas afero pri akuzo kontraŭ la tjumena gubernia nutraĵkomisaro Indenbaum pri krimo rilata al lia posteno, transdonita de la Kasacia Tribunalo de la Respubliko; por tiu ĉi afero mi bezonas informojn, kie nun Indenbaum servas kaj troviĝas, kaj pro tio mi petas sendi tiujn ĉi informojn. |aŭtoro = Enketisto de la Revolucia Milita Tribunalo de Siberio [la {{daton|6|7|1921}}] |verko = Peto al lokaj aŭtoritatoj |origina teksto = В производстве моем имеется дело по обвинению тюменского губпродкомиссара Инденбаума в преступлении по должности, переданное из Кассационного трибунала Республики; по этому делу необходимо иметь сведения, где в настоящее время Инденбаум служит и находится, а посему прошу сообщить сведения. }} Sur la dokumento haveblas surskribo: "Estas sciigite la {{daton|14|6|1921}} ke Indenbaum estas murdita dum la ribelo de kamparanoj"<ref name="Строчка на памятнике"/>. == Vidu ankaŭ == * [[Militkomunismo]] * [[Okcidentsiberia kamparana ribelo]] == Referencoj == {{Referencoj|2}} {{Projektoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Indenbaum, Grigorij}} [[Kategorio:Belorusaj judoj]] [[Kategorio:Rusiaj judoj]] [[Kategorio:Politikistoj de Tjumeno]] [[Kategorio:Okcidentsiberia kamparana ribelo]] [[Kategorio:Bolŝevikoj]] [[Kategorio:Judaj socialistoj]] [[Kategorio:Rusiaj revoluciuloj]] [[Kategorio:Homoj de la Rusia revolucio de 1905]] [[Kategorio:Homoj de la Rusia revolucio]] [[Kategorio:Mortintoj en Tjumena provinco]] [[Kategorio:Homoj de la Rusia enlanda milito]] [[Kategorio:Rusia Enlanda milito en Tjumena (Tobolska) gubernio]] ct5u6c9nuvtlnq46otiq6w4hetr9ghd 9480698 9480697 2026-09-23T07:08:51Z RG72 11847 /* Referencoj */ 9480698 wikitext text/x-wiki {{Redaktata|[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 13:10, 9 sep. 2026 (UTC)}} {{Informkesto politikisto |honora titolo = |nomo = Grigorij Indenbaum |honora sufikso = |dosiero = Инденбаум Г.С.png |grandeco de dosiero = |malgranda dosiero = |priskribo = Grigorij Indenbaum la {{daton|15|1|1921}} |partio = [[bolŝevistoj]] <!-- personaj informoj --> |dato de naskiĝo = en 1895 (aŭ 1897)<ref name="Строчка на памятнике">{{citaĵo el gazeto | url = https://web.archive.org/web/20260923062124/https://tm-courier.ru/2000/02/03/strochka-na-pamyatnike/ | titolo = Строчка на памятнике | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Ива | persona nomo = Александр | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Tjumenskij Kurier | volumo = 927 | numero = 12 | paĝoj = 4 | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = 2000-02-03 | alirdato = 2026-09-23 | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭantajn la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref> |loko de naskiĝo = vilaĝo Cerkoviŝĉe, [[Mogilova gubernio]], la [[Rusia imperio]] |dato de morto = februaro 1921 |loko de morto = [[Tobolska distrikto (1587-1923)|Tobolska distrikto]], [[Tjumena gubernio]], [[RSFSR]] |nacieco = judo |edzo/ino = |rilatoj = |infanoj = |sidejo = |alma_mater = |okupo = revoluciulo<br/>nutraĵa komisaro de Tjumena gubernio |profesio = |religio = |subskribo = |ttt = |notoj = }} '''Grigorij Samojloviĉ Indenbaum''' (1895, vilaĝo Cerkoviŝĉe, [[Mogilova gubernio]], la [[Rusia imperio]] — 1921, [[Tobolska distrikto (1587-1923)|Tobolska distrikto]], [[Tjumena gubernio]], RSFSR; {{l-ru|Григорий Самойлович Инденбаум}}, denaske '''Girŝ Samuiloviĉ Indenbaum''', {{l-ru|Гирш Самуилович Инденбаум}}) estis rusia [[bolŝevisto]], nutraĵa komisaro de [[Tjumena gubernio]]. Li estis inter la unuaj viktimoj de la [[Okcidentsiberia kamparana ribelo]], grandparte provokita de lia agado kadre de rigora plenumado de la plano pri rekvizicioj de nutraĵoj, lano kaj aliaj produktoj ĉe lokaj kamparanoj. == Revolucia agado == Grigorij Indenbaum naskiĝis en vilaĝo vilaĝo Cerkoviŝĉe, [[Mogilova gubernio]] en juda kamparana familio. Lia naskiĝdato estas malklara, same kiel plejparto de la aliaj biografiaj detaloj. En lia persona dosierujo, troviĝanta en la Tjumena Provinca Arĥivo, kiel naskiĝdato estas indikita 1897<ref name="Строчка на памятнике"/>. Li finis mezlernejon kaj edukiĝis kiel teknikisto-mekanikisto. Post komenco de la Unua mondmilito li estis rekrutigita kaj servis en la 8-a grenadista regimento. Li asertis ke tie, en 1915 li aliiĝis al la [[bolŝevistoj]]. En marto 1916 pro kontraŭmilita propagando li estis sendita al fronto, kie daŭrigis subteran politikan agadon. Li estis malsupera suboficiro ^{[[:ru:Подпрапорщик|ru]]}. Post la [[Februara revolucio]] li estis membro de regimenta, korpusa kaj armea soldataj komitatoj en la Okcidenta Fronto. Post la [[Oktobra revolucio]] li servis en Minsko kiel vic-mokisaro pri provizado de la Okcidenta provinco kaj Okcidenta Fronto, estis membro de la Minska Provinca Ekzekutiva Komitato de Sovetoj (mallonge {{l-ru|Облискомзап}}). Printempe 1918 plejparto de Minska provinco estis okupita de germanoj, do li iĝis prezidanto de la [[Smolensko|Smolenska]] Distrikta Ekzekutiva Komitato de Sovetoj, membro de distrikta bolŝevista komitato. En novembro 1918 li estis prezidanto de la [[Roslavlo|Roslavla]] Ekzekutiva Komitato de Sovetoj, distrikta nutraĵa komisaro<ref name="ШишкинИнденбаум97">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 97 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Post restarigo de la sovetia potenco en Mogilovo, Grigorij Indenbaum estis prezidanto de provina kaj nutraĵa komitatoj. Post okupo de Homelo, li estis membro de la Homela Gubernia Partia Komitato kaj la Gubernia Ekzekutiva Komitato, membro de la prezidio de tiu lasta. En decembro 1919 li estis nomumita estro de la administracio de civilaj nutraĵaj organoj de la Popola Komisariato pri Nutraĵoj de Ukrainio. En februaro 1920, post forpelo de la [[Denikin]]-armeo de [[Odeso]], li iĝis prezidanto de la speciala nutraĵa komitato de Odesa gubernio, membro de la prezidio de la Odesa Gubernia Ekzekutiva Komitato de Sovetoj. Laŭ iuj datumoj li estis delegato de la 5-a Tutlanda Kongreso de la Sovetoj. membro de la prezidio<ref name="ШишкинИнденбаум97"/>. == Nutraĵa komisaro de Tjumena gubernio == === Antaŭhistorio === Laŭ malrektaj informoj, meze de somero 1920 la Popola Komisariato pri Nutraĵoj de RSFSR sendis Grigorij Indenbaum je dispono de la prezidanto de la Siberia Komisariato pri Nutraĵoj (Sibnutraĵkom) Pjotr Koganoviĉ. Tiu lasta sendis lin al la Tjumena Gubernia Partia Komitato por ke li estu nomumita kiel la gubernia nutraĵkomisaro. Respektiva ordono, nek la aliaj rilataj dokumentoj ne estis trovitaj en la arĥivoj, kvankam tiuj de la Sibnutraĵkom estis tre ordemaj kaj skrupulaj. Historiisto Vladimir Ŝiŝkin supozas ke tion klarigis malfacilaj rilatoj inter lokaj institucioj, des pli ke Tjumena gubernio subiĝis ne al Siberio, sed Uralo, do formale Koganoviĉ ne rajtis tion fari. Sed li estis ankaŭ membro de la [[Tutrusia Centra Ekzekutiva Komitato]], do evidente ricevis necesan subtenon de la centra registaro en Moskvo. La nomumo celis fini akran konflikton inter nutraĵkomisaro de Tjumena gubernio Vladimir Belgov unuflanke kaj membroj de la gubernia nutraĵkolegio Ignatij Gvizdon kaj V. I. Ĉesnokov, akuzintaj la nutraĵkomisaron pri karierismo kaj strebo forpreni la tutan nutraĵon el la gubernio, kion ili konsideris nenecesa kaj danĝera pro eventualaj sekvoj, Belgov nomis la unuan menŝevisto kaj la duan komplotulo, kaj diris ke li ne povas labori normale en tia medio<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 97–98 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|26|8|1920}} sekretariato de la Tjumena Gubernia Partia Komitato pritraktis proponon de Koganoviĉ forsendi Ignatij Belgov al li kaj nomumi je ties posteno Grigorij Indenbaum. La kandidato diris ke li pretus okupi la postenon nur se la partia komitato aprobos lin. La {{daton|30|8}} okazis kunsido de la prezidio de la Tjumena Gubernia Partia Komitato, kiu aprobis la proponon de Pjotr Koganoviĉ. La {{daton|31|8|1920}} la prezidio de la Tjumena Gubernia Ekzekutiva Komitato nomumis Indenbaum la provizora nutraĵkomisaro kaj sendis telegramon al la Popola Komisariato pri Nutraĵoj kun peto aprobi la nomumon. Samtage prezidanto de la Tjumena Gubernia Ekzekutiva Komitato Stepan Novosjolov ordonis al Indenbaum eklabori je tiu ĉi posteno<ref name="978-5-85383-8864-98">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 98 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Grigorij Indenbaum rapide rearanĝis la funkciadon de la nutraĵa komitato, ordiginte la rilatojn kun siaj subuloj kaj partneroj. Li vizitis plurajn setlejojn, konatiĝis persone kun ĉiuj distriktaj nutraĵkomisaroj kaj multaj ordinaraj funkciuloj. Sur iliaj enketiloj li faris rimarkojn, kiuj poste sin montris trafaj. Li starigis bonajn rilatojn kun loka partia estraro kaj ĉiujn gravajn decidojn konfirmis per subskriboj de la partiestro kaj sovetestro, kio tiutempe estis ankoraŭ nova maniero<ref name="978-5-85383-8864-98"/>. Post veni al Tjumeno li ekloĝis en domo N 15 en strato Tomskaja (nun Osipenko). Al Tjumena gubernio estis ordonite provizi al Eŭropa Rusio grandan kvanon da nutraĵoj, do necesis apliki urĝajn kaj striktajn rimedojn. Tjumena gubernio devis liveri 6,5 milionojn da pudoj ({{unuo|106470|tunoj}}) da greno, kio ne estis multe kompare al apudaj gubernio (Jekaterinburga gubernio devis liveri 10,3 milionojn, Omska gubernio — 35 milionojn, Ĉelabinska gubernio — 17 milionojn). Sed por Tjumena gubernio tio estis granda ŝarĝo. Indenbaum eĉ plialtigis la postuladon, do la {{daton|3|9}} estis eldonita plano pri rekviziado de 8,3 milionoj da pudoj, en kiu estis indikita planita cifero por ĉiu distrikto kaj subdistrikto. Krome li postulis fini la rekviziciojn ne ĝis la {{dato|1|3|1921}} (laŭe al la originala plano), sed ĝis la {{dato|1|1|1921}}<ref name="978-5-85383-8864-98"/>. Indenbaum akcentis je forigado de personaro per partiaj, sovetiaj kaj sindikataj aktivuloj kaj altigo de ilia aŭtoritato. La {{daton|2|9}} dum kunsido de lokaj aŭtoritatoj li aprobigis oficialan malpermeson de "ĉikanado de nutraĵistoj" ({{l-ru|травля продработников}}). Al la partiaj kaj sovetiaj organizaĵoj estis sendita ordono helpi al la nutraĵistoj ({{l-ru|продработник}}) kun samtempa malpermeso iel ajn enmiksiĝi je ilia laboro. La ĉefa laboro en la gubernio estis oficiale agnoskita nutraĵa laboro ({{l-ru|продовольственная работа}}). La {{daton|19|10}} estis eldonita cirkulero de la Kasacia Tribunalo de la [[Tutrusia Centra Ekzekutiva Komitato]] (TCEK), kiu verdiktis ke punenda estas ĉiu kiu enmiksiĝas je nutraĵista laboro, evitas partopreni en ĝi, kreas por ĝi obstaklojn, ne plenumas nutraĵistajn ordonojn. Fakte la nutraĵistoj ricevis juran imunecon, eĉ la gubernia [[ĈK]] ne rajtis aresti aŭ puni la nutraĵistojn sen permeso de Grigorij Indenbaum. Prezidanto de la gubernia ekzekutiva komitato Stepan Novosjolov kaj prezidanto de la gubernia ĈK Pjotr Studitov oponis tian limigon de sia potenco, sed povis fari nenion<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 35–36 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Lia agado estis sekvo de la premo de superaj instancoj. La {{daton|25|8}} Lenin sendis al Pjotr Koganoviĉ, la nutraĵa komisaro de Siberio, telegramon "pri kolektado de nutraĵoj", en kiu estis ordonite aŭtune, ĝis la novjaro plenumi respektivan planon<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/152167-telegramma-v-i-lenina-prodovolstvennomu-komissaru-sibiri-o-provedenii-zagotovki-produktov-25-avgusta-1920-g | titolo = Телеграмма В. И. Ленина продовольственному комиссару Сибири о проведении заготовки продуктов. 25 августа 1920 г. | titolo-aldono = | alirdato = 2026-09-09 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = [[Lenin]] | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 1920-08-25 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Elektronika Biblioteko de Historiaj Dokumentoj | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230717110449/https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/152167-telegramma-v-i-lenina-prodovolstvennomu-komissaru-sibiri-o-provedenii-zagotovki-produktov-25-avgusta-1920-g | arkivdato = 2023-07-17 | citaĵo = }}</ref>. Dum septembro Siberio devus ĉiutage sendi al stokejoj de la Popola Komisariato pri Nutrado (PKN) po 5 kaj en oktobro po 8 karavanoj da nutraĵoj, sed en oktobro oni sendis nur duonon. Pjotr Koganoviĉ postulis plenumi la taskon per plej ferocaj metodoj: "Greno, greno kaj greno [...] Ĉio malhelpas al ĝia plenumo devas esti malaperigita de sur la tero" (){{l-ru|Хлеб, хлеб и хлеб. [...] Всё, что мешает её выполнению, должно быть стёрто с лица земли}})<ref name="Инденбаум37">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 37 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En Tjumena gubernio novembro estis deklarita "streĉa nutraĵmonato" ({{l-ru|ударный продовольственный месячник}}). Meze de oktobro Indenbaum ordonis aresti prezidantojn de lokaj sovetoj kaj ekzekutivaj komitatoj, en kies areoj la rekvizicioj estas plenumitaj je malpli ol 60%<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма советского руководства Тюменской губернии всем продовольственным конторам [середина октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463172 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 12–13 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|21|10}} li konstatis ke ĝis nun preskaŭ tute ne venis greno, krudaj materialoj kaj brutaro. Klarigojn de kamparanoj ke ankoraŭ mankas draŝita greno li malaperobis kiel senbazajn kaj ordonis plenumi ĝis la {{dato|10|11}} almenaŭ 60% de la plano kaj ĝis la {{dato|1|12}} — 100%. Lokaj respondeculoj ne plenumintaj tiujn ĉi normojn estis arestendaj. Li alvokis siajn subulojn esti "kruelaj kaj senkompataj" ({{l-ru|будьте жестокими и беспощадными}}) al lokaj aŭtoritatoj, kiuj malhelpas ilin: "ekstermu per fera mano ĉiujn bremsojn, malorganizantajn vian laboron" ({{l-ru|уничтожайте железной рукой все тормозы, дезорганизующие Вашу работу}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма советского руководства всем уездным комитетам РКП(б), исполкомам советов, продкомам и продконторам [21 октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463174 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 14–15 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|28|10}} Indenbaum denove memorigas ke referencoj al la ankoraŭ ne okazinta draŝado estas rifuzataj, la greno devas esti rekviziciita tuj. Krome li insistas je apliko de ne ekonomiaj, sed klasaj kriterioj, kaj postulas en 48 horoj klasifiki ĉiujn kamparanojn je kulakoj, mezuloj kaj malriĉuloj. Unue devas trapasi rekviziciojn kulakoj, poste mezuloj kaj nur en esceptaj kazoj malriĉuloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Обязательное постановление Тюменского губисполкома советов и Губпродкома [28 октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463175 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 15–16 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tamen la {{daton|17|11}} li konstatas ke plejparto de lokaj aŭtoritatoj kaj kamparanoj kontraŭas tiun ĉi principon, do ĝi estu aplikata perforte<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума члену коллегии Наркомпрода Л. М. Хинчуку. [г. Тюмень]. 17 ноября 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463202 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 20–21 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|30|10}} Indenbaum postulas ke nutraĵistoj en ĉiu vilaĝo havu sekretan agenton el lokaj kamparanoj, kiuj spuru agadon de kulakoj kaj raportu pri iliaj provoj kaŝi grenon subtere aŭ en arbaroj. Tiaj kaŝitaĵoj estu konfiskendaj, same kiel la tuta posedaĵo de respektiva kamparano, li mem estas arestenda<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 1 Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума Ишимскому уездному продкому и продконторам уезда [30 октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463176 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 18 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tian humoron subtenis raportoj de liaj nutraĵistoj, kiujn dum priserĉadoj trovis multe da greno kaj aliaj varoj ĉe homoj, kiuj asertis ke ili havas nenion por ddoni al la ŝtato, inkluzive ĉe lokaj sovetestroj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Доклад Ильинского райпродкомиссара Ишимского уезда Д. Д. Пятижерцева Тюменскому губпродкомиссару Г. С. Инденбауму. Б.м. [Начало декабря 1920 г.] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463195 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 31–32 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Reference al la ordono de TCEK de la {{dato|27|9|1920}} kaj telegramo de PKN, la {{daton|22|10}} ordonis militstaton en la gubernia nutraĵkomitato. Rompo de la disciplino estis traktata kiel sabotado. Li iniciatis establon de nutraĵtribunaloj, kies tasko estis puni kamparanojn, sabotintajn la rekviziciojn. En novembro 1920 la nutraĵtribunalo aranĝis kunsidojn en ĉiuj distriktaj centroj de Tjumena gubernio<ref name="Инденбаум37"/>. Inter la nutraĵistoj estis homoj, antaŭe akuzitaj pri rompoj de reguloj kaj trouzoj, tamen foje ili estis revenigitaj kiel taŭgaj por plenumi de tiu ĉi tasko. Matvej Lauris dum la nutraĵa kampanjo en 1919–1920 plurfoje rompis la leĝon, do estis akuzita de la Iŝima Revolucia Komitato, sed ties prezidanto Osvald Grjunberg kaj prezidanto de Iŝima Distrikta Nutraĵa Komitato Ivan Guskov ({{l-ru|Иван Гуськов}}) diris ke iu simple deziras kvitigi personajn kontojn kun Lauris dum efektive li "montris enorman energion" dum la rekvizicioj. La akuzoj estis nuligitaj, la proceso ĉesigita kadre de amnestio okaze de la {{dato|1|5|1920}}. Lauris iĝis konfidulo de Indenbaum kaj estis sendata de li je plej konfliktaj areoj de Iŝima distrikto, kie li plu agis arbitre kaj rezolute<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 37–38 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ĝis novembro 1920 kiel nutraĵistoj estis mobilizitaj 25% de la partiaj aktivuloj de Tjumena gubernio, tamen la nutraĵistoj plu malsufiĉis, la plano pri nutraĵoj estis plenumita je 13%. Origine la nutraĵistoj klopodis admoni, ekde novembro ili transiris al amasa apliko de perforto. Ĉiu kamparano, rifuzinta fordoni la nutraĵojn kontraŭ ŝtataj prezoj, estis konsiderata [[kulako]] kaj traktata respektive kiel klasa malamiko. Komence de decembro 1920 la plano estis plenumita je 23%. Oni longigis la nutraĵkampanjon ĝis la {{dato|20|12}}, poste ĝis la {{dato|1|1|1921}}. Oni aplikis jam plej severajn rimedojn. La {{daton|10|12}} Grigorij Indenbaum per sekreta telegramo al la gubernia plenrajtigito pri nutraĵoj Arĥip Krestjannikov permesis al li apliki plej severajn rimedojn, inkluzive preni en Belova subdistrikto (Iŝima distrikto) po 10 ostaĝojn en ĉiu vilaĝo kaj sendi ilin al devigaj laboroj. Li tamen kontraŭis rekviziciojn de semoj, kio foje okazis. En decembro 1920, dum la 3-a gubernia partia konferenco, oni forte kritikis Indenbaum kaj liajn metodojn. Li responde citis la vortojn de popola komisaro pri nutraĵoj diritajn al la nutraĵistoj: "Vi prenas viajn aĵojn kaj iras al VĈK aŭ vi efektivigas ĉiujn rekviziciojn" ({{l-ru|Или вы собираете вещи и отправляетесь в ВЧК, или вы проводите все развёрстки}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 38–39 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tamen li plu insistis ke "Aplikado de la armita forto ne devas esti enkondukata kiel sistemo. Necesas fari drastan efektan baton por ke la sono aŭdiĝu tra la tuta distrikto" ({{l-ru|Применение вооруженной силы не должно вводиться как система. Следует производить резкий эффектный удар, чтобы звук раздался по всему району или уезду}}), postulante uzi perforton nur por kaŭzi ŝokon en pli granda areo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Протокол № 53 заседания коллегии Тюменского Губпродкома. [г. Тюмень]. 10 ноября 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463177#mode/inspect/page/2/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 20 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La gubernia ĈK malkontente observis agadon de Grigorij Indenbaum kaj ties subuloj, konsiderante ĝin eksterleĝa kaj danĝera pro ekstrema premo kontraŭ la kamparanoj. La {{daton|4|12}} prezidanto de la gubernia kontrola-inspekta komisiono pri efektivigo de nutraĵaj rekvizicioj Arĥip Krestjannikov, membroj de lia komisiono Matvej Lauris kaj Miĥail Gurmin raportis al Grigorij Indenbaum kaj samtempe al la prezidanto de la gubernia ekzekutiva komitato Stepan Novosjolov kaj sekretario de la gubernia partia komitato Koĉiŝ ke al vilaĝo Kamenskoj (Iŝima distrikto) venis plenrajtigito de la gubernia ĈK Nikolaj Kuznecov, kolektina plurajn akuzojn kontraŭ ili pro apliko de troa perforto al la kamparanoj, arbitraĵoj, kruda traktado de loĝantaro. Ili postulis protekti ilin de tiaj enmiksiĝoj kaj akuzoj, minacante alikaze ĉesigi sian laboron<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Рапорт губернской контрольно-инспекторской комиссии по проведению продразверсток в Ишимском уезде председателю Тюменского губисполкома советов С. А. Новоселову, секретарю губкома РКП(б) Н. Э. Кочишу и губпродкомиссару Г. С. Инденбауму. Каменская волость 4 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463201 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 20 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {{Citaĵo |teksto = Kamarado Kuznecov akuzas nin ke ni tro kruele kaj krude traktas la kamparanojn, tio estas ni postulas de ili plenumi la ŝtatrekviziciojn, ne agitas la kamparanojn por plenumi la ŝtatrekviziciojn. Laŭ lia konkludo, niaj agoj estas pli malbonaj ol la fiagado de [[Kolĉak]]. Krome li havas materialojn, ke la komisiono skurĝas kamparanojn kaj postulas por si de la kamparanoj por nutrado rostitan anseraĵon. [...] Ni nun troviĝas inter du fajroj. Unuflanke, al ni oni preskribas kaj ordonas esti senkompataj al ĉiuj, ne plenumantaj ŝtatajn rekviziciojn, kaj la rekvizicioj devas esti senkondiĉe pplenumitaj. Aliflanke, post ni sin trenas la vosto kun stakoj da enketaj materialoj, akuzantaj nin je prirabado de la kamparana greno, krueleco kaj krudeco. Eĉ plenrajtigito de la Iŝima Politburoo kamarado Ĵukov [M. I.] [ersone ĉeeste de ruĝarmeano Prokopjev nomis la taĉmenton Kolĉak-bando. |aŭtoro = prezidanto de la gubernia kontrola-inspekta komisiono pri efektivigo de nutraĵaj rekvizicioj Arĥip Krestjannikov, membroj de lia komisiono Matvej Lauris kaj Miĥail Gurmin |verko = Raporto al Grigorij Indenbaum, la prezidanto de la gubernia ekzekutiva komitato Stepan Novosjolov kaj sekretario de la gubernia partia komitato Koĉiŝ |origina teksto = Тов. Кузнецов обвиняет нас в том, что мы слишком жестоко и грубо обращаемся с крестьянами, т.е. требуем от них выполнить госразверстки, а не агитируем среди крестьян за выполнение госразверсток. По его заключению, наши поступки хуже колчаковщины. Кроме того, у него имеется материал, что комиссия дерет крестьян плетями и требует себе от крестьян на продовольствие жареной гусятины. [...] Мы теперь находимся между двух огней. С одной стороны, нам предписывают и приказывают быть беспощадными ко всем, не исполняющим государственной разверстки, и разверстка безоговорочно должна быть выполнена. С другой стороны, за нами волочится хвост с кипами следственного материала, обвиняющего нас в ограблении крестьян хлебом*, жестокости и грубости. Даже уполномоченный Ишимского политбюро тов. Жуков [М.И.] лично при красноармейце Прокопьеве обозвал отряд колчаковской бандой. }} La {{daton|8|12}} okazis komuna kunsido de la estroj de ĉiuj ĉi institucioj dum kiu ili konkludis ke Kuznecov trouzis la plenpovon, prezidanto de la gubernia ĈK Pjotr Studitov diris ke li estos punita. Novosjolov nur petis Indenbaum ke li donu instrukciojn al la nutraĵtaĉmentoj kaj "forte tenu ilin en la manoj"<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Протокол № 57 расширенного заседания Тюменского губернского продовольственного совещания. [г. Тюмень] 8 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463202#mode/inspect/page/1/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39–40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En la sama tago prezidanto de la Berdjugina Subdistrikta Partia Ĉelo Pjotr Rusin rakontis kiel, taskigita de sia partia ĉelo la {{daton|2|12}}, li admonis Indenbaum, argumentante ke postulata nombro de nutraĵoj estas nerealisma kaj aplikataj tiucele rimedoj tro krudaj. Kiel tekstas respektiva protokolo: "al la demando, ĉu estas permeseble meti civitanojn je malvarmaj stokejoj, [Indenbaum] deklaris ke kvankam de la vidpunkto de komunismo tio estas ne permesebla, tamen tio ebligas plenumi nutraĵajn rekviziciojn"({{l-ru|допустимо ли садить граждан в холодные амбары, заявил, хотя это с точки зрения коммунизма недопустимо, но [за]то дает возможность выполнить разверстку}}). Al la riproĉo ke la nutraĵistoj agas same kiel antaŭaj Kolĉak-taĉmentoj, skurĝante kamparanojn, Indenbaum respondis ke ĉiuj liaj subuloj estas komunistoj dum eksaj oficiroj de la Kolĉak-armeoj haveblas inter la sovetiaj altranguloj. Plendoj pri tio ke nutraĵistoj forprenis de kamparanoj surstrate armean uniformon, uzatan kiel vestoj, ankaŭ estis ignoritaj. Al la peto lasi almenaŭ po 13,5 pudoj por persono jare, kiel tion preskribas la normoj, Indenbaum respondis ke neniuj normoj aplikeblas nun, gravas nur plenumi la rekviziciojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Выписка из протокол № 52 общего собрания Бердюжской волостной ячейки РКП(б) Ишимского уезда. Б.м. 8 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463204#mode/inspect/page/2/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 40–41 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ekstrema premo sur la kamparanojn daŭris kaj kreskis. La {{daton|13|12|}} milicano de Teplodubrava subdistrikto Kankov raportis al la estro de la 5-a areo de Iŝima distrikto ke en ilia subdistrikto Indenbaum ordonis meti ĉiujn membrojn de loka soveto al malvarma stokejo, forpreninte de ili feltbotojn dum la frosto atingis 35 gradojn sub nulo. Nutraĵistoj konfiskis ĉe loĝantaro ĉiujn lanajn vestojn, inkluzive ŝtrumpojn, feltbotojn kaj pantalonojn, striglis ŝafajn peltojn ktp, reference al neplenumita plano pri rekvizicio de lano<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Заявление милиционера Теплодубровской волости начальнику 5-го района Ишимского уезда. Б.м. 13 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463211 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 47–48 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Viculo de Indenbaum, Jakov Majers en decembro 1920 agnoskis ke en Iŝima distrikto, kie la rekviziciojn gvidis li mem, estis rekviziciita la tuta greno, inkluzive la semojn tiel ke la kamparanoj ne povos semi kaj "tio estas netolereble"<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463236 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 63–64 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Nur la {{daton|20|12}}, kiam la plano estis plejparte jam plenumita, dum kunsido de prezidio de la gubernia partia komitato, prezidanto de la gubernia laborista-kamparana inspekto Nikolaj Ĉertiŝĉev reference al pluraj atestoj diris ke la agado de la nutraĵkomitato estis malĝusta kaj ke ĝia aprobo fare de la 3-a gubernia partia kongreso estis eraro. Responde al tio Grigorij Indenbaum agnoskis ke okazis certaj eraroj kaj trouzoj, kiuj estas esplorindaj, la kulpuloj estas punindaj. La aliaj subtenis lin, inkluzive prezidanton de la gubernia ĈK Pjotr Studitov. Sed efektive sekvis nenio. Neniu estis punita kaj kiam laborista-kamparana inspekto de Iŝima distrikto sendis sian reprezentanton al Moskvo por raporti pri la okazaĵoj, li estis arestita de la guberniaj aŭtoritatoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Протокол № 4 заседания президиума Тюменского губкома РКП(б). г. Тюмень 20 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463222 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 54–56 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|27|12}} Indenbaum subskribis ordonon N 279, laŭ kiu kaze de eltrovo de kaŝita greno, nutraĵistoj devis konfiski ĝin kaj ĉiujn aliajn posedaĵojn ne nur de la kaŝinto, sed ankaŭ de la aliaj kamparanoj de respektiva komunumo<ref name="Красная весна99">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 99 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|30|12}} Indenbaum mem atentigas siajn subulojn ke la semoj ne devas esti rekviziciitaj, kvankam oni raportis al ili ke foje tion faras lokaj sovetoj "por faciligi sian laboron", kaj avertas ke tio estas la ekstrema rimedo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 57 Тюменского губисполкома и губпродкома. г. Тюмень 30 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463241 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 67 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Samtage aperas komuna ordono de la ekzekutiva, partia kaj nutraĵa komitatoj, en kiu oni atentigas ke la arestoj kaj konfiskado dum la rekvizicioj estas la plej severaj rimedoj aplikeblaj en ekstremaj situacioj dum bati la kamparanojn estas strikte malpermesite<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 58 Тюменского губисполкома, губпродкома и губкома РКП(б). г. Тюмень 30 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463241 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 67 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Komence de decembro 1920 dum la 2-a Tjumena Gubernia Kongreso de la Sovetoj li estis elektita kiel membro de la Tjumena Gubernia Ekzekutiva Komitato, la {{daton|14|12}} li iĝis membro de ties prezidio<ref name="Красная весна100">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 100 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|6|1|1921}} li raportis al la Popola Komisariato pri Nutraĵoj ke je la 2-a horo posttagmeze Tjumena gubernio liveris 6,6 milionojn da [[pudo]]j da greno ({{unuo|108108|tunoj}}), plenuminte la grenan planon je 102%, tiun pri oleaj semoj je 150%<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума руководству Наркомпрода. г. Тюмень. 7 января 1921. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463260 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 78–79 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|25|1}} viculo de la PKN Nikolaj Bjuĥanov sendis al Grigorij Indenbaum telegramon kun profunda danko pro plenumo de la taskoj<ref name="Красная весна99"/>. Kamparanoj estis ekstreme malkontentaj, en januaro komenciĝis protestoj kaj tumultoj, do Grigorij Indenbaum, prezidanto de la gubernia ĈK Pjotr Studitov kaj prezidanto de la gubernia laborista-kamparana inspekto Nikolaj Ĉertiŝĉev kune veturis al Lokta subdistrikto (Iŝima distrikto) kie laŭdire komenciĝis ribelo. Ili ne trovis la ribelulojn, sed vidis plurajn ĉarojn kun rekviziciitaj nutraĵoj, do konkludis ke ĉio daŭras laŭplane. En januaro 1921 komenciĝis rekvizicioj de semoj ({{l-ru|семенная продразвёрстка}}), kiun Indenbaum proponis efektivigi "milite, kun ĉiuj rimedoj de devigado" ({{l-ru|по-военному, со всеми мерами принуждения}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39–40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Meze de januaro 1921 aperis ordono fordoni ankaŭ la tutan semaron kaj stoki ĝin je komunaj stokejoj por pli efika kaj egala distribuado dum la semado<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 2 Тюменского губкомитета по расширению посевной площади. г. Тюмень. [Середина января 1921 г.] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463274 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 91–92 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|26|1|1921}} Grigorij Indenbaum sendis telegramon al [[Lenin]]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума председателю Совнаркома В. И. Ленину. [г. Тюмень] 26 января 1921 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463286#mode/inspect/page/1/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 91–92 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {{Citaĵo |teksto = Vian bataltaskon pri kargado de greno je dekkvin nutraĵitineroj al Jekaterinburgo, adreso: distribuejo de popolkomisariato pri nutrado estas plenumita. Mi komencis al kargado de la dua bataltasko de la greno {{unuo|250000|[[pudo]]j}} [{{unuo|4095,12|tunoj}}] al Moskvo, popolkomisariato pri nutrado. Kargadon de viando je ok nutraĵitineroj mi estas finanta. Fortigu salsendon de vagonoj al linio [[Omsko]] — [[Ĉelabinsko]]. |aŭtoro = Grigorij Indenbaum |verko = Telegramo de la Tjumena gubnutraĵkomisaro G. S. Indenbaum al prezidanto de la Konsilio de Popolaj Komisaroj V. I. Lenin [la {{dato|26|1|1921}}] |origina teksto = Ваше боевое задание по погрузке хлеба в количестве пятнадцати продмаршрутов в Екатеринбург, адрес: распредбаза наркомпрода, — выполнено. Приступил к погрузке второго боевого задания хлеба* [в] 250 000 пудов в Москву, наркомпрод. Погрузку мяса в счет восьми продмаршрутов на этих днях заканчиваю. Усильте подачу вагонов на линию Омск — Челябинск. }} Komence de februaro 1921 Grigorij Indenbaum estas nomumita prezidanto de la Malsupra Oba-Irtiŝa Provinca Administracio pri Fiŝindustrio ({{l-ru|Низовое Обь-Иртышское областное управление рыбными промыслами}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Komence de februaro 1921, dum inspekta vojaĝo al vilaĝo Karaĉino ([[Tobolska distrikto (1587-1923)|Tobolska distrikto]]), kie Indenbaum planis rakonti al la kamparanoj pri la sema rekvizicio, li estis kaptita de ribeluloj, kruele batita, kaj murdita 3 [[versto]]jn ({{unuo|3,2|km}}) for de la vilaĝo. Vundita poŝtisto venis al Tobolsko por raporti tion. Taĉmento subestre de Avraamij Demjanov, prezidanto de la Tobolska Distrikta Ekzekutiva Komitato kaj Jevdokim Trostinskij, estro de la 3-a bataliona distrikto de la Tjumena Regimenta Distrikto de la Eksterordinaraj Trupoj ({{l-ru|части особого назначения}}) ekveturis al Karaĉino, sed en vilaĝo Ŝiŝkovo ĝi estis atakita de ribeluloj kaj retiriĝis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tjumena historiisto Aleksandr Petruŝin skribis ke Grigorij Indenbaum estis haltigita de kamparanoj je la Tobolska landvojo. Koĉero Koĉnev estis mortpafita, ddum Indenbaum estis senvestigita kaj murdita per bajoneto. Dum posta subpremado de la ribelo, estis arestita la suspektita murdisto, loka kamparano Miĥail Redkin ({{l-ru|Редькин}}). La enketado estis mallonga, oni ne trovis la korpon. En aŭgusto 1922 Miĥail Redkin mortis en la Tobolska prizono pro [[ftizo]]. Petruŝin supozas ke ĝuste ĈK-anoj rakontis al lokaj kamparanoj pri la itinero de Indenbaum por malaperigi lin kiel personon nedeziratan<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Хлебное место // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Петрушин |unua = А. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 110–111 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La tjumena regionografo Aleksandr Ivanenko esploris enketistan dosieron, komencitan la {{daton|16|7|1921}}, kaj trovis jenan priskribon de la morto de Indenbaum fare de Konon Redkin ({{l-ru|Конон Редькин}}), faritan en 1924<ref name="Строчка на памятнике"/>: {{Citaĵo |teksto = [Miĥail] Redkin kaptis du komunistojn. Unu havis familinomon Konev, la alian mi ne konas, tio estis malalta judo. Kiujn vestojn ili havis, mi ne memoras. Iuj tataroj ekveturigis ilin al paŝtejo, tuj post kiam ili traveturis vilaĝan pordegon, tiuj ĉi homoj forĵetis tiujn tatarojn (ili estis du) el la koĉo kaj pelis la ĉevalon. Poste, kiel mi aŭdis, Redkin Miĥail saltis sur rajdĉevalon kunpreninte fusilon, unu el la forkurantoj — Konev — mortpafis per fusilo. Sur la koĉo la dua, judo, sukcesis fuĝi iom pli for, kaj tie li jam saltis de sur la ĉevalo, sin kaŝis je fojnostoko. Sed Redkin trovis lin kaj forpelis de tie, trapikis lin tutan per bajoneto. Pri tio Redkin mem diris al mi. |aŭtoro = Konon Redkin |verko = Enketista dosiero |origina teksto = Редькиным были задержаны двое коммунистов. Один с фамилией Конев, другого не знаю, еврей низенького роста. Какие на них были одежды, не помню. Их повезли какие-то татары в поскотину, едва они выехали за ворота деревни, как люди этих татар (их было двое) выбросили из дровней и погнали вперед лошадь. Потом, как я слышал, Редькин Михаил пал на верхового коня, взявши винтовку с собой, одного из убегавших — Конева — застрелил из винтовки. На дровнях же второму, еврею, удалось убежать немного дальше, и там он уже соскочил с лошади, спрятался в стог сена. Но Редькин разыскал его и выгнал оттуда, исколол всего штыком. Об этом Редькин мне сам говорил. }} Konon Redkin (n. 1895) devenis de la vilaĝo Redkina ^{[[:ru:Редькина|ru]]} (tiutempe Bajkala distrikto, nun Tobolska), same kiel ĉiuj aliaj enketitoj. Al la enketista demando "Diru kiu murdis civitanon Indenbaum, Konev kaj asistanton?" li respondis: "Murdis Redkin Miĥail Spiridonoviĉ, Redkin Porfirij Jakovleviĉ, Smirniĥ<ref>{{l-ru|Смирных}}.</ref>". Ivanenko atentigas ke la enketistoj ne multe interesiĝis pri detaloj de la murdo. En 1921 kaj 1922 ili dufoje pridemandis Matvej Smirniĥ, kiu estis denuncita kiel unu el la murdistoj, sed ne demandis pri tio. En 1924 la enketistoj ricevis raporton de la Tobolska prizono, ke Miĥail Igantoviĉ Redkin mortis tie la {{daton|7|8|1922}} pro [[ftizo]]<ref name="Строчка на памятнике"/>. Georgij Agabekov ^{[[:ru:Агабеков, Георгий Сергеевич|ru]]}, sendita al la Tjumena ĈK en julio 1921, en siaj rememoroj eldonitaj post lia perfido kaj fuĝo en [[Berlino]], ke en ĈK cirkulis malbonaj onidiroj pri la nutraĵkomisaro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = [[:Commons:File:Агабеков Г. ЧК за работой.pdf|ГПУ. (Записки чекиста)]] |lasta = Агабеков |unua = Г. С. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1930 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Стрела |loko = Берлин |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>: {{Citaĵo |teksto = Laŭ informaj datumoj, la kamparanan ribelon gvidis kunlaborantoj de la loka gubernia nutraĵkomitato, kie abundis socialist-revoluciuloj kaj menŝevistoj kaj estis tre malmulte da komunistoj. Estis datumoj, ke la gubernia nutraĵkomisaro mem estas influata de socialist-revoluciuloj kaj sendas surloken plenrajtigitojn, kiuj instigas kamparanojn al ribelo kontraŭ la sovetia potenco. [...] |aŭtoro = Georgij Agabekov |verko = Noticoj de ĈK-ano [1931] |origina teksto = По информационным сведениям, восстанием крестьян руководили работники из местного губернского продовольственного комитета, где полно было эсеров и меньшевиков и было очень мало коммунистов. Были сведения, что сам губпродкомиссар находится под влиянием эсеров и посылает на места уполномоченных, которые подстрекают крестьян к выступлению против советской власти. }} Li mencias ankaŭ ke unu el liaj agentoj denuncis ke de Tjumena gubernio estis kontraŭleĝe elportitaj {{unuo|20000|pudoj}} da greno ({{unuo|327,6|tunoj}}), kion ebligis pro granda ŝmirmono prezidantoj de la guberniaj Ĉ-estro, partiestro kaj sovetestro. Li denuncis tion al sia estraro en Moskvo kaj sekvis pluraj eksigoj kaj translokoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = [[:Commons:File:Агабеков Г. ЧК за работой.pdf|ГПУ. (Записки чекиста)]] |lasta = Агабеков |unua = Г. С. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1930 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Стрела |loko = Берлин |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 41–42 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Malrekte tiun ĉi informon konfirmas dokumento, trovita de Aleksandr Ivanenko en la persona dosierujo de Indenbaum, troviĝanta en la Tjumena Provinca Arĥivo. Temas pri peto de la Revolucia Milita Tribunalo de Siberio, sendita la {{dato|6|7|1921}}<ref name="Строчка на памятнике"/>: {{Citaĵo |teksto = Inter miaj enketadoj estas afero pri akuzo kontraŭ la tjumena gubernia nutraĵkomisaro Indenbaum pri krimo rilata al lia posteno, transdonita de la Kasacia Tribunalo de la Respubliko; por tiu ĉi afero mi bezonas informojn, kie nun Indenbaum servas kaj troviĝas, kaj pro tio mi petas sendi tiujn ĉi informojn. |aŭtoro = Enketisto de la Revolucia Milita Tribunalo de Siberio [la {{daton|6|7|1921}}] |verko = Peto al lokaj aŭtoritatoj |origina teksto = В производстве моем имеется дело по обвинению тюменского губпродкомиссара Инденбаума в преступлении по должности, переданное из Кассационного трибунала Республики; по этому делу необходимо иметь сведения, где в настоящее время Инденбаум служит и находится, а посему прошу сообщить сведения. }} Sur la dokumento haveblas surskribo: "Estas sciigite la {{daton|14|6|1921}} ke Indenbaum estas murdita dum la ribelo de kamparanoj"<ref name="Строчка на памятнике"/>. == Vidu ankaŭ == * [[Militkomunismo]] * [[Okcidentsiberia kamparana ribelo]] == Referencoj == {{Referencoj|2}} {{DEFAŬLTORDIGO:Indenbaum, Grigorij}} [[Kategorio:Belorusaj judoj]] [[Kategorio:Rusiaj judoj]] [[Kategorio:Politikistoj de Tjumeno]] [[Kategorio:Okcidentsiberia kamparana ribelo]] [[Kategorio:Bolŝevikoj]] [[Kategorio:Judaj socialistoj]] [[Kategorio:Rusiaj revoluciuloj]] [[Kategorio:Homoj de la Rusia revolucio de 1905]] [[Kategorio:Homoj de la Rusia revolucio]] [[Kategorio:Mortintoj en Tjumena provinco]] [[Kategorio:Homoj de la Rusia enlanda milito]] [[Kategorio:Rusia Enlanda milito en Tjumena (Tobolska) gubernio]] 4roe4dyk2de1rfkwmznie656paxsp9l 9480743 9480698 2026-09-23T11:32:50Z RG72 11847 9480743 wikitext text/x-wiki {{Redaktata|[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 13:10, 9 sep. 2026 (UTC)}} {{Informkesto politikisto |honora titolo = |nomo = Grigorij Indenbaum |honora sufikso = |dosiero = Инденбаум Г.С.png |grandeco de dosiero = |malgranda dosiero = |priskribo = Grigorij Indenbaum la {{daton|15|1|1921}} |partio = [[bolŝevistoj]] <!-- personaj informoj --> |dato de naskiĝo = en 1895 (aŭ 1897)<ref name="Строчка на памятнике">{{citaĵo el gazeto | url = https://web.archive.org/web/20260923062124/https://tm-courier.ru/2000/02/03/strochka-na-pamyatnike/ | titolo = Строчка на памятнике | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Ива | persona nomo = Александр | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Tjumenskij Kurier | volumo = 927 | numero = 12 | paĝoj = 4 | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = 2000-02-03 | alirdato = 2026-09-23 | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭantajn la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref> |loko de naskiĝo = vilaĝo Cerkoviŝĉe, [[Mogilova gubernio]], la [[Rusia imperio]] |dato de morto = februaro 1921 |loko de morto = [[Tobolska distrikto (1587-1923)|Tobolska distrikto]], [[Tjumena gubernio]], [[RSFSR]] |nacieco = judo |edzo/ino = |rilatoj = |infanoj = |sidejo = |alma_mater = |okupo = revoluciulo<br/>nutraĵa komisaro de Tjumena gubernio |profesio = |religio = |subskribo = |ttt = |notoj = }} '''Grigorij Samojloviĉ Indenbaum''' (1895, vilaĝo Cerkoviŝĉe, [[Mogilova gubernio]], la [[Rusia imperio]] — 1921, [[Tobolska distrikto (1587-1923)|Tobolska distrikto]], [[Tjumena gubernio]], RSFSR; {{l-ru|Григорий Самойлович Инденбаум}}, denaske '''Girŝ Samuiloviĉ Indenbaum''', {{l-ru|Гирш Самуилович Инденбаум}}) estis rusia [[bolŝevisto]], nutraĵkomisaro de [[Tjumena gubernio]]. Li estis inter la unuaj viktimoj de la [[Okcidentsiberia kamparana ribelo]], grandparte provokita de lia agado kadre de rigora plenumado de la plano pri rekvizicioj de nutraĵoj, lano kaj aliaj produktoj ĉe lokaj kamparanoj. == Revolucia agado == Grigorij Indenbaum naskiĝis en vilaĝo vilaĝo Cerkoviŝĉe, [[Mogilova gubernio]] en juda kamparana familio. Lia naskiĝdato estas malklara, same kiel plejparto de la aliaj biografiaj detaloj. En lia persona dosierujo, troviĝanta en la Tjumena Provinca Arĥivo, kiel naskiĝdato estas indikita 1897<ref name="Строчка на памятнике"/>. Li finis mezlernejon kaj edukiĝis kiel teknikisto-mekanikisto. Post komenco de la [[Unua mondmilito]] li estis rekrutigita kaj servis en la 8-a grenadista regimento. Li asertis ke tie, en 1915 li aliĝis al la [[bolŝevistoj]]. En marto 1916 pro kontraŭmilita propagando li estis sendita al fronto, kie daŭrigis subteran politikan agadon. Li estis malsupera suboficiro ^{[[:ru:Подпрапорщик|ru]]}. Post la [[Februara revolucio]] li estis membro de regimenta, korpusa kaj armea soldataj komitatoj en la Okcidenta Fronto. Post la [[Oktobra revolucio]] li servis en [[Minsko]] kiel vic-komisaro pri provizado de la Okcidenta provinco kaj Okcidenta Fronto, estis membro de la Minska Provinca Ekzekutiva Komitato de Sovetoj (mallonge {{l-ru|Облискомзап}}). Printempe 1918 plejparto de [[Minska provinco]] estis okupita de germanoj, do li iĝis prezidanto de la [[Smolensko|Smolenska]] Distrikta Ekzekutiva Komitato de Sovetoj, membro de distrikta bolŝevista komitato. En novembro 1918 li estis prezidanto de la [[Roslavlo|Roslavla]] Ekzekutiva Komitato de Sovetoj, distrikta nutraĵkomisaro<ref name="ШишкинИнденбаум97">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 97 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Post restarigo de la sovetia potenco en [[Mogilovo]], Grigorij Indenbaum estis prezidanto de provinca kaj nutraĵa komitatoj. Post okupo de [[Homelo]], li iĝis membro de la Homela Gubernia Partia Komitato kaj la Gubernia Ekzekutiva Komitato, membro de la prezidio de tiu lasta. En decembro 1919 li estis nomumita estro de la administracio de civilaj nutraĵaj organoj de la Popola Komisariato pri Nutraĵoj de Ukrainio. En februaro 1920, post forpelo de la [[Denikin]]-armeo de [[Odeso]], li iĝis prezidanto de la speciala nutraĵa komitato de [[Odesa gubernio]], membro de la prezidio de la Odesa Gubernia Ekzekutiva Komitato de Sovetoj. Laŭ iuj datumoj li estis delegato de la 5-a Tutlanda Kongreso de la Sovetoj. membro de la prezidio<ref name="ШишкинИнденбаум97"/>. == Nutraĵa komisaro de Tjumena gubernio == === Antaŭhistorio === Laŭ malrektaj informoj, meze de somero 1920 la Popola Komisariato pri Nutraĵoj de RSFSR sendis Grigorij Indenbaum je dispono de la prezidanto de la Siberia Komisariato pri Nutraĵoj (Sibkomnutraĵ) Pjotr Koganoviĉ. Tiu lasta sendis lin al la Tjumena Gubernia Partia Komitato (TGPK) por ke li estu nomumita kiel la gubernia nutraĵkomisaro. Respektiva ordono, nek la aliaj rilataj dokumentoj ne estis trovitaj en la arĥivoj, kvankam tiuj de la Sibnutraĵkom estis tre ordemaj kaj skrupulaj. Historiisto Vladimir Ŝiŝkin supozas ke tion klarigis malfacilaj rilatoj inter lokaj institucioj, des pli ke Tjumena gubernio subiĝis ne al [[Siberio]], sed al [[Uralo]], do formale Koganoviĉ ne rajtis tion fari. Sed li estis ankaŭ membro de la [[Tutrusia Centra Ekzekutiva Komitato]], do evidente ricevis necesan subtenon de la centra registaro en Moskvo. La nomumo celis fini akran konflikton inter nutraĵkomisaro de Tjumena gubernio Vladimir Belgov unuflanke kaj membroj de la gubernia nutraĵkolegio Ignatij Gvizdon kaj V. I. Ĉesnokov, akuzintaj la nutraĵkomisaron pri karierismo kaj strebo forpreni la tutan nutraĵon el la gubernio, kion ili konsideris nenecesa kaj danĝera pro eventualaj sekvoj, Belgov nomis la unuan [[menŝevisto]] kaj la duan komplotulo, kaj diris ke li ne povas labori normale en tia medio<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 97–98 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|26|8|1920}} sekretariato de TGPK pritraktis proponon de Koganoviĉ forsendi Ignatij Belgov al li kaj nomumi je ties posteno Grigorij Indenbaum. La kandidato diris ke li pretus okupi la postenon nur se la partia komitato aprobos lin. La {{daton|30|8}} okazis kunsido de la prezidio de la TGPK, kiu aprobis la proponon de Pjotr Koganoviĉ. La {{daton|31|8|1920}} la prezidio de la Tjumena Gubernia Ekzekutiva Komitato (TGEK) nomumis Indenbaum la provizora nutraĵkomisaro kaj sendis telegramon al la Popola Komisariato pri Nutraĵoj kun peto aprobi la nomumon. Samtage prezidanto de TGEK Stepan Novosjolov ordonis al Indenbaum eklabori je tiu ĉi posteno<ref name="978-5-85383-8864-98">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 98 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Grigorij Indenbaum rapide rearanĝis la funkciadon de la nutraĵa komitato, ordiginte la rilatojn kun siaj subuloj kaj partneroj. Li vizitis plurajn setlejojn, konatiĝis persone kun ĉiuj distriktaj nutraĵkomisaroj kaj multaj ordinaraj funkciuloj. Sur iliaj enketiloj li faris rimarkojn, kiuj poste sin montris trafaj. Li starigis bonajn rilatojn kun loka partia estraro kaj ĉiujn gravajn decidojn konfirmis per subskriboj de la partiestro kaj sovetestro, kio tiutempe estis ankoraŭ nova maniero<ref name="978-5-85383-8864-98"/>. Post veni al [[Tjumeno]] li ekloĝis en domo N 15 en strato Tomskaja (nun Osipenko). Al Tjumena gubernio estis ordonite provizi al [[Eŭropa Rusio]] grandan kvanton da nutraĵoj, do necesis apliki urĝajn kaj striktajn rimedojn por plenumi tiun ĉi taskon. Tjumena gubernio devis liveri 6,5 milionojn da pudoj ({{unuo|106470|tunoj}}) da greno, kio ne estis multe kompare al apudaj gubernio ([[Jekaterinburga gubernio]] devis liveri 10,3 milionojn, [[Omska gubernio]] — 35 milionojn, [[Ĉelabinska gubernio]] — 17 milionojn). Sed por Tjumena gubernio tio estis granda ŝarĝo. Indenbaum eĉ plialtigis la postuladon, do la {{daton|3|9}} estis eldonita plano pri rekvizicio de 8,3 milionoj da pudoj, en kiu estis indikita planita cifero por ĉiu distrikto kaj subdistrikto. Krome li postulis fini la rekviziciojn ne ĝis la {{dato|1|3|1921}} (laŭe al la originala plano), sed ĝis la {{dato|1|1|1921}}<ref name="978-5-85383-8864-98"/>. Indenbaum postulis forti la nutraĵkomisariatan personaron per partiaj, sovetiaj kaj sindikataj aktivuloj kaj altigi ilian aŭtoritaton. La {{daton|2|9}} dum kunsido de lokaj aŭtoritatoj li aprobigis oficialan malpermeson de "ĉikanado de nutraĵistoj" ({{l-ru|травля продработников}}). Al la partiaj kaj sovetiaj organizaĵoj estis sendita ordono helpi al la nutraĵistoj ({{l-ru|продработник}}) kun samtempa malpermeso iel ajn enmiksiĝi je ilia laboro. La ĉefa laboro en la gubernio estis oficiale agnoskita nutraĵa laboro ({{l-ru|продовольственная работа}}). La {{daton|19|10}} estis eldonita cirkulero de la Kasacia Tribunalo de la [[Tutrusia Centra Ekzekutiva Komitato]] (TCEK), kiu verdiktis ke punenda estas ĉiu kiu enmiksiĝas je nutraĵista laboro, evitas partopreni en ĝi, kreas por ĝi obstaklojn, ne plenumas nutraĵistajn ordonojn. Fakte la nutraĵistoj ricevis juran imunecon, eĉ la gubernia [[ĈK]] ne rajtis aresti aŭ puni la nutraĵistojn sen permeso de Grigorij Indenbaum. Prezidanto de la gubernia ekzekutiva komitato Stepan Novosjolov kaj prezidanto de la gubernia ĈK Pjotr Studitov oponis tian limigon de sia potenco, sed povis fari nenion<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 35–36 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Lia agado estis sekvo de la premo de superaj instancoj. La {{daton|25|8}} Lenin sendis al la nutraĵa komisaro de Siberio Pjotr Koganoviĉ telegramon "pri kolektado de nutraĵoj", en kiu estis ordonite aŭtune, ĝis la novjaro plenumi respektivan planon<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/152167-telegramma-v-i-lenina-prodovolstvennomu-komissaru-sibiri-o-provedenii-zagotovki-produktov-25-avgusta-1920-g | titolo = Телеграмма В. И. Ленина продовольственному комиссару Сибири о проведении заготовки продуктов. 25 августа 1920 г. | titolo-aldono = | alirdato = 2026-09-09 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = [[Lenin]] | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 1920-08-25 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Elektronika Biblioteko de Historiaj Dokumentoj | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230717110449/https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/152167-telegramma-v-i-lenina-prodovolstvennomu-komissaru-sibiri-o-provedenii-zagotovki-produktov-25-avgusta-1920-g | arkivdato = 2023-07-17 | citaĵo = }}</ref>. Dum septembro Siberio devus ĉiutage sendi al stokejoj de la Popola Komisariato pri Nutrado (PKN) po 5 kaj en oktobro po 8 karavanojn da nutraĵoj, sed en oktobro oni sendis nur duonon. Pjotr Koganoviĉ postulis plenumi la taskon per plej ferocaj metodoj: "Greno, greno kaj greno [...] Ĉio kio malhelpas al ĝia plenumo devas esti malaperigita de sur la tero" ({{l-ru|Хлеб, хлеб и хлеб. [...] Всё, что мешает её выполнению, должно быть стёрто с лица земли}})<ref name="Инденбаум37">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 37 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En Tjumena gubernio novembro estis deklarita "streĉa nutraĵmonato" ({{l-ru|ударный продовольственный месячник}}). Meze de oktobro Indenbaum ordonis aresti prezidantojn de lokaj sovetoj kaj ekzekutivaj komitatoj, en kies areoj la rekvizicioj estas plenumitaj je malpli ol 60%<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма советского руководства Тюменской губернии всем продовольственным конторам [середина октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463172 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 12–13 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|21|10}} li konstatis ke ĝis nun preskaŭ tute ne venis greno, krudaj materialoj kaj brutaro. Klarigojn de kamparanoj ke ankoraŭ mankas draŝita greno li rifuzis kiel senbazajn kaj ordonis plenumi ĝis la {{dato|10|11}} almenaŭ 60% de la plano kaj ĝis la {{dato|1|12}} — 100%. Lokaj respondeculoj ne plenumintaj tiujn ĉi normojn estis arestendaj. Li alvokis siajn subulojn esti "kruelaj kaj senkompataj" ({{l-ru|будьте жестокими и беспощадными}}) al lokaj aŭtoritatoj, kiuj malhelpas ilin: "ekstermu per fera mano ĉiujn bremsojn, malorganizantajn vian laboron" ({{l-ru|уничтожайте железной рукой все тормозы, дезорганизующие Вашу работу}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма советского руководства всем уездным комитетам РКП(б), исполкомам советов, продкомам и продконторам [21 октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463174 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 14–15 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|28|10}} Indenbaum denove memorigas ke referencoj al la ankoraŭ ne okazinta draŝado estas rifuzataj, la greno devas esti rekviziciita tuj. Krome li insistis je apliko de ne ekonomiaj, sed klasaj kriterioj, kaj postulis en 48 horoj klasifiki ĉiujn kamparanojn je [[kulako]]j (riĉuloj), mezuloj kaj malriĉuloj. Unue devas trapasi rekviziciojn kulakoj, poste mezuloj kaj nur en esceptaj kazoj malriĉuloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Обязательное постановление Тюменского губисполкома советов и Губпродкома [28 октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463175 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 15–16 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tamen la {{daton|17|11}} li konstatis ke plejparto de lokaj aŭtoritatoj kaj kamparanoj kontraŭas tiun ĉi principon, do ĝi estu aplikata perforte<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума члену коллегии Наркомпрода Л. М. Хинчуку. [г. Тюмень]. 17 ноября 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463202 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 20–21 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|30|10}} Indenbaum postulis ke nutraĵistoj en ĉiu vilaĝo havu sekretan agenton el lokaj kamparanoj, kiu spuru agadon de kulakoj kaj raportu pri iliaj provoj kaŝi grenon subtere aŭ en arbaroj. Tiaj kaŝitaĵoj estu konfiskendaj, same kiel la tuta posedaĵo de respektiva kamparano, li mem estas arestenda<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 1 Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума Ишимскому уездному продкому и продконторам уезда [30 октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463176 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 18 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tian humoron subtenis raportoj de liaj nutraĵistoj, kiuj dum priserĉadoj trovis multe da greno kaj aliaj varoj ĉe homoj, kiuj asertis ke ili havas nenion por doni al la ŝtato, inkluzive ĉe lokaj sovetestroj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Доклад Ильинского райпродкомиссара Ишимского уезда Д. Д. Пятижерцева Тюменскому губпродкомиссару Г. С. Инденбауму. Б.м. [Начало декабря 1920 г.] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463195 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 31–32 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Reference al la ordono de TCEK de la {{dato|27|9|1920}} kaj telegramo de PKN, la {{daton|22|10}} li ordonis militstaton en la gubernia nutraĵkomitato. Rompo de la disciplino estis traktata kiel sabotado. Li iniciatis establon de nutraĵtribunaloj, kies tasko estis puni kamparanojn, sabotintajn la rekviziciojn. En novembro 1920 la nutraĵtribunalo aranĝis kunsidojn en ĉiuj distriktaj centroj de Tjumena gubernio<ref name="Инденбаум37"/>. Inter la nutraĵistoj estis homoj, antaŭe akuzitaj pri rompoj de reguloj kaj trouzoj, tamen foje ili estis revenigitaj kiel taŭgaj por plenumi tiun ĉi taskon. Matvej Lauris dum la nutraĵa kampanjo en 1919–1920 plurfoje rompis la leĝon, do estis akuzita de la Iŝima Revolucia Komitato, sed ties prezidanto Osvald Grjunberg kaj prezidanto de la Iŝima Distrikta Nutraĵa Komitato Ivan Guskov ({{l-ru|Иван Гуськов}}) diris ke iu simple deziras kvitigi personajn kontojn kun Lauris dum efektive li "montris enorman energion" dum la rekvizicioj. La akuzoj estis nuligitaj, la proceso ĉesigita kadre de amnestio okaze de la {{dato|1|5|1920}}. Lauris iĝis konfidulo de Indenbaum kaj estis sendata de li je plej konfliktaj areoj de [[Iŝima distrikto (1782-1923)|Iŝima distrikto]], kie li plu agis arbitre kaj bruske<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 37–38 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ĝis novembro 1920 kiel nutraĵistoj estis mobilizitaj 25% de la partiaj aktivuloj de Tjumena gubernio, tamen la nutraĵistoj plu malsufiĉis, la plano pri nutraĵoj estis plenumita je 13%. Origine la nutraĵistoj klopodis admoni, ekde novembro ili transiris al amasa apliko de perforto. Ĉiu kamparano, rifuzinta fordoni la nutraĵojn kontraŭ ŝtataj prezoj, estis konsiderata kulako kaj traktata kiel klasa malamiko. Komence de decembro 1920 la plano estis plenumita je 23%. Oni longigis la nutraĵkampanjon ĝis la {{dato|20|12}}, poste ĝis la {{dato|1|1|1921}}. Oni aplikis jam plej severajn rimedojn. La {{daton|10|12}} Grigorij Indenbaum per sekreta telegramo al la gubernia plenrajtigito pri nutraĵoj Arĥip Krestjannikov permesis al li uzi ĉiujn rimedojn, inkluzive preni en Belova subdistrikto (Iŝima distrikto) po 10 ostaĝojn en ĉiu vilaĝo kaj sendi ilin al devigaj laboroj. Li tamen kontraŭis rekviziciojn de semoj, kio foje okazis. En decembro 1920, dum la 3-a gubernia partia konferenco, oni forte kritikis Indenbaum kaj liajn metodojn. Li responde citis la vortojn de la popola komisaro pri nutraĵoj diritajn al la nutraĵistoj: "Vi prenu viajn aĵojn kaj iru al VĈK aŭ vi efektivigu ĉiujn rekviziciojn" ({{l-ru|Или вы собираете вещи и отправляетесь в ВЧК, или вы проводите все развёрстки}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 38–39 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tamen li plu insistis: "Aplikado de la armita forto ne devas esti enkondukata kiel sistemo. Necesas fari drastan efektan baton por ke la sono aŭdiĝu tra la tuta distrikto" ({{l-ru|Применение вооруженной силы не должно вводиться как система. Следует производить резкий эффектный удар, чтобы звук раздался по всему району или уезду}}), postulante uzi perforton nur por kaŭzi ŝokon en pli granda areo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Протокол № 53 заседания коллегии Тюменского Губпродкома. [г. Тюмень]. 10 ноября 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463177#mode/inspect/page/2/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 20 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La gubernia ĈK malkontente observis agadon de Grigorij Indenbaum kaj ties subuloj, konsiderante ĝin eksterleĝa kaj danĝera pro ekstrema premo kontraŭ la kamparanoj. La {{daton|4|12}} prezidanto de la gubernia kontrola-inspekta komisiono pri efektivigo de nutraĵaj rekvizicioj Arĥip Krestjannikov, membroj de lia komisiono Matvej Lauris kaj Miĥail Gurmin raportis al Grigorij Indenbaum kaj samtempe al la prezidanto de TGEK Stepan Novosjolov kaj sekretario de TGPK Koĉiŝ ke al vilaĝo Kamenskoj (Iŝima distrikto) venis plenrajtigito de la gubernia ĈK Nikolaj Kuznecov, kolektinta plurajn akuzojn kontraŭ ili pro apliko de troa perforto al la kamparanoj, arbitraĵoj, kruda traktado de loĝantaro. Ili postulis protekti ilin de tiaj enmiksiĝoj kaj akuzoj, minacante alikaze ĉesigi sian laboron<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Рапорт губернской контрольно-инспекторской комиссии по проведению продразверсток в Ишимском уезде председателю Тюменского губисполкома советов С. А. Новоселову, секретарю губкома РКП(б) Н. Э. Кочишу и губпродкомиссару Г. С. Инденбауму. Каменская волость 4 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463201 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 20 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {{Citaĵo |teksto = Kamarado Kuznecov akuzas nin ke ni tro kruele kaj krude traktas la kamparanojn, tio estas ni postulas de ili plenumi la ŝtatrekviziciojn, ne agitas la kamparanojn por plenumi la ŝtatrekviziciojn. Laŭ lia konkludo, niaj agoj estas pli malbonaj ol la fiagado de [[Kolĉak]]. Krome li havas materialojn, ke la komisiono skurĝas kamparanojn kaj postulas por si de la kamparanoj por nutrado rostitan anseraĵon. [...] Ni nun troviĝas inter du fajroj. Unuflanke, al ni oni preskribas kaj ordonas esti senkompataj al ĉiuj, ne plenumantaj ŝtatajn rekviziciojn, kaj la rekvizicioj devas esti senkondiĉe plenumitaj. Aliflanke, post ni sin trenas la vosto kun stakoj da enketaj materialoj, akuzantaj nin je prirabado de la kamparana greno, krueleco kaj krudeco. Eĉ plenrajtigito de la Iŝima Politburoo kamarado Ĵukov [M. I.] persone ĉeeste de ruĝarmeano Prokopjev nomis la taĉmenton Kolĉak-bando. |aŭtoro = Arĥip Krestjannikov, Matvej Lauris, Miĥail Gurmin |verko = Raporto al Grigorij Indenbaum, Stepan Novosjolov, Koĉiŝ |origina teksto = Тов. Кузнецов обвиняет нас в том, что мы слишком жестоко и грубо обращаемся с крестьянами, т.е. требуем от них выполнить госразверстки, а не агитируем среди крестьян за выполнение госразверсток. По его заключению, наши поступки хуже колчаковщины. Кроме того, у него имеется материал, что комиссия дерет крестьян плетями и требует себе от крестьян на продовольствие жареной гусятины. [...] Мы теперь находимся между двух огней. С одной стороны, нам предписывают и приказывают быть беспощадными ко всем, не исполняющим государственной разверстки, и разверстка безоговорочно должна быть выполнена. С другой стороны, за нами волочится хвост с кипами следственного материала, обвиняющего нас в ограблении крестьян хлебом*, жестокости и грубости. Даже уполномоченный Ишимского политбюро тов. Жуков [М.И.] лично при красноармейце Прокопьеве обозвал отряд колчаковской бандой. }} La {{daton|8|12}} okazis komuna kunsido de la estroj de ĉiuj ĉi institucioj dum kiu ili konkludis ke Kuznecov trouzis la plenpovon, prezidanto de la gubernia ĈK Pjotr Studitov diris ke li estos punita. Novosjolov nur petis Indenbaum ke li donu instrukciojn al la nutraĵtaĉmentoj kaj "forte tenu ilin en la manoj"<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Протокол № 57 расширенного заседания Тюменского губернского продовольственного совещания. [г. Тюмень] 8 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463202#mode/inspect/page/1/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39–40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En la sama tago prezidanto de la Berdjugina Subdistrikta Partia Ĉelo Pjotr Rusin rakontis kiel, taskigita de sia partia ĉelo la {{daton|2|12}}, li admonis Indenbaum, argumentante ke postulata kvanto de nutraĵoj estas nerealisma kaj aplikataj tiucele rimedoj estas tro krudaj. Kiel tekstas respektiva protokolo: "al la demando, ĉu estas permeseble meti civitanojn je malvarmaj stokejoj, [Indenbaum] deklaris ke kvankam de la vidpunkto de [[komunismo]] tio estas ne permesebla, tamen tio ebligas plenumi nutraĵajn rekviziciojn"({{l-ru|допустимо ли садить граждан в холодные амбары, заявил, хотя это с точки зрения коммунизма недопустимо, но [за]то дает возможность выполнить разверстку}}). Al la riproĉo ke la nutraĵistoj agas same kiel antaŭaj Kolĉak-taĉmentoj, skurĝante kamparanojn, Indenbaum respondis ke ĉiuj liaj subuloj estas komunistoj dum eksaj oficiroj de la Kolĉak-armeo haveblas inter la sovetiaj altranguloj. Plendoj pri tio ke nutraĵistoj forprenis de kamparanoj surstrate armean uniformon, uzatan kiel vestoj, ankaŭ estis ignoritaj. Al la peto lasi almenaŭ po 13,5 pudoj por persono jare, kiel tion preskribas la normoj, Indenbaum respondis ke neniuj normoj aplikeblas nun, gravas nur plenumi la rekviziciojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Выписка из протокол № 52 общего собрания Бердюжской волостной ячейки РКП(б) Ишимского уезда. Б.м. 8 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463204#mode/inspect/page/2/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 40–41 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ekstrema premo sur la kamparanojn daŭris kaj kreskis. La {{daton|13|12|}} milicano de Teplodubrava subdistrikto Kankov raportis al la estro de la 5-a areo de Iŝima distrikto ke en ilia subdistrikto Indenbaum ordonis meti ĉiujn membrojn de loka soveto al malvarma stokejo, forpreninte de ili feltbotojn dum la frosto atingis 35 gradojn sub nulo. Nutraĵistoj konfiskis ĉe loĝantaro ĉiujn lanajn vestojn, inkluzive ŝtrumpojn, [[feltboto]]jn kaj pantalonojn, striglis ŝafajn peltojn ktp, reference al neplenumita plano pri rekvizicio de lano<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Заявление милиционера Теплодубровской волости начальнику 5-го района Ишимского уезда. Б.м. 13 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463211 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 47–48 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Viculo de Indenbaum, Jakov Majers en decembro 1920 agnoskis ke en Iŝima distrikto, kie la rekviziciojn gvidis li mem, estis rekviziciita la tuta greno, inkluzive la semojn tiel ke la kamparanoj ne povos semi kaj "tio estas netolereble"<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463236 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 63–64 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Nur la {{daton|20|12}}, kiam la plano estis plejparte jam plenumita, dum kunsido de prezidio de TGPK, prezidanto de la gubernia laborista-kamparana inspekto Nikolaj Ĉertiŝĉev reference al pluraj atestoj diris ke la agado de la nutraĵkomitato estis malĝusta kaj ke ĝia aprobo fare de la 3-a gubernia partia kongreso estis eraro. Responde al tio Grigorij Indenbaum agnoskis ke okazis certaj eraroj kaj trouzoj, kiuj estas esplorindaj, la kulpuloj estas punindaj. La aliaj subtenis lin, inkluzive de prezidanto de la gubernia ĈK Pjotr Studitov. Sed efektive sekvis nenio. Neniu estis punita kaj kiam laborista-kamparana inspekto de Iŝima distrikto sendis sian reprezentanton al [[Moskvo]] por raporti pri la okazaĵoj, li estis arestita de la guberniaj aŭtoritatoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Протокол № 4 заседания президиума Тюменского губкома РКП(б). г. Тюмень 20 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463222 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 54–56 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|27|12}} Indenbaum subskribis ordonon N 279, laŭ kiu kaze de eltrovo de kaŝita greno, nutraĵistoj devis konfiski ĝin kaj ĉiujn aliajn posedaĵojn ne nur de la kaŝinto, sed ankaŭ de la aliaj kamparanoj de respektiva komunumo<ref name="Красная весна99">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 99 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|30|12}} Indenbaum atentigis siajn subulojn ke la semoj ne devas esti rekviziciitaj, kvankam oni raportis al ili ke foje tion faras lokaj sovetoj "por faciligi sian laboron", kaj avertis ke tio estas la ekstrema rimedo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 57 Тюменского губисполкома и губпродкома. г. Тюмень 30 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463241 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 67 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Samtage aperas komuna ordono de la ekzekutiva, partia kaj nutraĵa komitatoj, en kiu oni atentigis ke la arestoj kaj konfiskado dum la rekvizicioj estas la plej severaj rimedoj aplikeblaj en ekstremaj situacioj dum bati la kamparanojn estas strikte malpermesite<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 58 Тюменского губисполкома, губпродкома и губкома РКП(б). г. Тюмень 30 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463241 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 67 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Komence de decembro 1920 dum la 2-a Tjumena Gubernia Kongreso de la Sovetoj, Indenbaum estis elektita kiel membro de TGEK, la {{daton|14|12}} li iĝis membro de ties prezidio<ref name="Красная весна100">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 100 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|6|1|1921}} li raportis al la Popola Komisariato pri Nutraĵoj ke je la 2-a horo posttagmeze Tjumena gubernio liveris 6,6 milionojn da [[pudo]]j da greno ({{unuo|108108|tunoj}}), plenuminte la grenan planon je 102%, tiun pri oleaj semoj je 150%<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума руководству Наркомпрода. г. Тюмень. 7 января 1921. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463260 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 78–79 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|25|1}} viculo de la PKN Nikolaj Brjuĥanov sendis al Grigorij Indenbaum telegramon kun profunda danko pro plenumo de la taskoj<ref name="Красная весна99"/>. Kamparanoj estis ekstreme malkontentaj, en januaro 1921 komenciĝis protestoj kaj tumultoj, do Grigorij Indenbaum, prezidanto de la gubernia ĈK Pjotr Studitov kaj prezidanto de la gubernia laborista-kamparana inspekto Nikolaj Ĉertiŝĉev kune veturis al Lokta subdistrikto (Iŝima distrikto) kie laŭdire komenciĝis ribelo. Ili ne trovis la ribelulojn, sed vidis plurajn ĉarojn kun rekviziciitaj nutraĵoj, do konkludis ke ĉio daŭras laŭplane. Meze de januaro 1921 komenciĝis rekvizicioj de semoj ({{l-ru|семенная продразвёрстка}}), kiun Indenbaum proponis efektivigi "milite, kun ĉiuj rimedoj de devigado" ({{l-ru|по-военному, со всеми мерами принуждения}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39–40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Li ordonis rekvizicii la tutan semaron kaj stoki ĝin je komunaj stokejoj por pli efika kaj egala distribuado dum la semado<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 2 Тюменского губкомитета по расширению посевной площади. г. Тюмень. [Середина января 1921 г.] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463274 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 91–92 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|26|1|1921}} Grigorij Indenbaum sendis telegramon al [[Lenin]]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума председателю Совнаркома В. И. Ленину. [г. Тюмень] 26 января 1921 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463286#mode/inspect/page/1/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 91–92 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {{Citaĵo |teksto = Vian bataltaskon pri kargado de greno je dekkvin nutraĵitineroj al [[Jekaterinburgo]], adreso: distribuejo de popolkomisariato pri nutrado, estas plenumita. Mi komencis kargadon de la dua bataltasko de la greno {{unuo|250000|[[pudo]]j}} [{{unuo|4095,12|tunoj}}] al Moskvo, popolkomisariato pri nutrado. Kargadon de viando je ok nutraĵitineroj mi estas finanta. Fortigu alsendon de vagonoj al linio [[Omsko]] — [[Ĉelabinsko]]. |aŭtoro = Grigorij Indenbaum |verko = Telegramo de la Tjumena gubnutraĵkomisaro G. S. Indenbaum al prezidanto de la Konsilio de Popolaj Komisaroj V. I. Lenin [la {{dato|26|1|1921}}] |origina teksto = Ваше боевое задание по погрузке хлеба в количестве пятнадцати продмаршрутов в Екатеринбург, адрес: распредбаза наркомпрода, — выполнено. Приступил к погрузке второго боевого задания хлеба* [в] 250 000 пудов в Москву, наркомпрод. Погрузку мяса в счет восьми продмаршрутов на этих днях заканчиваю. Усильте подачу вагонов на линию Омск — Челябинск. }} Komence de februaro 1921 Grigorij Indenbaum estas nomumita prezidanto de la Malsupra Oba-Irtiŝa Provinca Administracio pri Fiŝindustrio ({{l-ru|Низовое Обь-Иртышское областное управление рыбными промыслами}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Morto === Laŭ oficiala versio, komence de februaro 1921, dum inspekta vojaĝo al vilaĝo Karaĉino ^{[[:ru:Карачино (Тюменская область)|ru]]} ([[Tobolska distrikto (1587-1923)|Tobolska distrikto]]), kie Indenbaum planis rakonti al la kamparanoj pri la sema rekvizicio, li estis kaptita de ribeluloj, kruele batita, kaj murdita 3 [[versto]]jn ({{unuo|3,2|km}}) for de la vilaĝo. Vundita poŝtisto venis al Tobolsko por raporti tion. Taĉmento subestre de Avraamij Demjanov, prezidanto de la Tobolska Distrikta Ekzekutiva Komitato kaj Jevdokim Trostinskij, estro de la 3-a bataliona distrikto de la Tjumena Regimenta Distrikto de la Eksterordinaraj Trupoj ({{l-ru|части особого назначения}}) ekveturis al Karaĉino, sed en vilaĝo Ŝiŝkovo ^{[[:ru:Шишкина (Тобольский район)|ru]]} ĝi estis atakita de ribeluloj kaj retiriĝis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tjumena historiisto Aleksandr Petruŝin skribis ke Grigorij Indenbaum estis haltigita de kamparanoj je la [[Tobolska landvojo]]. Koĉero Koĉnev estis mortpafita, dum Indenbaum estis senvestigita kaj murdita per bajoneto. Petruŝin supozas ke ĝuste ĈK-anoj rakontis al lokaj kamparanoj pri la itinero de Indenbaum por malaperigi lin kiel personon nedeziratan dum la kamparanoj estis nuraj rabistoj kaj interesiĝis pri la vestoj de la komisaro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Хлебное место // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Петрушин |unua = А. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 110–111 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La tjumena regionografo Aleksandr Ivanenko esploris enketistan dosieron, komencitan la {{daton|16|7|1921}}, kaj trovis jenan priskribon de la morto de Indenbaum fare de Konon Redkin ({{l-ru|Конон Редькин}}), faritan en 1924<ref name="Строчка на памятнике"/>: {{Citaĵo |teksto = [Miĥail] Redkin kaptis du komunistojn. Unu havis familinomon Konev, la alian mi ne konas, tio estis malalta judo. Kiujn vestojn ili havis, mi ne memoras. Iuj tataroj ekveturigis ilin al paŝtejo, tuj post kiam ili traveturis vilaĝan pordegon, tiuj ĉi homoj forĵetis tiujn tatarojn (ili estis du) el la koĉo kaj pelis la ĉevalon. Poste, kiel mi aŭdis, Redkin Miĥail saltis sur rajdĉevalon kunpreninte fusilon, unu el la forkurantoj — Konev — li mortpafis per fusilo. Sur la koĉo la dua, judo, sukcesis fuĝi iom pli for, kaj tie li jam saltis de sur la ĉevalo, sin kaŝis je fojnostoko. Sed Redkin trovis lin kaj forpelis de tie, trapikis lin plurfoje per bajoneto. Pri tio Redkin mem diris al mi. |aŭtoro = Konon Redkin |verko = Enketista dosiero |origina teksto = Редькиным были задержаны двое коммунистов. Один с фамилией Конев, другого не знаю, еврей низенького роста. Какие на них были одежды, не помню. Их повезли какие-то татары в поскотину, едва они выехали за ворота деревни, как люди этих татар (их было двое) выбросили из дровней и погнали вперед лошадь. Потом, как я слышал, Редькин Михаил пал на верхового коня, взявши винтовку с собой, одного из убегавших — Конева — застрелил из винтовки. На дровнях же второму, еврею, удалось убежать немного дальше, и там он уже соскочил с лошади, спрятался в стог сена. Но Редькин разыскал его и выгнал оттуда, исколол всего штыком. Об этом Редькин мне сам говорил. }} Konon Redkin (n. 1895) devenis de la vilaĝo Redkina ^{[[:ru:Редькина|ru]]} (tiutempe Bajkala distrikto, nun Tobolska), same kiel la aliaj enketitoj. Al la enketista demando "Diru kiu murdis civitanon Indenbaum, Konev kaj asistanton?" li respondis: "Murdis Redkin Miĥail Spiridonoviĉ, Redkin Porfirij Jakovleviĉ, Smirniĥ<ref>{{l-ru|Смирных}}.</ref>". Ivanenko atentigas ke la enketistoj ne multe interesiĝis pri detaloj de la murdo. En 1921 kaj 1922 ili dufoje pridemandis Matvej Smirniĥ, kiu estis denuncita kiel unu el la murdistoj, sed ne demandis pri tiu ĉi murdo. En 1924 la enketistoj ricevis raporton de la [[Tobolska prizono]], ke Miĥail Ignatoviĉ Redkin mortis tie la {{daton|7|8|1922}} pro [[ftizo]]<ref name="Строчка на памятнике"/>. Georgij Agabekov ^{[[:ru:Агабеков, Георгий Сергеевич|ru]]}, sendita al la Tjumena ĈK en julio 1921, en siaj rememoroj eldonitaj en [[Berlino]] post lia perfido kaj fuĝo eksterlanden, rakontis ke en ĈK cirkulis malbonaj onidiroj pri la tjumena nutraĵkomisaro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = [[:Commons:File:Агабеков Г. ЧК за работой.pdf|ГПУ. (Записки чекиста)]] |lasta = Агабеков |unua = Г. С. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1930 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Стрела |loko = Берлин |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>: {{Citaĵo |teksto = Laŭ informaj datumoj, la kamparanan ribelon gvidis kunlaborantoj de la loka gubernia nutraĵkomitato, kie abundis [[socialistoj-revoluciuloj]] kaj [[menŝevistoj]] kaj estis tre malmulte da komunistoj. Estis datumoj, ke la gubernia nutraĵkomisaro mem estas influata de socialistoj-revoluciuloj kaj sendas surloken plenrajtigitojn, kiuj instigas kamparanojn al ribelo kontraŭ la sovetia potenco. [...] |aŭtoro = Georgij Agabekov |verko = Noticoj de ĈK-ano [1931] |origina teksto = По информационным сведениям, восстанием крестьян руководили работники из местного губернского продовольственного комитета, где полно было эсеров и меньшевиков и было очень мало коммунистов. Были сведения, что сам губпродкомиссар находится под влиянием эсеров и посылает на места уполномоченных, которые подстрекают крестьян к выступлению против советской власти. }} Li mencias ankaŭ ke unu el liaj agentoj denuncis ke de Tjumena gubernio estis kontraŭleĝe elportitaj {{unuo|20000|pudoj}} da greno ({{unuo|327,6|tunoj}}), kion ebligis, pro granda ŝmirmono, la guberniaj ĈK-estro, partiestro kaj sovetestro. Li denuncis tion al sia estraro en Moskvo, sekvis pluraj eksigoj kaj translokoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = [[:Commons:File:Агабеков Г. ЧК за работой.pdf|ГПУ. (Записки чекиста)]] |lasta = Агабеков |unua = Г. С. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1930 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Стрела |loko = Берлин |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 41–42 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Malrekte tiun ĉi informon konfirmas dokumento, trovita de Aleksandr Ivanenko en la persona dosierujo de Indenbaum, troviĝanta en la Tjumena Provinca Arĥivo. Temas pri peto de la Revolucia Milita Tribunalo de Siberio, sendita la {{dato|6|7|1921}}<ref name="Строчка на памятнике"/>: {{Citaĵo |teksto = Inter miaj enketadoj estas afero pri akuzo kontraŭ la tjumena gubernia nutraĵkomisaro Indenbaum pri krimo rilata al lia posteno, transdonita de la Kasacia Tribunalo de la Respubliko; por tiu ĉi afero mi bezonas informojn, kie nun Indenbaum servas kaj troviĝas, kaj pro tio mi petas sendi tiujn ĉi informojn. |aŭtoro = Enketisto de la Revolucia Milita Tribunalo de Siberio [la {{daton|6|7|1921}}] |verko = Peto al lokaj aŭtoritatoj |origina teksto = В производстве моем имеется дело по обвинению тюменского губпродкомиссара Инденбаума в преступлении по должности, переданное из Кассационного трибунала Республики; по этому делу необходимо иметь сведения, где в настоящее время Инденбаум служит и находится, а посему прошу сообщить сведения. }} Sur la dokumento haveblas surskribo: "Estas sciigite la {{daton|14|6|1921}} ke Indenbaum estas murdita dum la ribelo de kamparanoj"<ref name="Строчка на памятнике"/>. En 1957 okaze de la 40-a datreveno de la revolucio, sur la Placo de Batalantoj de Revolucio en Tjumeno aperis monumento, sur kies soklo interalie estas skribite ke "en 1921 estis kruele murdita gubnutraĵkomisaro Indenbaum". == Vidu ankaŭ == * [[Militkomunismo]] * [[Okcidentsiberia kamparana ribelo]] == Referencoj == {{Referencoj|2}} {{DEFAŬLTORDIGO:Indenbaum, Grigorij}} [[Kategorio:Belorusaj judoj]] [[Kategorio:Rusiaj judoj]] [[Kategorio:Politikistoj de Tjumeno]] [[Kategorio:Okcidentsiberia kamparana ribelo]] [[Kategorio:Bolŝevikoj]] [[Kategorio:Judaj socialistoj]] [[Kategorio:Rusiaj revoluciuloj]] [[Kategorio:Homoj de la Rusia revolucio de 1905]] [[Kategorio:Homoj de la Rusia revolucio]] [[Kategorio:Mortintoj en Tjumena provinco]] [[Kategorio:Rusiaj militistoj de la Unua Mondmilito]] [[Kategorio:Homoj de la Rusia enlanda milito]] [[Kategorio:Rusia Enlanda milito en Tjumena (Tobolska) gubernio]] 8guk8quzxu8lnbdosflm05ewf3mkx7z 9480744 9480743 2026-09-23T11:33:37Z RG72 11847 /* Nutraĵa komisaro de Tjumena gubernio */ 9480744 wikitext text/x-wiki {{Redaktata|[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 13:10, 9 sep. 2026 (UTC)}} {{Informkesto politikisto |honora titolo = |nomo = Grigorij Indenbaum |honora sufikso = |dosiero = Инденбаум Г.С.png |grandeco de dosiero = |malgranda dosiero = |priskribo = Grigorij Indenbaum la {{daton|15|1|1921}} |partio = [[bolŝevistoj]] <!-- personaj informoj --> |dato de naskiĝo = en 1895 (aŭ 1897)<ref name="Строчка на памятнике">{{citaĵo el gazeto | url = https://web.archive.org/web/20260923062124/https://tm-courier.ru/2000/02/03/strochka-na-pamyatnike/ | titolo = Строчка на памятнике | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Ива | persona nomo = Александр | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Tjumenskij Kurier | volumo = 927 | numero = 12 | paĝoj = 4 | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = 2000-02-03 | alirdato = 2026-09-23 | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭantajn la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref> |loko de naskiĝo = vilaĝo Cerkoviŝĉe, [[Mogilova gubernio]], la [[Rusia imperio]] |dato de morto = februaro 1921 |loko de morto = [[Tobolska distrikto (1587-1923)|Tobolska distrikto]], [[Tjumena gubernio]], [[RSFSR]] |nacieco = judo |edzo/ino = |rilatoj = |infanoj = |sidejo = |alma_mater = |okupo = revoluciulo<br/>nutraĵa komisaro de Tjumena gubernio |profesio = |religio = |subskribo = |ttt = |notoj = }} '''Grigorij Samojloviĉ Indenbaum''' (1895, vilaĝo Cerkoviŝĉe, [[Mogilova gubernio]], la [[Rusia imperio]] — 1921, [[Tobolska distrikto (1587-1923)|Tobolska distrikto]], [[Tjumena gubernio]], RSFSR; {{l-ru|Григорий Самойлович Инденбаум}}, denaske '''Girŝ Samuiloviĉ Indenbaum''', {{l-ru|Гирш Самуилович Инденбаум}}) estis rusia [[bolŝevisto]], nutraĵkomisaro de [[Tjumena gubernio]]. Li estis inter la unuaj viktimoj de la [[Okcidentsiberia kamparana ribelo]], grandparte provokita de lia agado kadre de rigora plenumado de la plano pri rekvizicioj de nutraĵoj, lano kaj aliaj produktoj ĉe lokaj kamparanoj. == Revolucia agado == Grigorij Indenbaum naskiĝis en vilaĝo vilaĝo Cerkoviŝĉe, [[Mogilova gubernio]] en juda kamparana familio. Lia naskiĝdato estas malklara, same kiel plejparto de la aliaj biografiaj detaloj. En lia persona dosierujo, troviĝanta en la Tjumena Provinca Arĥivo, kiel naskiĝdato estas indikita 1897<ref name="Строчка на памятнике"/>. Li finis mezlernejon kaj edukiĝis kiel teknikisto-mekanikisto. Post komenco de la [[Unua mondmilito]] li estis rekrutigita kaj servis en la 8-a grenadista regimento. Li asertis ke tie, en 1915 li aliĝis al la [[bolŝevistoj]]. En marto 1916 pro kontraŭmilita propagando li estis sendita al fronto, kie daŭrigis subteran politikan agadon. Li estis malsupera suboficiro ^{[[:ru:Подпрапорщик|ru]]}. Post la [[Februara revolucio]] li estis membro de regimenta, korpusa kaj armea soldataj komitatoj en la Okcidenta Fronto. Post la [[Oktobra revolucio]] li servis en [[Minsko]] kiel vic-komisaro pri provizado de la Okcidenta provinco kaj Okcidenta Fronto, estis membro de la Minska Provinca Ekzekutiva Komitato de Sovetoj (mallonge {{l-ru|Облискомзап}}). Printempe 1918 plejparto de [[Minska provinco]] estis okupita de germanoj, do li iĝis prezidanto de la [[Smolensko|Smolenska]] Distrikta Ekzekutiva Komitato de Sovetoj, membro de distrikta bolŝevista komitato. En novembro 1918 li estis prezidanto de la [[Roslavlo|Roslavla]] Ekzekutiva Komitato de Sovetoj, distrikta nutraĵkomisaro<ref name="ШишкинИнденбаум97">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 97 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Post restarigo de la sovetia potenco en [[Mogilovo]], Grigorij Indenbaum estis prezidanto de provinca kaj nutraĵa komitatoj. Post okupo de [[Homelo]], li iĝis membro de la Homela Gubernia Partia Komitato kaj la Gubernia Ekzekutiva Komitato, membro de la prezidio de tiu lasta. En decembro 1919 li estis nomumita estro de la administracio de civilaj nutraĵaj organoj de la Popola Komisariato pri Nutraĵoj de Ukrainio. En februaro 1920, post forpelo de la [[Denikin]]-armeo de [[Odeso]], li iĝis prezidanto de la speciala nutraĵa komitato de [[Odesa gubernio]], membro de la prezidio de la Odesa Gubernia Ekzekutiva Komitato de Sovetoj. Laŭ iuj datumoj li estis delegato de la 5-a Tutlanda Kongreso de la Sovetoj. membro de la prezidio<ref name="ШишкинИнденбаум97"/>. == Nutraĵa komisaro de Tjumena gubernio == === Antaŭhistorio === Laŭ malrektaj informoj, meze de somero 1920 la Popola Komisariato pri Nutraĵoj de RSFSR sendis Grigorij Indenbaum je dispono de la prezidanto de la Siberia Komisariato pri Nutraĵoj (Sibkomnutraĵ) Pjotr Koganoviĉ. Tiu lasta sendis lin al la Tjumena Gubernia Partia Komitato (TGPK) por ke li estu nomumita kiel la gubernia nutraĵkomisaro. Respektiva ordono, nek la aliaj rilataj dokumentoj ne estis trovitaj en la arĥivoj, kvankam tiuj de la Sibnutraĵkom estis tre ordemaj kaj skrupulaj. Historiisto Vladimir Ŝiŝkin supozas ke tion klarigis malfacilaj rilatoj inter lokaj institucioj, des pli ke Tjumena gubernio subiĝis ne al [[Siberio]], sed al [[Uralo]], do formale Koganoviĉ ne rajtis tion fari. Sed li estis ankaŭ membro de la [[Tutrusia Centra Ekzekutiva Komitato]], do evidente ricevis necesan subtenon de la centra registaro en Moskvo. La nomumo celis fini akran konflikton inter nutraĵkomisaro de Tjumena gubernio Vladimir Belgov unuflanke kaj membroj de la gubernia nutraĵkolegio Ignatij Gvizdon kaj V. I. Ĉesnokov, akuzintaj la nutraĵkomisaron pri karierismo kaj strebo forpreni la tutan nutraĵon el la gubernio, kion ili konsideris nenecesa kaj danĝera pro eventualaj sekvoj, Belgov nomis la unuan [[menŝevisto]] kaj la duan komplotulo, kaj diris ke li ne povas labori normale en tia medio<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 97–98 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Nomumo kaj agado === La {{daton|26|8|1920}} sekretariato de TGPK pritraktis proponon de Koganoviĉ forsendi Ignatij Belgov al li kaj nomumi je ties posteno Grigorij Indenbaum. La kandidato diris ke li pretus okupi la postenon nur se la partia komitato aprobos lin. La {{daton|30|8}} okazis kunsido de la prezidio de la TGPK, kiu aprobis la proponon de Pjotr Koganoviĉ. La {{daton|31|8|1920}} la prezidio de la Tjumena Gubernia Ekzekutiva Komitato (TGEK) nomumis Indenbaum la provizora nutraĵkomisaro kaj sendis telegramon al la Popola Komisariato pri Nutraĵoj kun peto aprobi la nomumon. Samtage prezidanto de TGEK Stepan Novosjolov ordonis al Indenbaum eklabori je tiu ĉi posteno<ref name="978-5-85383-8864-98">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 98 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Grigorij Indenbaum rapide rearanĝis la funkciadon de la nutraĵa komitato, ordiginte la rilatojn kun siaj subuloj kaj partneroj. Li vizitis plurajn setlejojn, konatiĝis persone kun ĉiuj distriktaj nutraĵkomisaroj kaj multaj ordinaraj funkciuloj. Sur iliaj enketiloj li faris rimarkojn, kiuj poste sin montris trafaj. Li starigis bonajn rilatojn kun loka partia estraro kaj ĉiujn gravajn decidojn konfirmis per subskriboj de la partiestro kaj sovetestro, kio tiutempe estis ankoraŭ nova maniero<ref name="978-5-85383-8864-98"/>. Post veni al [[Tjumeno]] li ekloĝis en domo N 15 en strato Tomskaja (nun Osipenko). Al Tjumena gubernio estis ordonite provizi al [[Eŭropa Rusio]] grandan kvanton da nutraĵoj, do necesis apliki urĝajn kaj striktajn rimedojn por plenumi tiun ĉi taskon. Tjumena gubernio devis liveri 6,5 milionojn da pudoj ({{unuo|106470|tunoj}}) da greno, kio ne estis multe kompare al apudaj gubernio ([[Jekaterinburga gubernio]] devis liveri 10,3 milionojn, [[Omska gubernio]] — 35 milionojn, [[Ĉelabinska gubernio]] — 17 milionojn). Sed por Tjumena gubernio tio estis granda ŝarĝo. Indenbaum eĉ plialtigis la postuladon, do la {{daton|3|9}} estis eldonita plano pri rekvizicio de 8,3 milionoj da pudoj, en kiu estis indikita planita cifero por ĉiu distrikto kaj subdistrikto. Krome li postulis fini la rekviziciojn ne ĝis la {{dato|1|3|1921}} (laŭe al la originala plano), sed ĝis la {{dato|1|1|1921}}<ref name="978-5-85383-8864-98"/>. Indenbaum postulis forti la nutraĵkomisariatan personaron per partiaj, sovetiaj kaj sindikataj aktivuloj kaj altigi ilian aŭtoritaton. La {{daton|2|9}} dum kunsido de lokaj aŭtoritatoj li aprobigis oficialan malpermeson de "ĉikanado de nutraĵistoj" ({{l-ru|травля продработников}}). Al la partiaj kaj sovetiaj organizaĵoj estis sendita ordono helpi al la nutraĵistoj ({{l-ru|продработник}}) kun samtempa malpermeso iel ajn enmiksiĝi je ilia laboro. La ĉefa laboro en la gubernio estis oficiale agnoskita nutraĵa laboro ({{l-ru|продовольственная работа}}). La {{daton|19|10}} estis eldonita cirkulero de la Kasacia Tribunalo de la [[Tutrusia Centra Ekzekutiva Komitato]] (TCEK), kiu verdiktis ke punenda estas ĉiu kiu enmiksiĝas je nutraĵista laboro, evitas partopreni en ĝi, kreas por ĝi obstaklojn, ne plenumas nutraĵistajn ordonojn. Fakte la nutraĵistoj ricevis juran imunecon, eĉ la gubernia [[ĈK]] ne rajtis aresti aŭ puni la nutraĵistojn sen permeso de Grigorij Indenbaum. Prezidanto de la gubernia ekzekutiva komitato Stepan Novosjolov kaj prezidanto de la gubernia ĈK Pjotr Studitov oponis tian limigon de sia potenco, sed povis fari nenion<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 35–36 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Lia agado estis sekvo de la premo de superaj instancoj. La {{daton|25|8}} Lenin sendis al la nutraĵa komisaro de Siberio Pjotr Koganoviĉ telegramon "pri kolektado de nutraĵoj", en kiu estis ordonite aŭtune, ĝis la novjaro plenumi respektivan planon<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/152167-telegramma-v-i-lenina-prodovolstvennomu-komissaru-sibiri-o-provedenii-zagotovki-produktov-25-avgusta-1920-g | titolo = Телеграмма В. И. Ленина продовольственному комиссару Сибири о проведении заготовки продуктов. 25 августа 1920 г. | titolo-aldono = | alirdato = 2026-09-09 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = [[Lenin]] | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 1920-08-25 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Elektronika Biblioteko de Historiaj Dokumentoj | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230717110449/https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/152167-telegramma-v-i-lenina-prodovolstvennomu-komissaru-sibiri-o-provedenii-zagotovki-produktov-25-avgusta-1920-g | arkivdato = 2023-07-17 | citaĵo = }}</ref>. Dum septembro Siberio devus ĉiutage sendi al stokejoj de la Popola Komisariato pri Nutrado (PKN) po 5 kaj en oktobro po 8 karavanojn da nutraĵoj, sed en oktobro oni sendis nur duonon. Pjotr Koganoviĉ postulis plenumi la taskon per plej ferocaj metodoj: "Greno, greno kaj greno [...] Ĉio kio malhelpas al ĝia plenumo devas esti malaperigita de sur la tero" ({{l-ru|Хлеб, хлеб и хлеб. [...] Всё, что мешает её выполнению, должно быть стёрто с лица земли}})<ref name="Инденбаум37">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 37 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En Tjumena gubernio novembro estis deklarita "streĉa nutraĵmonato" ({{l-ru|ударный продовольственный месячник}}). Meze de oktobro Indenbaum ordonis aresti prezidantojn de lokaj sovetoj kaj ekzekutivaj komitatoj, en kies areoj la rekvizicioj estas plenumitaj je malpli ol 60%<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма советского руководства Тюменской губернии всем продовольственным конторам [середина октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463172 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 12–13 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|21|10}} li konstatis ke ĝis nun preskaŭ tute ne venis greno, krudaj materialoj kaj brutaro. Klarigojn de kamparanoj ke ankoraŭ mankas draŝita greno li rifuzis kiel senbazajn kaj ordonis plenumi ĝis la {{dato|10|11}} almenaŭ 60% de la plano kaj ĝis la {{dato|1|12}} — 100%. Lokaj respondeculoj ne plenumintaj tiujn ĉi normojn estis arestendaj. Li alvokis siajn subulojn esti "kruelaj kaj senkompataj" ({{l-ru|будьте жестокими и беспощадными}}) al lokaj aŭtoritatoj, kiuj malhelpas ilin: "ekstermu per fera mano ĉiujn bremsojn, malorganizantajn vian laboron" ({{l-ru|уничтожайте железной рукой все тормозы, дезорганизующие Вашу работу}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма советского руководства всем уездным комитетам РКП(б), исполкомам советов, продкомам и продконторам [21 октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463174 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 14–15 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|28|10}} Indenbaum denove memorigas ke referencoj al la ankoraŭ ne okazinta draŝado estas rifuzataj, la greno devas esti rekviziciita tuj. Krome li insistis je apliko de ne ekonomiaj, sed klasaj kriterioj, kaj postulis en 48 horoj klasifiki ĉiujn kamparanojn je [[kulako]]j (riĉuloj), mezuloj kaj malriĉuloj. Unue devas trapasi rekviziciojn kulakoj, poste mezuloj kaj nur en esceptaj kazoj malriĉuloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Обязательное постановление Тюменского губисполкома советов и Губпродкома [28 октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463175 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 15–16 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tamen la {{daton|17|11}} li konstatis ke plejparto de lokaj aŭtoritatoj kaj kamparanoj kontraŭas tiun ĉi principon, do ĝi estu aplikata perforte<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума члену коллегии Наркомпрода Л. М. Хинчуку. [г. Тюмень]. 17 ноября 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463202 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 20–21 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|30|10}} Indenbaum postulis ke nutraĵistoj en ĉiu vilaĝo havu sekretan agenton el lokaj kamparanoj, kiu spuru agadon de kulakoj kaj raportu pri iliaj provoj kaŝi grenon subtere aŭ en arbaroj. Tiaj kaŝitaĵoj estu konfiskendaj, same kiel la tuta posedaĵo de respektiva kamparano, li mem estas arestenda<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 1 Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума Ишимскому уездному продкому и продконторам уезда [30 октября 1920 года] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463176 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 18 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tian humoron subtenis raportoj de liaj nutraĵistoj, kiuj dum priserĉadoj trovis multe da greno kaj aliaj varoj ĉe homoj, kiuj asertis ke ili havas nenion por doni al la ŝtato, inkluzive ĉe lokaj sovetestroj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Доклад Ильинского райпродкомиссара Ишимского уезда Д. Д. Пятижерцева Тюменскому губпродкомиссару Г. С. Инденбауму. Б.м. [Начало декабря 1920 г.] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463195 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 31–32 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Reference al la ordono de TCEK de la {{dato|27|9|1920}} kaj telegramo de PKN, la {{daton|22|10}} li ordonis militstaton en la gubernia nutraĵkomitato. Rompo de la disciplino estis traktata kiel sabotado. Li iniciatis establon de nutraĵtribunaloj, kies tasko estis puni kamparanojn, sabotintajn la rekviziciojn. En novembro 1920 la nutraĵtribunalo aranĝis kunsidojn en ĉiuj distriktaj centroj de Tjumena gubernio<ref name="Инденбаум37"/>. Inter la nutraĵistoj estis homoj, antaŭe akuzitaj pri rompoj de reguloj kaj trouzoj, tamen foje ili estis revenigitaj kiel taŭgaj por plenumi tiun ĉi taskon. Matvej Lauris dum la nutraĵa kampanjo en 1919–1920 plurfoje rompis la leĝon, do estis akuzita de la Iŝima Revolucia Komitato, sed ties prezidanto Osvald Grjunberg kaj prezidanto de la Iŝima Distrikta Nutraĵa Komitato Ivan Guskov ({{l-ru|Иван Гуськов}}) diris ke iu simple deziras kvitigi personajn kontojn kun Lauris dum efektive li "montris enorman energion" dum la rekvizicioj. La akuzoj estis nuligitaj, la proceso ĉesigita kadre de amnestio okaze de la {{dato|1|5|1920}}. Lauris iĝis konfidulo de Indenbaum kaj estis sendata de li je plej konfliktaj areoj de [[Iŝima distrikto (1782-1923)|Iŝima distrikto]], kie li plu agis arbitre kaj bruske<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 37–38 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ĝis novembro 1920 kiel nutraĵistoj estis mobilizitaj 25% de la partiaj aktivuloj de Tjumena gubernio, tamen la nutraĵistoj plu malsufiĉis, la plano pri nutraĵoj estis plenumita je 13%. Origine la nutraĵistoj klopodis admoni, ekde novembro ili transiris al amasa apliko de perforto. Ĉiu kamparano, rifuzinta fordoni la nutraĵojn kontraŭ ŝtataj prezoj, estis konsiderata kulako kaj traktata kiel klasa malamiko. Komence de decembro 1920 la plano estis plenumita je 23%. Oni longigis la nutraĵkampanjon ĝis la {{dato|20|12}}, poste ĝis la {{dato|1|1|1921}}. Oni aplikis jam plej severajn rimedojn. La {{daton|10|12}} Grigorij Indenbaum per sekreta telegramo al la gubernia plenrajtigito pri nutraĵoj Arĥip Krestjannikov permesis al li uzi ĉiujn rimedojn, inkluzive preni en Belova subdistrikto (Iŝima distrikto) po 10 ostaĝojn en ĉiu vilaĝo kaj sendi ilin al devigaj laboroj. Li tamen kontraŭis rekviziciojn de semoj, kio foje okazis. En decembro 1920, dum la 3-a gubernia partia konferenco, oni forte kritikis Indenbaum kaj liajn metodojn. Li responde citis la vortojn de la popola komisaro pri nutraĵoj diritajn al la nutraĵistoj: "Vi prenu viajn aĵojn kaj iru al VĈK aŭ vi efektivigu ĉiujn rekviziciojn" ({{l-ru|Или вы собираете вещи и отправляетесь в ВЧК, или вы проводите все развёрстки}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 38–39 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tamen li plu insistis: "Aplikado de la armita forto ne devas esti enkondukata kiel sistemo. Necesas fari drastan efektan baton por ke la sono aŭdiĝu tra la tuta distrikto" ({{l-ru|Применение вооруженной силы не должно вводиться как система. Следует производить резкий эффектный удар, чтобы звук раздался по всему району или уезду}}), postulante uzi perforton nur por kaŭzi ŝokon en pli granda areo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Протокол № 53 заседания коллегии Тюменского Губпродкома. [г. Тюмень]. 10 ноября 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463177#mode/inspect/page/2/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 20 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La gubernia ĈK malkontente observis agadon de Grigorij Indenbaum kaj ties subuloj, konsiderante ĝin eksterleĝa kaj danĝera pro ekstrema premo kontraŭ la kamparanoj. La {{daton|4|12}} prezidanto de la gubernia kontrola-inspekta komisiono pri efektivigo de nutraĵaj rekvizicioj Arĥip Krestjannikov, membroj de lia komisiono Matvej Lauris kaj Miĥail Gurmin raportis al Grigorij Indenbaum kaj samtempe al la prezidanto de TGEK Stepan Novosjolov kaj sekretario de TGPK Koĉiŝ ke al vilaĝo Kamenskoj (Iŝima distrikto) venis plenrajtigito de la gubernia ĈK Nikolaj Kuznecov, kolektinta plurajn akuzojn kontraŭ ili pro apliko de troa perforto al la kamparanoj, arbitraĵoj, kruda traktado de loĝantaro. Ili postulis protekti ilin de tiaj enmiksiĝoj kaj akuzoj, minacante alikaze ĉesigi sian laboron<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Рапорт губернской контрольно-инспекторской комиссии по проведению продразверсток в Ишимском уезде председателю Тюменского губисполкома советов С. А. Новоселову, секретарю губкома РКП(б) Н. Э. Кочишу и губпродкомиссару Г. С. Инденбауму. Каменская волость 4 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463201 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 20 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {{Citaĵo |teksto = Kamarado Kuznecov akuzas nin ke ni tro kruele kaj krude traktas la kamparanojn, tio estas ni postulas de ili plenumi la ŝtatrekviziciojn, ne agitas la kamparanojn por plenumi la ŝtatrekviziciojn. Laŭ lia konkludo, niaj agoj estas pli malbonaj ol la fiagado de [[Kolĉak]]. Krome li havas materialojn, ke la komisiono skurĝas kamparanojn kaj postulas por si de la kamparanoj por nutrado rostitan anseraĵon. [...] Ni nun troviĝas inter du fajroj. Unuflanke, al ni oni preskribas kaj ordonas esti senkompataj al ĉiuj, ne plenumantaj ŝtatajn rekviziciojn, kaj la rekvizicioj devas esti senkondiĉe plenumitaj. Aliflanke, post ni sin trenas la vosto kun stakoj da enketaj materialoj, akuzantaj nin je prirabado de la kamparana greno, krueleco kaj krudeco. Eĉ plenrajtigito de la Iŝima Politburoo kamarado Ĵukov [M. I.] persone ĉeeste de ruĝarmeano Prokopjev nomis la taĉmenton Kolĉak-bando. |aŭtoro = Arĥip Krestjannikov, Matvej Lauris, Miĥail Gurmin |verko = Raporto al Grigorij Indenbaum, Stepan Novosjolov, Koĉiŝ |origina teksto = Тов. Кузнецов обвиняет нас в том, что мы слишком жестоко и грубо обращаемся с крестьянами, т.е. требуем от них выполнить госразверстки, а не агитируем среди крестьян за выполнение госразверсток. По его заключению, наши поступки хуже колчаковщины. Кроме того, у него имеется материал, что комиссия дерет крестьян плетями и требует себе от крестьян на продовольствие жареной гусятины. [...] Мы теперь находимся между двух огней. С одной стороны, нам предписывают и приказывают быть беспощадными ко всем, не исполняющим государственной разверстки, и разверстка безоговорочно должна быть выполнена. С другой стороны, за нами волочится хвост с кипами следственного материала, обвиняющего нас в ограблении крестьян хлебом*, жестокости и грубости. Даже уполномоченный Ишимского политбюро тов. Жуков [М.И.] лично при красноармейце Прокопьеве обозвал отряд колчаковской бандой. }} La {{daton|8|12}} okazis komuna kunsido de la estroj de ĉiuj ĉi institucioj dum kiu ili konkludis ke Kuznecov trouzis la plenpovon, prezidanto de la gubernia ĈK Pjotr Studitov diris ke li estos punita. Novosjolov nur petis Indenbaum ke li donu instrukciojn al la nutraĵtaĉmentoj kaj "forte tenu ilin en la manoj"<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Протокол № 57 расширенного заседания Тюменского губернского продовольственного совещания. [г. Тюмень] 8 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463202#mode/inspect/page/1/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39–40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En la sama tago prezidanto de la Berdjugina Subdistrikta Partia Ĉelo Pjotr Rusin rakontis kiel, taskigita de sia partia ĉelo la {{daton|2|12}}, li admonis Indenbaum, argumentante ke postulata kvanto de nutraĵoj estas nerealisma kaj aplikataj tiucele rimedoj estas tro krudaj. Kiel tekstas respektiva protokolo: "al la demando, ĉu estas permeseble meti civitanojn je malvarmaj stokejoj, [Indenbaum] deklaris ke kvankam de la vidpunkto de [[komunismo]] tio estas ne permesebla, tamen tio ebligas plenumi nutraĵajn rekviziciojn"({{l-ru|допустимо ли садить граждан в холодные амбары, заявил, хотя это с точки зрения коммунизма недопустимо, но [за]то дает возможность выполнить разверстку}}). Al la riproĉo ke la nutraĵistoj agas same kiel antaŭaj Kolĉak-taĉmentoj, skurĝante kamparanojn, Indenbaum respondis ke ĉiuj liaj subuloj estas komunistoj dum eksaj oficiroj de la Kolĉak-armeo haveblas inter la sovetiaj altranguloj. Plendoj pri tio ke nutraĵistoj forprenis de kamparanoj surstrate armean uniformon, uzatan kiel vestoj, ankaŭ estis ignoritaj. Al la peto lasi almenaŭ po 13,5 pudoj por persono jare, kiel tion preskribas la normoj, Indenbaum respondis ke neniuj normoj aplikeblas nun, gravas nur plenumi la rekviziciojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Выписка из протокол № 52 общего собрания Бердюжской волостной ячейки РКП(б) Ишимского уезда. Б.м. 8 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463204#mode/inspect/page/2/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 40–41 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ekstrema premo sur la kamparanojn daŭris kaj kreskis. La {{daton|13|12|}} milicano de Teplodubrava subdistrikto Kankov raportis al la estro de la 5-a areo de Iŝima distrikto ke en ilia subdistrikto Indenbaum ordonis meti ĉiujn membrojn de loka soveto al malvarma stokejo, forpreninte de ili feltbotojn dum la frosto atingis 35 gradojn sub nulo. Nutraĵistoj konfiskis ĉe loĝantaro ĉiujn lanajn vestojn, inkluzive ŝtrumpojn, [[feltboto]]jn kaj pantalonojn, striglis ŝafajn peltojn ktp, reference al neplenumita plano pri rekvizicio de lano<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Заявление милиционера Теплодубровской волости начальнику 5-го района Ишимского уезда. Б.м. 13 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463211 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 47–48 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Viculo de Indenbaum, Jakov Majers en decembro 1920 agnoskis ke en Iŝima distrikto, kie la rekviziciojn gvidis li mem, estis rekviziciita la tuta greno, inkluzive la semojn tiel ke la kamparanoj ne povos semi kaj "tio estas netolereble"<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463236 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 63–64 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Nur la {{daton|20|12}}, kiam la plano estis plejparte jam plenumita, dum kunsido de prezidio de TGPK, prezidanto de la gubernia laborista-kamparana inspekto Nikolaj Ĉertiŝĉev reference al pluraj atestoj diris ke la agado de la nutraĵkomitato estis malĝusta kaj ke ĝia aprobo fare de la 3-a gubernia partia kongreso estis eraro. Responde al tio Grigorij Indenbaum agnoskis ke okazis certaj eraroj kaj trouzoj, kiuj estas esplorindaj, la kulpuloj estas punindaj. La aliaj subtenis lin, inkluzive de prezidanto de la gubernia ĈK Pjotr Studitov. Sed efektive sekvis nenio. Neniu estis punita kaj kiam laborista-kamparana inspekto de Iŝima distrikto sendis sian reprezentanton al [[Moskvo]] por raporti pri la okazaĵoj, li estis arestita de la guberniaj aŭtoritatoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Протокол № 4 заседания президиума Тюменского губкома РКП(б). г. Тюмень 20 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463222 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 54–56 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|27|12}} Indenbaum subskribis ordonon N 279, laŭ kiu kaze de eltrovo de kaŝita greno, nutraĵistoj devis konfiski ĝin kaj ĉiujn aliajn posedaĵojn ne nur de la kaŝinto, sed ankaŭ de la aliaj kamparanoj de respektiva komunumo<ref name="Красная весна99">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 99 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|30|12}} Indenbaum atentigis siajn subulojn ke la semoj ne devas esti rekviziciitaj, kvankam oni raportis al ili ke foje tion faras lokaj sovetoj "por faciligi sian laboron", kaj avertis ke tio estas la ekstrema rimedo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 57 Тюменского губисполкома и губпродкома. г. Тюмень 30 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463241 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 67 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Samtage aperas komuna ordono de la ekzekutiva, partia kaj nutraĵa komitatoj, en kiu oni atentigis ke la arestoj kaj konfiskado dum la rekvizicioj estas la plej severaj rimedoj aplikeblaj en ekstremaj situacioj dum bati la kamparanojn estas strikte malpermesite<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 58 Тюменского губисполкома, губпродкома и губкома РКП(б). г. Тюмень 30 декабря 1920 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463241 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 67 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Komence de decembro 1920 dum la 2-a Tjumena Gubernia Kongreso de la Sovetoj, Indenbaum estis elektita kiel membro de TGEK, la {{daton|14|12}} li iĝis membro de ties prezidio<ref name="Красная весна100">{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Шишкин |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 100 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|6|1|1921}} li raportis al la Popola Komisariato pri Nutraĵoj ke je la 2-a horo posttagmeze Tjumena gubernio liveris 6,6 milionojn da [[pudo]]j da greno ({{unuo|108108|tunoj}}), plenuminte la grenan planon je 102%, tiun pri oleaj semoj je 150%<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума руководству Наркомпрода. г. Тюмень. 7 января 1921. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463260 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 78–79 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|25|1}} viculo de la PKN Nikolaj Brjuĥanov sendis al Grigorij Indenbaum telegramon kun profunda danko pro plenumo de la taskoj<ref name="Красная весна99"/>. Kamparanoj estis ekstreme malkontentaj, en januaro 1921 komenciĝis protestoj kaj tumultoj, do Grigorij Indenbaum, prezidanto de la gubernia ĈK Pjotr Studitov kaj prezidanto de la gubernia laborista-kamparana inspekto Nikolaj Ĉertiŝĉev kune veturis al Lokta subdistrikto (Iŝima distrikto) kie laŭdire komenciĝis ribelo. Ili ne trovis la ribelulojn, sed vidis plurajn ĉarojn kun rekviziciitaj nutraĵoj, do konkludis ke ĉio daŭras laŭplane. Meze de januaro 1921 komenciĝis rekvizicioj de semoj ({{l-ru|семенная продразвёрстка}}), kiun Indenbaum proponis efektivigi "milite, kun ĉiuj rimedoj de devigado" ({{l-ru|по-военному, со всеми мерами принуждения}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39–40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Li ordonis rekvizicii la tutan semaron kaj stoki ĝin je komunaj stokejoj por pli efika kaj egala distribuado dum la semado<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Приказ № 2 Тюменского губкомитета по расширению посевной площади. г. Тюмень. [Середина января 1921 г.] // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463274 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 91–92 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|26|1|1921}} Grigorij Indenbaum sendis telegramon al [[Lenin]]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Телеграмма Тюменского губпродкомиссара Г. С. Инденбаума председателю Совнаркома В. И. Ленину. [г. Тюмень] 26 января 1921 г. // Сибирская Вандея: [В 2 кн.] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = А. Н. Яковлев, В. И. Шишкин |aliaj = Т. Эммонс |url = https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/463286#mode/inspect/page/1/zoom/4 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Россия. XX век. Документы |volumo = 2 |dato = 2001 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Международный фонд «Демократия» |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5-85646-045-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 91–92 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {{Citaĵo |teksto = Vian bataltaskon pri kargado de greno je dekkvin nutraĵitineroj al [[Jekaterinburgo]], adreso: distribuejo de popolkomisariato pri nutrado, estas plenumita. Mi komencis kargadon de la dua bataltasko de la greno {{unuo|250000|[[pudo]]j}} [{{unuo|4095,12|tunoj}}] al Moskvo, popolkomisariato pri nutrado. Kargadon de viando je ok nutraĵitineroj mi estas finanta. Fortigu alsendon de vagonoj al linio [[Omsko]] — [[Ĉelabinsko]]. |aŭtoro = Grigorij Indenbaum |verko = Telegramo de la Tjumena gubnutraĵkomisaro G. S. Indenbaum al prezidanto de la Konsilio de Popolaj Komisaroj V. I. Lenin [la {{dato|26|1|1921}}] |origina teksto = Ваше боевое задание по погрузке хлеба в количестве пятнадцати продмаршрутов в Екатеринбург, адрес: распредбаза наркомпрода, — выполнено. Приступил к погрузке второго боевого задания хлеба* [в] 250 000 пудов в Москву, наркомпрод. Погрузку мяса в счет восьми продмаршрутов на этих днях заканчиваю. Усильте подачу вагонов на линию Омск — Челябинск. }} Komence de februaro 1921 Grigorij Indenbaum estas nomumita prezidanto de la Malsupra Oba-Irtiŝa Provinca Administracio pri Fiŝindustrio ({{l-ru|Низовое Обь-Иртышское областное управление рыбными промыслами}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Morto === Laŭ oficiala versio, komence de februaro 1921, dum inspekta vojaĝo al vilaĝo Karaĉino ^{[[:ru:Карачино (Тюменская область)|ru]]} ([[Tobolska distrikto (1587-1923)|Tobolska distrikto]]), kie Indenbaum planis rakonti al la kamparanoj pri la sema rekvizicio, li estis kaptita de ribeluloj, kruele batita, kaj murdita 3 [[versto]]jn ({{unuo|3,2|km}}) for de la vilaĝo. Vundita poŝtisto venis al Tobolsko por raporti tion. Taĉmento subestre de Avraamij Demjanov, prezidanto de la Tobolska Distrikta Ekzekutiva Komitato kaj Jevdokim Trostinskij, estro de la 3-a bataliona distrikto de la Tjumena Regimenta Distrikto de la Eksterordinaraj Trupoj ({{l-ru|части особого назначения}}) ekveturis al Karaĉino, sed en vilaĝo Ŝiŝkovo ^{[[:ru:Шишкина (Тобольский район)|ru]]} ĝi estis atakita de ribeluloj kaj retiriĝis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский губпродкомиссар Г. С. Инденбаум // Возрождение исторического центра г. Тюмени. Тюмень в прошлом, настоящем и будущем. Тезисы докладов и сообщений научно-практической конференции |lasta = Ильдер |unua = М. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Московкин В. В. |redaktinto = В. В. Московкин |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5881312597 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tjumena historiisto Aleksandr Petruŝin skribis ke Grigorij Indenbaum estis haltigita de kamparanoj je la [[Tobolska landvojo]]. Koĉero Koĉnev estis mortpafita, dum Indenbaum estis senvestigita kaj murdita per bajoneto. Petruŝin supozas ke ĝuste ĈK-anoj rakontis al lokaj kamparanoj pri la itinero de Indenbaum por malaperigi lin kiel personon nedeziratan dum la kamparanoj estis nuraj rabistoj kaj interesiĝis pri la vestoj de la komisaro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Хлебное место // Двадцать первый. Красная весна: Антология архивных и исследовательских материалов о Западно-Сибирском восстании 1921 года |lasta = Петрушин |unua = А. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. А. Крамор |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2021 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ишимский музейный комплекс им. П. П. Ершова |loko = Ишим |lingvo = ru |isbn= = 978-5-85383-8864 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 110–111 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La tjumena regionografo Aleksandr Ivanenko esploris enketistan dosieron, komencitan la {{daton|16|7|1921}}, kaj trovis jenan priskribon de la morto de Indenbaum fare de Konon Redkin ({{l-ru|Конон Редькин}}), faritan en 1924<ref name="Строчка на памятнике"/>: {{Citaĵo |teksto = [Miĥail] Redkin kaptis du komunistojn. Unu havis familinomon Konev, la alian mi ne konas, tio estis malalta judo. Kiujn vestojn ili havis, mi ne memoras. Iuj tataroj ekveturigis ilin al paŝtejo, tuj post kiam ili traveturis vilaĝan pordegon, tiuj ĉi homoj forĵetis tiujn tatarojn (ili estis du) el la koĉo kaj pelis la ĉevalon. Poste, kiel mi aŭdis, Redkin Miĥail saltis sur rajdĉevalon kunpreninte fusilon, unu el la forkurantoj — Konev — li mortpafis per fusilo. Sur la koĉo la dua, judo, sukcesis fuĝi iom pli for, kaj tie li jam saltis de sur la ĉevalo, sin kaŝis je fojnostoko. Sed Redkin trovis lin kaj forpelis de tie, trapikis lin plurfoje per bajoneto. Pri tio Redkin mem diris al mi. |aŭtoro = Konon Redkin |verko = Enketista dosiero |origina teksto = Редькиным были задержаны двое коммунистов. Один с фамилией Конев, другого не знаю, еврей низенького роста. Какие на них были одежды, не помню. Их повезли какие-то татары в поскотину, едва они выехали за ворота деревни, как люди этих татар (их было двое) выбросили из дровней и погнали вперед лошадь. Потом, как я слышал, Редькин Михаил пал на верхового коня, взявши винтовку с собой, одного из убегавших — Конева — застрелил из винтовки. На дровнях же второму, еврею, удалось убежать немного дальше, и там он уже соскочил с лошади, спрятался в стог сена. Но Редькин разыскал его и выгнал оттуда, исколол всего штыком. Об этом Редькин мне сам говорил. }} Konon Redkin (n. 1895) devenis de la vilaĝo Redkina ^{[[:ru:Редькина|ru]]} (tiutempe Bajkala distrikto, nun Tobolska), same kiel la aliaj enketitoj. Al la enketista demando "Diru kiu murdis civitanon Indenbaum, Konev kaj asistanton?" li respondis: "Murdis Redkin Miĥail Spiridonoviĉ, Redkin Porfirij Jakovleviĉ, Smirniĥ<ref>{{l-ru|Смирных}}.</ref>". Ivanenko atentigas ke la enketistoj ne multe interesiĝis pri detaloj de la murdo. En 1921 kaj 1922 ili dufoje pridemandis Matvej Smirniĥ, kiu estis denuncita kiel unu el la murdistoj, sed ne demandis pri tiu ĉi murdo. En 1924 la enketistoj ricevis raporton de la [[Tobolska prizono]], ke Miĥail Ignatoviĉ Redkin mortis tie la {{daton|7|8|1922}} pro [[ftizo]]<ref name="Строчка на памятнике"/>. Georgij Agabekov ^{[[:ru:Агабеков, Георгий Сергеевич|ru]]}, sendita al la Tjumena ĈK en julio 1921, en siaj rememoroj eldonitaj en [[Berlino]] post lia perfido kaj fuĝo eksterlanden, rakontis ke en ĈK cirkulis malbonaj onidiroj pri la tjumena nutraĵkomisaro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = [[:Commons:File:Агабеков Г. ЧК за работой.pdf|ГПУ. (Записки чекиста)]] |lasta = Агабеков |unua = Г. С. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1930 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Стрела |loko = Берлин |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>: {{Citaĵo |teksto = Laŭ informaj datumoj, la kamparanan ribelon gvidis kunlaborantoj de la loka gubernia nutraĵkomitato, kie abundis [[socialistoj-revoluciuloj]] kaj [[menŝevistoj]] kaj estis tre malmulte da komunistoj. Estis datumoj, ke la gubernia nutraĵkomisaro mem estas influata de socialistoj-revoluciuloj kaj sendas surloken plenrajtigitojn, kiuj instigas kamparanojn al ribelo kontraŭ la sovetia potenco. [...] |aŭtoro = Georgij Agabekov |verko = Noticoj de ĈK-ano [1931] |origina teksto = По информационным сведениям, восстанием крестьян руководили работники из местного губернского продовольственного комитета, где полно было эсеров и меньшевиков и было очень мало коммунистов. Были сведения, что сам губпродкомиссар находится под влиянием эсеров и посылает на места уполномоченных, которые подстрекают крестьян к выступлению против советской власти. }} Li mencias ankaŭ ke unu el liaj agentoj denuncis ke de Tjumena gubernio estis kontraŭleĝe elportitaj {{unuo|20000|pudoj}} da greno ({{unuo|327,6|tunoj}}), kion ebligis, pro granda ŝmirmono, la guberniaj ĈK-estro, partiestro kaj sovetestro. Li denuncis tion al sia estraro en Moskvo, sekvis pluraj eksigoj kaj translokoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = [[:Commons:File:Агабеков Г. ЧК за работой.pdf|ГПУ. (Записки чекиста)]] |lasta = Агабеков |unua = Г. С. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1930 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Стрела |loko = Берлин |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 41–42 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Malrekte tiun ĉi informon konfirmas dokumento, trovita de Aleksandr Ivanenko en la persona dosierujo de Indenbaum, troviĝanta en la Tjumena Provinca Arĥivo. Temas pri peto de la Revolucia Milita Tribunalo de Siberio, sendita la {{dato|6|7|1921}}<ref name="Строчка на памятнике"/>: {{Citaĵo |teksto = Inter miaj enketadoj estas afero pri akuzo kontraŭ la tjumena gubernia nutraĵkomisaro Indenbaum pri krimo rilata al lia posteno, transdonita de la Kasacia Tribunalo de la Respubliko; por tiu ĉi afero mi bezonas informojn, kie nun Indenbaum servas kaj troviĝas, kaj pro tio mi petas sendi tiujn ĉi informojn. |aŭtoro = Enketisto de la Revolucia Milita Tribunalo de Siberio [la {{daton|6|7|1921}}] |verko = Peto al lokaj aŭtoritatoj |origina teksto = В производстве моем имеется дело по обвинению тюменского губпродкомиссара Инденбаума в преступлении по должности, переданное из Кассационного трибунала Республики; по этому делу необходимо иметь сведения, где в настоящее время Инденбаум служит и находится, а посему прошу сообщить сведения. }} Sur la dokumento haveblas surskribo: "Estas sciigite la {{daton|14|6|1921}} ke Indenbaum estas murdita dum la ribelo de kamparanoj"<ref name="Строчка на памятнике"/>. En 1957 okaze de la 40-a datreveno de la revolucio, sur la Placo de Batalantoj de Revolucio en Tjumeno aperis monumento, sur kies soklo interalie estas skribite ke "en 1921 estis kruele murdita gubnutraĵkomisaro Indenbaum". == Vidu ankaŭ == * [[Militkomunismo]] * [[Okcidentsiberia kamparana ribelo]] == Referencoj == {{Referencoj|2}} {{DEFAŬLTORDIGO:Indenbaum, Grigorij}} [[Kategorio:Belorusaj judoj]] [[Kategorio:Rusiaj judoj]] [[Kategorio:Politikistoj de Tjumeno]] [[Kategorio:Okcidentsiberia kamparana ribelo]] [[Kategorio:Bolŝevikoj]] [[Kategorio:Judaj socialistoj]] [[Kategorio:Rusiaj revoluciuloj]] [[Kategorio:Homoj de la Rusia revolucio de 1905]] [[Kategorio:Homoj de la Rusia revolucio]] [[Kategorio:Mortintoj en Tjumena provinco]] [[Kategorio:Rusiaj militistoj de la Unua Mondmilito]] [[Kategorio:Homoj de la Rusia enlanda milito]] [[Kategorio:Rusia Enlanda milito en Tjumena (Tobolska) gubernio]] 8trr8spaysg6cyn3cvpjr5ea0d9p103 0 953193 9480719 9472514 2026-09-23T09:43:28Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480719 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Akram Najaf oglu Naibov''' ({{lang-az|Əkrəm Nəcəf oğlu Naibov}}, naskita la 6-an de decembro 1937 en Yuxarı Əylis, [[Naĥiĉevano]]), pli konata sub lia [[Plumonomo|plumnomo]] '''Akram Aylisli''' ({{Lang|az|Əkrəm Əylisli}}), estas [[Azeroj|azerbajĝana]] verkisto, dramisto, romanisto kaj iama parlamentano.<ref name="IIIç">{{in lang|az}} "[http://www.meclis.gov.az/?/az/content/85 Üçüncü çağırış Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatları haqqında seçildikləri tarixə olan qısa MƏLUMATLAR]." ''Meclis.gov.az''.</ref> Liaj verkoj estis tradukitaj el lia denaska [[azerbajĝana lingvo]] en plurajn lingvojn en la antaŭa [[Sovetunio]] kaj ĉirkaŭ la mondo.<ref name="Türk Edebiyatı">{{in lang|tr}} "[https://www.scribd.com/doc/51756495/Akram-Aylisli Akram Aylisli]," in ''Azerbaycan XX.yy Yakın Dönem Türk Edebiyatı''. Accessed February 2, 2013.</ref> Li estis ornamita de la Prezidanto de Azerbajĝano per la prestiĝaj ordenoj " Istiglal " (2002) kaj "Ŝoĥrat". En 2013, post la publikigo de la novelo ''*Ŝtonaj sonĝoj*'' de Aylisli, kiu prezentis la pogromojn faritajn de azerbajĝananoj kontraŭ la armenoj en [[Pogromo de Sumgait|Sumgajto]] kaj [[Kontraŭarmena pogromo en Bakuo|Bakuo]] <ref name="Enson Haber2">{{in lang|tr}} "[http://www.ensonhaber.com/azeri-yazarin-ezber-bozan-ermeni-cikisi-2013-02-04.html Azeri yazarın ezber bozan Ermeni çıkışı]." ''Enson Haber''. February 4, 2013. Retrieved February 4, 2013.</ref> kaj prezentis la armenojn en simpatia lumo, prezidanto [[Ilham Alijev|Alijev]] subskribis [[Dekreto|prezidentan dekreton]], kiu senigis Aylisli je la titolo "Popola Verkisto" kaj la prezidentan pension. <ref name="Trend.az2">"[http://en.trend.az/news/politics/2116873.html Azerbaijani President signs orders to deprive Akram Aylisli of presidential pension and honorary title] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140327000000/https://web.archive.org/web/20140327182556/http://en.trend.az/news/politics/2116873.html |date=2014-03-27 }}." ''Trend.az''. February 7, 2013. Retrieved February 7, 2013.</ref> Liaj [[Bruligo de libroj|libroj estis bruligitaj]] de azerbajĝana intelektularo kaj samlandanoj en lia hejmurbo, <ref>{{Cite web|url=http://todayszaman.com/news-307281-stone-dreams-breaks-stereotypes-between-azeris-armenians.html|title='Stone Dreams' breaks stereotypes between Azeris, Armenians|access-date=November 28, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131202234341/http://todayszaman.com/news-307281-stone-dreams-breaks-stereotypes-between-azeris-armenians.html|archive-date=December 2, 2013|url-status=dead|df=mdy-all}}</ref> lia filo kaj edzino estis maldungitaj de siaj laborpostenoj kaj "rekompenco" de ĉirkaŭ 13 000 dolaroj estis promesita por detranĉi la orelon de la verkisto. <ref name="independent.co.uk2">"[https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/news/bring-me-the-ear-of-akram-aylisli-politician-offers-8000-for-attack-on-writer-8492268.html Bring me the ear of Akram Aylisli! Politician offers £8,000 for attack on writer]." ''[[The Independent]]''. Retrieved February 13, 2013.</ref> En marto 2014, diversaj publikaj figuroj tra la mondo formale petis nomumi Aylisli por la [[Nobel-premio pri paco]] . <ref name="en.apa.az2">{{cite news|title=Request made to nominate Azerbaijani writer Akram Aylisli for Nobel Peace Prize|url=http://en.apa.az/news/208412|newspaper=Azeri-Press Agency (APA)|date=11 March 2014|access-date=March 13, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140313095436/http://en.apa.az/news/208412|archive-date=March 13, 2014|url-status=dead}}</ref> == En Esperanto aperis == * ''Sonĝoj pri pli bona epoko''. Far de [[Kalle Kniivilä]]. Aperis en [[BA18]]. Priskribo pri la figuro de la azera verkisto Akram Aylisli, kiu post la publikigo de sia romano ''Ŝtonaj sonĝoj'' devis ekziliĝi al [[Turkio]], ĉar li montras bildon favoran (aŭ almenaŭ ne malfavora) de [[armenoj]], kio tute estis neakceptebla en [[Azerbajĝano]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://web.archive.org/web/20141209134238/http://akramaylisli.info/ La retpaĝo de Akram Aylisli] * [https://web.archive.org/web/20141209133851/http://akramaylisli.info/english/nomination/ La nomumo por la Nobel-premio pri paco] * [http://www.rusrep.ru/article/2014/12/08/aylisli/ "Estas kvazaŭ esti graveda dum via tuta vivo..."] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20141209130608/http://www.rusrep.ru/article/2014/12/08/aylisli/ |date=2014-12-09 }} [http://www.rusrep.ru/article/2014/12/08/aylisli/ Akram Aylisli estas la unua turklingva aŭtoro, kiu verkis romanon pri la armena genocido, verkita de Ŝura Burtin] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20141209130608/http://www.rusrep.ru/article/2014/12/08/aylisli/ |date=2014-12-09 }} Archived * [https://web.archive.org/web/20150129111054/http://www.caucasus-survey.org/vol2/mamedov-stone-dreams-scandal.php La skandalo "Ŝtonaj sonĝoj": la konflikto en Montara Karabaĥo kaj armen-azerbajĝanaj rilatoj en nuntempa literaturo, de Mikail Mamedov] * [https://web.archive.org/web/20150129111148/http://www.caucasus-survey.org/vol2/sanamyan-armenian-reactions-to-stone-dreams.php Agnosko kaj laŭdo: armenaj reagoj al la romano "Ŝtonaj sonĝoj" de Akram Aylisli, verkita de Emil Sanamyan] * [https://web.archive.org/web/20150129111122/http://www.caucasus-survey.org/vol2/ismayil-role-of-stone-dreams-in-azerbaijani-armenian-conflict.php Sincereco, vero kaj kompato en ago: la rolo de "Ŝtonaj Revoj" de Akram Aylisli en revizitado kaj pridubado de la vidpunktoj de azerbajĝananoj pri ilia konflikto kun la armenoj, de Ulvi Ismayil] * [http://www.deutschlandfunk.de/schriftsteller-akram-ailisli-axt-und-feder.1247.de.html?dram:article_id=301057 "Axt und Feder" - la "Deutschlandfunk" elsendo (en la germana), de Ernst von Waldenfels] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Aylisli, Akram}} [[Kategorio:Azerbajĝanaj verkistoj]] [[Kategorio:Azerbajĝanaj politikistoj]] 2bg5iwjgv8qnz7rz33rbinuwjfbsiwk 0 953246 9480692 9475167 2026-09-23T06:46:25Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9480692 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|regiono-ISO=IT|situo sur mapo=Romo|zomo=13}} {{Kursiva titolo}}La '''Akademio ''Vivarium Novum''''' (aŭ ''Accademia'' en la [[Itala lingvo|itala]]) estas altlernejo en [[Romo]] fondita en 1998. Studentoj povas pasigi unu aŭ plurajn jarojn mergiĝante en [[Latina lingvo|la latina]] kaj [[Antikva greka lingvo|antikva greka lingvoj]], kiuj estas parolataj kaj ene kaj ekster la klasĉambro. <ref name=":12">{{Cite web|title=Hephestion Bolaris, BA 2016, attends the Accademia Vivarium Novum in Rome {{!}} Department of Classics {{!}} Illinois|url=https://classics.illinois.edu/news/2016-07-01t153500/hephestion-bolaris-ba-2016-attends-accademia-vivarium-novum-rome|access-date=2026-05-20|website=classics.illinois.edu|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.vivariumnovum.net/eng/index.htm|title=Vivarium Novum|accessdate=2011-06-17|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111116232817/http://www.vivariumnovum.net/eng/index.htm|archivedate=2011-11-16}}</ref> La Akademio ''Vivarium Novum'' estis fondita kun la intenco konservi la tradicion de [[Renesanco|renesancaj]] lernejoj kaj iliajn instrumetodojn. Ĝi volas stimuli renaskiĝon de la homaj sciencoj <ref name="l'espresso_4february 20202">{{cite news|url=https://espresso.repubblica.it/visioni/cultura/2020/02/04/news/accademia-ragazzi-parlano-in-latino-1.343603/|title=In collegio con i nerd dell'umanesimo che parlano in latino da mattina a sera|language=Italian|journal=[[L'Espresso]]|author=Angiola Codacci-Pisanelli|author2=Alessandro Penso|date=February 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200205162329/https://espresso.repubblica.it/visioni/cultura/2020/02/04/news/accademia-ragazzi-parlano-in-latino-1.343603|archive-date=February 5, 2020|url-status=live}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200205162329/https://espresso.repubblica.it/visioni/cultura/2020/02/04/news/accademia-ragazzi-parlano-in-latino-1.343603 |date=2020-02-05 }}</ref> bazitan sur la kredo, ke digno (''dignitas hominis'') atingeblas nur per kontinua memesploro. <ref>{{Cite web|url=https://vivariumnovum.net/en/academy/mission|title=Our mission {{!}} Accademia Vivarium novum|website=vivariumnovum.net|access-date=2020-03-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220723022432/https://vivariumnovum.net/en/academy/mission|archivedate=2022-07-23}}</ref> Studentoj estas trejnitaj por lerni la latinan kaj antikvan grekan lingvojn. <ref name="viv2">{{cite web|url=http://www.vivariumnovum.net/eng/academy/theacademy.htm|title=Vivarium Novum|accessdate=2011-06-17|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120301031913/http://www.vivariumnovum.net/eng/academy/theacademy.htm|archivedate=2012-03-01}}</ref> La aktiva uzado de klasikaj lingvoj estas vidata kiel metodo por pli rapida kaj pli profunda kompreno de la [[klasikaĵoj]].<ref>Enzo Argante: ''[https://forbes.it/2021/03/09/accademia-vivarium-novum-riscoprire-latino-vincere-sfide-futuro Retrovante la latinan lingvon por la vizio de Vincere pri teknologia transformo: la nova modelo Vivarium].'' En: ''Forbes Italia.'' 9-a de marto 2021&#x2C;&#x20;alirita la 3-an de decembro 2025 (itale).</ref> Oni ankaŭ pensas, ke ĝi helpas superi barojn inter popoloj, ĉar la latina lingvo estas "komuna heredaĵo, kiu apartenas al neniu kaj apartenas al ĉiuj", tiel metante studentojn el iu ajn deveno sur egalan bazon. <ref>''[https://www.raicultura.it/filosofia/articoli/2021/01/Luigi-Miraglia-LAccademia-Vivarium-novum--7562d8f9-64c4-46f2-bb9f-c0d6d35e337e.html Luigi Miraglia. L'Accademia Vivarium Novum].''&#x20;RAI Cultura,&#x20;januaro 2021&#x20;&#x2C;&#x20;alirita la &nbsp;3-an de decembro 2025&#x20;(itale).</ref> La nomo ''Vivarium Novum'' memorigas pri la prahumanisma komunumo de [[Kasiodoro]], la ''magister officiorum'' de Teodoriko. ''Vivarium'' estis loko, kie la [[liberalaj artoj]] kaj altaj aspiroj konverĝis; samtempe, ĝi elvokas la insulon Vivara en la [[Golfo de Napolo]], kie la ideo pri lernejo preta oferti altnivelan edukadon al estontaj generacioj unue estis elpensita. <ref>[https://web.archive.org/web/20120301031913/http://www.vivariumnovum.net/eng/academy/theacademy.htm "Arkivita kopio"] . Originala Arkivita la 1-an de marto 2012. Prenita la 17-an de junio 2011 .</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]] [[Kategorio:Latina lingvo]] [[Kategorio:Frascati]] 0yh1ih211mt13x3xc4cppkips96au2o 0 953519 9480383 9478334 2026-09-22T15:48:52Z Petr Tomasovsky 678 9480383 wikitext text/x-wiki '''Pionirara grupa komandantejo XI Hrušovany nad Jevišovkou''' (mallongigite '''PGK XI Hrušovany nad Jevišovkou''') estis plenuma organo de [[Direktoraro de fortikaĵaj laboroj]], kiu en la dua duono de la 1930-aj jaroj organizis konstruadon de [[Ĉeĥoslovakaj pezaj fortikaĵoj|pezaj fortikaĵoj]] en la suda [[Moravio]] kaj en la okcidenta [[Slovakio]]. La koneksa linio devis esti konstruita inter [[Znojmo]] kaj [[Břeclav]], la unuopaj fermaĵoj de translimaj vojoj sur la okcidenta limo de Slovakio kun [[Aŭstrio]], planita estis ankaŭ konstruado de objektoj ĉe [[Vranov nad Dyjí]] kaj inter [[Staré Město pod Landštejnem]] kaj [[Podhradí nad Dyjí]]. El la intencataj 85 objektoj estis realigitaj sole ses [[infanteria fuorto|infanteriaj fuortoj]]. == Historio == Ekde la jaro [[1918]], kiam disfalis [[Aŭstrio-Hungario]], la regiono de la pli posta PGK XI estis limo inter [[Ĉeĥoslovakio]] kaj [[Aŭstrio]]. De komence la klopodo de la ĉeĥoslovakaj germanoj estis pri forŝito de la teritorio kaj enmembrigo al Aŭstrio. Sed pase de la tempo la rilatoj inter ambaŭ ŝtatoj pliboniĝis. El soldata vidpunkto Aŭstrio, kies armeo estis limigita pro internaciaj interkonsentoj, ne signifis gravan endanĝerigon. La alligo de Aŭstrio en militajn operacojn oni supozis sole en la tempo, se Ĉeĥoslovakio gvidus la militon kontraŭ [[Germanio]] kaj [[Hungario]]. La defendon de la limoj devis certigi infanteria divizio plifortigita per [[kampa fortikaĵo|kampaj fortikaĵoj]]. Post [[Granda Depresio|ekonomia krizo]], kiam oni relaboris militajn planojn, estis kiel la ĉefa kontraŭulo markita Germanio kun tio, ke povas alliĝi Aŭstrio. Tial la militaj planoj komencis kalkuli kun plifortigo de defendo de la suda limo. Okaze de milito devis certigi la defendon de tiu ĉi spaco memstara brigado kun unu infanteria [[Divizio (armeo)|divizio]] sur la limo kaj pluaj divizioj en la enlando. Laŭ la plano el la jaro [[1935]] devis esti la ŝtatlimo en spaco de la suda Moravio ŝirmata per linio de pezaj fortikaĵoj. Laŭ la plano el junio de [[1936]] devis esti tiuj ĉi fortikaĵoj konstruitaj nur enkadre de la plej lasta, la IV-a etapo, do dum la ŝanĝo de la 1940-aj kaj la 1950-aj jaroj. Devis temi pri spaco inter [[Znojmo]] kaj [[Břeclav]] fortikigita per mezaj infanteriaj fuortoj, kiuj devis esti plenigitaj per kelke da [[artileria fuortaro|artileriaj fuortaroj]]. La unuaj daŭraj fortikaĵoj sude de Moravio aperis jam pase de la jaro 1936, kiam Landa soldata komandantejo Brno lasis betonigi laŭlonge laŭ la limoj 178 [[Ĉeĥoslovakaj malpezaj fortikaĵoj|maŝinpafilaj fortikaĵetoj mod. 36]]. En la jaro [[1937]] la tuta suda limo estis sekurigita per pli modernaj [[Ĉeĥoslovakaj malpezaj fortikaĵoj|malpezaj fortikaĵoj mod. 37]], kiuj kreis koneksan linion inter la landa limo de Bohemio kaj Moravio ĉe [[Staré Město pod Landštejnem]] kaj kunfluejo de riveroj [[Dijo]] kaj [[Moravo]]. En la jaro 1937 estis komisiitaj sume 658 malpezaj fortikaĵoj, plimulto estis la saman jaron vere konstruita. Por la jaro [[1938]] estis planita sole finigo de la ekkonstruitaj sektoroj de la malpezaj fortikaĵoj (MF), la konstruado de pezaj fortikaĵoj (PF) devis laŭ planoj okazi nur en la dua duono de la 1940-aj jaroj. Alia situacio estis en la okcidenta Slovakio, kiam la limo kun Aŭstrio kondukanta meze de rivero Moravo per la daŭraj fortikaĵoj ne estis ŝirmita. En marto de [[1938]] Germanio faris [[anschluss]] de Aŭstrio, tial la gvidado de la ĉeĥoslovaka armeo decidis pri plifortigo de la sudmoraviaj malpezaj fortikaĵoj, pri rapidigita komenco de la konstruado de la malpezaj fortikaĵoj en la okcidenta Slovakio kaj pri pezaj fortikaĵoj en la suda Moravio kaj plifortigon de ĉi tieaj taĉmentoj (la spacon devis ŝirmi la kvara armeo). La ĉefa defendposteno ĉe la limo de la suda Moravio kun Astrio estis plenigita per pluaj 117 malpezaj fortikaĵoj, estis komencita ankaŭ konstruado de la dua defendposteno de MF en linio [[Pohořelice]]–[[Telč]]–[[Jindřichův Hradec]], apud la okcidenta limo de Slovakio estis komisiita al konstruado 315 malpezaj fortikaĵoj, el kiuj estis ĝis oktobro de 1938 konstruitaj 150. La pezaj fortikaĵoj, sume 41 infanteriaj fuortoj, en la suda Moravio estis dividita en tri subsektorojn, ĝis [[Munkena interkonsento]] kaj la sekva rezigno pri la [[Sudetio|limregiono]] estis en vulgara konstruado betonigitaj ses fuortoj. == Bazaj informoj == PGK XI mem estis establita la 11-an de aprilo 1938 kun sidejo en [[Hrušovany nad Jevišovkou]]. PGK gvidis sole la konstruadon de la pezaj fortikaĵoj, la malpezajn fortikaĵojn sekurigis landaj soldataj komandantejoj (MF mod. 36), pli poste armeaj korpusaj komandantejoj (MF mod. 37). La ĉefa celo de PGK XI estis konstruado de koneksa linio de PF en spaco proksimume inter Znojmo kaj Břeclav. La novaj planoj jam ne kalkulis kun artileria fuortaroj, tiuj estis anstataŭigitaj per [[izolita artileria fuorto|izolitaj artileriaj fuortoj]] kaj [[Minĵetila kupolo|minĵetilaj kupoloj]]. En la efikecon de PGK XI apartenis ankaŭ konstruado de PF en la okcidenta limo de Slovakio laŭlonge laŭ rivero Moravo kaj sekurigo de limo en sektoro inter Staré Město pod Landštejnem kaj Vranov nad Dyjí. Komandanto de la pionirara grupa komandantejo fariĝis subkolonelo de pioniraro Bohumil Bláha. En la spaco de la suda Moravio estis unuafoje uzita la tn. ripetitaj projektoj de la infanteriaj fuortoj. La objektoj konstruitaj sur la norda limo de la ŝtato ekde la jaro 1935 estis projektitaj memstare laŭ lokaj terenaj kondiĉoj kaj taktikaj intencoj. En la tempo de proponado de la sud oraviaj objektoj jam estis je dispono granda kvanto ellaboritaj projektoj, el kiuj kelkaj estis sukcese uzitaj ankaŭ en la projektata PGK XI. Post la milito estis ĉiuj ses betonigitaj infanteriaj fuortoj en la suda Moravio finitaj kaj la ĉeĥoslovaka armeo uzis ilin ĝis la jaro 1999, dum [[Ĉeĥoslovaka socialisma respubliko|socialismo]] kiel defendan digon (komune kun malpezaj objektoj) kontraŭ la malamika Aŭstrio. == Konstruaj subsektoroj == === 1./XI. Šatov === [[Dosiero:MJ-S 4 Zatacka, leva strilna.JPG|thumb|Infanteria fuorto MJ-S 4 Zatáčka]] {{ĉefartikolo|Subsektoro 1./XI. Šatov}} * Komisiita: la 18-an de majo 1938 * Konstruisto: Konstruktiva, a. s., Praha II * Komisiiga sumo: 17 998 516,40 [[Ĉeĥoslovaka krono|Kč]] * Komisiitaj objektoj: 14 (MJ-S 1 – MJ-S 14) * Konstruitaj objektoj: 3 (MJ-S 2 – MJ-S 4) * Spaco: [[Hnanice]] – [[Hrádek (distrikto Znojmo)|Hrádek]] === 2./XI. Hevlín === [[Dosiero:MJ-S 15.JPG|thumb|Izolita infanteria fuorto MJ-S 15 Závora]] {{ĉefartikolo|Subsektoro 2./XI. Hevlín}} * Komisiita: la 18-an de majo 1938 * Konstruisto: Konstruktiva, a. s., Praha II * Komisiiga sumo: 19 184 988,70 Kč * Komisiitaj objektoj: 14 (MJ-S 15 – MJ-S 28) * Konstruitaj objektoj: 2 (MJ-S 15, MJ-S 16) * Spaco: [[Hrádek (distrikto Znojmo)|Hrádek]] – [[Březí (distrikto Břeclav)|Březí]] === 3./XI. Mikulov === [[Dosiero:MJ-S 29.JPG|thumb|Izolita infanteria fuorto MJ-S 29 Svah]] {{ĉefartikolo|Subsektoro 3./XI. Mikulov}} * Komisiita: la 18-an de majo 1938 * Konstruisto: Hráský & Jenč, Mladá Boleslav * Komisiiga sumo: 17 296 649,03 Kč * Komisiitaj objektoj: 13 (MJ-S 29 – MJ-S 41) * Konstruitaj objektoj: 1 (MJ-S 29) * Spaco: [[Březí (distrikto Břeclav)|Březí]] – [[Poštorná]] === 4./XI. Dolní Morava === {{ĉefartikolo|Subsektoro 4./XI. Dolní Morava}} * Komisiita: nekomisiita, supozo ĝis fino de la jaro 1938 * Konstruisto: neelektita * Komisiiga sumo: nedifinita * Komisiitaj objektoj: supozo 9 (DM-S 1 – DM-S 9) * Konstruitaj objektoj: 0 * Spaco: [[Kúty]] – [[Devínska Nová Ves]] (Slovakio) === 5./XI. Horní Dyje === {{ĉefartikolo|Subsektoro 5./XI. Horní Dyje}} * Komisiita: nekomisiia, supozo en la jaro 1939 * Konstruisto: neelektita * Komisiiga sumo: nedifinita * Komisiitaj objektoj: supozo 18 (HD-S 1 – HD-S 18) * Konstruitaj objektoj: 0 * Spaco: [[Staré Město pod Landštejnem]] – [[Vranov nad Dyjí]] === Ceteraj objektoj === Krom la pli supre menciitaj [[infanteria fuorto|infanteriaj fuortoj]] estis enkadre de PGK planita konstruado ankaŭ pluaj objektoj de pezaj fortikaĵoj. Tamen temis pri aldona komiifgo de kelkaj infanteriaj fuortoj, kiuj devis densigi la jam konstruatan linion inter Znojmo kaj Břeclav. En la subsektoron 1./XI. devis esti aldone komisiitaj objektoj MJ-S 1a kaj MJ-S 3a, la spaco de la subsektoro 3./XI. devis esti plenigita kun fuortoj MJ-S 37a kaj MJ-S 37b. La konstruado de tiuj ĉi kvar objektoj, kvankam ili jam estis projektitaj, ne estis al konstrufirmaoj ĝis oktobro de 1938 komisiita. La duan grupon de la nerealigitaj pezaj objektoj kreas fuortoj kun armilaro de peza artilerio, kiuj devis esti lokigitaj malantaŭ la linio de la ĉefa defenda posteno kaj kiuj anstataŭis la devene planitajn [[artileria fuortaro|artileriajn fuortarojn]]. Estis planita 13 memstaraj objektoj: * MJ-S 1b – sudoriente de [[Podmolí]], [[izolita artileria fuorto]] kun pafado al sudoriento * MJ-S 3b – oriente de [[Havraníky]], artileria fuorto kun pafado al sudoriento * MJ-S 6a – nordokcidente de [[Vrbovec (distrikto Znojmo)|Vrbovec]], [[minĵetila kupolo]] * MJ-S ? – norde de [[Valtrovice]] aŭ sude de [[Strachotice]] (situo ne difinita), artileria fuorto kun pafado al sudoriento * MJ-S 13a – norde de [[Hrádek (distrikto Znojmo)|Hrádek]], artileria fuorto kun pafado al okcidento * MJ-S 14a – oriente de [[Dyjákovice]], minĵetila kupolo * MJ-S ? – norde de [[Hrabětice]], artileria fuorto kun pafado al sudokcidento * MJ-S 23a – nordoriente de [[Novosedly (distrikto Břeclav)|Novosedly]], artileria fuorto kun pafado al sudokcidento * MJ-S 29a – norde de [[Mikulov]], artileria fuorto kun pafado al okcidento * MJ-S ? – sudokcidente de [[Bulhary (distrikto Břeclav)|Bulhary]] (situo ne difinita), artileria fuorto kun pafado al okcidento * MJ-S 31a – nordoriente de [[Mikulov]], minĵetila kupolo * MJ-S 36a – sudokcidente de [[Lednice]], minĵetila kupolo * MJ-S 40a – sudokcidente de [[Poštorná]], minĵetila kupolo == Ligiloj == === Literaturo === * {{Citaĵo el libro | familia nomo = Stehlík | persona nomo = Eduard | odkaz na autora = Eduard Stehlík | kunaŭtoroj = a kol. | jaro = 2010 | titolo = Lexikon těžkých objektů československého opevnění z let 1935–38 | eldoninto = Ing. Jan Škoda – Fortprint | loko = Dvůr Králové nad Labem | nombro de paĝoj = 304 | isbn = 978-80-86011-41-7 }} * {{Citaĵo el libro | familia nomo = Fic | persona nomo = Tomáš | kunaŭtoroj = a kol. | jaro = 2003 | titolo = Utajené pevnosti | eldoninto = Spolek přátel československého opevnění Brno | loko = Brno | isbn = 80-86463-12-5 }} === Eksteraj ligiloj === * {{Commonscat linio}} {{PGK XI Hrušovany nad Jevišovkou}} {{Ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj}} [[Kategorio:PGK XI Hrušovany nad Jevišovkou| ]] [[Kategorio:Ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj]] [[Kategorio:Ĉeĥoslovakaj pezaj fortikaĵoj]] [[Kategorio:Pereintaj organizaĵoj en Sudmoravia regiono]] [[Kategorio:Hrušovany nad Jevišovkou]] qna21kh1xfbfn6zcshcrpwv3usi31vb 1 953639 9480438 9479810 2026-09-22T18:37:25Z Verdulo 1002 /* */ Respondo 9480438 wikitext text/x-wiki Laŭ kiuj informfontoj entute kreiĝis la asertoj de tiu teksto??? Ekzemple la memcerta aserto ::Ŝia antaŭnomo rilatas al [[Karsuköyü]],^{<small>vikipedie nekonata loko</small>} la naskiĝloko de ŝiaj gepatroj.{{mankas fonto}} ŝajnas al mi tre dubinda. Alilingvaj paĝoj nur informas ke ŝia familio devenas el [[provinco Hatay]], sed eĉ la turka vikipedio ne konas iun vilaĝon [[Karsuköyü]]. Se ni ĉi tie arogas al ni koni vilaĝon de Turkio pli bone ol la turka vikipedio, mi almenaŭ postulas ekstervikipedian referencon, kiu klarigas la informfonton kaj kredigas la aserton. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:24, 17 sep. 2026 (UTC) {{re|Verdulo}} Eble vi povas helpi klarigi vian tekston, kiun vi plantis en septembro 2021... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:26, 17 sep. 2026 (UTC) :Als wij in het dorp Karsuköyü zijn, waar mijn ouders vandaankomen, gaan we altijd de bergen in. Mijn oom neemt lamsvlees, tomaten en pepers mee. :Traduko: Kiam ni estas en la vilaĝo Karsuköyüy, kie devenas miaj gepatroj, ni ĉiam eniras la montaron. Mia onklo kunportas ŝafidaĵon, tomatojn kaj piprojn. (Laŭ teksto de ŝi en kuirlibro) [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 12:21, 17 sep. 2026 (UTC) ::24kitchen.nl [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 12:30, 17 sep. 2026 (UTC) :Also in 2012, the documentary ‘Karsu, I hide a secret ‘, by director Mercedes Stalenhoef, featured at the IDFA documentary festival in Amsterdam. Stalenhoef followed Karsu over a period of 5 years: during her last year in high school, in the Turkish village of her parents Karsuköyü, untill her performance at Carnegie Hall in New York. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 12:30, 18 sep. 2026 (UTC) :Ankaŭ en 2012, la dokumentario "Karsu, I hide a secret" , de reĝisoro Mercedes Stalenhoef, estis prezentita ĉe la IDFA-dokumentara festivalo en Amsterdamo. Stalenhoef sekvis Karsu dum 5 jaroj: dum ŝia lasta jaro en mezlernejo, en la turka vilaĝo de ŝiaj gepatroj Karsuköyü, ĝis ŝia prezento en Carnegie Hall en New York. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 12:36, 18 sep. 2026 (UTC) ::De vrouwen uit Karsuköyü zijn blij met de naai- & borduurmachines die ze hebben gekregen van BTF & Karsu Foundation, met inzet van YUVA. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 19:33, 20 sep. 2026 (UTC) :::La virinoj de Karsuköyü ĝojas pri la kudromaŝinoj kaj brodmaŝinoj, kiujn ili ricevis de BTF & Karsu Foundation, kun la helpo de YUVA. :::Laŭ mi mi menciis nun sufiĉajn fontojn. Bonvulu forigi la indikon pri ne sufiĉaj fontoj. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 19:38, 20 sep. 2026 (UTC) ::::Ĉu vi povus citi tiujn fontojn per referencoj en la artikolo? Krome, tiuj citaĵoj klare apogas la aserton, ke la ŝiaj gepatroj loĝis en vilaĝo nomata Karsuköyü, sed ne klare diras ke ili naskiĝis tie, nek diras ion pri rilato inter tiu nomo kaj ŝia. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:47, 21 sep. 2026 (UTC) :::::Vidu mian lastan aldonaĵo de 24Kitchen sub :::::'''Wat is je mooiste eetherinnering''' [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 18:37, 22 sep. 2026 (UTC) e4bvheb4iqfr1e4n38nvtd0mykl30wo 9480609 9480438 2026-09-22T22:58:51Z Arbarulo 135469 9480609 wikitext text/x-wiki Laŭ kiuj informfontoj entute kreiĝis la asertoj de tiu teksto??? Ekzemple la memcerta aserto ::Ŝia antaŭnomo rilatas al [[Karsuköyü]],^{<small>vikipedie nekonata loko</small>} la naskiĝloko de ŝiaj gepatroj.{{mankas fonto}} ŝajnas al mi tre dubinda. Alilingvaj paĝoj nur informas ke ŝia familio devenas el [[provinco Hatay]], sed eĉ la turka vikipedio ne konas iun vilaĝon [[Karsuköyü]]. Se ni ĉi tie arogas al ni koni vilaĝon de Turkio pli bone ol la turka vikipedio, mi almenaŭ postulas ekstervikipedian referencon, kiu klarigas la informfonton kaj kredigas la aserton. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:24, 17 sep. 2026 (UTC) {{re|Verdulo}} Eble vi povas helpi klarigi vian tekston, kiun vi plantis en septembro 2021... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:26, 17 sep. 2026 (UTC) :Als wij in het dorp Karsuköyü zijn, waar mijn ouders vandaankomen, gaan we altijd de bergen in. Mijn oom neemt lamsvlees, tomaten en pepers mee. :Traduko: Kiam ni estas en la vilaĝo Karsuköyüy, kie devenas miaj gepatroj, ni ĉiam eniras la montaron. Mia onklo kunportas ŝafidaĵon, tomatojn kaj piprojn. (Laŭ teksto de ŝi en kuirlibro) [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 12:21, 17 sep. 2026 (UTC) ::24kitchen.nl [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 12:30, 17 sep. 2026 (UTC) :Also in 2012, the documentary ‘Karsu, I hide a secret ‘, by director Mercedes Stalenhoef, featured at the IDFA documentary festival in Amsterdam. Stalenhoef followed Karsu over a period of 5 years: during her last year in high school, in the Turkish village of her parents Karsuköyü, untill her performance at Carnegie Hall in New York. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 12:30, 18 sep. 2026 (UTC) :Ankaŭ en 2012, la dokumentario "Karsu, I hide a secret" , de reĝisoro Mercedes Stalenhoef, estis prezentita ĉe la IDFA-dokumentara festivalo en Amsterdamo. Stalenhoef sekvis Karsu dum 5 jaroj: dum ŝia lasta jaro en mezlernejo, en la turka vilaĝo de ŝiaj gepatroj Karsuköyü, ĝis ŝia prezento en Carnegie Hall en New York. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 12:36, 18 sep. 2026 (UTC) ::De vrouwen uit Karsuköyü zijn blij met de naai- & borduurmachines die ze hebben gekregen van BTF & Karsu Foundation, met inzet van YUVA. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 19:33, 20 sep. 2026 (UTC) :::La virinoj de Karsuköyü ĝojas pri la kudromaŝinoj kaj brodmaŝinoj, kiujn ili ricevis de BTF & Karsu Foundation, kun la helpo de YUVA. :::Laŭ mi mi menciis nun sufiĉajn fontojn. Bonvulu forigi la indikon pri ne sufiĉaj fontoj. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 19:38, 20 sep. 2026 (UTC) ::::Ĉu vi povus citi tiujn fontojn per referencoj en la artikolo? Krome, tiuj citaĵoj klare apogas la aserton, ke la ŝiaj gepatroj loĝis en vilaĝo nomata Karsuköyü, sed ne klare diras ke ili naskiĝis tie, nek diras ion pri rilato inter tiu nomo kaj ŝia. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:47, 21 sep. 2026 (UTC) :::::Vidu mian lastan aldonaĵo de 24Kitchen sub :::::'''Wat is je mooiste eetherinnering''' [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 18:37, 22 sep. 2026 (UTC) :::::Ĉu temas pri la vortoj "kie devenas miaj gepatroj"? Mi ne legas la nederlandan, do fidis je via traduko. Kaj kiam mi diras en Esperanto, ke iu devenas de loko, mi kutime volas esprimi ne ke tiu naskiĝis en tiu loko, sed ke iuj pragepatroj de tiu persono pasigis la vivon en tiu loko. Ĉu la signifo de la nederlandaj vortoj estas alia? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:58, 22 sep. 2026 (UTC) 0i5u6ipcyrnt1lqqgb5kc0cfx58g45o 9480610 9480609 2026-09-22T22:59:10Z Arbarulo 135469 9480610 wikitext text/x-wiki Laŭ kiuj informfontoj entute kreiĝis la asertoj de tiu teksto??? Ekzemple la memcerta aserto ::Ŝia antaŭnomo rilatas al [[Karsuköyü]],^{<small>vikipedie nekonata loko</small>} la naskiĝloko de ŝiaj gepatroj.{{mankas fonto}} ŝajnas al mi tre dubinda. Alilingvaj paĝoj nur informas ke ŝia familio devenas el [[provinco Hatay]], sed eĉ la turka vikipedio ne konas iun vilaĝon [[Karsuköyü]]. Se ni ĉi tie arogas al ni koni vilaĝon de Turkio pli bone ol la turka vikipedio, mi almenaŭ postulas ekstervikipedian referencon, kiu klarigas la informfonton kaj kredigas la aserton. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:24, 17 sep. 2026 (UTC) {{re|Verdulo}} Eble vi povas helpi klarigi vian tekston, kiun vi plantis en septembro 2021... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:26, 17 sep. 2026 (UTC) :Als wij in het dorp Karsuköyü zijn, waar mijn ouders vandaankomen, gaan we altijd de bergen in. Mijn oom neemt lamsvlees, tomaten en pepers mee. :Traduko: Kiam ni estas en la vilaĝo Karsuköyüy, kie devenas miaj gepatroj, ni ĉiam eniras la montaron. Mia onklo kunportas ŝafidaĵon, tomatojn kaj piprojn. (Laŭ teksto de ŝi en kuirlibro) [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 12:21, 17 sep. 2026 (UTC) ::24kitchen.nl [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 12:30, 17 sep. 2026 (UTC) :Also in 2012, the documentary ‘Karsu, I hide a secret ‘, by director Mercedes Stalenhoef, featured at the IDFA documentary festival in Amsterdam. Stalenhoef followed Karsu over a period of 5 years: during her last year in high school, in the Turkish village of her parents Karsuköyü, untill her performance at Carnegie Hall in New York. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 12:30, 18 sep. 2026 (UTC) :Ankaŭ en 2012, la dokumentario "Karsu, I hide a secret" , de reĝisoro Mercedes Stalenhoef, estis prezentita ĉe la IDFA-dokumentara festivalo en Amsterdamo. Stalenhoef sekvis Karsu dum 5 jaroj: dum ŝia lasta jaro en mezlernejo, en la turka vilaĝo de ŝiaj gepatroj Karsuköyü, ĝis ŝia prezento en Carnegie Hall en New York. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 12:36, 18 sep. 2026 (UTC) ::De vrouwen uit Karsuköyü zijn blij met de naai- & borduurmachines die ze hebben gekregen van BTF & Karsu Foundation, met inzet van YUVA. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 19:33, 20 sep. 2026 (UTC) :::La virinoj de Karsuköyü ĝojas pri la kudromaŝinoj kaj brodmaŝinoj, kiujn ili ricevis de BTF & Karsu Foundation, kun la helpo de YUVA. :::Laŭ mi mi menciis nun sufiĉajn fontojn. Bonvulu forigi la indikon pri ne sufiĉaj fontoj. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 19:38, 20 sep. 2026 (UTC) ::::Ĉu vi povus citi tiujn fontojn per referencoj en la artikolo? Krome, tiuj citaĵoj klare apogas la aserton, ke la ŝiaj gepatroj loĝis en vilaĝo nomata Karsuköyü, sed ne klare diras ke ili naskiĝis tie, nek diras ion pri rilato inter tiu nomo kaj ŝia. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:47, 21 sep. 2026 (UTC) :::::Vidu mian lastan aldonaĵo de 24Kitchen sub :::::'''Wat is je mooiste eetherinnering''' [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 18:37, 22 sep. 2026 (UTC) ::::::Ĉu temas pri la vortoj "kie devenas miaj gepatroj"? Mi ne legas la nederlandan, do fidis je via traduko. Kaj kiam mi diras en Esperanto, ke iu devenas de loko, mi kutime volas esprimi ne ke tiu naskiĝis en tiu loko, sed ke iuj pragepatroj de tiu persono pasigis la vivon en tiu loko. Ĉu la signifo de la nederlandaj vortoj estas alia? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:58, 22 sep. 2026 (UTC) izn1ilk2pnvmufgh1rzbw4xpesp7u9d 9480713 9480610 2026-09-23T09:14:07Z Verdulo 1002 /* */ Respondo 9480713 wikitext text/x-wiki Laŭ kiuj informfontoj entute kreiĝis la asertoj de tiu teksto??? Ekzemple la memcerta aserto ::Ŝia antaŭnomo rilatas al [[Karsuköyü]],^{<small>vikipedie nekonata loko</small>} la naskiĝloko de ŝiaj gepatroj.{{mankas fonto}} ŝajnas al mi tre dubinda. Alilingvaj paĝoj nur informas ke ŝia familio devenas el [[provinco Hatay]], sed eĉ la turka vikipedio ne konas iun vilaĝon [[Karsuköyü]]. Se ni ĉi tie arogas al ni koni vilaĝon de Turkio pli bone ol la turka vikipedio, mi almenaŭ postulas ekstervikipedian referencon, kiu klarigas la informfonton kaj kredigas la aserton. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:24, 17 sep. 2026 (UTC) {{re|Verdulo}} Eble vi povas helpi klarigi vian tekston, kiun vi plantis en septembro 2021... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:26, 17 sep. 2026 (UTC) :Als wij in het dorp Karsuköyü zijn, waar mijn ouders vandaankomen, gaan we altijd de bergen in. Mijn oom neemt lamsvlees, tomaten en pepers mee. :Traduko: Kiam ni estas en la vilaĝo Karsuköyüy, kie devenas miaj gepatroj, ni ĉiam eniras la montaron. Mia onklo kunportas ŝafidaĵon, tomatojn kaj piprojn. (Laŭ teksto de ŝi en kuirlibro) [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 12:21, 17 sep. 2026 (UTC) ::24kitchen.nl [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 12:30, 17 sep. 2026 (UTC) :Also in 2012, the documentary ‘Karsu, I hide a secret ‘, by director Mercedes Stalenhoef, featured at the IDFA documentary festival in Amsterdam. Stalenhoef followed Karsu over a period of 5 years: during her last year in high school, in the Turkish village of her parents Karsuköyü, untill her performance at Carnegie Hall in New York. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 12:30, 18 sep. 2026 (UTC) :Ankaŭ en 2012, la dokumentario "Karsu, I hide a secret" , de reĝisoro Mercedes Stalenhoef, estis prezentita ĉe la IDFA-dokumentara festivalo en Amsterdamo. Stalenhoef sekvis Karsu dum 5 jaroj: dum ŝia lasta jaro en mezlernejo, en la turka vilaĝo de ŝiaj gepatroj Karsuköyü, ĝis ŝia prezento en Carnegie Hall en New York. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 12:36, 18 sep. 2026 (UTC) ::De vrouwen uit Karsuköyü zijn blij met de naai- & borduurmachines die ze hebben gekregen van BTF & Karsu Foundation, met inzet van YUVA. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 19:33, 20 sep. 2026 (UTC) :::La virinoj de Karsuköyü ĝojas pri la kudromaŝinoj kaj brodmaŝinoj, kiujn ili ricevis de BTF & Karsu Foundation, kun la helpo de YUVA. :::Laŭ mi mi menciis nun sufiĉajn fontojn. Bonvulu forigi la indikon pri ne sufiĉaj fontoj. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 19:38, 20 sep. 2026 (UTC) ::::Ĉu vi povus citi tiujn fontojn per referencoj en la artikolo? Krome, tiuj citaĵoj klare apogas la aserton, ke la ŝiaj gepatroj loĝis en vilaĝo nomata Karsuköyü, sed ne klare diras ke ili naskiĝis tie, nek diras ion pri rilato inter tiu nomo kaj ŝia. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:47, 21 sep. 2026 (UTC) :::::Vidu mian lastan aldonaĵo de 24Kitchen sub :::::'''Wat is je mooiste eetherinnering''' [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 18:37, 22 sep. 2026 (UTC) ::::::Ĉu temas pri la vortoj "kie devenas miaj gepatroj"? Mi ne legas la nederlandan, do fidis je via traduko. Kaj kiam mi diras en Esperanto, ke iu devenas de loko, mi kutime volas esprimi ne ke tiu naskiĝis en tiu loko, sed ke iuj pragepatroj de tiu persono pasigis la vivon en tiu loko. Ĉu la signifo de la nederlandaj vortoj estas alia? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:58, 22 sep. 2026 (UTC) :::::::Vi pravas sed la plej grava estas ke la loko Karsuköyü do tamen ekzistas laŭ tiu fonto. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 09:14, 23 sep. 2026 (UTC) dwwdfd4xadcxx2l148rujunhnto7m6f 0 953714 9480499 9477815 2026-09-22T19:43:56Z Stefangrotz 91903 informkesto + etaĵo 9480499 wikitext text/x-wiki {{Informkesto burgo}}[[File:Burgruine schauenforst march 2025 a.jpg|thumb|Schauenforst (ruino en Turingujo)]] '''Schauenforst''' estas ruino de mezepoka [[altaĵburgo]] apud Rödelwitz, kvartalo de [[Uhlstädt-Kirchhasel]], Germanujo. == Projekciaĵo == Speciala estis ĉe tiu ĉi plurparta burgaro la longeco. La dorso de la Kastela monto, sur kiu ĝi kuŝas, havas longecon de 150 metroj kaj larĝecon de nur inter 5-35 metroj. La pinton de norde facile atingeblas. Ĉi alirejo estis fortikigita per du montetoj, muraj defendoplacoj kaj fosaĵoj kiuj ankoraŭ nun rekoniĝas. Antaŭa kaj ĉefa burgoj estis sekurigitaj per ringo kiu eosten estas ege profunda kaj larĝa. La nordeoste situanta antaŭa burgo havis du murojn kaj [[ĉirkaŭfermejo]] kun [[levponto]]. La antaŭburgo funkciis ofte kiel ekonomiejo. La ĉefan burgon dominas ronda turo bone konserviĝinta. Suedeoste troviĝas la loĝetaĝo un kelo kaj turo, kiu estas la plej maldifekta parto de la tuta komplekso. La [[cisterno]] en al korto de la ĉefa burgo kolapsis. Dum pactempoj tubaro por akvo funkciadis. Nuntempe krome estas tie kabano; dum julioj okazas Schauenforst-festego. La turo estas ŝatata belvedejo. == Historio == Kontestatas la terio ke Burgo Schauenforst konstruiĝis en 1222 aŭ 1223 fare de landgrafo [[Ludoviko la 4-a (Turingio)|Ludoviko la 4-a (Turingujo)]] dum kverelo kun grafo Hermano la 2-a (Vajmaro-Orlamünde). Sed arĥeologoj trovis ke la burgo ne antaŭ la 13-a jarcento ekzistis. En 1908 la historiistoj kredis ke ĉi burgo jam en 1223 estis estiĝinta. Ĝi estis strategia centro inter [[Orlamünde]] kaj [[Rudolstadt]].<ref>H. Bergner: ''Ringwälle und Burgruinen im Amtsbezirk Kahla''. Thüringer Chronik-Verlag H.&nbsp;E. Müllerott, Kahla 1908, Arnstadt 2012, p. 31</ref> Eble ĝi estis postanta kontruaĵo al pli malnova rempararo sur la najbara Eichberg-monto. Unuaj skribaj dokumentoj de la senjoroj de Schauenforst de la dinastio de [[Meldingen]] (kiel feŭduloj de la grafoj de Orlamünde) datas de 1281. Dum la Intergrafa milito je Turingujo Henriko perdis la princecon kaj iĝis servo de la landgrafo Frederiko la 2-a ([[Meißen]]). Sed li rajtis daŭre posedi la burgon Schauenforst. Ne klaras ĉu ĉi burgo estis detruita dum la intergrafara kverelego. La posedanto rapide alternis ĝis la mezo de la 15-a jarcento. Eble ĝi estis damaĝita dum la interfrata milito de la [[dinastio Wettin|Wettin-oj]] [[Vilhelmo la 3-a (Saksio)]] kaj [[Frederiko la 2-a (Saksio)]]. Poste la restoj de la Schauenforst-regatujo pli kaj pli ŝrumpis: fine de la 15-a jarcento transprenis la tuton la anoj de [[reuß|Reuß]] (el [[Plauen]]) la burgon kaj Rödelwitz mem. Finde de la 16- ajarcento al kaduka burgo venis en la manoj de la Administradujo [[Supra kastelo (Kranichfeld)|kranichfeld]] antaŭ denova garantidono. Baldaŭ la kastelo jam ne estis enloĝebla. La posedantoj jam ne interesiĝis pri la burgo mem sed nur pri la ĉirkaŭaj teritorioj (ekz. vitejoj). En 1663 ĝi venis de la [[kastelo Schwarzburg|Schwarzburg-oj]] al la senjoroj de [[Saksio-Gotao]]. Post novaj landaj dividoj la forstejo kun la rino proprietiĝis fare de la dukujo [[Saksio-Meiningen]]. Trezorserĉistoj ankaŭ marodis dum al 18-a kaj 19-a jarcentoj. En 1835 landa ĉambra konsilisto Friedrich Gustav Vogt el [[Blankenhain]] akiris la burgon kaj ordonis la unuajn restaŭrojn. En februaro 1881 duko Ernesto la 1-a ([[Saksio-Altenburg]]) aĉetis la tuton. Gravaj novaj restaŭradoj okazis en 11913 (ture, murare).<ref>"Schauenforst" - ĉe: [[Hans Patze]], [[Peter Aufgebauer]] (eld.): ''Handbuch der historischen Stätten Deutschlands.'' Volumo 9: ''Thüringen'' (=Kröners Taschenausgabe, 313). Dua eldono. Kröner, Stuttgart 1989, ISBN 3-520-31302-2, p. 379-380.</ref> == Literaturo == *Thomas Bienert: ''Dorndorf, OT Rödelwitz - Burgruine Schauenforst - Mittelalterliche Burgen in Thüringen,'' Wartberg-Verlag, Gudensberg-Gleichen 2000, ISBN 3-86134-631-1, p. 122 * Michael Köhler: ''Schauenforst - Thüringer Burgen und befestigte vor- und frühgeschichtliche Wohnplätze,'' Jenzig-Verlag, Jena 2001, ISBN 3-910141-43-9, p. 221-222 == Eksteraj ligiloj == {{Commonscat}} * [https://www.uhlstaedt-kirchhasel.de/sehenswuerdigkeiten/die-burgruine-schauenforst.html informoj sur la municipa paĝaro] * [https://www.alleburgen.de/bd.php?id=6642 tutgermanuja burga dataro ''alleburgen.de''] *[https://web.archive.org/web/20160528155945/http://burgrekonstruktion.de/main.php?g2_itemId=5186/ rekonstruskizoj - mezepoka stato] - fare de Wolfgang Braun == Notoj == <references /> {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Ruinoj|Schauenforst]] [[Kategorio:Kasteloj en Distrikto Saalfeld-Rudolstadt|Schauenforst]] oxeqoephp5pv08covbwm7durglcaadv 0 953819 9480543 9479818 2026-09-22T21:24:40Z Kani 670 9480543 wikitext text/x-wiki {{kursiva titolo}} {{Taksonomio |nomo = ''Piculus'' |koloro = pink |dosiero = Flickr - Rainbirder - Rufous-winged Woodpecker (Piculus simplex) male.jpg |dosiero larĝo=240px |priskribo de dosiero = Plenkreska masklo, <br> [[Rufaflugila pego]] (''Piculus simplex'') |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = '''''Piculus''''' |genro aŭtoritato = [[Johann Baptist von Spix|Spix]], 1824 |specioj de subdivizio = genroj |vikispecio = |komunejo = }} '''''Piculus''''' estas [[birdoj]] de genro de la familio de [[pegedoj]], de Centra kaj Suda Ameriko. ==Taksonomio== La genron enkondukis la germana naturscincisto [[Johann Baptist von Spix]] en 1824.<ref>{{ cite book | last=von Spix | first=Johann Baptist | author-link=Johann Baptist von Spix | year=1824 | title=Avium species novae, quas in itinere per Brasiliam annis MDCCCXVII-MDCCCXX | volume=1 | location=Monachii [München] | publisher=Typis Franc. Seraph. Hübschmanni | language=la | at=Index p. 3 | url=https://biodiversitylibrary.org/page/41277670 }} La ligilo kondukas al skanaĵo de la dua eldono publikigita en 1838–1839.</ref><!--BHL doesn't have Vol 1 of 1st edition. Gallica has a very poor scan of the 1st edition but for some reason it doesn't contain the index pages at the front--> La [[tipa specio]] estis poste elektita kiel la [[Orverda pego]] (''Piculus chrysochloros'') fare de la usona ornitologo [[Harry C. Oberholser]] en 1923.<ref>{{ cite journal | last=Oberholser | first=Harry C. | author-link=Harry C. Oberholser | year=1923 | title=''Chloronerpes'' Swainson versus ''Piculus'' Spix | journal=Proceedings of the Biological Society of Washington | volume=36 | pages=201–202 | url=https://biodiversitylibrary.org/page/34510730 }}</ref> La genronomo estas diminutivo de la latina vorto ''Picus'' kun la signifo "pego".<ref>{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | page=[https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling/page/n306 306] }}</ref> La genro estas parto de la pegeda [[subfamilio]] ''[[Picinae]]'' kaj havas [[frata taksono|fratan]] rilaton kun la genro ''[[Dryocopus]]'' kies specioj troviĝas en Eŭrazio kaj Ameriko. La genro ''Piculus'' estas membro de la [[Tribo (biologio)|tribo]] ''Picini'' kaj apartenas al la [[klado]] kiu enhavas kvin genrojn: ''[[Colaptes]]'', ''Piculus'', ''[[Mulleripicus]]'', ''[[Dryocopus]]'' kaj ''[[Celeus (birdo)|Celeus]]''.<ref name=shakya>{{ cite journal | last1=Shakya | first1=S.B. | last2=Fuchs | first2=J. | last3=Pons | first3=J.M. | last4=Sheldon | first4=F.H. | year=2017 | title=Tapping the woodpecker tree for evolutionary insight | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=116 | pages=182–191 | doi=10.1016/j.ympev.2017.09.005 | pmid=28890006 | url=https://www.researchgate.net/publication/319596154 | doi-access=free | bibcode=2017MolPE.116..182S }}</ref> La genro enhavas jenajn sep speciojn:<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornitologo | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2019 | title=Woodpeckers | work=World Bird List Version 9.2 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/woodpeckers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=6a de Aŭgusto 2019 }}</ref> {| class="wikitable" |- ! Bildo !! Scienca nomo !! Ordinara nomo !! Distribuado |- |[[File:Flickr - Rainbirder - Rufous-winged Woodpecker (Piculus simplex) male.jpg|120px]] || ''Piculus simplex'' || [[Rufaflugila pego]] || Kostariko, Honduro, Nikaragvo kaj Panamo. Antaŭe konsiderata subspecio de la blankagorĝa pego. |- |[[File:Stripe-cheeked Woodpecker (Piculus callopterus) 2.jpg|120px]] || ''Piculus callopterus'' || [[Panama pego]] || Panamo. Antaŭe konsiderata subspecio de la blankagorĝa pego. |- |[[File:Piculus litae 104826755 (cropped).jpg|120px]]|| ''Piculus litae'' || [[Litaa pego]] || okcidenta Kolombio kaj nordokcidenta Ekvadoro |- |[[File:Piculus leucolaemus - White-throated woodpecker (male).jpg|120px]] || ''Piculus leucolaemus'' || [[Blankagorĝa pego]] || La Amazona Baseno, Brazilo, ĉefe en Ekvadoro, Peruo kaj Bolivio |- |[[File:Yellow-throated woodpecker (Piculus flavigula).jpg|120px]] || ''Piculus flavigula'' || [[Flavgorĝa pego]] || Brazilo kaj la tuta baseno de Amazono; ankaŭ en la Gujanoj, Bolivio, Kolombio, Ekvadoro, Franca Gujano, Gujano, Peruo, Surinamo kaj Venezuelo. |- |[[File:Golden-green Woodpecker (Piculus chrysochloros) (8079739212).jpg|120px]] || ''Piculus chrysochloros'' || [[Orverda pego]] || La Amazona Baseno en la landoj Argentino, Bolivio, Brazilo, Ekvadoro, Franca Gujano, Gujano, Paragvajo, Peruo kaj Surinamo |- |[[File:Piculus aurulentus Yellow-browed Woodpecker.jpg|120px]] || ''Piculus aurulentus'' || [[Flavbrova pego]] || Argentino, Brazilo kaj Paragvajo. |- |} Aliaj kvin specioj, iam metitaj en tiun ĉi genron, estas nun en ''[[Colaptes]]''. == Referencoj == {{Referencoj|2}} *{{Cite book | last = ffrench<!--this name should not be capitalized--> | first = Richard | title = A Guide to the Birds of Trinidad and Tobago | edition = 2nd | year = 1991 | publisher = Comstock Publishing | isbn = 978-0-8014-9792-6 }} *{{Cite book | last = Hilty | first = Steven L | title = Birds of Venezuela | publisher = Christopher Helm | year = 2003 | location = London | isbn = 978-0-7136-6418-8 }} * Stiles kaj Skutch, ''A guide to the birds of Costa Rica'' {{ISBN|0-8014-9600-4}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] pr160hguw5ur25roq9adzpicib35fh5 0 953867 9480664 9480164 2026-09-23T05:34:20Z RG72 11847 9480664 wikitext text/x-wiki {{informkesto sanktulo |loko de naskiĝo = la ĉirkaŭaĵo de [[Velikij Novgorod]] |loko de morto = la [[monaĥejo Peĉenga]] }} '''Trifono de Peĉenga''' ({{l-ru|Преподобный Трифон Печенгский (Кольский)}}, {{l-fi|Pyhittäjä Trifon Petsamolainen (Kuolalainen)}}; {{l-sms|Pââʹss Treeffan}}; [[norvege]] ([[Bokmål]]) kaj {{l-sv|Sankt Trifon av Petsamo}}, 1495-1583) estis monaĥo el [[Velikij Novgorod]] kaj [[asketo]] en la [[Orientaj ortodoksaj eklezioj]] sur la [[Kola duoninsulo]] kaj en [[Laponio]] en la 16-a jarcento. Li estas konsiderita kiel la fondinto de la [[monaĥejo Peĉenga]] kaj "iluminanto de la sameoj". Post lia morto la [[Rusa Ortodoksa Eklezio]] sanktigis lin. Inspirita de la modelo de la [[monaĥejo Soloveckij]], Trifono deziris konverti la lokajn skolt-[[sameo]]jn al kristanismo kaj montri kiel kredo povus prosperi en la plej malfavoraj teroj. Lia ekzemplo estis fervore sekvata de aliaj rusaj monaĥoj. Antaŭ 1572, la monaĥejo Peĉenga nombris ĉirkaŭ 50 fratojn kaj 200 laikajn sekvantojn. <br/> [[dosiero:Pechenga Monastery Petsamon luostari 02.jpg|eta|maldekstra|350ra|{{centre|la tradicia [[monaĥejo Peĉenga]] en 2014}}]] {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Ortodoksaj sanktuloj]] [[Kategorio:Rusiaj sanktuloj]] [[Kategorio:Norvegaj sanktuloj]] [[Kategorio:Finnaj sanktuloj]] [[Kategorio:Religio en Novgoroda provinco]] 3r7athzbscbil6fg5o7mlku6alv47cr 9480665 9480664 2026-09-23T05:34:31Z RG72 11847 9480665 wikitext text/x-wiki {{informkesto sanktulo |loko de naskiĝo = la ĉirkaŭaĵo de [[Velikij Novgorod]] |loko de morto = la [[monaĥejo Peĉenga]] }} '''Trifono de Peĉenga''' ({{l-ru|Преподобный Трифон Печенгский (Кольский)}}, {{l-fi|Pyhittäjä Trifon Petsamolainen (Kuolalainen)}}; {{l-sms|Pââʹss Treeffan}}; [[norvege]] ([[Bokmål]]) kaj {{l-sv|Sankt Trifon av Petsamo}}, 1495-1583) estis monaĥo el [[Velikij Novgorod]] kaj [[asketo]] en la [[Orientaj ortodoksaj eklezioj]] sur la [[Kola duoninsulo]] kaj en [[Laponio]] en la 16-a jarcento. Li estas konsiderita kiel la fondinto de la [[monaĥejo Peĉenga]] kaj "iluminanto de la sameoj". Post lia morto la [[Rusa Ortodoksa Eklezio]] sanktigis lin. Inspirita de la modelo de la [[monaĥejo Soloveckij]], Trifono deziris konverti la lokajn skolt-[[sameo]]jn al kristanismo kaj montri kiel kredo povus prosperi en la plej malfavoraj teroj. Lia ekzemplo estis fervore sekvata de aliaj rusaj monaĥoj. Antaŭ 1572, la monaĥejo Peĉenga nombris ĉirkaŭ 50 fratojn kaj 200 laikajn sekvantojn. <br/> [[dosiero:Pechenga Monastery Petsamon luostari 02.jpg|eta|maldekstra|350ra|{{centre|la tradicia [[monaĥejo Peĉenga]] en 2014}}]] {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Ortodoksaj sanktuloj]] [[Kategorio:Rusaj sanktuloj]] [[Kategorio:Norvegaj sanktuloj]] [[Kategorio:Finnaj sanktuloj]] [[Kategorio:Religio en Novgoroda provinco]] m38s9a49vuxkf33mc2ap8jy79h6l2bk 9480673 9480665 2026-09-23T05:38:53Z RG72 11847 9480673 wikitext text/x-wiki {{informkesto sanktulo |loko de naskiĝo = la ĉirkaŭaĵo de [[Velikij Novgorod]] |loko de morto = la [[monaĥejo Peĉenga]] }} '''Trifono de Peĉenga''' ({{l-ru|Преподобный Трифон Печенгский (Кольский)}}, {{l-fi|Pyhittäjä Trifon Petsamolainen (Kuolalainen)}}; {{l-sms|Pââʹss Treeffan}}; [[norvege]] ([[Bokmål]]) kaj {{l-sv|Sankt Trifon av Petsamo}}, 1495-1583) estis monaĥo el [[Velikij Novgorod]] kaj [[asketo]] en la [[Orientaj ortodoksaj eklezioj]] sur la [[Kola duoninsulo]] kaj en [[Laponio]] en la 16-a jarcento. Li estas konsiderita kiel la fondinto de la [[monaĥejo Peĉenga]] kaj "iluminanto de la sameoj". Post lia morto la [[Rusa Ortodoksa Eklezio]] sanktigis lin. Inspirita de la modelo de la [[monaĥejo Soloveckij]], Trifono deziris konverti la lokajn skolt-[[sameo]]jn al kristanismo kaj montri kiel kredo povus prosperi en la plej malfavoraj teroj. Lia ekzemplo estis fervore sekvata de aliaj rusaj monaĥoj. Antaŭ 1572, la monaĥejo Peĉenga nombris ĉirkaŭ 50 fratojn kaj 200 laikajn sekvantojn. <br/> [[dosiero:Pechenga Monastery Petsamon luostari 02.jpg|eta|maldekstra|350ra|{{centre|la tradicia [[monaĥejo Peĉenga]] en 2014}}]] {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Ortodoksaj sanktuloj]] [[Kategorio:Rusaj sanktuloj]] [[Kategorio:Norvegaj sanktuloj]] [[Kategorio:Finnaj sanktuloj]] [[Kategorio:Religio en Novgoroda provinco]] [[Kategorio:Kristanaj sanktuloj de la 16-a jarcento]] k010lbgn43wu8hwym3esj6dtwjym0ai 0 953876 9480418 9479898 2026-09-22T17:25:48Z Kani 670 /* Taksonomio kaj sistematiko */ 9480418 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Flavgorĝa pego |koloro = pink |dosiero= Yellow-throated woodpecker (Piculus flavigula).jpg |priskribo de dosiero= | dosiero larĝo=240px |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=240px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Piculus]]'' |specio = '''Flavgorĝa pego''' ''P. flavigula'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=Yellow-throated Woodpecker ''Piculus flavigula'' |volume=2016 |article-number=e.T22681240A92899250 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22681240A92899250.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Piculus flavigula'' |dunomo aŭtoritato = ([[Pieter Boddaert|Boddaert]], 1783) |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Piculus flavigula map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Areo de ''Piculus flavigula'' |vikispecio = |komunejo = }} La '''Flavgorĝa pego''',<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> ''Piculus flavigula'', estas birdospecio de la familio de [[pegedoj]] kaj unu el la sep specioj de la genro ''[[Piculus]]''. Ĝi trovigas en [[Venezuelo]], [[Gujanoj]], [[Bolivio]], [[Brazilo]], [[Kolombio]], [[Ekvadoro]], kaj [[Peruo]].<ref name=IOC12.2>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/woodpeckers/ |title=Woodpeckers |website=IOC World Bird List |version =v 12.2 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Aŭgusto 2022 |access-date=9a de Januaro, 2023 }}</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== La Flavgorĝa pego estis priskribita de la franca multfakulo [[Georges-Louis Leclerc]], Grafo de Buffon, en 1780 en lia verko ''Histoire Naturelle des Oiseaux'' (Natura Historio de Birdoj), surbaze de specimeno kolektita en [[Franca Gujano]].<ref>{{ cite book | last=Buffon | first=Georges-Louis Leclerc de | author-link=Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon | year=1780 | title=Histoire Naturelle des Oiseaux | volume=13 | place=Paris | publisher=De L'Imprimerie Royale | page=56 | chapter=Le petit pic a gorge jaune | language=fr | chapter-url=https://biodiversitylibrary.org/page/42410529 }}</ref> La birdo estis ankaŭ ilustrita per mankolorigita plato gravurita de [[François-Nicolas Martinet]] en la ''Planches Enluminées D'Histoire Naturelle'', verko produktita sub la superrigardo de [[Edme-Louis Daubenton]] por akompani la tekston de Buffon.<ref>{{ cite book | last1=Buffon | first1=Georges-Louis Leclerc de | author1-link=Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon | last2=Martinet | first2=François-Nicolas | author2-link=François-Nicolas Martinet | last3=Daubenton | first3=Edme-Louis | author3-link=Edme-Louis Daubenton | last4=Daubenton | first4=Louis-Jean-Marie | author4-link=Louis-Jean-Marie Daubenton | year=1765–1783 | chapter=Pic à gorge jaune, de Cayenne | title=Planches Enluminées D'Histoire Naturelle | volume=8 | place=Paris | publisher=De L'Imprimerie Royale | at=Plate 784 | chapter-url=https://biodiversitylibrary.org/page/35218463 }}</ref> Nek la bildoteksto nek la priskribo de Buffon inkluzivis sciencan nomon, sed en 1783 la nederlanda natursciencisto [[Pieter Boddaert]] kreis la dunoman nomon ''Picus flavigula'' en sia katalogo de la ''Planches Enluminées''.<ref>{{cite book | last=Boddaert | first=Pieter | author-link=Pieter Boddaert | year=1783 | title=Table des planches enluminéez d'histoire naturelle de M. D'Aubenton: avec les denominations de M.M. de Buffon, Brisson, Edwards, Linnaeus et Latham, precedé d'une notice des principaux ouvrages zoologiques enluminés | place=Utrecht | page=49, Number 784 | url=https://biodiversitylibrary.org/page/27822669 | language=fr }}</ref> La flavgorĝa pego estas nun klasifikita en la genron ''[[Piculus]]'', kiu estis enkondukita de la germana natursciencisto [[Johann Baptist von Spix]] en 1824.<ref>{{ cite book | last=von Spix | first=Johann Baptist | author-link=Johann Baptist von Spix | year=1824 | title=Avium species novae, quas in itinere per Brasiliam annis MDCCCXVII-MDCCCXX | location=Monachii [München] | publisher=Typis Franc. Seraph. Hübschmanni | language=la | at=Index p. 3 | url=https://biodiversitylibrary.org/page/41277670 }} La ligilo estas al skanaĵo de la dua eldono publikigita en 1838–1839.</ref><!--BHL doesn't have Vol. 1 of 1st edition. Gallica has a very poor scan of the 1st edition, but it doesn't contain the index pages at the front--> La genronomo estas diminutivo de la latina vorto ''Picus'', kiu signifas "pegon". La [[specia epiteto]] ''flavigula'' kombinas la latinajn vortojn ''flavus'' (kun la signifo "flava") kaj ''gula'' (kun la signifo "gorĝo").<ref>{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | pages=[https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling/page/n161 161], 306 }}</ref> Oni agnoskis jenajn tri [[subspecio]]jn de la Flavgorĝa pego:<ref name=IOC12.2/> *''P. f. flavigula'' <small>([[Pieter Boddaert|Boddaert]], 1783)</small> *''P. f. magnus'' <small>([[George Kruck Cherrie|Cherrie]] & [[Elsie Naumburg|Reichenberger]], 1921)</small> *''P. f. erythropis'' <small>([[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818)</small> La subspecio ''P. f. erythropis'' montras signifajn diferencojn pri grando kaj plumaro kompare kun la aliaj du. En la pasinteco ĝi estis konsiderata aparta specio, kaj eble denove estos klasifikita kiel tia.<ref name=SACClist>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 24a de Julio 2022. ''A classification of the bird species of South America''. [[American Ornithological Society]]. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline.htm] Alirita la 24an de Julio, 2022</ref> ==Aspekto== The yellow-throated woodpecker is {{convert|19|to|20|cm|in|sigfig=2|abbr=on}} long and weighs {{convert|44|to|63|g|oz|abbr=on}}. Males and females have the same plumage except on their heads. Males of the [[nominate subspecies]] ''P. f. flavigula'' are red from forehead to hindneck and on the malar (cheek); the former area has black feather bases showing through. The rest of the head including the chin and throat is bright golden-yellow. The female has red only on the nape and the rest of its crown is golden-yellow with green feather tips; its head is otherwise like the male's. Nominate adults have yellowish green upperparts that are brighter on the shoulders and back. Their flight feathers are mostly brownish black with cinnamon patches on the inner webs. Their tail is black with greenish edges on the feathers. Their underparts are green; the breast feathers have whitish centers and black tips while the belly and undertail [[Covert feather|coverts]] appear barred or scaly with black. Their shortish beak is black with a paler base, their iris brown, and the legs dark green-gray. Juveniles have duller and greener upperparts than adults and a yellow throat but are otherwise darker on their underparts. Males may have a small red patch on the crown and females have an entirely green crown.<ref name=YTWO-BOW>Winkler, H. and D. A. Christie (2020). Yellow-throated Woodpecker (''Piculus flavigula''), version 1.0. In Birds of the World (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, and E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.yetwoo1.01 retrieved January 27, 2023</ref> Subspecies ''P. f. magnus'' is identical to the nominate except that the male does not have a red malar area. ''P. f. erythropis'' differs significantly from the other two subspecies. It is smaller. Males have more extensive red on the crown, and the red of its malar region extends around under the chin and throat as well. Females have a golden-yellow forecrown, malar, and throat, but with some red on the throat. Both sexes' underparts appear more barred than spotted or scaly.<ref name=YTWO-BOW/> ==Distribuado kaj habitato== The subspecies of yellow-throated woodpecker are found thus:<ref name=IOC12.2/><ref name=YTWO-BOW/> * ''P. f. flavigula'' ([[Pieter Boddaert|Boddaert]], 1783), extreme eastern Colombia east through southern Venezuela and [[the Guianas]] and south into northern Brazil * ''P. f. magnus'' ([[George Kruck Cherrie|Cherrie]] & [[Elsie Naumburg|Reichenberger]], 1921), southeastern Colombia south through eastern Ecuador and eastern Peru into northern Bolivia and east into western Brazil * ''P. f. erythropis'' ([[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818), separately in eastern Brazil's [[Pernambuco]] state and between the states of [[Bahia]] and [[São Paulo (state)|São Paulo]] in southeastern Brazil The yellow-throated woodpecker inhabits the interior and edges of mature ''[[Forest#Tropical moist|terra firme]]'' and ''[[Várzea forest|várzea]]'' forests. Subspecies ''P. f. erythropis'' is mostly found in drier ''[[caatinga]]'' habitat. It is a species of the lowlands, ranging in elevation from sea level in the Guianas and Brazil to {{convert|300|m|ft|-2|abbr=on}} in Ecuador and {{convert|500|m|ft|-2|abbr=on}} in Peru.<ref name=YTWO-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== The yellow-throated woodpecker is a year-round resident throughout its range.<ref name=YTWO-BOW/> ===Manĝado=== The yellow-throated woodpecker forages from the forest's middle levels to the canopy, by itself, in pairs, or as part of a [[mixed species feeding flock]]. It seeks food vigorously by pecking, hammering, and flaking off bark; it less often probes. Its diet has not been studied but is known to include ants.<ref name=YTWO-BOW/> ===Reproduktado=== The yellow-throated woodpecker's breeding season varies geographically, including November in Colombia and Venezuela, May to July in the Guianas, and August to December in Amazonian Brazil to Bolivia. Its excavates a nest cavity, usually in a branch or trunk stub fairly near the ground and rarely as high as {{convert|15|m|ft|round=5|abbr=on}}. The clutch size, incubation period, time to fledging, and details of parental care are not known.<ref name=YTWO-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Piculus-flavigula |species=Flavgorĝa pego}} ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the yellow-throated woodpecker as being of Least Concern. It has an extremely large range but its population size is not known and is believed to be decreasing. No immediate threats have been identified.<ref name=IUCN/> It is considered rather common except in Ecuador and Peru where it is thought rare to uncommon. It occurs in protected areas in several countries.<ref name=YTWO-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} *{{cite book |title=Woodpeckers of the World: A Photographic Guide |last=Gorman |first=Gerard |year=2014 |publisher=Firefly Books |isbn=978-1-77085-309-6 |page=371–372 }} *{{cite book|author1=Winkler, Hans |author2=Christie, David A. |title=Woodpeckers|publisher=A C Black|date=2010|pages=336–37|isbn= 978-1-4081-3503-7|url=https://books.google.com/books?id=L0BC8yKIlW8C&pg=PA336}} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons|Piculus flavigula}} *[http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=yellow-throated+woodpecker&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 fotaro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303201759/http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=yellow-throated+woodpecker&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 |date=2016-03-03 }} VIREO {{Birdoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Kolombio]] [[Kategorio:Birdoj de Ekvadoro]] [[Kategorio:Birdoj de Bolivio]] [[Kategorio:Birdoj de Brazilo]] [[Kategorio:Birdoj de Peruo]] [[Kategorio:Birdoj de Venezuelo]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] beoshdqnp7xehj8q01ndxvtw9in7aro 9480423 9480418 2026-09-22T17:37:47Z Kani 670 /* Aspekto */ 9480423 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Flavgorĝa pego |koloro = pink |dosiero= Yellow-throated woodpecker (Piculus flavigula).jpg |priskribo de dosiero= | dosiero larĝo=240px |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=240px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Piculus]]'' |specio = '''Flavgorĝa pego''' ''P. flavigula'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=Yellow-throated Woodpecker ''Piculus flavigula'' |volume=2016 |article-number=e.T22681240A92899250 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22681240A92899250.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Piculus flavigula'' |dunomo aŭtoritato = ([[Pieter Boddaert|Boddaert]], 1783) |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Piculus flavigula map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Areo de ''Piculus flavigula'' |vikispecio = |komunejo = }} La '''Flavgorĝa pego''',<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> ''Piculus flavigula'', estas birdospecio de la familio de [[pegedoj]] kaj unu el la sep specioj de la genro ''[[Piculus]]''. Ĝi trovigas en [[Venezuelo]], [[Gujanoj]], [[Bolivio]], [[Brazilo]], [[Kolombio]], [[Ekvadoro]], kaj [[Peruo]].<ref name=IOC12.2>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/woodpeckers/ |title=Woodpeckers |website=IOC World Bird List |version =v 12.2 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Aŭgusto 2022 |access-date=9a de Januaro, 2023 }}</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== La Flavgorĝa pego estis priskribita de la franca multfakulo [[Georges-Louis Leclerc]], Grafo de Buffon, en 1780 en lia verko ''Histoire Naturelle des Oiseaux'' (Natura Historio de Birdoj), surbaze de specimeno kolektita en [[Franca Gujano]].<ref>{{ cite book | last=Buffon | first=Georges-Louis Leclerc de | author-link=Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon | year=1780 | title=Histoire Naturelle des Oiseaux | volume=13 | place=Paris | publisher=De L'Imprimerie Royale | page=56 | chapter=Le petit pic a gorge jaune | language=fr | chapter-url=https://biodiversitylibrary.org/page/42410529 }}</ref> La birdo estis ankaŭ ilustrita per mankolorigita plato gravurita de [[François-Nicolas Martinet]] en la ''Planches Enluminées D'Histoire Naturelle'', verko produktita sub la superrigardo de [[Edme-Louis Daubenton]] por akompani la tekston de Buffon.<ref>{{ cite book | last1=Buffon | first1=Georges-Louis Leclerc de | author1-link=Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon | last2=Martinet | first2=François-Nicolas | author2-link=François-Nicolas Martinet | last3=Daubenton | first3=Edme-Louis | author3-link=Edme-Louis Daubenton | last4=Daubenton | first4=Louis-Jean-Marie | author4-link=Louis-Jean-Marie Daubenton | year=1765–1783 | chapter=Pic à gorge jaune, de Cayenne | title=Planches Enluminées D'Histoire Naturelle | volume=8 | place=Paris | publisher=De L'Imprimerie Royale | at=Plate 784 | chapter-url=https://biodiversitylibrary.org/page/35218463 }}</ref> Nek la bildoteksto nek la priskribo de Buffon inkluzivis sciencan nomon, sed en 1783 la nederlanda natursciencisto [[Pieter Boddaert]] kreis la dunoman nomon ''Picus flavigula'' en sia katalogo de la ''Planches Enluminées''.<ref>{{cite book | last=Boddaert | first=Pieter | author-link=Pieter Boddaert | year=1783 | title=Table des planches enluminéez d'histoire naturelle de M. D'Aubenton: avec les denominations de M.M. de Buffon, Brisson, Edwards, Linnaeus et Latham, precedé d'une notice des principaux ouvrages zoologiques enluminés | place=Utrecht | page=49, Number 784 | url=https://biodiversitylibrary.org/page/27822669 | language=fr }}</ref> La flavgorĝa pego estas nun klasifikita en la genron ''[[Piculus]]'', kiu estis enkondukita de la germana natursciencisto [[Johann Baptist von Spix]] en 1824.<ref>{{ cite book | last=von Spix | first=Johann Baptist | author-link=Johann Baptist von Spix | year=1824 | title=Avium species novae, quas in itinere per Brasiliam annis MDCCCXVII-MDCCCXX | location=Monachii [München] | publisher=Typis Franc. Seraph. Hübschmanni | language=la | at=Index p. 3 | url=https://biodiversitylibrary.org/page/41277670 }} La ligilo estas al skanaĵo de la dua eldono publikigita en 1838–1839.</ref><!--BHL doesn't have Vol. 1 of 1st edition. Gallica has a very poor scan of the 1st edition, but it doesn't contain the index pages at the front--> La genronomo estas diminutivo de la latina vorto ''Picus'', kiu signifas "pegon". La [[specia epiteto]] ''flavigula'' kombinas la latinajn vortojn ''flavus'' (kun la signifo "flava") kaj ''gula'' (kun la signifo "gorĝo").<ref>{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | pages=[https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling/page/n161 161], 306 }}</ref> Oni agnoskis jenajn tri [[subspecio]]jn de la Flavgorĝa pego:<ref name=IOC12.2/> *''P. f. flavigula'' <small>([[Pieter Boddaert|Boddaert]], 1783)</small> *''P. f. magnus'' <small>([[George Kruck Cherrie|Cherrie]] & [[Elsie Naumburg|Reichenberger]], 1921)</small> *''P. f. erythropis'' <small>([[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818)</small> La subspecio ''P. f. erythropis'' montras signifajn diferencojn pri grando kaj plumaro kompare kun la aliaj du. En la pasinteco ĝi estis konsiderata aparta specio, kaj eble denove estos klasifikita kiel tia.<ref name=SACClist>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 24a de Julio 2022. ''A classification of the bird species of South America''. [[American Ornithological Society]]. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline.htm] Alirita la 24an de Julio, 2022</ref> ==Aspekto== La Flavgorĝa pego longas 19 ĝis 20 cm kaj pezas 44 ĝis 63 g. Maskloj kaj inoj havas la saman plumaron krom ĉe la kapo. Ĉe maskloj de la nomiga subspecio ''P. f. flavigula'', la areo de la frunto ĝis la nuko kaj la vangoj estas ruĝa; ĉe la unue menciita areo videblas nigraj bazoj de la plumoj. La cetero de la kapo, inkluzive de la mentono kaj gorĝo, estas brile orflava. La ino havas ruĝon nur ĉe la nuko, dum la cetero de la krono estas orflava kun verdaj pintoj de la plumoj; alie ĝia kapo similas al tiu de la masklo. Plenkreskuloj de la nomiga subspecio havas flavec-verdajn suprajn partojn, kiuj estas pli brilaj ĉe la ŝultroj kaj dorso. Iliaj flugilplumoj estas plejparte brun-nigraj kun cinamkoloraj makuloj ĉe la internaj markoj. Ilia vosto estas nigra kun verdetaj randoj de la plumoj. Iliaj subaj partoj estas verdaj; la brustaj plumoj havas blankecajn centrojn kaj nigrajn pintojn, dum la ventro kaj la subvostaj kovriloj aspektas striecaj aŭ skvamecaj pro nigra koloro. Ilia sufiĉe mallonga beko estas nigra kun pli hela bazo, la irisoj brunaj, kaj la kruroj malhel-verd-grizaj. Junuloj havas pli malbrilajn kaj pli verdajn suprajn partojn ol plenkreskuloj kaj flavan gorĝon, sed alie ili estas pli malhelaj ĉe la subaj partoj. Maskloj povas havi malgrandan ruĝan makulon sur la krono, dum inoj havas tute verdan kronon.<ref name=YTWO-BOW>Winkler, H. kaj D. A. Christie (2020). Yellow-throated Woodpecker (''Piculus flavigula''), versio 1.0. En ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.yetwoo1.01] Alirita la 27an de Januaro, 2023</ref> La subspecio ''P. f. magnus'' estas identa al la nomiga subspecio, krom ke la masklo ne havas ruĝan vangareon. ''P. f. erythropis'' signife diferencas de la aliaj du subspecioj. Ĝi estas pli malgranda. Maskloj havas pli vastan ruĝon sur la verto, kaj la ruĝo de la vangareo etendiĝas ankaŭ sub la mentonon kaj gorĝon. Inoj havas orflavajn antaŭverton, vangareon kaj gorĝon, sed kun iom da ruĝo sur la gorĝo. La subaj partoj de ambaŭ seksoj aspektas pli striecaj ol makulecaj aŭ skvamecaj.<ref name=YTWO-BOW/> ==Distribuado kaj habitato== The subspecies of yellow-throated woodpecker are found thus:<ref name=IOC12.2/><ref name=YTWO-BOW/> * ''P. f. flavigula'' ([[Pieter Boddaert|Boddaert]], 1783), extreme eastern Colombia east through southern Venezuela and [[the Guianas]] and south into northern Brazil * ''P. f. magnus'' ([[George Kruck Cherrie|Cherrie]] & [[Elsie Naumburg|Reichenberger]], 1921), southeastern Colombia south through eastern Ecuador and eastern Peru into northern Bolivia and east into western Brazil * ''P. f. erythropis'' ([[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818), separately in eastern Brazil's [[Pernambuco]] state and between the states of [[Bahia]] and [[São Paulo (state)|São Paulo]] in southeastern Brazil The yellow-throated woodpecker inhabits the interior and edges of mature ''[[Forest#Tropical moist|terra firme]]'' and ''[[Várzea forest|várzea]]'' forests. Subspecies ''P. f. erythropis'' is mostly found in drier ''[[caatinga]]'' habitat. It is a species of the lowlands, ranging in elevation from sea level in the Guianas and Brazil to {{convert|300|m|ft|-2|abbr=on}} in Ecuador and {{convert|500|m|ft|-2|abbr=on}} in Peru.<ref name=YTWO-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== The yellow-throated woodpecker is a year-round resident throughout its range.<ref name=YTWO-BOW/> ===Manĝado=== The yellow-throated woodpecker forages from the forest's middle levels to the canopy, by itself, in pairs, or as part of a [[mixed species feeding flock]]. It seeks food vigorously by pecking, hammering, and flaking off bark; it less often probes. Its diet has not been studied but is known to include ants.<ref name=YTWO-BOW/> ===Reproduktado=== The yellow-throated woodpecker's breeding season varies geographically, including November in Colombia and Venezuela, May to July in the Guianas, and August to December in Amazonian Brazil to Bolivia. Its excavates a nest cavity, usually in a branch or trunk stub fairly near the ground and rarely as high as {{convert|15|m|ft|round=5|abbr=on}}. The clutch size, incubation period, time to fledging, and details of parental care are not known.<ref name=YTWO-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Piculus-flavigula |species=Flavgorĝa pego}} ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the yellow-throated woodpecker as being of Least Concern. It has an extremely large range but its population size is not known and is believed to be decreasing. No immediate threats have been identified.<ref name=IUCN/> It is considered rather common except in Ecuador and Peru where it is thought rare to uncommon. It occurs in protected areas in several countries.<ref name=YTWO-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} *{{cite book |title=Woodpeckers of the World: A Photographic Guide |last=Gorman |first=Gerard |year=2014 |publisher=Firefly Books |isbn=978-1-77085-309-6 |page=371–372 }} *{{cite book|author1=Winkler, Hans |author2=Christie, David A. |title=Woodpeckers|publisher=A C Black|date=2010|pages=336–37|isbn= 978-1-4081-3503-7|url=https://books.google.com/books?id=L0BC8yKIlW8C&pg=PA336}} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons|Piculus flavigula}} *[http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=yellow-throated+woodpecker&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 fotaro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303201759/http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=yellow-throated+woodpecker&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 |date=2016-03-03 }} VIREO {{Birdoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Kolombio]] [[Kategorio:Birdoj de Ekvadoro]] [[Kategorio:Birdoj de Bolivio]] [[Kategorio:Birdoj de Brazilo]] [[Kategorio:Birdoj de Peruo]] [[Kategorio:Birdoj de Venezuelo]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] fb4dwgliuderx4sc35wu1j38rqldnen 9480424 9480423 2026-09-22T17:42:00Z Kani 670 /* Distribuado kaj habitato */ 9480424 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Flavgorĝa pego |koloro = pink |dosiero= Yellow-throated woodpecker (Piculus flavigula).jpg |priskribo de dosiero= | dosiero larĝo=240px |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=240px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Piculus]]'' |specio = '''Flavgorĝa pego''' ''P. flavigula'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=Yellow-throated Woodpecker ''Piculus flavigula'' |volume=2016 |article-number=e.T22681240A92899250 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22681240A92899250.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Piculus flavigula'' |dunomo aŭtoritato = ([[Pieter Boddaert|Boddaert]], 1783) |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Piculus flavigula map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Areo de ''Piculus flavigula'' |vikispecio = |komunejo = }} La '''Flavgorĝa pego''',<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> ''Piculus flavigula'', estas birdospecio de la familio de [[pegedoj]] kaj unu el la sep specioj de la genro ''[[Piculus]]''. Ĝi trovigas en [[Venezuelo]], [[Gujanoj]], [[Bolivio]], [[Brazilo]], [[Kolombio]], [[Ekvadoro]], kaj [[Peruo]].<ref name=IOC12.2>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/woodpeckers/ |title=Woodpeckers |website=IOC World Bird List |version =v 12.2 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Aŭgusto 2022 |access-date=9a de Januaro, 2023 }}</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== La Flavgorĝa pego estis priskribita de la franca multfakulo [[Georges-Louis Leclerc]], Grafo de Buffon, en 1780 en lia verko ''Histoire Naturelle des Oiseaux'' (Natura Historio de Birdoj), surbaze de specimeno kolektita en [[Franca Gujano]].<ref>{{ cite book | last=Buffon | first=Georges-Louis Leclerc de | author-link=Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon | year=1780 | title=Histoire Naturelle des Oiseaux | volume=13 | place=Paris | publisher=De L'Imprimerie Royale | page=56 | chapter=Le petit pic a gorge jaune | language=fr | chapter-url=https://biodiversitylibrary.org/page/42410529 }}</ref> La birdo estis ankaŭ ilustrita per mankolorigita plato gravurita de [[François-Nicolas Martinet]] en la ''Planches Enluminées D'Histoire Naturelle'', verko produktita sub la superrigardo de [[Edme-Louis Daubenton]] por akompani la tekston de Buffon.<ref>{{ cite book | last1=Buffon | first1=Georges-Louis Leclerc de | author1-link=Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon | last2=Martinet | first2=François-Nicolas | author2-link=François-Nicolas Martinet | last3=Daubenton | first3=Edme-Louis | author3-link=Edme-Louis Daubenton | last4=Daubenton | first4=Louis-Jean-Marie | author4-link=Louis-Jean-Marie Daubenton | year=1765–1783 | chapter=Pic à gorge jaune, de Cayenne | title=Planches Enluminées D'Histoire Naturelle | volume=8 | place=Paris | publisher=De L'Imprimerie Royale | at=Plate 784 | chapter-url=https://biodiversitylibrary.org/page/35218463 }}</ref> Nek la bildoteksto nek la priskribo de Buffon inkluzivis sciencan nomon, sed en 1783 la nederlanda natursciencisto [[Pieter Boddaert]] kreis la dunoman nomon ''Picus flavigula'' en sia katalogo de la ''Planches Enluminées''.<ref>{{cite book | last=Boddaert | first=Pieter | author-link=Pieter Boddaert | year=1783 | title=Table des planches enluminéez d'histoire naturelle de M. D'Aubenton: avec les denominations de M.M. de Buffon, Brisson, Edwards, Linnaeus et Latham, precedé d'une notice des principaux ouvrages zoologiques enluminés | place=Utrecht | page=49, Number 784 | url=https://biodiversitylibrary.org/page/27822669 | language=fr }}</ref> La flavgorĝa pego estas nun klasifikita en la genron ''[[Piculus]]'', kiu estis enkondukita de la germana natursciencisto [[Johann Baptist von Spix]] en 1824.<ref>{{ cite book | last=von Spix | first=Johann Baptist | author-link=Johann Baptist von Spix | year=1824 | title=Avium species novae, quas in itinere per Brasiliam annis MDCCCXVII-MDCCCXX | location=Monachii [München] | publisher=Typis Franc. Seraph. Hübschmanni | language=la | at=Index p. 3 | url=https://biodiversitylibrary.org/page/41277670 }} La ligilo estas al skanaĵo de la dua eldono publikigita en 1838–1839.</ref><!--BHL doesn't have Vol. 1 of 1st edition. Gallica has a very poor scan of the 1st edition, but it doesn't contain the index pages at the front--> La genronomo estas diminutivo de la latina vorto ''Picus'', kiu signifas "pegon". La [[specia epiteto]] ''flavigula'' kombinas la latinajn vortojn ''flavus'' (kun la signifo "flava") kaj ''gula'' (kun la signifo "gorĝo").<ref>{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | pages=[https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling/page/n161 161], 306 }}</ref> Oni agnoskis jenajn tri [[subspecio]]jn de la Flavgorĝa pego:<ref name=IOC12.2/> *''P. f. flavigula'' <small>([[Pieter Boddaert|Boddaert]], 1783)</small> *''P. f. magnus'' <small>([[George Kruck Cherrie|Cherrie]] & [[Elsie Naumburg|Reichenberger]], 1921)</small> *''P. f. erythropis'' <small>([[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818)</small> La subspecio ''P. f. erythropis'' montras signifajn diferencojn pri grando kaj plumaro kompare kun la aliaj du. En la pasinteco ĝi estis konsiderata aparta specio, kaj eble denove estos klasifikita kiel tia.<ref name=SACClist>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 24a de Julio 2022. ''A classification of the bird species of South America''. [[American Ornithological Society]]. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline.htm] Alirita la 24an de Julio, 2022</ref> ==Aspekto== La Flavgorĝa pego longas 19 ĝis 20 cm kaj pezas 44 ĝis 63 g. Maskloj kaj inoj havas la saman plumaron krom ĉe la kapo. Ĉe maskloj de la nomiga subspecio ''P. f. flavigula'', la areo de la frunto ĝis la nuko kaj la vangoj estas ruĝa; ĉe la unue menciita areo videblas nigraj bazoj de la plumoj. La cetero de la kapo, inkluzive de la mentono kaj gorĝo, estas brile orflava. La ino havas ruĝon nur ĉe la nuko, dum la cetero de la krono estas orflava kun verdaj pintoj de la plumoj; alie ĝia kapo similas al tiu de la masklo. Plenkreskuloj de la nomiga subspecio havas flavec-verdajn suprajn partojn, kiuj estas pli brilaj ĉe la ŝultroj kaj dorso. Iliaj flugilplumoj estas plejparte brun-nigraj kun cinamkoloraj makuloj ĉe la internaj markoj. Ilia vosto estas nigra kun verdetaj randoj de la plumoj. Iliaj subaj partoj estas verdaj; la brustaj plumoj havas blankecajn centrojn kaj nigrajn pintojn, dum la ventro kaj la subvostaj kovriloj aspektas striecaj aŭ skvamecaj pro nigra koloro. Ilia sufiĉe mallonga beko estas nigra kun pli hela bazo, la irisoj brunaj, kaj la kruroj malhel-verd-grizaj. Junuloj havas pli malbrilajn kaj pli verdajn suprajn partojn ol plenkreskuloj kaj flavan gorĝon, sed alie ili estas pli malhelaj ĉe la subaj partoj. Maskloj povas havi malgrandan ruĝan makulon sur la krono, dum inoj havas tute verdan kronon.<ref name=YTWO-BOW>Winkler, H. kaj D. A. Christie (2020). Yellow-throated Woodpecker (''Piculus flavigula''), versio 1.0. En ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.yetwoo1.01] Alirita la 27an de Januaro, 2023</ref> La subspecio ''P. f. magnus'' estas identa al la nomiga subspecio, krom ke la masklo ne havas ruĝan vangareon. ''P. f. erythropis'' signife diferencas de la aliaj du subspecioj. Ĝi estas pli malgranda. Maskloj havas pli vastan ruĝon sur la verto, kaj la ruĝo de la vangareo etendiĝas ankaŭ sub la mentonon kaj gorĝon. Inoj havas orflavajn antaŭverton, vangareon kaj gorĝon, sed kun iom da ruĝo sur la gorĝo. La subaj partoj de ambaŭ seksoj aspektas pli striecaj ol makulecaj aŭ skvamecaj.<ref name=YTWO-BOW/> ==Distribuado kaj habitato== La subspecioj de la Flavgorĝa pego troviĝas jene:<ref name=IOC12.2/><ref name=YTWO-BOW/> * ''P. f. flavigula'' ([[Pieter Boddaert|Boddaert]], 1783), plej orienta Kolombio, orienten tra suda Venezuelo kaj la [[Gujanoj]], kaj suden en nordan Brazilon * ''P. f. magnus'' ([[George Kruck Cherrie|Cherrie]] & [[Elsie Naumburg|Reichenberger]], 1921), sudorienta Kolombio suden tra orienta Ekvadoro kaj orienta Peruo ĝis norda Bolivio kaj orienten ĝis okcidenta Brazilo * ''P. f. erythropis'' ([[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818), aparte en la ŝtato [[Pernambuko]] en orienta Brazilo kaj inter la ŝtatoj [[Bahio]] kaj [[San-Paŭlo]] en sudorienta Brazilo La Flavgorĝa pego loĝas en la interno kaj ĉe la randoj de maturaj arbaroj de ''terra firme'' kaj ''[[várzea]]''. La subspecio ''P. f. erythropis'' troviĝas ĉefe en pli sekaj vivejoj de ''[[caatinga]]''. Temas pri specio de malaltaj teroj, kies vivejo etendiĝas de marnivelo en Gujanoj kaj Brazilo ĝis alteco de 300 m en Ekvadoro kaj 500 m en Peruo.<ref name=YTWO-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== The yellow-throated woodpecker is a year-round resident throughout its range.<ref name=YTWO-BOW/> ===Manĝado=== The yellow-throated woodpecker forages from the forest's middle levels to the canopy, by itself, in pairs, or as part of a [[mixed species feeding flock]]. It seeks food vigorously by pecking, hammering, and flaking off bark; it less often probes. Its diet has not been studied but is known to include ants.<ref name=YTWO-BOW/> ===Reproduktado=== The yellow-throated woodpecker's breeding season varies geographically, including November in Colombia and Venezuela, May to July in the Guianas, and August to December in Amazonian Brazil to Bolivia. Its excavates a nest cavity, usually in a branch or trunk stub fairly near the ground and rarely as high as {{convert|15|m|ft|round=5|abbr=on}}. The clutch size, incubation period, time to fledging, and details of parental care are not known.<ref name=YTWO-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Piculus-flavigula |species=Flavgorĝa pego}} ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the yellow-throated woodpecker as being of Least Concern. It has an extremely large range but its population size is not known and is believed to be decreasing. No immediate threats have been identified.<ref name=IUCN/> It is considered rather common except in Ecuador and Peru where it is thought rare to uncommon. It occurs in protected areas in several countries.<ref name=YTWO-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} *{{cite book |title=Woodpeckers of the World: A Photographic Guide |last=Gorman |first=Gerard |year=2014 |publisher=Firefly Books |isbn=978-1-77085-309-6 |page=371–372 }} *{{cite book|author1=Winkler, Hans |author2=Christie, David A. |title=Woodpeckers|publisher=A C Black|date=2010|pages=336–37|isbn= 978-1-4081-3503-7|url=https://books.google.com/books?id=L0BC8yKIlW8C&pg=PA336}} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons|Piculus flavigula}} *[http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=yellow-throated+woodpecker&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 fotaro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303201759/http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=yellow-throated+woodpecker&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 |date=2016-03-03 }} VIREO {{Birdoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Kolombio]] [[Kategorio:Birdoj de Ekvadoro]] [[Kategorio:Birdoj de Bolivio]] [[Kategorio:Birdoj de Brazilo]] [[Kategorio:Birdoj de Peruo]] [[Kategorio:Birdoj de Venezuelo]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] penlb05rxjt2o1gjk03d4gr8eucg4bf 9480425 9480424 2026-09-22T17:44:55Z Kani 670 /* Kutimaro */ 9480425 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Flavgorĝa pego |koloro = pink |dosiero= Yellow-throated woodpecker (Piculus flavigula).jpg |priskribo de dosiero= | dosiero larĝo=240px |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=240px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Piculus]]'' |specio = '''Flavgorĝa pego''' ''P. flavigula'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=Yellow-throated Woodpecker ''Piculus flavigula'' |volume=2016 |article-number=e.T22681240A92899250 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22681240A92899250.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Piculus flavigula'' |dunomo aŭtoritato = ([[Pieter Boddaert|Boddaert]], 1783) |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Piculus flavigula map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Areo de ''Piculus flavigula'' |vikispecio = |komunejo = }} La '''Flavgorĝa pego''',<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> ''Piculus flavigula'', estas birdospecio de la familio de [[pegedoj]] kaj unu el la sep specioj de la genro ''[[Piculus]]''. Ĝi trovigas en [[Venezuelo]], [[Gujanoj]], [[Bolivio]], [[Brazilo]], [[Kolombio]], [[Ekvadoro]], kaj [[Peruo]].<ref name=IOC12.2>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/woodpeckers/ |title=Woodpeckers |website=IOC World Bird List |version =v 12.2 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Aŭgusto 2022 |access-date=9a de Januaro, 2023 }}</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== La Flavgorĝa pego estis priskribita de la franca multfakulo [[Georges-Louis Leclerc]], Grafo de Buffon, en 1780 en lia verko ''Histoire Naturelle des Oiseaux'' (Natura Historio de Birdoj), surbaze de specimeno kolektita en [[Franca Gujano]].<ref>{{ cite book | last=Buffon | first=Georges-Louis Leclerc de | author-link=Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon | year=1780 | title=Histoire Naturelle des Oiseaux | volume=13 | place=Paris | publisher=De L'Imprimerie Royale | page=56 | chapter=Le petit pic a gorge jaune | language=fr | chapter-url=https://biodiversitylibrary.org/page/42410529 }}</ref> La birdo estis ankaŭ ilustrita per mankolorigita plato gravurita de [[François-Nicolas Martinet]] en la ''Planches Enluminées D'Histoire Naturelle'', verko produktita sub la superrigardo de [[Edme-Louis Daubenton]] por akompani la tekston de Buffon.<ref>{{ cite book | last1=Buffon | first1=Georges-Louis Leclerc de | author1-link=Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon | last2=Martinet | first2=François-Nicolas | author2-link=François-Nicolas Martinet | last3=Daubenton | first3=Edme-Louis | author3-link=Edme-Louis Daubenton | last4=Daubenton | first4=Louis-Jean-Marie | author4-link=Louis-Jean-Marie Daubenton | year=1765–1783 | chapter=Pic à gorge jaune, de Cayenne | title=Planches Enluminées D'Histoire Naturelle | volume=8 | place=Paris | publisher=De L'Imprimerie Royale | at=Plate 784 | chapter-url=https://biodiversitylibrary.org/page/35218463 }}</ref> Nek la bildoteksto nek la priskribo de Buffon inkluzivis sciencan nomon, sed en 1783 la nederlanda natursciencisto [[Pieter Boddaert]] kreis la dunoman nomon ''Picus flavigula'' en sia katalogo de la ''Planches Enluminées''.<ref>{{cite book | last=Boddaert | first=Pieter | author-link=Pieter Boddaert | year=1783 | title=Table des planches enluminéez d'histoire naturelle de M. D'Aubenton: avec les denominations de M.M. de Buffon, Brisson, Edwards, Linnaeus et Latham, precedé d'une notice des principaux ouvrages zoologiques enluminés | place=Utrecht | page=49, Number 784 | url=https://biodiversitylibrary.org/page/27822669 | language=fr }}</ref> La flavgorĝa pego estas nun klasifikita en la genron ''[[Piculus]]'', kiu estis enkondukita de la germana natursciencisto [[Johann Baptist von Spix]] en 1824.<ref>{{ cite book | last=von Spix | first=Johann Baptist | author-link=Johann Baptist von Spix | year=1824 | title=Avium species novae, quas in itinere per Brasiliam annis MDCCCXVII-MDCCCXX | location=Monachii [München] | publisher=Typis Franc. Seraph. Hübschmanni | language=la | at=Index p. 3 | url=https://biodiversitylibrary.org/page/41277670 }} La ligilo estas al skanaĵo de la dua eldono publikigita en 1838–1839.</ref><!--BHL doesn't have Vol. 1 of 1st edition. Gallica has a very poor scan of the 1st edition, but it doesn't contain the index pages at the front--> La genronomo estas diminutivo de la latina vorto ''Picus'', kiu signifas "pegon". La [[specia epiteto]] ''flavigula'' kombinas la latinajn vortojn ''flavus'' (kun la signifo "flava") kaj ''gula'' (kun la signifo "gorĝo").<ref>{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | pages=[https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling/page/n161 161], 306 }}</ref> Oni agnoskis jenajn tri [[subspecio]]jn de la Flavgorĝa pego:<ref name=IOC12.2/> *''P. f. flavigula'' <small>([[Pieter Boddaert|Boddaert]], 1783)</small> *''P. f. magnus'' <small>([[George Kruck Cherrie|Cherrie]] & [[Elsie Naumburg|Reichenberger]], 1921)</small> *''P. f. erythropis'' <small>([[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818)</small> La subspecio ''P. f. erythropis'' montras signifajn diferencojn pri grando kaj plumaro kompare kun la aliaj du. En la pasinteco ĝi estis konsiderata aparta specio, kaj eble denove estos klasifikita kiel tia.<ref name=SACClist>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 24a de Julio 2022. ''A classification of the bird species of South America''. [[American Ornithological Society]]. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline.htm] Alirita la 24an de Julio, 2022</ref> ==Aspekto== La Flavgorĝa pego longas 19 ĝis 20 cm kaj pezas 44 ĝis 63 g. Maskloj kaj inoj havas la saman plumaron krom ĉe la kapo. Ĉe maskloj de la nomiga subspecio ''P. f. flavigula'', la areo de la frunto ĝis la nuko kaj la vangoj estas ruĝa; ĉe la unue menciita areo videblas nigraj bazoj de la plumoj. La cetero de la kapo, inkluzive de la mentono kaj gorĝo, estas brile orflava. La ino havas ruĝon nur ĉe la nuko, dum la cetero de la krono estas orflava kun verdaj pintoj de la plumoj; alie ĝia kapo similas al tiu de la masklo. Plenkreskuloj de la nomiga subspecio havas flavec-verdajn suprajn partojn, kiuj estas pli brilaj ĉe la ŝultroj kaj dorso. Iliaj flugilplumoj estas plejparte brun-nigraj kun cinamkoloraj makuloj ĉe la internaj markoj. Ilia vosto estas nigra kun verdetaj randoj de la plumoj. Iliaj subaj partoj estas verdaj; la brustaj plumoj havas blankecajn centrojn kaj nigrajn pintojn, dum la ventro kaj la subvostaj kovriloj aspektas striecaj aŭ skvamecaj pro nigra koloro. Ilia sufiĉe mallonga beko estas nigra kun pli hela bazo, la irisoj brunaj, kaj la kruroj malhel-verd-grizaj. Junuloj havas pli malbrilajn kaj pli verdajn suprajn partojn ol plenkreskuloj kaj flavan gorĝon, sed alie ili estas pli malhelaj ĉe la subaj partoj. Maskloj povas havi malgrandan ruĝan makulon sur la krono, dum inoj havas tute verdan kronon.<ref name=YTWO-BOW>Winkler, H. kaj D. A. Christie (2020). Yellow-throated Woodpecker (''Piculus flavigula''), versio 1.0. En ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.yetwoo1.01] Alirita la 27an de Januaro, 2023</ref> La subspecio ''P. f. magnus'' estas identa al la nomiga subspecio, krom ke la masklo ne havas ruĝan vangareon. ''P. f. erythropis'' signife diferencas de la aliaj du subspecioj. Ĝi estas pli malgranda. Maskloj havas pli vastan ruĝon sur la verto, kaj la ruĝo de la vangareo etendiĝas ankaŭ sub la mentonon kaj gorĝon. Inoj havas orflavajn antaŭverton, vangareon kaj gorĝon, sed kun iom da ruĝo sur la gorĝo. La subaj partoj de ambaŭ seksoj aspektas pli striecaj ol makulecaj aŭ skvamecaj.<ref name=YTWO-BOW/> ==Distribuado kaj habitato== La subspecioj de la Flavgorĝa pego troviĝas jene:<ref name=IOC12.2/><ref name=YTWO-BOW/> * ''P. f. flavigula'' ([[Pieter Boddaert|Boddaert]], 1783), plej orienta Kolombio, orienten tra suda Venezuelo kaj la [[Gujanoj]], kaj suden en nordan Brazilon * ''P. f. magnus'' ([[George Kruck Cherrie|Cherrie]] & [[Elsie Naumburg|Reichenberger]], 1921), sudorienta Kolombio suden tra orienta Ekvadoro kaj orienta Peruo ĝis norda Bolivio kaj orienten ĝis okcidenta Brazilo * ''P. f. erythropis'' ([[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818), aparte en la ŝtato [[Pernambuko]] en orienta Brazilo kaj inter la ŝtatoj [[Bahio]] kaj [[San-Paŭlo]] en sudorienta Brazilo La Flavgorĝa pego loĝas en la interno kaj ĉe la randoj de maturaj arbaroj de ''terra firme'' kaj ''[[várzea]]''. La subspecio ''P. f. erythropis'' troviĝas ĉefe en pli sekaj vivejoj de ''[[caatinga]]''. Temas pri specio de malaltaj teroj, kies vivejo etendiĝas de marnivelo en Gujanoj kaj Brazilo ĝis alteco de 300 m en Ekvadoro kaj 500 m en Peruo.<ref name=YTWO-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== La flavgorĝa pego estas tutjara loĝanto tra sia tuta disvastiĝareo.<ref name=YTWO-BOW/> ===Manĝado=== La Flavgorĝa pego serĉas manĝaĵon de la mezaj tavoloj de la arbaro ĝis la kanopeo, ĉu sola, ĉu en paroj, ĉu kiel parto de [[miksspecia kunmanĝantaro]]. Ĝi vigle serĉas manĝaĵon per bekado, martelado kaj forŝirado de ŝelo; malpli ofte ĝi esploras per enmeto de la beko. Ĝia dieto ne estas detale studita, sed oni scias, ke ĝi inkluzivas [[formiko]]jn.<ref name=YTWO-BOW/> ===Reproduktado=== La [[reprodukta sezono]] de la Flavgorĝa pego varias laŭ la geografia loko: ĝi inkluzivas novembron en Kolombio kaj Venezuelo, la periodon de majo ĝis julio en la Gujanoj, kaj tiun de aŭgusto ĝis decembro en la regiono etendiĝanta de brazila Amazonio ĝis Bolivio. Ĝi elfosas nestokavaĵon, kutime en branĉo aŭ trunko-stumpo sufiĉe proksime al la grundo, kaj malofte tiom alte kiom ĝis 15 metrojn. La nombro de ovoj en la nesto, la kovoperiodo, la tempo ĝis la [[elnestiĝo]] de la idoj kaj la detaloj pri la gepatra zorgado ne estas konataj.<ref name=YTWO-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Piculus-flavigula |species=Flavgorĝa pego}} ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the yellow-throated woodpecker as being of Least Concern. It has an extremely large range but its population size is not known and is believed to be decreasing. No immediate threats have been identified.<ref name=IUCN/> It is considered rather common except in Ecuador and Peru where it is thought rare to uncommon. It occurs in protected areas in several countries.<ref name=YTWO-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} *{{cite book |title=Woodpeckers of the World: A Photographic Guide |last=Gorman |first=Gerard |year=2014 |publisher=Firefly Books |isbn=978-1-77085-309-6 |page=371–372 }} *{{cite book|author1=Winkler, Hans |author2=Christie, David A. |title=Woodpeckers|publisher=A C Black|date=2010|pages=336–37|isbn= 978-1-4081-3503-7|url=https://books.google.com/books?id=L0BC8yKIlW8C&pg=PA336}} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons|Piculus flavigula}} *[http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=yellow-throated+woodpecker&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 fotaro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303201759/http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=yellow-throated+woodpecker&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 |date=2016-03-03 }} VIREO {{Birdoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Kolombio]] [[Kategorio:Birdoj de Ekvadoro]] [[Kategorio:Birdoj de Bolivio]] [[Kategorio:Birdoj de Brazilo]] [[Kategorio:Birdoj de Peruo]] [[Kategorio:Birdoj de Venezuelo]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] 6iunfauoqlfbngbsbq0k3diy6i11bnp 9480426 9480425 2026-09-22T17:46:49Z Kani 670 /* Statuso */ 9480426 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Flavgorĝa pego |koloro = pink |dosiero= Yellow-throated woodpecker (Piculus flavigula).jpg |priskribo de dosiero= | dosiero larĝo=240px |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=240px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Piculus]]'' |specio = '''Flavgorĝa pego''' ''P. flavigula'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=Yellow-throated Woodpecker ''Piculus flavigula'' |volume=2016 |article-number=e.T22681240A92899250 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22681240A92899250.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Piculus flavigula'' |dunomo aŭtoritato = ([[Pieter Boddaert|Boddaert]], 1783) |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Piculus flavigula map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Areo de ''Piculus flavigula'' |vikispecio = |komunejo = }} La '''Flavgorĝa pego''',<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> ''Piculus flavigula'', estas birdospecio de la familio de [[pegedoj]] kaj unu el la sep specioj de la genro ''[[Piculus]]''. Ĝi trovigas en [[Venezuelo]], [[Gujanoj]], [[Bolivio]], [[Brazilo]], [[Kolombio]], [[Ekvadoro]], kaj [[Peruo]].<ref name=IOC12.2>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/woodpeckers/ |title=Woodpeckers |website=IOC World Bird List |version =v 12.2 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Aŭgusto 2022 |access-date=9a de Januaro, 2023 }}</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== La Flavgorĝa pego estis priskribita de la franca multfakulo [[Georges-Louis Leclerc]], Grafo de Buffon, en 1780 en lia verko ''Histoire Naturelle des Oiseaux'' (Natura Historio de Birdoj), surbaze de specimeno kolektita en [[Franca Gujano]].<ref>{{ cite book | last=Buffon | first=Georges-Louis Leclerc de | author-link=Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon | year=1780 | title=Histoire Naturelle des Oiseaux | volume=13 | place=Paris | publisher=De L'Imprimerie Royale | page=56 | chapter=Le petit pic a gorge jaune | language=fr | chapter-url=https://biodiversitylibrary.org/page/42410529 }}</ref> La birdo estis ankaŭ ilustrita per mankolorigita plato gravurita de [[François-Nicolas Martinet]] en la ''Planches Enluminées D'Histoire Naturelle'', verko produktita sub la superrigardo de [[Edme-Louis Daubenton]] por akompani la tekston de Buffon.<ref>{{ cite book | last1=Buffon | first1=Georges-Louis Leclerc de | author1-link=Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon | last2=Martinet | first2=François-Nicolas | author2-link=François-Nicolas Martinet | last3=Daubenton | first3=Edme-Louis | author3-link=Edme-Louis Daubenton | last4=Daubenton | first4=Louis-Jean-Marie | author4-link=Louis-Jean-Marie Daubenton | year=1765–1783 | chapter=Pic à gorge jaune, de Cayenne | title=Planches Enluminées D'Histoire Naturelle | volume=8 | place=Paris | publisher=De L'Imprimerie Royale | at=Plate 784 | chapter-url=https://biodiversitylibrary.org/page/35218463 }}</ref> Nek la bildoteksto nek la priskribo de Buffon inkluzivis sciencan nomon, sed en 1783 la nederlanda natursciencisto [[Pieter Boddaert]] kreis la dunoman nomon ''Picus flavigula'' en sia katalogo de la ''Planches Enluminées''.<ref>{{cite book | last=Boddaert | first=Pieter | author-link=Pieter Boddaert | year=1783 | title=Table des planches enluminéez d'histoire naturelle de M. D'Aubenton: avec les denominations de M.M. de Buffon, Brisson, Edwards, Linnaeus et Latham, precedé d'une notice des principaux ouvrages zoologiques enluminés | place=Utrecht | page=49, Number 784 | url=https://biodiversitylibrary.org/page/27822669 | language=fr }}</ref> La flavgorĝa pego estas nun klasifikita en la genron ''[[Piculus]]'', kiu estis enkondukita de la germana natursciencisto [[Johann Baptist von Spix]] en 1824.<ref>{{ cite book | last=von Spix | first=Johann Baptist | author-link=Johann Baptist von Spix | year=1824 | title=Avium species novae, quas in itinere per Brasiliam annis MDCCCXVII-MDCCCXX | location=Monachii [München] | publisher=Typis Franc. Seraph. Hübschmanni | language=la | at=Index p. 3 | url=https://biodiversitylibrary.org/page/41277670 }} La ligilo estas al skanaĵo de la dua eldono publikigita en 1838–1839.</ref><!--BHL doesn't have Vol. 1 of 1st edition. Gallica has a very poor scan of the 1st edition, but it doesn't contain the index pages at the front--> La genronomo estas diminutivo de la latina vorto ''Picus'', kiu signifas "pegon". La [[specia epiteto]] ''flavigula'' kombinas la latinajn vortojn ''flavus'' (kun la signifo "flava") kaj ''gula'' (kun la signifo "gorĝo").<ref>{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | pages=[https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling/page/n161 161], 306 }}</ref> Oni agnoskis jenajn tri [[subspecio]]jn de la Flavgorĝa pego:<ref name=IOC12.2/> *''P. f. flavigula'' <small>([[Pieter Boddaert|Boddaert]], 1783)</small> *''P. f. magnus'' <small>([[George Kruck Cherrie|Cherrie]] & [[Elsie Naumburg|Reichenberger]], 1921)</small> *''P. f. erythropis'' <small>([[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818)</small> La subspecio ''P. f. erythropis'' montras signifajn diferencojn pri grando kaj plumaro kompare kun la aliaj du. En la pasinteco ĝi estis konsiderata aparta specio, kaj eble denove estos klasifikita kiel tia.<ref name=SACClist>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 24a de Julio 2022. ''A classification of the bird species of South America''. [[American Ornithological Society]]. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline.htm] Alirita la 24an de Julio, 2022</ref> ==Aspekto== La Flavgorĝa pego longas 19 ĝis 20 cm kaj pezas 44 ĝis 63 g. Maskloj kaj inoj havas la saman plumaron krom ĉe la kapo. Ĉe maskloj de la nomiga subspecio ''P. f. flavigula'', la areo de la frunto ĝis la nuko kaj la vangoj estas ruĝa; ĉe la unue menciita areo videblas nigraj bazoj de la plumoj. La cetero de la kapo, inkluzive de la mentono kaj gorĝo, estas brile orflava. La ino havas ruĝon nur ĉe la nuko, dum la cetero de la krono estas orflava kun verdaj pintoj de la plumoj; alie ĝia kapo similas al tiu de la masklo. Plenkreskuloj de la nomiga subspecio havas flavec-verdajn suprajn partojn, kiuj estas pli brilaj ĉe la ŝultroj kaj dorso. Iliaj flugilplumoj estas plejparte brun-nigraj kun cinamkoloraj makuloj ĉe la internaj markoj. Ilia vosto estas nigra kun verdetaj randoj de la plumoj. Iliaj subaj partoj estas verdaj; la brustaj plumoj havas blankecajn centrojn kaj nigrajn pintojn, dum la ventro kaj la subvostaj kovriloj aspektas striecaj aŭ skvamecaj pro nigra koloro. Ilia sufiĉe mallonga beko estas nigra kun pli hela bazo, la irisoj brunaj, kaj la kruroj malhel-verd-grizaj. Junuloj havas pli malbrilajn kaj pli verdajn suprajn partojn ol plenkreskuloj kaj flavan gorĝon, sed alie ili estas pli malhelaj ĉe la subaj partoj. Maskloj povas havi malgrandan ruĝan makulon sur la krono, dum inoj havas tute verdan kronon.<ref name=YTWO-BOW>Winkler, H. kaj D. A. Christie (2020). Yellow-throated Woodpecker (''Piculus flavigula''), versio 1.0. En ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.yetwoo1.01] Alirita la 27an de Januaro, 2023</ref> La subspecio ''P. f. magnus'' estas identa al la nomiga subspecio, krom ke la masklo ne havas ruĝan vangareon. ''P. f. erythropis'' signife diferencas de la aliaj du subspecioj. Ĝi estas pli malgranda. Maskloj havas pli vastan ruĝon sur la verto, kaj la ruĝo de la vangareo etendiĝas ankaŭ sub la mentonon kaj gorĝon. Inoj havas orflavajn antaŭverton, vangareon kaj gorĝon, sed kun iom da ruĝo sur la gorĝo. La subaj partoj de ambaŭ seksoj aspektas pli striecaj ol makulecaj aŭ skvamecaj.<ref name=YTWO-BOW/> ==Distribuado kaj habitato== La subspecioj de la Flavgorĝa pego troviĝas jene:<ref name=IOC12.2/><ref name=YTWO-BOW/> * ''P. f. flavigula'' ([[Pieter Boddaert|Boddaert]], 1783), plej orienta Kolombio, orienten tra suda Venezuelo kaj la [[Gujanoj]], kaj suden en nordan Brazilon * ''P. f. magnus'' ([[George Kruck Cherrie|Cherrie]] & [[Elsie Naumburg|Reichenberger]], 1921), sudorienta Kolombio suden tra orienta Ekvadoro kaj orienta Peruo ĝis norda Bolivio kaj orienten ĝis okcidenta Brazilo * ''P. f. erythropis'' ([[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818), aparte en la ŝtato [[Pernambuko]] en orienta Brazilo kaj inter la ŝtatoj [[Bahio]] kaj [[San-Paŭlo]] en sudorienta Brazilo La Flavgorĝa pego loĝas en la interno kaj ĉe la randoj de maturaj arbaroj de ''terra firme'' kaj ''[[várzea]]''. La subspecio ''P. f. erythropis'' troviĝas ĉefe en pli sekaj vivejoj de ''[[caatinga]]''. Temas pri specio de malaltaj teroj, kies vivejo etendiĝas de marnivelo en Gujanoj kaj Brazilo ĝis alteco de 300 m en Ekvadoro kaj 500 m en Peruo.<ref name=YTWO-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== La flavgorĝa pego estas tutjara loĝanto tra sia tuta disvastiĝareo.<ref name=YTWO-BOW/> ===Manĝado=== La Flavgorĝa pego serĉas manĝaĵon de la mezaj tavoloj de la arbaro ĝis la kanopeo, ĉu sola, ĉu en paroj, ĉu kiel parto de [[miksspecia kunmanĝantaro]]. Ĝi vigle serĉas manĝaĵon per bekado, martelado kaj forŝirado de ŝelo; malpli ofte ĝi esploras per enmeto de la beko. Ĝia dieto ne estas detale studita, sed oni scias, ke ĝi inkluzivas [[formiko]]jn.<ref name=YTWO-BOW/> ===Reproduktado=== La [[reprodukta sezono]] de la Flavgorĝa pego varias laŭ la geografia loko: ĝi inkluzivas novembron en Kolombio kaj Venezuelo, la periodon de majo ĝis julio en la Gujanoj, kaj tiun de aŭgusto ĝis decembro en la regiono etendiĝanta de brazila Amazonio ĝis Bolivio. Ĝi elfosas nestokavaĵon, kutime en branĉo aŭ trunko-stumpo sufiĉe proksime al la grundo, kaj malofte tiom alte kiom ĝis 15 metrojn. La nombro de ovoj en la nesto, la kovoperiodo, la tempo ĝis la [[elnestiĝo]] de la idoj kaj la detaloj pri la gepatra zorgado ne estas konataj.<ref name=YTWO-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Piculus-flavigula |species=Flavgorĝa pego}} ==Statuso== La [[IUCN]] klasifikis la Flavgorĝan pegon kiel specion "[[malplej zorgiga]]n". Ĝi havas tre vastan arealon, sed la grandeco de ĝia populacio ne estas konata kaj oni kredas, ke ĝi malkreskas. Neniu tuja minaco estas identigita.<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=Yellow-throated Woodpecker ''Piculus flavigula'' |volume=2016 |article-number=e.T22681240A92899250 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22681240A92899250.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> Ĝi estas konsiderata sufiĉe ofta, krom en Ekvadoro kaj Peruo, kie ĝi estas taksata malofta aŭ malofte trovebla. Ĝi troviĝas en protektitaj areoj en pluraj landoj.<ref name=YTWO-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} *{{cite book |title=Woodpeckers of the World: A Photographic Guide |last=Gorman |first=Gerard |year=2014 |publisher=Firefly Books |isbn=978-1-77085-309-6 |page=371–372 }} *{{cite book|author1=Winkler, Hans |author2=Christie, David A. |title=Woodpeckers|publisher=A C Black|date=2010|pages=336–37|isbn= 978-1-4081-3503-7|url=https://books.google.com/books?id=L0BC8yKIlW8C&pg=PA336}} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons|Piculus flavigula}} *[http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=yellow-throated+woodpecker&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 fotaro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303201759/http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=yellow-throated+woodpecker&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 |date=2016-03-03 }} VIREO {{Birdoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Kolombio]] [[Kategorio:Birdoj de Ekvadoro]] [[Kategorio:Birdoj de Bolivio]] [[Kategorio:Birdoj de Brazilo]] [[Kategorio:Birdoj de Peruo]] [[Kategorio:Birdoj de Venezuelo]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] 76ot0bk49nizdifkz00lb6gokmkq20r 9480428 9480426 2026-09-22T17:51:14Z Kani 670 9480428 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Flavgorĝa pego |koloro = pink |dosiero= Yellow-throated woodpecker (Piculus flavigula).jpg |priskribo de dosiero= | dosiero larĝo=240px |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=240px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Piculus]]'' |specio = '''Flavgorĝa pego''' ''P. flavigula'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=Yellow-throated Woodpecker ''Piculus flavigula'' |volume=2016 |article-number=e.T22681240A92899250 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22681240A92899250.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Piculus flavigula'' |dunomo aŭtoritato = ([[Pieter Boddaert|Boddaert]], 1783) |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Piculus flavigula map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Areo de ''Piculus flavigula'' |vikispecio = |komunejo = }} La '''Flavgorĝa pego''',<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> ''Piculus flavigula'', estas birdospecio de la familio de [[pegedoj]] kaj unu el la sep specioj de la genro ''[[Piculus]]''. Ĝi trovigas en [[Venezuelo]], [[Gujanoj]], [[Bolivio]], [[Brazilo]], [[Kolombio]], [[Ekvadoro]], kaj [[Peruo]].<ref name=IOC12.2>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/woodpeckers/ |title=Woodpeckers |website=IOC World Bird List |version =v 12.2 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Aŭgusto 2022 |access-date=9a de Januaro, 2023 }}</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== La Flavgorĝa pego estis priskribita de la franca multfakulo [[Georges-Louis Leclerc]], Grafo de Buffon, en 1780 en lia verko ''Histoire Naturelle des Oiseaux'' (Natura Historio de Birdoj), surbaze de specimeno kolektita en [[Franca Gujano]].<ref>{{ cite book | last=Buffon | first=Georges-Louis Leclerc de | author-link=Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon | year=1780 | title=Histoire Naturelle des Oiseaux | volume=13 | place=Paris | publisher=De L'Imprimerie Royale | page=56 | chapter=Le petit pic a gorge jaune | language=fr | chapter-url=https://biodiversitylibrary.org/page/42410529 }}</ref> La birdo estis ankaŭ ilustrita per mankolorigita plato gravurita de [[François-Nicolas Martinet]] en la ''Planches Enluminées D'Histoire Naturelle'', verko produktita sub la superrigardo de [[Edme-Louis Daubenton]] por akompani la tekston de Buffon.<ref>{{ cite book | last1=Buffon | first1=Georges-Louis Leclerc de | author1-link=Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon | last2=Martinet | first2=François-Nicolas | author2-link=François-Nicolas Martinet | last3=Daubenton | first3=Edme-Louis | author3-link=Edme-Louis Daubenton | last4=Daubenton | first4=Louis-Jean-Marie | author4-link=Louis-Jean-Marie Daubenton | year=1765–1783 | chapter=Pic à gorge jaune, de Cayenne | title=Planches Enluminées D'Histoire Naturelle | volume=8 | place=Paris | publisher=De L'Imprimerie Royale | at=Plate 784 | chapter-url=https://biodiversitylibrary.org/page/35218463 }}</ref> Nek la bildoteksto nek la priskribo de Buffon inkluzivis sciencan nomon, sed en 1783 la nederlanda natursciencisto [[Pieter Boddaert]] kreis la dunoman nomon ''Picus flavigula'' en sia katalogo de la ''Planches Enluminées''.<ref>{{cite book | last=Boddaert | first=Pieter | author-link=Pieter Boddaert | year=1783 | title=Table des planches enluminéez d'histoire naturelle de M. D'Aubenton: avec les denominations de M.M. de Buffon, Brisson, Edwards, Linnaeus et Latham, precedé d'une notice des principaux ouvrages zoologiques enluminés | place=Utrecht | page=49, Number 784 | url=https://biodiversitylibrary.org/page/27822669 | language=fr }}</ref> La flavgorĝa pego estas nun klasifikita en la genron ''[[Piculus]]'', kiu estis enkondukita de la germana natursciencisto [[Johann Baptist von Spix]] en 1824.<ref>{{ cite book | last=von Spix | first=Johann Baptist | author-link=Johann Baptist von Spix | year=1824 | title=Avium species novae, quas in itinere per Brasiliam annis MDCCCXVII-MDCCCXX | location=Monachii [München] | publisher=Typis Franc. Seraph. Hübschmanni | language=la | at=Index p. 3 | url=https://biodiversitylibrary.org/page/41277670 }} La ligilo estas al skanaĵo de la dua eldono publikigita en 1838–1839.</ref><!--BHL doesn't have Vol. 1 of 1st edition. Gallica has a very poor scan of the 1st edition, but it doesn't contain the index pages at the front--> La genronomo estas diminutivo de la latina vorto ''Picus'', kiu signifas "pegon". La [[specia epiteto]] ''flavigula'' kombinas la latinajn vortojn ''flavus'' (kun la signifo "flava") kaj ''gula'' (kun la signifo "gorĝo").<ref>{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | pages=[https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling/page/n161 161], 306 }}</ref> Oni agnoskis jenajn tri [[subspecio]]jn de la Flavgorĝa pego:<ref name=IOC12.2/> *''P. f. flavigula'' <small>([[Pieter Boddaert|Boddaert]], 1783)</small> *''P. f. magnus'' <small>([[George Kruck Cherrie|Cherrie]] & [[Elsie Naumburg|Reichenberger]], 1921)</small> *''P. f. erythropis'' <small>([[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818)</small> La subspecio ''P. f. erythropis'' montras signifajn diferencojn pri grando kaj plumaro kompare kun la aliaj du. En la pasinteco ĝi estis konsiderata aparta specio, kaj eble denove estos klasifikita kiel tia.<ref name=SACClist>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 24a de Julio 2022. ''A classification of the bird species of South America''. [[American Ornithological Society]]. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline.htm] Alirita la 24an de Julio, 2022</ref> ==Aspekto== La Flavgorĝa pego longas 19 ĝis 20 cm kaj pezas 44 ĝis 63 g. Maskloj kaj inoj havas la saman plumaron krom ĉe la kapo. Ĉe maskloj de la nomiga subspecio ''P. f. flavigula'', la areo de la frunto ĝis la nuko kaj la vangoj estas ruĝa; ĉe la unue menciita areo videblas nigraj bazoj de la plumoj. La cetero de la kapo, inkluzive de la mentono kaj gorĝo, estas brile orflava. La ino havas ruĝon nur ĉe la nuko, dum la cetero de la krono estas orflava kun verdaj pintoj de la plumoj; alie ĝia kapo similas al tiu de la masklo. Plenkreskuloj de la nomiga subspecio havas flavec-verdajn suprajn partojn, kiuj estas pli brilaj ĉe la ŝultroj kaj dorso. Iliaj flugilplumoj estas plejparte brun-nigraj kun cinamkoloraj makuloj ĉe la internaj markoj. Ilia vosto estas nigra kun verdetaj randoj de la plumoj. Iliaj subaj partoj estas verdaj; la brustaj plumoj havas blankecajn centrojn kaj nigrajn pintojn, dum la ventro kaj la subvostaj kovriloj aspektas striecaj aŭ skvamecaj pro nigra koloro. Ilia sufiĉe mallonga beko estas nigra kun pli hela bazo, la irisoj brunaj, kaj la kruroj malhel-verd-grizaj. Junuloj havas pli malbrilajn kaj pli verdajn suprajn partojn ol plenkreskuloj kaj flavan gorĝon, sed alie ili estas pli malhelaj ĉe la subaj partoj. Maskloj povas havi malgrandan ruĝan makulon sur la krono, dum inoj havas tute verdan kronon.<ref name=YTWO-BOW>Winkler, H. kaj D. A. Christie (2020). Yellow-throated Woodpecker (''Piculus flavigula''), versio 1.0. En ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.yetwoo1.01] Alirita la 27an de Januaro, 2023</ref> La subspecio ''P. f. magnus'' estas identa al la nomiga subspecio, krom ke la masklo ne havas ruĝan vangareon. ''P. f. erythropis'' signife diferencas de la aliaj du subspecioj. Ĝi estas pli malgranda. Maskloj havas pli vastan ruĝon sur la verto, kaj la ruĝo de la vangareo etendiĝas ankaŭ sub la mentonon kaj gorĝon. Inoj havas orflavajn antaŭverton, vangareon kaj gorĝon, sed kun iom da ruĝo sur la gorĝo. La subaj partoj de ambaŭ seksoj aspektas pli striecaj ol makulecaj aŭ skvamecaj.<ref name=YTWO-BOW/> ==Distribuado kaj habitato== La subspecioj de la Flavgorĝa pego troviĝas jene:<ref name=IOC12.2/><ref name=YTWO-BOW/> * ''P. f. flavigula'' ([[Pieter Boddaert|Boddaert]], 1783), plej orienta Kolombio, orienten tra suda Venezuelo kaj la [[Gujanoj]], kaj suden en nordan Brazilon * ''P. f. magnus'' ([[George Kruck Cherrie|Cherrie]] & [[Elsie Naumburg|Reichenberger]], 1921), sudorienta Kolombio suden tra orienta Ekvadoro kaj orienta Peruo ĝis norda Bolivio kaj orienten ĝis okcidenta Brazilo * ''P. f. erythropis'' ([[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818), aparte en la ŝtato [[Pernambuko]] en orienta Brazilo kaj inter la ŝtatoj [[Bahio]] kaj [[San-Paŭlo]] en sudorienta Brazilo La Flavgorĝa pego loĝas en la interno kaj ĉe la randoj de maturaj arbaroj de ''terra firme'' kaj ''[[várzea]]''. La subspecio ''P. f. erythropis'' troviĝas ĉefe en pli sekaj vivejoj de ''[[caatinga]]''. Temas pri specio de malaltaj teroj, kies vivejo etendiĝas de marnivelo en Gujanoj kaj Brazilo ĝis alteco de 300 m en Ekvadoro kaj 500 m en Peruo.<ref name=YTWO-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== La flavgorĝa pego estas tutjara loĝanto tra sia tuta disvastiĝareo.<ref name=YTWO-BOW/> ===Manĝado=== La Flavgorĝa pego serĉas manĝaĵon de la mezaj tavoloj de la arbaro ĝis la kanopeo, ĉu sola, ĉu en paroj, ĉu kiel parto de [[miksspecia kunmanĝantaro]]. Ĝi vigle serĉas manĝaĵon per bekado, martelado kaj forŝirado de ŝelo; malpli ofte ĝi esploras per enmeto de la beko. Ĝia dieto ne estas detale studita, sed oni scias, ke ĝi inkluzivas [[formiko]]jn.<ref name=YTWO-BOW/> ===Reproduktado=== La [[reprodukta sezono]] de la Flavgorĝa pego varias laŭ la geografia loko: ĝi inkluzivas novembron en Kolombio kaj Venezuelo, la periodon de majo ĝis julio en la Gujanoj, kaj tiun de aŭgusto ĝis decembro en la regiono etendiĝanta de brazila Amazonio ĝis Bolivio. Ĝi elfosas nestokavaĵon, kutime en branĉo aŭ trunko-stumpo sufiĉe proksime al la grundo, kaj malofte tiom alte kiom ĝis 15 metrojn. La nombro de ovoj en la nesto, la kovoperiodo, la tempo ĝis la [[elnestiĝo]] de la idoj kaj la detaloj pri la gepatra zorgado ne estas konataj.<ref name=YTWO-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Piculus-flavigula |species=Flavgorĝa pego}} ==Statuso== La [[IUCN]] klasifikis la Flavgorĝan pegon kiel specion "[[malplej zorgiga]]n". Ĝi havas tre vastan arealon, sed la grandeco de ĝia populacio ne estas konata kaj oni kredas, ke ĝi malkreskas. Neniu tuja minaco estas identigita.<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=Yellow-throated Woodpecker ''Piculus flavigula'' |volume=2016 |article-number=e.T22681240A92899250 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22681240A92899250.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> Ĝi estas konsiderata sufiĉe ofta, krom en Ekvadoro kaj Peruo, kie ĝi estas taksata malofta aŭ malofte trovebla. Ĝi troviĝas en protektitaj areoj en pluraj landoj.<ref name=YTWO-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} *{{cite book |title=Woodpeckers of the World: A Photographic Guide |last=Gorman |first=Gerard |year=2014 |publisher=Firefly Books |isbn=978-1-77085-309-6 |page=371–372 }} *{{cite book|author1=Winkler, Hans |author2=Christie, David A. |title=Woodpeckers|publisher=A C Black|date=2010|pages=336–37|isbn= 978-1-4081-3503-7|url=https://books.google.com/books?id=L0BC8yKIlW8C&pg=PA336}} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons|Piculus flavigula}} *[http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=yellow-throated+woodpecker&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 fotaro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303201759/http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=yellow-throated+woodpecker&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 |date=2016-03-03 }} VIREO {{Birdoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Kolombio]] [[Kategorio:Birdoj de Ekvadoro]] [[Kategorio:Birdoj de Bolivio]] [[Kategorio:Birdoj de Brazilo]] [[Kategorio:Birdoj de Peruo]] [[Kategorio:Birdoj de Venezuelo]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] mtzk8e6b5llvan6hq93y39l8i6zaq9r 1 953879 9480494 9479908 2026-09-22T19:40:33Z Stefangrotz 91903 /* Kelkaj komentoj */ Respondo 9480494 wikitext text/x-wiki ==Kelkaj komentoj== Estas artikolo en la germana vikipedio [[:de:Schulautonomie]], kun kiu eble ĉi tiu devus ligiĝi. Mi provizore ne faris tion ĉar tiu artikolo pli ĝuste titoliĝus "Lerneja aŭtonomeco en Aŭstrujo." Ĝi diras nenion pri la monda situacio. Ĉiuj informoj venas de unu fonto, kiu klare havas starpunkton. Neŭtraligo pere de aliaj fontoj bonvenus. Devas esti fotoj en Komunejo kiuj rilatas al edukaj temoj, sed mi ne sukcesas trovi la ĝustajn. (La kategorioj ne multe utilas por trovi specifan temon.) --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 00:53, 22 sep. 2026 (UTC) :Mi nur vidis vian komenton post kunigi la artikolon kun [[:de:Schulautonomie]], sed mi konsentas ke ĝi ne estas ideala. [[Uzanto:Stefangrotz|Stefangrotz]] ([[Uzanto-Diskuto:Stefangrotz|diskuto]]) 19:40, 22 sep. 2026 (UTC) nbej8tu3zuj0klgbmefmvcuy7hyod4v 0 953880 9480285 9480099 2026-09-22T12:39:57Z Sergio 46486 /* Ekzemplo */ kg 9480285 wikitext text/x-wiki En teoria komputoscienco, '''La norma algoritmo Markova''' ('''NAM''', ankaŭ '''Markova algoritmo''', ruse Нормальный алгорифм Маркова) estas unu el la kutimaj manieroj formale difini la koncepton [[algoritmo]] (alia bone konata maniero estas la [[Maŝino de Turing|Turingaj maŝinoj]]). La koncepton de norma algoritmo enkondukis Sovetia matematikisto Andreo Markov (la filo) fine de la [[1940-aj jaroj]] en verkoj pri la nesolveblo de kelkaj problemoj en la teorio de asociaj komputadoj. La norma algoritmo priskribas metodon de transformado de [[signoĉeno]]j, similan al la {{J|formala gramatiko}}. NAM estas [[Turing kompleteco|Turinge kompleta]] lingvo, kio igas ĝin ekvivalenta laŭ esprimpovo al la [[Maŝino de Turing|Turingaj maŝinoj]] kaj al modernaj programlingvoj. Surbaze de NAM estis kreita la funkcia [[programlingvo]] Refal. == Priskribo == Normalaj algoritmoj estas tekstaj, tio estas, destinitaj trakti signoĉenojn super diversaj alfabetoj. La difino de norma algoritmo konsistas el du partoj: la difino de la ''alfabeto'' ([[signaro (komputado)|signaro]]) <math>\Sigma</math> de la algoritmo (al vortoj el kies simboloj la algoritmo estos aplikata) kaj la difino de ĝia ''skemo''. La skemo de NAM estas finia ordigita aro da t.n. ''anstataŭigaj formuloj'', ĉiu el kiuj povas esti aŭ ''ordinara'', aŭ ''fina''. La ordinaraj anstataŭigaj formuloj estas esprimoj de la formo <math>\alpha\to\beta</math>, kie <math>\alpha,\beta\in \Sigma^* </math>estas estas vortoj en la algoritma alfabeto (nomataj, respektive, la maldekstra kaj dekstra partoj de la anstataŭiga formulo). Simile, la finaj anstataŭigaj formuloj estas vortoj de la formo <math>\gamma\mapsto\delta</math>, kie <math>\gamma,\delta\in\Sigma^* </math> estas du arbitraj vortoj en la algoritma alfabeto. Oni supozas, ke la helpaj simboloj <math>\to</math> kaj <math>\mapsto</math> ne apartenas al <math>\Sigma</math> (alie, oni elektu du aliajn simbolojn pro la rolo, kiun ili ludas kiel apartigilo inter la maldekstra kaj dekstra partoj). Ekzemplo pri skemo de norma algoritmo en kvinlitera alfabeto <math>\{\ |{*}abc\ \}</math>&nbsp;: : <math>\left\{\begin{matrix} |b&\to& ba|\\ ab&\to& ba\\ b&\to&\\ {*}|&\to& b*& \\ {*}&\to& c& \\ |c&\to& c\\ ac&\to& c|\\ c&\mapsto\end{matrix}\right.</math> Apliko de la norma algoritmo al arbitra ĉeno <math>V\in\Sigma^*</math> konsistas en sekvenco da sekvaj elementaj paŝoj. Ni supozu ke <math>V'</math> estas la vorto akirita en la ĵusa paŝo de la algoritmo (aŭ la enigaĵo <math>V</math>, se la nuna paŝo estas la unua). Se nenia anstataŭiga formulo havas maldekstran flankon egalan al subĉeno de <math>V'</math>, tiam la algoritmo finiĝas, kaj la rezulto de ĝia laboro estas la ĉeno <math>V'</math> . Aliokaze, oni prenas la unuan el la anstataŭigaj formuloj kies maldekstra flanko estas subĉeno de <math>V'</math>. Se la anstataŭiga formulo havas la formon <math>\gamma\mapsto\delta</math>, tiam el ĉiuj eblaj prezentoj de la ĉeno <math>V'</math> en la formo <math>\phi\gamma\psi</math> (kie <math>\phi,\psi\in\Sigma^*</math>) la prezento kun la plej mallonga <math>\phi</math> estas elektita. Tiam la algoritmo finiĝas kaj la rezulto de ĝia laboro estas <math>\phi\delta\psi</math>. Alie, se tiu anstataŭiga formulo havas la formon <math>\alpha\to\beta</math>, tiam el ĉiuj eblaj prezentaĵoj de la ĉeno <math>V'</math> en la formo <math>\phi\alpha\psi</math> oni elektas tiun kun la plej mallonga <math>\phi</math>, kaj la rezulto de la paŝo estas la ĉeno <math>\phi\beta\psi</math>, traktota sekvapaŝe. Ekzemple, apliko de la supre priskribita algoritmo al la vorto <math>|*||</math> rezultigas la vortojn :<math>|b*|\quad ba|*|\quad a|*|\quad a|b*\quad aba|*\quad baa|*\quad aa|*\quad aa|c\quad aac\quad ac|\quad c||</math> post kio la algoritmo haltas kun la rezulto <math>||</math> . Por aliaj ekzemploj, vidu sube. Ĉiu norma algoritmo estas ekvivalenta al iu [[maŝino de Turing]], kaj inverse — iu ajn [[maŝino de Turing]] ekvivalentas al iu norma algoritmo. Normaj algoritmoj montriĝis oportuna rimedo por prezento de multaj sekcioj de konstrua matematiko. Krome, kelkaj bazaj ideoj de la difino de NAM estas uzataj en tekstoprilaboraj programlingvoj — ekzemple, en Refal. == Algoritmo == La ''Reguloj'' estas sekvenco de paroj da ĉenoj, kutime prezentitaj en la formo de ''ŝablono'' → ''anstataŭaĵo'' . Ĉiu regulo povas esti aŭ ordinara aŭ fina. Por donita ''enigaĵo'': # Kontrolu la Regulojn laŭ ordo de supre suben por vidi ĉu iu el la ''ŝablonoj'' troveblas en la ''enigita'' ĉeno. # Se neniu estas trovita, la algoritmo haltas. # Se unu (aŭ pluraj) troviĝas, uzu '''la unuan''' el ili por anstataŭigi la plej maldekstran aperon de kongrua teksto en la ''enigita'' ĉeno per ĝia ''anstataŭaĵo'' . # Se la ĵus aplikita regulo estis fina, la algoritmo haltas. # Iru al paŝo 1. == Ekzemplo == La sekva ekzemplo demonstras la bazan funkciadon de Markov-algoritmo. === Alfabeto === : { <code>abc</code>…<code>z ABC</code>…<code>Z.</code> } === Reguloj === # <code>P</code> <math>\to</math> <code>pomo</code> # <code>kg</code> <math>\to</math> <code>kilogramo</code> # <code>V</code> <math>\to</math> <code>vendejo</code> # <code>T</code> <math>\to</math> <code>tiu</code> # <code>tiu vendejo</code> <math>\to</math> <code>la butiko de mia frato</code> # <code>neniam uzota</code> <math>\mapsto</math> <code>fina regulo</code> === Simbola ĉeno === <code>Mi aĉetis kgn da Pj en T V.</code> === Ekzekuto === Se la algoritmo estas aplikita al la supra ekzemplo, la simbolo-ĉeno ŝanĝiĝos jene. # <code>Mi aĉetis kgn da pomoj en T V.</code> # <code>Mi aĉetis kilogramon da pomoj en T V.</code> # <code>Mi aĉetis kilogramon da pomoj en T vendejo.</code> # <code>Mi aĉetis kilogramon da pomoj en tiu vendejo.</code> # <code>Mi aĉetis kilogramon da pomoj en la butiko de mia frato.</code> La plenumo de la algoritmo finiĝos. == Alia ekzemplo == Ĉi tiuj reguloj donas pli interesan ekzemplon. Ili konvertas [[Duuma nombrosistemo|duumajn]] nombrojn al iliaj [[Unuuma nombrosistemo|unuumaj]] ekvivalentoj. Ekzemple, 101 konvertiĝos en ĉenon el 5 vertikalaj strekoj. === Reguloj === # <code>|0</code> <math>\to</math> <code>0||</code> # <code>1</code> <math>\to</math> <code>0|</code> # <code>0</code> <math>\to</math> === Enigaĵo === <code>101</code> Se la algoritmo estas aplikita al la supra ekzemplo, ĝi finiĝos post la jenaj paŝoj. # <code>101</code> # <code>0|01</code> # <code>00||1</code> # <code>00||0|</code> # <code>00|0||</code> # <code>000||||</code> # <code>00||||</code> # <code>0||||</code> # <code>||||</code> == Vidu ankaŭ == * [[Formala gramatiko]] == Referencoj == * Caracciolo di Forino, A. ''Lingvoj por prilabori teksttekstojn kaj ĝeneraligitaj Markov-algoritmoj.'' En Simbolaj manipuladaj lingvoj kaj teknikoj, DG Bobrow (Red.), Nord-Holland Publ. Co., Amsterdamo, Nederlando, 1968, pp.&nbsp;191–206. * Andrej Andrejeviĉ Markov (1903-1979) 1960. ''La Teorio de Algoritmoj.'' Tradukoj de la Usona Matematika Societo, serio 2, 15, 1–14. (Traduko el la rusa, Trudy Instituta im. Steklova 38 (1951) 176-189 <ref>{{Citaĵo el gazeto|unua=Boris A.|url=https://core.ac.uk/works/41825477|lingvo=en|volumo=219|doi=10.1016/S0304-3975(98)00291-6}}</ref> ) <references /> == Eksteraj ligiloj == * [https://yad-studio.github.io/ Yad Studio - Markov-algoritma IDE kaj interpretilo (malfermfonteca)] * [[sourceforge:projects/markov|Markov-algoritma interpretilo]] * [https://web.archive.org/web/20060217113205/http://nic-nac-project.de/~jcm/index.php?nav=projects Markov-algoritma interpretilo] * [https://rosettacode.org/wiki/Execute_a_Markov_algorithm Interpretistoj de la algoritmo de Markov ĉe Rosetta-Code] * [https://store.steampowered.com/app/1720850/AB/ A=B, ludo pri skribado de anstataŭigaj reguloj por Markov-algoritmo] {{Strings}} [[Kategorio:Komputaj modeloj]] [[Kategorio:Teorio de kalkulado]] ffxu7us4yhrekapeufrwbtm0yezlnd2 9480294 9480285 2026-09-22T13:09:44Z Sergio 46486 /* Alia ekzemplo */ 5| 9480294 wikitext text/x-wiki En teoria komputoscienco, '''La norma algoritmo Markova''' ('''NAM''', ankaŭ '''Markova algoritmo''', ruse Нормальный алгорифм Маркова) estas unu el la kutimaj manieroj formale difini la koncepton [[algoritmo]] (alia bone konata maniero estas la [[Maŝino de Turing|Turingaj maŝinoj]]). La koncepton de norma algoritmo enkondukis Sovetia matematikisto Andreo Markov (la filo) fine de la [[1940-aj jaroj]] en verkoj pri la nesolveblo de kelkaj problemoj en la teorio de asociaj komputadoj. La norma algoritmo priskribas metodon de transformado de [[signoĉeno]]j, similan al la {{J|formala gramatiko}}. NAM estas [[Turing kompleteco|Turinge kompleta]] lingvo, kio igas ĝin ekvivalenta laŭ esprimpovo al la [[Maŝino de Turing|Turingaj maŝinoj]] kaj al modernaj programlingvoj. Surbaze de NAM estis kreita la funkcia [[programlingvo]] Refal. == Priskribo == Normalaj algoritmoj estas tekstaj, tio estas, destinitaj trakti signoĉenojn super diversaj alfabetoj. La difino de norma algoritmo konsistas el du partoj: la difino de la ''alfabeto'' ([[signaro (komputado)|signaro]]) <math>\Sigma</math> de la algoritmo (al vortoj el kies simboloj la algoritmo estos aplikata) kaj la difino de ĝia ''skemo''. La skemo de NAM estas finia ordigita aro da t.n. ''anstataŭigaj formuloj'', ĉiu el kiuj povas esti aŭ ''ordinara'', aŭ ''fina''. La ordinaraj anstataŭigaj formuloj estas esprimoj de la formo <math>\alpha\to\beta</math>, kie <math>\alpha,\beta\in \Sigma^* </math>estas estas vortoj en la algoritma alfabeto (nomataj, respektive, la maldekstra kaj dekstra partoj de la anstataŭiga formulo). Simile, la finaj anstataŭigaj formuloj estas vortoj de la formo <math>\gamma\mapsto\delta</math>, kie <math>\gamma,\delta\in\Sigma^* </math> estas du arbitraj vortoj en la algoritma alfabeto. Oni supozas, ke la helpaj simboloj <math>\to</math> kaj <math>\mapsto</math> ne apartenas al <math>\Sigma</math> (alie, oni elektu du aliajn simbolojn pro la rolo, kiun ili ludas kiel apartigilo inter la maldekstra kaj dekstra partoj). Ekzemplo pri skemo de norma algoritmo en kvinlitera alfabeto <math>\{\ |{*}abc\ \}</math>&nbsp;: : <math>\left\{\begin{matrix} |b&\to& ba|\\ ab&\to& ba\\ b&\to&\\ {*}|&\to& b*& \\ {*}&\to& c& \\ |c&\to& c\\ ac&\to& c|\\ c&\mapsto\end{matrix}\right.</math> Apliko de la norma algoritmo al arbitra ĉeno <math>V\in\Sigma^*</math> konsistas en sekvenco da sekvaj elementaj paŝoj. Ni supozu ke <math>V'</math> estas la vorto akirita en la ĵusa paŝo de la algoritmo (aŭ la enigaĵo <math>V</math>, se la nuna paŝo estas la unua). Se nenia anstataŭiga formulo havas maldekstran flankon egalan al subĉeno de <math>V'</math>, tiam la algoritmo finiĝas, kaj la rezulto de ĝia laboro estas la ĉeno <math>V'</math> . Aliokaze, oni prenas la unuan el la anstataŭigaj formuloj kies maldekstra flanko estas subĉeno de <math>V'</math>. Se la anstataŭiga formulo havas la formon <math>\gamma\mapsto\delta</math>, tiam el ĉiuj eblaj prezentoj de la ĉeno <math>V'</math> en la formo <math>\phi\gamma\psi</math> (kie <math>\phi,\psi\in\Sigma^*</math>) la prezento kun la plej mallonga <math>\phi</math> estas elektita. Tiam la algoritmo finiĝas kaj la rezulto de ĝia laboro estas <math>\phi\delta\psi</math>. Alie, se tiu anstataŭiga formulo havas la formon <math>\alpha\to\beta</math>, tiam el ĉiuj eblaj prezentaĵoj de la ĉeno <math>V'</math> en la formo <math>\phi\alpha\psi</math> oni elektas tiun kun la plej mallonga <math>\phi</math>, kaj la rezulto de la paŝo estas la ĉeno <math>\phi\beta\psi</math>, traktota sekvapaŝe. Ekzemple, apliko de la supre priskribita algoritmo al la vorto <math>|*||</math> rezultigas la vortojn :<math>|b*|\quad ba|*|\quad a|*|\quad a|b*\quad aba|*\quad baa|*\quad aa|*\quad aa|c\quad aac\quad ac|\quad c||</math> post kio la algoritmo haltas kun la rezulto <math>||</math> . Por aliaj ekzemploj, vidu sube. Ĉiu norma algoritmo estas ekvivalenta al iu [[maŝino de Turing]], kaj inverse — iu ajn [[maŝino de Turing]] ekvivalentas al iu norma algoritmo. Normaj algoritmoj montriĝis oportuna rimedo por prezento de multaj sekcioj de konstrua matematiko. Krome, kelkaj bazaj ideoj de la difino de NAM estas uzataj en tekstoprilaboraj programlingvoj — ekzemple, en Refal. == Algoritmo == La ''Reguloj'' estas sekvenco de paroj da ĉenoj, kutime prezentitaj en la formo de ''ŝablono'' → ''anstataŭaĵo'' . Ĉiu regulo povas esti aŭ ordinara aŭ fina. Por donita ''enigaĵo'': # Kontrolu la Regulojn laŭ ordo de supre suben por vidi ĉu iu el la ''ŝablonoj'' troveblas en la ''enigita'' ĉeno. # Se neniu estas trovita, la algoritmo haltas. # Se unu (aŭ pluraj) troviĝas, uzu '''la unuan''' el ili por anstataŭigi la plej maldekstran aperon de kongrua teksto en la ''enigita'' ĉeno per ĝia ''anstataŭaĵo'' . # Se la ĵus aplikita regulo estis fina, la algoritmo haltas. # Iru al paŝo 1. == Ekzemplo == La sekva ekzemplo demonstras la bazan funkciadon de Markov-algoritmo. === Alfabeto === : { <code>abc</code>…<code>z ABC</code>…<code>Z.</code> } === Reguloj === # <code>P</code> <math>\to</math> <code>pomo</code> # <code>kg</code> <math>\to</math> <code>kilogramo</code> # <code>V</code> <math>\to</math> <code>vendejo</code> # <code>T</code> <math>\to</math> <code>tiu</code> # <code>tiu vendejo</code> <math>\to</math> <code>la butiko de mia frato</code> # <code>neniam uzota</code> <math>\mapsto</math> <code>fina regulo</code> === Simbola ĉeno === <code>Mi aĉetis kgn da Pj en T V.</code> === Ekzekuto === Se la algoritmo estas aplikita al la supra ekzemplo, la simbolo-ĉeno ŝanĝiĝos jene. # <code>Mi aĉetis kgn da pomoj en T V.</code> # <code>Mi aĉetis kilogramon da pomoj en T V.</code> # <code>Mi aĉetis kilogramon da pomoj en T vendejo.</code> # <code>Mi aĉetis kilogramon da pomoj en tiu vendejo.</code> # <code>Mi aĉetis kilogramon da pomoj en la butiko de mia frato.</code> La plenumo de la algoritmo finiĝos. == Alia ekzemplo == Ĉi tiuj reguloj donas pli interesan ekzemplon. Ili konvertas [[Duuma nombrosistemo|duumajn]] nombrojn al iliaj [[Unuuma nombrosistemo|unuumaj]] ekvivalentoj. Ekzemple, 101 konvertiĝos en ĉenon el 5 vertikalaj strekoj. === Alfabeto === : { <code>0</code>, <code>1</code>, <code>|</code> } === Reguloj === # <code>1</code> <math>\to</math> <code>0|</code> # <code>|0</code> <math>\to</math> <code>0||</code> # <code>0</code> <math>\to</math> === Enigaĵo === <code>101</code> Se la algoritmo estas aplikita al la supra ekzemplo, ĝi finiĝos post la jenaj paŝoj: # <li value="0"><code>101</code> # <code>0|01</code> # <code>0|00|</code> # <code>00||0|</code> # <code>00|0|||</code> # <code>000|||||</code> # <code>00|||||</code> # <code>0|||||</code> # <code>|||||</code> == Vidu ankaŭ == * [[Formala gramatiko]] == Referencoj == * Caracciolo di Forino, A. ''Lingvoj por prilabori teksttekstojn kaj ĝeneraligitaj Markov-algoritmoj.'' En Simbolaj manipuladaj lingvoj kaj teknikoj, DG Bobrow (Red.), Nord-Holland Publ. Co., Amsterdamo, Nederlando, 1968, pp.&nbsp;191–206. * Andrej Andrejeviĉ Markov (1903-1979) 1960. ''La Teorio de Algoritmoj.'' Tradukoj de la Usona Matematika Societo, serio 2, 15, 1–14. (Traduko el la rusa, Trudy Instituta im. Steklova 38 (1951) 176-189 <ref>{{Citaĵo el gazeto|unua=Boris A.|url=https://core.ac.uk/works/41825477|lingvo=en|volumo=219|doi=10.1016/S0304-3975(98)00291-6}}</ref> ) <references /> == Eksteraj ligiloj == * [https://yad-studio.github.io/ Yad Studio - Markov-algoritma IDE kaj interpretilo (malfermfonteca)] * [[sourceforge:projects/markov|Markov-algoritma interpretilo]] * [https://web.archive.org/web/20060217113205/http://nic-nac-project.de/~jcm/index.php?nav=projects Markov-algoritma interpretilo] * [https://rosettacode.org/wiki/Execute_a_Markov_algorithm Interpretistoj de la algoritmo de Markov ĉe Rosetta-Code] * [https://store.steampowered.com/app/1720850/AB/ A=B, ludo pri skribado de anstataŭigaj reguloj por Markov-algoritmo] {{Strings}} [[Kategorio:Komputaj modeloj]] [[Kategorio:Teorio de kalkulado]] g6797cw2g886834rlw791szsankivwc 9480368 9480294 2026-09-22T15:14:40Z Sergio 46486 /* Vidu ankaŭ */ komparo 9480368 wikitext text/x-wiki En teoria komputoscienco, '''La norma algoritmo Markova''' ('''NAM''', ankaŭ '''Markova algoritmo''', ruse Нормальный алгорифм Маркова) estas unu el la kutimaj manieroj formale difini la koncepton [[algoritmo]] (alia bone konata maniero estas la [[Maŝino de Turing|Turingaj maŝinoj]]). La koncepton de norma algoritmo enkondukis Sovetia matematikisto Andreo Markov (la filo) fine de la [[1940-aj jaroj]] en verkoj pri la nesolveblo de kelkaj problemoj en la teorio de asociaj komputadoj. La norma algoritmo priskribas metodon de transformado de [[signoĉeno]]j, similan al la {{J|formala gramatiko}}. NAM estas [[Turing kompleteco|Turinge kompleta]] lingvo, kio igas ĝin ekvivalenta laŭ esprimpovo al la [[Maŝino de Turing|Turingaj maŝinoj]] kaj al modernaj programlingvoj. Surbaze de NAM estis kreita la funkcia [[programlingvo]] Refal. == Priskribo == Normalaj algoritmoj estas tekstaj, tio estas, destinitaj trakti signoĉenojn super diversaj alfabetoj. La difino de norma algoritmo konsistas el du partoj: la difino de la ''alfabeto'' ([[signaro (komputado)|signaro]]) <math>\Sigma</math> de la algoritmo (al vortoj el kies simboloj la algoritmo estos aplikata) kaj la difino de ĝia ''skemo''. La skemo de NAM estas finia ordigita aro da t.n. ''anstataŭigaj formuloj'', ĉiu el kiuj povas esti aŭ ''ordinara'', aŭ ''fina''. La ordinaraj anstataŭigaj formuloj estas esprimoj de la formo <math>\alpha\to\beta</math>, kie <math>\alpha,\beta\in \Sigma^* </math>estas estas vortoj en la algoritma alfabeto (nomataj, respektive, la maldekstra kaj dekstra partoj de la anstataŭiga formulo). Simile, la finaj anstataŭigaj formuloj estas vortoj de la formo <math>\gamma\mapsto\delta</math>, kie <math>\gamma,\delta\in\Sigma^* </math> estas du arbitraj vortoj en la algoritma alfabeto. Oni supozas, ke la helpaj simboloj <math>\to</math> kaj <math>\mapsto</math> ne apartenas al <math>\Sigma</math> (alie, oni elektu du aliajn simbolojn pro la rolo, kiun ili ludas kiel apartigilo inter la maldekstra kaj dekstra partoj). Ekzemplo pri skemo de norma algoritmo en kvinlitera alfabeto <math>\{\ |{*}abc\ \}</math>&nbsp;: : <math>\left\{\begin{matrix} |b&\to& ba|\\ ab&\to& ba\\ b&\to&\\ {*}|&\to& b*& \\ {*}&\to& c& \\ |c&\to& c\\ ac&\to& c|\\ c&\mapsto\end{matrix}\right.</math> Apliko de la norma algoritmo al arbitra ĉeno <math>V\in\Sigma^*</math> konsistas en sekvenco da sekvaj elementaj paŝoj. Ni supozu ke <math>V'</math> estas la vorto akirita en la ĵusa paŝo de la algoritmo (aŭ la enigaĵo <math>V</math>, se la nuna paŝo estas la unua). Se nenia anstataŭiga formulo havas maldekstran flankon egalan al subĉeno de <math>V'</math>, tiam la algoritmo finiĝas, kaj la rezulto de ĝia laboro estas la ĉeno <math>V'</math> . Aliokaze, oni prenas la unuan el la anstataŭigaj formuloj kies maldekstra flanko estas subĉeno de <math>V'</math>. Se la anstataŭiga formulo havas la formon <math>\gamma\mapsto\delta</math>, tiam el ĉiuj eblaj prezentoj de la ĉeno <math>V'</math> en la formo <math>\phi\gamma\psi</math> (kie <math>\phi,\psi\in\Sigma^*</math>) la prezento kun la plej mallonga <math>\phi</math> estas elektita. Tiam la algoritmo finiĝas kaj la rezulto de ĝia laboro estas <math>\phi\delta\psi</math>. Alie, se tiu anstataŭiga formulo havas la formon <math>\alpha\to\beta</math>, tiam el ĉiuj eblaj prezentaĵoj de la ĉeno <math>V'</math> en la formo <math>\phi\alpha\psi</math> oni elektas tiun kun la plej mallonga <math>\phi</math>, kaj la rezulto de la paŝo estas la ĉeno <math>\phi\beta\psi</math>, traktota sekvapaŝe. Ekzemple, apliko de la supre priskribita algoritmo al la vorto <math>|*||</math> rezultigas la vortojn :<math>|b*|\quad ba|*|\quad a|*|\quad a|b*\quad aba|*\quad baa|*\quad aa|*\quad aa|c\quad aac\quad ac|\quad c||</math> post kio la algoritmo haltas kun la rezulto <math>||</math> . Por aliaj ekzemploj, vidu sube. Ĉiu norma algoritmo estas ekvivalenta al iu [[maŝino de Turing]], kaj inverse — iu ajn [[maŝino de Turing]] ekvivalentas al iu norma algoritmo. Normaj algoritmoj montriĝis oportuna rimedo por prezento de multaj sekcioj de konstrua matematiko. Krome, kelkaj bazaj ideoj de la difino de NAM estas uzataj en tekstoprilaboraj programlingvoj — ekzemple, en Refal. == Algoritmo == La ''Reguloj'' estas sekvenco de paroj da ĉenoj, kutime prezentitaj en la formo de ''ŝablono'' → ''anstataŭaĵo'' . Ĉiu regulo povas esti aŭ ordinara aŭ fina. Por donita ''enigaĵo'': # Kontrolu la Regulojn laŭ ordo de supre suben por vidi ĉu iu el la ''ŝablonoj'' troveblas en la ''enigita'' ĉeno. # Se neniu estas trovita, la algoritmo haltas. # Se unu (aŭ pluraj) troviĝas, uzu '''la unuan''' el ili por anstataŭigi la plej maldekstran aperon de kongrua teksto en la ''enigita'' ĉeno per ĝia ''anstataŭaĵo'' . # Se la ĵus aplikita regulo estis fina, la algoritmo haltas. # Iru al paŝo 1. == Ekzemplo == La sekva ekzemplo demonstras la bazan funkciadon de Markov-algoritmo. === Alfabeto === : { <code>abc</code>…<code>z ABC</code>…<code>Z.</code> } === Reguloj === # <code>P</code> <math>\to</math> <code>pomo</code> # <code>kg</code> <math>\to</math> <code>kilogramo</code> # <code>V</code> <math>\to</math> <code>vendejo</code> # <code>T</code> <math>\to</math> <code>tiu</code> # <code>tiu vendejo</code> <math>\to</math> <code>la butiko de mia frato</code> # <code>neniam uzota</code> <math>\mapsto</math> <code>fina regulo</code> === Simbola ĉeno === <code>Mi aĉetis kgn da Pj en T V.</code> === Ekzekuto === Se la algoritmo estas aplikita al la supra ekzemplo, la simbolo-ĉeno ŝanĝiĝos jene. # <code>Mi aĉetis kgn da pomoj en T V.</code> # <code>Mi aĉetis kilogramon da pomoj en T V.</code> # <code>Mi aĉetis kilogramon da pomoj en T vendejo.</code> # <code>Mi aĉetis kilogramon da pomoj en tiu vendejo.</code> # <code>Mi aĉetis kilogramon da pomoj en la butiko de mia frato.</code> La plenumo de la algoritmo finiĝos. == Alia ekzemplo == Ĉi tiuj reguloj donas pli interesan ekzemplon. Ili konvertas [[Duuma nombrosistemo|duumajn]] nombrojn al iliaj [[Unuuma nombrosistemo|unuumaj]] ekvivalentoj. Ekzemple, 101 konvertiĝos en ĉenon el 5 vertikalaj strekoj. === Alfabeto === : { <code>0</code>, <code>1</code>, <code>|</code> } === Reguloj === # <code>1</code> <math>\to</math> <code>0|</code> # <code>|0</code> <math>\to</math> <code>0||</code> # <code>0</code> <math>\to</math> === Enigaĵo === <code>101</code> Se la algoritmo estas aplikita al la supra ekzemplo, ĝi finiĝos post la jenaj paŝoj: # <li value="0"><code>101</code> # <code>0|01</code> # <code>0|00|</code> # <code>00||0|</code> # <code>00|0|||</code> # <code>000|||||</code> # <code>00|||||</code> # <code>0|||||</code> # <code>|||||</code> == NAM kaj la Chomsky-aj Gramatikoj de la tipo 0 == NAM tre similas la generajn gramatikojn de la tipo 0 el la hierarkio de [[Noam Chomsky]]. Ambaŭ aperis preskaŭ samtempe; ambaŭ estas [[Turing kompleteco|Turinge kompletaj]]; ili generas ekzakte la saman klason de [[J|formala lingvo]] — do, ili egalas pri la komputivo. La diferencoj estas strukturaj: {|class="wikitable" |- !  ||NAM || 0-tipa gramatiko |- !Ordigo de Reguloj | La reguloj estas '''ordigitaj'''; aplikenda ĉiam estas la unua kongrua regulo (determinismo) | La reguloj '''ne estas ordigitaj'''; ajna kongrua regulo estas aplikebla (nedeterminisme) |- ! Kongruigo | La unua kongruaĵo de la ĉeno el la maldekstra flanko de la regulo | Ajna kongruaĵo |- ! Halto | Malimplicaj '''finreguloj''' | Nenia speciala rimedo: la derivado ĉesas kiam restas nenia variablo (aŭ okazas senfina ciklado) |- ! Starto | Nenia speciala simbolo — la derivadon starigas enigaĵo | Speciala '''starta simbolo''' |- ! Por kiu celo | Modeligi '''komputadon''' (komputon de funkcio: argumento → rezulto) | Modeligi '''lingvan generadon''' (starta simbolo → aro da generitaj signoĉenoj) |- ! Publikaĵo | A.A. Markov: Teorio de algoritmoj (1951) | Noam Chomsky: Tri modeloj por priskribi lingvon (1956) |} '''Resume:''' Markovaj algoritmoj estas determinisma, ordigita reskrib-sistemo formaliganta komutadon de funkcioj, dum gramatiko de tipo 0 estas nedeterminisma, neordigita reskrib-sistemo formaliganta por lingvogeneradon. Ili komputas aŭ generas la saman klason, sed Markova algoritmo enkonstruas la deriv-strategion (kiun regulon apliki, kiam ĉesi) en la formalismon mem, dum la gramatiko de tipo 0 lasas tion nedifinita. == Vidu ankaŭ == * [[Formala gramatiko]] == Referencoj == * Caracciolo di Forino, A. ''Lingvoj por prilabori teksttekstojn kaj ĝeneraligitaj Markov-algoritmoj.'' En Simbolaj manipuladaj lingvoj kaj teknikoj, DG Bobrow (Red.), Nord-Holland Publ. Co., Amsterdamo, Nederlando, 1968, pp.&nbsp;191–206. * Andrej Andrejeviĉ Markov (1903-1979) 1960. ''La Teorio de Algoritmoj.'' Tradukoj de la Usona Matematika Societo, serio 2, 15, 1–14. (Traduko el la rusa, Trudy Instituta im. Steklova 38 (1951) 176-189 <ref>{{Citaĵo el gazeto|unua=Boris A.|url=https://core.ac.uk/works/41825477|lingvo=en|volumo=219|doi=10.1016/S0304-3975(98)00291-6}}</ref> ) <references /> == Eksteraj ligiloj == * [https://yad-studio.github.io/ Yad Studio - Markov-algoritma IDE kaj interpretilo (malfermfonteca)] * [[sourceforge:projects/markov|Markov-algoritma interpretilo]] * [https://web.archive.org/web/20060217113205/http://nic-nac-project.de/~jcm/index.php?nav=projects Markov-algoritma interpretilo] * [https://rosettacode.org/wiki/Execute_a_Markov_algorithm Interpretistoj de la algoritmo de Markov ĉe Rosetta-Code] * [https://store.steampowered.com/app/1720850/AB/ A=B, ludo pri skribado de anstataŭigaj reguloj por Markov-algoritmo] {{Strings}} [[Kategorio:Komputaj modeloj]] [[Kategorio:Teorio de kalkulado]] iyk9620tygimzfzcnhq1oet0ifdvi05 9480370 9480368 2026-09-22T15:19:17Z Sergio 46486 /* Referencoj */ xx 9480370 wikitext text/x-wiki En teoria komputoscienco, '''La norma algoritmo Markova''' ('''NAM''', ankaŭ '''Markova algoritmo''', ruse Нормальный алгорифм Маркова) estas unu el la kutimaj manieroj formale difini la koncepton [[algoritmo]] (alia bone konata maniero estas la [[Maŝino de Turing|Turingaj maŝinoj]]). La koncepton de norma algoritmo enkondukis Sovetia matematikisto Andreo Markov (la filo) fine de la [[1940-aj jaroj]] en verkoj pri la nesolveblo de kelkaj problemoj en la teorio de asociaj komputadoj. La norma algoritmo priskribas metodon de transformado de [[signoĉeno]]j, similan al la {{J|formala gramatiko}}. NAM estas [[Turing kompleteco|Turinge kompleta]] lingvo, kio igas ĝin ekvivalenta laŭ esprimpovo al la [[Maŝino de Turing|Turingaj maŝinoj]] kaj al modernaj programlingvoj. Surbaze de NAM estis kreita la funkcia [[programlingvo]] Refal. == Priskribo == Normalaj algoritmoj estas tekstaj, tio estas, destinitaj trakti signoĉenojn super diversaj alfabetoj. La difino de norma algoritmo konsistas el du partoj: la difino de la ''alfabeto'' ([[signaro (komputado)|signaro]]) <math>\Sigma</math> de la algoritmo (al vortoj el kies simboloj la algoritmo estos aplikata) kaj la difino de ĝia ''skemo''. La skemo de NAM estas finia ordigita aro da t.n. ''anstataŭigaj formuloj'', ĉiu el kiuj povas esti aŭ ''ordinara'', aŭ ''fina''. La ordinaraj anstataŭigaj formuloj estas esprimoj de la formo <math>\alpha\to\beta</math>, kie <math>\alpha,\beta\in \Sigma^* </math>estas estas vortoj en la algoritma alfabeto (nomataj, respektive, la maldekstra kaj dekstra partoj de la anstataŭiga formulo). Simile, la finaj anstataŭigaj formuloj estas vortoj de la formo <math>\gamma\mapsto\delta</math>, kie <math>\gamma,\delta\in\Sigma^* </math> estas du arbitraj vortoj en la algoritma alfabeto. Oni supozas, ke la helpaj simboloj <math>\to</math> kaj <math>\mapsto</math> ne apartenas al <math>\Sigma</math> (alie, oni elektu du aliajn simbolojn pro la rolo, kiun ili ludas kiel apartigilo inter la maldekstra kaj dekstra partoj). Ekzemplo pri skemo de norma algoritmo en kvinlitera alfabeto <math>\{\ |{*}abc\ \}</math>&nbsp;: : <math>\left\{\begin{matrix} |b&\to& ba|\\ ab&\to& ba\\ b&\to&\\ {*}|&\to& b*& \\ {*}&\to& c& \\ |c&\to& c\\ ac&\to& c|\\ c&\mapsto\end{matrix}\right.</math> Apliko de la norma algoritmo al arbitra ĉeno <math>V\in\Sigma^*</math> konsistas en sekvenco da sekvaj elementaj paŝoj. Ni supozu ke <math>V'</math> estas la vorto akirita en la ĵusa paŝo de la algoritmo (aŭ la enigaĵo <math>V</math>, se la nuna paŝo estas la unua). Se nenia anstataŭiga formulo havas maldekstran flankon egalan al subĉeno de <math>V'</math>, tiam la algoritmo finiĝas, kaj la rezulto de ĝia laboro estas la ĉeno <math>V'</math> . Aliokaze, oni prenas la unuan el la anstataŭigaj formuloj kies maldekstra flanko estas subĉeno de <math>V'</math>. Se la anstataŭiga formulo havas la formon <math>\gamma\mapsto\delta</math>, tiam el ĉiuj eblaj prezentoj de la ĉeno <math>V'</math> en la formo <math>\phi\gamma\psi</math> (kie <math>\phi,\psi\in\Sigma^*</math>) la prezento kun la plej mallonga <math>\phi</math> estas elektita. Tiam la algoritmo finiĝas kaj la rezulto de ĝia laboro estas <math>\phi\delta\psi</math>. Alie, se tiu anstataŭiga formulo havas la formon <math>\alpha\to\beta</math>, tiam el ĉiuj eblaj prezentaĵoj de la ĉeno <math>V'</math> en la formo <math>\phi\alpha\psi</math> oni elektas tiun kun la plej mallonga <math>\phi</math>, kaj la rezulto de la paŝo estas la ĉeno <math>\phi\beta\psi</math>, traktota sekvapaŝe. Ekzemple, apliko de la supre priskribita algoritmo al la vorto <math>|*||</math> rezultigas la vortojn :<math>|b*|\quad ba|*|\quad a|*|\quad a|b*\quad aba|*\quad baa|*\quad aa|*\quad aa|c\quad aac\quad ac|\quad c||</math> post kio la algoritmo haltas kun la rezulto <math>||</math> . Por aliaj ekzemploj, vidu sube. Ĉiu norma algoritmo estas ekvivalenta al iu [[maŝino de Turing]], kaj inverse — iu ajn [[maŝino de Turing]] ekvivalentas al iu norma algoritmo. Normaj algoritmoj montriĝis oportuna rimedo por prezento de multaj sekcioj de konstrua matematiko. Krome, kelkaj bazaj ideoj de la difino de NAM estas uzataj en tekstoprilaboraj programlingvoj — ekzemple, en Refal. == Algoritmo == La ''Reguloj'' estas sekvenco de paroj da ĉenoj, kutime prezentitaj en la formo de ''ŝablono'' → ''anstataŭaĵo'' . Ĉiu regulo povas esti aŭ ordinara aŭ fina. Por donita ''enigaĵo'': # Kontrolu la Regulojn laŭ ordo de supre suben por vidi ĉu iu el la ''ŝablonoj'' troveblas en la ''enigita'' ĉeno. # Se neniu estas trovita, la algoritmo haltas. # Se unu (aŭ pluraj) troviĝas, uzu '''la unuan''' el ili por anstataŭigi la plej maldekstran aperon de kongrua teksto en la ''enigita'' ĉeno per ĝia ''anstataŭaĵo'' . # Se la ĵus aplikita regulo estis fina, la algoritmo haltas. # Iru al paŝo 1. == Ekzemplo == La sekva ekzemplo demonstras la bazan funkciadon de Markov-algoritmo. === Alfabeto === : { <code>abc</code>…<code>z ABC</code>…<code>Z.</code> } === Reguloj === # <code>P</code> <math>\to</math> <code>pomo</code> # <code>kg</code> <math>\to</math> <code>kilogramo</code> # <code>V</code> <math>\to</math> <code>vendejo</code> # <code>T</code> <math>\to</math> <code>tiu</code> # <code>tiu vendejo</code> <math>\to</math> <code>la butiko de mia frato</code> # <code>neniam uzota</code> <math>\mapsto</math> <code>fina regulo</code> === Simbola ĉeno === <code>Mi aĉetis kgn da Pj en T V.</code> === Ekzekuto === Se la algoritmo estas aplikita al la supra ekzemplo, la simbolo-ĉeno ŝanĝiĝos jene. # <code>Mi aĉetis kgn da pomoj en T V.</code> # <code>Mi aĉetis kilogramon da pomoj en T V.</code> # <code>Mi aĉetis kilogramon da pomoj en T vendejo.</code> # <code>Mi aĉetis kilogramon da pomoj en tiu vendejo.</code> # <code>Mi aĉetis kilogramon da pomoj en la butiko de mia frato.</code> La plenumo de la algoritmo finiĝos. == Alia ekzemplo == Ĉi tiuj reguloj donas pli interesan ekzemplon. Ili konvertas [[Duuma nombrosistemo|duumajn]] nombrojn al iliaj [[Unuuma nombrosistemo|unuumaj]] ekvivalentoj. Ekzemple, 101 konvertiĝos en ĉenon el 5 vertikalaj strekoj. === Alfabeto === : { <code>0</code>, <code>1</code>, <code>|</code> } === Reguloj === # <code>1</code> <math>\to</math> <code>0|</code> # <code>|0</code> <math>\to</math> <code>0||</code> # <code>0</code> <math>\to</math> === Enigaĵo === <code>101</code> Se la algoritmo estas aplikita al la supra ekzemplo, ĝi finiĝos post la jenaj paŝoj: # <li value="0"><code>101</code> # <code>0|01</code> # <code>0|00|</code> # <code>00||0|</code> # <code>00|0|||</code> # <code>000|||||</code> # <code>00|||||</code> # <code>0|||||</code> # <code>|||||</code> == NAM kaj la Chomsky-aj Gramatikoj de la tipo 0 == NAM tre similas la generajn gramatikojn de la tipo 0 el la hierarkio de [[Noam Chomsky]]. Ambaŭ aperis preskaŭ samtempe; ambaŭ estas [[Turing kompleteco|Turinge kompletaj]]; ili generas ekzakte la saman klason de [[J|formala lingvo]] — do, ili egalas pri la komputivo. La diferencoj estas strukturaj: {|class="wikitable" |- !  ||NAM || 0-tipa gramatiko |- !Ordigo de Reguloj | La reguloj estas '''ordigitaj'''; aplikenda ĉiam estas la unua kongrua regulo (determinismo) | La reguloj '''ne estas ordigitaj'''; ajna kongrua regulo estas aplikebla (nedeterminisme) |- ! Kongruigo | La unua kongruaĵo de la ĉeno el la maldekstra flanko de la regulo | Ajna kongruaĵo |- ! Halto | Malimplicaj '''finreguloj''' | Nenia speciala rimedo: la derivado ĉesas kiam restas nenia variablo (aŭ okazas senfina ciklado) |- ! Starto | Nenia speciala simbolo — la derivadon starigas enigaĵo | Speciala '''starta simbolo''' |- ! Por kiu celo | Modeligi '''komputadon''' (komputon de funkcio: argumento → rezulto) | Modeligi '''lingvan generadon''' (starta simbolo → aro da generitaj signoĉenoj) |- ! Publikaĵo | A.A. Markov: Teorio de algoritmoj (1951) | Noam Chomsky: Tri modeloj por priskribi lingvon (1956) |} '''Resume:''' Markovaj algoritmoj estas determinisma, ordigita reskrib-sistemo formaliganta komutadon de funkcioj, dum gramatiko de tipo 0 estas nedeterminisma, neordigita reskrib-sistemo formaliganta por lingvogeneradon. Ili komputas aŭ generas la saman klason, sed Markova algoritmo enkonstruas la deriv-strategion (kiun regulon apliki, kiam ĉesi) en la formalismon mem, dum la gramatiko de tipo 0 lasas tion nedifinita. == Vidu ankaŭ == * [[Formala gramatiko]] == Literaturo == * Caracciolo di Forino, A. ''Lingvoj por prilabori teksttekstojn kaj ĝeneraligitaj Markov-algoritmoj.'' En Simbolaj manipuladaj lingvoj kaj teknikoj, DG Bobrow (Red.), Nord-Holland Publ. Co., Amsterdamo, Nederlando, 1968, pp.&nbsp;191–206. * Andrej Andrejeviĉ Markov (1903-1979) 1960. ''La Teorio de Algoritmoj.'' Tradukoj de la Usona Matematika Societo, serio 2, 15, 1–14. (Traduko el la rusa, Trudy Instituta im. Steklova 38 (1951) 176-189 <references /> == Eksteraj ligiloj == * [https://yad-studio.github.io/ Yad Studio - Markov-algoritma IDE kaj interpretilo (malfermfonteca)] * [[sourceforge:projects/markov|Markov-algoritma interpretilo]] * [https://web.archive.org/web/20060217113205/http://nic-nac-project.de/~jcm/index.php?nav=projects Markov-algoritma interpretilo] * [https://rosettacode.org/wiki/Execute_a_Markov_algorithm Interpretistoj de la algoritmo de Markov ĉe Rosetta-Code] * [https://store.steampowered.com/app/1720850/AB/ A=B, ludo pri skribado de anstataŭigaj reguloj por Markov-algoritmo] {{Strings}} [[Kategorio:Komputaj modeloj]] [[Kategorio:Teorio de kalkulado]] 6mb3u0ug1a1oiqo61cv2n0tjhjoill3 9480372 9480370 2026-09-22T15:21:09Z Sergio 46486 /* supro */ La 9480372 wikitext text/x-wiki En teoria komputoscienco, '''norma algoritmo Markova''' ('''NAM''', ankaŭ '''Markova algoritmo''', ruse Нормальный алгорифм Маркова) estas unu el la kutimaj manieroj formale difini la koncepton [[algoritmo]] (alia bone konata maniero estas la [[Maŝino de Turing|Turingaj maŝinoj]]). La koncepton de norma algoritmo enkondukis Sovetia matematikisto Andreo Markov (la filo) fine de la [[1940-aj jaroj]] en verkoj pri la nesolveblo de kelkaj problemoj en la teorio de asociaj komputadoj. La norma algoritmo priskribas metodon de transformado de [[signoĉeno]]j, similan al la {{J|formala gramatiko}}. NAM estas [[Turing kompleteco|Turinge kompleta]] lingvo, kio igas ĝin ekvivalenta laŭ esprimpovo al la [[Maŝino de Turing|Turingaj maŝinoj]] kaj al modernaj programlingvoj. Surbaze de NAM estis kreita la funkcia [[programlingvo]] Refal. == Priskribo == Normalaj algoritmoj estas tekstaj, tio estas, destinitaj trakti signoĉenojn super diversaj alfabetoj. La difino de norma algoritmo konsistas el du partoj: la difino de la ''alfabeto'' ([[signaro (komputado)|signaro]]) <math>\Sigma</math> de la algoritmo (al vortoj el kies simboloj la algoritmo estos aplikata) kaj la difino de ĝia ''skemo''. La skemo de NAM estas finia ordigita aro da t.n. ''anstataŭigaj formuloj'', ĉiu el kiuj povas esti aŭ ''ordinara'', aŭ ''fina''. La ordinaraj anstataŭigaj formuloj estas esprimoj de la formo <math>\alpha\to\beta</math>, kie <math>\alpha,\beta\in \Sigma^* </math>estas estas vortoj en la algoritma alfabeto (nomataj, respektive, la maldekstra kaj dekstra partoj de la anstataŭiga formulo). Simile, la finaj anstataŭigaj formuloj estas vortoj de la formo <math>\gamma\mapsto\delta</math>, kie <math>\gamma,\delta\in\Sigma^* </math> estas du arbitraj vortoj en la algoritma alfabeto. Oni supozas, ke la helpaj simboloj <math>\to</math> kaj <math>\mapsto</math> ne apartenas al <math>\Sigma</math> (alie, oni elektu du aliajn simbolojn pro la rolo, kiun ili ludas kiel apartigilo inter la maldekstra kaj dekstra partoj). Ekzemplo pri skemo de norma algoritmo en kvinlitera alfabeto <math>\{\ |{*}abc\ \}</math>&nbsp;: : <math>\left\{\begin{matrix} |b&\to& ba|\\ ab&\to& ba\\ b&\to&\\ {*}|&\to& b*& \\ {*}&\to& c& \\ |c&\to& c\\ ac&\to& c|\\ c&\mapsto\end{matrix}\right.</math> Apliko de la norma algoritmo al arbitra ĉeno <math>V\in\Sigma^*</math> konsistas en sekvenco da sekvaj elementaj paŝoj. Ni supozu ke <math>V'</math> estas la vorto akirita en la ĵusa paŝo de la algoritmo (aŭ la enigaĵo <math>V</math>, se la nuna paŝo estas la unua). Se nenia anstataŭiga formulo havas maldekstran flankon egalan al subĉeno de <math>V'</math>, tiam la algoritmo finiĝas, kaj la rezulto de ĝia laboro estas la ĉeno <math>V'</math> . Aliokaze, oni prenas la unuan el la anstataŭigaj formuloj kies maldekstra flanko estas subĉeno de <math>V'</math>. Se la anstataŭiga formulo havas la formon <math>\gamma\mapsto\delta</math>, tiam el ĉiuj eblaj prezentoj de la ĉeno <math>V'</math> en la formo <math>\phi\gamma\psi</math> (kie <math>\phi,\psi\in\Sigma^*</math>) la prezento kun la plej mallonga <math>\phi</math> estas elektita. Tiam la algoritmo finiĝas kaj la rezulto de ĝia laboro estas <math>\phi\delta\psi</math>. Alie, se tiu anstataŭiga formulo havas la formon <math>\alpha\to\beta</math>, tiam el ĉiuj eblaj prezentaĵoj de la ĉeno <math>V'</math> en la formo <math>\phi\alpha\psi</math> oni elektas tiun kun la plej mallonga <math>\phi</math>, kaj la rezulto de la paŝo estas la ĉeno <math>\phi\beta\psi</math>, traktota sekvapaŝe. Ekzemple, apliko de la supre priskribita algoritmo al la vorto <math>|*||</math> rezultigas la vortojn :<math>|b*|\quad ba|*|\quad a|*|\quad a|b*\quad aba|*\quad baa|*\quad aa|*\quad aa|c\quad aac\quad ac|\quad c||</math> post kio la algoritmo haltas kun la rezulto <math>||</math> . Por aliaj ekzemploj, vidu sube. Ĉiu norma algoritmo estas ekvivalenta al iu [[maŝino de Turing]], kaj inverse — iu ajn [[maŝino de Turing]] ekvivalentas al iu norma algoritmo. Normaj algoritmoj montriĝis oportuna rimedo por prezento de multaj sekcioj de konstrua matematiko. Krome, kelkaj bazaj ideoj de la difino de NAM estas uzataj en tekstoprilaboraj programlingvoj — ekzemple, en Refal. == Algoritmo == La ''Reguloj'' estas sekvenco de paroj da ĉenoj, kutime prezentitaj en la formo de ''ŝablono'' → ''anstataŭaĵo'' . Ĉiu regulo povas esti aŭ ordinara aŭ fina. Por donita ''enigaĵo'': # Kontrolu la Regulojn laŭ ordo de supre suben por vidi ĉu iu el la ''ŝablonoj'' troveblas en la ''enigita'' ĉeno. # Se neniu estas trovita, la algoritmo haltas. # Se unu (aŭ pluraj) troviĝas, uzu '''la unuan''' el ili por anstataŭigi la plej maldekstran aperon de kongrua teksto en la ''enigita'' ĉeno per ĝia ''anstataŭaĵo'' . # Se la ĵus aplikita regulo estis fina, la algoritmo haltas. # Iru al paŝo 1. == Ekzemplo == La sekva ekzemplo demonstras la bazan funkciadon de Markov-algoritmo. === Alfabeto === : { <code>abc</code>…<code>z ABC</code>…<code>Z.</code> } === Reguloj === # <code>P</code> <math>\to</math> <code>pomo</code> # <code>kg</code> <math>\to</math> <code>kilogramo</code> # <code>V</code> <math>\to</math> <code>vendejo</code> # <code>T</code> <math>\to</math> <code>tiu</code> # <code>tiu vendejo</code> <math>\to</math> <code>la butiko de mia frato</code> # <code>neniam uzota</code> <math>\mapsto</math> <code>fina regulo</code> === Simbola ĉeno === <code>Mi aĉetis kgn da Pj en T V.</code> === Ekzekuto === Se la algoritmo estas aplikita al la supra ekzemplo, la simbolo-ĉeno ŝanĝiĝos jene. # <code>Mi aĉetis kgn da pomoj en T V.</code> # <code>Mi aĉetis kilogramon da pomoj en T V.</code> # <code>Mi aĉetis kilogramon da pomoj en T vendejo.</code> # <code>Mi aĉetis kilogramon da pomoj en tiu vendejo.</code> # <code>Mi aĉetis kilogramon da pomoj en la butiko de mia frato.</code> La plenumo de la algoritmo finiĝos. == Alia ekzemplo == Ĉi tiuj reguloj donas pli interesan ekzemplon. Ili konvertas [[Duuma nombrosistemo|duumajn]] nombrojn al iliaj [[Unuuma nombrosistemo|unuumaj]] ekvivalentoj. Ekzemple, 101 konvertiĝos en ĉenon el 5 vertikalaj strekoj. === Alfabeto === : { <code>0</code>, <code>1</code>, <code>|</code> } === Reguloj === # <code>1</code> <math>\to</math> <code>0|</code> # <code>|0</code> <math>\to</math> <code>0||</code> # <code>0</code> <math>\to</math> === Enigaĵo === <code>101</code> Se la algoritmo estas aplikita al la supra ekzemplo, ĝi finiĝos post la jenaj paŝoj: # <li value="0"><code>101</code> # <code>0|01</code> # <code>0|00|</code> # <code>00||0|</code> # <code>00|0|||</code> # <code>000|||||</code> # <code>00|||||</code> # <code>0|||||</code> # <code>|||||</code> == NAM kaj la Chomsky-aj Gramatikoj de la tipo 0 == NAM tre similas la generajn gramatikojn de la tipo 0 el la hierarkio de [[Noam Chomsky]]. Ambaŭ aperis preskaŭ samtempe; ambaŭ estas [[Turing kompleteco|Turinge kompletaj]]; ili generas ekzakte la saman klason de [[J|formala lingvo]] — do, ili egalas pri la komputivo. La diferencoj estas strukturaj: {|class="wikitable" |- !  ||NAM || 0-tipa gramatiko |- !Ordigo de Reguloj | La reguloj estas '''ordigitaj'''; aplikenda ĉiam estas la unua kongrua regulo (determinismo) | La reguloj '''ne estas ordigitaj'''; ajna kongrua regulo estas aplikebla (nedeterminisme) |- ! Kongruigo | La unua kongruaĵo de la ĉeno el la maldekstra flanko de la regulo | Ajna kongruaĵo |- ! Halto | Malimplicaj '''finreguloj''' | Nenia speciala rimedo: la derivado ĉesas kiam restas nenia variablo (aŭ okazas senfina ciklado) |- ! Starto | Nenia speciala simbolo — la derivadon starigas enigaĵo | Speciala '''starta simbolo''' |- ! Por kiu celo | Modeligi '''komputadon''' (komputon de funkcio: argumento → rezulto) | Modeligi '''lingvan generadon''' (starta simbolo → aro da generitaj signoĉenoj) |- ! Publikaĵo | A.A. Markov: Teorio de algoritmoj (1951) | Noam Chomsky: Tri modeloj por priskribi lingvon (1956) |} '''Resume:''' Markovaj algoritmoj estas determinisma, ordigita reskrib-sistemo formaliganta komutadon de funkcioj, dum gramatiko de tipo 0 estas nedeterminisma, neordigita reskrib-sistemo formaliganta por lingvogeneradon. Ili komputas aŭ generas la saman klason, sed Markova algoritmo enkonstruas la deriv-strategion (kiun regulon apliki, kiam ĉesi) en la formalismon mem, dum la gramatiko de tipo 0 lasas tion nedifinita. == Vidu ankaŭ == * [[Formala gramatiko]] == Literaturo == * Caracciolo di Forino, A. ''Lingvoj por prilabori teksttekstojn kaj ĝeneraligitaj Markov-algoritmoj.'' En Simbolaj manipuladaj lingvoj kaj teknikoj, DG Bobrow (Red.), Nord-Holland Publ. Co., Amsterdamo, Nederlando, 1968, pp.&nbsp;191–206. * Andrej Andrejeviĉ Markov (1903-1979) 1960. ''La Teorio de Algoritmoj.'' Tradukoj de la Usona Matematika Societo, serio 2, 15, 1–14. (Traduko el la rusa, Trudy Instituta im. Steklova 38 (1951) 176-189 <references /> == Eksteraj ligiloj == * [https://yad-studio.github.io/ Yad Studio - Markov-algoritma IDE kaj interpretilo (malfermfonteca)] * [[sourceforge:projects/markov|Markov-algoritma interpretilo]] * [https://web.archive.org/web/20060217113205/http://nic-nac-project.de/~jcm/index.php?nav=projects Markov-algoritma interpretilo] * [https://rosettacode.org/wiki/Execute_a_Markov_algorithm Interpretistoj de la algoritmo de Markov ĉe Rosetta-Code] * [https://store.steampowered.com/app/1720850/AB/ A=B, ludo pri skribado de anstataŭigaj reguloj por Markov-algoritmo] {{Strings}} [[Kategorio:Komputaj modeloj]] [[Kategorio:Teorio de kalkulado]] 1w75iw607upw6c2sysh2lwn2erv0uu5 9480378 9480372 2026-09-22T15:30:51Z Sergio 46486 /* Priskribo */ sago 9480378 wikitext text/x-wiki En teoria komputoscienco, '''norma algoritmo Markova''' ('''NAM''', ankaŭ '''Markova algoritmo''', ruse Нормальный алгорифм Маркова) estas unu el la kutimaj manieroj formale difini la koncepton [[algoritmo]] (alia bone konata maniero estas la [[Maŝino de Turing|Turingaj maŝinoj]]). La koncepton de norma algoritmo enkondukis Sovetia matematikisto Andreo Markov (la filo) fine de la [[1940-aj jaroj]] en verkoj pri la nesolveblo de kelkaj problemoj en la teorio de asociaj komputadoj. La norma algoritmo priskribas metodon de transformado de [[signoĉeno]]j, similan al la {{J|formala gramatiko}}. NAM estas [[Turing kompleteco|Turinge kompleta]] lingvo, kio igas ĝin ekvivalenta laŭ esprimpovo al la [[Maŝino de Turing|Turingaj maŝinoj]] kaj al modernaj programlingvoj. Surbaze de NAM estis kreita la funkcia [[programlingvo]] Refal. == Priskribo == Normalaj algoritmoj estas tekstaj, tio estas, destinitaj trakti signoĉenojn super diversaj alfabetoj. La difino de norma algoritmo konsistas el du partoj: la difino de la ''alfabeto'' ([[signaro (komputado)|signaro]]) <math>\Sigma</math> de la algoritmo (al vortoj el kies simboloj la algoritmo estos aplikata) kaj la difino de ĝia ''skemo''. La skemo de NAM estas finia ordigita aro da t.n. ''anstataŭigaj formuloj'', ĉiu el kiuj povas esti aŭ ''ordinara'', aŭ ''fina''. La ordinaraj anstataŭigaj formuloj estas esprimoj de la formo <math>\alpha\to\beta</math>, kie <math>\alpha,\beta\in \Sigma^* </math>estas estas vortoj en la algoritma alfabeto (nomataj, respektive, la maldekstra kaj dekstra partoj de la anstataŭiga formulo). Simile, la finaj anstataŭigaj formuloj estas vortoj de la formo <math>\gamma\mapsto\delta</math>, kie <math>\gamma,\delta\in\Sigma^*</math> estas du arbitraj vortoj en la algoritma alfabeto.<ref>Fakte, A. Markov uzis en la finreguloj ne vostohavan sagon <math>\mapsto</math>, sed kombinon de simpa sago kun mezpunkto: <math>\gamma\to\cdot\delta</math>.</ref> Oni supozas, ke la helpaj simboloj <math>\to</math> kaj <math>\mapsto</math> ne apartenas al <math>\Sigma</math> (alie, oni elektu du aliajn simbolojn pro la rolo, kiun ili ludas kiel apartigilo inter la maldekstra kaj dekstra partoj). Ekzemplo pri skemo de norma algoritmo en kvinlitera alfabeto <math>\{\ |{*}abc\ \}</math>&nbsp;: : <math>\left\{\begin{matrix} |b&\to& ba|\\ ab&\to& ba\\ b&\to&\\ {*}|&\to& b*& \\ {*}&\to& c& \\ |c&\to& c\\ ac&\to& c|\\ c&\mapsto\end{matrix}\right.</math> Apliko de la norma algoritmo al arbitra ĉeno <math>V\in\Sigma^*</math> konsistas en sekvenco da sekvaj elementaj paŝoj. Ni supozu ke <math>V'</math> estas la vorto akirita en la ĵusa paŝo de la algoritmo (aŭ la enigaĵo <math>V</math>, se la nuna paŝo estas la unua). Se nenia anstataŭiga formulo havas maldekstran flankon egalan al subĉeno de <math>V'</math>, tiam la algoritmo finiĝas, kaj la rezulto de ĝia laboro estas la ĉeno <math>V'</math> . Aliokaze, oni prenas la unuan el la anstataŭigaj formuloj kies maldekstra flanko estas subĉeno de <math>V'</math>. Se la anstataŭiga formulo havas la formon <math>\gamma\mapsto\delta</math>, tiam el ĉiuj eblaj prezentoj de la ĉeno <math>V'</math> en la formo <math>\phi\gamma\psi</math> (kie <math>\phi,\psi\in\Sigma^*</math>) la prezento kun la plej mallonga <math>\phi</math> estas elektita. Tiam la algoritmo finiĝas kaj la rezulto de ĝia laboro estas <math>\phi\delta\psi</math>. Alie, se tiu anstataŭiga formulo havas la formon <math>\alpha\to\beta</math>, tiam el ĉiuj eblaj prezentaĵoj de la ĉeno <math>V'</math> en la formo <math>\phi\alpha\psi</math> oni elektas tiun kun la plej mallonga <math>\phi</math>, kaj la rezulto de la paŝo estas la ĉeno <math>\phi\beta\psi</math>, traktota sekvapaŝe. Ekzemple, apliko de la supre priskribita algoritmo al la vorto <math>|*||</math> rezultigas la vortojn :<math>|b*|\quad ba|*|\quad a|*|\quad a|b*\quad aba|*\quad baa|*\quad aa|*\quad aa|c\quad aac\quad ac|\quad c||</math> post kio la algoritmo haltas kun la rezulto <math>||</math> . Por aliaj ekzemploj, vidu sube. Ĉiu norma algoritmo estas ekvivalenta al iu [[maŝino de Turing]], kaj inverse — iu ajn [[maŝino de Turing]] ekvivalentas al iu norma algoritmo. Normaj algoritmoj montriĝis oportuna rimedo por prezento de multaj sekcioj de konstrua matematiko. Krome, kelkaj bazaj ideoj de la difino de NAM estas uzataj en tekstoprilaboraj programlingvoj — ekzemple, en Refal. == Algoritmo == La ''Reguloj'' estas sekvenco de paroj da ĉenoj, kutime prezentitaj en la formo de ''ŝablono'' → ''anstataŭaĵo'' . Ĉiu regulo povas esti aŭ ordinara aŭ fina. Por donita ''enigaĵo'': # Kontrolu la Regulojn laŭ ordo de supre suben por vidi ĉu iu el la ''ŝablonoj'' troveblas en la ''enigita'' ĉeno. # Se neniu estas trovita, la algoritmo haltas. # Se unu (aŭ pluraj) troviĝas, uzu '''la unuan''' el ili por anstataŭigi la plej maldekstran aperon de kongrua teksto en la ''enigita'' ĉeno per ĝia ''anstataŭaĵo'' . # Se la ĵus aplikita regulo estis fina, la algoritmo haltas. # Iru al paŝo 1. == Ekzemplo == La sekva ekzemplo demonstras la bazan funkciadon de Markov-algoritmo. === Alfabeto === : { <code>abc</code>…<code>z ABC</code>…<code>Z.</code> } === Reguloj === # <code>P</code> <math>\to</math> <code>pomo</code> # <code>kg</code> <math>\to</math> <code>kilogramo</code> # <code>V</code> <math>\to</math> <code>vendejo</code> # <code>T</code> <math>\to</math> <code>tiu</code> # <code>tiu vendejo</code> <math>\to</math> <code>la butiko de mia frato</code> # <code>neniam uzota</code> <math>\mapsto</math> <code>fina regulo</code> === Simbola ĉeno === <code>Mi aĉetis kgn da Pj en T V.</code> === Ekzekuto === Se la algoritmo estas aplikita al la supra ekzemplo, la simbolo-ĉeno ŝanĝiĝos jene. # <code>Mi aĉetis kgn da pomoj en T V.</code> # <code>Mi aĉetis kilogramon da pomoj en T V.</code> # <code>Mi aĉetis kilogramon da pomoj en T vendejo.</code> # <code>Mi aĉetis kilogramon da pomoj en tiu vendejo.</code> # <code>Mi aĉetis kilogramon da pomoj en la butiko de mia frato.</code> La plenumo de la algoritmo finiĝos. == Alia ekzemplo == Ĉi tiuj reguloj donas pli interesan ekzemplon. Ili konvertas [[Duuma nombrosistemo|duumajn]] nombrojn al iliaj [[Unuuma nombrosistemo|unuumaj]] ekvivalentoj. Ekzemple, 101 konvertiĝos en ĉenon el 5 vertikalaj strekoj. === Alfabeto === : { <code>0</code>, <code>1</code>, <code>|</code> } === Reguloj === # <code>1</code> <math>\to</math> <code>0|</code> # <code>|0</code> <math>\to</math> <code>0||</code> # <code>0</code> <math>\to</math> === Enigaĵo === <code>101</code> Se la algoritmo estas aplikita al la supra ekzemplo, ĝi finiĝos post la jenaj paŝoj: # <li value="0"><code>101</code> # <code>0|01</code> # <code>0|00|</code> # <code>00||0|</code> # <code>00|0|||</code> # <code>000|||||</code> # <code>00|||||</code> # <code>0|||||</code> # <code>|||||</code> == NAM kaj la Chomsky-aj Gramatikoj de la tipo 0 == NAM tre similas la generajn gramatikojn de la tipo 0 el la hierarkio de [[Noam Chomsky]]. Ambaŭ aperis preskaŭ samtempe; ambaŭ estas [[Turing kompleteco|Turinge kompletaj]]; ili generas ekzakte la saman klason de [[J|formala lingvo]] — do, ili egalas pri la komputivo. La diferencoj estas strukturaj: {|class="wikitable" |- !  ||NAM || 0-tipa gramatiko |- !Ordigo de Reguloj | La reguloj estas '''ordigitaj'''; aplikenda ĉiam estas la unua kongrua regulo (determinismo) | La reguloj '''ne estas ordigitaj'''; ajna kongrua regulo estas aplikebla (nedeterminisme) |- ! Kongruigo | La unua kongruaĵo de la ĉeno el la maldekstra flanko de la regulo | Ajna kongruaĵo |- ! Halto | Malimplicaj '''finreguloj''' | Nenia speciala rimedo: la derivado ĉesas kiam restas nenia variablo (aŭ okazas senfina ciklado) |- ! Starto | Nenia speciala simbolo — la derivadon starigas enigaĵo | Speciala '''starta simbolo''' |- ! Por kiu celo | Modeligi '''komputadon''' (komputon de funkcio: argumento → rezulto) | Modeligi '''lingvan generadon''' (starta simbolo → aro da generitaj signoĉenoj) |- ! Publikaĵo | A.A. Markov: Teorio de algoritmoj (1951) | Noam Chomsky: Tri modeloj por priskribi lingvon (1956) |} '''Resume:''' Markovaj algoritmoj estas determinisma, ordigita reskrib-sistemo formaliganta komutadon de funkcioj, dum gramatiko de tipo 0 estas nedeterminisma, neordigita reskrib-sistemo formaliganta por lingvogeneradon. Ili komputas aŭ generas la saman klason, sed Markova algoritmo enkonstruas la deriv-strategion (kiun regulon apliki, kiam ĉesi) en la formalismon mem, dum la gramatiko de tipo 0 lasas tion nedifinita. == Vidu ankaŭ == * [[Formala gramatiko]] == Literaturo == * Caracciolo di Forino, A. ''Lingvoj por prilabori teksttekstojn kaj ĝeneraligitaj Markov-algoritmoj.'' En Simbolaj manipuladaj lingvoj kaj teknikoj, DG Bobrow (Red.), Nord-Holland Publ. Co., Amsterdamo, Nederlando, 1968, pp.&nbsp;191–206. * Andrej Andrejeviĉ Markov (1903-1979) 1960. ''La Teorio de Algoritmoj.'' Tradukoj de la Usona Matematika Societo, serio 2, 15, 1–14. (Traduko el la rusa, Trudy Instituta im. Steklova 38 (1951) 176-189 <references /> == Eksteraj ligiloj == * [https://yad-studio.github.io/ Yad Studio - Markov-algoritma IDE kaj interpretilo (malfermfonteca)] * [[sourceforge:projects/markov|Markov-algoritma interpretilo]] * [https://web.archive.org/web/20060217113205/http://nic-nac-project.de/~jcm/index.php?nav=projects Markov-algoritma interpretilo] * [https://rosettacode.org/wiki/Execute_a_Markov_algorithm Interpretistoj de la algoritmo de Markov ĉe Rosetta-Code] * [https://store.steampowered.com/app/1720850/AB/ A=B, ludo pri skribado de anstataŭigaj reguloj por Markov-algoritmo] {{Strings}} [[Kategorio:Komputaj modeloj]] [[Kategorio:Teorio de kalkulado]] hg9030wv6opo8weqzpdci7m53q88cji 9480381 9480378 2026-09-22T15:32:46Z Sergio 46486 /* Eksteraj ligiloj */ strings 9480381 wikitext text/x-wiki En teoria komputoscienco, '''norma algoritmo Markova''' ('''NAM''', ankaŭ '''Markova algoritmo''', ruse Нормальный алгорифм Маркова) estas unu el la kutimaj manieroj formale difini la koncepton [[algoritmo]] (alia bone konata maniero estas la [[Maŝino de Turing|Turingaj maŝinoj]]). La koncepton de norma algoritmo enkondukis Sovetia matematikisto Andreo Markov (la filo) fine de la [[1940-aj jaroj]] en verkoj pri la nesolveblo de kelkaj problemoj en la teorio de asociaj komputadoj. La norma algoritmo priskribas metodon de transformado de [[signoĉeno]]j, similan al la {{J|formala gramatiko}}. NAM estas [[Turing kompleteco|Turinge kompleta]] lingvo, kio igas ĝin ekvivalenta laŭ esprimpovo al la [[Maŝino de Turing|Turingaj maŝinoj]] kaj al modernaj programlingvoj. Surbaze de NAM estis kreita la funkcia [[programlingvo]] Refal. == Priskribo == Normalaj algoritmoj estas tekstaj, tio estas, destinitaj trakti signoĉenojn super diversaj alfabetoj. La difino de norma algoritmo konsistas el du partoj: la difino de la ''alfabeto'' ([[signaro (komputado)|signaro]]) <math>\Sigma</math> de la algoritmo (al vortoj el kies simboloj la algoritmo estos aplikata) kaj la difino de ĝia ''skemo''. La skemo de NAM estas finia ordigita aro da t.n. ''anstataŭigaj formuloj'', ĉiu el kiuj povas esti aŭ ''ordinara'', aŭ ''fina''. La ordinaraj anstataŭigaj formuloj estas esprimoj de la formo <math>\alpha\to\beta</math>, kie <math>\alpha,\beta\in \Sigma^* </math>estas estas vortoj en la algoritma alfabeto (nomataj, respektive, la maldekstra kaj dekstra partoj de la anstataŭiga formulo). Simile, la finaj anstataŭigaj formuloj estas vortoj de la formo <math>\gamma\mapsto\delta</math>, kie <math>\gamma,\delta\in\Sigma^*</math> estas du arbitraj vortoj en la algoritma alfabeto.<ref>Fakte, A. Markov uzis en la finreguloj ne vostohavan sagon <math>\mapsto</math>, sed kombinon de simpa sago kun mezpunkto: <math>\gamma\to\cdot\delta</math>.</ref> Oni supozas, ke la helpaj simboloj <math>\to</math> kaj <math>\mapsto</math> ne apartenas al <math>\Sigma</math> (alie, oni elektu du aliajn simbolojn pro la rolo, kiun ili ludas kiel apartigilo inter la maldekstra kaj dekstra partoj). Ekzemplo pri skemo de norma algoritmo en kvinlitera alfabeto <math>\{\ |{*}abc\ \}</math>&nbsp;: : <math>\left\{\begin{matrix} |b&\to& ba|\\ ab&\to& ba\\ b&\to&\\ {*}|&\to& b*& \\ {*}&\to& c& \\ |c&\to& c\\ ac&\to& c|\\ c&\mapsto\end{matrix}\right.</math> Apliko de la norma algoritmo al arbitra ĉeno <math>V\in\Sigma^*</math> konsistas en sekvenco da sekvaj elementaj paŝoj. Ni supozu ke <math>V'</math> estas la vorto akirita en la ĵusa paŝo de la algoritmo (aŭ la enigaĵo <math>V</math>, se la nuna paŝo estas la unua). Se nenia anstataŭiga formulo havas maldekstran flankon egalan al subĉeno de <math>V'</math>, tiam la algoritmo finiĝas, kaj la rezulto de ĝia laboro estas la ĉeno <math>V'</math> . Aliokaze, oni prenas la unuan el la anstataŭigaj formuloj kies maldekstra flanko estas subĉeno de <math>V'</math>. Se la anstataŭiga formulo havas la formon <math>\gamma\mapsto\delta</math>, tiam el ĉiuj eblaj prezentoj de la ĉeno <math>V'</math> en la formo <math>\phi\gamma\psi</math> (kie <math>\phi,\psi\in\Sigma^*</math>) la prezento kun la plej mallonga <math>\phi</math> estas elektita. Tiam la algoritmo finiĝas kaj la rezulto de ĝia laboro estas <math>\phi\delta\psi</math>. Alie, se tiu anstataŭiga formulo havas la formon <math>\alpha\to\beta</math>, tiam el ĉiuj eblaj prezentaĵoj de la ĉeno <math>V'</math> en la formo <math>\phi\alpha\psi</math> oni elektas tiun kun la plej mallonga <math>\phi</math>, kaj la rezulto de la paŝo estas la ĉeno <math>\phi\beta\psi</math>, traktota sekvapaŝe. Ekzemple, apliko de la supre priskribita algoritmo al la vorto <math>|*||</math> rezultigas la vortojn :<math>|b*|\quad ba|*|\quad a|*|\quad a|b*\quad aba|*\quad baa|*\quad aa|*\quad aa|c\quad aac\quad ac|\quad c||</math> post kio la algoritmo haltas kun la rezulto <math>||</math> . Por aliaj ekzemploj, vidu sube. Ĉiu norma algoritmo estas ekvivalenta al iu [[maŝino de Turing]], kaj inverse — iu ajn [[maŝino de Turing]] ekvivalentas al iu norma algoritmo. Normaj algoritmoj montriĝis oportuna rimedo por prezento de multaj sekcioj de konstrua matematiko. Krome, kelkaj bazaj ideoj de la difino de NAM estas uzataj en tekstoprilaboraj programlingvoj — ekzemple, en Refal. == Algoritmo == La ''Reguloj'' estas sekvenco de paroj da ĉenoj, kutime prezentitaj en la formo de ''ŝablono'' → ''anstataŭaĵo'' . Ĉiu regulo povas esti aŭ ordinara aŭ fina. Por donita ''enigaĵo'': # Kontrolu la Regulojn laŭ ordo de supre suben por vidi ĉu iu el la ''ŝablonoj'' troveblas en la ''enigita'' ĉeno. # Se neniu estas trovita, la algoritmo haltas. # Se unu (aŭ pluraj) troviĝas, uzu '''la unuan''' el ili por anstataŭigi la plej maldekstran aperon de kongrua teksto en la ''enigita'' ĉeno per ĝia ''anstataŭaĵo'' . # Se la ĵus aplikita regulo estis fina, la algoritmo haltas. # Iru al paŝo 1. == Ekzemplo == La sekva ekzemplo demonstras la bazan funkciadon de Markov-algoritmo. === Alfabeto === : { <code>abc</code>…<code>z ABC</code>…<code>Z.</code> } === Reguloj === # <code>P</code> <math>\to</math> <code>pomo</code> # <code>kg</code> <math>\to</math> <code>kilogramo</code> # <code>V</code> <math>\to</math> <code>vendejo</code> # <code>T</code> <math>\to</math> <code>tiu</code> # <code>tiu vendejo</code> <math>\to</math> <code>la butiko de mia frato</code> # <code>neniam uzota</code> <math>\mapsto</math> <code>fina regulo</code> === Simbola ĉeno === <code>Mi aĉetis kgn da Pj en T V.</code> === Ekzekuto === Se la algoritmo estas aplikita al la supra ekzemplo, la simbolo-ĉeno ŝanĝiĝos jene. # <code>Mi aĉetis kgn da pomoj en T V.</code> # <code>Mi aĉetis kilogramon da pomoj en T V.</code> # <code>Mi aĉetis kilogramon da pomoj en T vendejo.</code> # <code>Mi aĉetis kilogramon da pomoj en tiu vendejo.</code> # <code>Mi aĉetis kilogramon da pomoj en la butiko de mia frato.</code> La plenumo de la algoritmo finiĝos. == Alia ekzemplo == Ĉi tiuj reguloj donas pli interesan ekzemplon. Ili konvertas [[Duuma nombrosistemo|duumajn]] nombrojn al iliaj [[Unuuma nombrosistemo|unuumaj]] ekvivalentoj. Ekzemple, 101 konvertiĝos en ĉenon el 5 vertikalaj strekoj. === Alfabeto === : { <code>0</code>, <code>1</code>, <code>|</code> } === Reguloj === # <code>1</code> <math>\to</math> <code>0|</code> # <code>|0</code> <math>\to</math> <code>0||</code> # <code>0</code> <math>\to</math> === Enigaĵo === <code>101</code> Se la algoritmo estas aplikita al la supra ekzemplo, ĝi finiĝos post la jenaj paŝoj: # <li value="0"><code>101</code> # <code>0|01</code> # <code>0|00|</code> # <code>00||0|</code> # <code>00|0|||</code> # <code>000|||||</code> # <code>00|||||</code> # <code>0|||||</code> # <code>|||||</code> == NAM kaj la Chomsky-aj Gramatikoj de la tipo 0 == NAM tre similas la generajn gramatikojn de la tipo 0 el la hierarkio de [[Noam Chomsky]]. Ambaŭ aperis preskaŭ samtempe; ambaŭ estas [[Turing kompleteco|Turinge kompletaj]]; ili generas ekzakte la saman klason de [[J|formala lingvo]] — do, ili egalas pri la komputivo. La diferencoj estas strukturaj: {|class="wikitable" |- !  ||NAM || 0-tipa gramatiko |- !Ordigo de Reguloj | La reguloj estas '''ordigitaj'''; aplikenda ĉiam estas la unua kongrua regulo (determinismo) | La reguloj '''ne estas ordigitaj'''; ajna kongrua regulo estas aplikebla (nedeterminisme) |- ! Kongruigo | La unua kongruaĵo de la ĉeno el la maldekstra flanko de la regulo | Ajna kongruaĵo |- ! Halto | Malimplicaj '''finreguloj''' | Nenia speciala rimedo: la derivado ĉesas kiam restas nenia variablo (aŭ okazas senfina ciklado) |- ! Starto | Nenia speciala simbolo — la derivadon starigas enigaĵo | Speciala '''starta simbolo''' |- ! Por kiu celo | Modeligi '''komputadon''' (komputon de funkcio: argumento → rezulto) | Modeligi '''lingvan generadon''' (starta simbolo → aro da generitaj signoĉenoj) |- ! Publikaĵo | A.A. Markov: Teorio de algoritmoj (1951) | Noam Chomsky: Tri modeloj por priskribi lingvon (1956) |} '''Resume:''' Markovaj algoritmoj estas determinisma, ordigita reskrib-sistemo formaliganta komutadon de funkcioj, dum gramatiko de tipo 0 estas nedeterminisma, neordigita reskrib-sistemo formaliganta por lingvogeneradon. Ili komputas aŭ generas la saman klason, sed Markova algoritmo enkonstruas la deriv-strategion (kiun regulon apliki, kiam ĉesi) en la formalismon mem, dum la gramatiko de tipo 0 lasas tion nedifinita. == Vidu ankaŭ == * [[Formala gramatiko]] == Literaturo == * Caracciolo di Forino, A. ''Lingvoj por prilabori teksttekstojn kaj ĝeneraligitaj Markov-algoritmoj.'' En Simbolaj manipuladaj lingvoj kaj teknikoj, DG Bobrow (Red.), Nord-Holland Publ. Co., Amsterdamo, Nederlando, 1968, pp.&nbsp;191–206. * Andrej Andrejeviĉ Markov (1903-1979) 1960. ''La Teorio de Algoritmoj.'' Tradukoj de la Usona Matematika Societo, serio 2, 15, 1–14. (Traduko el la rusa, Trudy Instituta im. Steklova 38 (1951) 176-189 <references /> == Referencoj == {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://yad-studio.github.io/ Yad Studio - Markov-algoritma IDE kaj interpretilo (malfermfonteca)] * [[sourceforge:projects/markov|Markov-algoritma interpretilo]] * [https://web.archive.org/web/20060217113205/http://nic-nac-project.de/~jcm/index.php?nav=projects Markov-algoritma interpretilo] * [https://rosettacode.org/wiki/Execute_a_Markov_algorithm Interpretistoj de la algoritmo de Markov ĉe Rosetta-Code] * [https://store.steampowered.com/app/1720850/AB/ A=B, ludo pri skribado de anstataŭigaj reguloj por Markov-algoritmo] [[Kategorio:Komputaj modeloj]] [[Kategorio:Teorio de kalkulado]] nz18cwmherfklo1ggmel735ho05luos 9480382 9480381 2026-09-22T15:33:44Z Sergio 46486 /* Literaturo */ refs 9480382 wikitext text/x-wiki En teoria komputoscienco, '''norma algoritmo Markova''' ('''NAM''', ankaŭ '''Markova algoritmo''', ruse Нормальный алгорифм Маркова) estas unu el la kutimaj manieroj formale difini la koncepton [[algoritmo]] (alia bone konata maniero estas la [[Maŝino de Turing|Turingaj maŝinoj]]). La koncepton de norma algoritmo enkondukis Sovetia matematikisto Andreo Markov (la filo) fine de la [[1940-aj jaroj]] en verkoj pri la nesolveblo de kelkaj problemoj en la teorio de asociaj komputadoj. La norma algoritmo priskribas metodon de transformado de [[signoĉeno]]j, similan al la {{J|formala gramatiko}}. NAM estas [[Turing kompleteco|Turinge kompleta]] lingvo, kio igas ĝin ekvivalenta laŭ esprimpovo al la [[Maŝino de Turing|Turingaj maŝinoj]] kaj al modernaj programlingvoj. Surbaze de NAM estis kreita la funkcia [[programlingvo]] Refal. == Priskribo == Normalaj algoritmoj estas tekstaj, tio estas, destinitaj trakti signoĉenojn super diversaj alfabetoj. La difino de norma algoritmo konsistas el du partoj: la difino de la ''alfabeto'' ([[signaro (komputado)|signaro]]) <math>\Sigma</math> de la algoritmo (al vortoj el kies simboloj la algoritmo estos aplikata) kaj la difino de ĝia ''skemo''. La skemo de NAM estas finia ordigita aro da t.n. ''anstataŭigaj formuloj'', ĉiu el kiuj povas esti aŭ ''ordinara'', aŭ ''fina''. La ordinaraj anstataŭigaj formuloj estas esprimoj de la formo <math>\alpha\to\beta</math>, kie <math>\alpha,\beta\in \Sigma^* </math>estas estas vortoj en la algoritma alfabeto (nomataj, respektive, la maldekstra kaj dekstra partoj de la anstataŭiga formulo). Simile, la finaj anstataŭigaj formuloj estas vortoj de la formo <math>\gamma\mapsto\delta</math>, kie <math>\gamma,\delta\in\Sigma^*</math> estas du arbitraj vortoj en la algoritma alfabeto.<ref>Fakte, A. Markov uzis en la finreguloj ne vostohavan sagon <math>\mapsto</math>, sed kombinon de simpa sago kun mezpunkto: <math>\gamma\to\cdot\delta</math>.</ref> Oni supozas, ke la helpaj simboloj <math>\to</math> kaj <math>\mapsto</math> ne apartenas al <math>\Sigma</math> (alie, oni elektu du aliajn simbolojn pro la rolo, kiun ili ludas kiel apartigilo inter la maldekstra kaj dekstra partoj). Ekzemplo pri skemo de norma algoritmo en kvinlitera alfabeto <math>\{\ |{*}abc\ \}</math>&nbsp;: : <math>\left\{\begin{matrix} |b&\to& ba|\\ ab&\to& ba\\ b&\to&\\ {*}|&\to& b*& \\ {*}&\to& c& \\ |c&\to& c\\ ac&\to& c|\\ c&\mapsto\end{matrix}\right.</math> Apliko de la norma algoritmo al arbitra ĉeno <math>V\in\Sigma^*</math> konsistas en sekvenco da sekvaj elementaj paŝoj. Ni supozu ke <math>V'</math> estas la vorto akirita en la ĵusa paŝo de la algoritmo (aŭ la enigaĵo <math>V</math>, se la nuna paŝo estas la unua). Se nenia anstataŭiga formulo havas maldekstran flankon egalan al subĉeno de <math>V'</math>, tiam la algoritmo finiĝas, kaj la rezulto de ĝia laboro estas la ĉeno <math>V'</math> . Aliokaze, oni prenas la unuan el la anstataŭigaj formuloj kies maldekstra flanko estas subĉeno de <math>V'</math>. Se la anstataŭiga formulo havas la formon <math>\gamma\mapsto\delta</math>, tiam el ĉiuj eblaj prezentoj de la ĉeno <math>V'</math> en la formo <math>\phi\gamma\psi</math> (kie <math>\phi,\psi\in\Sigma^*</math>) la prezento kun la plej mallonga <math>\phi</math> estas elektita. Tiam la algoritmo finiĝas kaj la rezulto de ĝia laboro estas <math>\phi\delta\psi</math>. Alie, se tiu anstataŭiga formulo havas la formon <math>\alpha\to\beta</math>, tiam el ĉiuj eblaj prezentaĵoj de la ĉeno <math>V'</math> en la formo <math>\phi\alpha\psi</math> oni elektas tiun kun la plej mallonga <math>\phi</math>, kaj la rezulto de la paŝo estas la ĉeno <math>\phi\beta\psi</math>, traktota sekvapaŝe. Ekzemple, apliko de la supre priskribita algoritmo al la vorto <math>|*||</math> rezultigas la vortojn :<math>|b*|\quad ba|*|\quad a|*|\quad a|b*\quad aba|*\quad baa|*\quad aa|*\quad aa|c\quad aac\quad ac|\quad c||</math> post kio la algoritmo haltas kun la rezulto <math>||</math> . Por aliaj ekzemploj, vidu sube. Ĉiu norma algoritmo estas ekvivalenta al iu [[maŝino de Turing]], kaj inverse — iu ajn [[maŝino de Turing]] ekvivalentas al iu norma algoritmo. Normaj algoritmoj montriĝis oportuna rimedo por prezento de multaj sekcioj de konstrua matematiko. Krome, kelkaj bazaj ideoj de la difino de NAM estas uzataj en tekstoprilaboraj programlingvoj — ekzemple, en Refal. == Algoritmo == La ''Reguloj'' estas sekvenco de paroj da ĉenoj, kutime prezentitaj en la formo de ''ŝablono'' → ''anstataŭaĵo'' . Ĉiu regulo povas esti aŭ ordinara aŭ fina. Por donita ''enigaĵo'': # Kontrolu la Regulojn laŭ ordo de supre suben por vidi ĉu iu el la ''ŝablonoj'' troveblas en la ''enigita'' ĉeno. # Se neniu estas trovita, la algoritmo haltas. # Se unu (aŭ pluraj) troviĝas, uzu '''la unuan''' el ili por anstataŭigi la plej maldekstran aperon de kongrua teksto en la ''enigita'' ĉeno per ĝia ''anstataŭaĵo'' . # Se la ĵus aplikita regulo estis fina, la algoritmo haltas. # Iru al paŝo 1. == Ekzemplo == La sekva ekzemplo demonstras la bazan funkciadon de Markov-algoritmo. === Alfabeto === : { <code>abc</code>…<code>z ABC</code>…<code>Z.</code> } === Reguloj === # <code>P</code> <math>\to</math> <code>pomo</code> # <code>kg</code> <math>\to</math> <code>kilogramo</code> # <code>V</code> <math>\to</math> <code>vendejo</code> # <code>T</code> <math>\to</math> <code>tiu</code> # <code>tiu vendejo</code> <math>\to</math> <code>la butiko de mia frato</code> # <code>neniam uzota</code> <math>\mapsto</math> <code>fina regulo</code> === Simbola ĉeno === <code>Mi aĉetis kgn da Pj en T V.</code> === Ekzekuto === Se la algoritmo estas aplikita al la supra ekzemplo, la simbolo-ĉeno ŝanĝiĝos jene. # <code>Mi aĉetis kgn da pomoj en T V.</code> # <code>Mi aĉetis kilogramon da pomoj en T V.</code> # <code>Mi aĉetis kilogramon da pomoj en T vendejo.</code> # <code>Mi aĉetis kilogramon da pomoj en tiu vendejo.</code> # <code>Mi aĉetis kilogramon da pomoj en la butiko de mia frato.</code> La plenumo de la algoritmo finiĝos. == Alia ekzemplo == Ĉi tiuj reguloj donas pli interesan ekzemplon. Ili konvertas [[Duuma nombrosistemo|duumajn]] nombrojn al iliaj [[Unuuma nombrosistemo|unuumaj]] ekvivalentoj. Ekzemple, 101 konvertiĝos en ĉenon el 5 vertikalaj strekoj. === Alfabeto === : { <code>0</code>, <code>1</code>, <code>|</code> } === Reguloj === # <code>1</code> <math>\to</math> <code>0|</code> # <code>|0</code> <math>\to</math> <code>0||</code> # <code>0</code> <math>\to</math> === Enigaĵo === <code>101</code> Se la algoritmo estas aplikita al la supra ekzemplo, ĝi finiĝos post la jenaj paŝoj: # <li value="0"><code>101</code> # <code>0|01</code> # <code>0|00|</code> # <code>00||0|</code> # <code>00|0|||</code> # <code>000|||||</code> # <code>00|||||</code> # <code>0|||||</code> # <code>|||||</code> == NAM kaj la Chomsky-aj Gramatikoj de la tipo 0 == NAM tre similas la generajn gramatikojn de la tipo 0 el la hierarkio de [[Noam Chomsky]]. Ambaŭ aperis preskaŭ samtempe; ambaŭ estas [[Turing kompleteco|Turinge kompletaj]]; ili generas ekzakte la saman klason de [[J|formala lingvo]] — do, ili egalas pri la komputivo. La diferencoj estas strukturaj: {|class="wikitable" |- !  ||NAM || 0-tipa gramatiko |- !Ordigo de Reguloj | La reguloj estas '''ordigitaj'''; aplikenda ĉiam estas la unua kongrua regulo (determinismo) | La reguloj '''ne estas ordigitaj'''; ajna kongrua regulo estas aplikebla (nedeterminisme) |- ! Kongruigo | La unua kongruaĵo de la ĉeno el la maldekstra flanko de la regulo | Ajna kongruaĵo |- ! Halto | Malimplicaj '''finreguloj''' | Nenia speciala rimedo: la derivado ĉesas kiam restas nenia variablo (aŭ okazas senfina ciklado) |- ! Starto | Nenia speciala simbolo — la derivadon starigas enigaĵo | Speciala '''starta simbolo''' |- ! Por kiu celo | Modeligi '''komputadon''' (komputon de funkcio: argumento → rezulto) | Modeligi '''lingvan generadon''' (starta simbolo → aro da generitaj signoĉenoj) |- ! Publikaĵo | A.A. Markov: Teorio de algoritmoj (1951) | Noam Chomsky: Tri modeloj por priskribi lingvon (1956) |} '''Resume:''' Markovaj algoritmoj estas determinisma, ordigita reskrib-sistemo formaliganta komutadon de funkcioj, dum gramatiko de tipo 0 estas nedeterminisma, neordigita reskrib-sistemo formaliganta por lingvogeneradon. Ili komputas aŭ generas la saman klason, sed Markova algoritmo enkonstruas la deriv-strategion (kiun regulon apliki, kiam ĉesi) en la formalismon mem, dum la gramatiko de tipo 0 lasas tion nedifinita. == Vidu ankaŭ == * [[Formala gramatiko]] == Literaturo == * Caracciolo di Forino, A. ''Lingvoj por prilabori teksttekstojn kaj ĝeneraligitaj Markov-algoritmoj.'' En Simbolaj manipuladaj lingvoj kaj teknikoj, DG Bobrow (Red.), Nord-Holland Publ. Co., Amsterdamo, Nederlando, 1968, pp.&nbsp;191–206. * Andrej Andrejeviĉ Markov (1903-1979) 1960. ''La Teorio de Algoritmoj.'' Tradukoj de la Usona Matematika Societo, serio 2, 15, 1–14. (Traduko el la rusa, Trudy Instituta im. Steklova 38 (1951) 176-189 == Referencoj == {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://yad-studio.github.io/ Yad Studio - Markov-algoritma IDE kaj interpretilo (malfermfonteca)] * [[sourceforge:projects/markov|Markov-algoritma interpretilo]] * [https://web.archive.org/web/20060217113205/http://nic-nac-project.de/~jcm/index.php?nav=projects Markov-algoritma interpretilo] * [https://rosettacode.org/wiki/Execute_a_Markov_algorithm Interpretistoj de la algoritmo de Markov ĉe Rosetta-Code] * [https://store.steampowered.com/app/1720850/AB/ A=B, ludo pri skribado de anstataŭigaj reguloj por Markov-algoritmo] [[Kategorio:Komputaj modeloj]] [[Kategorio:Teorio de kalkulado]] js8wrv3cbwvu9zg12tgb7188omq0isx 9480643 9480382 2026-09-23T03:01:37Z Sergio 46486 /* Ekzemplo */ N kg 9480643 wikitext text/x-wiki En teoria komputoscienco, '''norma algoritmo Markova''' ('''NAM''', ankaŭ '''Markova algoritmo''', ruse Нормальный алгорифм Маркова) estas unu el la kutimaj manieroj formale difini la koncepton [[algoritmo]] (alia bone konata maniero estas la [[Maŝino de Turing|Turingaj maŝinoj]]). La koncepton de norma algoritmo enkondukis Sovetia matematikisto Andreo Markov (la filo) fine de la [[1940-aj jaroj]] en verkoj pri la nesolveblo de kelkaj problemoj en la teorio de asociaj komputadoj. La norma algoritmo priskribas metodon de transformado de [[signoĉeno]]j, similan al la {{J|formala gramatiko}}. NAM estas [[Turing kompleteco|Turinge kompleta]] lingvo, kio igas ĝin ekvivalenta laŭ esprimpovo al la [[Maŝino de Turing|Turingaj maŝinoj]] kaj al modernaj programlingvoj. Surbaze de NAM estis kreita la funkcia [[programlingvo]] Refal. == Priskribo == Normalaj algoritmoj estas tekstaj, tio estas, destinitaj trakti signoĉenojn super diversaj alfabetoj. La difino de norma algoritmo konsistas el du partoj: la difino de la ''alfabeto'' ([[signaro (komputado)|signaro]]) <math>\Sigma</math> de la algoritmo (al vortoj el kies simboloj la algoritmo estos aplikata) kaj la difino de ĝia ''skemo''. La skemo de NAM estas finia ordigita aro da t.n. ''anstataŭigaj formuloj'', ĉiu el kiuj povas esti aŭ ''ordinara'', aŭ ''fina''. La ordinaraj anstataŭigaj formuloj estas esprimoj de la formo <math>\alpha\to\beta</math>, kie <math>\alpha,\beta\in \Sigma^* </math>estas estas vortoj en la algoritma alfabeto (nomataj, respektive, la maldekstra kaj dekstra partoj de la anstataŭiga formulo). Simile, la finaj anstataŭigaj formuloj estas vortoj de la formo <math>\gamma\mapsto\delta</math>, kie <math>\gamma,\delta\in\Sigma^*</math> estas du arbitraj vortoj en la algoritma alfabeto.<ref>Fakte, A. Markov uzis en la finreguloj ne vostohavan sagon <math>\mapsto</math>, sed kombinon de simpa sago kun mezpunkto: <math>\gamma\to\cdot\delta</math>.</ref> Oni supozas, ke la helpaj simboloj <math>\to</math> kaj <math>\mapsto</math> ne apartenas al <math>\Sigma</math> (alie, oni elektu du aliajn simbolojn pro la rolo, kiun ili ludas kiel apartigilo inter la maldekstra kaj dekstra partoj). Ekzemplo pri skemo de norma algoritmo en kvinlitera alfabeto <math>\{\ |{*}abc\ \}</math>&nbsp;: : <math>\left\{\begin{matrix} |b&\to& ba|\\ ab&\to& ba\\ b&\to&\\ {*}|&\to& b*& \\ {*}&\to& c& \\ |c&\to& c\\ ac&\to& c|\\ c&\mapsto\end{matrix}\right.</math> Apliko de la norma algoritmo al arbitra ĉeno <math>V\in\Sigma^*</math> konsistas en sekvenco da sekvaj elementaj paŝoj. Ni supozu ke <math>V'</math> estas la vorto akirita en la ĵusa paŝo de la algoritmo (aŭ la enigaĵo <math>V</math>, se la nuna paŝo estas la unua). Se nenia anstataŭiga formulo havas maldekstran flankon egalan al subĉeno de <math>V'</math>, tiam la algoritmo finiĝas, kaj la rezulto de ĝia laboro estas la ĉeno <math>V'</math> . Aliokaze, oni prenas la unuan el la anstataŭigaj formuloj kies maldekstra flanko estas subĉeno de <math>V'</math>. Se la anstataŭiga formulo havas la formon <math>\gamma\mapsto\delta</math>, tiam el ĉiuj eblaj prezentoj de la ĉeno <math>V'</math> en la formo <math>\phi\gamma\psi</math> (kie <math>\phi,\psi\in\Sigma^*</math>) la prezento kun la plej mallonga <math>\phi</math> estas elektita. Tiam la algoritmo finiĝas kaj la rezulto de ĝia laboro estas <math>\phi\delta\psi</math>. Alie, se tiu anstataŭiga formulo havas la formon <math>\alpha\to\beta</math>, tiam el ĉiuj eblaj prezentaĵoj de la ĉeno <math>V'</math> en la formo <math>\phi\alpha\psi</math> oni elektas tiun kun la plej mallonga <math>\phi</math>, kaj la rezulto de la paŝo estas la ĉeno <math>\phi\beta\psi</math>, traktota sekvapaŝe. Ekzemple, apliko de la supre priskribita algoritmo al la vorto <math>|*||</math> rezultigas la vortojn :<math>|b*|\quad ba|*|\quad a|*|\quad a|b*\quad aba|*\quad baa|*\quad aa|*\quad aa|c\quad aac\quad ac|\quad c||</math> post kio la algoritmo haltas kun la rezulto <math>||</math> . Por aliaj ekzemploj, vidu sube. Ĉiu norma algoritmo estas ekvivalenta al iu [[maŝino de Turing]], kaj inverse — iu ajn [[maŝino de Turing]] ekvivalentas al iu norma algoritmo. Normaj algoritmoj montriĝis oportuna rimedo por prezento de multaj sekcioj de konstrua matematiko. Krome, kelkaj bazaj ideoj de la difino de NAM estas uzataj en tekstoprilaboraj programlingvoj — ekzemple, en Refal. == Algoritmo == La ''Reguloj'' estas sekvenco de paroj da ĉenoj, kutime prezentitaj en la formo de ''ŝablono'' → ''anstataŭaĵo'' . Ĉiu regulo povas esti aŭ ordinara aŭ fina. Por donita ''enigaĵo'': # Kontrolu la Regulojn laŭ ordo de supre suben por vidi ĉu iu el la ''ŝablonoj'' troveblas en la ''enigita'' ĉeno. # Se neniu estas trovita, la algoritmo haltas. # Se unu (aŭ pluraj) troviĝas, uzu '''la unuan''' el ili por anstataŭigi la plej maldekstran aperon de kongrua teksto en la ''enigita'' ĉeno per ĝia ''anstataŭaĵo'' . # Se la ĵus aplikita regulo estis fina, la algoritmo haltas. # Iru al paŝo 1. == Ekzemplo == La sekva ekzemplo demonstras la bazan funkciadon de Markov-algoritmo. === Alfabeto === : { <code>abcĉ</code>…<code>z ABCĈ</code>…<code>Z.123</code> } === Reguloj === # <code>P</code> <math>\to</math> <code>pomo</code> # <code>kg</code> <math>\to</math> <code>kilogramojn</code> # <code>N</code> <math>\to</math> <code>1</code> # <code> 1 kilogramoj</code> <math>\to</math> <code> 1 kilogramo</code> # <code>neniam uzota</code> <math>\mapsto</math> <code>finregulo</code> === Simbola ĉeno === <code>Mi aĉetis N kg da Pj.</code> === Ekzekuto === Se la algoritmo estas aplikita al la supra ekzemplo, la simbolo-ĉeno ŝanĝiĝados jene. # <code>Mi aĉetis N kg da pomoj.</code> # <code>Mi aĉetis N kilogramojn da pomoj.</code> # <code>Mi aĉetis 1 kilogramojn da pomoj.</code> # <code>Mi aĉetis 1 kilogramon da pomoj.</code> La plenumo de la algoritmo finiĝos. == Alia ekzemplo == Ĉi tiuj reguloj donas pli interesan ekzemplon. Ili konvertas [[Duuma nombrosistemo|duumajn]] nombrojn al iliaj [[Unuuma nombrosistemo|unuumaj]] ekvivalentoj. Ekzemple, 101 konvertiĝos en ĉenon el 5 vertikalaj strekoj. === Alfabeto === : { <code>0</code>, <code>1</code>, <code>|</code> } === Reguloj === # <code>1</code> <math>\to</math> <code>0|</code> # <code>|0</code> <math>\to</math> <code>0||</code> # <code>0</code> <math>\to</math> === Enigaĵo === <code>101</code> Se la algoritmo estas aplikita al la supra ekzemplo, ĝi finiĝos post la jenaj paŝoj: # <li value="0"><code>101</code> # <code>0|01</code> # <code>0|00|</code> # <code>00||0|</code> # <code>00|0|||</code> # <code>000|||||</code> # <code>00|||||</code> # <code>0|||||</code> # <code>|||||</code> == NAM kaj la Chomsky-aj Gramatikoj de la tipo 0 == NAM tre similas la generajn gramatikojn de la tipo 0 el la hierarkio de [[Noam Chomsky]]. Ambaŭ aperis preskaŭ samtempe; ambaŭ estas [[Turing kompleteco|Turinge kompletaj]]; ili generas ekzakte la saman klason de [[J|formala lingvo]] — do, ili egalas pri la komputivo. La diferencoj estas strukturaj: {|class="wikitable" |- !  ||NAM || 0-tipa gramatiko |- !Ordigo de Reguloj | La reguloj estas '''ordigitaj'''; aplikenda ĉiam estas la unua kongrua regulo (determinismo) | La reguloj '''ne estas ordigitaj'''; ajna kongrua regulo estas aplikebla (nedeterminisme) |- ! Kongruigo | La unua kongruaĵo de la ĉeno el la maldekstra flanko de la regulo | Ajna kongruaĵo |- ! Halto | Malimplicaj '''finreguloj''' | Nenia speciala rimedo: la derivado ĉesas kiam restas nenia variablo (aŭ okazas senfina ciklado) |- ! Starto | Nenia speciala simbolo — la derivadon starigas enigaĵo | Speciala '''starta simbolo''' |- ! Por kiu celo | Modeligi '''komputadon''' (komputon de funkcio: argumento → rezulto) | Modeligi '''lingvan generadon''' (starta simbolo → aro da generitaj signoĉenoj) |- ! Publikaĵo | A.A. Markov: Teorio de algoritmoj (1951) | Noam Chomsky: Tri modeloj por priskribi lingvon (1956) |} '''Resume:''' Markovaj algoritmoj estas determinisma, ordigita reskrib-sistemo formaliganta komutadon de funkcioj, dum gramatiko de tipo 0 estas nedeterminisma, neordigita reskrib-sistemo formaliganta por lingvogeneradon. Ili komputas aŭ generas la saman klason, sed Markova algoritmo enkonstruas la deriv-strategion (kiun regulon apliki, kiam ĉesi) en la formalismon mem, dum la gramatiko de tipo 0 lasas tion nedifinita. == Vidu ankaŭ == * [[Formala gramatiko]] == Literaturo == * Caracciolo di Forino, A. ''Lingvoj por prilabori teksttekstojn kaj ĝeneraligitaj Markov-algoritmoj.'' En Simbolaj manipuladaj lingvoj kaj teknikoj, DG Bobrow (Red.), Nord-Holland Publ. Co., Amsterdamo, Nederlando, 1968, pp.&nbsp;191–206. * Andrej Andrejeviĉ Markov (1903-1979) 1960. ''La Teorio de Algoritmoj.'' Tradukoj de la Usona Matematika Societo, serio 2, 15, 1–14. (Traduko el la rusa, Trudy Instituta im. Steklova 38 (1951) 176-189 == Referencoj == {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://yad-studio.github.io/ Yad Studio - Markov-algoritma IDE kaj interpretilo (malfermfonteca)] * [[sourceforge:projects/markov|Markov-algoritma interpretilo]] * [https://web.archive.org/web/20060217113205/http://nic-nac-project.de/~jcm/index.php?nav=projects Markov-algoritma interpretilo] * [https://rosettacode.org/wiki/Execute_a_Markov_algorithm Interpretistoj de la algoritmo de Markov ĉe Rosetta-Code] * [https://store.steampowered.com/app/1720850/AB/ A=B, ludo pri skribado de anstataŭigaj reguloj por Markov-algoritmo] [[Kategorio:Komputaj modeloj]] [[Kategorio:Teorio de kalkulado]] 4a74a4mzbmktx4ap82sjznkhrhp2sra 9480645 9480643 2026-09-23T03:05:52Z Sergio 46486 /* NAM kaj la Chomsky-aj Gramatikoj de la tipo 0 */ Kongruiaĵoj 9480645 wikitext text/x-wiki En teoria komputoscienco, '''norma algoritmo Markova''' ('''NAM''', ankaŭ '''Markova algoritmo''', ruse Нормальный алгорифм Маркова) estas unu el la kutimaj manieroj formale difini la koncepton [[algoritmo]] (alia bone konata maniero estas la [[Maŝino de Turing|Turingaj maŝinoj]]). La koncepton de norma algoritmo enkondukis Sovetia matematikisto Andreo Markov (la filo) fine de la [[1940-aj jaroj]] en verkoj pri la nesolveblo de kelkaj problemoj en la teorio de asociaj komputadoj. La norma algoritmo priskribas metodon de transformado de [[signoĉeno]]j, similan al la {{J|formala gramatiko}}. NAM estas [[Turing kompleteco|Turinge kompleta]] lingvo, kio igas ĝin ekvivalenta laŭ esprimpovo al la [[Maŝino de Turing|Turingaj maŝinoj]] kaj al modernaj programlingvoj. Surbaze de NAM estis kreita la funkcia [[programlingvo]] Refal. == Priskribo == Normalaj algoritmoj estas tekstaj, tio estas, destinitaj trakti signoĉenojn super diversaj alfabetoj. La difino de norma algoritmo konsistas el du partoj: la difino de la ''alfabeto'' ([[signaro (komputado)|signaro]]) <math>\Sigma</math> de la algoritmo (al vortoj el kies simboloj la algoritmo estos aplikata) kaj la difino de ĝia ''skemo''. La skemo de NAM estas finia ordigita aro da t.n. ''anstataŭigaj formuloj'', ĉiu el kiuj povas esti aŭ ''ordinara'', aŭ ''fina''. La ordinaraj anstataŭigaj formuloj estas esprimoj de la formo <math>\alpha\to\beta</math>, kie <math>\alpha,\beta\in \Sigma^* </math>estas estas vortoj en la algoritma alfabeto (nomataj, respektive, la maldekstra kaj dekstra partoj de la anstataŭiga formulo). Simile, la finaj anstataŭigaj formuloj estas vortoj de la formo <math>\gamma\mapsto\delta</math>, kie <math>\gamma,\delta\in\Sigma^*</math> estas du arbitraj vortoj en la algoritma alfabeto.<ref>Fakte, A. Markov uzis en la finreguloj ne vostohavan sagon <math>\mapsto</math>, sed kombinon de simpa sago kun mezpunkto: <math>\gamma\to\cdot\delta</math>.</ref> Oni supozas, ke la helpaj simboloj <math>\to</math> kaj <math>\mapsto</math> ne apartenas al <math>\Sigma</math> (alie, oni elektu du aliajn simbolojn pro la rolo, kiun ili ludas kiel apartigilo inter la maldekstra kaj dekstra partoj). Ekzemplo pri skemo de norma algoritmo en kvinlitera alfabeto <math>\{\ |{*}abc\ \}</math>&nbsp;: : <math>\left\{\begin{matrix} |b&\to& ba|\\ ab&\to& ba\\ b&\to&\\ {*}|&\to& b*& \\ {*}&\to& c& \\ |c&\to& c\\ ac&\to& c|\\ c&\mapsto\end{matrix}\right.</math> Apliko de la norma algoritmo al arbitra ĉeno <math>V\in\Sigma^*</math> konsistas en sekvenco da sekvaj elementaj paŝoj. Ni supozu ke <math>V'</math> estas la vorto akirita en la ĵusa paŝo de la algoritmo (aŭ la enigaĵo <math>V</math>, se la nuna paŝo estas la unua). Se nenia anstataŭiga formulo havas maldekstran flankon egalan al subĉeno de <math>V'</math>, tiam la algoritmo finiĝas, kaj la rezulto de ĝia laboro estas la ĉeno <math>V'</math> . Aliokaze, oni prenas la unuan el la anstataŭigaj formuloj kies maldekstra flanko estas subĉeno de <math>V'</math>. Se la anstataŭiga formulo havas la formon <math>\gamma\mapsto\delta</math>, tiam el ĉiuj eblaj prezentoj de la ĉeno <math>V'</math> en la formo <math>\phi\gamma\psi</math> (kie <math>\phi,\psi\in\Sigma^*</math>) la prezento kun la plej mallonga <math>\phi</math> estas elektita. Tiam la algoritmo finiĝas kaj la rezulto de ĝia laboro estas <math>\phi\delta\psi</math>. Alie, se tiu anstataŭiga formulo havas la formon <math>\alpha\to\beta</math>, tiam el ĉiuj eblaj prezentaĵoj de la ĉeno <math>V'</math> en la formo <math>\phi\alpha\psi</math> oni elektas tiun kun la plej mallonga <math>\phi</math>, kaj la rezulto de la paŝo estas la ĉeno <math>\phi\beta\psi</math>, traktota sekvapaŝe. Ekzemple, apliko de la supre priskribita algoritmo al la vorto <math>|*||</math> rezultigas la vortojn :<math>|b*|\quad ba|*|\quad a|*|\quad a|b*\quad aba|*\quad baa|*\quad aa|*\quad aa|c\quad aac\quad ac|\quad c||</math> post kio la algoritmo haltas kun la rezulto <math>||</math> . Por aliaj ekzemploj, vidu sube. Ĉiu norma algoritmo estas ekvivalenta al iu [[maŝino de Turing]], kaj inverse — iu ajn [[maŝino de Turing]] ekvivalentas al iu norma algoritmo. Normaj algoritmoj montriĝis oportuna rimedo por prezento de multaj sekcioj de konstrua matematiko. Krome, kelkaj bazaj ideoj de la difino de NAM estas uzataj en tekstoprilaboraj programlingvoj — ekzemple, en Refal. == Algoritmo == La ''Reguloj'' estas sekvenco de paroj da ĉenoj, kutime prezentitaj en la formo de ''ŝablono'' → ''anstataŭaĵo'' . Ĉiu regulo povas esti aŭ ordinara aŭ fina. Por donita ''enigaĵo'': # Kontrolu la Regulojn laŭ ordo de supre suben por vidi ĉu iu el la ''ŝablonoj'' troveblas en la ''enigita'' ĉeno. # Se neniu estas trovita, la algoritmo haltas. # Se unu (aŭ pluraj) troviĝas, uzu '''la unuan''' el ili por anstataŭigi la plej maldekstran aperon de kongrua teksto en la ''enigita'' ĉeno per ĝia ''anstataŭaĵo'' . # Se la ĵus aplikita regulo estis fina, la algoritmo haltas. # Iru al paŝo 1. == Ekzemplo == La sekva ekzemplo demonstras la bazan funkciadon de Markov-algoritmo. === Alfabeto === : { <code>abcĉ</code>…<code>z ABCĈ</code>…<code>Z.123</code> } === Reguloj === # <code>P</code> <math>\to</math> <code>pomo</code> # <code>kg</code> <math>\to</math> <code>kilogramojn</code> # <code>N</code> <math>\to</math> <code>1</code> # <code> 1 kilogramoj</code> <math>\to</math> <code> 1 kilogramo</code> # <code>neniam uzota</code> <math>\mapsto</math> <code>finregulo</code> === Simbola ĉeno === <code>Mi aĉetis N kg da Pj.</code> === Ekzekuto === Se la algoritmo estas aplikita al la supra ekzemplo, la simbolo-ĉeno ŝanĝiĝados jene. # <code>Mi aĉetis N kg da pomoj.</code> # <code>Mi aĉetis N kilogramojn da pomoj.</code> # <code>Mi aĉetis 1 kilogramojn da pomoj.</code> # <code>Mi aĉetis 1 kilogramon da pomoj.</code> La plenumo de la algoritmo finiĝos. == Alia ekzemplo == Ĉi tiuj reguloj donas pli interesan ekzemplon. Ili konvertas [[Duuma nombrosistemo|duumajn]] nombrojn al iliaj [[Unuuma nombrosistemo|unuumaj]] ekvivalentoj. Ekzemple, 101 konvertiĝos en ĉenon el 5 vertikalaj strekoj. === Alfabeto === : { <code>0</code>, <code>1</code>, <code>|</code> } === Reguloj === # <code>1</code> <math>\to</math> <code>0|</code> # <code>|0</code> <math>\to</math> <code>0||</code> # <code>0</code> <math>\to</math> === Enigaĵo === <code>101</code> Se la algoritmo estas aplikita al la supra ekzemplo, ĝi finiĝos post la jenaj paŝoj: # <li value="0"><code>101</code> # <code>0|01</code> # <code>0|00|</code> # <code>00||0|</code> # <code>00|0|||</code> # <code>000|||||</code> # <code>00|||||</code> # <code>0|||||</code> # <code>|||||</code> == NAM kaj la Chomsky-aj Gramatikoj de la tipo 0 == NAM tre similas la generajn gramatikojn de la tipo 0 el la hierarkio de [[Noam Chomsky]]. Ambaŭ aperis preskaŭ samtempe; ambaŭ estas [[Turing kompleteco|Turinge kompletaj]]; ili generas ekzakte la saman klason de [[J|formala lingvo]] — do, ili egalas pri la komputivo. La diferencoj estas strukturaj: {|class="wikitable" |- ! ||Normaj algoritmoj Markovaj || 0-Tipa Gramatiko |- !Ordigo de Reguloj | La reguloj estas '''ordigitaj'''; aplikenda ĉiam estas la unua kongrua regulo (determinismo) | La reguloj '''ne estas ordigitaj'''; ajna kongrua regulo estas aplikebla (nedeterminisme) |- ! Kongruiaĵoj | La unua kongruaĵo de la ĉeno el la maldekstra flanko de la regulo | Ajna kongruaĵo |- ! Halto | Malimplicaj '''finreguloj''' | Nenia speciala rimedo: la derivado ĉesas kiam restas nenia variablo (aŭ okazas senfina ciklado) |- ! Starto | Nenia speciala simbolo — la derivadon starigas enigaĵo | Speciala '''starta simbolo''' |- ! Por kiu celo | Modeligi '''komputadon''' (komputon de funkcio: argumento → rezulto) | Modeligi '''lingvan generadon''' (starta simbolo → aro da generitaj signoĉenoj) |- ! Publikaĵo | A.A. Markov: Teorio de algoritmoj (1951) | Noam Chomsky: Tri modeloj por priskribi lingvon (1956) |} '''Resume:''' Markovaj algoritmoj estas determinisma, ordigita reskrib-sistemo formaliganta komutadon de funkcioj, dum gramatiko de tipo 0 estas nedeterminisma, neordigita reskrib-sistemo formaliganta por lingvogeneradon. Ili komputas aŭ generas la saman klason, sed Markova algoritmo enkonstruas la deriv-strategion (kiun regulon apliki, kiam ĉesi) en la formalismon mem, dum la gramatiko de tipo 0 lasas tion nedifinita. == Vidu ankaŭ == * [[Formala gramatiko]] == Literaturo == * Caracciolo di Forino, A. ''Lingvoj por prilabori teksttekstojn kaj ĝeneraligitaj Markov-algoritmoj.'' En Simbolaj manipuladaj lingvoj kaj teknikoj, DG Bobrow (Red.), Nord-Holland Publ. Co., Amsterdamo, Nederlando, 1968, pp.&nbsp;191–206. * Andrej Andrejeviĉ Markov (1903-1979) 1960. ''La Teorio de Algoritmoj.'' Tradukoj de la Usona Matematika Societo, serio 2, 15, 1–14. (Traduko el la rusa, Trudy Instituta im. Steklova 38 (1951) 176-189 == Referencoj == {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://yad-studio.github.io/ Yad Studio - Markov-algoritma IDE kaj interpretilo (malfermfonteca)] * [[sourceforge:projects/markov|Markov-algoritma interpretilo]] * [https://web.archive.org/web/20060217113205/http://nic-nac-project.de/~jcm/index.php?nav=projects Markov-algoritma interpretilo] * [https://rosettacode.org/wiki/Execute_a_Markov_algorithm Interpretistoj de la algoritmo de Markov ĉe Rosetta-Code] * [https://store.steampowered.com/app/1720850/AB/ A=B, ludo pri skribado de anstataŭigaj reguloj por Markov-algoritmo] [[Kategorio:Komputaj modeloj]] [[Kategorio:Teorio de kalkulado]] 6pgcw9aanp3i0bta08kj656978917fa 9480646 9480645 2026-09-23T03:26:01Z Sergio 46486 /* Priskribo */ {} 9480646 wikitext text/x-wiki En teoria komputoscienco, '''norma algoritmo Markova''' ('''NAM''', ankaŭ '''Markova algoritmo''', ruse Нормальный алгорифм Маркова) estas unu el la kutimaj manieroj formale difini la koncepton [[algoritmo]] (alia bone konata maniero estas la [[Maŝino de Turing|Turingaj maŝinoj]]). La koncepton de norma algoritmo enkondukis Sovetia matematikisto Andreo Markov (la filo) fine de la [[1940-aj jaroj]] en verkoj pri la nesolveblo de kelkaj problemoj en la teorio de asociaj komputadoj. La norma algoritmo priskribas metodon de transformado de [[signoĉeno]]j, similan al la {{J|formala gramatiko}}. NAM estas [[Turing kompleteco|Turinge kompleta]] lingvo, kio igas ĝin ekvivalenta laŭ esprimpovo al la [[Maŝino de Turing|Turingaj maŝinoj]] kaj al modernaj programlingvoj. Surbaze de NAM estis kreita la funkcia [[programlingvo]] Refal. == Priskribo == Normalaj algoritmoj estas tekstaj, tio estas, destinitaj trakti signoĉenojn super diversaj alfabetoj. La difino de norma algoritmo konsistas el du partoj: la difino de la ''alfabeto'' ([[signaro (komputado)|signaro]]) <math>\Sigma</math> de la algoritmo (al vortoj el kies simboloj la algoritmo estos aplikata) kaj la difino de ĝia ''skemo''. La skemo de NAM estas finia ordigita aro da t.n. ''anstataŭigaj formuloj'', ĉiu el kiuj povas esti aŭ ''ordinara'', aŭ ''fina''. La ordinaraj anstataŭigaj formuloj estas esprimoj de la formo <math>\alpha\to\beta</math>, kie <math>\alpha,\beta\in \Sigma^* </math>estas estas vortoj en la algoritma alfabeto (nomataj, respektive, la maldekstra kaj dekstra partoj de la anstataŭiga formulo). Simile, la finaj anstataŭigaj formuloj estas vortoj de la formo <math>\gamma\mapsto\delta</math>, kie <math>\gamma,\delta\in\Sigma^*</math> estas du arbitraj vortoj en la algoritma alfabeto.<ref>Fakte, A. Markov uzis en la finreguloj ne vostohavan sagon <math>\mapsto</math>, sed kombinon de simpa sago kun mezpunkto:  <math>\gamma{{\to}{\cdot}}\delta</math> .</ref> Oni supozas, ke la helpaj simboloj <math>\to</math> kaj <math>\mapsto</math> ne apartenas al <math>\Sigma</math> (alie, oni elektu du aliajn simbolojn pro la rolo, kiun ili ludas kiel apartigilo inter la maldekstra kaj dekstra partoj). Ekzemplo pri skemo de norma algoritmo en kvinlitera alfabeto <math>\{\ |{*}abc\ \}</math>&nbsp;: : <math>\left\{\begin{matrix} |b&\to& ba|\\ ab&\to& ba\\ b&\to&\\ {*}|&\to& b*& \\ {*}&\to& c& \\ |c&\to& c\\ ac&\to& c|\\ c&\mapsto\end{matrix}\right.</math> Apliko de la norma algoritmo al arbitra ĉeno <math>V\in\Sigma^*</math> konsistas en sekvenco da sekvaj elementaj paŝoj. Ni supozu ke <math>V'</math> estas la vorto akirita en la ĵusa paŝo de la algoritmo (aŭ la enigaĵo <math>V</math>, se la nuna paŝo estas la unua). Se nenia anstataŭiga formulo havas maldekstran flankon egalan al subĉeno de <math>V'</math>, tiam la algoritmo finiĝas, kaj la rezulto de ĝia laboro estas la ĉeno <math>V'</math> . Aliokaze, oni prenas la unuan el la anstataŭigaj formuloj kies maldekstra flanko estas subĉeno de <math>V'</math>. Se la anstataŭiga formulo havas la formon <math>\gamma\mapsto\delta</math>, tiam el ĉiuj eblaj prezentoj de la ĉeno <math>V'</math> en la formo <math>\phi\gamma\psi</math> (kie <math>\phi,\psi\in\Sigma^*</math>) la prezento kun la plej mallonga <math>\phi</math> estas elektita. Tiam la algoritmo finiĝas kaj la rezulto de ĝia laboro estas <math>\phi\delta\psi</math>. Alie, se tiu anstataŭiga formulo havas la formon <math>\alpha\to\beta</math>, tiam el ĉiuj eblaj prezentaĵoj de la ĉeno <math>V'</math> en la formo <math>\phi\alpha\psi</math> oni elektas tiun kun la plej mallonga <math>\phi</math>, kaj la rezulto de la paŝo estas la ĉeno <math>\phi\beta\psi</math>, traktota sekvapaŝe. Ekzemple, apliko de la supre priskribita algoritmo al la vorto  <math>|{*}||</math>  rezultigas la vortojn :<math>|b{*}|\quad ba|{*}|\quad a|{*}|\quad a|b{*}\quad aba|{*}\quad baa|{*}\quad aa|{*}\quad aa|c\quad aac\quad ac|\quad c||</math> post kio la algoritmo haltas kun la rezulto <math>||</math> . Pluajn ekzemplojn vidu ĉi-sube. Ĉiu norma algoritmo estas ekvivalenta al iu [[maŝino de Turing]], kaj inverse — iu ajn [[maŝino de Turing]] ekvivalentas al iu norma algoritmo. Normaj algoritmoj montriĝis oportuna rimedo por prezento de multaj sekcioj de konstrua matematiko. Krome, kelkaj bazaj ideoj de la difino de NAM estas uzataj en tekstoprilaboraj programlingvoj — ekzemple, en Refal. == Algoritmo == La ''Reguloj'' estas sekvenco de paroj da ĉenoj, kutime prezentitaj en la formo de ''ŝablono'' → ''anstataŭaĵo'' . Ĉiu regulo povas esti aŭ ordinara aŭ fina. Por donita ''enigaĵo'': # Kontrolu la Regulojn laŭ ordo de supre suben por vidi ĉu iu el la ''ŝablonoj'' troveblas en la ''enigita'' ĉeno. # Se neniu estas trovita, la algoritmo haltas. # Se unu (aŭ pluraj) troviĝas, uzu '''la unuan''' el ili por anstataŭigi la plej maldekstran aperon de kongrua teksto en la ''enigita'' ĉeno per ĝia ''anstataŭaĵo'' . # Se la ĵus aplikita regulo estis fina, la algoritmo haltas. # Iru al paŝo 1. == Ekzemplo == La sekva ekzemplo demonstras la bazan funkciadon de Markov-algoritmo. === Alfabeto === : { <code>abcĉ</code>…<code>z ABCĈ</code>…<code>Z.123</code> } === Reguloj === # <code>P</code> <math>\to</math> <code>pomo</code> # <code>kg</code> <math>\to</math> <code>kilogramojn</code> # <code>N</code> <math>\to</math> <code>1</code> # <code> 1 kilogramoj</code> <math>\to</math> <code> 1 kilogramo</code> # <code>neniam uzota</code> <math>\mapsto</math> <code>finregulo</code> === Simbola ĉeno === <code>Mi aĉetis N kg da Pj.</code> === Ekzekuto === Se la algoritmo estas aplikita al la supra ekzemplo, la simbolo-ĉeno ŝanĝiĝados jene. # <code>Mi aĉetis N kg da pomoj.</code> # <code>Mi aĉetis N kilogramojn da pomoj.</code> # <code>Mi aĉetis 1 kilogramojn da pomoj.</code> # <code>Mi aĉetis 1 kilogramon da pomoj.</code> La plenumo de la algoritmo finiĝos. == Alia ekzemplo == Ĉi tiuj reguloj donas pli interesan ekzemplon. Ili konvertas [[Duuma nombrosistemo|duumajn]] nombrojn al iliaj [[Unuuma nombrosistemo|unuumaj]] ekvivalentoj. Ekzemple, 101 konvertiĝos en ĉenon el 5 vertikalaj strekoj. === Alfabeto === : { <code>0</code>, <code>1</code>, <code>|</code> } === Reguloj === # <code>1</code> <math>\to</math> <code>0|</code> # <code>|0</code> <math>\to</math> <code>0||</code> # <code>0</code> <math>\to</math> === Enigaĵo === <code>101</code> Se la algoritmo estas aplikita al la supra ekzemplo, ĝi finiĝos post la jenaj paŝoj: # <li value="0"><code>101</code> # <code>0|01</code> # <code>0|00|</code> # <code>00||0|</code> # <code>00|0|||</code> # <code>000|||||</code> # <code>00|||||</code> # <code>0|||||</code> # <code>|||||</code> == NAM kaj la Chomsky-aj Gramatikoj de la tipo 0 == NAM tre similas la generajn gramatikojn de la tipo 0 el la hierarkio de [[Noam Chomsky]]. Ambaŭ aperis preskaŭ samtempe; ambaŭ estas [[Turing kompleteco|Turinge kompletaj]]; ili generas ekzakte la saman klason de [[J|formala lingvo]] — do, ili egalas pri la komputivo. La diferencoj estas strukturaj: {|class="wikitable" |- ! ||Normaj algoritmoj Markovaj || 0-Tipa Gramatiko |- !Ordigo de Reguloj | La reguloj estas '''ordigitaj'''; aplikenda ĉiam estas la unua kongrua regulo (determinismo) | La reguloj '''ne estas ordigitaj'''; ajna kongrua regulo estas aplikebla (nedeterminisme) |- ! Kongruiaĵoj | La unua kongruaĵo de la ĉeno el la maldekstra flanko de la regulo | Ajna kongruaĵo |- ! Halto | Malimplicaj '''finreguloj''' | Nenia speciala rimedo: la derivado ĉesas kiam restas nenia variablo (aŭ okazas senfina ciklado) |- ! Starto | Nenia speciala simbolo — la derivadon starigas enigaĵo | Speciala '''starta simbolo''' |- ! Por kiu celo | Modeligi '''komputadon''' (komputon de funkcio: argumento → rezulto) | Modeligi '''lingvan generadon''' (starta simbolo → aro da generitaj signoĉenoj) |- ! Publikaĵo | A.A. Markov: Teorio de algoritmoj (1951) | Noam Chomsky: Tri modeloj por priskribi lingvon (1956) |} '''Resume:''' Markovaj algoritmoj estas determinisma, ordigita reskrib-sistemo formaliganta komutadon de funkcioj, dum gramatiko de tipo 0 estas nedeterminisma, neordigita reskrib-sistemo formaliganta por lingvogeneradon. Ili komputas aŭ generas la saman klason, sed Markova algoritmo enkonstruas la deriv-strategion (kiun regulon apliki, kiam ĉesi) en la formalismon mem, dum la gramatiko de tipo 0 lasas tion nedifinita. == Vidu ankaŭ == * [[Formala gramatiko]] == Literaturo == * Caracciolo di Forino, A. ''Lingvoj por prilabori teksttekstojn kaj ĝeneraligitaj Markov-algoritmoj.'' En Simbolaj manipuladaj lingvoj kaj teknikoj, DG Bobrow (Red.), Nord-Holland Publ. Co., Amsterdamo, Nederlando, 1968, pp.&nbsp;191–206. * Andrej Andrejeviĉ Markov (1903-1979) 1960. ''La Teorio de Algoritmoj.'' Tradukoj de la Usona Matematika Societo, serio 2, 15, 1–14. (Traduko el la rusa, Trudy Instituta im. Steklova 38 (1951) 176-189 == Referencoj == {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://yad-studio.github.io/ Yad Studio - Markov-algoritma IDE kaj interpretilo (malfermfonteca)] * [[sourceforge:projects/markov|Markov-algoritma interpretilo]] * [https://web.archive.org/web/20060217113205/http://nic-nac-project.de/~jcm/index.php?nav=projects Markov-algoritma interpretilo] * [https://rosettacode.org/wiki/Execute_a_Markov_algorithm Interpretistoj de la algoritmo de Markov ĉe Rosetta-Code] * [https://store.steampowered.com/app/1720850/AB/ A=B, ludo pri skribado de anstataŭigaj reguloj por Markov-algoritmo] [[Kategorio:Komputaj modeloj]] [[Kategorio:Teorio de kalkulado]] 4w5bil3l63c90kz9wc804ecxemob0n3 9480662 9480646 2026-09-23T05:17:16Z Sergio 46486 /* Literaturo */ trad 9480662 wikitext text/x-wiki En teoria komputoscienco, '''norma algoritmo Markova''' ('''NAM''', ankaŭ '''Markova algoritmo''', ruse Нормальный алгорифм Маркова) estas unu el la kutimaj manieroj formale difini la koncepton [[algoritmo]] (alia bone konata maniero estas la [[Maŝino de Turing|Turingaj maŝinoj]]). La koncepton de norma algoritmo enkondukis Sovetia matematikisto Andreo Markov (la filo) fine de la [[1940-aj jaroj]] en verkoj pri la nesolveblo de kelkaj problemoj en la teorio de asociaj komputadoj. La norma algoritmo priskribas metodon de transformado de [[signoĉeno]]j, similan al la {{J|formala gramatiko}}. NAM estas [[Turing kompleteco|Turinge kompleta]] lingvo, kio igas ĝin ekvivalenta laŭ esprimpovo al la [[Maŝino de Turing|Turingaj maŝinoj]] kaj al modernaj programlingvoj. Surbaze de NAM estis kreita la funkcia [[programlingvo]] Refal. == Priskribo == Normalaj algoritmoj estas tekstaj, tio estas, destinitaj trakti signoĉenojn super diversaj alfabetoj. La difino de norma algoritmo konsistas el du partoj: la difino de la ''alfabeto'' ([[signaro (komputado)|signaro]]) <math>\Sigma</math> de la algoritmo (al vortoj el kies simboloj la algoritmo estos aplikata) kaj la difino de ĝia ''skemo''. La skemo de NAM estas finia ordigita aro da t.n. ''anstataŭigaj formuloj'', ĉiu el kiuj povas esti aŭ ''ordinara'', aŭ ''fina''. La ordinaraj anstataŭigaj formuloj estas esprimoj de la formo <math>\alpha\to\beta</math>, kie <math>\alpha,\beta\in \Sigma^* </math>estas estas vortoj en la algoritma alfabeto (nomataj, respektive, la maldekstra kaj dekstra partoj de la anstataŭiga formulo). Simile, la finaj anstataŭigaj formuloj estas vortoj de la formo <math>\gamma\mapsto\delta</math>, kie <math>\gamma,\delta\in\Sigma^*</math> estas du arbitraj vortoj en la algoritma alfabeto.<ref>Fakte, A. Markov uzis en la finreguloj ne vostohavan sagon <math>\mapsto</math>, sed kombinon de simpa sago kun mezpunkto:  <math>\gamma{{\to}{\cdot}}\delta</math> .</ref> Oni supozas, ke la helpaj simboloj <math>\to</math> kaj <math>\mapsto</math> ne apartenas al <math>\Sigma</math> (alie, oni elektu du aliajn simbolojn pro la rolo, kiun ili ludas kiel apartigilo inter la maldekstra kaj dekstra partoj). Ekzemplo pri skemo de norma algoritmo en kvinlitera alfabeto <math>\{\ |{*}abc\ \}</math>&nbsp;: : <math>\left\{\begin{matrix} |b&\to& ba|\\ ab&\to& ba\\ b&\to&\\ {*}|&\to& b*& \\ {*}&\to& c& \\ |c&\to& c\\ ac&\to& c|\\ c&\mapsto\end{matrix}\right.</math> Apliko de la norma algoritmo al arbitra ĉeno <math>V\in\Sigma^*</math> konsistas en sekvenco da sekvaj elementaj paŝoj. Ni supozu ke <math>V'</math> estas la vorto akirita en la ĵusa paŝo de la algoritmo (aŭ la enigaĵo <math>V</math>, se la nuna paŝo estas la unua). Se nenia anstataŭiga formulo havas maldekstran flankon egalan al subĉeno de <math>V'</math>, tiam la algoritmo finiĝas, kaj la rezulto de ĝia laboro estas la ĉeno <math>V'</math> . Aliokaze, oni prenas la unuan el la anstataŭigaj formuloj kies maldekstra flanko estas subĉeno de <math>V'</math>. Se la anstataŭiga formulo havas la formon <math>\gamma\mapsto\delta</math>, tiam el ĉiuj eblaj prezentoj de la ĉeno <math>V'</math> en la formo <math>\phi\gamma\psi</math> (kie <math>\phi,\psi\in\Sigma^*</math>) la prezento kun la plej mallonga <math>\phi</math> estas elektita. Tiam la algoritmo finiĝas kaj la rezulto de ĝia laboro estas <math>\phi\delta\psi</math>. Alie, se tiu anstataŭiga formulo havas la formon <math>\alpha\to\beta</math>, tiam el ĉiuj eblaj prezentaĵoj de la ĉeno <math>V'</math> en la formo <math>\phi\alpha\psi</math> oni elektas tiun kun la plej mallonga <math>\phi</math>, kaj la rezulto de la paŝo estas la ĉeno <math>\phi\beta\psi</math>, traktota sekvapaŝe. Ekzemple, apliko de la supre priskribita algoritmo al la vorto  <math>|{*}||</math>  rezultigas la vortojn :<math>|b{*}|\quad ba|{*}|\quad a|{*}|\quad a|b{*}\quad aba|{*}\quad baa|{*}\quad aa|{*}\quad aa|c\quad aac\quad ac|\quad c||</math> post kio la algoritmo haltas kun la rezulto <math>||</math> . Pluajn ekzemplojn vidu ĉi-sube. Ĉiu norma algoritmo estas ekvivalenta al iu [[maŝino de Turing]], kaj inverse — iu ajn [[maŝino de Turing]] ekvivalentas al iu norma algoritmo. Normaj algoritmoj montriĝis oportuna rimedo por prezento de multaj sekcioj de konstrua matematiko. Krome, kelkaj bazaj ideoj de la difino de NAM estas uzataj en tekstoprilaboraj programlingvoj — ekzemple, en Refal. == Algoritmo == La ''Reguloj'' estas sekvenco de paroj da ĉenoj, kutime prezentitaj en la formo de ''ŝablono'' → ''anstataŭaĵo'' . Ĉiu regulo povas esti aŭ ordinara aŭ fina. Por donita ''enigaĵo'': # Kontrolu la Regulojn laŭ ordo de supre suben por vidi ĉu iu el la ''ŝablonoj'' troveblas en la ''enigita'' ĉeno. # Se neniu estas trovita, la algoritmo haltas. # Se unu (aŭ pluraj) troviĝas, uzu '''la unuan''' el ili por anstataŭigi la plej maldekstran aperon de kongrua teksto en la ''enigita'' ĉeno per ĝia ''anstataŭaĵo'' . # Se la ĵus aplikita regulo estis fina, la algoritmo haltas. # Iru al paŝo 1. == Ekzemplo == La sekva ekzemplo demonstras la bazan funkciadon de Markov-algoritmo. === Alfabeto === : { <code>abcĉ</code>…<code>z ABCĈ</code>…<code>Z.123</code> } === Reguloj === # <code>P</code> <math>\to</math> <code>pomo</code> # <code>kg</code> <math>\to</math> <code>kilogramojn</code> # <code>N</code> <math>\to</math> <code>1</code> # <code> 1 kilogramoj</code> <math>\to</math> <code> 1 kilogramo</code> # <code>neniam uzota</code> <math>\mapsto</math> <code>finregulo</code> === Simbola ĉeno === <code>Mi aĉetis N kg da Pj.</code> === Ekzekuto === Se la algoritmo estas aplikita al la supra ekzemplo, la simbolo-ĉeno ŝanĝiĝados jene. # <code>Mi aĉetis N kg da pomoj.</code> # <code>Mi aĉetis N kilogramojn da pomoj.</code> # <code>Mi aĉetis 1 kilogramojn da pomoj.</code> # <code>Mi aĉetis 1 kilogramon da pomoj.</code> La plenumo de la algoritmo finiĝos. == Alia ekzemplo == Ĉi tiuj reguloj donas pli interesan ekzemplon. Ili konvertas [[Duuma nombrosistemo|duumajn]] nombrojn al iliaj [[Unuuma nombrosistemo|unuumaj]] ekvivalentoj. Ekzemple, 101 konvertiĝos en ĉenon el 5 vertikalaj strekoj. === Alfabeto === : { <code>0</code>, <code>1</code>, <code>|</code> } === Reguloj === # <code>1</code> <math>\to</math> <code>0|</code> # <code>|0</code> <math>\to</math> <code>0||</code> # <code>0</code> <math>\to</math> === Enigaĵo === <code>101</code> Se la algoritmo estas aplikita al la supra ekzemplo, ĝi finiĝos post la jenaj paŝoj: # <li value="0"><code>101</code> # <code>0|01</code> # <code>0|00|</code> # <code>00||0|</code> # <code>00|0|||</code> # <code>000|||||</code> # <code>00|||||</code> # <code>0|||||</code> # <code>|||||</code> == NAM kaj la Chomsky-aj Gramatikoj de la tipo 0 == NAM tre similas la generajn gramatikojn de la tipo 0 el la hierarkio de [[Noam Chomsky]]. Ambaŭ aperis preskaŭ samtempe; ambaŭ estas [[Turing kompleteco|Turinge kompletaj]]; ili generas ekzakte la saman klason de [[J|formala lingvo]] — do, ili egalas pri la komputivo. La diferencoj estas strukturaj: {|class="wikitable" |- ! ||Normaj algoritmoj Markovaj || 0-Tipa Gramatiko |- !Ordigo de Reguloj | La reguloj estas '''ordigitaj'''; aplikenda ĉiam estas la unua kongrua regulo (determinismo) | La reguloj '''ne estas ordigitaj'''; ajna kongrua regulo estas aplikebla (nedeterminisme) |- ! Kongruiaĵoj | La unua kongruaĵo de la ĉeno el la maldekstra flanko de la regulo | Ajna kongruaĵo |- ! Halto | Malimplicaj '''finreguloj''' | Nenia speciala rimedo: la derivado ĉesas kiam restas nenia variablo (aŭ okazas senfina ciklado) |- ! Starto | Nenia speciala simbolo — la derivadon starigas enigaĵo | Speciala '''starta simbolo''' |- ! Por kiu celo | Modeligi '''komputadon''' (komputon de funkcio: argumento → rezulto) | Modeligi '''lingvan generadon''' (starta simbolo → aro da generitaj signoĉenoj) |- ! Publikaĵo | A.A. Markov: Teorio de algoritmoj (1951) | Noam Chomsky: Tri modeloj por priskribi lingvon (1956) |} '''Resume:''' Markovaj algoritmoj estas determinisma, ordigita reskrib-sistemo formaliganta komutadon de funkcioj, dum gramatiko de tipo 0 estas nedeterminisma, neordigita reskrib-sistemo formaliganta por lingvogeneradon. Ili komputas aŭ generas la saman klason, sed Markova algoritmo enkonstruas la deriv-strategion (kiun regulon apliki, kiam ĉesi) en la formalismon mem, dum la gramatiko de tipo 0 lasas tion nedifinita. == Vidu ankaŭ == * [[Formala gramatiko]] == Literaturo == * Caracciolo di Forino, A. ''Lingvoj por prilabori teksttekstojn kaj ĝeneraligitaj Markov-algoritmoj.'' En Simbolaj manipuladaj lingvoj kaj teknikoj, DG Bobrow (Red.), Nord-Holland Publ. Co., Amsterdamo, Nederlando, 1968, pp.&nbsp;191–206. * Andrej Andrejeviĉ Markov (1903-1979) 1960. ''La Teorio de Algoritmoj.'' Tradukoj de la Usona Matematika Societo, serio 2, 15, 1–14. (Traduko el la rusa, Trudy Instituta im. Steklova 38 (1951) 176-189 * {{Tradukita|lingvo=ru|artikolo=Нормальный алгоритм|revizio=151314594}} == Referencoj == {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://yad-studio.github.io/ Yad Studio - Markov-algoritma IDE kaj interpretilo (malfermfonteca)] * [[sourceforge:projects/markov|Markov-algoritma interpretilo]] * [https://web.archive.org/web/20060217113205/http://nic-nac-project.de/~jcm/index.php?nav=projects Markov-algoritma interpretilo] * [https://rosettacode.org/wiki/Execute_a_Markov_algorithm Interpretistoj de la algoritmo de Markov ĉe Rosetta-Code] * [https://store.steampowered.com/app/1720850/AB/ A=B, ludo pri skribado de anstataŭigaj reguloj por Markov-algoritmo] [[Kategorio:Komputaj modeloj]] [[Kategorio:Teorio de kalkulado]] p4vjetnh8aeeqb3jls4al9ibiceqgsi 0 953889 9480284 9480196 2026-09-22T12:39:16Z Petr Tomasovsky 678 9480284 wikitext text/x-wiki '''Konstrua subsektoro 4./XI. Dolní Morava''' devis esti konstruita kiel konsisto de [[Ĉeĥoslovakaj pezaj fortikaĵoj|pezaj fortikaĵoj]], kiu estis en la dua duono de la 1930-aj jaroj realigata en [[Ĉeĥoslovakio]] kiel sekurigo de limoj kontraŭ la malamika [[Germanio]]. La subsektoro 4./XI., la konsisto de [[Pionirara grupa komandantejo XI Hrušovany nad Jevišovkou|PGK XI Hrušovany nad Jevišovkou]], devis ŝirmi la okcidentan limon de [[Slovakio]] (laŭlonge laŭ la suba fluo de rivero [[Moravo]]) kontraŭ [[Aŭstrio]], kiu estis printempe de 1938 okupita fare de Germanio. == Bazaj indikoj == La sektoro estis ĝis [[Munkena interkonsento]] komisiita al neniu firmao, la konstrulaboroj do entute ne estis komencitaj. [[Direktoraro de fortikaĵaj laboroj|DFL]] planis komisii ĝin al konstruisto ĝis fino de la jaro 1938. Malgraŭ tio jam estis difinita komandanrto de la subsektoro, kiu fariĝis staba kapitano de pioniraro Ing. František Novák. == Paso de la linio == Rilate al naturaj obstakloj rekte sur la limo, kiujn kreis precipe la rivero Moravo mem kaj ankaŭ ĉirkaŭaj akvopezaj terenoj, ne estis bezone konstrui la tutan linion de [[infanteria fuorto|infanteriaj fuortoj]]. La proponitaj pezaj objektoj tiel devis krei en nombro de du ĝis tri fuortoj fermaĵojn de translimaj komunikiloj en spaco de [[Kúty]] ĝis [[Devínska Nová Ves]], sed kies preciza lokigo ne estas ĝis nun konata. La interspacoj inter tiuj ĉi fermaĵoj estis ŝirmitaj per jam konstruitaj [[Ĉeĥoslovakaj malpezaj fortikaĵoj|malpezaj fortikaĵoj mod. 37]]. == Listo de objektoj == '''Noto''': La objektoj estas vicigitaj de nordo al sudo. {| class="wikitable" |- ! Markigo !! Laŭ projekto !! Rezistkapablo !! Lokigo !! Notoj |- | DM-S 1 || OP-S 9 || II || ''nekonata'' || unuetaĝa |- | DM-S 2 || ''nova projekto'' || II || ''nekonata'' || unuetaĝa |- | DM-S 3 || T-S 97 || II || ''nekonata'' || |- | DM-S 4 || OP-S 47 || II || ''nekonata'' || |- | DM-S 5 || ''nova projekto'' || II || ''nekonata'' || netipa por frunta pafado, sen kloŝo kaj ŝtuparejo |- | DM-S 6 || OP-S 17 || II || ''nekonata'' || |- | DM-S 7 || OP-S 40 || II || ''nekonata'' || |- | DM-S 8 || T-S 97 || II || ''nekonata'' || |- | DM-S 9 || OP-S 40 || II || ''nekonata'' || |} == Priskribo de objektoj == Enkadre de la subsektoro 4./XI. devis esti konstruitaj sume naŭ infanteriaj fuortoj markitaj DM-S 1 ĝis DM-S 9. Devis plimulte temi pri kutimaj ambaŭfankaj objektoj de la II-a gradoj de rezistkapablo, la armilaron devis krei du [[4cm kanono mod. 36|kontraŭtankaj kanonoj mod. 36]] kunigitaj kun [[peza maŝinpafilo mod. 37]] kaj du ĝemeloj de la samaj maŝinpafiloj. Por observado devis esti destinitaj ĉiam du [[Plafonaj blendaj elementoj en la ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj|blendaj kloŝoj]], por la proksima ŝirmo servis du [[Malpeza maŝinpafilo mod. 26|malpezaj maŝinpafiloj mod. 26]] en la kloŝoj kaj pluaj tri aŭ kvar en pafejoj "sub betono". La objektj DM-S 1 kaj 2 estis pro kaŭzo de alta nivelo de la subtera akvo projektitaj kiel unuetaĝaj (sen la suba etaĝo). La fuorto DM-S 4 devis esti plie armigita ankaŭ per peza maŝinpafilo mod. 37 en blenda kupolo. Tute netipa devis esti objekto DM-S 5, kiu ne devis havi blendan kloŝon eĉ ne kupolon (ĉe la ĉeĥoslovakaj pezaj fortikaĵoj absoluta raraĵo) kaj la armilaron devis krei kontraŭtanka kanono kunigita kun peza maŝinpafilo en "duonfrunta" preskaŭ oblikva pafejo (la superforta plimulto de la ĉeĥoslovakaj infanteriaj fuortoj havas flankajn pafejojn). == Literaturo == * {{Citaĵo el libro | familia nomo = Stehlík | persona nomo = Eduard | odkaz na autora = Eduard Stehlík | kunaŭtoroj = a kol. | jaro = 2010 | titolo = Lexikon těžkých objektů československého opevnění z let 1935–38 | eldoninto = Ing. Jan Škoda – Fortprint | loko = Dvůr Králové nad Labem | nombro de paĝoj = 304 | isbn = 978-80-86011-41-7 }} * {{Citaĵo el libro | familia nomo = Fic | persona nomo = Tomáš | kunaŭtoroj = a kol. | jaro = 2003 | titolo = Utajené pevnosti | eldoninto = Spolek přátel československého opevnění Brno | loko = Brno | isbn = 80-86463-12-5 }} {{PGK XI Hrušovany nad Jevišovkou}} [[Kategorio:PGK XI Hrušovany nad Jevišovkou]] [[Kategorio:Distrikto Senica]] [[Kategorio:Distrikto Malacky]] [[Kategorio:Distrikto Bratislavo 4]] [[Kategorio:Historio de Bratislavo]] [[Kategorio:Fortikaĵoj en Slovakio]] [[Kategorio:Proponitaj konstruaĵoj en Slovakio]] izpua4o8hqc0trofh90ysubgt70mk2a 0 953898 9480288 2026-09-22T12:52:38Z Petr Tomasovsky 678 Kreis novan paĝon kun "'''Konstrua subsektoro 5./XI. Horní Dyje''' estis planita kiel konsisto de linio de [[Ĉeĥoslovakaj pezaj fortikaĵoj|pezaj fortikaĵoj]], kiujn en la dua duono de la 1930-aj jaroj konstruis [[Ĉeĥoslovakio]] kiel defendan digon kontraŭ [[nazia Germanio]]. La subsektoro 5./XI. mem devis esti konstruata enkadre de [[Pionirara grupa komandantejo XI Hrušovany nad Jevišovkou|PGK XI Hrušovany nad Jevišovkou]] apud la limo kun [[Aŭstrio]]. == Bazaj indikoj == Ko..." 9480288 wikitext text/x-wiki '''Konstrua subsektoro 5./XI. Horní Dyje''' estis planita kiel konsisto de linio de [[Ĉeĥoslovakaj pezaj fortikaĵoj|pezaj fortikaĵoj]], kiujn en la dua duono de la 1930-aj jaroj konstruis [[Ĉeĥoslovakio]] kiel defendan digon kontraŭ [[nazia Germanio]]. La subsektoro 5./XI. mem devis esti konstruata enkadre de [[Pionirara grupa komandantejo XI Hrušovany nad Jevišovkou|PGK XI Hrušovany nad Jevišovkou]] apud la limo kun [[Aŭstrio]]. == Bazaj indikoj == Konstruado de la subsektoro 5./XI. estis ĝis [[Munkena interkonsento]] kaj la sekva rezigno pri la [[Sudetio|limregiono]] komence de oktobro de [[1938]] komisiita al neniu konstruisto, la supozata dato de la komisiigo estis la jaro [[1939]]. == Paso de la linio == Plimulto el 18 planitaj objektoj devis esti konstruitaj en sektoro inter [[Staré Město pod Landštejnem]] kaj fine de [[Akva rezervujo Vranov|valbaraĵo Vranov]] ĉe [[Podhradí nad Dyjí]]. Sole tri objektoj kun markigo HD-S 1 ĝis HD-S 3 devis krei memstaran fermaĵon en antaŭbatalejo de [[Vranov nad Dyjí]], kie ili devis ŝirmi precipe aliron al la digo de valbaraĵo, kiu okaze de eksplodo de konflikto estus strategia celo. {{PGK XI Hrušovany nad Jevišovkou}} 5nebkmuoo4lh6h8z1hvlcivhxhvfrie 9480293 9480288 2026-09-22T13:02:47Z Petr Tomasovsky 678 9480293 wikitext text/x-wiki '''Konstrua subsektoro 5./XI. Horní Dyje''' estis planita kiel konsisto de linio de [[Ĉeĥoslovakaj pezaj fortikaĵoj|pezaj fortikaĵoj]], kiujn en la dua duono de la 1930-aj jaroj konstruis [[Ĉeĥoslovakio]] kiel defendan digon kontraŭ [[nazia Germanio]]. La subsektoro 5./XI. mem devis esti konstruata enkadre de [[Pionirara grupa komandantejo XI Hrušovany nad Jevišovkou|PGK XI Hrušovany nad Jevišovkou]] apud la limo kun [[Aŭstrio]]. == Bazaj indikoj == Konstruado de la subsektoro 5./XI. estis ĝis [[Munkena interkonsento]] kaj la sekva rezigno pri la [[Sudetio|limregiono]] komence de oktobro de [[1938]] komisiita al neniu konstruisto, la supozata dato de la komisiigo estis la jaro [[1939]]. == Paso de la linio == Plimulto el 18 planitaj objektoj devis esti konstruitaj en sektoro inter [[Staré Město pod Landštejnem]] kaj fine de [[Akva rezervujo Vranov|valbaraĵo Vranov]] ĉe [[Podhradí nad Dyjí]]. Sole tri objektoj kun markigo HD-S 1 ĝis HD-S 3 devis krei memstaran fermaĵon en antaŭbatalejo de [[Vranov nad Dyjí]], kie ili devis ŝirmi precipe aliron al la digo de valbaraĵo, kiu okaze de eksplodo de konflikto estus strategia celo. == Listo de objektoj == '''Noto''': La objektoj estas vicigitaj de oriento al okcidento. {| class="wikitable" |- ! Markigo !! Laŭ projekto !! Rezistkapablo !! Lokigo !! Notoj |- | HD-S 1 || ''nova projekto'' || II || ''nekonata'' || |- | HD-S 2 || N-S 63 || II || ''nekonata'' || |- | HD-S 3 || ''nova projekto'' || II || ''nekonata'' || |- | HD-S 4 || OP-S 17 || II || ''nekonata'' || |- | HD-S 5 || N-S 6 || 1 || ''nekonata'' || |- | HD-S 6 || ''nova projekto'' || II || ''nekonata'' || |- | HD-S 7 || StM-S 28 || II || ''nekonata'' || |- | HD-S 8 || StM-S 24 || II || ''nekonata'' || |- | HD-S 9 || OP-S 48 || II || ''nekonata'' || |- | HD-S 10 || OP-S 12 || II || ''nekonata'' || |- | HD-S 11 || StM-S 28 || II || ''nekonata'' || |- | HD-S 12 || N-S 84 || II || ''nekonata'' || |- | HD-S 13 || N-S 47 || II || ''nekonata'' || |- | HD-S 14 || OP-S 12 || II || ''nekonata'' || |- | HD-S 15 || OP-S 13 || II || ''nekonata'' || |- | HD-S 16 || StM-S 24 || II || ''nekonata'' || |- | HD-S 17 || OP-S 13 || II || ''nekonata'' || |- | HD-S 18 || ''nova projekto'' || II || ''nekonata'' || |} {{PGK XI Hrušovany nad Jevišovkou}} q4b5g44e410vnros6zwqkifmsy7eftu 9480304 9480293 2026-09-22T13:22:32Z Petr Tomasovsky 678 9480304 wikitext text/x-wiki '''Konstrua subsektoro 5./XI. Horní Dyje''' estis planita kiel konsisto de linio de [[Ĉeĥoslovakaj pezaj fortikaĵoj|pezaj fortikaĵoj]], kiujn en la dua duono de la 1930-aj jaroj konstruis [[Ĉeĥoslovakio]] kiel defendan digon kontraŭ [[nazia Germanio]]. La subsektoro 5./XI. mem devis esti konstruata enkadre de [[Pionirara grupa komandantejo XI Hrušovany nad Jevišovkou|PGK XI Hrušovany nad Jevišovkou]] apud la limo kun [[Aŭstrio]]. == Bazaj indikoj == Konstruado de la subsektoro 5./XI. estis ĝis [[Munkena interkonsento]] kaj la sekva rezigno pri la [[Sudetio|limregiono]] komence de oktobro de [[1938]] komisiita al neniu konstruisto, la supozata dato de la komisiigo estis la jaro [[1939]]. == Paso de la linio == Plimulto el 18 planitaj objektoj devis esti konstruitaj en sektoro inter [[Staré Město pod Landštejnem]] kaj fine de [[Akva rezervujo Vranov|valbaraĵo Vranov]] ĉe [[Podhradí nad Dyjí]]. Sole tri objektoj kun markigo HD-S 1 ĝis HD-S 3 devis krei memstaran fermaĵon en antaŭbatalejo de [[Vranov nad Dyjí]], kie ili devis ŝirmi precipe aliron al la digo de valbaraĵo, kiu okaze de eksplodo de konflikto estus strategia celo. == Listo de objektoj == '''Noto''': La objektoj estas vicigitaj de oriento al okcidento. {| class="wikitable" |- ! Markigo !! Laŭ projekto !! Rezistkapablo !! Lokigo !! Notoj |- | HD-S 1 || ''nova projekto'' || II || ''nekonata'' || |- | HD-S 2 || N-S 63 || II || ''nekonata'' || |- | HD-S 3 || ''nova projekto'' || II || ''nekonata'' || |- | HD-S 4 || OP-S 17 || II || ''nekonata'' || |- | HD-S 5 || N-S 6 || 1 || ''nekonata'' || |- | HD-S 6 || ''nova projekto'' || II || ''nekonata'' || |- | HD-S 7 || StM-S 28 || II || ''nekonata'' || |- | HD-S 8 || StM-S 24 || II || ''nekonata'' || |- | HD-S 9 || OP-S 48 || II || ''nekonata'' || |- | HD-S 10 || OP-S 12 || II || ''nekonata'' || |- | HD-S 11 || StM-S 28 || II || ''nekonata'' || |- | HD-S 12 || N-S 84 || II || ''nekonata'' || |- | HD-S 13 || N-S 47 || II || ''nekonata'' || |- | HD-S 14 || OP-S 12 || II || ''nekonata'' || |- | HD-S 15 || OP-S 13 || II || ''nekonata'' || |- | HD-S 16 || StM-S 24 || II || ''nekonata'' || |- | HD-S 17 || OP-S 13 || II || ''nekonata'' || |- | HD-S 18 || ''nova projekto'' || II || ''nekonata'' || |} == Priskribo de objektoj == La konsisto de la subsektoro 5./XI. devis esti sume 18 [[infanteria fuorto|infanteriaj fuortoj]] HD-S 1 ĝis HD-S 18. En superforta plimulto devis temi pri standarda ambaŭflankaj objektoj de la II-a grado de rezistkapablo. La armilaron de ĉiu el ili devis krei du [[4cm kanono mod. 36|kontraŭtankaj kanonoj mod. 36]] kunigitaj kun [[peza maŝinpafilo mod. 37]] kaj du ĝemeloj de la samaj maŝinpafiloj. Por gvatado devis esti destinitaj ĉiam du [[Plafonaj blendaj elementoj en la ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj|blendaj kloŝoj]], por la proksima defendo servis du [[Malpeza maŝinpafilo mod. 26|malpezaj maŝinpafiloj mod. 26]] en la kloŝoj kaj kelke da pluaj pluaj (tri aŭ kvar) en la pafejoj "sub betono". Du objektoj en la fermaĵo Vranov (HD-S 1 kaj 3) devis esti, rilate al la ĉirkaŭa kruda tereno, ekipitaj ĉiu per unu [[minĵetilo mod. 38]]. Escepton devis krei sole fuorto HD-S 5, kiu estis pro kaŭzo de netralasebla tereno proponita sole en la 1-a grado de rezistkapablo, la ĉefaj armiloj devis esti du ĝemeloj de pezaj maŝinpafiloj, la gvatado devis esti sekurigita per unu blenda kloŝo. == Literaturo == * {{Citaĵo el libro | familia nomo = Stehlík | persona nomo = Eduard | odkaz na autora = Eduard Stehlík | kunaŭtoroj = a kol. | jaro = 2010 | titolo = Lexikon těžkých objektů československého opevnění z let 1935–38 | eldoninto = Ing. Jan Škoda – Fortprint | loko = Dvůr Králové nad Labem | nombro de paĝoj = 304 | isbn = 978-80-86011-41-7 }} * {{Citaĵo el libro | familia nomo = Fic | persona nomo = Tomáš | kunaŭtoroj = a kol. | jaro = 2003 | titolo = Utajené pevnosti | eldoninto = Spolek přátel československého opevnění Brno | loko = Brno | isbn = 80-86463-12-5 }} {{PGK XI Hrušovany nad Jevišovkou}} [[Kategorio:PGK XI Hrušovany nad Jevišovkou]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Jindřichův Hradec]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Znojmo]] [[Kategorio:Křižanova montetaro]] [[Kategorio:Jeviŝovica montetaro]] [[Kategorio:Proponitaj konstruaĵoj en Ĉeĥio]] 99oxjl9f4g2hohaxspjbwciynt1i5gy 0 953899 9480343 2026-09-22T14:31:33Z Crosstor 3176 urbego 9480343 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=BR}} '''Itaituba''' estas [[municipo]] kaj [[urbego]] de la [[brazilo|brazila]] [[subŝtato]] [[Parao]]. La [[loknomo]] devenas de la [[tupia lingvo]] (indiĝena lingvo), kiu laŭvorte signifas gruzloko. [[Dosiero:Área Urbana (3) de Itaituba.jpg|eta|maldekstre|Vojkruciĝo en Itaituba]] == Loĝantaro == En la urbego loĝis {{nombro|101 097}} en 2018. == Geografio == La municipo kovras areon de 62 041 km² kaj situas laŭ la [[rivero]] [[Tapajozo]]. La alteco estas super la [[marnivelo]] 15 m. [[Santarém]] troviĝas 248, subŝtata ĉefurbo [[Belém]] 888, [[Braziljo]] 1555, [[Rio-de-Ĵanejro]] 2489 [[km]] aere laŭ [https://www.distancefromto.net/]. [[Dosiero:Vista Aérea de Itaituba ao Dia.jpg|eta|maldekstre|{{centre|Aervido de Itaituba}}]] == Historio == Antaŭ la alveno de eŭropanoj la teroj estis okupitaj de la indiĝenaj popoloj, poste nederlandaj, francaj kaj anglaj pioniroj alvenis. Ili minacis la portugalan dominecon en la regiono kaj instigis la portugalojn establi permanentan ĉeeston en la ŝtato Pará. Portugala ekspedicio fondis la urbon Belém en 1616. La portugala registaro forpelis la fremdulojn el la lando. En 1697 fortikaĵo estis establita ĉe la riverbuŝo, krome la jezuitoj poste ekloĝis en la apudaj vilaĝoj en 1722. La urbofondo okazis en [[1856]]. == Ekonomio == La municipo estas la centro de areo kie oro estas minata laŭlonge de la rivero Tapajozo kaj ĝiaj alfluantoj. La urbego estas unu el la ekonomiaj centroj de la subŝtato. == Klimato == 04nr0elr0vwzc48u40arwbp50farf4n 9480363 9480343 2026-09-22T15:11:53Z Crosstor 3176 finredakto 9480363 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=BR}} '''Itaituba''' estas [[municipo]] kaj [[urbego]] de la [[brazilo|brazila]] [[subŝtato]] [[Parao]]. La [[loknomo]] devenas de la [[tupia lingvo]] (indiĝena lingvo), kiu laŭvorte signifas gruzloko. [[Dosiero:Área Urbana (3) de Itaituba.jpg|eta|maldekstre|Vojkruciĝo en Itaituba]] == Loĝantaro == En la urbego loĝis {{nombro|101 097}} en 2018. == Geografio == La municipo kovras areon de 62 041 km² kaj situas laŭ la [[rivero]] [[Tapajozo]]. La alteco estas super la [[marnivelo]] 15 m. [[Santarém]] troviĝas 248, subŝtata ĉefurbo [[Belém]] 888, [[Braziljo]] 1555, [[Rio-de-Ĵanejro]] 2489 [[km]] aere laŭ [https://www.distancefromto.net/]. [[Dosiero:Vista Aérea de Itaituba ao Dia.jpg|eta|maldekstre|{{centre|Aervido de Itaituba}}]] == Historio == Antaŭ la alveno de eŭropanoj la teroj estis okupitaj de la indiĝenaj popoloj, poste nederlandaj, francaj kaj anglaj pioniroj alvenis. Ili minacis la portugalan dominecon en la regiono kaj instigis la portugalojn establi permanentan ĉeeston en la ŝtato Pará. Portugala ekspedicio fondis la urbon Belém en 1616. La portugala registaro forpelis la fremdulojn el la lando. En 1697 fortikaĵo estis establita ĉe la riverbuŝo, krome la jezuitoj poste ekloĝis en la apudaj vilaĝoj en 1722. La urbofondo okazis en [[1856]]. == Ekonomio == La municipo estas la centro de areo kie oro estas minata laŭlonge de la rivero Tapajozo kaj ĝiaj alfluantoj. La urbego estas unu el la ekonomiaj centroj de la subŝtato. == Klimato == Itaituba havas tropikan (ekvatoran) [[klimato]]n. La pluvsezono ampleksas de decembro ĝis aprilo, dum la plej sekaj monatoj estas de julio ĝis oktobro. Jare pluvas averaĝe 2129&nbsp;mm. La meza [[temperaturo]] estas {{GdC|28}} kaj varias inter {{GdC|23-33}}. == Trafiko == La urbego havas [[flughaveno]]n, krome solan vojon, kiu finiĝas tie. Ponto ne estas tra la rivero, sed la boatoj oftas. == Vidindaĵoj == [[Dosiero:Igreja Matriz de Santanna em Itaituba.jpg|eta|maldekstre|{{centre|Ĉefpreĝejo de Itaituba}}]] * preĝejoj == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}} * [[Municipoj de Parao]] == Fontoj == * WikiTrans [[Kategorio:Municipoj de Parao]] [[Kategorio:Urboj de Brazilo]] 0aui6i8z3c9kja1u1am8nfo5q69ihwr 9480366 9480363 2026-09-22T15:13:39Z Crosstor 3176 /* Geografio */ 9480366 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=BR}} '''Itaituba''' estas [[municipo]] kaj [[urbego]] de la [[brazilo|brazila]] [[subŝtato]] [[Parao]]. La [[loknomo]] devenas de la [[tupia lingvo]] (indiĝena lingvo), kiu laŭvorte signifas gruzloko. [[Dosiero:Área Urbana (3) de Itaituba.jpg|eta|maldekstre|Vojkruciĝo en Itaituba]] == Loĝantaro == En la urbego loĝis {{nombro|101 097}} en 2018. == Geografio == La municipo kovras areon de 62 041 km² kaj situas laŭ la [[rivero]] [[Tapajozo]]. La alteco estas super la [[marnivelo]] 15 m. [[Santarém (Parao)]] troviĝas 248, subŝtata ĉefurbo [[Belém]] 888, [[Braziljo]] 1555, [[Rio-de-Ĵanejro]] 2489 [[km]] aere laŭ [https://www.distancefromto.net/]. [[Dosiero:Vista Aérea de Itaituba ao Dia.jpg|eta|maldekstre|{{centre|Aervido de Itaituba}}]] == Historio == Antaŭ la alveno de eŭropanoj la teroj estis okupitaj de la indiĝenaj popoloj, poste nederlandaj, francaj kaj anglaj pioniroj alvenis. Ili minacis la portugalan dominecon en la regiono kaj instigis la portugalojn establi permanentan ĉeeston en la ŝtato Pará. Portugala ekspedicio fondis la urbon Belém en 1616. La portugala registaro forpelis la fremdulojn el la lando. En 1697 fortikaĵo estis establita ĉe la riverbuŝo, krome la jezuitoj poste ekloĝis en la apudaj vilaĝoj en 1722. La urbofondo okazis en [[1856]]. == Ekonomio == La municipo estas la centro de areo kie oro estas minata laŭlonge de la rivero Tapajozo kaj ĝiaj alfluantoj. La urbego estas unu el la ekonomiaj centroj de la subŝtato. == Klimato == Itaituba havas tropikan (ekvatoran) [[klimato]]n. La pluvsezono ampleksas de decembro ĝis aprilo, dum la plej sekaj monatoj estas de julio ĝis oktobro. Jare pluvas averaĝe 2129&nbsp;mm. La meza [[temperaturo]] estas {{GdC|28}} kaj varias inter {{GdC|23-33}}. == Trafiko == La urbego havas [[flughaveno]]n, krome solan vojon, kiu finiĝas tie. Ponto ne estas tra la rivero, sed la boatoj oftas. == Vidindaĵoj == [[Dosiero:Igreja Matriz de Santanna em Itaituba.jpg|eta|maldekstre|{{centre|Ĉefpreĝejo de Itaituba}}]] * preĝejoj == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}} * [[Municipoj de Parao]] == Fontoj == * WikiTrans [[Kategorio:Municipoj de Parao]] [[Kategorio:Urboj de Brazilo]] r2y1wyaourr6r5rkkahy8455ankrjoy 0 953900 9480349 2026-09-22T15:01:08Z Tirolischleioans 254019 Kreis novan paĝon kun "'''Rudolf EHWALD''' (naskiĝinta la {{Daton|7|11|1847}} en [[gotha|Gotao]], mortinta la {{Daton|13|7|1927}} samloke) estis [[germanio|germana]] historiisto kaj [[klasika filologio|klasika filologo]]. == Vivo == Estante filo de selisto li frekventis la [[ernstinum (Gotha)|Gotaan gimnazion]] kaj studis klasikan filologion ĉe la universitatoj de [[friedrich-Schiller-Universitato Jena|Jena]] [[universitato de Lepsiko|Lepsiko]] kaj [[Göttingen|Gotingeno]]. En 1869/70..." 9480349 wikitext text/x-wiki '''Rudolf EHWALD''' (naskiĝinta la {{Daton|7|11|1847}} en [[gotha|Gotao]], mortinta la {{Daton|13|7|1927}} samloke) estis [[germanio|germana]] historiisto kaj [[klasika filologio|klasika filologo]]. == Vivo == Estante filo de selisto li frekventis la [[ernstinum (Gotha)|Gotaan gimnazion]] kaj studis klasikan filologion ĉe la universitatoj de [[friedrich-Schiller-Universitato Jena|Jena]] [[universitato de Lepsiko|Lepsiko]] kaj [[Göttingen|Gotingeno]]. En 1869/70 li iĝis membro de la [[studenta korporacio]] ''Burschenschaft Teutonia Jena''.<ref>Ernst Elsheimer (eld.): ''Verzeichnis der Alten Burschenschafter. Ausgabe 1925/26.'' Frankfurt am Main 1925/26, p. 91.</ref> Poste li doktoriĝie en 1871 iĝante samjare instruisto Gotae. De 1882 li estis profesoro restonte samlerneje dum kvar jardekoj. Inter liaj disĉiploj estis [[Ernst Anding]], longa familiara kolego estis [[Kurd Laßwitz]]. Post honorofica gvidado de la [[erfurta Universitata Biblioteko|Duka biblioteko je Gotao]] inter 1899 kaj 1911 li fariĝis direktoro kaj supera bibliotekisto. Tiufunkcie li agadis ĝis pensiiĝo en la 1921-a jaro. Biblioteke li kreis la regionhistorian sekcion ''Gothana''. En 1919 li fariĝis koresponda membro de la [[Scienca Akademio de Malsupra Saksio en Göttingen|Gotingena Akademio]].<ref>Holger Krahnke: ''Die Mitglieder der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen 1751–2001'' (=Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen. Philologisch-Historische Klasse, serio 3 / vol. 246 = ''Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften in Göttingen, Mathematisch-Physikalische Klasse.'' Folge 3, Bd. 50). Vandenhoeck & Ruprecht, Gotingeno 2001, ISBN 3-525-82516-1, p. 74.</ref> Inter 1876 kaj 1905 li entreprenis studvojaĝojn al Italujo, Anglujo kaj Francujo. Ehwald estis aktivega ano de la Gotaa Historia Societo. Gravis lia laboraĵo pri manuskriptoj [[ovidio|ovidiaj]] kiujn oni estis trovinta en la Gotaa bibliotekoj; krome gravis liaj priskriboj de manuskriptoj kaj inkunabloj de la gimnazia biblioteko je Gotao. Krome li ade esploris pri la legendo de [[Laokoono]] kaj ties filologiaj kaj arĥeologiaj fontoj. Okaze de la ''Dua tago de germanaj bibliotekistoj'' (kolektiĝintaj en 1901 Gotae) li verkis la pribibliotekan historian libron ''Geschichte der Gothaer Bibliothek''.<ref>Helmut Roob, Günter Scheffler: ''Gothaer Persönlichkeiten'', Rhino-Verlag, dua eldono 2006, ISBN 3-932081-37-4</ref> Nepo lia estis la geologo [[Ernst Ehwald]]. == Skribaĵoj (elekto) == Schriftenverzeichnis: Hermann Ullrich: ''Arbeiten Rudolf Ehwalds''. Ĉe: ''Mitteilungen des Vereins für Gothaische Geschichte und Altertumskunde'', 1928, p. 49–56 ([https://zs.thulb.uni-jena.de/rsc/viewer/jportal_derivate_00233092/Mitteilungen_Gothaische_Geschichte_130639184_1928_0059.tif?logicalDiv=jportal_jparticle_00321665 surrete]). * ''Gedächtnisrede auf Otto Schneider. In der Aula des Gymnasium Ernestinum am 9. Juni 1880 gehalten.'' Ĉe: ''Programm des Herzoglichen Gymnasium Ernestinum zu Gotha'', Gotha 1881, p. 1–10. * ''Gedächtnisrede auf Joachim Marquardt gehalten.'' Ĉe: ''Programm des Herzoglichen Gymnasium Ernestinum zu Gotha'', 1883, S. 3–17. * (eldonistece) Publius Ovidius Naso, volumo 2: ''Metamorphoses:'' ''cum emendationis summario'', Lipsiae: Teubner, 1883. * (eldonistece) Publius Ovidius Naso, volumo 3: ''Tristia. Ibis. Ex Ponto Libri Fasti,'' Lipsiae: Teubner 1884. * (eldonistece) Publius Ovidius Naso, volumo 1: ''Amores. Epistulae. Medicamina faciei. Ars amatoria. Remedia amoris / ed. R. Ehwald'', Teubner, Lepsiko 1888. ([https://archive.org/details/povidiusnaso00ehwagoog/page/n6/mode/2up interrete]) * ''Beschreibung der Handschriften und Inkunabeln der Herzoglichen Gymnasialbibliothek zu Gotha. Nebst vier Briefen von Eobanus Hessus, Melanchthon und Niclas von Amsdorff.'' Ĉe: ''Programm des Herzoglichen Gymnasium Ernestinum zu Gotha'', 1892/93, p. [3]–20. * ''Kritische Beiträge zu Ovids Epistulae ex Ponto'' Perthes, Gotha 1896. ([https://books.google.de/books?id=1_EUi1kJE4sC&printsec=frontcover&hl=de&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Digitalisat]) * ''Geschichte der Gothaer Bibliothek.'' Ĉe: ''Zentralblatt für Bibliothekswesen'' 18, 1901, S. 434–463 ([http://www.digizeitschriften.de/dms/resolveppn/?PID=GDZPPN000261890 interrete]). * ''Gotha in der Dichtung des 16. bis 18. Jahrhunderts.'' Ĉe: ''Mitteilungen der Vereinigung für Gothaische Geschichte und Altertumsforschung'', 1905, p. 58–84. * ''Aldhelmi Opera'' (=Monumenta Germaniae Historica [1,1], parto 15). (3 partoj), Weidmann, Berlin 1913–1919. *''Luthers Sendschreiben an Papst Leo X. und sein Büchlein von der Freiheit eines Christenmenschen'' (=Veröffentlichung der Gesellschaft der Bibliophilen, 26) Gesellschaft der Bibliophilen, Weimar 1917. == Literaturo == * Behrend Pick: ''Rudolf Ehwald (1847–1927)''. Ĉe: ''Mitteilungen des Vereins für Gothaische Geschichte und Altertumsforschung'', 1928, S. 46–49 ([https://zs.thulb.uni-jena.de/rsc/viewer/jportal_derivate_00233092/Mitteilungen_Gothaische_Geschichte_130639184_1928_0054.tif interrete]). * Helmut Roob, Günter Scheffler: ''Ehwald, Rudolf.'' Ĉe: ''Gothaer Persönlichkeiten. Taschenlexikon''. Dua eldono, RhinoVerlag, Ilmenau 2006, ISBN 3-932081-37-4, p. 38. *[http://my.opera.com/TCFJ/blog/der-gothaer-oberbibliothekar-prof-dr-rudolf-ehwald biografio] - ĉe la blogo ''my.opera.com'', kun foto == Eksteraj ligiloj == * [https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/116409754 ligiloj ĉe DDB] == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Ehwald, Rudolf}} [[Kategorio:Germanaj bibliotekistoj]] [[Kategorio:Germanaj historiistoj]] [[Kategorio:Germanaj klasikaj filologoj]] [[Kategorio:Instruistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1847]] [[Kategorio:Mortintoj en 1927]] [[Kategorio:Homoj rilataj al Gotha]] e8qrpovf0yjc3vfrwwgkr343y1wucr6 9480350 9480349 2026-09-22T15:01:22Z Tirolischleioans 254019 /* Vivo */ 9480350 wikitext text/x-wiki '''Rudolf EHWALD''' (naskiĝinta la {{Daton|7|11|1847}} en [[gotha|Gotao]], mortinta la {{Daton|13|7|1927}} samloke) estis [[germanio|germana]] historiisto kaj [[klasika filologio|klasika filologo]]. == Vivo == Estante filo de selisto li frekventis la [[ernestinum (Gotha)|Gotaan gimnazion]] kaj studis klasikan filologion ĉe la universitatoj de [[friedrich-Schiller-Universitato Jena|Jena]] [[universitato de Lepsiko|Lepsiko]] kaj [[Göttingen|Gotingeno]]. En 1869/70 li iĝis membro de la [[studenta korporacio]] ''Burschenschaft Teutonia Jena''.<ref>Ernst Elsheimer (eld.): ''Verzeichnis der Alten Burschenschafter. Ausgabe 1925/26.'' Frankfurt am Main 1925/26, p. 91.</ref> Poste li doktoriĝie en 1871 iĝante samjare instruisto Gotae. De 1882 li estis profesoro restonte samlerneje dum kvar jardekoj. Inter liaj disĉiploj estis [[Ernst Anding]], longa familiara kolego estis [[Kurd Laßwitz]]. Post honorofica gvidado de la [[erfurta Universitata Biblioteko|Duka biblioteko je Gotao]] inter 1899 kaj 1911 li fariĝis direktoro kaj supera bibliotekisto. Tiufunkcie li agadis ĝis pensiiĝo en la 1921-a jaro. Biblioteke li kreis la regionhistorian sekcion ''Gothana''. En 1919 li fariĝis koresponda membro de la [[Scienca Akademio de Malsupra Saksio en Göttingen|Gotingena Akademio]].<ref>Holger Krahnke: ''Die Mitglieder der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen 1751–2001'' (=Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen. Philologisch-Historische Klasse, serio 3 / vol. 246 = ''Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften in Göttingen, Mathematisch-Physikalische Klasse.'' Folge 3, Bd. 50). Vandenhoeck & Ruprecht, Gotingeno 2001, ISBN 3-525-82516-1, p. 74.</ref> Inter 1876 kaj 1905 li entreprenis studvojaĝojn al Italujo, Anglujo kaj Francujo. Ehwald estis aktivega ano de la Gotaa Historia Societo. Gravis lia laboraĵo pri manuskriptoj [[ovidio|ovidiaj]] kiujn oni estis trovinta en la Gotaa bibliotekoj; krome gravis liaj priskriboj de manuskriptoj kaj inkunabloj de la gimnazia biblioteko je Gotao. Krome li ade esploris pri la legendo de [[Laokoono]] kaj ties filologiaj kaj arĥeologiaj fontoj. Okaze de la ''Dua tago de germanaj bibliotekistoj'' (kolektiĝintaj en 1901 Gotae) li verkis la pribibliotekan historian libron ''Geschichte der Gothaer Bibliothek''.<ref>Helmut Roob, Günter Scheffler: ''Gothaer Persönlichkeiten'', Rhino-Verlag, dua eldono 2006, ISBN 3-932081-37-4</ref> Nepo lia estis la geologo [[Ernst Ehwald]]. == Skribaĵoj (elekto) == Schriftenverzeichnis: Hermann Ullrich: ''Arbeiten Rudolf Ehwalds''. Ĉe: ''Mitteilungen des Vereins für Gothaische Geschichte und Altertumskunde'', 1928, p. 49–56 ([https://zs.thulb.uni-jena.de/rsc/viewer/jportal_derivate_00233092/Mitteilungen_Gothaische_Geschichte_130639184_1928_0059.tif?logicalDiv=jportal_jparticle_00321665 surrete]). * ''Gedächtnisrede auf Otto Schneider. In der Aula des Gymnasium Ernestinum am 9. Juni 1880 gehalten.'' Ĉe: ''Programm des Herzoglichen Gymnasium Ernestinum zu Gotha'', Gotha 1881, p. 1–10. * ''Gedächtnisrede auf Joachim Marquardt gehalten.'' Ĉe: ''Programm des Herzoglichen Gymnasium Ernestinum zu Gotha'', 1883, S. 3–17. * (eldonistece) Publius Ovidius Naso, volumo 2: ''Metamorphoses:'' ''cum emendationis summario'', Lipsiae: Teubner, 1883. * (eldonistece) Publius Ovidius Naso, volumo 3: ''Tristia. Ibis. Ex Ponto Libri Fasti,'' Lipsiae: Teubner 1884. * (eldonistece) Publius Ovidius Naso, volumo 1: ''Amores. Epistulae. Medicamina faciei. Ars amatoria. Remedia amoris / ed. R. Ehwald'', Teubner, Lepsiko 1888. ([https://archive.org/details/povidiusnaso00ehwagoog/page/n6/mode/2up interrete]) * ''Beschreibung der Handschriften und Inkunabeln der Herzoglichen Gymnasialbibliothek zu Gotha. Nebst vier Briefen von Eobanus Hessus, Melanchthon und Niclas von Amsdorff.'' Ĉe: ''Programm des Herzoglichen Gymnasium Ernestinum zu Gotha'', 1892/93, p. [3]–20. * ''Kritische Beiträge zu Ovids Epistulae ex Ponto'' Perthes, Gotha 1896. ([https://books.google.de/books?id=1_EUi1kJE4sC&printsec=frontcover&hl=de&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Digitalisat]) * ''Geschichte der Gothaer Bibliothek.'' Ĉe: ''Zentralblatt für Bibliothekswesen'' 18, 1901, S. 434–463 ([http://www.digizeitschriften.de/dms/resolveppn/?PID=GDZPPN000261890 interrete]). * ''Gotha in der Dichtung des 16. bis 18. Jahrhunderts.'' Ĉe: ''Mitteilungen der Vereinigung für Gothaische Geschichte und Altertumsforschung'', 1905, p. 58–84. * ''Aldhelmi Opera'' (=Monumenta Germaniae Historica [1,1], parto 15). (3 partoj), Weidmann, Berlin 1913–1919. *''Luthers Sendschreiben an Papst Leo X. und sein Büchlein von der Freiheit eines Christenmenschen'' (=Veröffentlichung der Gesellschaft der Bibliophilen, 26) Gesellschaft der Bibliophilen, Weimar 1917. == Literaturo == * Behrend Pick: ''Rudolf Ehwald (1847–1927)''. Ĉe: ''Mitteilungen des Vereins für Gothaische Geschichte und Altertumsforschung'', 1928, S. 46–49 ([https://zs.thulb.uni-jena.de/rsc/viewer/jportal_derivate_00233092/Mitteilungen_Gothaische_Geschichte_130639184_1928_0054.tif interrete]). * Helmut Roob, Günter Scheffler: ''Ehwald, Rudolf.'' Ĉe: ''Gothaer Persönlichkeiten. Taschenlexikon''. Dua eldono, RhinoVerlag, Ilmenau 2006, ISBN 3-932081-37-4, p. 38. *[http://my.opera.com/TCFJ/blog/der-gothaer-oberbibliothekar-prof-dr-rudolf-ehwald biografio] - ĉe la blogo ''my.opera.com'', kun foto == Eksteraj ligiloj == * [https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/116409754 ligiloj ĉe DDB] == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Ehwald, Rudolf}} [[Kategorio:Germanaj bibliotekistoj]] [[Kategorio:Germanaj historiistoj]] [[Kategorio:Germanaj klasikaj filologoj]] [[Kategorio:Instruistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1847]] [[Kategorio:Mortintoj en 1927]] [[Kategorio:Homoj rilataj al Gotha]] rb006830u2nwrzxhbjjd4frhukamgmg 9480351 9480350 2026-09-22T15:01:45Z Tirolischleioans 254019 9480351 wikitext text/x-wiki '''Rudolf EHWALD''' (naskiĝinta la {{Daton|7|11|1847}} en [[gotha|Gotao]], mortinta la {{Daton|13|7|1927}} samloke) estis [[germanio|germana]] historiisto kaj [[klasika filologio|klasika filologo]]. == Vivo == Estante filo de selisto li frekventis la [[ernestinum (Gotha)|Gotaan gimnazion]] kaj studis klasikan filologion ĉe la universitatoj de [[friedrich-Schiller-Universitato Jena|Jena]] [[universitato de Lepsiko|Lepsiko]] kaj [[Göttingen|Gotingeno]]. En 1869/70 li iĝis membro de la [[studenta korporacio]] ''Burschenschaft Teutonia Jena''.<ref>Ernst Elsheimer (eld.): ''Verzeichnis der Alten Burschenschafter. Ausgabe 1925/26.'' Frankfurt am Main 1925/26, p. 91.</ref> Poste li doktoriĝie en 1871 iĝante samjare instruisto Gotae. De 1882 li estis profesoro restonte samlerneje dum kvar jardekoj. Inter liaj disĉiploj estis [[Ernst Anding]], longa familiara kolego estis [[Kurd Laßwitz]]. Post honorofica gvidado de la [[erfurta Universitata Biblioteko|Duka biblioteko je Gotao]] inter 1899 kaj 1911 li fariĝis direktoro kaj supera bibliotekisto. Tiufunkcie li agadis ĝis pensiiĝo en la 1921-a jaro. Biblioteke li kreis la regionhistorian sekcion ''Gothana''. En 1919 li fariĝis koresponda membro de la [[Scienca Akademio de Malsupra Saksio en Göttingen|Gotingena Akademio]].<ref>Holger Krahnke: ''Die Mitglieder der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen 1751–2001'' (=Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen. Philologisch-Historische Klasse, serio 3 / vol. 246 = ''Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften in Göttingen, Mathematisch-Physikalische Klasse.'' Folge 3, Bd. 50). Vandenhoeck & Ruprecht, Gotingeno 2001, ISBN 3-525-82516-1, p. 74.</ref> Inter 1876 kaj 1905 li entreprenis studvojaĝojn al Italujo, Anglujo kaj Francujo. Ehwald estis aktivega ano de la Gotaa Historia Societo. Gravis lia laboraĵo pri manuskriptoj [[ovidio|ovidiaj]] kiujn oni estis trovinta en la Gotaa bibliotekoj; krome gravis liaj priskriboj de manuskriptoj kaj inkunabloj de la gimnazia biblioteko je Gotao. Krome li ade esploris pri la legendo de [[Laokoonto]] kaj ties filologiaj kaj arĥeologiaj fontoj. Okaze de la ''Dua tago de germanaj bibliotekistoj'' (kolektiĝintaj en 1901 Gotae) li verkis la pribibliotekan historian libron ''Geschichte der Gothaer Bibliothek''.<ref>Helmut Roob, Günter Scheffler: ''Gothaer Persönlichkeiten'', Rhino-Verlag, dua eldono 2006, ISBN 3-932081-37-4</ref> Nepo lia estis la geologo [[Ernst Ehwald]]. == Skribaĵoj (elekto) == Schriftenverzeichnis: Hermann Ullrich: ''Arbeiten Rudolf Ehwalds''. Ĉe: ''Mitteilungen des Vereins für Gothaische Geschichte und Altertumskunde'', 1928, p. 49–56 ([https://zs.thulb.uni-jena.de/rsc/viewer/jportal_derivate_00233092/Mitteilungen_Gothaische_Geschichte_130639184_1928_0059.tif?logicalDiv=jportal_jparticle_00321665 surrete]). * ''Gedächtnisrede auf Otto Schneider. In der Aula des Gymnasium Ernestinum am 9. Juni 1880 gehalten.'' Ĉe: ''Programm des Herzoglichen Gymnasium Ernestinum zu Gotha'', Gotha 1881, p. 1–10. * ''Gedächtnisrede auf Joachim Marquardt gehalten.'' Ĉe: ''Programm des Herzoglichen Gymnasium Ernestinum zu Gotha'', 1883, S. 3–17. * (eldonistece) Publius Ovidius Naso, volumo 2: ''Metamorphoses:'' ''cum emendationis summario'', Lipsiae: Teubner, 1883. * (eldonistece) Publius Ovidius Naso, volumo 3: ''Tristia. Ibis. Ex Ponto Libri Fasti,'' Lipsiae: Teubner 1884. * (eldonistece) Publius Ovidius Naso, volumo 1: ''Amores. Epistulae. Medicamina faciei. Ars amatoria. Remedia amoris / ed. R. Ehwald'', Teubner, Lepsiko 1888. ([https://archive.org/details/povidiusnaso00ehwagoog/page/n6/mode/2up interrete]) * ''Beschreibung der Handschriften und Inkunabeln der Herzoglichen Gymnasialbibliothek zu Gotha. Nebst vier Briefen von Eobanus Hessus, Melanchthon und Niclas von Amsdorff.'' Ĉe: ''Programm des Herzoglichen Gymnasium Ernestinum zu Gotha'', 1892/93, p. [3]–20. * ''Kritische Beiträge zu Ovids Epistulae ex Ponto'' Perthes, Gotha 1896. ([https://books.google.de/books?id=1_EUi1kJE4sC&printsec=frontcover&hl=de&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Digitalisat]) * ''Geschichte der Gothaer Bibliothek.'' Ĉe: ''Zentralblatt für Bibliothekswesen'' 18, 1901, S. 434–463 ([http://www.digizeitschriften.de/dms/resolveppn/?PID=GDZPPN000261890 interrete]). * ''Gotha in der Dichtung des 16. bis 18. Jahrhunderts.'' Ĉe: ''Mitteilungen der Vereinigung für Gothaische Geschichte und Altertumsforschung'', 1905, p. 58–84. * ''Aldhelmi Opera'' (=Monumenta Germaniae Historica [1,1], parto 15). (3 partoj), Weidmann, Berlin 1913–1919. *''Luthers Sendschreiben an Papst Leo X. und sein Büchlein von der Freiheit eines Christenmenschen'' (=Veröffentlichung der Gesellschaft der Bibliophilen, 26) Gesellschaft der Bibliophilen, Weimar 1917. == Literaturo == * Behrend Pick: ''Rudolf Ehwald (1847–1927)''. Ĉe: ''Mitteilungen des Vereins für Gothaische Geschichte und Altertumsforschung'', 1928, S. 46–49 ([https://zs.thulb.uni-jena.de/rsc/viewer/jportal_derivate_00233092/Mitteilungen_Gothaische_Geschichte_130639184_1928_0054.tif interrete]). * Helmut Roob, Günter Scheffler: ''Ehwald, Rudolf.'' Ĉe: ''Gothaer Persönlichkeiten. Taschenlexikon''. Dua eldono, RhinoVerlag, Ilmenau 2006, ISBN 3-932081-37-4, p. 38. *[http://my.opera.com/TCFJ/blog/der-gothaer-oberbibliothekar-prof-dr-rudolf-ehwald biografio] - ĉe la blogo ''my.opera.com'', kun foto == Eksteraj ligiloj == * [https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/116409754 ligiloj ĉe DDB] == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Ehwald, Rudolf}} [[Kategorio:Germanaj bibliotekistoj]] [[Kategorio:Germanaj historiistoj]] [[Kategorio:Germanaj klasikaj filologoj]] [[Kategorio:Instruistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1847]] [[Kategorio:Mortintoj en 1927]] [[Kategorio:Homoj rilataj al Gotha]] ef03zswb9x5bjddrgs4sj04oc3e0eud 9480356 9480351 2026-09-22T15:08:02Z Tirolischleioans 254019 /* Notoj */ 9480356 wikitext text/x-wiki '''Rudolf EHWALD''' (naskiĝinta la {{Daton|7|11|1847}} en [[gotha|Gotao]], mortinta la {{Daton|13|7|1927}} samloke) estis [[germanio|germana]] historiisto kaj [[klasika filologio|klasika filologo]]. == Vivo == Estante filo de selisto li frekventis la [[ernestinum (Gotha)|Gotaan gimnazion]] kaj studis klasikan filologion ĉe la universitatoj de [[friedrich-Schiller-Universitato Jena|Jena]] [[universitato de Lepsiko|Lepsiko]] kaj [[Göttingen|Gotingeno]]. En 1869/70 li iĝis membro de la [[studenta korporacio]] ''Burschenschaft Teutonia Jena''.<ref>Ernst Elsheimer (eld.): ''Verzeichnis der Alten Burschenschafter. Ausgabe 1925/26.'' Frankfurt am Main 1925/26, p. 91.</ref> Poste li doktoriĝie en 1871 iĝante samjare instruisto Gotae. De 1882 li estis profesoro restonte samlerneje dum kvar jardekoj. Inter liaj disĉiploj estis [[Ernst Anding]], longa familiara kolego estis [[Kurd Laßwitz]]. Post honorofica gvidado de la [[erfurta Universitata Biblioteko|Duka biblioteko je Gotao]] inter 1899 kaj 1911 li fariĝis direktoro kaj supera bibliotekisto. Tiufunkcie li agadis ĝis pensiiĝo en la 1921-a jaro. Biblioteke li kreis la regionhistorian sekcion ''Gothana''. En 1919 li fariĝis koresponda membro de la [[Scienca Akademio de Malsupra Saksio en Göttingen|Gotingena Akademio]].<ref>Holger Krahnke: ''Die Mitglieder der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen 1751–2001'' (=Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen. Philologisch-Historische Klasse, serio 3 / vol. 246 = ''Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften in Göttingen, Mathematisch-Physikalische Klasse.'' Folge 3, Bd. 50). Vandenhoeck & Ruprecht, Gotingeno 2001, ISBN 3-525-82516-1, p. 74.</ref> Inter 1876 kaj 1905 li entreprenis studvojaĝojn al Italujo, Anglujo kaj Francujo. Ehwald estis aktivega ano de la Gotaa Historia Societo. Gravis lia laboraĵo pri manuskriptoj [[ovidio|ovidiaj]] kiujn oni estis trovinta en la Gotaa bibliotekoj; krome gravis liaj priskriboj de manuskriptoj kaj inkunabloj de la gimnazia biblioteko je Gotao. Krome li ade esploris pri la legendo de [[Laokoonto]] kaj ties filologiaj kaj arĥeologiaj fontoj. Okaze de la ''Dua tago de germanaj bibliotekistoj'' (kolektiĝintaj en 1901 Gotae) li verkis la pribibliotekan historian libron ''Geschichte der Gothaer Bibliothek''.<ref>Helmut Roob, Günter Scheffler: ''Gothaer Persönlichkeiten'', Rhino-Verlag, dua eldono 2006, ISBN 3-932081-37-4</ref> Nepo lia estis la geologo [[Ernst Ehwald]]. == Skribaĵoj (elekto) == Schriftenverzeichnis: Hermann Ullrich: ''Arbeiten Rudolf Ehwalds''. Ĉe: ''Mitteilungen des Vereins für Gothaische Geschichte und Altertumskunde'', 1928, p. 49–56 ([https://zs.thulb.uni-jena.de/rsc/viewer/jportal_derivate_00233092/Mitteilungen_Gothaische_Geschichte_130639184_1928_0059.tif?logicalDiv=jportal_jparticle_00321665 surrete]). * ''Gedächtnisrede auf Otto Schneider. In der Aula des Gymnasium Ernestinum am 9. Juni 1880 gehalten.'' Ĉe: ''Programm des Herzoglichen Gymnasium Ernestinum zu Gotha'', Gotha 1881, p. 1–10. * ''Gedächtnisrede auf Joachim Marquardt gehalten.'' Ĉe: ''Programm des Herzoglichen Gymnasium Ernestinum zu Gotha'', 1883, S. 3–17. * (eldonistece) Publius Ovidius Naso, volumo 2: ''Metamorphoses:'' ''cum emendationis summario'', Lipsiae: Teubner, 1883. * (eldonistece) Publius Ovidius Naso, volumo 3: ''Tristia. Ibis. Ex Ponto Libri Fasti,'' Lipsiae: Teubner 1884. * (eldonistece) Publius Ovidius Naso, volumo 1: ''Amores. Epistulae. Medicamina faciei. Ars amatoria. Remedia amoris / ed. R. Ehwald'', Teubner, Lepsiko 1888. ([https://archive.org/details/povidiusnaso00ehwagoog/page/n6/mode/2up interrete]) * ''Beschreibung der Handschriften und Inkunabeln der Herzoglichen Gymnasialbibliothek zu Gotha. Nebst vier Briefen von Eobanus Hessus, Melanchthon und Niclas von Amsdorff.'' Ĉe: ''Programm des Herzoglichen Gymnasium Ernestinum zu Gotha'', 1892/93, p. [3]–20. * ''Kritische Beiträge zu Ovids Epistulae ex Ponto'' Perthes, Gotha 1896. ([https://books.google.de/books?id=1_EUi1kJE4sC&printsec=frontcover&hl=de&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Digitalisat]) * ''Geschichte der Gothaer Bibliothek.'' Ĉe: ''Zentralblatt für Bibliothekswesen'' 18, 1901, S. 434–463 ([http://www.digizeitschriften.de/dms/resolveppn/?PID=GDZPPN000261890 interrete]). * ''Gotha in der Dichtung des 16. bis 18. Jahrhunderts.'' Ĉe: ''Mitteilungen der Vereinigung für Gothaische Geschichte und Altertumsforschung'', 1905, p. 58–84. * ''Aldhelmi Opera'' (=Monumenta Germaniae Historica [1,1], parto 15). (3 partoj), Weidmann, Berlin 1913–1919. *''Luthers Sendschreiben an Papst Leo X. und sein Büchlein von der Freiheit eines Christenmenschen'' (=Veröffentlichung der Gesellschaft der Bibliophilen, 26) Gesellschaft der Bibliophilen, Weimar 1917. == Literaturo == * Behrend Pick: ''Rudolf Ehwald (1847–1927)''. Ĉe: ''Mitteilungen des Vereins für Gothaische Geschichte und Altertumsforschung'', 1928, S. 46–49 ([https://zs.thulb.uni-jena.de/rsc/viewer/jportal_derivate_00233092/Mitteilungen_Gothaische_Geschichte_130639184_1928_0054.tif interrete]). * Helmut Roob, Günter Scheffler: ''Ehwald, Rudolf.'' Ĉe: ''Gothaer Persönlichkeiten. Taschenlexikon''. Dua eldono, RhinoVerlag, Ilmenau 2006, ISBN 3-932081-37-4, p. 38. *[http://my.opera.com/TCFJ/blog/der-gothaer-oberbibliothekar-prof-dr-rudolf-ehwald biografio] - ĉe la blogo ''my.opera.com'', kun foto == Eksteraj ligiloj == * [https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/116409754 ligiloj ĉe DDB] == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Ehwald, Rudolf}} [[Kategorio:Germanaj bibliotekistoj]] [[Kategorio:Regionhistoriistoj]] [[Kategorio:Germanaj klasikaj filologoj]] [[Kategorio:Instruistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1847]] [[Kategorio:Mortintoj en 1927]] [[Kategorio:Homoj rilataj al Gotha]] qxust2d7qmq904niwy3fe0mowevomk5 10 953901 9480355 2026-09-22T15:06:29Z Petr Tomasovsky 678 Kreis novan paĝon kun "{{Navigilo2 |nomo = PGK II Hlučín |titolo = [[Pionirara grupa komandantejo II Hlučín|PGK II Hlučín]] |grupo1 = Konstruaj subsektoroj |listo1 = [[Subsektoro 1./II. Bohumín|1./II. Bohumín]] (MO-S 1–8) • [[Subsektoro 2./II. Ludgeřovice|2./II. Ludgeřovice]] (MO-S 9–16) • [[Subsektoro 3./II. Hlučín|3./II. Hlučín]] (MO-S 17–26) • [[Subsektoro 4./II. Dolní Benešov|4./II. Dolní Benešov]] (MO-S 27–37) • Subsektoro 5./II. Smolkov|5./II. Smo..." 9480355 wikitext text/x-wiki {{Navigilo2 |nomo = PGK II Hlučín |titolo = [[Pionirara grupa komandantejo II Hlučín|PGK II Hlučín]] |grupo1 = Konstruaj subsektoroj |listo1 = [[Subsektoro 1./II. Bohumín|1./II. Bohumín]] (MO-S 1–8) • [[Subsektoro 2./II. Ludgeřovice|2./II. Ludgeřovice]] (MO-S 9–16) • [[Subsektoro 3./II. Hlučín|3./II. Hlučín]] (MO-S 17–26) • [[Subsektoro 4./II. Dolní Benešov|4./II. Dolní Benešov]] (MO-S 27–37) • [[Subsektoro 5./II. Smolkov|5./II. Smolkov]] (MO-S 38-42) |grupo2 = Artileriaj fuortaroj |listo2 = [[U Orla (artileria fuortaro)|U Orla]] • [[Smolkov (artileria fuortaro)|Smolkov]] |grupo3 = Muzeoj |listo3 = [[MO S-5 "Na Trati"]] • [[Muzeo de fortikaĵoj (Hlučín)|Muzeo de fortikaĵoj ĉe Hlučín]] }}<noinclude> [[Kategorio:Ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj|!]] </noinclude> nfwt34mwajqp35lfsa5obtlguz8dp3d 9480367 9480355 2026-09-22T15:14:39Z Petr Tomasovsky 678 9480367 wikitext text/x-wiki {{Navigilo2 |nomo = PGK II Hlučín |titolo = [[Pionirara grupa komandantejo II Hlučín|PGK II Hlučín]] |grupo1 = Konstruaj subsektoroj |listo1 = [[Subsektoro 1./II. Bohumín|1./II. Bohumín]] (MO-S 1–8) • [[Subsektoro 2./II. Ludgeřovice|2./II. Ludgeřovice]] (MO-S 9–16) • [[Subsektoro 3./II. Hlučín|3./II. Hlučín]] (MO-S 17–26) • [[Subsektoro 4./II. Dolní Benešov|4./II. Dolní Benešov]] (MO-S 27–37) • [[Subsektoro 5./II. Smolkov|5./II. Smolkov]] (MO-S 38-42) |grupo2 = Artileriaj fuortaroj |listo2 = [[U Orla (artileria fuortaro)|U Orla]] • [[Smolkov (artileria fuortaro)|Smolkov]] |grupo3 = Muzeoj |listo3 = [[MO S-5 "Na Trati"]] • [[Muzeo de fortikaĵoj Hlučín-Darkovičky|Muzeo de fortikaĵoj ĉe Hlučín]] }}<noinclude> [[Kategorio:Ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj|!]] </noinclude> nvkthr5yafjg6yh6ow41z1p9c3de5c8 10 953902 9480373 2026-09-22T15:27:32Z Petr Tomasovsky 678 Kreis novan paĝon kun "{{Navigilo2 |nomo = PGK X Rokytnice v Orlických horách |titolo = [[Pionirara grupa komandantejo X Rokytnice v Orlických horách|PGK X Rokytnice v Orlických horách]] |grupo1 = Konstruaj subsektoroj |listo1 = [[Subsektoro 1./X. Zaječiny|1./X. Zaječiny]] (R-S 54–64) • [[Subsektoro 2./X. Kunvald|2./X. Kunvald]] (R-S 65–74) • [[Subsektoro 3./X. Hanička|3./X. Hanička]] (R-S 75–81) • [[Subsektoro 4./X. Říčky|4./X. Říčky]] (R-S 82–91) |grupo2 =..." 9480373 wikitext text/x-wiki {{Navigilo2 |nomo = PGK X Rokytnice v Orlických horách |titolo = [[Pionirara grupa komandantejo X Rokytnice v Orlických horách|PGK X Rokytnice v Orlických horách]] |grupo1 = Konstruaj subsektoroj |listo1 = [[Subsektoro 1./X. Zaječiny|1./X. Zaječiny]] (R-S 54–64) • [[Subsektoro 2./X. Kunvald|2./X. Kunvald]] (R-S 65–74) • [[Subsektoro 3./X. Hanička|3./X. Hanička]] (R-S 75–81) • [[Subsektoro 4./X. Říčky|4./X. Říčky]] (R-S 82–91) |grupo2 = Artileriaj fuortaroj |listo2 = [[Bartošovice (artileria fuortaro)|Bartošovice]] • [[Hanička (artileria fuortaro)|Hanička]] |grupo3 = Muzeoj |listo3 = [[Hanička (artileria fuortaro)|fuortaro Hanička]] }}<noinclude> [[Kategorio:Ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj|!]] </noinclude> 99vq2ziiibfrjwfb0u5gu006zmzuf9t 0 953903 9480427 2026-09-22T17:47:22Z Kani 670 Alidirektigis al [[Miksita kunmanĝantaro]] 9480427 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Miksita kunmanĝantaro]] bfh07jd9xpjb20nw7niuwj67hg5bqqs 0 953904 9480429 2026-09-22T17:56:06Z Verdulo 1002 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto homo}} '''Neeltje Gertruida (Marjon) de Hond''' (naskiĝis la 3-an de junio 1972 en [[Tholen]]) estas nederlanda veterprognozistino. Ŝi naskiĝis kiel filino de ĉarpentisto. Post havo-trejnado ĉe "RSG 't Rijks" en [[Bergen op Zoom]], ŝi studis inĝenieran fizikon ĉe la antaŭa HTS en [[Dordrecht]]. Post tio ŝi faris doktoriĝan studon ĉe la [[Universitato de Utrecht]], por specialiĝi pri meteorologio kaj fizika oceanografio. En 1999 ŝi estis..." 9480429 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Neeltje Gertruida (Marjon) de Hond''' (naskiĝis la 3-an de junio 1972 en [[Tholen]]) estas nederlanda veterprognozistino. Ŝi naskiĝis kiel filino de ĉarpentisto. Post havo-trejnado ĉe "RSG 't Rijks" en [[Bergen op Zoom]], ŝi studis inĝenieran fizikon ĉe la antaŭa HTS en [[Dordrecht]]. Post tio ŝi faris doktoriĝan studon ĉe la [[Universitato de Utrecht]], por specialiĝi pri meteorologio kaj fizika oceanografio. En 1999 ŝi estis malkovrita dum ekrantesto fare de la NOS-ĵurnalo. La sekvan jaron ŝi anstataŭis [[Diana Woei]] kiel veterprognozistino ĉe la NOS-ĵurnalo. En 2009 ŝi subite ĉesis sian prezentadon pro sanaj kialoj. En julio 2010 ŝi definitive foriris de la NOS; ŝia loko estis okupita de [[Willemijn Hoebert]]. Ŝi esploris alternativajn kuracistajn metodojn kaj ortomolekulajn kuracistajn metodojn. Ekde la 4-an de oktobro 2015, ŝi iĝis veterprognozistino ĉe "Omroep Flevoland". En junio 2019 ŝi revenis al la nacia televido, nun ĉe "Buienradar/RTL Weer". [[Kategorio:meteologio]] t41jrx2ga0b8juzmlsoma1ycj34opvn 9480436 9480429 2026-09-22T18:31:01Z Verdulo 1002 9480436 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Neeltje Gertruida (Marjon) de Hond''' (naskiĝis la 3-an de junio 1972 en [[Tholen]]) estas nederlanda veterprognozistino. Ŝi naskiĝis kiel filino de ĉarpentisto. Post havo-trejnado ĉe "RSG 't Rijks" en [[Bergen op Zoom]], ŝi studis inĝenieran fizikon ĉe la antaŭa HTS en [[Dordrecht]]. Post tio ŝi faris doktoriĝan studon ĉe la [[Universitato de Utrecht]], por specialiĝi pri meteorologio kaj fizika oceanografio. En 1999 ŝi estis malkovrita dum ekrantesto fare de la NOS-ĵurnalo. La sekvan jaron ŝi anstataŭis [[Diana Woei]] kiel veterprognozistino ĉe la NOS-ĵurnalo. En 2009 ŝi subite ĉesis sian prezentadon pro sanaj kialoj. En julio 2010 ŝi definitive foriris de la NOS; ŝia loko estis okupita de [[Willemijn Hoebert]]. Ŝi esploris alternativajn kuracistajn metodojn kaj ortomolekulajn kuracistajn metodojn. Ekde la 4-an de oktobro 2015, ŝi iĝis veterprognozistino ĉe "Omroep Flevoland". En junio 2019 ŝi revenis al la nacia televido, nun ĉe "Buienradar/RTL Weer" {{Vivtempo|Hond, Marjon de}} [[Kategorio:Meteologio]] [[Kategorio:Nederlandanoj]] qrn0qj316a57wqx4tmd32ebnydlqh1m 9480481 9480436 2026-09-22T19:30:42Z Verdulo 1002 9480481 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Neeltje Gertruida (Marjon) de Hond''' (naskiĝis la 3-an de junio 1972 en [[Tholen]]) estas nederlanda veterprognozistino. Ŝi naskiĝis kiel filino de ĉarpentisto. Post [[havo]]-trejnado ĉe "RSG 't Rijks" en [[Bergen op Zoom]], ŝi studis inĝenieran fizikon ĉe la antaŭa [[HTS]] en [[Dordrecht]]. Post tio ŝi faris doktoriĝan studon ĉe la [[Universitato de Utrecht]], por specialiĝi pri meteorologio kaj fizika oceanografio. En 1999 ŝi estis malkovrita dum [[ekrantesto]] fare de la NOS-ĵurnalo. La sekvan jaron ŝi anstataŭis [[Diana Woei]] kiel veterprognozistino ĉe la [[NOS]]-ĵurnalo. En 2009 ŝi subite ĉesis sian prezentadon pro sanaj kialoj. En julio 2010 ŝi definitive foriris de la NOS; ŝia loko estis okupita de [[Willemijn Hoebert]]. Ŝi esploris alternativajn kuracistajn metodojn kaj ortomolekulajn kuracistajn metodojn. Ekde la 4-an de oktobro 2015, ŝi iĝis veterprognozistino ĉe "Omroep Flevoland". En junio 2019 ŝi revenis al la nacia televido, nun ĉe "Buienradar/RTL Weer" {{Vivtempo|Hond, Marjon de}} [[Kategorio:Meteologio]] [[Kategorio:Nederlandanoj]] rp8sayuypk8jxcrszsbxwg8vjzvfxpz 9480498 9480481 2026-09-22T19:43:28Z Verdulo 1002 9480498 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Neeltje Gertruida (Marjon) de Hond''' (naskiĝis la 3-an de junio 1972 en [[Tholen]]) estas nederlanda veterprognozistino. Ŝi naskiĝis kiel filino de ĉarpentisto. Post [[havo]]-trejnado ĉe "RSG 't Rijks" en [[Bergen op Zoom]], ŝi studis inĝenieran fizikon ĉe la antaŭa HTS (plialta teknika lernejo) en [[Dordrecht]]. Post tio ŝi faris doktoriĝan studon ĉe la [[Universitato de Utrecht]], por specialiĝi pri meteorologio kaj fizika oceanografio. En 1999 ŝi estis malkovrita dum [[ekrantesto]] fare de la NOS-ĵurnalo. La sekvan jaron ŝi anstataŭis [[Diana Woei]] kiel veterprognozistino ĉe la [[NOS]]-ĵurnalo. En 2009 ŝi subite ĉesis sian prezentadon pro sanaj kialoj. En julio 2010 ŝi definitive foriris de la NOS; ŝia loko estis okupita de [[Willemijn Hoebert]]. Ŝi esploris alternativajn kuracistajn metodojn kaj ortomolekulajn kuracistajn metodojn. Ekde la 4-an de oktobro 2015, ŝi iĝis veterprognozistino ĉe "Omroep Flevoland". En junio 2019 ŝi revenis al la nacia televido, nun ĉe "Buienradar/RTL Weer" {{Vivtempo|Hond, Marjon de}} [[Kategorio:Meteologio]] [[Kategorio:Nederlandanoj]] bvd5ud7gr1bghuk1d4sbri809oo2ved 0 953905 9480430 2026-09-22T17:59:25Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Orverda pego |koloro = pink |dosiero= Golden-green Woodpecker - Darién - Panama (48431577586).jpg |priskribo de dosiero= Masklo en [[Darieno]], [[Panamo]] | dosiero larĝo=240px |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=240px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''Piculu..." 9480430 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Orverda pego |koloro = pink |dosiero= Golden-green Woodpecker - Darién - Panama (48431577586).jpg |priskribo de dosiero= Masklo en [[Darieno]], [[Panamo]] | dosiero larĝo=240px |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=240px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Piculus]]'' |specio = '''Orverda pego''' ''P. chrysochloros'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=Golden-green Woodpecker ''Piculus chrysochloros'' |volume=2020 |article-number=e.T22681243A168653734 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22681243A168653734.en |access-date=27a de Januaro 2023}}</ref> |dunomo = ''Piculus chrysochloros'' |dunomo aŭtoritato = ([[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818) |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Piculus chrysochloros map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Areo de ''Piculus chrysochloros'' |vikispecio = |komunejo = }} La '''Orverda pego''',<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> ''Piculus chrysochloros'', estas birdospecio de la familio de [[pegedoj]] kaj unu el la sep specioj de la genro ''[[Piculus]]''. Ĝi trovigas en ĉiu kontinenta lando de Sudameriko escepte en Ĉilio kaj Urugvajo.<ref name=IOC12.2>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/woodpeckers/ |title=Woodpeckers |website=IOC World Bird List |version =v 12.2 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Aŭgusto 2022 |access-date=9a de Januaro, 2023 }}</ref><ref name=SACCcountries>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 24a de Julio 2022. ''Species Lists of Birds for South American Countries and Territories''. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCCountryLists.htm] Alirita la 24an de Julio, 2022</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== The golden-green woodpecker's taxonomy is unsettled. The [[International Ornithological Committee]] (IOC) and the [[Clements taxonomy]] recognize these six subspecies:<ref name=IOC12.2/><ref name=Clements2022>Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, T. A. Fredericks, J. A. Gerbracht, D. Lepage, S. M. Billerman, B. L. Sullivan, and C. L. Wood. 2022. The eBird/Clements checklist of birds of the world: v2022. Downloaded from https://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/download/ retrieved November 10, 2022</ref> *''P. c. xanthochlorus'' <small>([[Philip Sclater|Sclater, P.L.]] & [[Osbert Salvin|Salvin]], 1875)</small> *''P. c. capistratus'' <small>([[Alfred Malherbe|Malherbe]], 1862)</small> *''P. c. laemostictus'' <small>[[W. E. Clyde Todd|Todd]], 1937</small> *''P. c. paraensis'' <small>([[Emilie Snethlage|Snethlage, E.]], 1907)</small> *''P. c. polyzonus'' <small>([[Achille Valenciennes|Valenciennes]], 1826)</small> *''P. c. chrysochloros'' <small>([[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818)</small> [[BirdLife International]]'s ''[[Handbook of the Birds of the World]]'' further subdivides the golden-green woodpecker by adding the three subspecies ''P. c. aurosus'', ''P. c. guianensis'', and ''P. c. hypochryseus'' but does not list their originators.<ref name=HBW7>HBW and BirdLife International (2022) Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 7. Available at: https://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v7_Dec22.zip retrieved December 13, 2022</ref> However, a 2013 study found that they are not "diagnosable units".<ref>Del-Rio, G., Silveira, L.F., Cavarzere, V. and Rêgo, M.A. (2013). A taxonomic review of the Golden-green Woodpecker, ''Piculus chrysochloros'' (Aves: Picidae) reveals the existence of six valid taxa. Zootaxa 3626(4): 531–542.</ref> Subspecies ''P. c. xanthochlorus'' has at times been treated as a separate species.<ref name=SACClist>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, and K. J. Zimmer. Version 24 July 2022. A classification of the bird species of South America. American Ornithological Society. https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline.htm retrieved July 24, 2022</ref> Some authors treat the golden-green woodpecker and the [[yellow-browed woodpecker]] (''P. aurulentus'') as a [[superspecies]].<ref name=SACClist/> This article follows the six-subspecies model. [[File:Zoological Illustrations Volume I Plate 20.jpg|left|150px|thumb|''Piculus chrysochloros'' [[William Swainson|Swainson]], 1820]] ==Aspekto== The golden-green woodpecker is {{convert|18|to|27|cm|in|sigfig=2|abbr=on}} long and weighs {{convert|55|to|91|g|oz|abbr=on}}. Males and females have the same plumage except on their heads. Males of the [[nominate subspecies]] ''P. c. chrysochloros'' are red from forehead to nape, have olive green from the [[Lore (anatomy)|lores]] around the eye and onto the side of the neck, and successively a pale yellow stripe, a short red [[Cheek|malar]] band, and an olive green stripe below that area. Their chin and upper throat are yellow. The nominate female has no red on its head; its forehead to nape are olive and it has an olive-brown malar area. Nominate adults have olive green upperparts. Their flight feathers are darker olive-brown and their tail dark olive-brown. Their underparts are pale yellow-buff with olive-brown bars. Their longtish beak is dark gray to blackish with a paler base, their iris white to bluish white, and the legs grayish green. Juveniles are generally duller than adults and have less well defined barring on their underparts.<ref name=GGWO-BOW>Winkler, H., D. A. Christie, and G. M. Kirwan (2020). Golden-green Woodpecker (''Piculus chrysochloros''), version 1.0. In Birds of the World (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, and E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.gogwoo1.01 retrieved January 27, 2023</ref> Subspecies ''P. c. xanthochlorus'' is smaller and brighter yellow than the nominate, and the female has a yellow crown. ''P. c. capistratus'' is very large and a darker olive green above than the nominate, and has less red in the malar area, a barred throat, and greenish white instead of yellow buff on their underparts. ''P. c. paraensis'' is intermediate in size. Its cheek stripe, throat, and underparts' base color are cinnamon-buff. Males have a green, not red, malar, and females have a greenish yellow crown. ''P. c. laemostictus'' is large and rather dark, with a plain whitish throat. ''P. c. polyzonus'' is also large, with a pale yellow cheek stripe and throat and a yellow base color on the underparts.<ref name=GGWO-BOW/> ==Distribuado kaj habitato== The subspecies of the golden-green woodpecker are found thus:<ref name=IOC12.2/><ref name=GGWO-BOW/> *''P. c. xanthochlorus'', eastern Panama, northern Colombia, and northern Venezuela *''P. c. capistratus'', from southeastern Colombia south through eastern Ecuador into northern Peru and east through [[the Guianas]] into Brazil north of the Amazon *''P. c. laemostictus'', from eastern Peru and northern Bolivia east to central Brazil south of the Amazon *''P. c. paraensis'', northeastern Brazil centered on [[Belém]] *''P. c. polyzonus'', southeastern Brazil between the states of [[Bahia]] and [[Rio de Janeiro (state)|Rio de Janeiro]] *''P. c. chrysochloros'', central and southern Brazil, eastern Bolivia, western Paraguay, and northern Argentina The golden-green woodpecker inhabits a wide variety of landscapes, most of them wooded to some degree. They include ''[[Forest#Tropical moist|terra firme]]'' and ''[[Várzea forest|várzea ]]'' forest, [[rainforest]], deciduous forest, and more open areas like treed savannah, pastures, and clearings. In elevation it ranges from sea level on the Atlantic coast to {{convert|450|m|ft|-2|abbr=on}} in northwestern Venezuela, to {{convert|650|m|ft|-2|abbr=on}} in southern Venezuela, to {{convert|500|m|ft|-2|abbr=on}} in Colombia, to {{convert|650|m|ft|-2|abbr=on}} in Peru, and to {{convert|600|m|ft|-2|abbr=on}} but usually only to {{convert|300|m|ft|-2|abbr=on}} in Ecuador.<ref name=GGWO-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== The golden-green woodpecker is a year-round resident throughout its range.<ref name=GGWO-BOW/> ===Manĝado=== The golden-green woodpecker mostly forages in the forest's subcanopy and canopy, by itself, in pairs, or as part of a [[mixed species feeding flock]]. It commonly feeds by gleaning and also pecks and excavates to reach prey. Its diet has not been studied but is known to include ants and termites.<ref name=GGWO-BOW/> ===Reproduktado=== The golden-green woodpecker's breeding season is not well known but appears to vary geographically. Breeding has been recorded between February and March in Colombia and in September in Argentina. It excavates its nest cavity in a tree or in the nest of arboreal insects. The clutch size, incubation period, time to fledging, and details of parental care are not known.<ref name=GGWO-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Piculus-chrysochloros |species=Orverda pego}} ===Voĉo=== The golden-green woodpecker's song is a "series of 15 almost toneless, hoarse 'schraah' notes, sounding like a hysterically crying baby."<ref name=Ridgely2>{{cite book | last =Ridgely | first =Robert S. | last2 =Greenfield | first2 =Paul J. | title =The Birds of Ecuador: Field Guide | publisher =Cornell University Press | volume = II| date =2001 | location =Ithaca | page =192 | isbn =978-0-8014-8721-7 }}</ref> ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the golden-green woodpecker as being of Least Concern. It has an extremely large range and an estimated population of at least a half million mature individuals, though the latter is believed to be decreasing. No immediate threats have been identified.<ref name=IUCN/> It is considered from rare to "not uncommon" in different parts of its range and occurs in several protected areas. "Despite [its] large range, this species is not particularly well known."<ref name=GGWO-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} *{{cite book |title=Woodpeckers of the World: A Photographic Guide |last=Gorman |first=Gerard |year=2014 |publisher=Firefly Books |isbn=978-1-77085-309-6 |page=371–372 }} *{{cite book|author1=Winkler, Hans |author2=Christie, David A. |title=Woodpeckers|publisher=A C Black|date=2010|pages=336–37|isbn= 978-1-4081-3503-7|url=https://books.google.com/books?id=L0BC8yKIlW8C&pg=PA336}} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons|Piculus chrysochloros}} *[http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=golden-green+woodpecker&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 Fotaro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303185539/http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=golden-green+woodpecker&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 |date=2016-03-03 }} VIREO {{Birdoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Kolombio]] [[Kategorio:Birdoj de Ekvadoro]] [[Kategorio:Birdoj de Bolivio]] [[Kategorio:Birdoj de Brazilo]] [[Kategorio:Birdoj de Peruo]] [[Kategorio:Birdoj de Venezuelo]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Panamo]] ebv0unqeq78cd3q4cunozo83hdi0gfa 9480432 9480430 2026-09-22T18:14:03Z Kani 670 /* Taksonomio kaj sistematiko */ 9480432 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Orverda pego |koloro = pink |dosiero= Golden-green Woodpecker - Darién - Panama (48431577586).jpg |priskribo de dosiero= Masklo en [[Darieno]], [[Panamo]] | dosiero larĝo=240px |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=240px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Piculus]]'' |specio = '''Orverda pego''' ''P. chrysochloros'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=Golden-green Woodpecker ''Piculus chrysochloros'' |volume=2020 |article-number=e.T22681243A168653734 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22681243A168653734.en |access-date=27a de Januaro 2023}}</ref> |dunomo = ''Piculus chrysochloros'' |dunomo aŭtoritato = ([[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818) |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Piculus chrysochloros map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Areo de ''Piculus chrysochloros'' |vikispecio = |komunejo = }} La '''Orverda pego''',<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> ''Piculus chrysochloros'', estas birdospecio de la familio de [[pegedoj]] kaj unu el la sep specioj de la genro ''[[Piculus]]''. Ĝi trovigas en ĉiu kontinenta lando de Sudameriko escepte en Ĉilio kaj Urugvajo.<ref name=IOC12.2>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/woodpeckers/ |title=Woodpeckers |website=IOC World Bird List |version =v 12.2 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Aŭgusto 2022 |access-date=9a de Januaro, 2023 }}</ref><ref name=SACCcountries>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 24a de Julio 2022. ''Species Lists of Birds for South American Countries and Territories''. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCCountryLists.htm] Alirita la 24an de Julio, 2022</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== La taksonomio dde la Orverda pego ne estas definitiva. La [[Internacia Ornitologia Komitato]] (IOC) kaj la [[Taksonomio Clements]] agnoskas jenajn ses subspeciojn:<ref name=IOC12.2/><ref name=Clements2022>Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, T. A. Fredericks, J. A. Gerbracht, D. Lepage, S. M. Billerman, B. L. Sullivan, kaj C. L. Wood. 2022. The eBird/Clements checklist of birds of the world: v2022. Elŝutita el [https://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/download/] alirita la 10an de Novembro, 2022</ref> *''P. c. xanthochlorus'' <small>([[Philip Sclater|Sclater, P.L.]] & [[Osbert Salvin|Salvin]], 1875)</small> *''P. c. capistratus'' <small>([[Alfred Malherbe|Malherbe]], 1862)</small> *''P. c. laemostictus'' <small>[[W. E. Clyde Todd|Todd]], 1937</small> *''P. c. paraensis'' <small>([[Emilie Snethlage|Snethlage, E.]], 1907)</small> *''P. c. polyzonus'' <small>([[Achille Valenciennes|Valenciennes]], 1826)</small> *''P. c. chrysochloros'' <small>([[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818)</small> Krome la verko de [[BirdLife International]] nome ''[[Handbook of the Birds of the World]]'' subdividas la Orverdan pegon aldonante tri subspeciojn ''P. c. aurosus'', ''P. c. guianensis'', kaj ''P. c. hypochryseus'' sed ne listas ties kreintojn.<ref name=HBW7>HBW kaj BirdLife International (2022) Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 7. Disponebla ĉe: [https://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v7_Dec22.zip] Alirita la 13an de Decembro, 2022</ref> Tamen, studo el 2013 trovis, ke ili ne estas "diagnozeblaj unuoj".<ref>Del-Rio, G., Silveira, L.F., Cavarzere, V. kaj Rêgo, M.A. (2013). A taxonomic review of the Golden-green Woodpecker, ''Piculus chrysochloros'' (Aves: Picidae) reveals the existence of six valid taxa. ''Zootaxa'' 3626(4): 531–542.</ref> La subspecio ''P. c. xanthochlorus'' foje estis konsiderata aparta specio.<ref name=SACClist>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 24a de Julio 2022. ''A classification of the bird species of South America''. [[American Ornithological Society]]. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline.htm] Alirita la 24an de Julio, 2022</ref> Iuj aŭtoroj traktas la orverdan pegon kaj la [[Flavbrova pego|flavbrovan pegon]] (''P. aurulentus'') kiel [[superspecio]]n.<ref name=SACClist/> Tiu ĉi artikolo sekvas la modelon de ses subspecioj. [[File:Zoological Illustrations Volume I Plate 20.jpg|left|150px|thumb|''Piculus chrysochloros'', [[William Swainson|Swainson]], 1820]] ==Aspekto== The golden-green woodpecker is {{convert|18|to|27|cm|in|sigfig=2|abbr=on}} long and weighs {{convert|55|to|91|g|oz|abbr=on}}. Males and females have the same plumage except on their heads. Males of the [[nominate subspecies]] ''P. c. chrysochloros'' are red from forehead to nape, have olive green from the [[Lore (anatomy)|lores]] around the eye and onto the side of the neck, and successively a pale yellow stripe, a short red [[Cheek|malar]] band, and an olive green stripe below that area. Their chin and upper throat are yellow. The nominate female has no red on its head; its forehead to nape are olive and it has an olive-brown malar area. Nominate adults have olive green upperparts. Their flight feathers are darker olive-brown and their tail dark olive-brown. Their underparts are pale yellow-buff with olive-brown bars. Their longtish beak is dark gray to blackish with a paler base, their iris white to bluish white, and the legs grayish green. Juveniles are generally duller than adults and have less well defined barring on their underparts.<ref name=GGWO-BOW>Winkler, H., D. A. Christie, and G. M. Kirwan (2020). Golden-green Woodpecker (''Piculus chrysochloros''), version 1.0. In Birds of the World (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, and E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.gogwoo1.01 retrieved January 27, 2023</ref> Subspecies ''P. c. xanthochlorus'' is smaller and brighter yellow than the nominate, and the female has a yellow crown. ''P. c. capistratus'' is very large and a darker olive green above than the nominate, and has less red in the malar area, a barred throat, and greenish white instead of yellow buff on their underparts. ''P. c. paraensis'' is intermediate in size. Its cheek stripe, throat, and underparts' base color are cinnamon-buff. Males have a green, not red, malar, and females have a greenish yellow crown. ''P. c. laemostictus'' is large and rather dark, with a plain whitish throat. ''P. c. polyzonus'' is also large, with a pale yellow cheek stripe and throat and a yellow base color on the underparts.<ref name=GGWO-BOW/> ==Distribuado kaj habitato== The subspecies of the golden-green woodpecker are found thus:<ref name=IOC12.2/><ref name=GGWO-BOW/> *''P. c. xanthochlorus'', eastern Panama, northern Colombia, and northern Venezuela *''P. c. capistratus'', from southeastern Colombia south through eastern Ecuador into northern Peru and east through [[the Guianas]] into Brazil north of the Amazon *''P. c. laemostictus'', from eastern Peru and northern Bolivia east to central Brazil south of the Amazon *''P. c. paraensis'', northeastern Brazil centered on [[Belém]] *''P. c. polyzonus'', southeastern Brazil between the states of [[Bahia]] and [[Rio de Janeiro (state)|Rio de Janeiro]] *''P. c. chrysochloros'', central and southern Brazil, eastern Bolivia, western Paraguay, and northern Argentina The golden-green woodpecker inhabits a wide variety of landscapes, most of them wooded to some degree. They include ''[[Forest#Tropical moist|terra firme]]'' and ''[[Várzea forest|várzea ]]'' forest, [[rainforest]], deciduous forest, and more open areas like treed savannah, pastures, and clearings. In elevation it ranges from sea level on the Atlantic coast to {{convert|450|m|ft|-2|abbr=on}} in northwestern Venezuela, to {{convert|650|m|ft|-2|abbr=on}} in southern Venezuela, to {{convert|500|m|ft|-2|abbr=on}} in Colombia, to {{convert|650|m|ft|-2|abbr=on}} in Peru, and to {{convert|600|m|ft|-2|abbr=on}} but usually only to {{convert|300|m|ft|-2|abbr=on}} in Ecuador.<ref name=GGWO-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== The golden-green woodpecker is a year-round resident throughout its range.<ref name=GGWO-BOW/> ===Manĝado=== The golden-green woodpecker mostly forages in the forest's subcanopy and canopy, by itself, in pairs, or as part of a [[mixed species feeding flock]]. It commonly feeds by gleaning and also pecks and excavates to reach prey. Its diet has not been studied but is known to include ants and termites.<ref name=GGWO-BOW/> ===Reproduktado=== The golden-green woodpecker's breeding season is not well known but appears to vary geographically. Breeding has been recorded between February and March in Colombia and in September in Argentina. It excavates its nest cavity in a tree or in the nest of arboreal insects. The clutch size, incubation period, time to fledging, and details of parental care are not known.<ref name=GGWO-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Piculus-chrysochloros |species=Orverda pego}} ===Voĉo=== The golden-green woodpecker's song is a "series of 15 almost toneless, hoarse 'schraah' notes, sounding like a hysterically crying baby."<ref name=Ridgely2>{{cite book | last =Ridgely | first =Robert S. | last2 =Greenfield | first2 =Paul J. | title =The Birds of Ecuador: Field Guide | publisher =Cornell University Press | volume = II| date =2001 | location =Ithaca | page =192 | isbn =978-0-8014-8721-7 }}</ref> ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the golden-green woodpecker as being of Least Concern. It has an extremely large range and an estimated population of at least a half million mature individuals, though the latter is believed to be decreasing. No immediate threats have been identified.<ref name=IUCN/> It is considered from rare to "not uncommon" in different parts of its range and occurs in several protected areas. "Despite [its] large range, this species is not particularly well known."<ref name=GGWO-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} *{{cite book |title=Woodpeckers of the World: A Photographic Guide |last=Gorman |first=Gerard |year=2014 |publisher=Firefly Books |isbn=978-1-77085-309-6 |page=371–372 }} *{{cite book|author1=Winkler, Hans |author2=Christie, David A. |title=Woodpeckers|publisher=A C Black|date=2010|pages=336–37|isbn= 978-1-4081-3503-7|url=https://books.google.com/books?id=L0BC8yKIlW8C&pg=PA336}} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons|Piculus chrysochloros}} *[http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=golden-green+woodpecker&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 Fotaro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303185539/http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=golden-green+woodpecker&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 |date=2016-03-03 }} VIREO {{Birdoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Kolombio]] [[Kategorio:Birdoj de Ekvadoro]] [[Kategorio:Birdoj de Bolivio]] [[Kategorio:Birdoj de Brazilo]] [[Kategorio:Birdoj de Peruo]] [[Kategorio:Birdoj de Venezuelo]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Panamo]] a9rxe9hbf1b73qapn282kvp6y8cnuhe 9480433 9480432 2026-09-22T18:21:28Z Kani 670 /* Aspekto */ 9480433 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Orverda pego |koloro = pink |dosiero= Golden-green Woodpecker - Darién - Panama (48431577586).jpg |priskribo de dosiero= Masklo en [[Darieno]], [[Panamo]] | dosiero larĝo=240px |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=240px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Piculus]]'' |specio = '''Orverda pego''' ''P. chrysochloros'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=Golden-green Woodpecker ''Piculus chrysochloros'' |volume=2020 |article-number=e.T22681243A168653734 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22681243A168653734.en |access-date=27a de Januaro 2023}}</ref> |dunomo = ''Piculus chrysochloros'' |dunomo aŭtoritato = ([[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818) |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Piculus chrysochloros map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Areo de ''Piculus chrysochloros'' |vikispecio = |komunejo = }} La '''Orverda pego''',<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> ''Piculus chrysochloros'', estas birdospecio de la familio de [[pegedoj]] kaj unu el la sep specioj de la genro ''[[Piculus]]''. Ĝi trovigas en ĉiu kontinenta lando de Sudameriko escepte en Ĉilio kaj Urugvajo.<ref name=IOC12.2>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/woodpeckers/ |title=Woodpeckers |website=IOC World Bird List |version =v 12.2 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Aŭgusto 2022 |access-date=9a de Januaro, 2023 }}</ref><ref name=SACCcountries>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 24a de Julio 2022. ''Species Lists of Birds for South American Countries and Territories''. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCCountryLists.htm] Alirita la 24an de Julio, 2022</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== La taksonomio dde la Orverda pego ne estas definitiva. La [[Internacia Ornitologia Komitato]] (IOC) kaj la [[Taksonomio Clements]] agnoskas jenajn ses subspeciojn:<ref name=IOC12.2/><ref name=Clements2022>Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, T. A. Fredericks, J. A. Gerbracht, D. Lepage, S. M. Billerman, B. L. Sullivan, kaj C. L. Wood. 2022. The eBird/Clements checklist of birds of the world: v2022. Elŝutita el [https://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/download/] alirita la 10an de Novembro, 2022</ref> *''P. c. xanthochlorus'' <small>([[Philip Sclater|Sclater, P.L.]] & [[Osbert Salvin|Salvin]], 1875)</small> *''P. c. capistratus'' <small>([[Alfred Malherbe|Malherbe]], 1862)</small> *''P. c. laemostictus'' <small>[[W. E. Clyde Todd|Todd]], 1937</small> *''P. c. paraensis'' <small>([[Emilie Snethlage|Snethlage, E.]], 1907)</small> *''P. c. polyzonus'' <small>([[Achille Valenciennes|Valenciennes]], 1826)</small> *''P. c. chrysochloros'' <small>([[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818)</small> Krome la verko de [[BirdLife International]] nome ''[[Handbook of the Birds of the World]]'' subdividas la Orverdan pegon aldonante tri subspeciojn ''P. c. aurosus'', ''P. c. guianensis'', kaj ''P. c. hypochryseus'' sed ne listas ties kreintojn.<ref name=HBW7>HBW kaj BirdLife International (2022) Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 7. Disponebla ĉe: [https://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v7_Dec22.zip] Alirita la 13an de Decembro, 2022</ref> Tamen, studo el 2013 trovis, ke ili ne estas "diagnozeblaj unuoj".<ref>Del-Rio, G., Silveira, L.F., Cavarzere, V. kaj Rêgo, M.A. (2013). A taxonomic review of the Golden-green Woodpecker, ''Piculus chrysochloros'' (Aves: Picidae) reveals the existence of six valid taxa. ''Zootaxa'' 3626(4): 531–542.</ref> La subspecio ''P. c. xanthochlorus'' foje estis konsiderata aparta specio.<ref name=SACClist>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 24a de Julio 2022. ''A classification of the bird species of South America''. [[American Ornithological Society]]. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline.htm] Alirita la 24an de Julio, 2022</ref> Iuj aŭtoroj traktas la orverdan pegon kaj la [[Flavbrova pego|flavbrovan pegon]] (''P. aurulentus'') kiel [[superspecio]]n.<ref name=SACClist/> Tiu ĉi artikolo sekvas la modelon de ses subspecioj. [[File:Zoological Illustrations Volume I Plate 20.jpg|left|150px|thumb|''Piculus chrysochloros'', [[William Swainson|Swainson]], 1820]] ==Aspekto== La Orverda pego longas 18 ĝis 27 cm kaj pezas 55 ĝis 91 g. Maskloj kaj inoj havas la saman plumaron, krom ĉe la kapo. Ĉe maskloj de la [[nomiga subspecio]] ''P. c. chrysochloros'', la areo de la frunto ĝis la nuko estas ruĝa; ili havas olivecverdan koloron de la bridoj (areo inter beko kaj okulo) ĉirkaŭ la okulo kaj sur la flankon de la kolo, sekvata de pala flava strio, mallonga ruĝa vangostrio, kaj plia olivecverda strio sub tiu areo. Iliaj mentono kaj supra gorĝo estas flavaj. La ino de la nomiga subspecio havas neniun ruĝon sur la kapo; la areo de ĝia frunto ĝis la nuko estas oliveckolora, kaj ĝi havas olivecbrunan vangareon. Plenkreskuloj de la nomiga subspecio havas olivecverdajn suprajn partojn. Iliaj flugilplumoj estas pli malhele olivecbrunaj, kaj ilia vosto estas malhele oliveececbruna. Iliaj subaj partoj estas pale brunflavaj kun olivecbrunaj strioj. Ilia iom longa beko estas malhelgriza ĝis nigreca kun pli pala bazo, iliaj irisoj estas blankaj ĝis bluecblankaj, kaj la kruroj estas grizverdaj. Junuloj estas ĝenerale malpli brilaj ol plenkreskuloj kaj havas malpli klare difinitajn striojn sur la subaj partoj.<ref name=GGWO-BOW>Winkler, H., D. A. Christie, kaj G. M. Kirwan (2020). Golden-green Woodpecker (''Piculus chrysochloros''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.gogwoo1.01] Alirita la 27an de Januaro, 2023</ref> La subspecio ''P. c. xanthochlorus'' estas pli malgranda kaj pli helflava ol la nomiga subspecio, kaj la ino havas flavan kronon. ''P. c. capistratus'' estas tre granda kaj supre pli malhele olivecverda ol la nomiga subspecio; ĝi havas malpli da ruĝo en la vangareo, striecan gorĝon, kaj verdet-blankan anstataŭ brunflavan koloron ĉe la subaj partoj. ''P. c. paraensis'' havas mezan grandecon. Ĝia vangostrio, gorĝo kaj la baza koloro de la subaj partoj estas cinam-brunflavaj. Maskloj havas verdan (ne ruĝan) vangareon, kaj inoj havas verdet-flavan kronon. ''P. c. laemostictus'' estas granda kaj sufiĉe malhela, kun simpla blankeca gorĝo. Ankaŭ ''P. c. polyzonus'' estas granda, kun palflava vangostrio kaj gorĝo, kaj flava baza koloro ĉe la subaj partoj.<ref name=GGWO-BOW/> ==Distribuado kaj habitato== The subspecies of the golden-green woodpecker are found thus:<ref name=IOC12.2/><ref name=GGWO-BOW/> *''P. c. xanthochlorus'', eastern Panama, northern Colombia, and northern Venezuela *''P. c. capistratus'', from southeastern Colombia south through eastern Ecuador into northern Peru and east through [[the Guianas]] into Brazil north of the Amazon *''P. c. laemostictus'', from eastern Peru and northern Bolivia east to central Brazil south of the Amazon *''P. c. paraensis'', northeastern Brazil centered on [[Belém]] *''P. c. polyzonus'', southeastern Brazil between the states of [[Bahia]] and [[Rio de Janeiro (state)|Rio de Janeiro]] *''P. c. chrysochloros'', central and southern Brazil, eastern Bolivia, western Paraguay, and northern Argentina The golden-green woodpecker inhabits a wide variety of landscapes, most of them wooded to some degree. They include ''[[Forest#Tropical moist|terra firme]]'' and ''[[Várzea forest|várzea ]]'' forest, [[rainforest]], deciduous forest, and more open areas like treed savannah, pastures, and clearings. In elevation it ranges from sea level on the Atlantic coast to {{convert|450|m|ft|-2|abbr=on}} in northwestern Venezuela, to {{convert|650|m|ft|-2|abbr=on}} in southern Venezuela, to {{convert|500|m|ft|-2|abbr=on}} in Colombia, to {{convert|650|m|ft|-2|abbr=on}} in Peru, and to {{convert|600|m|ft|-2|abbr=on}} but usually only to {{convert|300|m|ft|-2|abbr=on}} in Ecuador.<ref name=GGWO-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== The golden-green woodpecker is a year-round resident throughout its range.<ref name=GGWO-BOW/> ===Manĝado=== The golden-green woodpecker mostly forages in the forest's subcanopy and canopy, by itself, in pairs, or as part of a [[mixed species feeding flock]]. It commonly feeds by gleaning and also pecks and excavates to reach prey. Its diet has not been studied but is known to include ants and termites.<ref name=GGWO-BOW/> ===Reproduktado=== The golden-green woodpecker's breeding season is not well known but appears to vary geographically. Breeding has been recorded between February and March in Colombia and in September in Argentina. It excavates its nest cavity in a tree or in the nest of arboreal insects. The clutch size, incubation period, time to fledging, and details of parental care are not known.<ref name=GGWO-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Piculus-chrysochloros |species=Orverda pego}} ===Voĉo=== The golden-green woodpecker's song is a "series of 15 almost toneless, hoarse 'schraah' notes, sounding like a hysterically crying baby."<ref name=Ridgely2>{{cite book | last =Ridgely | first =Robert S. | last2 =Greenfield | first2 =Paul J. | title =The Birds of Ecuador: Field Guide | publisher =Cornell University Press | volume = II| date =2001 | location =Ithaca | page =192 | isbn =978-0-8014-8721-7 }}</ref> ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the golden-green woodpecker as being of Least Concern. It has an extremely large range and an estimated population of at least a half million mature individuals, though the latter is believed to be decreasing. No immediate threats have been identified.<ref name=IUCN/> It is considered from rare to "not uncommon" in different parts of its range and occurs in several protected areas. "Despite [its] large range, this species is not particularly well known."<ref name=GGWO-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} *{{cite book |title=Woodpeckers of the World: A Photographic Guide |last=Gorman |first=Gerard |year=2014 |publisher=Firefly Books |isbn=978-1-77085-309-6 |page=371–372 }} *{{cite book|author1=Winkler, Hans |author2=Christie, David A. |title=Woodpeckers|publisher=A C Black|date=2010|pages=336–37|isbn= 978-1-4081-3503-7|url=https://books.google.com/books?id=L0BC8yKIlW8C&pg=PA336}} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons|Piculus chrysochloros}} *[http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=golden-green+woodpecker&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 Fotaro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303185539/http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=golden-green+woodpecker&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 |date=2016-03-03 }} VIREO {{Birdoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Kolombio]] [[Kategorio:Birdoj de Ekvadoro]] [[Kategorio:Birdoj de Bolivio]] [[Kategorio:Birdoj de Brazilo]] [[Kategorio:Birdoj de Peruo]] [[Kategorio:Birdoj de Venezuelo]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Panamo]] qur2nekl6ri7urhq71omnne1py3iqbd 9480523 9480433 2026-09-22T20:37:41Z Kani 670 /* Distribuado kaj habitato */ 9480523 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Orverda pego |koloro = pink |dosiero= Golden-green Woodpecker - Darién - Panama (48431577586).jpg |priskribo de dosiero= Masklo en [[Darieno]], [[Panamo]] | dosiero larĝo=240px |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=240px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Piculus]]'' |specio = '''Orverda pego''' ''P. chrysochloros'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=Golden-green Woodpecker ''Piculus chrysochloros'' |volume=2020 |article-number=e.T22681243A168653734 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22681243A168653734.en |access-date=27a de Januaro 2023}}</ref> |dunomo = ''Piculus chrysochloros'' |dunomo aŭtoritato = ([[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818) |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Piculus chrysochloros map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Areo de ''Piculus chrysochloros'' |vikispecio = |komunejo = }} La '''Orverda pego''',<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> ''Piculus chrysochloros'', estas birdospecio de la familio de [[pegedoj]] kaj unu el la sep specioj de la genro ''[[Piculus]]''. Ĝi trovigas en ĉiu kontinenta lando de Sudameriko escepte en Ĉilio kaj Urugvajo.<ref name=IOC12.2>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/woodpeckers/ |title=Woodpeckers |website=IOC World Bird List |version =v 12.2 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Aŭgusto 2022 |access-date=9a de Januaro, 2023 }}</ref><ref name=SACCcountries>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 24a de Julio 2022. ''Species Lists of Birds for South American Countries and Territories''. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCCountryLists.htm] Alirita la 24an de Julio, 2022</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== La taksonomio dde la Orverda pego ne estas definitiva. La [[Internacia Ornitologia Komitato]] (IOC) kaj la [[Taksonomio Clements]] agnoskas jenajn ses subspeciojn:<ref name=IOC12.2/><ref name=Clements2022>Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, T. A. Fredericks, J. A. Gerbracht, D. Lepage, S. M. Billerman, B. L. Sullivan, kaj C. L. Wood. 2022. The eBird/Clements checklist of birds of the world: v2022. Elŝutita el [https://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/download/] alirita la 10an de Novembro, 2022</ref> *''P. c. xanthochlorus'' <small>([[Philip Sclater|Sclater, P.L.]] & [[Osbert Salvin|Salvin]], 1875)</small> *''P. c. capistratus'' <small>([[Alfred Malherbe|Malherbe]], 1862)</small> *''P. c. laemostictus'' <small>[[W. E. Clyde Todd|Todd]], 1937</small> *''P. c. paraensis'' <small>([[Emilie Snethlage|Snethlage, E.]], 1907)</small> *''P. c. polyzonus'' <small>([[Achille Valenciennes|Valenciennes]], 1826)</small> *''P. c. chrysochloros'' <small>([[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818)</small> Krome la verko de [[BirdLife International]] nome ''[[Handbook of the Birds of the World]]'' subdividas la Orverdan pegon aldonante tri subspeciojn ''P. c. aurosus'', ''P. c. guianensis'', kaj ''P. c. hypochryseus'' sed ne listas ties kreintojn.<ref name=HBW7>HBW kaj BirdLife International (2022) Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 7. Disponebla ĉe: [https://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v7_Dec22.zip] Alirita la 13an de Decembro, 2022</ref> Tamen, studo el 2013 trovis, ke ili ne estas "diagnozeblaj unuoj".<ref>Del-Rio, G., Silveira, L.F., Cavarzere, V. kaj Rêgo, M.A. (2013). A taxonomic review of the Golden-green Woodpecker, ''Piculus chrysochloros'' (Aves: Picidae) reveals the existence of six valid taxa. ''Zootaxa'' 3626(4): 531–542.</ref> La subspecio ''P. c. xanthochlorus'' foje estis konsiderata aparta specio.<ref name=SACClist>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 24a de Julio 2022. ''A classification of the bird species of South America''. [[American Ornithological Society]]. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline.htm] Alirita la 24an de Julio, 2022</ref> Iuj aŭtoroj traktas la orverdan pegon kaj la [[Flavbrova pego|flavbrovan pegon]] (''P. aurulentus'') kiel [[superspecio]]n.<ref name=SACClist/> Tiu ĉi artikolo sekvas la modelon de ses subspecioj. [[File:Zoological Illustrations Volume I Plate 20.jpg|left|150px|thumb|''Piculus chrysochloros'', [[William Swainson|Swainson]], 1820]] ==Aspekto== La Orverda pego longas 18 ĝis 27 cm kaj pezas 55 ĝis 91 g. Maskloj kaj inoj havas la saman plumaron, krom ĉe la kapo. Ĉe maskloj de la [[nomiga subspecio]] ''P. c. chrysochloros'', la areo de la frunto ĝis la nuko estas ruĝa; ili havas olivecverdan koloron de la bridoj (areo inter beko kaj okulo) ĉirkaŭ la okulo kaj sur la flankon de la kolo, sekvata de pala flava strio, mallonga ruĝa vangostrio, kaj plia olivecverda strio sub tiu areo. Iliaj mentono kaj supra gorĝo estas flavaj. La ino de la nomiga subspecio havas neniun ruĝon sur la kapo; la areo de ĝia frunto ĝis la nuko estas oliveckolora, kaj ĝi havas olivecbrunan vangareon. Plenkreskuloj de la nomiga subspecio havas olivecverdajn suprajn partojn. Iliaj flugilplumoj estas pli malhele olivecbrunaj, kaj ilia vosto estas malhele oliveececbruna. Iliaj subaj partoj estas pale brunflavaj kun olivecbrunaj strioj. Ilia iom longa beko estas malhelgriza ĝis nigreca kun pli pala bazo, iliaj irisoj estas blankaj ĝis bluecblankaj, kaj la kruroj estas grizverdaj. Junuloj estas ĝenerale malpli brilaj ol plenkreskuloj kaj havas malpli klare difinitajn striojn sur la subaj partoj.<ref name=GGWO-BOW>Winkler, H., D. A. Christie, kaj G. M. Kirwan (2020). Golden-green Woodpecker (''Piculus chrysochloros''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.gogwoo1.01] Alirita la 27an de Januaro, 2023</ref> La subspecio ''P. c. xanthochlorus'' estas pli malgranda kaj pli helflava ol la nomiga subspecio, kaj la ino havas flavan kronon. ''P. c. capistratus'' estas tre granda kaj supre pli malhele olivecverda ol la nomiga subspecio; ĝi havas malpli da ruĝo en la vangareo, striecan gorĝon, kaj verdet-blankan anstataŭ brunflavan koloron ĉe la subaj partoj. ''P. c. paraensis'' havas mezan grandecon. Ĝia vangostrio, gorĝo kaj la baza koloro de la subaj partoj estas cinam-brunflavaj. Maskloj havas verdan (ne ruĝan) vangareon, kaj inoj havas verdet-flavan kronon. ''P. c. laemostictus'' estas granda kaj sufiĉe malhela, kun simpla blankeca gorĝo. Ankaŭ ''P. c. polyzonus'' estas granda, kun palflava vangostrio kaj gorĝo, kaj flava baza koloro ĉe la subaj partoj.<ref name=GGWO-BOW/> ==Distribuado kaj habitato== La subspecioj de la Orverda pego troviĝas jene:<ref name=IOC12.2/><ref name=GGWO-BOW/> *''P. c. xanthochlorus'', orienta Panamo, norda Kolombio, kaj norda Venezuelo *''P. c. capistratus'', de sudorienta Kolombio suden tra orienta Ekvadoro ĝis norda Peruo kaj orienten tra la [[Gujanoj]] ĝis Brazilo norde de la Amazono *''P. c. laemostictus'', de orienta Peruo kaj norda Bolivio orienten ĝis centra Brazilo sude de la Amazono *''P. c. paraensis'', nordorienta Brazilo centrita sur [[Belém]] *''P. c. polyzonus'', sudorienta Brazilo inter la ŝtatoj [[Bahio]] kaj [[Rio-de-Ĵanejro]] *''P. c. chrysochloros'', centra kaj suda Brazilo, orienta Bolivio, okcidenta Paragvajo kaj norda Argentino La Orverda pego loĝas en vasta gamo da pejzaĝoj, el kiuj la plej multaj estas iagrade arbarkovritaj. Tiuj inkluzivas arbarojn de ''terra firme'' kaj ''[[várzea]]'', [[pluvarbaro]]n, falfolian arbaron, kaj pli malfermajn areojn kiel arboriĉan [[savano]]n, [[paŝtejo]]jn kaj maldensejojn. Koncerne altecon, ĝi troviĝas de marnivelo ĉe la atlantika marbordo ĝis 450 m en nordokcidenta Venezuelo, 650 m en suda Venezuelo, 500 m en Kolombio, 650 m en Peruo, kaj 600 m — kvankam kutime nur ĝis 300 m — en Ekvadoro.<ref name=GGWO-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== The golden-green woodpecker is a year-round resident throughout its range.<ref name=GGWO-BOW/> ===Manĝado=== The golden-green woodpecker mostly forages in the forest's subcanopy and canopy, by itself, in pairs, or as part of a [[mixed species feeding flock]]. It commonly feeds by gleaning and also pecks and excavates to reach prey. Its diet has not been studied but is known to include ants and termites.<ref name=GGWO-BOW/> ===Reproduktado=== The golden-green woodpecker's breeding season is not well known but appears to vary geographically. Breeding has been recorded between February and March in Colombia and in September in Argentina. It excavates its nest cavity in a tree or in the nest of arboreal insects. The clutch size, incubation period, time to fledging, and details of parental care are not known.<ref name=GGWO-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Piculus-chrysochloros |species=Orverda pego}} ===Voĉo=== The golden-green woodpecker's song is a "series of 15 almost toneless, hoarse 'schraah' notes, sounding like a hysterically crying baby."<ref name=Ridgely2>{{cite book | last =Ridgely | first =Robert S. | last2 =Greenfield | first2 =Paul J. | title =The Birds of Ecuador: Field Guide | publisher =Cornell University Press | volume = II| date =2001 | location =Ithaca | page =192 | isbn =978-0-8014-8721-7 }}</ref> ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the golden-green woodpecker as being of Least Concern. It has an extremely large range and an estimated population of at least a half million mature individuals, though the latter is believed to be decreasing. No immediate threats have been identified.<ref name=IUCN/> It is considered from rare to "not uncommon" in different parts of its range and occurs in several protected areas. "Despite [its] large range, this species is not particularly well known."<ref name=GGWO-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} *{{cite book |title=Woodpeckers of the World: A Photographic Guide |last=Gorman |first=Gerard |year=2014 |publisher=Firefly Books |isbn=978-1-77085-309-6 |page=371–372 }} *{{cite book|author1=Winkler, Hans |author2=Christie, David A. |title=Woodpeckers|publisher=A C Black|date=2010|pages=336–37|isbn= 978-1-4081-3503-7|url=https://books.google.com/books?id=L0BC8yKIlW8C&pg=PA336}} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons|Piculus chrysochloros}} *[http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=golden-green+woodpecker&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 Fotaro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303185539/http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=golden-green+woodpecker&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 |date=2016-03-03 }} VIREO {{Birdoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Kolombio]] [[Kategorio:Birdoj de Ekvadoro]] [[Kategorio:Birdoj de Bolivio]] [[Kategorio:Birdoj de Brazilo]] [[Kategorio:Birdoj de Peruo]] [[Kategorio:Birdoj de Venezuelo]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Panamo]] 5be8q9ruj9fxpqlhj0py0smtw7wl53i 9480524 9480523 2026-09-22T20:41:24Z Kani 670 /* Kutimaro */ 9480524 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Orverda pego |koloro = pink |dosiero= Golden-green Woodpecker - Darién - Panama (48431577586).jpg |priskribo de dosiero= Masklo en [[Darieno]], [[Panamo]] | dosiero larĝo=240px |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=240px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Piculus]]'' |specio = '''Orverda pego''' ''P. chrysochloros'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=Golden-green Woodpecker ''Piculus chrysochloros'' |volume=2020 |article-number=e.T22681243A168653734 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22681243A168653734.en |access-date=27a de Januaro 2023}}</ref> |dunomo = ''Piculus chrysochloros'' |dunomo aŭtoritato = ([[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818) |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Piculus chrysochloros map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Areo de ''Piculus chrysochloros'' |vikispecio = |komunejo = }} La '''Orverda pego''',<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> ''Piculus chrysochloros'', estas birdospecio de la familio de [[pegedoj]] kaj unu el la sep specioj de la genro ''[[Piculus]]''. Ĝi trovigas en ĉiu kontinenta lando de Sudameriko escepte en Ĉilio kaj Urugvajo.<ref name=IOC12.2>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/woodpeckers/ |title=Woodpeckers |website=IOC World Bird List |version =v 12.2 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Aŭgusto 2022 |access-date=9a de Januaro, 2023 }}</ref><ref name=SACCcountries>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 24a de Julio 2022. ''Species Lists of Birds for South American Countries and Territories''. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCCountryLists.htm] Alirita la 24an de Julio, 2022</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== La taksonomio dde la Orverda pego ne estas definitiva. La [[Internacia Ornitologia Komitato]] (IOC) kaj la [[Taksonomio Clements]] agnoskas jenajn ses subspeciojn:<ref name=IOC12.2/><ref name=Clements2022>Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, T. A. Fredericks, J. A. Gerbracht, D. Lepage, S. M. Billerman, B. L. Sullivan, kaj C. L. Wood. 2022. The eBird/Clements checklist of birds of the world: v2022. Elŝutita el [https://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/download/] alirita la 10an de Novembro, 2022</ref> *''P. c. xanthochlorus'' <small>([[Philip Sclater|Sclater, P.L.]] & [[Osbert Salvin|Salvin]], 1875)</small> *''P. c. capistratus'' <small>([[Alfred Malherbe|Malherbe]], 1862)</small> *''P. c. laemostictus'' <small>[[W. E. Clyde Todd|Todd]], 1937</small> *''P. c. paraensis'' <small>([[Emilie Snethlage|Snethlage, E.]], 1907)</small> *''P. c. polyzonus'' <small>([[Achille Valenciennes|Valenciennes]], 1826)</small> *''P. c. chrysochloros'' <small>([[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818)</small> Krome la verko de [[BirdLife International]] nome ''[[Handbook of the Birds of the World]]'' subdividas la Orverdan pegon aldonante tri subspeciojn ''P. c. aurosus'', ''P. c. guianensis'', kaj ''P. c. hypochryseus'' sed ne listas ties kreintojn.<ref name=HBW7>HBW kaj BirdLife International (2022) Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 7. Disponebla ĉe: [https://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v7_Dec22.zip] Alirita la 13an de Decembro, 2022</ref> Tamen, studo el 2013 trovis, ke ili ne estas "diagnozeblaj unuoj".<ref>Del-Rio, G., Silveira, L.F., Cavarzere, V. kaj Rêgo, M.A. (2013). A taxonomic review of the Golden-green Woodpecker, ''Piculus chrysochloros'' (Aves: Picidae) reveals the existence of six valid taxa. ''Zootaxa'' 3626(4): 531–542.</ref> La subspecio ''P. c. xanthochlorus'' foje estis konsiderata aparta specio.<ref name=SACClist>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 24a de Julio 2022. ''A classification of the bird species of South America''. [[American Ornithological Society]]. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline.htm] Alirita la 24an de Julio, 2022</ref> Iuj aŭtoroj traktas la orverdan pegon kaj la [[Flavbrova pego|flavbrovan pegon]] (''P. aurulentus'') kiel [[superspecio]]n.<ref name=SACClist/> Tiu ĉi artikolo sekvas la modelon de ses subspecioj. [[File:Zoological Illustrations Volume I Plate 20.jpg|left|150px|thumb|''Piculus chrysochloros'', [[William Swainson|Swainson]], 1820]] ==Aspekto== La Orverda pego longas 18 ĝis 27 cm kaj pezas 55 ĝis 91 g. Maskloj kaj inoj havas la saman plumaron, krom ĉe la kapo. Ĉe maskloj de la [[nomiga subspecio]] ''P. c. chrysochloros'', la areo de la frunto ĝis la nuko estas ruĝa; ili havas olivecverdan koloron de la bridoj (areo inter beko kaj okulo) ĉirkaŭ la okulo kaj sur la flankon de la kolo, sekvata de pala flava strio, mallonga ruĝa vangostrio, kaj plia olivecverda strio sub tiu areo. Iliaj mentono kaj supra gorĝo estas flavaj. La ino de la nomiga subspecio havas neniun ruĝon sur la kapo; la areo de ĝia frunto ĝis la nuko estas oliveckolora, kaj ĝi havas olivecbrunan vangareon. Plenkreskuloj de la nomiga subspecio havas olivecverdajn suprajn partojn. Iliaj flugilplumoj estas pli malhele olivecbrunaj, kaj ilia vosto estas malhele oliveececbruna. Iliaj subaj partoj estas pale brunflavaj kun olivecbrunaj strioj. Ilia iom longa beko estas malhelgriza ĝis nigreca kun pli pala bazo, iliaj irisoj estas blankaj ĝis bluecblankaj, kaj la kruroj estas grizverdaj. Junuloj estas ĝenerale malpli brilaj ol plenkreskuloj kaj havas malpli klare difinitajn striojn sur la subaj partoj.<ref name=GGWO-BOW>Winkler, H., D. A. Christie, kaj G. M. Kirwan (2020). Golden-green Woodpecker (''Piculus chrysochloros''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.gogwoo1.01] Alirita la 27an de Januaro, 2023</ref> La subspecio ''P. c. xanthochlorus'' estas pli malgranda kaj pli helflava ol la nomiga subspecio, kaj la ino havas flavan kronon. ''P. c. capistratus'' estas tre granda kaj supre pli malhele olivecverda ol la nomiga subspecio; ĝi havas malpli da ruĝo en la vangareo, striecan gorĝon, kaj verdet-blankan anstataŭ brunflavan koloron ĉe la subaj partoj. ''P. c. paraensis'' havas mezan grandecon. Ĝia vangostrio, gorĝo kaj la baza koloro de la subaj partoj estas cinam-brunflavaj. Maskloj havas verdan (ne ruĝan) vangareon, kaj inoj havas verdet-flavan kronon. ''P. c. laemostictus'' estas granda kaj sufiĉe malhela, kun simpla blankeca gorĝo. Ankaŭ ''P. c. polyzonus'' estas granda, kun palflava vangostrio kaj gorĝo, kaj flava baza koloro ĉe la subaj partoj.<ref name=GGWO-BOW/> ==Distribuado kaj habitato== La subspecioj de la Orverda pego troviĝas jene:<ref name=IOC12.2/><ref name=GGWO-BOW/> *''P. c. xanthochlorus'', orienta Panamo, norda Kolombio, kaj norda Venezuelo *''P. c. capistratus'', de sudorienta Kolombio suden tra orienta Ekvadoro ĝis norda Peruo kaj orienten tra la [[Gujanoj]] ĝis Brazilo norde de la Amazono *''P. c. laemostictus'', de orienta Peruo kaj norda Bolivio orienten ĝis centra Brazilo sude de la Amazono *''P. c. paraensis'', nordorienta Brazilo centrita sur [[Belém]] *''P. c. polyzonus'', sudorienta Brazilo inter la ŝtatoj [[Bahio]] kaj [[Rio-de-Ĵanejro]] *''P. c. chrysochloros'', centra kaj suda Brazilo, orienta Bolivio, okcidenta Paragvajo kaj norda Argentino La Orverda pego loĝas en vasta gamo da pejzaĝoj, el kiuj la plej multaj estas iagrade arbarkovritaj. Tiuj inkluzivas arbarojn de ''terra firme'' kaj ''[[várzea]]'', [[pluvarbaro]]n, falfolian arbaron, kaj pli malfermajn areojn kiel arboriĉan [[savano]]n, [[paŝtejo]]jn kaj maldensejojn. Koncerne altecon, ĝi troviĝas de marnivelo ĉe la atlantika marbordo ĝis 450 m en nordokcidenta Venezuelo, 650 m en suda Venezuelo, 500 m en Kolombio, 650 m en Peruo, kaj 600 m — kvankam kutime nur ĝis 300 m — en Ekvadoro.<ref name=GGWO-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== La Orverda pego estas tutjara loĝanto tra sia tuta disvastiĝareo.<ref name=GGWO-BOW/> ===Manĝado=== La Orverda pego serĉas manĝaĵon ĉefe en la subkanopeo kaj [[kanopeo]] de la arbaro, sola, en paroj aŭ kiel parto de [[miksspecia kunmanĝantaro]]. Ĝi ofte manĝas per kolektado de predoj de surfacoj, sed ankaŭ pikas kaj elfosas por atingi ilin. Ĝia dieto ne estas detale studita, sed oni scias, ke ĝi inkluzivas [[formiko]]jn kaj [[termito]]jn.<ref name=GGWO-BOW/> ===Reproduktado=== La [[reprodukta sezono]] de la Orverda pego ne estas bone konata, sed ŝajne varias laŭ la geografia loko. Oni registris reproduktadon inter februaro kaj marto en Kolombio kaj en septembro en Argentino. Ĝi elfosas sian nestokavaĵon en arbo aŭ en la nesto de arbaj insektoj. La ovokvanto, la kovoperiodo, la tempo ĝis [[elnestiĝo]] kaj la detaloj pri gepatra zorgado ne estas konataj.<ref name=GGWO-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Piculus-chrysochloros |species=Orverda pego}} ===Voĉo=== La kanto de la Orverda pego estas "serio de 15 preskaŭ sen-tonaj, raŭkaj 'ŝrah'-notoj, kiuj sonas kiel histerie ploranta bebo."<ref name=Ridgely2>{{cite book | last =Ridgely | first =Robert S. | last2 =Greenfield | first2 =Paul J. | title =The Birds of Ecuador: Field Guide | publisher =Cornell University Press | volume = II| date =2001 | location =Ithaca | page =192 | isbn =978-0-8014-8721-7 }}</ref> ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the golden-green woodpecker as being of Least Concern. It has an extremely large range and an estimated population of at least a half million mature individuals, though the latter is believed to be decreasing. No immediate threats have been identified.<ref name=IUCN/> It is considered from rare to "not uncommon" in different parts of its range and occurs in several protected areas. "Despite [its] large range, this species is not particularly well known."<ref name=GGWO-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} *{{cite book |title=Woodpeckers of the World: A Photographic Guide |last=Gorman |first=Gerard |year=2014 |publisher=Firefly Books |isbn=978-1-77085-309-6 |page=371–372 }} *{{cite book|author1=Winkler, Hans |author2=Christie, David A. |title=Woodpeckers|publisher=A C Black|date=2010|pages=336–37|isbn= 978-1-4081-3503-7|url=https://books.google.com/books?id=L0BC8yKIlW8C&pg=PA336}} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons|Piculus chrysochloros}} *[http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=golden-green+woodpecker&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 Fotaro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303185539/http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=golden-green+woodpecker&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 |date=2016-03-03 }} VIREO {{Birdoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Kolombio]] [[Kategorio:Birdoj de Ekvadoro]] [[Kategorio:Birdoj de Bolivio]] [[Kategorio:Birdoj de Brazilo]] [[Kategorio:Birdoj de Peruo]] [[Kategorio:Birdoj de Venezuelo]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Panamo]] i5ewopau8hftq730f2duwefpof8g8st 9480525 9480524 2026-09-22T20:43:17Z Kani 670 /* Statuso */ 9480525 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Orverda pego |koloro = pink |dosiero= Golden-green Woodpecker - Darién - Panama (48431577586).jpg |priskribo de dosiero= Masklo en [[Darieno]], [[Panamo]] | dosiero larĝo=240px |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=240px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Piculus]]'' |specio = '''Orverda pego''' ''P. chrysochloros'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=Golden-green Woodpecker ''Piculus chrysochloros'' |volume=2020 |article-number=e.T22681243A168653734 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22681243A168653734.en |access-date=27a de Januaro 2023}}</ref> |dunomo = ''Piculus chrysochloros'' |dunomo aŭtoritato = ([[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818) |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Piculus chrysochloros map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Areo de ''Piculus chrysochloros'' |vikispecio = |komunejo = }} La '''Orverda pego''',<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> ''Piculus chrysochloros'', estas birdospecio de la familio de [[pegedoj]] kaj unu el la sep specioj de la genro ''[[Piculus]]''. Ĝi trovigas en ĉiu kontinenta lando de Sudameriko escepte en Ĉilio kaj Urugvajo.<ref name=IOC12.2>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/woodpeckers/ |title=Woodpeckers |website=IOC World Bird List |version =v 12.2 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Aŭgusto 2022 |access-date=9a de Januaro, 2023 }}</ref><ref name=SACCcountries>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 24a de Julio 2022. ''Species Lists of Birds for South American Countries and Territories''. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCCountryLists.htm] Alirita la 24an de Julio, 2022</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== La taksonomio dde la Orverda pego ne estas definitiva. La [[Internacia Ornitologia Komitato]] (IOC) kaj la [[Taksonomio Clements]] agnoskas jenajn ses subspeciojn:<ref name=IOC12.2/><ref name=Clements2022>Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, T. A. Fredericks, J. A. Gerbracht, D. Lepage, S. M. Billerman, B. L. Sullivan, kaj C. L. Wood. 2022. The eBird/Clements checklist of birds of the world: v2022. Elŝutita el [https://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/download/] alirita la 10an de Novembro, 2022</ref> *''P. c. xanthochlorus'' <small>([[Philip Sclater|Sclater, P.L.]] & [[Osbert Salvin|Salvin]], 1875)</small> *''P. c. capistratus'' <small>([[Alfred Malherbe|Malherbe]], 1862)</small> *''P. c. laemostictus'' <small>[[W. E. Clyde Todd|Todd]], 1937</small> *''P. c. paraensis'' <small>([[Emilie Snethlage|Snethlage, E.]], 1907)</small> *''P. c. polyzonus'' <small>([[Achille Valenciennes|Valenciennes]], 1826)</small> *''P. c. chrysochloros'' <small>([[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818)</small> Krome la verko de [[BirdLife International]] nome ''[[Handbook of the Birds of the World]]'' subdividas la Orverdan pegon aldonante tri subspeciojn ''P. c. aurosus'', ''P. c. guianensis'', kaj ''P. c. hypochryseus'' sed ne listas ties kreintojn.<ref name=HBW7>HBW kaj BirdLife International (2022) Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 7. Disponebla ĉe: [https://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v7_Dec22.zip] Alirita la 13an de Decembro, 2022</ref> Tamen, studo el 2013 trovis, ke ili ne estas "diagnozeblaj unuoj".<ref>Del-Rio, G., Silveira, L.F., Cavarzere, V. kaj Rêgo, M.A. (2013). A taxonomic review of the Golden-green Woodpecker, ''Piculus chrysochloros'' (Aves: Picidae) reveals the existence of six valid taxa. ''Zootaxa'' 3626(4): 531–542.</ref> La subspecio ''P. c. xanthochlorus'' foje estis konsiderata aparta specio.<ref name=SACClist>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 24a de Julio 2022. ''A classification of the bird species of South America''. [[American Ornithological Society]]. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline.htm] Alirita la 24an de Julio, 2022</ref> Iuj aŭtoroj traktas la orverdan pegon kaj la [[Flavbrova pego|flavbrovan pegon]] (''P. aurulentus'') kiel [[superspecio]]n.<ref name=SACClist/> Tiu ĉi artikolo sekvas la modelon de ses subspecioj. [[File:Zoological Illustrations Volume I Plate 20.jpg|left|150px|thumb|''Piculus chrysochloros'', [[William Swainson|Swainson]], 1820]] ==Aspekto== La Orverda pego longas 18 ĝis 27 cm kaj pezas 55 ĝis 91 g. Maskloj kaj inoj havas la saman plumaron, krom ĉe la kapo. Ĉe maskloj de la [[nomiga subspecio]] ''P. c. chrysochloros'', la areo de la frunto ĝis la nuko estas ruĝa; ili havas olivecverdan koloron de la bridoj (areo inter beko kaj okulo) ĉirkaŭ la okulo kaj sur la flankon de la kolo, sekvata de pala flava strio, mallonga ruĝa vangostrio, kaj plia olivecverda strio sub tiu areo. Iliaj mentono kaj supra gorĝo estas flavaj. La ino de la nomiga subspecio havas neniun ruĝon sur la kapo; la areo de ĝia frunto ĝis la nuko estas oliveckolora, kaj ĝi havas olivecbrunan vangareon. Plenkreskuloj de la nomiga subspecio havas olivecverdajn suprajn partojn. Iliaj flugilplumoj estas pli malhele olivecbrunaj, kaj ilia vosto estas malhele oliveececbruna. Iliaj subaj partoj estas pale brunflavaj kun olivecbrunaj strioj. Ilia iom longa beko estas malhelgriza ĝis nigreca kun pli pala bazo, iliaj irisoj estas blankaj ĝis bluecblankaj, kaj la kruroj estas grizverdaj. Junuloj estas ĝenerale malpli brilaj ol plenkreskuloj kaj havas malpli klare difinitajn striojn sur la subaj partoj.<ref name=GGWO-BOW>Winkler, H., D. A. Christie, kaj G. M. Kirwan (2020). Golden-green Woodpecker (''Piculus chrysochloros''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.gogwoo1.01] Alirita la 27an de Januaro, 2023</ref> La subspecio ''P. c. xanthochlorus'' estas pli malgranda kaj pli helflava ol la nomiga subspecio, kaj la ino havas flavan kronon. ''P. c. capistratus'' estas tre granda kaj supre pli malhele olivecverda ol la nomiga subspecio; ĝi havas malpli da ruĝo en la vangareo, striecan gorĝon, kaj verdet-blankan anstataŭ brunflavan koloron ĉe la subaj partoj. ''P. c. paraensis'' havas mezan grandecon. Ĝia vangostrio, gorĝo kaj la baza koloro de la subaj partoj estas cinam-brunflavaj. Maskloj havas verdan (ne ruĝan) vangareon, kaj inoj havas verdet-flavan kronon. ''P. c. laemostictus'' estas granda kaj sufiĉe malhela, kun simpla blankeca gorĝo. Ankaŭ ''P. c. polyzonus'' estas granda, kun palflava vangostrio kaj gorĝo, kaj flava baza koloro ĉe la subaj partoj.<ref name=GGWO-BOW/> ==Distribuado kaj habitato== La subspecioj de la Orverda pego troviĝas jene:<ref name=IOC12.2/><ref name=GGWO-BOW/> *''P. c. xanthochlorus'', orienta Panamo, norda Kolombio, kaj norda Venezuelo *''P. c. capistratus'', de sudorienta Kolombio suden tra orienta Ekvadoro ĝis norda Peruo kaj orienten tra la [[Gujanoj]] ĝis Brazilo norde de la Amazono *''P. c. laemostictus'', de orienta Peruo kaj norda Bolivio orienten ĝis centra Brazilo sude de la Amazono *''P. c. paraensis'', nordorienta Brazilo centrita sur [[Belém]] *''P. c. polyzonus'', sudorienta Brazilo inter la ŝtatoj [[Bahio]] kaj [[Rio-de-Ĵanejro]] *''P. c. chrysochloros'', centra kaj suda Brazilo, orienta Bolivio, okcidenta Paragvajo kaj norda Argentino La Orverda pego loĝas en vasta gamo da pejzaĝoj, el kiuj la plej multaj estas iagrade arbarkovritaj. Tiuj inkluzivas arbarojn de ''terra firme'' kaj ''[[várzea]]'', [[pluvarbaro]]n, falfolian arbaron, kaj pli malfermajn areojn kiel arboriĉan [[savano]]n, [[paŝtejo]]jn kaj maldensejojn. Koncerne altecon, ĝi troviĝas de marnivelo ĉe la atlantika marbordo ĝis 450 m en nordokcidenta Venezuelo, 650 m en suda Venezuelo, 500 m en Kolombio, 650 m en Peruo, kaj 600 m — kvankam kutime nur ĝis 300 m — en Ekvadoro.<ref name=GGWO-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== La Orverda pego estas tutjara loĝanto tra sia tuta disvastiĝareo.<ref name=GGWO-BOW/> ===Manĝado=== La Orverda pego serĉas manĝaĵon ĉefe en la subkanopeo kaj [[kanopeo]] de la arbaro, sola, en paroj aŭ kiel parto de [[miksspecia kunmanĝantaro]]. Ĝi ofte manĝas per kolektado de predoj de surfacoj, sed ankaŭ pikas kaj elfosas por atingi ilin. Ĝia dieto ne estas detale studita, sed oni scias, ke ĝi inkluzivas [[formiko]]jn kaj [[termito]]jn.<ref name=GGWO-BOW/> ===Reproduktado=== La [[reprodukta sezono]] de la Orverda pego ne estas bone konata, sed ŝajne varias laŭ la geografia loko. Oni registris reproduktadon inter februaro kaj marto en Kolombio kaj en septembro en Argentino. Ĝi elfosas sian nestokavaĵon en arbo aŭ en la nesto de arbaj insektoj. La ovokvanto, la kovoperiodo, la tempo ĝis [[elnestiĝo]] kaj la detaloj pri gepatra zorgado ne estas konataj.<ref name=GGWO-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Piculus-chrysochloros |species=Orverda pego}} ===Voĉo=== La kanto de la Orverda pego estas "serio de 15 preskaŭ sen-tonaj, raŭkaj 'ŝrah'-notoj, kiuj sonas kiel histerie ploranta bebo."<ref name=Ridgely2>{{cite book | last =Ridgely | first =Robert S. | last2 =Greenfield | first2 =Paul J. | title =The Birds of Ecuador: Field Guide | publisher =Cornell University Press | volume = II| date =2001 | location =Ithaca | page =192 | isbn =978-0-8014-8721-7 }}</ref> ==Statuso== La [[IUCN]] klasifikis la Orverdan pegon kiel specion "[[malplej zorgiga]]n". Ĝi havas tre vastan arealon kaj taksatan populacion de almenaŭ duonmiliono da maturaj individuoj, kvankam oni kredas, ke tiu nombro malkreskas. Oni ne identigis tujan minacon.<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=Golden-green Woodpecker ''Piculus chrysochloros'' |volume=2020 |article-number=e.T22681243A168653734 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22681243A168653734.en |access-date=27a de Januaro 2023}}</ref> Ĝi estas konsiderata de malofta ĝis "ne malofta" en diversaj partoj de sia arealo kaj troviĝas en pluraj protektataj areoj. "Malgraŭ [sia] vasta arealo, tiu specio ne estas aparte bone konata."<ref name=GGWO-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} *{{cite book |title=Woodpeckers of the World: A Photographic Guide |last=Gorman |first=Gerard |year=2014 |publisher=Firefly Books |isbn=978-1-77085-309-6 |page=371–372 }} *{{cite book|author1=Winkler, Hans |author2=Christie, David A. |title=Woodpeckers|publisher=A C Black|date=2010|pages=336–37|isbn= 978-1-4081-3503-7|url=https://books.google.com/books?id=L0BC8yKIlW8C&pg=PA336}} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons|Piculus chrysochloros}} *[http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=golden-green+woodpecker&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 Fotaro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303185539/http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=golden-green+woodpecker&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 |date=2016-03-03 }} VIREO {{Birdoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Kolombio]] [[Kategorio:Birdoj de Ekvadoro]] [[Kategorio:Birdoj de Bolivio]] [[Kategorio:Birdoj de Brazilo]] [[Kategorio:Birdoj de Peruo]] [[Kategorio:Birdoj de Venezuelo]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Panamo]] 11ehj1ptoyd8s8608uakmuc78druv05 9480526 9480525 2026-09-22T20:45:07Z Kani 670 9480526 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Orverda pego |koloro = pink |dosiero= Golden-green Woodpecker - Darién - Panama (48431577586).jpg |priskribo de dosiero= Masklo en [[Darieno]], [[Panamo]] | dosiero larĝo=240px |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=240px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Piculus]]'' |specio = '''Orverda pego''' ''P. chrysochloros'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=Golden-green Woodpecker ''Piculus chrysochloros'' |volume=2020 |article-number=e.T22681243A168653734 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22681243A168653734.en |access-date=27a de Januaro 2023}}</ref> |dunomo = ''Piculus chrysochloros'' |dunomo aŭtoritato = ([[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818) |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Piculus chrysochloros map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Areo de ''Piculus chrysochloros'' |vikispecio = |komunejo = }} La '''Orverda pego''',<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> ''Piculus chrysochloros'', estas birdospecio de la familio de [[pegedoj]] kaj unu el la sep specioj de la genro ''[[Piculus]]''. Ĝi trovigas en ĉiu kontinenta lando de Sudameriko escepte en Ĉilio kaj Urugvajo.<ref name=IOC12.2>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/woodpeckers/ |title=Woodpeckers |website=IOC World Bird List |version =v 12.2 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Aŭgusto 2022 |access-date=9a de Januaro, 2023 }}</ref><ref name=SACCcountries>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 24a de Julio 2022. ''Species Lists of Birds for South American Countries and Territories''. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCCountryLists.htm] Alirita la 24an de Julio, 2022</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== La taksonomio dde la Orverda pego ne estas definitiva. La [[Internacia Ornitologia Komitato]] (IOC) kaj la [[Taksonomio Clements]] agnoskas jenajn ses subspeciojn:<ref name=IOC12.2/><ref name=Clements2022>Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, T. A. Fredericks, J. A. Gerbracht, D. Lepage, S. M. Billerman, B. L. Sullivan, kaj C. L. Wood. 2022. The eBird/Clements checklist of birds of the world: v2022. Elŝutita el [https://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/download/] alirita la 10an de Novembro, 2022</ref> *''P. c. xanthochlorus'' <small>([[Philip Sclater|Sclater, P.L.]] & [[Osbert Salvin|Salvin]], 1875)</small> *''P. c. capistratus'' <small>([[Alfred Malherbe|Malherbe]], 1862)</small> *''P. c. laemostictus'' <small>[[W. E. Clyde Todd|Todd]], 1937</small> *''P. c. paraensis'' <small>([[Emilie Snethlage|Snethlage, E.]], 1907)</small> *''P. c. polyzonus'' <small>([[Achille Valenciennes|Valenciennes]], 1826)</small> *''P. c. chrysochloros'' <small>([[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818)</small> Krome la verko de [[BirdLife International]] nome ''[[Handbook of the Birds of the World]]'' subdividas la Orverdan pegon aldonante tri subspeciojn ''P. c. aurosus'', ''P. c. guianensis'', kaj ''P. c. hypochryseus'' sed ne listas ties kreintojn.<ref name=HBW7>HBW kaj BirdLife International (2022) Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 7. Disponebla ĉe: [https://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v7_Dec22.zip] Alirita la 13an de Decembro, 2022</ref> Tamen, studo el 2013 trovis, ke ili ne estas "diagnozeblaj unuoj".<ref>Del-Rio, G., Silveira, L.F., Cavarzere, V. kaj Rêgo, M.A. (2013). A taxonomic review of the Golden-green Woodpecker, ''Piculus chrysochloros'' (Aves: Picidae) reveals the existence of six valid taxa. ''Zootaxa'' 3626(4): 531–542.</ref> La subspecio ''P. c. xanthochlorus'' foje estis konsiderata aparta specio.<ref name=SACClist>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 24a de Julio 2022. ''A classification of the bird species of South America''. [[American Ornithological Society]]. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline.htm] Alirita la 24an de Julio, 2022</ref> Iuj aŭtoroj traktas la orverdan pegon kaj la [[Flavbrova pego|flavbrovan pegon]] (''P. aurulentus'') kiel [[superspecio]]n.<ref name=SACClist/> Tiu ĉi artikolo sekvas la modelon de ses subspecioj. [[File:Zoological Illustrations Volume I Plate 20.jpg|left|150px|thumb|''Piculus chrysochloros'', [[William Swainson|Swainson]], 1820]] ==Aspekto== La Orverda pego longas 18 ĝis 27 cm kaj pezas 55 ĝis 91 g. Maskloj kaj inoj havas la saman plumaron, krom ĉe la kapo. Ĉe maskloj de la [[nomiga subspecio]] ''P. c. chrysochloros'', la areo de la frunto ĝis la nuko estas ruĝa; ili havas olivecverdan koloron de la bridoj (areo inter beko kaj okulo) ĉirkaŭ la okulo kaj sur la flankon de la kolo, sekvata de pala flava strio, mallonga ruĝa vangostrio, kaj plia olivecverda strio sub tiu areo. Iliaj mentono kaj supra gorĝo estas flavaj. La ino de la nomiga subspecio havas neniun ruĝon sur la kapo; la areo de ĝia frunto ĝis la nuko estas oliveckolora, kaj ĝi havas olivecbrunan vangareon. Plenkreskuloj de la nomiga subspecio havas olivecverdajn suprajn partojn. Iliaj flugilplumoj estas pli malhele olivecbrunaj, kaj ilia vosto estas malhele oliveececbruna. Iliaj subaj partoj estas pale brunflavaj kun olivecbrunaj strioj. Ilia iom longa beko estas malhelgriza ĝis nigreca kun pli pala bazo, iliaj irisoj estas blankaj ĝis bluecblankaj, kaj la kruroj estas grizverdaj. Junuloj estas ĝenerale malpli brilaj ol plenkreskuloj kaj havas malpli klare difinitajn striojn sur la subaj partoj.<ref name=GGWO-BOW>Winkler, H., D. A. Christie, kaj G. M. Kirwan (2020). Golden-green Woodpecker (''Piculus chrysochloros''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.gogwoo1.01] Alirita la 27an de Januaro, 2023</ref> La subspecio ''P. c. xanthochlorus'' estas pli malgranda kaj pli helflava ol la nomiga subspecio, kaj la ino havas flavan kronon. ''P. c. capistratus'' estas tre granda kaj supre pli malhele olivecverda ol la nomiga subspecio; ĝi havas malpli da ruĝo en la vangareo, striecan gorĝon, kaj verdet-blankan anstataŭ brunflavan koloron ĉe la subaj partoj. ''P. c. paraensis'' havas mezan grandecon. Ĝia vangostrio, gorĝo kaj la baza koloro de la subaj partoj estas cinam-brunflavaj. Maskloj havas verdan (ne ruĝan) vangareon, kaj inoj havas verdet-flavan kronon. ''P. c. laemostictus'' estas granda kaj sufiĉe malhela, kun simpla blankeca gorĝo. Ankaŭ ''P. c. polyzonus'' estas granda, kun palflava vangostrio kaj gorĝo, kaj flava baza koloro ĉe la subaj partoj.<ref name=GGWO-BOW/> ==Distribuado kaj habitato== La subspecioj de la Orverda pego troviĝas jene:<ref name=IOC12.2/><ref name=GGWO-BOW/> *''P. c. xanthochlorus'', orienta Panamo, norda Kolombio, kaj norda Venezuelo *''P. c. capistratus'', de sudorienta Kolombio suden tra orienta Ekvadoro ĝis norda Peruo kaj orienten tra la [[Gujanoj]] ĝis Brazilo norde de la Amazono *''P. c. laemostictus'', de orienta Peruo kaj norda Bolivio orienten ĝis centra Brazilo sude de la Amazono *''P. c. paraensis'', nordorienta Brazilo centrita sur [[Belém]] *''P. c. polyzonus'', sudorienta Brazilo inter la ŝtatoj [[Bahio]] kaj [[Rio-de-Ĵanejro]] *''P. c. chrysochloros'', centra kaj suda Brazilo, orienta Bolivio, okcidenta Paragvajo kaj norda Argentino La Orverda pego loĝas en vasta gamo da pejzaĝoj, el kiuj la plej multaj estas iagrade arbarkovritaj. Tiuj inkluzivas arbarojn de ''terra firme'' kaj ''[[várzea]]'', [[pluvarbaro]]n, falfolian arbaron, kaj pli malfermajn areojn kiel arboriĉan [[savano]]n, [[paŝtejo]]jn kaj maldensejojn. Koncerne altecon, ĝi troviĝas de marnivelo ĉe la atlantika marbordo ĝis 450 m en nordokcidenta Venezuelo, 650 m en suda Venezuelo, 500 m en Kolombio, 650 m en Peruo, kaj 600 m — kvankam kutime nur ĝis 300 m — en Ekvadoro.<ref name=GGWO-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== La Orverda pego estas tutjara loĝanto tra sia tuta disvastiĝareo.<ref name=GGWO-BOW/> ===Manĝado=== La Orverda pego serĉas manĝaĵon ĉefe en la subkanopeo kaj [[kanopeo]] de la arbaro, sola, en paroj aŭ kiel parto de [[miksspecia kunmanĝantaro]]. Ĝi ofte manĝas per kolektado de predoj de surfacoj, sed ankaŭ pikas kaj elfosas por atingi ilin. Ĝia dieto ne estas detale studita, sed oni scias, ke ĝi inkluzivas [[formiko]]jn kaj [[termito]]jn.<ref name=GGWO-BOW/> ===Reproduktado=== La [[reprodukta sezono]] de la Orverda pego ne estas bone konata, sed ŝajne varias laŭ la geografia loko. Oni registris reproduktadon inter februaro kaj marto en Kolombio kaj en septembro en Argentino. Ĝi elfosas sian nestokavaĵon en arbo aŭ en la nesto de arbaj insektoj. La ovokvanto, la kovoperiodo, la tempo ĝis [[elnestiĝo]] kaj la detaloj pri gepatra zorgado ne estas konataj.<ref name=GGWO-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Piculus-chrysochloros |species=Orverda pego}} ===Voĉo=== La kanto de la Orverda pego estas "serio de 15 preskaŭ sen-tonaj, raŭkaj 'ŝrah'-notoj, kiuj sonas kiel histerie ploranta bebo."<ref name=Ridgely2>{{cite book | last =Ridgely | first =Robert S. | last2 =Greenfield | first2 =Paul J. | title =The Birds of Ecuador: Field Guide | publisher =Cornell University Press | volume = II| date =2001 | location =Ithaca | page =192 | isbn =978-0-8014-8721-7 }}</ref> ==Statuso== La [[IUCN]] klasifikis la Orverdan pegon kiel specion "[[malplej zorgiga]]n". Ĝi havas tre vastan arealon kaj taksatan populacion de almenaŭ duonmiliono da maturaj individuoj, kvankam oni kredas, ke tiu nombro malkreskas. Oni ne identigis tujan minacon.<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=Golden-green Woodpecker ''Piculus chrysochloros'' |volume=2020 |article-number=e.T22681243A168653734 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22681243A168653734.en |access-date=27a de Januaro 2023}}</ref> Ĝi estas konsiderata de malofta ĝis "ne malofta" en diversaj partoj de sia arealo kaj troviĝas en pluraj protektataj areoj. "Malgraŭ [sia] vasta arealo, tiu specio ne estas aparte bone konata."<ref name=GGWO-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} *{{cite book |title=Woodpeckers of the World: A Photographic Guide |last=Gorman |first=Gerard |year=2014 |publisher=Firefly Books |isbn=978-1-77085-309-6 |page=371–372 }} *{{cite book|author1=Winkler, Hans |author2=Christie, David A. |title=Woodpeckers|publisher=A C Black|date=2010|pages=336–37|isbn= 978-1-4081-3503-7|url=https://books.google.com/books?id=L0BC8yKIlW8C&pg=PA336}} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons|Piculus chrysochloros}} *[http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=golden-green+woodpecker&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 Fotaro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303185539/http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=golden-green+woodpecker&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 |date=2016-03-03 }} VIREO {{Birdoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Kolombio]] [[Kategorio:Birdoj de Ekvadoro]] [[Kategorio:Birdoj de Bolivio]] [[Kategorio:Birdoj de Brazilo]] [[Kategorio:Birdoj de Peruo]] [[Kategorio:Birdoj de Venezuelo]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Panamo]] 8q1tvx9ldxofmbkl2goj0mrx0c4ypgy 0 953906 9480431 2026-09-22T18:02:46Z Kani 670 Alidirektigis al [[Orverda pego]] 9480431 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Orverda pego]] k4iy3n894gxd6fenjz1u1l36x0mmvui 1 953907 9480507 2026-09-22T20:08:13Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{re|Robin van der Vliet|Stefangrotz|Maksim|Filozofo|Arbarulo}} Ekde junio 2016 en tiu ĉi teksteto kaj en kvar aliaj aperas la ruĝa ligilo [[kvocienta frakcio]]. Arbarulo dum la lastaj monatoj tre luktas nepre lasi ĉiun ruĝan ligilon, se almenaŭ estas vikidatuma ero kaj en iu ajn alia lingvo estas almenaŭ ĝermeto de teksto. Tamen mi daŭre ne trovas en la anglalingva vikipedio iun tekston [[quotient fraction]], ankaŭ ne en la germanlingva vikipedio Quotien..." 9480507 wikitext text/x-wiki {{re|Robin van der Vliet|Stefangrotz|Maksim|Filozofo|Arbarulo}} Ekde junio 2016 en tiu ĉi teksteto kaj en kvar aliaj aperas la ruĝa ligilo [[kvocienta frakcio]]. Arbarulo dum la lastaj monatoj tre luktas nepre lasi ĉiun ruĝan ligilon, se almenaŭ estas vikidatuma ero kaj en iu ajn alia lingvo estas almenaŭ ĝermeto de teksto. Tamen mi daŭre ne trovas en la anglalingva vikipedio iun tekston [[quotient fraction]], ankaŭ ne en la germanlingva vikipedio [[Quotientenbruch]], nek nederlande tekston de titolo [[quotiënt breuk]], hispane tekston de titolo [[fracción cociente]], france tekston de titolo [[fraction quotient]] aŭ iun alian tekston. Kaj sekve mi ankaŭ ne havas ajnan ideon kiel trovi iun vikidatuman eron kaj provizore devas havi la hipotezon, ke vikidatuma ero probable tute ne ekzistas. Kompreneble la unuopaj du nompartoj [[kvociento]] kaj [[frakcio (matematiko)]] jes havas artikolojn, do tute simple oni povus transformi la ruĝan ligilon [[kvocienta frakcio]] al blua kombinaĵo [[kvociento|kvocienta]] [[frakcio (matematiko)|frakcio]], sed ĉar Arbarulo tiom alergias je tiaj kombinaĵoj de ekzistantaj internaj titoloj, mi unue volas demandi pli grandan nombron de homoj, ĉu iu havas ideon kiel trovi vikidatuman eron kaj iun ajn vikipedian tekston en iu lingvo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 22 sep. 2026 (UTC) 4rqdtxb2j3i7ts9bbk9epc7pnbmbhwb 9480508 9480507 2026-09-22T20:09:28Z ThomasPusch 1869 9480508 wikitext text/x-wiki {{re|Robin van der Vliet|Stefangrotz|Maksim|Filozofo|Arbarulo}} Ekde junio 2016 en tiu ĉi teksteto kaj en [https://eo.wikipedia.org/wiki/Speciala%C4%B5o:Kio_ligas_%C4%89i_tien%3F/Kvocienta_frakcio kvar aliaj] aperas la ruĝa ligilo [[kvocienta frakcio]]. Arbarulo dum la lastaj monatoj tre luktas nepre lasi ĉiun ruĝan ligilon, se almenaŭ estas vikidatuma ero kaj en iu ajn alia lingvo estas almenaŭ ĝermeto de teksto. Tamen mi daŭre ne trovas en la anglalingva vikipedio iun tekston [[quotient fraction]], ankaŭ ne en la germanlingva vikipedio [[Quotientenbruch]], nek nederlande tekston de titolo [[quotiënt breuk]], hispane tekston de titolo [[fracción cociente]], france tekston de titolo [[fraction quotient]] aŭ iun alian tekston. Kaj sekve mi ankaŭ ne havas ajnan ideon kiel trovi iun vikidatuman eron kaj provizore devas havi la hipotezon, ke vikidatuma ero probable tute ne ekzistas. Kompreneble la unuopaj du nompartoj [[kvociento]] kaj [[frakcio (matematiko)]] jes havas artikolojn, do tute simple oni povus transformi la ruĝan ligilon [[kvocienta frakcio]] al blua kombinaĵo [[kvociento|kvocienta]] [[frakcio (matematiko)|frakcio]], sed ĉar Arbarulo tiom alergias je tiaj kombinaĵoj de ekzistantaj internaj titoloj, mi unue volas demandi pli grandan nombron de homoj, ĉu iu havas ideon kiel trovi vikidatuman eron kaj iun ajn vikipedian tekston en iu lingvo. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 22 sep. 2026 (UTC) akst9jll4kyehz209wvrmo3a9zrnigg 9480509 9480508 2026-09-22T20:12:36Z ThomasPusch 1869 9480509 wikitext text/x-wiki {{re|Robin van der Vliet|Stefangrotz|Maksim|Filozofo|Arbarulo}} Ekde junio 2016 en tiu ĉi teksteto kaj en [https://eo.wikipedia.org/wiki/Speciala%C4%B5o:Kio_ligas_%C4%89i_tien%3F/Kvocienta_frakcio kvar aliaj] aperas la ruĝa ligilo [[kvocienta frakcio]]. Arbarulo dum la lastaj monatoj tre luktas nepre lasi ĉiun ruĝan ligilon, se almenaŭ estas vikidatuma ero kaj en iu ajn alia lingvo estas almenaŭ ĝermeto de teksto. Tamen mi daŭre ne trovas en la {{flago|Anglio|grandeco=15ra}} anglalingva vikipedio iun tekston [[quotient fraction]], ankaŭ ne en la {{flago|Germanio|grandeco=15ra}} germanlingva vikipedio [[Quotientenbruch]], nek {{flago|Nederlando|grandeco=15ra}} nederlande tekston de titolo [[quotiënt breuk]], {{flago|Hispanio|grandeco=15ra}} hispane tekston de titolo [[fracción cociente]], {{flago|Francio|grandeco=15ra}} france tekston de titolo [[fraction quotient]] aŭ iun alian tekston. Kaj sekve mi ankaŭ ne havas ajnan ideon kiel trovi iun vikidatuman eron kaj provizore devas havi la hipotezon, ke vikidatuma ero probable tute ne ekzistas. Kompreneble la unuopaj du nompartoj [[kvociento]] kaj [[frakcio (matematiko)]] jes havas artikolojn, do tute simple oni povus transformi la ruĝan ligilon [[kvocienta frakcio]] al blua kombinaĵo [[kvociento|kvocienta]] [[frakcio (matematiko)|frakcio]], sed ĉar Arbarulo tiom alergias je tiaj kombinaĵoj de ekzistantaj internaj titoloj, mi unue volas demandi pli grandan nombron de homoj, ĉu iu havas ideon kiel trovi vikidatuman eron kaj iun ajn vikipedian tekston en iu lingvo. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 22 sep. 2026 (UTC) gc2a8kejakkzuwbl8ex1fguvrit0nsc 9480510 9480509 2026-09-22T20:13:48Z ThomasPusch 1869 9480510 wikitext text/x-wiki {{re|Robin van der Vliet|Stefangrotz|Maksim|Filozofo|Arbarulo}} Ekde junio 2016 en tiu ĉi teksteto kaj en [https://eo.wikipedia.org/wiki/Speciala%C4%B5o:Kio_ligas_%C4%89i_tien%3F/Kvocienta_frakcio kvar aliaj] aperas la ruĝa ligilo [[kvocienta frakcio]]. Arbarulo dum la lastaj monatoj tre luktas nepre lasi ĉiun ruĝan ligilon, se almenaŭ estas vikidatuma ero kaj en iu ajn alia lingvo estas almenaŭ ĝermeto de teksto. Tamen mi daŭre ne trovas en la {{flago|Anglio|grandeco=15ra}} anglalingva vikipedio iun tekston [[quotient fraction]], ankaŭ ne en la {{flago|Germanio|grandeco=15ra}} germanlingva vikipedio [[Quotientenbruch]], nek {{flago|Nederlando|grandeco=15ra}} nederlande tekston de titolo [[quotiënt breuk]], {{flago|Hispanio|grandeco=15ra}} hispane tekston de titolo [[fracción cociente]], {{flago|Francio|grandeco=15ra}} france tekston de titolo [[fraction quotient]] aŭ iun alian tekston. Kaj sekve mi ankaŭ ne havas ajnan ideon kiel trovi iun vikidatuman eron kaj provizore devas havi la hipotezon, ke vikidatuma ero '''probable''' (aŭ almenaŭ eble) '''tute ne''' ekzistas. Kompreneble la unuopaj du nompartoj [[kvociento]] kaj [[frakcio (matematiko)]] jes havas artikolojn, do tute simple oni povus transformi la ruĝan ligilon [[kvocienta frakcio]] al blua kombinaĵo [[kvociento|kvocienta]] [[frakcio (matematiko)|frakcio]], sed ĉar Arbarulo tiom alergias je tiaj kombinaĵoj de ekzistantaj internaj titoloj, mi unue volas demandi pli grandan nombron de homoj, ĉu iu havas ideon kiel trovi vikidatuman eron kaj iun ajn vikipedian tekston en iu lingvo. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 22 sep. 2026 (UTC) sae5ql828f1nkxroh50ze8wh19f5o0w 9480511 9480510 2026-09-22T20:16:10Z ThomasPusch 1869 9480511 wikitext text/x-wiki {{re|Robin van der Vliet|Stefangrotz|Maksim|Filozofo|Arbarulo}} Ekde junio 2016 en tiu ĉi teksteto kaj en [https://eo.wikipedia.org/wiki/Speciala%C4%B5o:Kio_ligas_%C4%89i_tien%3F/Kvocienta_frakcio kvar aliaj] aperas la ruĝa ligilo [[kvocienta frakcio]]. Arbarulo dum la lastaj monatoj tre luktas nepre lasi ĉiun ruĝan ligilon, se almenaŭ estas vikidatuma ero kaj en iu ajn alia lingvo estas almenaŭ ĝermeto de teksto. Tamen mi daŭre ne trovas en la {{flago|Anglio|grandeco=15ra}} anglalingva vikipedio iun tekston [[quotient fraction]], ankaŭ ne en la {{flago|Germanio|grandeco=15ra}} germanlingva vikipedio [[Quotientenbruch]], nek {{flago|Nederlando|grandeco=15ra}} nederlande tekston de titolo [[quotiënt breuk]], {{flago|Hispanio|grandeco=15ra}} hispane tekston de titolo [[fracción cociente]], {{flago|Francio|grandeco=15ra}} france tekston de titolo [[fraction quotient]] aŭ iun alian tekston. Kaj sekve mi ankaŭ ne havas ajnan ideon kiel trovi iun vikidatuman eron kaj provizore devas havi la hipotezon, ke vikidatuma ero '''probable''' (aŭ almenaŭ eble) '''tute ne''' ekzistas. Kompreneble la unuopaj du nompartoj [[kvociento]] kaj [[frakcio (matematiko)]] jes havas artikolojn, do tute simple oni povus transformi la ruĝan ligilon [[kvocienta frakcio]] al blua kombinaĵo [[kvociento|kvocienta]] [[frakcio (matematiko)|frakcio]], sed ĉar Arbarulo tiom alergias je tiaj kombinaĵoj de ekzistantaj internaj titoloj, mi unue volas demandi pli grandan nombron de homoj, ĉu iu havas ideon kiel trovi vikidatuman eron kaj iun ajn vikipedian tekston en iu lingvo. Same bonus ideoj kiun alian ĉi-monate aktivan vikipediiston oni ankoraŭ povus enplekti kaj ankoraŭ atentigi pri la demando. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 22 sep. 2026 (UTC) l7buthfwf04ka3oartr4e7avilajobq 9480514 9480511 2026-09-22T20:23:49Z ThomasPusch 1869 9480514 wikitext text/x-wiki {{re|Robin van der Vliet|Stefangrotz|Maksim|Filozofo|Arbarulo}} Ekde junio 2016 en tiu ĉi teksteto kaj en [https://eo.wikipedia.org/wiki/Speciala%C4%B5o:Kio_ligas_%C4%89i_tien%3F/Kvocienta_frakcio kvar aliaj] aperas la ruĝa ligilo [[kvocienta frakcio]]. Arbarulo dum la lastaj monatoj tre luktas nepre lasi ĉiun ruĝan ligilon, se almenaŭ estas vikidatuma ero kaj en iu ajn alia lingvo estas almenaŭ ĝermeto de teksto. Tamen mi daŭre ne trovas en la {{flago|Anglio|grandeco=15ra}} anglalingva vikipedio iun tekston [[quotient fraction]], ankaŭ ne en la {{flago|Germanio|grandeco=15ra}} germanlingva vikipedio [[Quotientenbruch]], nek {{flago|Nederlando|grandeco=15ra}} nederlande tekston de titolo [[quotiënt breuk]], {{flago|Hispanio|grandeco=15ra}} hispane tekston de titolo [[fracción cociente]], {{flago|Francio|grandeco=15ra}} france tekston de titolo [[fraction quotient]] aŭ iun alian tekston. Kaj sekve mi ankaŭ ne havas ajnan ideon kiel trovi iun vikidatuman eron kaj provizore devas havi la hipotezon, ke vikidatuma ero '''probable''' (aŭ almenaŭ eble) '''tute ne''' ekzistas. Kompreneble la unuopaj du nompartoj [[kvociento]] kaj [[frakcio (matematiko)]] jes havas artikolojn, do tute simple oni povus transformi la ruĝan ligilon [[kvocienta frakcio]] al blua kombinaĵo [[kvociento|kvocienta]] [[frakcio (matematiko)|frakcio]], sed ĉar Arbarulo tiom alergias je tiaj kombinaĵoj de ekzistantaj internaj titoloj, mi unue volas demandi pli grandan nombron de homoj, ĉu iu havas ideon kiel trovi vikidatuman eron kaj iun ajn vikipedian tekston en iu lingvo. Same bonus ideoj kiun alian ĉi-monate aktivan vikipediiston oni ankoraŭ povus enplekti kaj ankoraŭ atentigi pri la demando... Ĝenerale kutime bonajn ideojn havas {{re|Kani}}, ankaŭ {{re|Moldur}} sed tiu ĵus vikipaŭzas, ankaŭ {{re|Goren}} indikis havi altlernejan gradon pri matematiko... ktp ktp. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 22 sep. 2026 (UTC) b8fxe8rreihzbxhuk0j6plshssmmhsi 9480515 9480514 2026-09-22T20:24:39Z ThomasPusch 1869 9480515 wikitext text/x-wiki {{re|Robin van der Vliet|Stefangrotz|Maksim|Filozofo|Arbarulo}} Ekde junio 2016 en tiu ĉi teksteto kaj en [https://eo.wikipedia.org/wiki/Speciala%C4%B5o:Kio_ligas_%C4%89i_tien%3F/Kvocienta_frakcio kvar aliaj] aperas la ruĝa ligilo [[kvocienta frakcio]]. Arbarulo dum la lastaj monatoj tre luktas nepre lasi ĉiun ruĝan ligilon, se almenaŭ estas vikidatuma ero kaj en iu ajn alia lingvo estas almenaŭ ĝermeto de teksto. Tamen mi daŭre ne trovas en la {{flago|Anglio|grandeco=15ra}} anglalingva vikipedio iun tekston [[quotient fraction]], ankaŭ ne en la {{flago|Germanio|grandeco=15ra}} germanlingva vikipedio [[Quotientenbruch]], nek {{flago|Nederlando|grandeco=15ra}} nederlande tekston de titolo [[quotiënt breuk]], {{flago|Hispanio|grandeco=15ra}} hispane tekston de titolo [[fracción cociente]], {{flago|Francio|grandeco=15ra}} france tekston de titolo [[fraction quotient]] aŭ iun alian tekston. Kaj sekve mi ankaŭ ne havas ajnan ideon kiel trovi iun vikidatuman eron kaj provizore devas havi la hipotezon, ke vikidatuma ero '''probable''' (aŭ almenaŭ eble) '''tute ne''' ekzistas. Kompreneble la unuopaj du nompartoj [[kvociento]] kaj [[frakcio (matematiko)]] jes havas artikolojn, do tute simple oni povus transformi la ruĝan ligilon <big>[[kvocienta frakcio]]</big> al blua kombinaĵo <big>[[kvociento|kvocienta]] [[frakcio (matematiko)|frakcio]]</big>, sed ĉar Arbarulo tiom alergias je tiaj kombinaĵoj de ekzistantaj internaj titoloj, mi unue volas demandi pli grandan nombron de homoj, ĉu iu havas ideon kiel trovi vikidatuman eron kaj iun ajn vikipedian tekston en iu lingvo. Same bonus ideoj kiun alian ĉi-monate aktivan vikipediiston oni ankoraŭ povus enplekti kaj ankoraŭ atentigi pri la demando... Ĝenerale kutime bonajn ideojn havas {{re|Kani}}, ankaŭ {{re|Moldur}} sed tiu ĵus vikipaŭzas, ankaŭ {{re|Goren}} indikis havi altlernejan gradon pri matematiko... ktp ktp. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 22 sep. 2026 (UTC) 52fkrql1dk79mgchr3vi6dzmvyhomzj 9480516 9480515 2026-09-22T20:25:20Z ThomasPusch 1869 9480516 wikitext text/x-wiki {{re|Robin van der Vliet|Stefangrotz|Maksim|Filozofo|Arbarulo}} Ekde junio 2016 en tiu ĉi teksteto kaj en [https://eo.wikipedia.org/wiki/Speciala%C4%B5o:Kio_ligas_%C4%89i_tien%3F/Kvocienta_frakcio kvar aliaj] aperas la ruĝa ligilo [[kvocienta frakcio]]. Arbarulo dum la lastaj monatoj tre luktas nepre lasi ĉiun ruĝan ligilon, se almenaŭ estas vikidatuma ero kaj en iu ajn alia lingvo estas almenaŭ ĝermeto de teksto. Tamen mi daŭre ne trovas en la {{flago|Anglio|grandeco=15ra}} anglalingva vikipedio iun tekston [[quotient fraction]], ankaŭ ne en la {{flago|Germanio|grandeco=15ra}} germanlingva vikipedio [[Quotientenbruch]], nek {{flago|Nederlando|grandeco=15ra}} nederlande tekston de titolo [[quotiënt breuk]], {{flago|Hispanio|grandeco=15ra}} hispane tekston de titolo [[fracción cociente]], {{flago|Francio|grandeco=15ra}} france tekston de titolo [[fraction quotient]] aŭ iun alian tekston. Kaj sekve mi ankaŭ ne havas ajnan ideon kiel trovi iun vikidatuman eron kaj provizore devas havi la hipotezon, ke vikidatuma ero '''probable''' (aŭ almenaŭ eble) '''tute ne''' ekzistas. Kompreneble la unuopaj du nompartoj [[kvociento]] kaj [[frakcio (matematiko)]] jes havas artikolojn, do tute simple oni povus transformi la ruĝan ligilon <big>[[kvocienta frakcio]]</big> al blua kombinaĵo <big>[[kvociento|kvocienta]] [[frakcio (matematiko)|frakcio]]</big>, sed ĉar Arbarulo tiom alergias je tiaj kombinaĵoj de ekzistantaj internaj titoloj, mi unue volas demandi pli grandan nombreton de homoj, ĉu iu havas ideon kiel trovi vikidatuman eron kaj iun ajn vikipedian tekston en iu lingvo. Same bonus ideoj kiun alian ĉi-monate aktivan vikipediiston oni ankoraŭ povus enplekti kaj ankoraŭ atentigi pri la demando... Ĝenerale kutime bonajn ideojn havas {{re|Kani}}, ankaŭ {{re|Moldur}} sed tiu ĵus vikipaŭzas, ankaŭ {{re|Goren}} indikis havi altlernejan gradon pri matematiko... ktp ktp. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 22 sep. 2026 (UTC) 92dhocydqrglkc9auzb1q4amj7pejy7 9480517 9480516 2026-09-22T20:26:11Z ThomasPusch 1869 9480517 wikitext text/x-wiki {{re|Robin van der Vliet|Stefangrotz|Maksim|Filozofo|Arbarulo}} Ekde junio 2016 en tiu ĉi teksteto kaj en [https://eo.wikipedia.org/wiki/Speciala%C4%B5o:Kio_ligas_%C4%89i_tien%3F/Kvocienta_frakcio kvar aliaj] aperas la ruĝa ligilo [[kvocienta frakcio]]. Arbarulo dum la lastaj monatoj tre luktas nepre lasi ĉiun ruĝan ligilon, se almenaŭ estas vikidatuma ero kaj en iu ajn alia lingvo estas almenaŭ ĝermeto de teksto. Tamen mi daŭre ne trovas en la {{flago|Anglio|grandeco=15ra}} anglalingva vikipedio iun tekston [[quotient fraction]], ankaŭ ne en la {{flago|Germanio|grandeco=15ra}} germanlingva vikipedio [[Quotientenbruch]], nek {{flago|Nederlando|grandeco=15ra}} nederlande tekston de titolo [[quotiënt breuk]], {{flago|Hispanio|grandeco=15ra}} hispane tekston de titolo [[fracción cociente]], {{flago|Francio|grandeco=15ra}} france tekston de titolo [[fraction quotient]] aŭ iun alian tekston. Kaj sekve mi ankaŭ ne havas ajnan ideon kiel trovi iun vikidatuman eron kaj provizore devas havi la hipotezon, ke vikidatuma ero '''probable''' (aŭ almenaŭ eble) '''tute ne''' ekzistas. Kompreneble la unuopaj du nompartoj [[kvociento]] kaj [[frakcio (matematiko)]] jes havas artikolojn, do tute simple oni povus transformi la ruĝan ligilon <big>[[kvocienta frakcio]]</big> al blua kombinaĵo <big>[[kvociento|kvocienta]] [[frakcio (matematiko)|frakcio]]</big>, sed ĉar Arbarulo tiom alergias je tiaj kombinaĵoj de ekzistantaj internaj titoloj, mi unue volas demandi pli grandan nombreton de homoj, ĉu iu havas ideon kiel trovi vikidatuman eron kaj iun ajn vikipedian tekston en iu lingvo. Same bonus ideoj kiun alian ĉi-monate aktivan vikipediiston kun intereso pri matematiko kaj normoj oni ankoraŭ povus enplekti kaj ankoraŭ atentigi pri la demando... Ĝenerale kutime bonajn ideojn havas {{re|Kani}}, ankaŭ {{re|Moldur}} sed tiu ĵus vikipaŭzas, ankaŭ {{re|Goren}} indikis havi altlernejan gradon pri matematiko... ktp ktp. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 22 sep. 2026 (UTC) nkrr740tvsaprh8d87yi5pt01m6dzie 9480518 9480517 2026-09-22T20:27:10Z ThomasPusch 1869 9480518 wikitext text/x-wiki {{re|Robin van der Vliet|Stefangrotz|Maksim|Filozofo|Arbarulo}} Ekde junio 2016 en tiu ĉi teksteto kaj en [https://eo.wikipedia.org/wiki/Speciala%C4%B5o:Kio_ligas_%C4%89i_tien%3F/Kvocienta_frakcio kvar aliaj] aperas la ruĝa ligilo [[kvocienta frakcio]]. Arbarulo dum la lastaj monatoj tre luktas nepre lasi ĉiun ruĝan ligilon, se almenaŭ estas vikidatuma ero kaj en iu ajn alia lingvo estas almenaŭ ĝermeto de teksto. Tamen mi daŭre ne trovas en la {{flago|Anglio|grandeco=15ra}} anglalingva vikipedio iun tekston [[quotient fraction]], ankaŭ ne en la {{flago|Germanio|grandeco=15ra}} germanlingva vikipedio tekston [[Quotientenbruch]], nek {{flago|Nederlando|grandeco=15ra}} nederlande tekston de titolo [[quotiënt breuk]], {{flago|Hispanio|grandeco=15ra}} hispane tekston de titolo [[fracción cociente]], {{flago|Francio|grandeco=15ra}} france tekston de titolo [[fraction quotient]] aŭ iun alian tekston. Kaj sekve mi ankaŭ ne havas ajnan ideon kiel trovi iun vikidatuman eron kaj provizore devas havi la hipotezon, ke vikidatuma ero '''probable''' (aŭ almenaŭ eble) '''tute ne''' ekzistas. Kompreneble la unuopaj du nompartoj [[kvociento]] kaj [[frakcio (matematiko)]] jes havas artikolojn, do tute simple oni povus transformi la ruĝan ligilon <big>[[kvocienta frakcio]]</big> al blua kombinaĵo <big>[[kvociento|kvocienta]] [[frakcio (matematiko)|frakcio]]</big>, sed ĉar Arbarulo tiom alergias je tiaj kombinaĵoj de ekzistantaj internaj titoloj, mi unue volas demandi pli grandan nombreton de homoj, ĉu iu havas ideon kiel trovi vikidatuman eron kaj iun ajn vikipedian tekston en iu lingvo. Same bonus ideoj kiun alian ĉi-monate aktivan vikipediiston kun intereso pri matematiko kaj normoj oni ankoraŭ povus enplekti kaj ankoraŭ atentigi pri la demando... Ĝenerale kutime bonajn ideojn havas {{re|Kani}}, ankaŭ {{re|Moldur}} sed tiu ĵus vikipaŭzas, ankaŭ {{re|Goren}} indikis havi altlernejan gradon pri matematiko... ktp ktp. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 22 sep. 2026 (UTC) 5rzsvj53edvm3u8msrhfahpv68gbj00 9480529 9480518 2026-09-22T20:53:54Z Filozofo 3592 /* */ Respondo 9480529 wikitext text/x-wiki {{re|Robin van der Vliet|Stefangrotz|Maksim|Filozofo|Arbarulo}} Ekde junio 2016 en tiu ĉi teksteto kaj en [https://eo.wikipedia.org/wiki/Speciala%C4%B5o:Kio_ligas_%C4%89i_tien%3F/Kvocienta_frakcio kvar aliaj] aperas la ruĝa ligilo [[kvocienta frakcio]]. Arbarulo dum la lastaj monatoj tre luktas nepre lasi ĉiun ruĝan ligilon, se almenaŭ estas vikidatuma ero kaj en iu ajn alia lingvo estas almenaŭ ĝermeto de teksto. Tamen mi daŭre ne trovas en la {{flago|Anglio|grandeco=15ra}} anglalingva vikipedio iun tekston [[quotient fraction]], ankaŭ ne en la {{flago|Germanio|grandeco=15ra}} germanlingva vikipedio tekston [[Quotientenbruch]], nek {{flago|Nederlando|grandeco=15ra}} nederlande tekston de titolo [[quotiënt breuk]], {{flago|Hispanio|grandeco=15ra}} hispane tekston de titolo [[fracción cociente]], {{flago|Francio|grandeco=15ra}} france tekston de titolo [[fraction quotient]] aŭ iun alian tekston. Kaj sekve mi ankaŭ ne havas ajnan ideon kiel trovi iun vikidatuman eron kaj provizore devas havi la hipotezon, ke vikidatuma ero '''probable''' (aŭ almenaŭ eble) '''tute ne''' ekzistas. Kompreneble la unuopaj du nompartoj [[kvociento]] kaj [[frakcio (matematiko)]] jes havas artikolojn, do tute simple oni povus transformi la ruĝan ligilon <big>[[kvocienta frakcio]]</big> al blua kombinaĵo <big>[[kvociento|kvocienta]] [[frakcio (matematiko)|frakcio]]</big>, sed ĉar Arbarulo tiom alergias je tiaj kombinaĵoj de ekzistantaj internaj titoloj, mi unue volas demandi pli grandan nombreton de homoj, ĉu iu havas ideon kiel trovi vikidatuman eron kaj iun ajn vikipedian tekston en iu lingvo. Same bonus ideoj kiun alian ĉi-monate aktivan vikipediiston kun intereso pri matematiko kaj normoj oni ankoraŭ povus enplekti kaj ankoraŭ atentigi pri la demando... Ĝenerale kutime bonajn ideojn havas {{re|Kani}}, ankaŭ {{re|Moldur}} sed tiu ĵus vikipaŭzas, ankaŭ {{re|Goren}} indikis havi altlernejan gradon pri matematiko... ktp ktp. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 22 sep. 2026 (UTC) :Konjekteble, la skribinto volis diri, ke temas pri frakcio (neentjera nombro) esprimita en la formo, kiun vikipedio nomas "[[kvociento]]". :Mi opinias, ke pli specifa, klara kaj senproblema priskribo estus "[[ono]]", kaj mi tuj faros tian ŝanĝon. :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:53, 22 sep. 2026 (UTC) oj3d3a078uitv6cxqzgsp0902p7e2y8 9480622 9480529 2026-09-22T23:52:22Z Arbarulo 135469 9480622 wikitext text/x-wiki {{re|Robin van der Vliet|Stefangrotz|Maksim|Filozofo|Arbarulo}} Ekde junio 2016 en tiu ĉi teksteto kaj en [https://eo.wikipedia.org/wiki/Speciala%C4%B5o:Kio_ligas_%C4%89i_tien%3F/Kvocienta_frakcio kvar aliaj] aperas la ruĝa ligilo [[kvocienta frakcio]]. Arbarulo dum la lastaj monatoj tre luktas nepre lasi ĉiun ruĝan ligilon, se almenaŭ estas vikidatuma ero kaj en iu ajn alia lingvo estas almenaŭ ĝermeto de teksto. Tamen mi daŭre ne trovas en la {{flago|Anglio|grandeco=15ra}} anglalingva vikipedio iun tekston [[quotient fraction]], ankaŭ ne en la {{flago|Germanio|grandeco=15ra}} germanlingva vikipedio tekston [[Quotientenbruch]], nek {{flago|Nederlando|grandeco=15ra}} nederlande tekston de titolo [[quotiënt breuk]], {{flago|Hispanio|grandeco=15ra}} hispane tekston de titolo [[fracción cociente]], {{flago|Francio|grandeco=15ra}} france tekston de titolo [[fraction quotient]] aŭ iun alian tekston. Kaj sekve mi ankaŭ ne havas ajnan ideon kiel trovi iun vikidatuman eron kaj provizore devas havi la hipotezon, ke vikidatuma ero '''probable''' (aŭ almenaŭ eble) '''tute ne''' ekzistas. Kompreneble la unuopaj du nompartoj [[kvociento]] kaj [[frakcio (matematiko)]] jes havas artikolojn, do tute simple oni povus transformi la ruĝan ligilon <big>[[kvocienta frakcio]]</big> al blua kombinaĵo <big>[[kvociento|kvocienta]] [[frakcio (matematiko)|frakcio]]</big>, sed ĉar Arbarulo tiom alergias je tiaj kombinaĵoj de ekzistantaj internaj titoloj, mi unue volas demandi pli grandan nombreton de homoj, ĉu iu havas ideon kiel trovi vikidatuman eron kaj iun ajn vikipedian tekston en iu lingvo. Same bonus ideoj kiun alian ĉi-monate aktivan vikipediiston kun intereso pri matematiko kaj normoj oni ankoraŭ povus enplekti kaj ankoraŭ atentigi pri la demando... Ĝenerale kutime bonajn ideojn havas {{re|Kani}}, ankaŭ {{re|Moldur}} sed tiu ĵus vikipaŭzas, ankaŭ {{re|Goren}} indikis havi altlernejan gradon pri matematiko... ktp ktp. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 22 sep. 2026 (UTC) :Konjekteble, la skribinto volis diri, ke temas pri frakcio (neentjera nombro) esprimita en la formo, kiun vikipedio nomas "[[kvociento]]". :Mi opinias, ke pli specifa, klara kaj senproblema priskribo estus "[[ono]]", kaj mi tuj faros tian ŝanĝon. :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:53, 22 sep. 2026 (UTC) ::Unue bonvolu atentigi ke la aludo al mia agado ne estas tute ĝusta. Mi defendas ruĝajn ligilojn ne "se almenaŭ estas vikidatuma ero kaj en iu alia lingvo estas teksto," sed se kredeble [[Vikipedio:Menciindeco|oni rajtas fari artiklon pri ĝi]]. Kaj mi faras tion ne nur dum la lastaj monatoj, sed dum la lastaj ''jaroj'' - ja pli akre en la lastaj monatoj, ĉar antaŭ tio mi esperis, ke simple necesas montri ke ne estas interkonsento kontraŭ tiaj ligiloj, kaj tiam oni ĉesos trude forigi ilin. ::Nu, pri la afero: Se oni legas la tekston, ĝi klare implicas ke "kvocienta frakcio" ne estas ''speco de nombro'' sed ''maniero skribi nombron'', kaj ke ĝi estas la kontraŭo de "dekuma frakcio", do temas pri nombro skribita en la formo ''a/b'' kie ''a'' kaj ''b'' estas entjeroj. Tion la angla vikipedio nomas ''simple fraction'' (ne ''quotient fraction''), la germana ''gemeine Bruch'' (ne ''Quotientenbruch''), ktp., kaj nia artikolo [[Frakcio (matematiko)]] nomas ĝin "ordinara frakcio". La franclingva artikolo "Fraction (mathématiques)" temas tute pri tiu koncepto kaj konsideras ke "dekumaj frakcioj" eĉ ne estas frakcioj. ::[[Ono]] laŭ mia kompreno ne estas maniero skribi nombron, sed speco de nombro, al kiu miliardono apartenas sendepende kiel oni skribas ĝin. Do tio ne taŭgas. Aliflanke, ne ŝajnas al mi ke la temo "kvocienta frakcio" respondas al la difino de [[Frakcio (matematiko)]], jam estas informoj pri ĝi en [[Frakcio (matematiko)]], kaj ke pliaj informoj pri ĝi ĉiam pli utilus en [[Frakcio (matematiko)]] ol en aparta artikolo, do artikolo "Kvocienta frakcio" estas ''mal''dezirinda. ::Laŭ tiu rezonado, la ligilo devus ne esti ruĝa nek konduki al [[Ono]], sed simple al [[Frakcio (matematiko)]]. {{re|Filozofo}} {{re|ThomasPusch}} Ĉu tio estas akceptebla al vi? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:51, 22 sep. 2026 (UTC) h0tyv4l52gy3nrl0eza6ayzf0x6dhnp 9480624 9480622 2026-09-22T23:53:20Z Arbarulo 135469 9480624 wikitext text/x-wiki {{re|Robin van der Vliet|Stefangrotz|Maksim|Filozofo|Arbarulo}} Ekde junio 2016 en tiu ĉi teksteto kaj en [https://eo.wikipedia.org/wiki/Speciala%C4%B5o:Kio_ligas_%C4%89i_tien%3F/Kvocienta_frakcio kvar aliaj] aperas la ruĝa ligilo [[kvocienta frakcio]]. Arbarulo dum la lastaj monatoj tre luktas nepre lasi ĉiun ruĝan ligilon, se almenaŭ estas vikidatuma ero kaj en iu ajn alia lingvo estas almenaŭ ĝermeto de teksto. Tamen mi daŭre ne trovas en la {{flago|Anglio|grandeco=15ra}} anglalingva vikipedio iun tekston [[quotient fraction]], ankaŭ ne en la {{flago|Germanio|grandeco=15ra}} germanlingva vikipedio tekston [[Quotientenbruch]], nek {{flago|Nederlando|grandeco=15ra}} nederlande tekston de titolo [[quotiënt breuk]], {{flago|Hispanio|grandeco=15ra}} hispane tekston de titolo [[fracción cociente]], {{flago|Francio|grandeco=15ra}} france tekston de titolo [[fraction quotient]] aŭ iun alian tekston. Kaj sekve mi ankaŭ ne havas ajnan ideon kiel trovi iun vikidatuman eron kaj provizore devas havi la hipotezon, ke vikidatuma ero '''probable''' (aŭ almenaŭ eble) '''tute ne''' ekzistas. Kompreneble la unuopaj du nompartoj [[kvociento]] kaj [[frakcio (matematiko)]] jes havas artikolojn, do tute simple oni povus transformi la ruĝan ligilon <big>[[kvocienta frakcio]]</big> al blua kombinaĵo <big>[[kvociento|kvocienta]] [[frakcio (matematiko)|frakcio]]</big>, sed ĉar Arbarulo tiom alergias je tiaj kombinaĵoj de ekzistantaj internaj titoloj, mi unue volas demandi pli grandan nombreton de homoj, ĉu iu havas ideon kiel trovi vikidatuman eron kaj iun ajn vikipedian tekston en iu lingvo. Same bonus ideoj kiun alian ĉi-monate aktivan vikipediiston kun intereso pri matematiko kaj normoj oni ankoraŭ povus enplekti kaj ankoraŭ atentigi pri la demando... Ĝenerale kutime bonajn ideojn havas {{re|Kani}}, ankaŭ {{re|Moldur}} sed tiu ĵus vikipaŭzas, ankaŭ {{re|Goren}} indikis havi altlernejan gradon pri matematiko... ktp ktp. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 22 sep. 2026 (UTC) :Konjekteble, la skribinto volis diri, ke temas pri frakcio (neentjera nombro) esprimita en la formo, kiun vikipedio nomas "[[kvociento]]". :Mi opinias, ke pli specifa, klara kaj senproblema priskribo estus "[[ono]]", kaj mi tuj faros tian ŝanĝon. :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:53, 22 sep. 2026 (UTC) ::Unue bonvolu atentigi ke la aludo al mia agado ne estas tute ĝusta. Mi defendas ruĝajn ligilojn ne "se almenaŭ estas vikidatuma ero kaj en iu alia lingvo estas teksto," sed se kredeble [[Vikipedio:Menciindeco|oni rajtas fari artiklon pri ĝi]]. Kaj mi faras tion ne nur dum la lastaj monatoj, sed dum la lastaj ''jaroj'' - ja pli akre en la lastaj monatoj, ĉar antaŭ tio mi esperis, ke simple necesas montri ke ne estas interkonsento kontraŭ tiaj ligiloj, kaj tiam oni ĉesos trude forigi ilin. ::Nu, pri la afero: Se oni legas la tekston, ĝi klare implicas ke "kvocienta frakcio" ne estas ''speco de nombro'' sed ''maniero skribi nombron'', kaj ke ĝi estas la kontraŭo de "dekuma frakcio", do temas pri nombro skribita en la formo ''a/b'' kie ''a'' kaj ''b'' estas entjeroj. Tion la angla vikipedio nomas ''simple fraction'' (ne ''quotient fraction''), la germana ''gemeine Bruch'' (ne ''Quotientenbruch''), ktp., kaj nia artikolo [[Frakcio (matematiko)]] nomas ĝin "ordinara frakcio". La franclingva artikolo "Fraction (mathématiques)" temas tute pri tiu koncepto kaj konsideras ke "dekumaj frakcioj" eĉ ne estas frakcioj. ::[[Ono]] laŭ mia kompreno ne estas maniero skribi nombron, sed speco de nombro, al kiu miliardono apartenas sendepende kiel oni skribas ĝin. Do tio ne taŭgas. Aliflanke, ŝajnas al mi ke la temo "kvocienta frakcio" respondas al la difino de [[Frakcio (matematiko)]], jam estas informoj pri ĝi en [[Frakcio (matematiko)]], kaj ke pliaj informoj pri ĝi ĉiam pli utilus en [[Frakcio (matematiko)]] ol en aparta artikolo, do artikolo "Kvocienta frakcio" estas ''mal''dezirinda. ::Laŭ tiu rezonado, la ligilo devus ne esti ruĝa nek konduki al [[Ono]], sed simple al [[Frakcio (matematiko)]]. {{re|Filozofo}} {{re|ThomasPusch}} Ĉu tio estas akceptebla al vi? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:51, 22 sep. 2026 (UTC) lzprmfo8m9ud8ymnorsiigleph1vc9t 9480650 9480624 2026-09-23T04:24:16Z ThomasPusch 1869 /* */ Respondo 9480650 wikitext text/x-wiki {{re|Robin van der Vliet|Stefangrotz|Maksim|Filozofo|Arbarulo}} Ekde junio 2016 en tiu ĉi teksteto kaj en [https://eo.wikipedia.org/wiki/Speciala%C4%B5o:Kio_ligas_%C4%89i_tien%3F/Kvocienta_frakcio kvar aliaj] aperas la ruĝa ligilo [[kvocienta frakcio]]. Arbarulo dum la lastaj monatoj tre luktas nepre lasi ĉiun ruĝan ligilon, se almenaŭ estas vikidatuma ero kaj en iu ajn alia lingvo estas almenaŭ ĝermeto de teksto. Tamen mi daŭre ne trovas en la {{flago|Anglio|grandeco=15ra}} anglalingva vikipedio iun tekston [[quotient fraction]], ankaŭ ne en la {{flago|Germanio|grandeco=15ra}} germanlingva vikipedio tekston [[Quotientenbruch]], nek {{flago|Nederlando|grandeco=15ra}} nederlande tekston de titolo [[quotiënt breuk]], {{flago|Hispanio|grandeco=15ra}} hispane tekston de titolo [[fracción cociente]], {{flago|Francio|grandeco=15ra}} france tekston de titolo [[fraction quotient]] aŭ iun alian tekston. Kaj sekve mi ankaŭ ne havas ajnan ideon kiel trovi iun vikidatuman eron kaj provizore devas havi la hipotezon, ke vikidatuma ero '''probable''' (aŭ almenaŭ eble) '''tute ne''' ekzistas. Kompreneble la unuopaj du nompartoj [[kvociento]] kaj [[frakcio (matematiko)]] jes havas artikolojn, do tute simple oni povus transformi la ruĝan ligilon <big>[[kvocienta frakcio]]</big> al blua kombinaĵo <big>[[kvociento|kvocienta]] [[frakcio (matematiko)|frakcio]]</big>, sed ĉar Arbarulo tiom alergias je tiaj kombinaĵoj de ekzistantaj internaj titoloj, mi unue volas demandi pli grandan nombreton de homoj, ĉu iu havas ideon kiel trovi vikidatuman eron kaj iun ajn vikipedian tekston en iu lingvo. Same bonus ideoj kiun alian ĉi-monate aktivan vikipediiston kun intereso pri matematiko kaj normoj oni ankoraŭ povus enplekti kaj ankoraŭ atentigi pri la demando... Ĝenerale kutime bonajn ideojn havas {{re|Kani}}, ankaŭ {{re|Moldur}} sed tiu ĵus vikipaŭzas, ankaŭ {{re|Goren}} indikis havi altlernejan gradon pri matematiko... ktp ktp. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 22 sep. 2026 (UTC) :Konjekteble, la skribinto volis diri, ke temas pri frakcio (neentjera nombro) esprimita en la formo, kiun vikipedio nomas "[[kvociento]]". :Mi opinias, ke pli specifa, klara kaj senproblema priskribo estus "[[ono]]", kaj mi tuj faros tian ŝanĝon. :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:53, 22 sep. 2026 (UTC) ::Unue bonvolu atentigi ke la aludo al mia agado ne estas tute ĝusta. Mi defendas ruĝajn ligilojn ne "se almenaŭ estas vikidatuma ero kaj en iu alia lingvo estas teksto," sed se kredeble [[Vikipedio:Menciindeco|oni rajtas fari artiklon pri ĝi]]. Kaj mi faras tion ne nur dum la lastaj monatoj, sed dum la lastaj ''jaroj'' - ja pli akre en la lastaj monatoj, ĉar antaŭ tio mi esperis, ke simple necesas montri ke ne estas interkonsento kontraŭ tiaj ligiloj, kaj tiam oni ĉesos trude forigi ilin. ::Nu, pri la afero: Se oni legas la tekston, ĝi klare implicas ke "kvocienta frakcio" ne estas ''speco de nombro'' sed ''maniero skribi nombron'', kaj ke ĝi estas la kontraŭo de "dekuma frakcio", do temas pri nombro skribita en la formo ''a/b'' kie ''a'' kaj ''b'' estas entjeroj. Tion la angla vikipedio nomas ''simple fraction'' (ne ''quotient fraction''), la germana ''gemeine Bruch'' (ne ''Quotientenbruch''), ktp., kaj nia artikolo [[Frakcio (matematiko)]] nomas ĝin "ordinara frakcio". La franclingva artikolo "Fraction (mathématiques)" temas tute pri tiu koncepto kaj konsideras ke "dekumaj frakcioj" eĉ ne estas frakcioj. ::[[Ono]] laŭ mia kompreno ne estas maniero skribi nombron, sed speco de nombro, al kiu miliardono apartenas sendepende kiel oni skribas ĝin. Do tio ne taŭgas. Aliflanke, ŝajnas al mi ke la temo "kvocienta frakcio" respondas al la difino de [[Frakcio (matematiko)]], jam estas informoj pri ĝi en [[Frakcio (matematiko)]], kaj ke pliaj informoj pri ĝi ĉiam pli utilus en [[Frakcio (matematiko)]] ol en aparta artikolo, do artikolo "Kvocienta frakcio" estas ''mal''dezirinda. ::Laŭ tiu rezonado, la ligilo devus ne esti ruĝa nek konduki al [[Ono]], sed simple al [[Frakcio (matematiko)]]. {{re|Filozofo}} {{re|ThomasPusch}} Ĉu tio estas akceptebla al vi? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:51, 22 sep. 2026 (UTC) :::Laŭ mi, ĉi tie ambaŭ solvoj eblas. Laŭ [https://vortaro.net/#ono_kd PIV, ono estas simple "frakcio kun numeratoro unu"] Ĉi tie en la teksto temas pri "Miliardono estas <small>[...]</small> 1/1000000000 kiel * " (ono aŭ frakcio). Evidente, 1/1000000000 estas kaj ono kaj pli ĝenerale frakcio. Tial mi feliĉus pri ambaŭ anstataŭigoj. Tamen mi povas sekci la ideon, ke "Ono <small>[...]</small> ne estas maniero skribi nombron, sed speco de nombro". Sekve "frakcio" plugvidata al la titolo "frakcio (matematiko)" estas despli akceptebla al mi. Aparte mi aliĝas al la konstato ke laŭ la argumentado "artikolo 'kvocienta frakcio' estas maldezirinda", al kiu probable ĉiu povas jesi, ankaŭ ŝajne ĉiuj alilingvaj branĉoj de vikipedio kaj vikidatumaro. Ĉar nur temas ĉi tie pri miskomprenebla matematika termino en kvin el la entute 400 000 esperantaj paĝoj, mi ne volus ekigi diskutan lavangon inter matematikistoj, nur volus pragmatikan kaj termine ĝustan vortumon. Tial "frakcio" plugvidata al la titolo "frakcio (matematiko)" estas tute bona solvo. :::== Plu jam pri la teknika problemo de tiuj 5 kaj multaj pliaj "tekstoj" == :::Cetere mi entute venis al tiu paĝo nur, ĉar la teknika avertilo [[Vikipedio:Mallongaj paĝoj kiuj ne estas ĝermoj/1]] listigis pli malpli ĉiujn prefiksojn de la suba navigilo "{{ŝ|dekoblaj kaj dekonaj unuoj}}". Tio fakte estas ĝusta averto. La "paĝoj" [[centi]] kaj [[mikro]] almenaŭ havis unu frazeton (kaj la suban navigilon), sed ekz. [[kilo (prefikso)]] havis eĉ ne frazon, nur estis la pura suba navigilo sen iu teksta enhavo. La paĝon [[kilo (prefikso)]] mi hieraŭ vastigis al [[artikola ĝermo]] de tri frazoj, eĉ kun du eksteraj referencoj, kun signife pli ol unu interna ligilo kaj kun ŝablono {{ŝ|ĝermo}}. Tiel endus vastigi ĉiujn "tekstojn" pri prefiksoj de la suba navigilo "{{ŝ|dekoblaj kaj dekonaj unuoj}}", alikaze ili ĉiam restos en la malhonotiga avertila listo [[Vikipedio:Mallongaj paĝoj kiuj ne estas ĝermoj/1]] (aŭ .../2 ĝis /10). Tial mi alvokas pri komuna ago tiel savi la mizerajn "tekstetojn sen entute enhavo aŭ la kritikendajn ĝermetojn de unu frazo" kiel mi hieraŭ faris pri l' teksto [[kilo (prefikso)]]... Se ne estos helpo, mi per mia tempo nur povos aldoni la kritikan ŝablonon '''{{ŝ|ĝermeto}}''' tie kie almenaŭ estas unu frazo kaj proponi la restajn "mal-paĝojn" por forigo. Tamen mi neniel volus sincere forigi tiujn hipotezajn "mal-paĝojn" sen eĉ unusola frazo. Sed ĝis nun mi supozas ke la teksto [[kilo (prefikso)]] estis unusola tia ekstrema kazo. Tamen, ankaŭ paĝoj kiel [[mega]], mia dua riparo hieraŭ, montras ke relative facile eblas vastigi tekston al tri frazoj, aldoni la referencojn pri PIV kaj atentigo al ReVo kaj fine meti la kontentigan ŝablonon {{ŝ|ĝermo}}. Do mi alvokas al kuna forigo de la miso (fakte estos ankoraŭ abundaj pliaj savprojektoj laŭ la listoj [[Vikipedio:Mallongaj paĝoj kiuj ne estas ĝermoj/1]], .../2 ĝis /10)). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:24, 23 sep. 2026 (UTC) e1n7reafctju66usjf1k77n4yookv7l 9480651 9480650 2026-09-23T04:25:07Z ThomasPusch 1869 9480651 wikitext text/x-wiki {{re|Robin van der Vliet|Stefangrotz|Maksim|Filozofo|Arbarulo}} Ekde junio 2016 en tiu ĉi teksteto kaj en [https://eo.wikipedia.org/wiki/Speciala%C4%B5o:Kio_ligas_%C4%89i_tien%3F/Kvocienta_frakcio kvar aliaj] aperas la ruĝa ligilo [[kvocienta frakcio]]. Arbarulo dum la lastaj monatoj tre luktas nepre lasi ĉiun ruĝan ligilon, se almenaŭ estas vikidatuma ero kaj en iu ajn alia lingvo estas almenaŭ ĝermeto de teksto. Tamen mi daŭre ne trovas en la {{flago|Anglio|grandeco=15ra}} anglalingva vikipedio iun tekston [[quotient fraction]], ankaŭ ne en la {{flago|Germanio|grandeco=15ra}} germanlingva vikipedio tekston [[Quotientenbruch]], nek {{flago|Nederlando|grandeco=15ra}} nederlande tekston de titolo [[quotiënt breuk]], {{flago|Hispanio|grandeco=15ra}} hispane tekston de titolo [[fracción cociente]], {{flago|Francio|grandeco=15ra}} france tekston de titolo [[fraction quotient]] aŭ iun alian tekston. Kaj sekve mi ankaŭ ne havas ajnan ideon kiel trovi iun vikidatuman eron kaj provizore devas havi la hipotezon, ke vikidatuma ero '''probable''' (aŭ almenaŭ eble) '''tute ne''' ekzistas. Kompreneble la unuopaj du nompartoj [[kvociento]] kaj [[frakcio (matematiko)]] jes havas artikolojn, do tute simple oni povus transformi la ruĝan ligilon <big>[[kvocienta frakcio]]</big> al blua kombinaĵo <big>[[kvociento|kvocienta]] [[frakcio (matematiko)|frakcio]]</big>, sed ĉar Arbarulo tiom alergias je tiaj kombinaĵoj de ekzistantaj internaj titoloj, mi unue volas demandi pli grandan nombreton de homoj, ĉu iu havas ideon kiel trovi vikidatuman eron kaj iun ajn vikipedian tekston en iu lingvo. Same bonus ideoj kiun alian ĉi-monate aktivan vikipediiston kun intereso pri matematiko kaj normoj oni ankoraŭ povus enplekti kaj ankoraŭ atentigi pri la demando... Ĝenerale kutime bonajn ideojn havas {{re|Kani}}, ankaŭ {{re|Moldur}} sed tiu ĵus vikipaŭzas, ankaŭ {{re|Goren}} indikis havi altlernejan gradon pri matematiko... ktp ktp. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 22 sep. 2026 (UTC) :Konjekteble, la skribinto volis diri, ke temas pri frakcio (neentjera nombro) esprimita en la formo, kiun vikipedio nomas "[[kvociento]]". :Mi opinias, ke pli specifa, klara kaj senproblema priskribo estus "[[ono]]", kaj mi tuj faros tian ŝanĝon. :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:53, 22 sep. 2026 (UTC) ::Unue bonvolu atentigi ke la aludo al mia agado ne estas tute ĝusta. Mi defendas ruĝajn ligilojn ne "se almenaŭ estas vikidatuma ero kaj en iu alia lingvo estas teksto," sed se kredeble [[Vikipedio:Menciindeco|oni rajtas fari artiklon pri ĝi]]. Kaj mi faras tion ne nur dum la lastaj monatoj, sed dum la lastaj ''jaroj'' - ja pli akre en la lastaj monatoj, ĉar antaŭ tio mi esperis, ke simple necesas montri ke ne estas interkonsento kontraŭ tiaj ligiloj, kaj tiam oni ĉesos trude forigi ilin. ::Nu, pri la afero: Se oni legas la tekston, ĝi klare implicas ke "kvocienta frakcio" ne estas ''speco de nombro'' sed ''maniero skribi nombron'', kaj ke ĝi estas la kontraŭo de "dekuma frakcio", do temas pri nombro skribita en la formo ''a/b'' kie ''a'' kaj ''b'' estas entjeroj. Tion la angla vikipedio nomas ''simple fraction'' (ne ''quotient fraction''), la germana ''gemeine Bruch'' (ne ''Quotientenbruch''), ktp., kaj nia artikolo [[Frakcio (matematiko)]] nomas ĝin "ordinara frakcio". La franclingva artikolo "Fraction (mathématiques)" temas tute pri tiu koncepto kaj konsideras ke "dekumaj frakcioj" eĉ ne estas frakcioj. ::[[Ono]] laŭ mia kompreno ne estas maniero skribi nombron, sed speco de nombro, al kiu miliardono apartenas sendepende kiel oni skribas ĝin. Do tio ne taŭgas. Aliflanke, ŝajnas al mi ke la temo "kvocienta frakcio" respondas al la difino de [[Frakcio (matematiko)]], jam estas informoj pri ĝi en [[Frakcio (matematiko)]], kaj ke pliaj informoj pri ĝi ĉiam pli utilus en [[Frakcio (matematiko)]] ol en aparta artikolo, do artikolo "Kvocienta frakcio" estas ''mal''dezirinda. ::Laŭ tiu rezonado, la ligilo devus ne esti ruĝa nek konduki al [[Ono]], sed simple al [[Frakcio (matematiko)]]. {{re|Filozofo}} {{re|ThomasPusch}} Ĉu tio estas akceptebla al vi? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:51, 22 sep. 2026 (UTC) :::Laŭ mi, ĉi tie ambaŭ solvoj eblas. Laŭ [https://vortaro.net/#ono_kd PIV, ono estas simple "frakcio kun numeratoro unu"] Ĉi tie en la teksto temas pri "Miliardono estas <small>[...]</small> 1/1000000000 kiel * " (ono aŭ frakcio). Evidente, 1/1000000000 estas kaj ono kaj pli ĝenerale frakcio. Tial mi feliĉus pri ambaŭ anstataŭigoj. Tamen mi povas sekci la ideon, ke "Ono <small>[...]</small> ne estas maniero skribi nombron, sed speco de nombro". Sekve "frakcio" plugvidata al la titolo "frakcio (matematiko)" estas despli akceptebla al mi. Aparte mi aliĝas al la konstato ke laŭ la argumentado "artikolo 'kvocienta frakcio' estas maldezirinda", al kiu probable ĉiu povas jesi, ankaŭ ŝajne ĉiuj alilingvaj branĉoj de vikipedio kaj vikidatumaro. Ĉar nur temas ĉi tie pri miskomprenebla matematika termino en kvin el la entute 400 000 esperantaj paĝoj, mi ne volus ekigi diskutan lavangon inter matematikistoj, nur volus pragmatikan kaj termine ĝustan vortumon. Tial "frakcio" plugvidata al la titolo "frakcio (matematiko)" estas tute bona solvo. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 04:24, 23 sep. 2026 (UTC) == Plu jam pri la teknika problemo de tiuj 5 kaj multaj pliaj "tekstoj" == Cetere mi entute venis al tiu paĝo nur, ĉar la teknika avertilo [[Vikipedio:Mallongaj paĝoj kiuj ne estas ĝermoj/1]] listigis pli malpli ĉiujn prefiksojn de la suba navigilo "{{ŝ|dekoblaj kaj dekonaj unuoj}}". Tio fakte estas ĝusta averto. La "paĝoj" [[centi]] kaj [[mikro]] almenaŭ havis unu frazeton (kaj la suban navigilon), sed ekz. [[kilo (prefikso)]] havis eĉ ne frazon, nur estis la pura suba navigilo sen iu teksta enhavo. La paĝon [[kilo (prefikso)]] mi hieraŭ vastigis al [[artikola ĝermo]] de tri frazoj, eĉ kun du eksteraj referencoj, kun signife pli ol unu interna ligilo kaj kun ŝablono {{ŝ|ĝermo}}. Tiel endus vastigi ĉiujn "tekstojn" pri prefiksoj de la suba navigilo "{{ŝ|dekoblaj kaj dekonaj unuoj}}", alikaze ili ĉiam restos en la malhonotiga avertila listo [[Vikipedio:Mallongaj paĝoj kiuj ne estas ĝermoj/1]] (aŭ .../2 ĝis /10). Tial mi alvokas pri komuna ago tiel savi la mizerajn "tekstetojn sen entute enhavo aŭ la kritikendajn ĝermetojn de unu frazo" kiel mi hieraŭ faris pri l' teksto [[kilo (prefikso)]]... Se ne estos helpo, mi per mia tempo nur povos aldoni la kritikan ŝablonon '''{{ŝ|ĝermeto}}''' tie kie almenaŭ estas unu frazo kaj proponi la restajn "mal-paĝojn" por forigo. Tamen mi neniel volus sincere forigi tiujn hipotezajn "mal-paĝojn" sen eĉ unusola frazo. Sed ĝis nun mi supozas ke la teksto [[kilo (prefikso)]] estis unusola tia ekstrema kazo. Tamen, ankaŭ paĝoj kiel [[mega]], mia dua riparo hieraŭ, montras ke relative facile eblas vastigi tekston al tri frazoj, aldoni la referencojn pri PIV kaj atentigo al ReVo kaj fine meti la kontentigan ŝablonon {{ŝ|ĝermo}}. Do mi alvokas al kuna forigo de la miso (fakte estos ankoraŭ abundaj pliaj savprojektoj laŭ la listoj [[Vikipedio:Mallongaj paĝoj kiuj ne estas ĝermoj/1]], .../2 ĝis /10)). --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 04:24, 23 sep. 2026 (UTC) cpibmudgb61mu755a3q13zwg9308n5s 9480652 9480651 2026-09-23T04:25:59Z ThomasPusch 1869 9480652 wikitext text/x-wiki {{re|Robin van der Vliet|Stefangrotz|Maksim|Filozofo|Arbarulo}} Ekde junio 2016 en tiu ĉi teksteto kaj en [https://eo.wikipedia.org/wiki/Speciala%C4%B5o:Kio_ligas_%C4%89i_tien%3F/Kvocienta_frakcio kvar aliaj] aperas la ruĝa ligilo [[kvocienta frakcio]]. Arbarulo dum la lastaj monatoj tre luktas nepre lasi ĉiun ruĝan ligilon, se almenaŭ estas vikidatuma ero kaj en iu ajn alia lingvo estas almenaŭ ĝermeto de teksto. Tamen mi daŭre ne trovas en la {{flago|Anglio|grandeco=15ra}} anglalingva vikipedio iun tekston [[quotient fraction]], ankaŭ ne en la {{flago|Germanio|grandeco=15ra}} germanlingva vikipedio tekston [[Quotientenbruch]], nek {{flago|Nederlando|grandeco=15ra}} nederlande tekston de titolo [[quotiënt breuk]], {{flago|Hispanio|grandeco=15ra}} hispane tekston de titolo [[fracción cociente]], {{flago|Francio|grandeco=15ra}} france tekston de titolo [[fraction quotient]] aŭ iun alian tekston. Kaj sekve mi ankaŭ ne havas ajnan ideon kiel trovi iun vikidatuman eron kaj provizore devas havi la hipotezon, ke vikidatuma ero '''probable''' (aŭ almenaŭ eble) '''tute ne''' ekzistas. Kompreneble la unuopaj du nompartoj [[kvociento]] kaj [[frakcio (matematiko)]] jes havas artikolojn, do tute simple oni povus transformi la ruĝan ligilon <big>[[kvocienta frakcio]]</big> al blua kombinaĵo <big>[[kvociento|kvocienta]] [[frakcio (matematiko)|frakcio]]</big>, sed ĉar Arbarulo tiom alergias je tiaj kombinaĵoj de ekzistantaj internaj titoloj, mi unue volas demandi pli grandan nombreton de homoj, ĉu iu havas ideon kiel trovi vikidatuman eron kaj iun ajn vikipedian tekston en iu lingvo. Same bonus ideoj kiun alian ĉi-monate aktivan vikipediiston kun intereso pri matematiko kaj normoj oni ankoraŭ povus enplekti kaj ankoraŭ atentigi pri la demando... Ĝenerale kutime bonajn ideojn havas {{re|Kani}}, ankaŭ {{re|Moldur}} sed tiu ĵus vikipaŭzas, ankaŭ {{re|Goren}} indikis havi altlernejan gradon pri matematiko... ktp ktp. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 22 sep. 2026 (UTC) :Konjekteble, la skribinto volis diri, ke temas pri frakcio (neentjera nombro) esprimita en la formo, kiun vikipedio nomas "[[kvociento]]". :Mi opinias, ke pli specifa, klara kaj senproblema priskribo estus "[[ono]]", kaj mi tuj faros tian ŝanĝon. :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:53, 22 sep. 2026 (UTC) ::Unue bonvolu atentigi ke la aludo al mia agado ne estas tute ĝusta. Mi defendas ruĝajn ligilojn ne "se almenaŭ estas vikidatuma ero kaj en iu alia lingvo estas teksto," sed se kredeble [[Vikipedio:Menciindeco|oni rajtas fari artiklon pri ĝi]]. Kaj mi faras tion ne nur dum la lastaj monatoj, sed dum la lastaj ''jaroj'' - ja pli akre en la lastaj monatoj, ĉar antaŭ tio mi esperis, ke simple necesas montri ke ne estas interkonsento kontraŭ tiaj ligiloj, kaj tiam oni ĉesos trude forigi ilin. ::Nu, pri la afero: Se oni legas la tekston, ĝi klare implicas ke "kvocienta frakcio" ne estas ''speco de nombro'' sed ''maniero skribi nombron'', kaj ke ĝi estas la kontraŭo de "dekuma frakcio", do temas pri nombro skribita en la formo ''a/b'' kie ''a'' kaj ''b'' estas entjeroj. Tion la angla vikipedio nomas ''simple fraction'' (ne ''quotient fraction''), la germana ''gemeine Bruch'' (ne ''Quotientenbruch''), ktp., kaj nia artikolo [[Frakcio (matematiko)]] nomas ĝin "ordinara frakcio". La franclingva artikolo "Fraction (mathématiques)" temas tute pri tiu koncepto kaj konsideras ke "dekumaj frakcioj" eĉ ne estas frakcioj. ::[[Ono]] laŭ mia kompreno ne estas maniero skribi nombron, sed speco de nombro, al kiu miliardono apartenas sendepende kiel oni skribas ĝin. Do tio ne taŭgas. Aliflanke, ŝajnas al mi ke la temo "kvocienta frakcio" respondas al la difino de [[Frakcio (matematiko)]], jam estas informoj pri ĝi en [[Frakcio (matematiko)]], kaj ke pliaj informoj pri ĝi ĉiam pli utilus en [[Frakcio (matematiko)]] ol en aparta artikolo, do artikolo "Kvocienta frakcio" estas ''mal''dezirinda. ::Laŭ tiu rezonado, la ligilo devus ne esti ruĝa nek konduki al [[Ono]], sed simple al [[Frakcio (matematiko)]]. {{re|Filozofo}} {{re|ThomasPusch}} Ĉu tio estas akceptebla al vi? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:51, 22 sep. 2026 (UTC) :::Laŭ mi, ĉi tie ambaŭ solvoj eblas. Laŭ [https://vortaro.net/#ono_kd PIV, ono estas simple "frakcio kun numeratoro unu"] Ĉi tie en la teksto temas pri "Miliardono estas <small>[...]</small> 1/1000000000 kiel * " (ono aŭ frakcio). Evidente, 1/1000000000 estas kaj ono kaj pli ĝenerale frakcio. Tial mi feliĉus pri ambaŭ anstataŭigoj. Tamen mi povas sekci la ideon, ke "Ono <small>[...]</small> ne estas maniero skribi nombron, sed speco de nombro". Sekve "frakcio" plugvidata al la titolo "frakcio (matematiko)" estas despli akceptebla al mi. Aparte mi aliĝas al la konstato ke laŭ la argumentado "artikolo 'kvocienta frakcio' estas maldezirinda", al kiu probable ĉiu povas jesi, ankaŭ ŝajne ĉiuj alilingvaj branĉoj de vikipedio kaj vikidatumaro. Ĉar nur temas ĉi tie pri miskomprenebla matematika termino en kvin el la entute 400 000 esperantaj paĝoj, mi ne volus ekigi diskutan lavangon inter matematikistoj, nur volus pragmatikan kaj termine ĝustan vortumon. Tial "frakcio" plugvidata al la titolo "frakcio (matematiko)" estas tute bona solvo. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 04:24, 23 sep. 2026 (UTC) == Plu jam pri la teknika problemo de tiuj 5 kaj multaj pliaj "tekstoj" == <big><big>''Cetere''</big></big> mi entute venis al tiu paĝo nur, ĉar la teknika avertilo [[Vikipedio:Mallongaj paĝoj kiuj ne estas ĝermoj/1]] listigis pli malpli ĉiujn prefiksojn de la suba navigilo "{{ŝ|dekoblaj kaj dekonaj unuoj}}". Tio fakte estas ĝusta averto. La "paĝoj" [[centi]] kaj [[mikro]] almenaŭ havis unu frazeton (kaj la suban navigilon), sed ekz. [[kilo (prefikso)]] havis eĉ ne frazon, nur estis la pura suba navigilo sen iu teksta enhavo. La paĝon [[kilo (prefikso)]] mi hieraŭ vastigis al [[artikola ĝermo]] de tri frazoj, eĉ kun du eksteraj referencoj, kun signife pli ol unu interna ligilo kaj kun ŝablono {{ŝ|ĝermo}}. Tiel endus vastigi ĉiujn "tekstojn" pri prefiksoj de la suba navigilo "{{ŝ|dekoblaj kaj dekonaj unuoj}}", alikaze ili ĉiam restos en la malhonotiga avertila listo [[Vikipedio:Mallongaj paĝoj kiuj ne estas ĝermoj/1]] (aŭ .../2 ĝis /10). Tial mi alvokas pri komuna ago tiel savi la mizerajn "tekstetojn sen entute enhavo aŭ la kritikendajn ĝermetojn de unu frazo" kiel mi hieraŭ faris pri l' teksto [[kilo (prefikso)]]... Se ne estos helpo, mi per mia tempo nur povos aldoni la kritikan ŝablonon '''{{ŝ|ĝermeto}}''' tie kie almenaŭ estas unu frazo kaj proponi la restajn "mal-paĝojn" por forigo. Tamen mi neniel volus sincere forigi tiujn hipotezajn "mal-paĝojn" sen eĉ unusola frazo. Sed ĝis nun mi supozas ke la teksto [[kilo (prefikso)]] estis unusola tia ekstrema kazo. Tamen, ankaŭ paĝoj kiel [[mega]], mia dua riparo hieraŭ, montras ke relative facile eblas vastigi tekston al tri frazoj, aldoni la referencojn pri PIV kaj atentigo al ReVo kaj fine meti la kontentigan ŝablonon {{ŝ|ĝermo}}. Do mi alvokas al kuna forigo de la miso (fakte estos ankoraŭ abundaj pliaj savprojektoj laŭ la listoj [[Vikipedio:Mallongaj paĝoj kiuj ne estas ĝermoj/1]], .../2 ĝis /10)). --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 04:24, 23 sep. 2026 (UTC) e5c6twf8tor1kv30mtfpzjz7u6nfzb3 9480654 9480652 2026-09-23T04:27:47Z ThomasPusch 1869 9480654 wikitext text/x-wiki {{re|Robin van der Vliet|Stefangrotz|Maksim|Filozofo|Arbarulo}} Ekde junio 2016 en tiu ĉi teksteto kaj en [https://eo.wikipedia.org/wiki/Speciala%C4%B5o:Kio_ligas_%C4%89i_tien%3F/Kvocienta_frakcio kvar aliaj] aperas la ruĝa ligilo [[kvocienta frakcio]]. Arbarulo dum la lastaj monatoj tre luktas nepre lasi ĉiun ruĝan ligilon, se almenaŭ estas vikidatuma ero kaj en iu ajn alia lingvo estas almenaŭ ĝermeto de teksto. Tamen mi daŭre ne trovas en la {{flago|Anglio|grandeco=15ra}} anglalingva vikipedio iun tekston [[quotient fraction]], ankaŭ ne en la {{flago|Germanio|grandeco=15ra}} germanlingva vikipedio tekston [[Quotientenbruch]], nek {{flago|Nederlando|grandeco=15ra}} nederlande tekston de titolo [[quotiënt breuk]], {{flago|Hispanio|grandeco=15ra}} hispane tekston de titolo [[fracción cociente]], {{flago|Francio|grandeco=15ra}} france tekston de titolo [[fraction quotient]] aŭ iun alian tekston. Kaj sekve mi ankaŭ ne havas ajnan ideon kiel trovi iun vikidatuman eron kaj provizore devas havi la hipotezon, ke vikidatuma ero '''probable''' (aŭ almenaŭ eble) '''tute ne''' ekzistas. Kompreneble la unuopaj du nompartoj [[kvociento]] kaj [[frakcio (matematiko)]] jes havas artikolojn, do tute simple oni povus transformi la ruĝan ligilon <big>[[kvocienta frakcio]]</big> al blua kombinaĵo <big>[[kvociento|kvocienta]] [[frakcio (matematiko)|frakcio]]</big>, sed ĉar Arbarulo tiom alergias je tiaj kombinaĵoj de ekzistantaj internaj titoloj, mi unue volas demandi pli grandan nombreton de homoj, ĉu iu havas ideon kiel trovi vikidatuman eron kaj iun ajn vikipedian tekston en iu lingvo. Same bonus ideoj kiun alian ĉi-monate aktivan vikipediiston kun intereso pri matematiko kaj normoj oni ankoraŭ povus enplekti kaj ankoraŭ atentigi pri la demando... Ĝenerale kutime bonajn ideojn havas {{re|Kani}}, ankaŭ {{re|Moldur}} sed tiu ĵus vikipaŭzas, ankaŭ {{re|Goren}} indikis havi altlernejan gradon pri matematiko... ktp ktp. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 22 sep. 2026 (UTC) :Konjekteble, la skribinto volis diri, ke temas pri frakcio (neentjera nombro) esprimita en la formo, kiun vikipedio nomas "[[kvociento]]". :Mi opinias, ke pli specifa, klara kaj senproblema priskribo estus "[[ono]]", kaj mi tuj faros tian ŝanĝon. :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:53, 22 sep. 2026 (UTC) ::Unue bonvolu atentigi ke la aludo al mia agado ne estas tute ĝusta. Mi defendas ruĝajn ligilojn ne "se almenaŭ estas vikidatuma ero kaj en iu alia lingvo estas teksto," sed se kredeble [[Vikipedio:Menciindeco|oni rajtas fari artiklon pri ĝi]]. Kaj mi faras tion ne nur dum la lastaj monatoj, sed dum la lastaj ''jaroj'' - ja pli akre en la lastaj monatoj, ĉar antaŭ tio mi esperis, ke simple necesas montri ke ne estas interkonsento kontraŭ tiaj ligiloj, kaj tiam oni ĉesos trude forigi ilin. ::Nu, pri la afero: Se oni legas la tekston, ĝi klare implicas ke "kvocienta frakcio" ne estas ''speco de nombro'' sed ''maniero skribi nombron'', kaj ke ĝi estas la kontraŭo de "dekuma frakcio", do temas pri nombro skribita en la formo ''a/b'' kie ''a'' kaj ''b'' estas entjeroj. Tion la angla vikipedio nomas ''simple fraction'' (ne ''quotient fraction''), la germana ''gemeine Bruch'' (ne ''Quotientenbruch''), ktp., kaj nia artikolo [[Frakcio (matematiko)]] nomas ĝin "ordinara frakcio". La franclingva artikolo "Fraction (mathématiques)" temas tute pri tiu koncepto kaj konsideras ke "dekumaj frakcioj" eĉ ne estas frakcioj. ::[[Ono]] laŭ mia kompreno ne estas maniero skribi nombron, sed speco de nombro, al kiu miliardono apartenas sendepende kiel oni skribas ĝin. Do tio ne taŭgas. Aliflanke, ŝajnas al mi ke la temo "kvocienta frakcio" respondas al la difino de [[Frakcio (matematiko)]], jam estas informoj pri ĝi en [[Frakcio (matematiko)]], kaj ke pliaj informoj pri ĝi ĉiam pli utilus en [[Frakcio (matematiko)]] ol en aparta artikolo, do artikolo "Kvocienta frakcio" estas ''mal''dezirinda. ::Laŭ tiu rezonado, la ligilo devus ne esti ruĝa nek konduki al [[Ono]], sed simple al [[Frakcio (matematiko)]]. {{re|Filozofo}} {{re|ThomasPusch}} Ĉu tio estas akceptebla al vi? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:51, 22 sep. 2026 (UTC) :::Laŭ mi, ĉi tie ambaŭ solvoj eblas. Laŭ [https://vortaro.net/#ono_kd PIV, ono estas simple "frakcio kun numeratoro unu"] Ĉi tie en la teksto temas pri frazo "Miliardono estas <small><small>[...]</small></small> 1/1000000000 kiel * " (ono aŭ frakcio). Evidente, 1/1000000000 estas kaj ono kaj pli ĝenerale frakcio. Tial mi feliĉus pri ambaŭ anstataŭigoj. Tamen mi povas sekci la ideon, ke "Ono <small>[...]</small> ne estas maniero skribi nombron, sed speco de nombro". Sekve "frakcio" plugvidata al la titolo "frakcio (matematiko)" estas despli akceptebla al mi. Aparte mi aliĝas al la konstato ke laŭ la argumentado "artikolo 'kvocienta frakcio' estas maldezirinda", al kiu probable ĉiu povas jesi, ankaŭ ŝajne ĉiuj alilingvaj branĉoj de vikipedio kaj vikidatumaro. Ĉar nur temas ĉi tie pri miskomprenebla matematika termino en kvin el la entute 400 000 esperantaj paĝoj, mi ne volus ekigi diskutan lavangon inter matematikistoj, nur volus pragmatikan kaj termine ĝustan vortumon. Tial "frakcio" plugvidata al la titolo "frakcio (matematiko)" estas tute bona solvo. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 04:24, 23 sep. 2026 (UTC) == Plu jam pri la teknika problemo de tiuj 5 kaj multaj pliaj "tekstoj" == <big><big>''Cetere''</big></big> mi entute venis al tiu paĝo nur, ĉar la teknika avertilo [[Vikipedio:Mallongaj paĝoj kiuj ne estas ĝermoj/1]] listigis pli malpli ĉiujn prefiksojn de la suba navigilo "{{ŝ|dekoblaj kaj dekonaj unuoj}}". Tio fakte estas ĝusta averto. La "paĝoj" [[centi]] kaj [[mikro]] almenaŭ havis unu frazeton (kaj la suban navigilon), sed ekz. [[kilo (prefikso)]] havis eĉ ne frazon, nur estis la pura suba navigilo sen iu teksta enhavo. La paĝon [[kilo (prefikso)]] mi hieraŭ vastigis al [[artikola ĝermo]] de tri frazoj, eĉ kun du eksteraj referencoj, kun signife pli ol unu interna ligilo kaj kun ŝablono {{ŝ|ĝermo}}. Tiel endus vastigi ĉiujn "tekstojn" pri prefiksoj de la suba navigilo "{{ŝ|dekoblaj kaj dekonaj unuoj}}", alikaze ili ĉiam restos en la malhonotiga avertila listo [[Vikipedio:Mallongaj paĝoj kiuj ne estas ĝermoj/1]] (aŭ .../2 ĝis /10). Tial mi alvokas pri komuna ago tiel savi la mizerajn "tekstetojn sen entute enhavo aŭ la kritikendajn ĝermetojn de unu frazo" kiel mi hieraŭ faris pri l' teksto [[kilo (prefikso)]]... Se ne estos helpo, mi per mia tempo nur povos aldoni la kritikan ŝablonon '''{{ŝ|ĝermeto}}''' tie kie almenaŭ estas unu frazo kaj proponi la restajn "mal-paĝojn" por forigo. Tamen mi neniel volus sincere forigi tiujn hipotezajn "mal-paĝojn" sen eĉ unusola frazo. Sed ĝis nun mi supozas ke la teksto [[kilo (prefikso)]] estis unusola tia ekstrema kazo. Tamen, ankaŭ paĝoj kiel [[mega]], mia dua riparo hieraŭ, montras ke relative facile eblas vastigi tekston al tri frazoj, aldoni la referencojn pri PIV kaj atentigo al ReVo kaj fine meti la kontentigan ŝablonon {{ŝ|ĝermo}}. Do mi alvokas al kuna forigo de la miso (fakte estos ankoraŭ abundaj pliaj savprojektoj laŭ la listoj [[Vikipedio:Mallongaj paĝoj kiuj ne estas ĝermoj/1]], .../2 ĝis /10)). --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 04:24, 23 sep. 2026 (UTC) bh15naz6hbvbbc8pgqs07jeulq0cay0 9480657 9480654 2026-09-23T04:33:14Z ThomasPusch 1869 /* Plu jam pri la teknika problemo de tiuj 5 kaj multaj pliaj "tekstoj" */ 9480657 wikitext text/x-wiki {{re|Robin van der Vliet|Stefangrotz|Maksim|Filozofo|Arbarulo}} Ekde junio 2016 en tiu ĉi teksteto kaj en [https://eo.wikipedia.org/wiki/Speciala%C4%B5o:Kio_ligas_%C4%89i_tien%3F/Kvocienta_frakcio kvar aliaj] aperas la ruĝa ligilo [[kvocienta frakcio]]. Arbarulo dum la lastaj monatoj tre luktas nepre lasi ĉiun ruĝan ligilon, se almenaŭ estas vikidatuma ero kaj en iu ajn alia lingvo estas almenaŭ ĝermeto de teksto. Tamen mi daŭre ne trovas en la {{flago|Anglio|grandeco=15ra}} anglalingva vikipedio iun tekston [[quotient fraction]], ankaŭ ne en la {{flago|Germanio|grandeco=15ra}} germanlingva vikipedio tekston [[Quotientenbruch]], nek {{flago|Nederlando|grandeco=15ra}} nederlande tekston de titolo [[quotiënt breuk]], {{flago|Hispanio|grandeco=15ra}} hispane tekston de titolo [[fracción cociente]], {{flago|Francio|grandeco=15ra}} france tekston de titolo [[fraction quotient]] aŭ iun alian tekston. Kaj sekve mi ankaŭ ne havas ajnan ideon kiel trovi iun vikidatuman eron kaj provizore devas havi la hipotezon, ke vikidatuma ero '''probable''' (aŭ almenaŭ eble) '''tute ne''' ekzistas. Kompreneble la unuopaj du nompartoj [[kvociento]] kaj [[frakcio (matematiko)]] jes havas artikolojn, do tute simple oni povus transformi la ruĝan ligilon <big>[[kvocienta frakcio]]</big> al blua kombinaĵo <big>[[kvociento|kvocienta]] [[frakcio (matematiko)|frakcio]]</big>, sed ĉar Arbarulo tiom alergias je tiaj kombinaĵoj de ekzistantaj internaj titoloj, mi unue volas demandi pli grandan nombreton de homoj, ĉu iu havas ideon kiel trovi vikidatuman eron kaj iun ajn vikipedian tekston en iu lingvo. Same bonus ideoj kiun alian ĉi-monate aktivan vikipediiston kun intereso pri matematiko kaj normoj oni ankoraŭ povus enplekti kaj ankoraŭ atentigi pri la demando... Ĝenerale kutime bonajn ideojn havas {{re|Kani}}, ankaŭ {{re|Moldur}} sed tiu ĵus vikipaŭzas, ankaŭ {{re|Goren}} indikis havi altlernejan gradon pri matematiko... ktp ktp. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 22 sep. 2026 (UTC) :Konjekteble, la skribinto volis diri, ke temas pri frakcio (neentjera nombro) esprimita en la formo, kiun vikipedio nomas "[[kvociento]]". :Mi opinias, ke pli specifa, klara kaj senproblema priskribo estus "[[ono]]", kaj mi tuj faros tian ŝanĝon. :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:53, 22 sep. 2026 (UTC) ::Unue bonvolu atentigi ke la aludo al mia agado ne estas tute ĝusta. Mi defendas ruĝajn ligilojn ne "se almenaŭ estas vikidatuma ero kaj en iu alia lingvo estas teksto," sed se kredeble [[Vikipedio:Menciindeco|oni rajtas fari artiklon pri ĝi]]. Kaj mi faras tion ne nur dum la lastaj monatoj, sed dum la lastaj ''jaroj'' - ja pli akre en la lastaj monatoj, ĉar antaŭ tio mi esperis, ke simple necesas montri ke ne estas interkonsento kontraŭ tiaj ligiloj, kaj tiam oni ĉesos trude forigi ilin. ::Nu, pri la afero: Se oni legas la tekston, ĝi klare implicas ke "kvocienta frakcio" ne estas ''speco de nombro'' sed ''maniero skribi nombron'', kaj ke ĝi estas la kontraŭo de "dekuma frakcio", do temas pri nombro skribita en la formo ''a/b'' kie ''a'' kaj ''b'' estas entjeroj. Tion la angla vikipedio nomas ''simple fraction'' (ne ''quotient fraction''), la germana ''gemeine Bruch'' (ne ''Quotientenbruch''), ktp., kaj nia artikolo [[Frakcio (matematiko)]] nomas ĝin "ordinara frakcio". La franclingva artikolo "Fraction (mathématiques)" temas tute pri tiu koncepto kaj konsideras ke "dekumaj frakcioj" eĉ ne estas frakcioj. ::[[Ono]] laŭ mia kompreno ne estas maniero skribi nombron, sed speco de nombro, al kiu miliardono apartenas sendepende kiel oni skribas ĝin. Do tio ne taŭgas. Aliflanke, ŝajnas al mi ke la temo "kvocienta frakcio" respondas al la difino de [[Frakcio (matematiko)]], jam estas informoj pri ĝi en [[Frakcio (matematiko)]], kaj ke pliaj informoj pri ĝi ĉiam pli utilus en [[Frakcio (matematiko)]] ol en aparta artikolo, do artikolo "Kvocienta frakcio" estas ''mal''dezirinda. ::Laŭ tiu rezonado, la ligilo devus ne esti ruĝa nek konduki al [[Ono]], sed simple al [[Frakcio (matematiko)]]. {{re|Filozofo}} {{re|ThomasPusch}} Ĉu tio estas akceptebla al vi? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:51, 22 sep. 2026 (UTC) :::Laŭ mi, ĉi tie ambaŭ solvoj eblas. Laŭ [https://vortaro.net/#ono_kd PIV, ono estas simple "frakcio kun numeratoro unu"] Ĉi tie en la teksto temas pri frazo "Miliardono estas <small><small>[...]</small></small> 1/1000000000 kiel * " (ono aŭ frakcio). Evidente, 1/1000000000 estas kaj ono kaj pli ĝenerale frakcio. Tial mi feliĉus pri ambaŭ anstataŭigoj. Tamen mi povas sekci la ideon, ke "Ono <small>[...]</small> ne estas maniero skribi nombron, sed speco de nombro". Sekve "frakcio" plugvidata al la titolo "frakcio (matematiko)" estas despli akceptebla al mi. Aparte mi aliĝas al la konstato ke laŭ la argumentado "artikolo 'kvocienta frakcio' estas maldezirinda", al kiu probable ĉiu povas jesi, ankaŭ ŝajne ĉiuj alilingvaj branĉoj de vikipedio kaj vikidatumaro. Ĉar nur temas ĉi tie pri miskomprenebla matematika termino en kvin el la entute 400 000 esperantaj paĝoj, mi ne volus ekigi diskutan lavangon inter matematikistoj, nur volus pragmatikan kaj termine ĝustan vortumon. Tial "frakcio" plugvidata al la titolo "frakcio (matematiko)" estas tute bona solvo. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 04:24, 23 sep. 2026 (UTC) == Plu jam pri la teknika problemo de tiuj 5 kaj multaj pliaj "tekstoj" == <big><big>''Cetere''</big></big> mi entute venis al tiu paĝo nur, ĉar la teknika avertilo [[Vikipedio:Mallongaj paĝoj kiuj ne estas ĝermoj/1]] listigis pli malpli ĉiujn prefiksojn de la suba navigilo "{{ŝ|dekoblaj kaj dekonaj unuoj}}". Tio fakte estas ĝusta averto. La "paĝoj" [[centi]] kaj [[mikro]] almenaŭ havis unu frazeton (kaj la suban navigilon), sed ekz. [[kilo (prefikso)]] havis eĉ ne frazon, nur estis la pura suba navigilo sen iu teksta enhavo. La paĝon [[kilo (prefikso)]] mi hieraŭ vastigis al [[artikola ĝermo]] de tri frazoj, eĉ kun du eksteraj referencoj, kun signife pli ol unu interna ligilo kaj kun ŝablono {{ŝ|ĝermo}}. Tiel endus vastigi ĉiujn "tekstojn" pri prefiksoj de la suba navigilo "{{ŝ|dekoblaj kaj dekonaj unuoj}}", alikaze ili ĉiam restos en la malhonotiga avertila listo [[Vikipedio:Mallongaj paĝoj kiuj ne estas ĝermoj/1]] (aŭ .../2 ĝis /10). Tial mi alvokas pri komuna ago tiel savi la mizerajn "tekstetojn sen entute enhavo aŭ la kritikendajn ĝermetojn de unu frazo" kiel mi hieraŭ faris pri l' teksto [[kilo (prefikso)]]... Se ne estos helpo, mi per mia tempo nur povos aldoni la kritikan ŝablonon '''{{ŝ|ĝermo}}''' tie kie pravigeblas, la ŝablonon '''{{ŝ|ĝermeto}}''' tie kie almenaŭ estas unu frazo kaj proponi la restajn "mal-paĝojn" (se ankoraŭ troveblas iuj) por forigo. Tamen mi neniel volus sincere forigi tiujn hipotezajn "mal-paĝojn" sen eĉ unusola frazo (se restas iuj). Sed ĝis nun mi supozas ke la teksto [[kilo (prefikso)]] estis unusola tia ekstrema kazo. Tamen, ankaŭ paĝoj kiel [[mega]], mia dua riparo hieraŭ, montras ke relative facile eblas vastigi tekston al tri frazoj, aldoni la referencojn pri PIV kaj atentigo al ReVo kaj fine meti la kontentigan ŝablonon {{ŝ|ĝermo}}. Do mi alvokas al kuna forigo de la miso, do al aldono de ŝ. "ĝermo" kaj vastigo de "ĝermetoj" al tri frazoj (fakte estos ankoraŭ abundaj pliaj savprojektoj laŭ la listoj [[Vikipedio:Mallongaj paĝoj kiuj ne estas ĝermoj/1]], .../2 ĝis /10). --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 04:24, 23 sep. 2026 (UTC) 3nuqun2epxekh401y4c0y3k5tssjvie 9480686 9480657 2026-09-23T06:24:12Z Filozofo 3592 /* */ Respondo 9480686 wikitext text/x-wiki {{re|Robin van der Vliet|Stefangrotz|Maksim|Filozofo|Arbarulo}} Ekde junio 2016 en tiu ĉi teksteto kaj en [https://eo.wikipedia.org/wiki/Speciala%C4%B5o:Kio_ligas_%C4%89i_tien%3F/Kvocienta_frakcio kvar aliaj] aperas la ruĝa ligilo [[kvocienta frakcio]]. Arbarulo dum la lastaj monatoj tre luktas nepre lasi ĉiun ruĝan ligilon, se almenaŭ estas vikidatuma ero kaj en iu ajn alia lingvo estas almenaŭ ĝermeto de teksto. Tamen mi daŭre ne trovas en la {{flago|Anglio|grandeco=15ra}} anglalingva vikipedio iun tekston [[quotient fraction]], ankaŭ ne en la {{flago|Germanio|grandeco=15ra}} germanlingva vikipedio tekston [[Quotientenbruch]], nek {{flago|Nederlando|grandeco=15ra}} nederlande tekston de titolo [[quotiënt breuk]], {{flago|Hispanio|grandeco=15ra}} hispane tekston de titolo [[fracción cociente]], {{flago|Francio|grandeco=15ra}} france tekston de titolo [[fraction quotient]] aŭ iun alian tekston. Kaj sekve mi ankaŭ ne havas ajnan ideon kiel trovi iun vikidatuman eron kaj provizore devas havi la hipotezon, ke vikidatuma ero '''probable''' (aŭ almenaŭ eble) '''tute ne''' ekzistas. Kompreneble la unuopaj du nompartoj [[kvociento]] kaj [[frakcio (matematiko)]] jes havas artikolojn, do tute simple oni povus transformi la ruĝan ligilon <big>[[kvocienta frakcio]]</big> al blua kombinaĵo <big>[[kvociento|kvocienta]] [[frakcio (matematiko)|frakcio]]</big>, sed ĉar Arbarulo tiom alergias je tiaj kombinaĵoj de ekzistantaj internaj titoloj, mi unue volas demandi pli grandan nombreton de homoj, ĉu iu havas ideon kiel trovi vikidatuman eron kaj iun ajn vikipedian tekston en iu lingvo. Same bonus ideoj kiun alian ĉi-monate aktivan vikipediiston kun intereso pri matematiko kaj normoj oni ankoraŭ povus enplekti kaj ankoraŭ atentigi pri la demando... Ĝenerale kutime bonajn ideojn havas {{re|Kani}}, ankaŭ {{re|Moldur}} sed tiu ĵus vikipaŭzas, ankaŭ {{re|Goren}} indikis havi altlernejan gradon pri matematiko... ktp ktp. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 22 sep. 2026 (UTC) :Konjekteble, la skribinto volis diri, ke temas pri frakcio (neentjera nombro) esprimita en la formo, kiun vikipedio nomas "[[kvociento]]". :Mi opinias, ke pli specifa, klara kaj senproblema priskribo estus "[[ono]]", kaj mi tuj faros tian ŝanĝon. :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:53, 22 sep. 2026 (UTC) ::Unue bonvolu atentigi ke la aludo al mia agado ne estas tute ĝusta. Mi defendas ruĝajn ligilojn ne "se almenaŭ estas vikidatuma ero kaj en iu alia lingvo estas teksto," sed se kredeble [[Vikipedio:Menciindeco|oni rajtas fari artiklon pri ĝi]]. Kaj mi faras tion ne nur dum la lastaj monatoj, sed dum la lastaj ''jaroj'' - ja pli akre en la lastaj monatoj, ĉar antaŭ tio mi esperis, ke simple necesas montri ke ne estas interkonsento kontraŭ tiaj ligiloj, kaj tiam oni ĉesos trude forigi ilin. ::Nu, pri la afero: Se oni legas la tekston, ĝi klare implicas ke "kvocienta frakcio" ne estas ''speco de nombro'' sed ''maniero skribi nombron'', kaj ke ĝi estas la kontraŭo de "dekuma frakcio", do temas pri nombro skribita en la formo ''a/b'' kie ''a'' kaj ''b'' estas entjeroj. Tion la angla vikipedio nomas ''simple fraction'' (ne ''quotient fraction''), la germana ''gemeine Bruch'' (ne ''Quotientenbruch''), ktp., kaj nia artikolo [[Frakcio (matematiko)]] nomas ĝin "ordinara frakcio". La franclingva artikolo "Fraction (mathématiques)" temas tute pri tiu koncepto kaj konsideras ke "dekumaj frakcioj" eĉ ne estas frakcioj. ::[[Ono]] laŭ mia kompreno ne estas maniero skribi nombron, sed speco de nombro, al kiu miliardono apartenas sendepende kiel oni skribas ĝin. Do tio ne taŭgas. Aliflanke, ŝajnas al mi ke la temo "kvocienta frakcio" respondas al la difino de [[Frakcio (matematiko)]], jam estas informoj pri ĝi en [[Frakcio (matematiko)]], kaj ke pliaj informoj pri ĝi ĉiam pli utilus en [[Frakcio (matematiko)]] ol en aparta artikolo, do artikolo "Kvocienta frakcio" estas ''mal''dezirinda. ::Laŭ tiu rezonado, la ligilo devus ne esti ruĝa nek konduki al [[Ono]], sed simple al [[Frakcio (matematiko)]]. {{re|Filozofo}} {{re|ThomasPusch}} Ĉu tio estas akceptebla al vi? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:51, 22 sep. 2026 (UTC) :::Laŭ mi, ĉi tie ambaŭ solvoj eblas. Laŭ [https://vortaro.net/#ono_kd PIV, ono estas simple "frakcio kun numeratoro unu"] Ĉi tie en la teksto temas pri frazo "Miliardono estas <small><small>[...]</small></small> 1/1000000000 kiel * " (ono aŭ frakcio). Evidente, 1/1000000000 estas kaj ono kaj pli ĝenerale frakcio. Tial mi feliĉus pri ambaŭ anstataŭigoj. Tamen mi povas sekci la ideon, ke "Ono <small>[...]</small> ne estas maniero skribi nombron, sed speco de nombro". Sekve "frakcio" plugvidata al la titolo "frakcio (matematiko)" estas despli akceptebla al mi. Aparte mi aliĝas al la konstato ke laŭ la argumentado "artikolo 'kvocienta frakcio' estas maldezirinda", al kiu probable ĉiu povas jesi, ankaŭ ŝajne ĉiuj alilingvaj branĉoj de vikipedio kaj vikidatumaro. Ĉar nur temas ĉi tie pri miskomprenebla matematika termino en kvin el la entute 400 000 esperantaj paĝoj, mi ne volus ekigi diskutan lavangon inter matematikistoj, nur volus pragmatikan kaj termine ĝustan vortumon. Tial "frakcio" plugvidata al la titolo "frakcio (matematiko)" estas tute bona solvo. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 04:24, 23 sep. 2026 (UTC) :::Karaj - Verdire, mi plu opinias, ke "[[ono]]" estas la plej trafa kaj taŭga (kaj do nepre mencienda!) priskribo en tiu ĉi situacio (eble do oni metu ĝin unue): prezenti la nombron kiel onon estas evidente plej natura maniero karakterizi tiaspecan nombron; ne diri tion kaj paroli pri nur alispecaj prezentoj (kiel, ekzemple, [[kvociento]] de [[entjero]]j [prezentitaj en dekuma [[pozicia nombrosistemo]]], kion oni konjekteble celis per antaŭa versio) apektas simile al tio, kiel se oni parolus pri mamulo ne menciante, ke fakte temas pri homo. Ĉu vi konsentas? Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 06:24, 23 sep. 2026 (UTC) == Plu jam pri la teknika problemo de tiuj 5 kaj multaj pliaj "tekstoj" == <big><big>''Cetere''</big></big> mi entute venis al tiu paĝo nur, ĉar la teknika avertilo [[Vikipedio:Mallongaj paĝoj kiuj ne estas ĝermoj/1]] listigis pli malpli ĉiujn prefiksojn de la suba navigilo "{{ŝ|dekoblaj kaj dekonaj unuoj}}". Tio fakte estas ĝusta averto. La "paĝoj" [[centi]] kaj [[mikro]] almenaŭ havis unu frazeton (kaj la suban navigilon), sed ekz. [[kilo (prefikso)]] havis eĉ ne frazon, nur estis la pura suba navigilo sen iu teksta enhavo. La paĝon [[kilo (prefikso)]] mi hieraŭ vastigis al [[artikola ĝermo]] de tri frazoj, eĉ kun du eksteraj referencoj, kun signife pli ol unu interna ligilo kaj kun ŝablono {{ŝ|ĝermo}}. Tiel endus vastigi ĉiujn "tekstojn" pri prefiksoj de la suba navigilo "{{ŝ|dekoblaj kaj dekonaj unuoj}}", alikaze ili ĉiam restos en la malhonotiga avertila listo [[Vikipedio:Mallongaj paĝoj kiuj ne estas ĝermoj/1]] (aŭ .../2 ĝis /10). Tial mi alvokas pri komuna ago tiel savi la mizerajn "tekstetojn sen entute enhavo aŭ la kritikendajn ĝermetojn de unu frazo" kiel mi hieraŭ faris pri l' teksto [[kilo (prefikso)]]... Se ne estos helpo, mi per mia tempo nur povos aldoni la kritikan ŝablonon '''{{ŝ|ĝermo}}''' tie kie pravigeblas, la ŝablonon '''{{ŝ|ĝermeto}}''' tie kie almenaŭ estas unu frazo kaj proponi la restajn "mal-paĝojn" (se ankoraŭ troveblas iuj) por forigo. Tamen mi neniel volus sincere forigi tiujn hipotezajn "mal-paĝojn" sen eĉ unusola frazo (se restas iuj). Sed ĝis nun mi supozas ke la teksto [[kilo (prefikso)]] estis unusola tia ekstrema kazo. Tamen, ankaŭ paĝoj kiel [[mega]], mia dua riparo hieraŭ, montras ke relative facile eblas vastigi tekston al tri frazoj, aldoni la referencojn pri PIV kaj atentigo al ReVo kaj fine meti la kontentigan ŝablonon {{ŝ|ĝermo}}. Do mi alvokas al kuna forigo de la miso, do al aldono de ŝ. "ĝermo" kaj vastigo de "ĝermetoj" al tri frazoj (fakte estos ankoraŭ abundaj pliaj savprojektoj laŭ la listoj [[Vikipedio:Mallongaj paĝoj kiuj ne estas ĝermoj/1]], .../2 ĝis /10). --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 04:24, 23 sep. 2026 (UTC) l0c6t35ant032gpjeqo7vgbzadlka0t 9480704 9480686 2026-09-23T07:43:54Z ThomasPusch 1869 /* */ Respondo 9480704 wikitext text/x-wiki {{re|Robin van der Vliet|Stefangrotz|Maksim|Filozofo|Arbarulo}} Ekde junio 2016 en tiu ĉi teksteto kaj en [https://eo.wikipedia.org/wiki/Speciala%C4%B5o:Kio_ligas_%C4%89i_tien%3F/Kvocienta_frakcio kvar aliaj] aperas la ruĝa ligilo [[kvocienta frakcio]]. Arbarulo dum la lastaj monatoj tre luktas nepre lasi ĉiun ruĝan ligilon, se almenaŭ estas vikidatuma ero kaj en iu ajn alia lingvo estas almenaŭ ĝermeto de teksto. Tamen mi daŭre ne trovas en la {{flago|Anglio|grandeco=15ra}} anglalingva vikipedio iun tekston [[quotient fraction]], ankaŭ ne en la {{flago|Germanio|grandeco=15ra}} germanlingva vikipedio tekston [[Quotientenbruch]], nek {{flago|Nederlando|grandeco=15ra}} nederlande tekston de titolo [[quotiënt breuk]], {{flago|Hispanio|grandeco=15ra}} hispane tekston de titolo [[fracción cociente]], {{flago|Francio|grandeco=15ra}} france tekston de titolo [[fraction quotient]] aŭ iun alian tekston. Kaj sekve mi ankaŭ ne havas ajnan ideon kiel trovi iun vikidatuman eron kaj provizore devas havi la hipotezon, ke vikidatuma ero '''probable''' (aŭ almenaŭ eble) '''tute ne''' ekzistas. Kompreneble la unuopaj du nompartoj [[kvociento]] kaj [[frakcio (matematiko)]] jes havas artikolojn, do tute simple oni povus transformi la ruĝan ligilon <big>[[kvocienta frakcio]]</big> al blua kombinaĵo <big>[[kvociento|kvocienta]] [[frakcio (matematiko)|frakcio]]</big>, sed ĉar Arbarulo tiom alergias je tiaj kombinaĵoj de ekzistantaj internaj titoloj, mi unue volas demandi pli grandan nombreton de homoj, ĉu iu havas ideon kiel trovi vikidatuman eron kaj iun ajn vikipedian tekston en iu lingvo. Same bonus ideoj kiun alian ĉi-monate aktivan vikipediiston kun intereso pri matematiko kaj normoj oni ankoraŭ povus enplekti kaj ankoraŭ atentigi pri la demando... Ĝenerale kutime bonajn ideojn havas {{re|Kani}}, ankaŭ {{re|Moldur}} sed tiu ĵus vikipaŭzas, ankaŭ {{re|Goren}} indikis havi altlernejan gradon pri matematiko... ktp ktp. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 22 sep. 2026 (UTC) :Konjekteble, la skribinto volis diri, ke temas pri frakcio (neentjera nombro) esprimita en la formo, kiun vikipedio nomas "[[kvociento]]". :Mi opinias, ke pli specifa, klara kaj senproblema priskribo estus "[[ono]]", kaj mi tuj faros tian ŝanĝon. :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:53, 22 sep. 2026 (UTC) ::Unue bonvolu atentigi ke la aludo al mia agado ne estas tute ĝusta. Mi defendas ruĝajn ligilojn ne "se almenaŭ estas vikidatuma ero kaj en iu alia lingvo estas teksto," sed se kredeble [[Vikipedio:Menciindeco|oni rajtas fari artiklon pri ĝi]]. Kaj mi faras tion ne nur dum la lastaj monatoj, sed dum la lastaj ''jaroj'' - ja pli akre en la lastaj monatoj, ĉar antaŭ tio mi esperis, ke simple necesas montri ke ne estas interkonsento kontraŭ tiaj ligiloj, kaj tiam oni ĉesos trude forigi ilin. ::Nu, pri la afero: Se oni legas la tekston, ĝi klare implicas ke "kvocienta frakcio" ne estas ''speco de nombro'' sed ''maniero skribi nombron'', kaj ke ĝi estas la kontraŭo de "dekuma frakcio", do temas pri nombro skribita en la formo ''a/b'' kie ''a'' kaj ''b'' estas entjeroj. Tion la angla vikipedio nomas ''simple fraction'' (ne ''quotient fraction''), la germana ''gemeine Bruch'' (ne ''Quotientenbruch''), ktp., kaj nia artikolo [[Frakcio (matematiko)]] nomas ĝin "ordinara frakcio". La franclingva artikolo "Fraction (mathématiques)" temas tute pri tiu koncepto kaj konsideras ke "dekumaj frakcioj" eĉ ne estas frakcioj. ::[[Ono]] laŭ mia kompreno ne estas maniero skribi nombron, sed speco de nombro, al kiu miliardono apartenas sendepende kiel oni skribas ĝin. Do tio ne taŭgas. Aliflanke, ŝajnas al mi ke la temo "kvocienta frakcio" respondas al la difino de [[Frakcio (matematiko)]], jam estas informoj pri ĝi en [[Frakcio (matematiko)]], kaj ke pliaj informoj pri ĝi ĉiam pli utilus en [[Frakcio (matematiko)]] ol en aparta artikolo, do artikolo "Kvocienta frakcio" estas ''mal''dezirinda. ::Laŭ tiu rezonado, la ligilo devus ne esti ruĝa nek konduki al [[Ono]], sed simple al [[Frakcio (matematiko)]]. {{re|Filozofo}} {{re|ThomasPusch}} Ĉu tio estas akceptebla al vi? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:51, 22 sep. 2026 (UTC) :::Laŭ mi, ĉi tie ambaŭ solvoj eblas. Laŭ [https://vortaro.net/#ono_kd PIV, ono estas simple "frakcio kun numeratoro unu"] Ĉi tie en la teksto temas pri frazo "Miliardono estas <small><small>[...]</small></small> 1/1000000000 kiel * " (ono aŭ frakcio). Evidente, 1/1000000000 estas kaj ono kaj pli ĝenerale frakcio. Tial mi feliĉus pri ambaŭ anstataŭigoj. Tamen mi povas sekci la ideon, ke "Ono <small>[...]</small> ne estas maniero skribi nombron, sed speco de nombro". Sekve "frakcio" plugvidata al la titolo "frakcio (matematiko)" estas despli akceptebla al mi. Aparte mi aliĝas al la konstato ke laŭ la argumentado "artikolo 'kvocienta frakcio' estas maldezirinda", al kiu probable ĉiu povas jesi, ankaŭ ŝajne ĉiuj alilingvaj branĉoj de vikipedio kaj vikidatumaro. Ĉar nur temas ĉi tie pri miskomprenebla matematika termino en kvin el la entute 400 000 esperantaj paĝoj, mi ne volus ekigi diskutan lavangon inter matematikistoj, nur volus pragmatikan kaj termine ĝustan vortumon. Tial "frakcio" plugvidata al la titolo "frakcio (matematiko)" estas tute bona solvo. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 04:24, 23 sep. 2026 (UTC) :::Karaj - Verdire, mi plu opinias, ke "[[ono]]" estas la plej trafa kaj taŭga (kaj do nepre mencienda!) priskribo en tiu ĉi situacio (eble do oni metu ĝin unue): prezenti la nombron kiel onon estas evidente plej natura maniero karakterizi tiaspecan nombron; ne diri tion kaj paroli pri nur alispecaj prezentoj (kiel, ekzemple, [[kvociento]] de [[entjero]]j [prezentitaj en dekuma [[pozicia nombrosistemo]]], kion oni konjekteble celis per antaŭa versio) apektas simile al tio, kiel se oni parolus pri mamulo ne menciante, ke fakte temas pri homo. Ĉu vi konsentas? Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 06:24, 23 sep. 2026 (UTC) ::::Mi ĉiukaze kontentas pri ambaŭ solvoj, kiel mi diris. Ne estante matematikisto, mi ŝatus sindeteni pri fina solvo [[ono]] aŭ [[frakcio (matematiko)|frakcio]] - ono, kiel PIV substrekis, estas pli ekzakta nomo (sed jes neniu malpermesas uzi pli ĝeneralan nomon), kaj aparte havas la avantaĝon esti pure esperanta vorto, kaj aldone tre bele konciza. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:43, 23 sep. 2026 (UTC) == Plu jam pri la teknika problemo de tiuj 5 kaj multaj pliaj "tekstoj" == <big><big>''Cetere''</big></big> mi entute venis al tiu paĝo nur, ĉar la teknika avertilo [[Vikipedio:Mallongaj paĝoj kiuj ne estas ĝermoj/1]] listigis pli malpli ĉiujn prefiksojn de la suba navigilo "{{ŝ|dekoblaj kaj dekonaj unuoj}}". Tio fakte estas ĝusta averto. La "paĝoj" [[centi]] kaj [[mikro]] almenaŭ havis unu frazeton (kaj la suban navigilon), sed ekz. [[kilo (prefikso)]] havis eĉ ne frazon, nur estis la pura suba navigilo sen iu teksta enhavo. La paĝon [[kilo (prefikso)]] mi hieraŭ vastigis al [[artikola ĝermo]] de tri frazoj, eĉ kun du eksteraj referencoj, kun signife pli ol unu interna ligilo kaj kun ŝablono {{ŝ|ĝermo}}. Tiel endus vastigi ĉiujn "tekstojn" pri prefiksoj de la suba navigilo "{{ŝ|dekoblaj kaj dekonaj unuoj}}", alikaze ili ĉiam restos en la malhonotiga avertila listo [[Vikipedio:Mallongaj paĝoj kiuj ne estas ĝermoj/1]] (aŭ .../2 ĝis /10). Tial mi alvokas pri komuna ago tiel savi la mizerajn "tekstetojn sen entute enhavo aŭ la kritikendajn ĝermetojn de unu frazo" kiel mi hieraŭ faris pri l' teksto [[kilo (prefikso)]]... Se ne estos helpo, mi per mia tempo nur povos aldoni la kritikan ŝablonon '''{{ŝ|ĝermo}}''' tie kie pravigeblas, la ŝablonon '''{{ŝ|ĝermeto}}''' tie kie almenaŭ estas unu frazo kaj proponi la restajn "mal-paĝojn" (se ankoraŭ troveblas iuj) por forigo. Tamen mi neniel volus sincere forigi tiujn hipotezajn "mal-paĝojn" sen eĉ unusola frazo (se restas iuj). Sed ĝis nun mi supozas ke la teksto [[kilo (prefikso)]] estis unusola tia ekstrema kazo. Tamen, ankaŭ paĝoj kiel [[mega]], mia dua riparo hieraŭ, montras ke relative facile eblas vastigi tekston al tri frazoj, aldoni la referencojn pri PIV kaj atentigo al ReVo kaj fine meti la kontentigan ŝablonon {{ŝ|ĝermo}}. Do mi alvokas al kuna forigo de la miso, do al aldono de ŝ. "ĝermo" kaj vastigo de "ĝermetoj" al tri frazoj (fakte estos ankoraŭ abundaj pliaj savprojektoj laŭ la listoj [[Vikipedio:Mallongaj paĝoj kiuj ne estas ĝermoj/1]], .../2 ĝis /10). --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 04:24, 23 sep. 2026 (UTC) 3okhuejkvrvwl8s4u42kpronj7mmc4y 9480705 9480704 2026-09-23T07:48:22Z ThomasPusch 1869 9480705 wikitext text/x-wiki {{re|Robin van der Vliet|Stefangrotz|Maksim|Filozofo|Arbarulo}} Ekde junio 2016 en tiu ĉi teksteto kaj en [https://eo.wikipedia.org/wiki/Speciala%C4%B5o:Kio_ligas_%C4%89i_tien%3F/Kvocienta_frakcio kvar aliaj] aperas la ruĝa ligilo [[kvocienta frakcio]]. Arbarulo dum la lastaj monatoj tre luktas nepre lasi ĉiun ruĝan ligilon, se almenaŭ estas vikidatuma ero kaj en iu ajn alia lingvo estas almenaŭ ĝermeto de teksto. Tamen mi daŭre ne trovas en la {{flago|Anglio|grandeco=15ra}} anglalingva vikipedio iun tekston [[quotient fraction]], ankaŭ ne en la {{flago|Germanio|grandeco=15ra}} germanlingva vikipedio tekston [[Quotientenbruch]], nek {{flago|Nederlando|grandeco=15ra}} nederlande tekston de titolo [[quotiënt breuk]], {{flago|Hispanio|grandeco=15ra}} hispane tekston de titolo [[fracción cociente]], {{flago|Francio|grandeco=15ra}} france tekston de titolo [[fraction quotient]] aŭ iun alian tekston. Kaj sekve mi ankaŭ ne havas ajnan ideon kiel trovi iun vikidatuman eron kaj provizore devas havi la hipotezon, ke vikidatuma ero '''probable''' (aŭ almenaŭ eble) '''tute ne''' ekzistas. Kompreneble la unuopaj du nompartoj [[kvociento]] kaj [[frakcio (matematiko)]] jes havas artikolojn, do tute simple oni povus transformi la ruĝan ligilon <big>[[kvocienta frakcio]]</big> al blua kombinaĵo <big>[[kvociento|kvocienta]] [[frakcio (matematiko)|frakcio]]</big>, sed ĉar Arbarulo tiom alergias je tiaj kombinaĵoj de ekzistantaj internaj titoloj, mi unue volas demandi pli grandan nombreton de homoj, ĉu iu havas ideon kiel trovi vikidatuman eron kaj iun ajn vikipedian tekston en iu lingvo. Same bonus ideoj kiun alian ĉi-monate aktivan vikipediiston kun intereso pri matematiko kaj normoj oni ankoraŭ povus enplekti kaj ankoraŭ atentigi pri la demando... Ĝenerale kutime bonajn ideojn havas {{re|Kani}}, ankaŭ {{re|Moldur}} sed tiu ĵus vikipaŭzas, ankaŭ {{re|Goren}} indikis havi altlernejan gradon pri matematiko... ktp ktp. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 22 sep. 2026 (UTC) :Konjekteble, la skribinto volis diri, ke temas pri frakcio (neentjera nombro) esprimita en la formo, kiun vikipedio nomas "[[kvociento]]". :Mi opinias, ke pli specifa, klara kaj senproblema priskribo estus "[[ono]]", kaj mi tuj faros tian ŝanĝon. :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:53, 22 sep. 2026 (UTC) ::Unue bonvolu atentigi ke la aludo al mia agado ne estas tute ĝusta. Mi defendas ruĝajn ligilojn ne "se almenaŭ estas vikidatuma ero kaj en iu alia lingvo estas teksto," sed se kredeble [[Vikipedio:Menciindeco|oni rajtas fari artiklon pri ĝi]]. Kaj mi faras tion ne nur dum la lastaj monatoj, sed dum la lastaj ''jaroj'' - ja pli akre en la lastaj monatoj, ĉar antaŭ tio mi esperis, ke simple necesas montri ke ne estas interkonsento kontraŭ tiaj ligiloj, kaj tiam oni ĉesos trude forigi ilin. ::Nu, pri la afero: Se oni legas la tekston, ĝi klare implicas ke "kvocienta frakcio" ne estas ''speco de nombro'' sed ''maniero skribi nombron'', kaj ke ĝi estas la kontraŭo de "dekuma frakcio", do temas pri nombro skribita en la formo ''a/b'' kie ''a'' kaj ''b'' estas entjeroj. Tion la angla vikipedio nomas ''simple fraction'' (ne ''quotient fraction''), la germana ''gemeine Bruch'' (ne ''Quotientenbruch''), ktp., kaj nia artikolo [[Frakcio (matematiko)]] nomas ĝin "ordinara frakcio". La franclingva artikolo "Fraction (mathématiques)" temas tute pri tiu koncepto kaj konsideras ke "dekumaj frakcioj" eĉ ne estas frakcioj. ::[[Ono]] laŭ mia kompreno ne estas maniero skribi nombron, sed speco de nombro, al kiu miliardono apartenas sendepende kiel oni skribas ĝin. Do tio ne taŭgas. Aliflanke, ŝajnas al mi ke la temo "kvocienta frakcio" respondas al la difino de [[Frakcio (matematiko)]], jam estas informoj pri ĝi en [[Frakcio (matematiko)]], kaj ke pliaj informoj pri ĝi ĉiam pli utilus en [[Frakcio (matematiko)]] ol en aparta artikolo, do artikolo "Kvocienta frakcio" estas ''mal''dezirinda. ::Laŭ tiu rezonado, la ligilo devus ne esti ruĝa nek konduki al [[Ono]], sed simple al [[Frakcio (matematiko)]]. {{re|Filozofo}} {{re|ThomasPusch}} Ĉu tio estas akceptebla al vi? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:51, 22 sep. 2026 (UTC) :::Laŭ mi, ĉi tie ambaŭ solvoj eblas. Laŭ [https://vortaro.net/#ono_kd PIV, ono estas simple "frakcio kun numeratoro unu"] Ĉi tie en la teksto temas pri frazo "Miliardono estas <small><small>[...]</small></small> 1/1000000000 kiel * " (ono aŭ frakcio). Evidente, 1/1000000000 estas kaj ono kaj pli ĝenerale frakcio. Tial mi feliĉus pri ambaŭ anstataŭigoj. Tamen mi povas sekci la ideon, ke "Ono <small>[...]</small> ne estas maniero skribi nombron, sed speco de nombro". Sekve "frakcio" plugvidata al la titolo "frakcio (matematiko)" estas despli akceptebla al mi. Aparte mi aliĝas al la konstato ke laŭ la argumentado "artikolo 'kvocienta frakcio' estas maldezirinda", al kiu probable ĉiu povas jesi, ankaŭ ŝajne ĉiuj alilingvaj branĉoj de vikipedio kaj vikidatumaro. Ĉar nur temas ĉi tie pri miskomprenebla matematika termino en kvin el la entute 400 000 esperantaj paĝoj, mi ne volus ekigi diskutan lavangon inter matematikistoj, nur volus pragmatikan kaj termine ĝustan vortumon. Tial "frakcio" plugvidata al la titolo "frakcio (matematiko)" estas tute bona solvo. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 04:24, 23 sep. 2026 (UTC) :::Karaj - Verdire, mi plu opinias, ke "[[ono]]" estas la plej trafa kaj taŭga (kaj do nepre mencienda!) priskribo en tiu ĉi situacio (eble do oni metu ĝin unue): prezenti la nombron kiel onon estas evidente plej natura maniero karakterizi tiaspecan nombron; ne diri tion kaj paroli pri nur alispecaj prezentoj (kiel, ekzemple, [[kvociento]] de [[entjero]]j [prezentitaj en dekuma [[pozicia nombrosistemo]]], kion oni konjekteble celis per antaŭa versio) apektas simile al tio, kiel se oni parolus pri mamulo ne menciante, ke fakte temas pri homo. Ĉu vi konsentas? Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 06:24, 23 sep. 2026 (UTC) ::::Mi ĉiukaze kontentas pri ambaŭ solvoj, kiel mi diris. Ne estante matematikisto, mi ŝatus sindeteni pri fina solvo [[ono]] aŭ [[frakcio (matematiko)|frakcio]] - ono, kiel PIV substrekis, estas pli ekzakta nomo (sed jes neniu malpermesas uzi pli ĝeneralan nomon), kaj aparte havas la avantaĝon esti pure esperanta vorto, kaj aldone tre bele konciza. Mi ĉiukaze kontentas, ke la antaŭa ligilo <big>[[kvocienta frakcio]]</big> sendiskute konsideriĝas evitinda kaj '''ne''' ĉi tie akre defendiĝas ĉar "nur mi dubus pri ĝia senco"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:43, 23 sep. 2026 (UTC) == Plu jam pri la teknika problemo de tiuj 5 kaj multaj pliaj "tekstoj" == <big><big>''Cetere''</big></big> mi entute venis al tiu paĝo nur, ĉar la teknika avertilo [[Vikipedio:Mallongaj paĝoj kiuj ne estas ĝermoj/1]] listigis pli malpli ĉiujn prefiksojn de la suba navigilo "{{ŝ|dekoblaj kaj dekonaj unuoj}}". Tio fakte estas ĝusta averto. La "paĝoj" [[centi]] kaj [[mikro]] almenaŭ havis unu frazeton (kaj la suban navigilon), sed ekz. [[kilo (prefikso)]] havis eĉ ne frazon, nur estis la pura suba navigilo sen iu teksta enhavo. La paĝon [[kilo (prefikso)]] mi hieraŭ vastigis al [[artikola ĝermo]] de tri frazoj, eĉ kun du eksteraj referencoj, kun signife pli ol unu interna ligilo kaj kun ŝablono {{ŝ|ĝermo}}. Tiel endus vastigi ĉiujn "tekstojn" pri prefiksoj de la suba navigilo "{{ŝ|dekoblaj kaj dekonaj unuoj}}", alikaze ili ĉiam restos en la malhonotiga avertila listo [[Vikipedio:Mallongaj paĝoj kiuj ne estas ĝermoj/1]] (aŭ .../2 ĝis /10). Tial mi alvokas pri komuna ago tiel savi la mizerajn "tekstetojn sen entute enhavo aŭ la kritikendajn ĝermetojn de unu frazo" kiel mi hieraŭ faris pri l' teksto [[kilo (prefikso)]]... Se ne estos helpo, mi per mia tempo nur povos aldoni la kritikan ŝablonon '''{{ŝ|ĝermo}}''' tie kie pravigeblas, la ŝablonon '''{{ŝ|ĝermeto}}''' tie kie almenaŭ estas unu frazo kaj proponi la restajn "mal-paĝojn" (se ankoraŭ troveblas iuj) por forigo. Tamen mi neniel volus sincere forigi tiujn hipotezajn "mal-paĝojn" sen eĉ unusola frazo (se restas iuj). Sed ĝis nun mi supozas ke la teksto [[kilo (prefikso)]] estis unusola tia ekstrema kazo. Tamen, ankaŭ paĝoj kiel [[mega]], mia dua riparo hieraŭ, montras ke relative facile eblas vastigi tekston al tri frazoj, aldoni la referencojn pri PIV kaj atentigo al ReVo kaj fine meti la kontentigan ŝablonon {{ŝ|ĝermo}}. Do mi alvokas al kuna forigo de la miso, do al aldono de ŝ. "ĝermo" kaj vastigo de "ĝermetoj" al tri frazoj (fakte estos ankoraŭ abundaj pliaj savprojektoj laŭ la listoj [[Vikipedio:Mallongaj paĝoj kiuj ne estas ĝermoj/1]], .../2 ĝis /10). --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 04:24, 23 sep. 2026 (UTC) 14msze8dnvriej79q1i05nceyp4lvbs 0 953908 9480528 2026-09-22T20:53:09Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Flavbrova pego |koloro = pink |dosiero= Piculus aurulentus.jpg |priskribo de dosiero= Masklo en [[Espírito Santo]], [[Brazilo]] | dosiero larĝo=240px |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=240px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Piculus]]'' |specio = '''Flavbrov..." 9480528 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Flavbrova pego |koloro = pink |dosiero= Piculus aurulentus.jpg |priskribo de dosiero= Masklo en [[Espírito Santo]], [[Brazilo]] | dosiero larĝo=240px |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=240px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Piculus]]'' |specio = '''Flavbrova pego''' ''P. aurulentus'' |statuso = NT | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=Yellow-browed Woodpecker ''Piculus aurulentus'' |volume=2017 |article-number=e.T22681246A112128085 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22681246A112128085.en |access-date=27a de Januaro 2023}}</ref> |dunomo = ''Piculus aurulentus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1821) |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Piculus aurulentus map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Areo de ''Piculus aurulentus'' |vikispecio = |komunejo = }} La '''Flavbrova pego''',<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> ''Piculus aurulentus'', estas birdospecio de la familio de [[pegedoj]] kaj unu el la sep specioj de la genro ''[[Piculus]]''.<ref name=IOC12.2>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/woodpeckers/ |title=Woodpeckers |website=IOC World Bird List |version =v 12.2 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Aŭgusto 2022 |access-date=9a de Januaro, 2023 }}</ref> Ĝi troviĝas en plej nordorienta [[Argentino]], plej suda [[Brazilo]], sudorienta [[Paragvajo]], kaj iom en nordorienta [[Urugvajo]].<ref name=SACCcountries>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 24a de Julio 2022. ''Species Lists of Birds for South American Countries and Territories''. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCCountryLists.htm] alirita la 24an de Julio, 2022</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== Some authors treat the yellow-browed woodpecker and the [[golden-green woodpecker]] (''P. chrysochloros'') as a [[superspecies]].<ref name=SACClist>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, and K. J. Zimmer. Version 24 July 2022. A classification of the bird species of South America. American Ornithological Society. https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline.htm retrieved July 24, 2022</ref> The species is [[monotypic]].<ref name=IOC12.2/> [[file:Piculus aurulentus Yellow-browed Woodpecker.jpg|thumb|left|Female at [[Serra do Mar State Park]], [[São Paulo State]], Brazil]] ==Aspekto== The yellow-browed woodpecker is {{convert|21|to|22|cm|in|sigfig=2|abbr=on}} long and weighs {{convert|22|to|68|g|oz|sigfig=2|abbr=on}}. Males and females have the same plumage except on their heads. Males are red from forehead to nape, have a narrow yellowish white [[supercilium]], are dark olive green around the eye and onto the side of the neck, and successively below that a pale yellow stripe and a red [[Cheek|malar]] band. Their chin and throat are pale golden. The female has an olive forehead and crown and much less red at the malar. Adults have olive green upperparts. Their flight feathers are dark brown with greenish edges and dark cinnamon-rufous on the inner webs. Their tail is blackish. Their underparts are whitish with wide dark olive bars. Their medium-length beak is blackish gray with a paler base on the [[mandible]], their iris chestnut-brown, and the legs greenish gray. Juveniles are generally duller than adults and have less well defined barring on their underparts.<ref name=WBWO-BOW>Winkler, H., D. A. Christie, and A. Bonan (2020). White-browed Woodpecker (''Piculus aurulentus''), version 1.0. In Birds of the World (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, and E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.whbwoo7.01 retrieved January 27, 2023</ref> ==Distribuado kaj habitato== The yellow-browed woodpecker is found from Brazil's [[São Paulo (state)|São Paulo]] state south through eastern Paraguay and northern Uruguay into northeastern Argentina. It inhabits the interior and edges of humid mature [[montane forest]], dense [[secondary forest]] and woodland, and humid lowland forest. In elevation it ranges between {{convert|750|and|2000|m|ft|-2|abbr=on}} in Brazil and generally lower in the other countries.<ref name=WBWO-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== As far as is known, the yellow-browed woodpecker is a year-round resident throughout its range.<ref name=WBWO-BOW/> ===Manĝado=== The yellow-browed woodpecker mostly forages in the forest's middle level, by itself or in pairs. It commonly feeds by gleaning and pecking to reach prey. Its diet has not been studied in detail but is known to include ants and their eggs.<ref name=WBWO-BOW/> ===Reproduktado=== The yellow-browed woodpecker's breeding season is not well defined but appears to include August to November. It tends to excavate its nest cavity high in a tree.The clutch size, incubation period, time to fledging, and details of parental care are not known.<ref name=WBWO-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Piculus-aurulentus |species=Flavbrova pego}} ===Voĉo=== The yellow-browed woodpecker's song is a "slow or hurried series of 7-15 high 'wuh' notes."<ref name=Ridgely2>{{cite book | last =Ridgely | first =Robert S. | last2 =Greenfield | first2 =Paul J. | title =The Birds of Ecuador: Field Guide | publisher =Cornell University Press | volume = II| date =2001 | location =Ithaca | page =192 | isbn =978-0-8014-8721-7 }}</ref> It drums with "rapid, regular rolls."<ref name=WBWO-BOW/> ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the yellow-browed woodpecker as Near Threatened. It has a somewhat restricted range and an unknown population size that is believed to be decreasing. Much of its original habitat has been cleared for cultivation and pasture and the conversion continues.<ref name=IUCN/> "Rather uncommon; apparently shy in nature, and not often seen."<ref name=WBWO-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} *{{cite book |title=Woodpeckers of the World: A Photographic Guide |last=Gorman |first=Gerard |year=2014 |publisher=Firefly Books |isbn=978-1-77085-309-6 |page=371–372 }} *{{cite book|author1=Winkler, Hans |author2=Christie, David A. |title=Woodpeckers|publisher=A C Black|date=2010|pages=336–37|isbn= 978-1-4081-3503-7|url=https://books.google.com/books?id=L0BC8yKIlW8C&pg=PA336}} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons|Piculus aurulentus}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Kolombio]] [[Kategorio:Birdoj de Argentino]] [[Kategorio:Birdoj de Brazilo]] [[Kategorio:Birdoj de Urugvajo]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Paragvajo]] jwol1xq5dc3x35pfuzhp4etgyo0ymsf 9480535 9480528 2026-09-22T21:14:40Z Kani 670 /* Taksonomio kaj sistematiko */ 9480535 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Flavbrova pego |koloro = pink |dosiero= Piculus aurulentus.jpg |priskribo de dosiero= Masklo en [[Espírito Santo]], [[Brazilo]] | dosiero larĝo=240px |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=240px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Piculus]]'' |specio = '''Flavbrova pego''' ''P. aurulentus'' |statuso = NT | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=Yellow-browed Woodpecker ''Piculus aurulentus'' |volume=2017 |article-number=e.T22681246A112128085 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22681246A112128085.en |access-date=27a de Januaro 2023}}</ref> |dunomo = ''Piculus aurulentus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1821) |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Piculus aurulentus map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Areo de ''Piculus aurulentus'' |vikispecio = |komunejo = }} La '''Flavbrova pego''',<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> ''Piculus aurulentus'', estas birdospecio de la familio de [[pegedoj]] kaj unu el la sep specioj de la genro ''[[Piculus]]''.<ref name=IOC12.2>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/woodpeckers/ |title=Woodpeckers |website=IOC World Bird List |version =v 12.2 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Aŭgusto 2022 |access-date=9a de Januaro, 2023 }}</ref> Ĝi troviĝas en plej nordorienta [[Argentino]], plej suda [[Brazilo]], sudorienta [[Paragvajo]], kaj iom en nordorienta [[Urugvajo]].<ref name=SACCcountries>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 24a de Julio 2022. ''Species Lists of Birds for South American Countries and Territories''. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCCountryLists.htm] alirita la 24an de Julio, 2022</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== Kelkaj aŭtoroj traktas la Flavbrovan pegon kaj la [[Orverda pego|Orverdan pegon]] (''P. chrysochloros'') kiel [[superspecio]]n.<ref name=SACClist>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 24a de Julio 2022. ''A classification of the bird species of South America''. [[American Ornithological Society]]. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline.htm] Alirita la 24an de Julio, 2022</ref> La specio estas [[monotipa]].<ref name=IOC12.2/> [[file:Piculus aurulentus Yellow-browed Woodpecker.jpg|thumb|left|Ino ĉe la Ŝtata Parko Serra do Mar, [[Sanpaŭlio]], Brazilo]] ==Aspekto== The yellow-browed woodpecker is {{convert|21|to|22|cm|in|sigfig=2|abbr=on}} long and weighs {{convert|22|to|68|g|oz|sigfig=2|abbr=on}}. Males and females have the same plumage except on their heads. Males are red from forehead to nape, have a narrow yellowish white [[supercilium]], are dark olive green around the eye and onto the side of the neck, and successively below that a pale yellow stripe and a red [[Cheek|malar]] band. Their chin and throat are pale golden. The female has an olive forehead and crown and much less red at the malar. Adults have olive green upperparts. Their flight feathers are dark brown with greenish edges and dark cinnamon-rufous on the inner webs. Their tail is blackish. Their underparts are whitish with wide dark olive bars. Their medium-length beak is blackish gray with a paler base on the [[mandible]], their iris chestnut-brown, and the legs greenish gray. Juveniles are generally duller than adults and have less well defined barring on their underparts.<ref name=WBWO-BOW>Winkler, H., D. A. Christie, and A. Bonan (2020). White-browed Woodpecker (''Piculus aurulentus''), version 1.0. In Birds of the World (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, and E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.whbwoo7.01 retrieved January 27, 2023</ref> ==Distribuado kaj habitato== The yellow-browed woodpecker is found from Brazil's [[São Paulo (state)|São Paulo]] state south through eastern Paraguay and northern Uruguay into northeastern Argentina. It inhabits the interior and edges of humid mature [[montane forest]], dense [[secondary forest]] and woodland, and humid lowland forest. In elevation it ranges between {{convert|750|and|2000|m|ft|-2|abbr=on}} in Brazil and generally lower in the other countries.<ref name=WBWO-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== As far as is known, the yellow-browed woodpecker is a year-round resident throughout its range.<ref name=WBWO-BOW/> ===Manĝado=== The yellow-browed woodpecker mostly forages in the forest's middle level, by itself or in pairs. It commonly feeds by gleaning and pecking to reach prey. Its diet has not been studied in detail but is known to include ants and their eggs.<ref name=WBWO-BOW/> ===Reproduktado=== The yellow-browed woodpecker's breeding season is not well defined but appears to include August to November. It tends to excavate its nest cavity high in a tree.The clutch size, incubation period, time to fledging, and details of parental care are not known.<ref name=WBWO-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Piculus-aurulentus |species=Flavbrova pego}} ===Voĉo=== The yellow-browed woodpecker's song is a "slow or hurried series of 7-15 high 'wuh' notes."<ref name=Ridgely2>{{cite book | last =Ridgely | first =Robert S. | last2 =Greenfield | first2 =Paul J. | title =The Birds of Ecuador: Field Guide | publisher =Cornell University Press | volume = II| date =2001 | location =Ithaca | page =192 | isbn =978-0-8014-8721-7 }}</ref> It drums with "rapid, regular rolls."<ref name=WBWO-BOW/> ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the yellow-browed woodpecker as Near Threatened. It has a somewhat restricted range and an unknown population size that is believed to be decreasing. Much of its original habitat has been cleared for cultivation and pasture and the conversion continues.<ref name=IUCN/> "Rather uncommon; apparently shy in nature, and not often seen."<ref name=WBWO-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} *{{cite book |title=Woodpeckers of the World: A Photographic Guide |last=Gorman |first=Gerard |year=2014 |publisher=Firefly Books |isbn=978-1-77085-309-6 |page=371–372 }} *{{cite book|author1=Winkler, Hans |author2=Christie, David A. |title=Woodpeckers|publisher=A C Black|date=2010|pages=336–37|isbn= 978-1-4081-3503-7|url=https://books.google.com/books?id=L0BC8yKIlW8C&pg=PA336}} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons|Piculus aurulentus}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Kolombio]] [[Kategorio:Birdoj de Argentino]] [[Kategorio:Birdoj de Brazilo]] [[Kategorio:Birdoj de Urugvajo]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Paragvajo]] 73epsqpmwds7kkv4fwwnz9inlsg6j66 9480537 9480535 2026-09-22T21:17:21Z Kani 670 /* Aspekto */ 9480537 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Flavbrova pego |koloro = pink |dosiero= Piculus aurulentus.jpg |priskribo de dosiero= Masklo en [[Espírito Santo]], [[Brazilo]] | dosiero larĝo=240px |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=240px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Piculus]]'' |specio = '''Flavbrova pego''' ''P. aurulentus'' |statuso = NT | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=Yellow-browed Woodpecker ''Piculus aurulentus'' |volume=2017 |article-number=e.T22681246A112128085 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22681246A112128085.en |access-date=27a de Januaro 2023}}</ref> |dunomo = ''Piculus aurulentus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1821) |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Piculus aurulentus map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Areo de ''Piculus aurulentus'' |vikispecio = |komunejo = }} La '''Flavbrova pego''',<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> ''Piculus aurulentus'', estas birdospecio de la familio de [[pegedoj]] kaj unu el la sep specioj de la genro ''[[Piculus]]''.<ref name=IOC12.2>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/woodpeckers/ |title=Woodpeckers |website=IOC World Bird List |version =v 12.2 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Aŭgusto 2022 |access-date=9a de Januaro, 2023 }}</ref> Ĝi troviĝas en plej nordorienta [[Argentino]], plej suda [[Brazilo]], sudorienta [[Paragvajo]], kaj iom en nordorienta [[Urugvajo]].<ref name=SACCcountries>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 24a de Julio 2022. ''Species Lists of Birds for South American Countries and Territories''. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCCountryLists.htm] alirita la 24an de Julio, 2022</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== Kelkaj aŭtoroj traktas la Flavbrovan pegon kaj la [[Orverda pego|Orverdan pegon]] (''P. chrysochloros'') kiel [[superspecio]]n.<ref name=SACClist>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 24a de Julio 2022. ''A classification of the bird species of South America''. [[American Ornithological Society]]. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline.htm] Alirita la 24an de Julio, 2022</ref> La specio estas [[monotipa]].<ref name=IOC12.2/> [[file:Piculus aurulentus Yellow-browed Woodpecker.jpg|thumb|left|Ino ĉe la Ŝtata Parko Serra do Mar, [[Sanpaŭlio]], Brazilo]] ==Aspekto== La Flavbrova pego longas 21 ĝis 22 cm kaj pezas 22 ĝis 68 g. Maskloj kaj inoj havas la saman plumaron, krom ĉe la kapo. Maskloj estas ruĝaj de la frunto ĝis la nuko, havas mallarĝan flavecblankan superokulan strion, estas malhel-olivverdaj ĉirkaŭ la okulo kaj ĉe la flanko de la kolo, kaj havas sub tio, sinsekve, palflavan strion kaj ruĝan vangostrion. Iliaj mentono kaj gorĝo estas pal-oraj. La ino havas oliveckolorajn frunton kaj kronon kaj multe malpli da ruĝo ĉe la vango. Plenkreskuloj havas olivecverdajn suprajn partojn. Iliaj flugoplumoj estas malhelbrunaj kun verdetaj bordoj kaj malhel-cinam-ruĝecaj ĉe la internaj markoj. Ilia vosto estas nigreca. Iliaj subaj partoj estas blankecaj kun larĝaj malhel-oliveckoloraj strioj. Ilia mezlonga beko estas nigrec-griza kun pli pala bazo ĉe la malsupra makzelo, iliaj irisoj kaŝtanbrunaj, kaj la kruroj verdet-grizaj. Junuloj estas ĝenerale malpli brilkoloraj ol plenkreskuloj kaj havas malpli klare difinitajn striojn ĉe la subaj partoj.<ref name=WBWO-BOW>Winkler, H., D. A. Christie, kaj A. Bonan (2020). White-browed Woodpecker (''Piculus aurulentus''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.whbwoo7.01] Alirita la 27an de Januaro, 2023</ref> ==Distribuado kaj habitato== The yellow-browed woodpecker is found from Brazil's [[São Paulo (state)|São Paulo]] state south through eastern Paraguay and northern Uruguay into northeastern Argentina. It inhabits the interior and edges of humid mature [[montane forest]], dense [[secondary forest]] and woodland, and humid lowland forest. In elevation it ranges between {{convert|750|and|2000|m|ft|-2|abbr=on}} in Brazil and generally lower in the other countries.<ref name=WBWO-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== As far as is known, the yellow-browed woodpecker is a year-round resident throughout its range.<ref name=WBWO-BOW/> ===Manĝado=== The yellow-browed woodpecker mostly forages in the forest's middle level, by itself or in pairs. It commonly feeds by gleaning and pecking to reach prey. Its diet has not been studied in detail but is known to include ants and their eggs.<ref name=WBWO-BOW/> ===Reproduktado=== The yellow-browed woodpecker's breeding season is not well defined but appears to include August to November. It tends to excavate its nest cavity high in a tree.The clutch size, incubation period, time to fledging, and details of parental care are not known.<ref name=WBWO-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Piculus-aurulentus |species=Flavbrova pego}} ===Voĉo=== The yellow-browed woodpecker's song is a "slow or hurried series of 7-15 high 'wuh' notes."<ref name=Ridgely2>{{cite book | last =Ridgely | first =Robert S. | last2 =Greenfield | first2 =Paul J. | title =The Birds of Ecuador: Field Guide | publisher =Cornell University Press | volume = II| date =2001 | location =Ithaca | page =192 | isbn =978-0-8014-8721-7 }}</ref> It drums with "rapid, regular rolls."<ref name=WBWO-BOW/> ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the yellow-browed woodpecker as Near Threatened. It has a somewhat restricted range and an unknown population size that is believed to be decreasing. Much of its original habitat has been cleared for cultivation and pasture and the conversion continues.<ref name=IUCN/> "Rather uncommon; apparently shy in nature, and not often seen."<ref name=WBWO-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} *{{cite book |title=Woodpeckers of the World: A Photographic Guide |last=Gorman |first=Gerard |year=2014 |publisher=Firefly Books |isbn=978-1-77085-309-6 |page=371–372 }} *{{cite book|author1=Winkler, Hans |author2=Christie, David A. |title=Woodpeckers|publisher=A C Black|date=2010|pages=336–37|isbn= 978-1-4081-3503-7|url=https://books.google.com/books?id=L0BC8yKIlW8C&pg=PA336}} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons|Piculus aurulentus}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Kolombio]] [[Kategorio:Birdoj de Argentino]] [[Kategorio:Birdoj de Brazilo]] [[Kategorio:Birdoj de Urugvajo]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Paragvajo]] 4b47cnpil5kkpn87sosxwb851ddnk1f 9480538 9480537 2026-09-22T21:18:41Z Kani 670 /* Distribuado kaj habitato */ 9480538 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Flavbrova pego |koloro = pink |dosiero= Piculus aurulentus.jpg |priskribo de dosiero= Masklo en [[Espírito Santo]], [[Brazilo]] | dosiero larĝo=240px |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=240px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Piculus]]'' |specio = '''Flavbrova pego''' ''P. aurulentus'' |statuso = NT | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=Yellow-browed Woodpecker ''Piculus aurulentus'' |volume=2017 |article-number=e.T22681246A112128085 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22681246A112128085.en |access-date=27a de Januaro 2023}}</ref> |dunomo = ''Piculus aurulentus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1821) |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Piculus aurulentus map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Areo de ''Piculus aurulentus'' |vikispecio = |komunejo = }} La '''Flavbrova pego''',<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> ''Piculus aurulentus'', estas birdospecio de la familio de [[pegedoj]] kaj unu el la sep specioj de la genro ''[[Piculus]]''.<ref name=IOC12.2>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/woodpeckers/ |title=Woodpeckers |website=IOC World Bird List |version =v 12.2 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Aŭgusto 2022 |access-date=9a de Januaro, 2023 }}</ref> Ĝi troviĝas en plej nordorienta [[Argentino]], plej suda [[Brazilo]], sudorienta [[Paragvajo]], kaj iom en nordorienta [[Urugvajo]].<ref name=SACCcountries>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 24a de Julio 2022. ''Species Lists of Birds for South American Countries and Territories''. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCCountryLists.htm] alirita la 24an de Julio, 2022</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== Kelkaj aŭtoroj traktas la Flavbrovan pegon kaj la [[Orverda pego|Orverdan pegon]] (''P. chrysochloros'') kiel [[superspecio]]n.<ref name=SACClist>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 24a de Julio 2022. ''A classification of the bird species of South America''. [[American Ornithological Society]]. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline.htm] Alirita la 24an de Julio, 2022</ref> La specio estas [[monotipa]].<ref name=IOC12.2/> [[file:Piculus aurulentus Yellow-browed Woodpecker.jpg|thumb|left|Ino ĉe la Ŝtata Parko Serra do Mar, [[Sanpaŭlio]], Brazilo]] ==Aspekto== La Flavbrova pego longas 21 ĝis 22 cm kaj pezas 22 ĝis 68 g. Maskloj kaj inoj havas la saman plumaron, krom ĉe la kapo. Maskloj estas ruĝaj de la frunto ĝis la nuko, havas mallarĝan flavecblankan superokulan strion, estas malhel-olivverdaj ĉirkaŭ la okulo kaj ĉe la flanko de la kolo, kaj havas sub tio, sinsekve, palflavan strion kaj ruĝan vangostrion. Iliaj mentono kaj gorĝo estas pal-oraj. La ino havas oliveckolorajn frunton kaj kronon kaj multe malpli da ruĝo ĉe la vango. Plenkreskuloj havas olivecverdajn suprajn partojn. Iliaj flugoplumoj estas malhelbrunaj kun verdetaj bordoj kaj malhel-cinam-ruĝecaj ĉe la internaj markoj. Ilia vosto estas nigreca. Iliaj subaj partoj estas blankecaj kun larĝaj malhel-oliveckoloraj strioj. Ilia mezlonga beko estas nigrec-griza kun pli pala bazo ĉe la malsupra makzelo, iliaj irisoj kaŝtanbrunaj, kaj la kruroj verdet-grizaj. Junuloj estas ĝenerale malpli brilkoloraj ol plenkreskuloj kaj havas malpli klare difinitajn striojn ĉe la subaj partoj.<ref name=WBWO-BOW>Winkler, H., D. A. Christie, kaj A. Bonan (2020). White-browed Woodpecker (''Piculus aurulentus''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.whbwoo7.01] Alirita la 27an de Januaro, 2023</ref> ==Distribuado kaj habitato== La Flavbrova pego troviĝas de la brazila ŝtato [[San-Paŭlo]] suden tra orienta Paragvajo kaj norda Urugvajo ĝis nordorienta Argentino. Ĝi loĝas en la interno kaj ĉe la randoj de humida, matura [[montarbaro]], densa [[sekundara arbaro]] kaj arbarregiono, kaj humida arbaro de malaltaj teroj. Koncerne altecon, ĝi vivas inter 750 kaj 2 000 m en Brazilo, kaj ĝenerale pli malalte en la aliaj landoj.<ref name=WBWO-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== As far as is known, the yellow-browed woodpecker is a year-round resident throughout its range.<ref name=WBWO-BOW/> ===Manĝado=== The yellow-browed woodpecker mostly forages in the forest's middle level, by itself or in pairs. It commonly feeds by gleaning and pecking to reach prey. Its diet has not been studied in detail but is known to include ants and their eggs.<ref name=WBWO-BOW/> ===Reproduktado=== The yellow-browed woodpecker's breeding season is not well defined but appears to include August to November. It tends to excavate its nest cavity high in a tree.The clutch size, incubation period, time to fledging, and details of parental care are not known.<ref name=WBWO-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Piculus-aurulentus |species=Flavbrova pego}} ===Voĉo=== The yellow-browed woodpecker's song is a "slow or hurried series of 7-15 high 'wuh' notes."<ref name=Ridgely2>{{cite book | last =Ridgely | first =Robert S. | last2 =Greenfield | first2 =Paul J. | title =The Birds of Ecuador: Field Guide | publisher =Cornell University Press | volume = II| date =2001 | location =Ithaca | page =192 | isbn =978-0-8014-8721-7 }}</ref> It drums with "rapid, regular rolls."<ref name=WBWO-BOW/> ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the yellow-browed woodpecker as Near Threatened. It has a somewhat restricted range and an unknown population size that is believed to be decreasing. Much of its original habitat has been cleared for cultivation and pasture and the conversion continues.<ref name=IUCN/> "Rather uncommon; apparently shy in nature, and not often seen."<ref name=WBWO-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} *{{cite book |title=Woodpeckers of the World: A Photographic Guide |last=Gorman |first=Gerard |year=2014 |publisher=Firefly Books |isbn=978-1-77085-309-6 |page=371–372 }} *{{cite book|author1=Winkler, Hans |author2=Christie, David A. |title=Woodpeckers|publisher=A C Black|date=2010|pages=336–37|isbn= 978-1-4081-3503-7|url=https://books.google.com/books?id=L0BC8yKIlW8C&pg=PA336}} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons|Piculus aurulentus}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Kolombio]] [[Kategorio:Birdoj de Argentino]] [[Kategorio:Birdoj de Brazilo]] [[Kategorio:Birdoj de Urugvajo]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Paragvajo]] e09dlibsbuz0q1m0ef4m4ug4psd5egd 9480539 9480538 2026-09-22T21:21:49Z Kani 670 /* Kutimaro */ 9480539 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Flavbrova pego |koloro = pink |dosiero= Piculus aurulentus.jpg |priskribo de dosiero= Masklo en [[Espírito Santo]], [[Brazilo]] | dosiero larĝo=240px |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=240px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Piculus]]'' |specio = '''Flavbrova pego''' ''P. aurulentus'' |statuso = NT | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=Yellow-browed Woodpecker ''Piculus aurulentus'' |volume=2017 |article-number=e.T22681246A112128085 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22681246A112128085.en |access-date=27a de Januaro 2023}}</ref> |dunomo = ''Piculus aurulentus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1821) |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Piculus aurulentus map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Areo de ''Piculus aurulentus'' |vikispecio = |komunejo = }} La '''Flavbrova pego''',<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> ''Piculus aurulentus'', estas birdospecio de la familio de [[pegedoj]] kaj unu el la sep specioj de la genro ''[[Piculus]]''.<ref name=IOC12.2>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/woodpeckers/ |title=Woodpeckers |website=IOC World Bird List |version =v 12.2 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Aŭgusto 2022 |access-date=9a de Januaro, 2023 }}</ref> Ĝi troviĝas en plej nordorienta [[Argentino]], plej suda [[Brazilo]], sudorienta [[Paragvajo]], kaj iom en nordorienta [[Urugvajo]].<ref name=SACCcountries>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 24a de Julio 2022. ''Species Lists of Birds for South American Countries and Territories''. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCCountryLists.htm] alirita la 24an de Julio, 2022</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== Kelkaj aŭtoroj traktas la Flavbrovan pegon kaj la [[Orverda pego|Orverdan pegon]] (''P. chrysochloros'') kiel [[superspecio]]n.<ref name=SACClist>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 24a de Julio 2022. ''A classification of the bird species of South America''. [[American Ornithological Society]]. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline.htm] Alirita la 24an de Julio, 2022</ref> La specio estas [[monotipa]].<ref name=IOC12.2/> [[file:Piculus aurulentus Yellow-browed Woodpecker.jpg|thumb|left|Ino ĉe la Ŝtata Parko Serra do Mar, [[Sanpaŭlio]], Brazilo]] ==Aspekto== La Flavbrova pego longas 21 ĝis 22 cm kaj pezas 22 ĝis 68 g. Maskloj kaj inoj havas la saman plumaron, krom ĉe la kapo. Maskloj estas ruĝaj de la frunto ĝis la nuko, havas mallarĝan flavecblankan superokulan strion, estas malhel-olivverdaj ĉirkaŭ la okulo kaj ĉe la flanko de la kolo, kaj havas sub tio, sinsekve, palflavan strion kaj ruĝan vangostrion. Iliaj mentono kaj gorĝo estas pal-oraj. La ino havas oliveckolorajn frunton kaj kronon kaj multe malpli da ruĝo ĉe la vango. Plenkreskuloj havas olivecverdajn suprajn partojn. Iliaj flugoplumoj estas malhelbrunaj kun verdetaj bordoj kaj malhel-cinam-ruĝecaj ĉe la internaj markoj. Ilia vosto estas nigreca. Iliaj subaj partoj estas blankecaj kun larĝaj malhel-oliveckoloraj strioj. Ilia mezlonga beko estas nigrec-griza kun pli pala bazo ĉe la malsupra makzelo, iliaj irisoj kaŝtanbrunaj, kaj la kruroj verdet-grizaj. Junuloj estas ĝenerale malpli brilkoloraj ol plenkreskuloj kaj havas malpli klare difinitajn striojn ĉe la subaj partoj.<ref name=WBWO-BOW>Winkler, H., D. A. Christie, kaj A. Bonan (2020). White-browed Woodpecker (''Piculus aurulentus''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.whbwoo7.01] Alirita la 27an de Januaro, 2023</ref> ==Distribuado kaj habitato== La Flavbrova pego troviĝas de la brazila ŝtato [[San-Paŭlo]] suden tra orienta Paragvajo kaj norda Urugvajo ĝis nordorienta Argentino. Ĝi loĝas en la interno kaj ĉe la randoj de humida, matura [[montarbaro]], densa [[sekundara arbaro]] kaj arbarregiono, kaj humida arbaro de malaltaj teroj. Koncerne altecon, ĝi vivas inter 750 kaj 2 000 m en Brazilo, kaj ĝenerale pli malalte en la aliaj landoj.<ref name=WBWO-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== Laŭ la nuna scio, la Flavbrova pego estas tutjara loĝanto tra sia tuta disvastiĝareo.<ref name=WBWO-BOW/> ===Manĝado=== La Flavbrova pego serĉas manĝaĵon ĉefe en la meza tavolo de la arbaro, sola aŭ en paroj. Ĝi kutime manĝas per kolektado kaj bekado por atingi predojn. Ĝia dieto ne estas detale studita, sed oni scias, ke ĝi inkluzivas [[formiko]]jn kaj iliajn ovojn.<ref name=WBWO-BOW/> ===Reproduktado=== La [[reprodukta sezono]] de la Flavbrova pego ne estas precize difinita, sed ŝajnas ampleksi la periodon de aŭgusto ĝis novembro. Ĝi emas elfosi sian nestokavaĵon alte en arbo. La ovokvanto, la kovoperiodo, la tempo ĝis [[elnestiĝo]] kaj la detaloj pri gepatra zorgado ne estas konataj.<ref name=WBWO-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Piculus-aurulentus |species=Flavbrova pego}} ===Voĉo kaj sono=== La kanto de la Flavbrova pego estas "malrapida aŭ rapida serio de 7–15 altaj 'vuh'-notoj."<ref name=Ridgely2>{{cite book | last =Ridgely | first =Robert S. | last2 =Greenfield | first2 =Paul J. | title =The Birds of Ecuador: Field Guide | publisher =Cornell University Press | volume = II| date =2001 | location =Ithaca | page =192 | isbn =978-0-8014-8721-7 }}</ref> Ĝi tamburas per "rapidaj, regulaj tamburadoj."<ref name=WBWO-BOW/> ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the yellow-browed woodpecker as Near Threatened. It has a somewhat restricted range and an unknown population size that is believed to be decreasing. Much of its original habitat has been cleared for cultivation and pasture and the conversion continues.<ref name=IUCN/> "Rather uncommon; apparently shy in nature, and not often seen."<ref name=WBWO-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} *{{cite book |title=Woodpeckers of the World: A Photographic Guide |last=Gorman |first=Gerard |year=2014 |publisher=Firefly Books |isbn=978-1-77085-309-6 |page=371–372 }} *{{cite book|author1=Winkler, Hans |author2=Christie, David A. |title=Woodpeckers|publisher=A C Black|date=2010|pages=336–37|isbn= 978-1-4081-3503-7|url=https://books.google.com/books?id=L0BC8yKIlW8C&pg=PA336}} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons|Piculus aurulentus}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Kolombio]] [[Kategorio:Birdoj de Argentino]] [[Kategorio:Birdoj de Brazilo]] [[Kategorio:Birdoj de Urugvajo]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Paragvajo]] lpdjinttdkdklk3k8riyn9jrcghipji 9480540 9480539 2026-09-22T21:23:04Z Kani 670 /* Statuso */ 9480540 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Flavbrova pego |koloro = pink |dosiero= Piculus aurulentus.jpg |priskribo de dosiero= Masklo en [[Espírito Santo]], [[Brazilo]] | dosiero larĝo=240px |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=240px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Piculus]]'' |specio = '''Flavbrova pego''' ''P. aurulentus'' |statuso = NT | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=Yellow-browed Woodpecker ''Piculus aurulentus'' |volume=2017 |article-number=e.T22681246A112128085 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22681246A112128085.en |access-date=27a de Januaro 2023}}</ref> |dunomo = ''Piculus aurulentus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1821) |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Piculus aurulentus map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Areo de ''Piculus aurulentus'' |vikispecio = |komunejo = }} La '''Flavbrova pego''',<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> ''Piculus aurulentus'', estas birdospecio de la familio de [[pegedoj]] kaj unu el la sep specioj de la genro ''[[Piculus]]''.<ref name=IOC12.2>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/woodpeckers/ |title=Woodpeckers |website=IOC World Bird List |version =v 12.2 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Aŭgusto 2022 |access-date=9a de Januaro, 2023 }}</ref> Ĝi troviĝas en plej nordorienta [[Argentino]], plej suda [[Brazilo]], sudorienta [[Paragvajo]], kaj iom en nordorienta [[Urugvajo]].<ref name=SACCcountries>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 24a de Julio 2022. ''Species Lists of Birds for South American Countries and Territories''. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCCountryLists.htm] alirita la 24an de Julio, 2022</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== Kelkaj aŭtoroj traktas la Flavbrovan pegon kaj la [[Orverda pego|Orverdan pegon]] (''P. chrysochloros'') kiel [[superspecio]]n.<ref name=SACClist>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 24a de Julio 2022. ''A classification of the bird species of South America''. [[American Ornithological Society]]. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline.htm] Alirita la 24an de Julio, 2022</ref> La specio estas [[monotipa]].<ref name=IOC12.2/> [[file:Piculus aurulentus Yellow-browed Woodpecker.jpg|thumb|left|Ino ĉe la Ŝtata Parko Serra do Mar, [[Sanpaŭlio]], Brazilo]] ==Aspekto== La Flavbrova pego longas 21 ĝis 22 cm kaj pezas 22 ĝis 68 g. Maskloj kaj inoj havas la saman plumaron, krom ĉe la kapo. Maskloj estas ruĝaj de la frunto ĝis la nuko, havas mallarĝan flavecblankan superokulan strion, estas malhel-olivverdaj ĉirkaŭ la okulo kaj ĉe la flanko de la kolo, kaj havas sub tio, sinsekve, palflavan strion kaj ruĝan vangostrion. Iliaj mentono kaj gorĝo estas pal-oraj. La ino havas oliveckolorajn frunton kaj kronon kaj multe malpli da ruĝo ĉe la vango. Plenkreskuloj havas olivecverdajn suprajn partojn. Iliaj flugoplumoj estas malhelbrunaj kun verdetaj bordoj kaj malhel-cinam-ruĝecaj ĉe la internaj markoj. Ilia vosto estas nigreca. Iliaj subaj partoj estas blankecaj kun larĝaj malhel-oliveckoloraj strioj. Ilia mezlonga beko estas nigrec-griza kun pli pala bazo ĉe la malsupra makzelo, iliaj irisoj kaŝtanbrunaj, kaj la kruroj verdet-grizaj. Junuloj estas ĝenerale malpli brilkoloraj ol plenkreskuloj kaj havas malpli klare difinitajn striojn ĉe la subaj partoj.<ref name=WBWO-BOW>Winkler, H., D. A. Christie, kaj A. Bonan (2020). White-browed Woodpecker (''Piculus aurulentus''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.whbwoo7.01] Alirita la 27an de Januaro, 2023</ref> ==Distribuado kaj habitato== La Flavbrova pego troviĝas de la brazila ŝtato [[San-Paŭlo]] suden tra orienta Paragvajo kaj norda Urugvajo ĝis nordorienta Argentino. Ĝi loĝas en la interno kaj ĉe la randoj de humida, matura [[montarbaro]], densa [[sekundara arbaro]] kaj arbarregiono, kaj humida arbaro de malaltaj teroj. Koncerne altecon, ĝi vivas inter 750 kaj 2 000 m en Brazilo, kaj ĝenerale pli malalte en la aliaj landoj.<ref name=WBWO-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== Laŭ la nuna scio, la Flavbrova pego estas tutjara loĝanto tra sia tuta disvastiĝareo.<ref name=WBWO-BOW/> ===Manĝado=== La Flavbrova pego serĉas manĝaĵon ĉefe en la meza tavolo de la arbaro, sola aŭ en paroj. Ĝi kutime manĝas per kolektado kaj bekado por atingi predojn. Ĝia dieto ne estas detale studita, sed oni scias, ke ĝi inkluzivas [[formiko]]jn kaj iliajn ovojn.<ref name=WBWO-BOW/> ===Reproduktado=== La [[reprodukta sezono]] de la Flavbrova pego ne estas precize difinita, sed ŝajnas ampleksi la periodon de aŭgusto ĝis novembro. Ĝi emas elfosi sian nestokavaĵon alte en arbo. La ovokvanto, la kovoperiodo, la tempo ĝis [[elnestiĝo]] kaj la detaloj pri gepatra zorgado ne estas konataj.<ref name=WBWO-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Piculus-aurulentus |species=Flavbrova pego}} ===Voĉo kaj sono=== La kanto de la Flavbrova pego estas "malrapida aŭ rapida serio de 7–15 altaj 'vuh'-notoj."<ref name=Ridgely2>{{cite book | last =Ridgely | first =Robert S. | last2 =Greenfield | first2 =Paul J. | title =The Birds of Ecuador: Field Guide | publisher =Cornell University Press | volume = II| date =2001 | location =Ithaca | page =192 | isbn =978-0-8014-8721-7 }}</ref> Ĝi tamburas per "rapidaj, regulaj tamburadoj."<ref name=WBWO-BOW/> ==Statuso== La [[IUCN]] klasifikis la Flavbrovan pegn kiel "[[preskaŭ minacata]]n". Ĝi havas iom limigitan arealon kaj nekonatan populacian grandon, kiu verŝajne malpliiĝas. Granda parto de ĝia origina vivejo estis forigita por kultivado kaj paŝtado, kaj tiu transformado daŭras.<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=Yellow-browed Woodpecker ''Piculus aurulentus'' |volume=2017 |article-number=e.T22681246A112128085 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22681246A112128085.en |access-date=27a de Januaro 2023}}</ref> "Relative malofta; ŝajne timema laŭnature, kaj malofte vidata."<ref name=WBWO-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} *{{cite book |title=Woodpeckers of the World: A Photographic Guide |last=Gorman |first=Gerard |year=2014 |publisher=Firefly Books |isbn=978-1-77085-309-6 |page=371–372 }} *{{cite book|author1=Winkler, Hans |author2=Christie, David A. |title=Woodpeckers|publisher=A C Black|date=2010|pages=336–37|isbn= 978-1-4081-3503-7|url=https://books.google.com/books?id=L0BC8yKIlW8C&pg=PA336}} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons|Piculus aurulentus}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Kolombio]] [[Kategorio:Birdoj de Argentino]] [[Kategorio:Birdoj de Brazilo]] [[Kategorio:Birdoj de Urugvajo]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Paragvajo]] 2ldvj1yf3p58bd0y3dqevnp55wb36h1 9480617 9480540 2026-09-22T23:43:35Z Kani 670 9480617 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Flavbrova pego |koloro = pink |dosiero= Piculus aurulentus.jpg |priskribo de dosiero= Masklo en [[Espírito Santo]], [[Brazilo]] | dosiero larĝo=240px |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=240px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Piculus]]'' |specio = '''Flavbrova pego''' ''P. aurulentus'' |statuso = NT | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=Yellow-browed Woodpecker ''Piculus aurulentus'' |volume=2017 |article-number=e.T22681246A112128085 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22681246A112128085.en |access-date=27a de Januaro 2023}}</ref> |dunomo = ''Piculus aurulentus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1821) |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Piculus aurulentus map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Areo de ''Piculus aurulentus'' |vikispecio = |komunejo = }} La '''Flavbrova pego''',<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> ''Piculus aurulentus'', estas birdospecio de la familio de [[pegedoj]] kaj unu el la sep specioj de la genro ''[[Piculus]]''.<ref name=IOC12.2>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/woodpeckers/ |title=Woodpeckers |website=IOC World Bird List |version =v 12.2 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Aŭgusto 2022 |access-date=9a de Januaro, 2023 }}</ref> Ĝi troviĝas en plej nordorienta [[Argentino]], plej suda [[Brazilo]], sudorienta [[Paragvajo]], kaj iom en nordorienta [[Urugvajo]].<ref name=SACCcountries>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 24a de Julio 2022. ''Species Lists of Birds for South American Countries and Territories''. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCCountryLists.htm] alirita la 24an de Julio, 2022</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== Kelkaj aŭtoroj traktas la Flavbrovan pegon kaj la [[Orverda pego|Orverdan pegon]] (''P. chrysochloros'') kiel [[superspecio]]n.<ref name=SACClist>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 24a de Julio 2022. ''A classification of the bird species of South America''. [[American Ornithological Society]]. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline.htm] Alirita la 24an de Julio, 2022</ref> La specio estas [[monotipa]].<ref name=IOC12.2/> [[file:Piculus aurulentus Yellow-browed Woodpecker.jpg|thumb|left|Ino ĉe la Ŝtata Parko Serra do Mar, [[Sanpaŭlio]], Brazilo]] ==Aspekto== La Flavbrova pego longas 21 ĝis 22 cm kaj pezas 22 ĝis 68 g. Maskloj kaj inoj havas la saman plumaron, krom ĉe la kapo. Maskloj estas ruĝaj de la frunto ĝis la nuko, havas mallarĝan flavecblankan superokulan strion, estas malhel-olivverdaj ĉirkaŭ la okulo kaj ĉe la flanko de la kolo, kaj havas sub tio, sinsekve, palflavan strion kaj ruĝan vangostrion. Iliaj mentono kaj gorĝo estas pal-oraj. La ino havas oliveckolorajn frunton kaj kronon kaj multe malpli da ruĝo ĉe la vango. Plenkreskuloj havas olivecverdajn suprajn partojn. Iliaj flugoplumoj estas malhelbrunaj kun verdetaj bordoj kaj malhel-cinam-ruĝecaj ĉe la internaj markoj. Ilia vosto estas nigreca. Iliaj subaj partoj estas blankecaj kun larĝaj malhel-oliveckoloraj strioj. Ilia mezlonga beko estas nigrec-griza kun pli pala bazo ĉe la malsupra makzelo, iliaj irisoj kaŝtanbrunaj, kaj la kruroj verdet-grizaj. Junuloj estas ĝenerale malpli brilkoloraj ol plenkreskuloj kaj havas malpli klare difinitajn striojn ĉe la subaj partoj.<ref name=WBWO-BOW>Winkler, H., D. A. Christie, kaj A. Bonan (2020). White-browed Woodpecker (''Piculus aurulentus''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.whbwoo7.01] Alirita la 27an de Januaro, 2023</ref> ==Distribuado kaj habitato== La Flavbrova pego troviĝas de la brazila ŝtato [[San-Paŭlo]] suden tra orienta Paragvajo kaj norda Urugvajo ĝis nordorienta Argentino. Ĝi loĝas en la interno kaj ĉe la randoj de humida, matura [[montarbaro]], densa [[sekundara arbaro]] kaj arbarregiono, kaj humida arbaro de malaltaj teroj. Koncerne altecon, ĝi vivas inter 750 kaj 2 000 m en Brazilo, kaj ĝenerale pli malalte en la aliaj landoj.<ref name=WBWO-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== Laŭ la nuna scio, la Flavbrova pego estas tutjara loĝanto tra sia tuta disvastiĝareo.<ref name=WBWO-BOW/> ===Manĝado=== La Flavbrova pego serĉas manĝaĵon ĉefe en la meza tavolo de la arbaro, sola aŭ en paroj. Ĝi kutime manĝas per kolektado kaj bekado por atingi predojn. Ĝia dieto ne estas detale studita, sed oni scias, ke ĝi inkluzivas [[formiko]]jn kaj iliajn ovojn.<ref name=WBWO-BOW/> ===Reproduktado=== La [[reprodukta sezono]] de la Flavbrova pego ne estas precize difinita, sed ŝajnas ampleksi la periodon de aŭgusto ĝis novembro. Ĝi emas elfosi sian nestokavaĵon alte en arbo. La ovokvanto, la kovoperiodo, la tempo ĝis [[elnestiĝo]] kaj la detaloj pri gepatra zorgado ne estas konataj.<ref name=WBWO-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Piculus-aurulentus |species=Flavbrova pego}} ===Voĉo kaj sono=== La kanto de la Flavbrova pego estas "malrapida aŭ rapida serio de 7–15 altaj 'vuh'-notoj."<ref name=Ridgely2>{{cite book | last =Ridgely | first =Robert S. | last2 =Greenfield | first2 =Paul J. | title =The Birds of Ecuador: Field Guide | publisher =Cornell University Press | volume = II| date =2001 | location =Ithaca | page =192 | isbn =978-0-8014-8721-7 }}</ref> Ĝi tamburas per "rapidaj, regulaj tamburadoj."<ref name=WBWO-BOW/> ==Statuso== La [[IUCN]] klasifikis la Flavbrovan pegn kiel "[[preskaŭ minacata]]n". Ĝi havas iom limigitan arealon kaj nekonatan populacian grandon, kiu verŝajne malpliiĝas. Granda parto de ĝia origina vivejo estis forigita por kultivado kaj paŝtado, kaj tiu transformado daŭras.<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=Yellow-browed Woodpecker ''Piculus aurulentus'' |volume=2017 |article-number=e.T22681246A112128085 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22681246A112128085.en |access-date=27a de Januaro 2023}}</ref> "Relative malofta; ŝajne timema laŭnature, kaj malofte vidata."<ref name=WBWO-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} *{{cite book |title=Woodpeckers of the World: A Photographic Guide |last=Gorman |first=Gerard |year=2014 |publisher=Firefly Books |isbn=978-1-77085-309-6 |page=371–372 }} *{{cite book|author1=Winkler, Hans |author2=Christie, David A. |title=Woodpeckers|publisher=A C Black|date=2010|pages=336–37|isbn= 978-1-4081-3503-7|url=https://books.google.com/books?id=L0BC8yKIlW8C&pg=PA336}} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons|Piculus aurulentus}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Kolombio]] [[Kategorio:Birdoj de Argentino]] [[Kategorio:Birdoj de Brazilo]] [[Kategorio:Birdoj de Urugvajo]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Paragvajo]] 8wusbwwy52rhfu8ls1jp5rfvxtd0yrf 0 953909 9480531 2026-09-22T20:54:11Z Kani 670 Alidirektigis al [[Flavbrova pego]] 9480531 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Flavbrova pego]] ldaaom1i9sypv789m925jw7z7rf1ivv 0 953910 9480536 2026-09-22T21:16:45Z VolodimirSvjatoslaviĉ 244109 Kreis novan paĝon kun "<nowiki>#REDIRECT [[Belgorodo]]</nowiki>" 9480536 wikitext text/x-wiki <nowiki>#REDIRECT [[Belgorodo]]</nowiki> elqe4ugcoe3dupyhhyopfhkd02vox40 9480541 9480536 2026-09-22T21:23:30Z VolodimirSvjatoslaviĉ 244109 Alidirektigis al [[Belgorodo]] 9480541 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Belgorodo]] e0ieyghahjctnyr4gsmbqwozetn7h7x 0 953911 9480570 2026-09-22T22:00:47Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Informkesto gravulo}} '''Alfredo CONDE Cid''' (Allariz, [[provinco Ourense]], 5a de januaro [[1945]]) estas hispana [[politikisto]] kaj [[verekisto]] en galega kaj kastilia lingvoj. ==Biografio== Ĝi naskiĝis en mezklasa familio galegista. Li studis Naŭtikon en la Altlernejo pri Naŭtiko de [[Korunjo]] kaj Historio en la [[Universitato de Santiago de Compostela]]. Li labois kiel maristo kaj ankaŭ kiel instruiso pri Historio en privata lernejo. L..." 9480570 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Informkesto gravulo}} '''Alfredo CONDE Cid''' (Allariz, [[provinco Ourense]], 5a de januaro [[1945]]) estas hispana [[politikisto]] kaj [[verekisto]] en galega kaj kastilia lingvoj. ==Biografio== Ĝi naskiĝis en mezklasa familio galegista. Li studis Naŭtikon en la Altlernejo pri Naŭtiko de [[Korunjo]] kaj Historio en la [[Universitato de Santiago de Compostela]]. Li labois kiel maristo kaj ankaŭ kiel instruiso pri Historio en privata lernejo. Li estis deputito en la Parlamento de Galegio kiel sendependulo en la socialima grupo (1981-1993) kaj konsisto pri kulturo kun Fernando González Laxe (1987-1990). Li estis la unua vicprezidanto de la Asocio de Verkistoj en Galega Lingvo (AELG) kaj unua prezidanto de la [[PEN Klubo]] de Galegio (1990-1991), postenoj el kiuj li demisiis post organizado de du internaciaj kongresoj. Inter aliaj lingvoj, liaj verkoj estis tradukitaj al angla, itala, ĉina, portugala, franca kaj rusa, en kiu oni tradukis ĝis dek unu liaj libroj. == Verkoj == d1gtc4820eg67et3gb96ox7z17bzid8 9480574 9480570 2026-09-22T22:01:44Z Kani 670 9480574 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Informkesto gravulo}} '''Alfredo CONDE Cid''' (Allariz, [[provinco Orense]], 5a de januaro [[1945]]) estas hispana [[politikisto]] kaj [[verekisto]] en galega kaj kastilia lingvoj. ==Biografio== Ĝi naskiĝis en mezklasa familio galegista. Li studis Naŭtikon en la Altlernejo pri Naŭtiko de [[Korunjo]] kaj Historio en la [[Universitato de Santiago de Compostela]]. Li labois kiel maristo kaj ankaŭ kiel instruiso pri Historio en privata lernejo. Li estis deputito en la Parlamento de Galegio kiel sendependulo en la socialima grupo (1981-1993) kaj konsisto pri kulturo kun Fernando González Laxe (1987-1990). Li estis la unua vicprezidanto de la Asocio de Verkistoj en Galega Lingvo (AELG) kaj unua prezidanto de la [[Internacia klubo PEN|PEN Klubo]] de Galegio (1990-1991), postenoj el kiuj li demisiis post organizado de du internaciaj kongresoj. Inter aliaj lingvoj, liaj verkoj estis tradukitaj al angla, itala, ĉina, portugala, franca kaj rusa, en kiu oni tradukis ĝis dek unu liaj libroj. == Verkoj == jkinun8rnyub4rtw3ehgepo7ztgk2xb 9480587 9480574 2026-09-22T22:10:21Z Kani 670 9480587 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Informkesto gravulo}} '''Alfredo CONDE Cid''' (Allariz, [[provinco Orense]], 5a de januaro [[1945]]) estas hispana [[politikisto]] kaj [[verkisto]] en galega kaj kastilia lingvoj. ==Biografio== Ĝi naskiĝis en mezklasa familio galegista. Li studis Naŭtikon en la Altlernejo pri Naŭtiko de [[Korunjo]] kaj Historio en la [[Universitato de Santiago de Compostela]]. Li labois kiel maristo kaj ankaŭ kiel instruiso pri Historio en privata lernejo. Li estis deputito en la Parlamento de Galegio kiel sendependulo en la socialima grupo (1981-1993) kaj konsisto pri kulturo kun Fernando González Laxe (1987-1990). Li estis la unua vicprezidanto de la Asocio de Verkistoj en Galega Lingvo (AELG) kaj unua prezidanto de la [[Internacia klubo PEN|PEN Klubo]] de Galegio (1990-1991), postenoj el kiuj li demisiis post organizado de du internaciaj kongresoj. Inter aliaj lingvoj, liaj verkoj estis tradukitaj al angla, itala, ĉina, portugala, franca kaj rusa, en kiu oni tradukis ĝis dek unu liaj libroj. == Verkoj == === En galega === ==== Rakontaro ==== * Mementos de vivos (1974, Galaxia). * Contubernio catro de Tomé S. (1978. En 1988 en Sotelo Blanco kiel O contubernio). * Come e bebe que o barco é do amo (1978, Akal). * Breixo (1981, Xerais e 1990, Galaxia). * Memoria de Noa (1982, Xerais e 1986, Galaxia). * Xa vai o Griffón no vento (1984, Galaxia), Premio Nacional de Narrativa de España. * Música sacra (1990, Galaxia). * A morte de Blas (1992, Contos do Castromil). * Sempre me matan (1995, Ir Indo). * A casa de Adara (1996, Xerais). * O fácil que é matar (1998, Xerais). * Memoria do soldado (2002, Sotelo Blanco). * Romasanta. Memorias incertas do home lobo (2004, Sotelo Blanco). * Lukumí (2006, Galaxia). * María das Batallas (2007, Galaxia). * Chovida do ceo (2014, Xerais). * O beato (2016, Xerais). * Un vento que pasa (2019, Galaxia). 228 pp. ISBN 978-84-9151-353-7. * Homes de ferro (2020, Ézaro Ediciones). * A conto do político (2023, Ézaro Ediciones). ==== Poezio ==== * Mencer de lúas (1968, Galaxia) * ColeccionAN. 69 poemas de amor (2014, Trifolium, dulingva galeg-kastilia) ==== Konversacioj ==== * Conversas con Alfredo Conde. Xuízo, sentenza e condena (2009, Ir Indo, kun Xosé Manuel del Caño) ==== Kolektivaj verkoj ==== * Os novísimos da poesía galega (1973, Akal) * Contos da xustiza (1991, Ir Indo) * Polos camiños da literatura: escritores galegos do PEN (1993, Xunta de Galicia/PEN Clube) * Unha liña no ceo (58 narradores galegos 1979-1996) (1996, Xerais) * Poetas e Narradores nas súas voces (Vol. I) (2001, Consello da Cultura Galega) * Un futuro para a lingua (2002, Xunta de Galicia) * Narradio. 56 historias no ar (2003, Xerais) * Marcos Valcárcel. O valor da xenerosidade (2009, Difusora) * Pontevedra. Laranxeiras e limoeiros (2015, Concello de Pontevedra/Galaxia) * Compostela. Relato Curto (2025, Xerais) === En kastilia === == Eksteraj ligiloj == {{Commonscat|Alfredo Conde}} * [http://www.alfredoconde.es oficiala retejo de Alfredo Conde] {{Trad|es|Alfredo Conde|171886390}} {{DEFAŬLTORDIGO:Conde, Alfredo}} [[Kategorio:Hispanaj verkistoj]] [[Kategorio:Hispanaj politikistoj]] [[Kategorio:Galegaj verkistoj]] or493nk5b21yhysf9jmz4yi8mgzftn6 9480589 9480587 2026-09-22T22:12:07Z Kani 670 /* En kastilia */ 9480589 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Informkesto gravulo}} '''Alfredo CONDE Cid''' (Allariz, [[provinco Orense]], 5a de januaro [[1945]]) estas hispana [[politikisto]] kaj [[verkisto]] en galega kaj kastilia lingvoj. ==Biografio== Ĝi naskiĝis en mezklasa familio galegista. Li studis Naŭtikon en la Altlernejo pri Naŭtiko de [[Korunjo]] kaj Historio en la [[Universitato de Santiago de Compostela]]. Li labois kiel maristo kaj ankaŭ kiel instruiso pri Historio en privata lernejo. Li estis deputito en la Parlamento de Galegio kiel sendependulo en la socialima grupo (1981-1993) kaj konsisto pri kulturo kun Fernando González Laxe (1987-1990). Li estis la unua vicprezidanto de la Asocio de Verkistoj en Galega Lingvo (AELG) kaj unua prezidanto de la [[Internacia klubo PEN|PEN Klubo]] de Galegio (1990-1991), postenoj el kiuj li demisiis post organizado de du internaciaj kongresoj. Inter aliaj lingvoj, liaj verkoj estis tradukitaj al angla, itala, ĉina, portugala, franca kaj rusa, en kiu oni tradukis ĝis dek unu liaj libroj. == Verkoj == === En galega === ==== Rakontaro ==== * Mementos de vivos (1974, Galaxia). * Contubernio catro de Tomé S. (1978. En 1988 en Sotelo Blanco kiel O contubernio). * Come e bebe que o barco é do amo (1978, Akal). * Breixo (1981, Xerais e 1990, Galaxia). * Memoria de Noa (1982, Xerais e 1986, Galaxia). * Xa vai o Griffón no vento (1984, Galaxia), Premio Nacional de Narrativa de España. * Música sacra (1990, Galaxia). * A morte de Blas (1992, Contos do Castromil). * Sempre me matan (1995, Ir Indo). * A casa de Adara (1996, Xerais). * O fácil que é matar (1998, Xerais). * Memoria do soldado (2002, Sotelo Blanco). * Romasanta. Memorias incertas do home lobo (2004, Sotelo Blanco). * Lukumí (2006, Galaxia). * María das Batallas (2007, Galaxia). * Chovida do ceo (2014, Xerais). * O beato (2016, Xerais). * Un vento que pasa (2019, Galaxia). 228 pp. ISBN 978-84-9151-353-7. * Homes de ferro (2020, Ézaro Ediciones). * A conto do político (2023, Ézaro Ediciones). ==== Poezio ==== * Mencer de lúas (1968, Galaxia) * ColeccionAN. 69 poemas de amor (2014, Trifolium, dulingva galeg-kastilia) ==== Konversacioj ==== * Conversas con Alfredo Conde. Xuízo, sentenza e condena (2009, Ir Indo, kun Xosé Manuel del Caño) ==== Kolektivaj verkoj ==== * Os novísimos da poesía galega (1973, Akal) * Contos da xustiza (1991, Ir Indo) * Polos camiños da literatura: escritores galegos do PEN (1993, Xunta de Galicia/PEN Clube) * Unha liña no ceo (58 narradores galegos 1979-1996) (1996, Xerais) * Poetas e Narradores nas súas voces (Vol. I) (2001, Consello da Cultura Galega) * Un futuro para a lingua (2002, Xunta de Galicia) * Narradio. 56 historias no ar (2003, Xerais) * Marcos Valcárcel. O valor da xenerosidade (2009, Difusora) * Pontevedra. Laranxeiras e limoeiros (2015, Concello de Pontevedra/Galaxia) * Compostela. Relato Curto (2025, Xerais) === En kastilia === * [[Los otros días]] (1991) [[Premio Nadal]] * Cubita, la bella (1992, Biblioteca 114, El Correo Gallego) * Azul cobalto. Historia posible del Marqués de Sargadelos (2001, Edhasa). * María de las batallas (2008) * Huesos de santo (2010) * El beato (2016) == Eksteraj ligiloj == {{Commonscat|Alfredo Conde}} * [http://www.alfredoconde.es oficiala retejo de Alfredo Conde] {{Trad|es|Alfredo Conde|171886390}} {{DEFAŬLTORDIGO:Conde, Alfredo}} [[Kategorio:Hispanaj verkistoj]] [[Kategorio:Hispanaj politikistoj]] [[Kategorio:Galegaj verkistoj]] 1ir2bayi8zebvh83vz8lnrxjx32oia7 9480590 9480589 2026-09-22T22:13:27Z Kani 670 /* Biografio */ 9480590 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Informkesto gravulo}} '''Alfredo CONDE Cid''' (Allariz, [[provinco Orense]], 5a de januaro [[1945]]) estas hispana [[politikisto]] kaj [[verkisto]] en galega kaj kastilia lingvoj. ==Biografio== Ĝi naskiĝis en mezklasa familio galegista. Li studis Naŭtikon en la Altlernejo pri Naŭtiko de [[Korunjo]] kaj Historio en la [[Universitato de Santiago de Compostela]]. Li labois kiel maristo kaj ankaŭ kiel instruiso pri Historio en privata lernejo. Li estis deputito en la Parlamento de Galegio kiel sendependulo en la socialima grupo (1981-1993) kaj konsisto pri kulturo kun Fernando González Laxe (1987-1990). Li estis la unua vicprezidanto de la Asocio de Verkistoj en Galega Lingvo (AELG) kaj unua prezidanto de la [[Internacia klubo PEN|PEN Klubo]] de Galegio (1990-1991), postenoj el kiuj li demisiis post organizado de du internaciaj kongresoj. Inter aliaj lingvoj, liaj verkoj estis tradukitaj al angla, itala, ĉina, portugala, franca kaj rusa, en kiu oni tradukis ĝis dek unu liaj libroj. En 1991 lia romano ''[[Los otros días]]'' estis venkinto de la [[Premio Nadal]]. == Verkoj == === En galega === ==== Rakontaro ==== * Mementos de vivos (1974, Galaxia). * Contubernio catro de Tomé S. (1978. En 1988 en Sotelo Blanco kiel O contubernio). * Come e bebe que o barco é do amo (1978, Akal). * Breixo (1981, Xerais e 1990, Galaxia). * Memoria de Noa (1982, Xerais e 1986, Galaxia). * Xa vai o Griffón no vento (1984, Galaxia), Premio Nacional de Narrativa de España. * Música sacra (1990, Galaxia). * A morte de Blas (1992, Contos do Castromil). * Sempre me matan (1995, Ir Indo). * A casa de Adara (1996, Xerais). * O fácil que é matar (1998, Xerais). * Memoria do soldado (2002, Sotelo Blanco). * Romasanta. Memorias incertas do home lobo (2004, Sotelo Blanco). * Lukumí (2006, Galaxia). * María das Batallas (2007, Galaxia). * Chovida do ceo (2014, Xerais). * O beato (2016, Xerais). * Un vento que pasa (2019, Galaxia). 228 pp. ISBN 978-84-9151-353-7. * Homes de ferro (2020, Ézaro Ediciones). * A conto do político (2023, Ézaro Ediciones). ==== Poezio ==== * Mencer de lúas (1968, Galaxia) * ColeccionAN. 69 poemas de amor (2014, Trifolium, dulingva galeg-kastilia) ==== Konversacioj ==== * Conversas con Alfredo Conde. Xuízo, sentenza e condena (2009, Ir Indo, kun Xosé Manuel del Caño) ==== Kolektivaj verkoj ==== * Os novísimos da poesía galega (1973, Akal) * Contos da xustiza (1991, Ir Indo) * Polos camiños da literatura: escritores galegos do PEN (1993, Xunta de Galicia/PEN Clube) * Unha liña no ceo (58 narradores galegos 1979-1996) (1996, Xerais) * Poetas e Narradores nas súas voces (Vol. I) (2001, Consello da Cultura Galega) * Un futuro para a lingua (2002, Xunta de Galicia) * Narradio. 56 historias no ar (2003, Xerais) * Marcos Valcárcel. O valor da xenerosidade (2009, Difusora) * Pontevedra. Laranxeiras e limoeiros (2015, Concello de Pontevedra/Galaxia) * Compostela. Relato Curto (2025, Xerais) === En kastilia === * [[Los otros días]] (1991) [[Premio Nadal]] * Cubita, la bella (1992, Biblioteca 114, El Correo Gallego) * Azul cobalto. Historia posible del Marqués de Sargadelos (2001, Edhasa). * María de las batallas (2008) * Huesos de santo (2010) * El beato (2016) == Eksteraj ligiloj == {{Commonscat|Alfredo Conde}} * [http://www.alfredoconde.es oficiala retejo de Alfredo Conde] {{Trad|es|Alfredo Conde|171886390}} {{DEFAŬLTORDIGO:Conde, Alfredo}} [[Kategorio:Hispanaj verkistoj]] [[Kategorio:Hispanaj politikistoj]] [[Kategorio:Galegaj verkistoj]] s4eyl8xtud84ra9iyz45p5vgirbev5h 9480591 9480590 2026-09-22T22:14:07Z Kani 670 /* Biografio */ 9480591 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Informkesto gravulo}} '''Alfredo CONDE Cid''' (Allariz, [[provinco Orense]], 5a de januaro [[1945]]) estas hispana [[politikisto]] kaj [[verkisto]] en galega kaj kastilia lingvoj. ==Biografio== Ĝi naskiĝis en mezklasa familio galegista. Li studis Naŭtikon en la Altlernejo pri Naŭtiko de [[Korunjo]] kaj Historio en la [[Universitato de Santiago de Compostela]]. Li labois kiel maristo kaj ankaŭ kiel instruiso pri Historio en privata lernejo. Li estis deputito en la Parlamento de Galegio kiel sendependulo en la socialima grupo (1981-1993) kaj konsisto pri kulturo kun Fernando González Laxe (1987-1990). Li estis la unua vicprezidanto de la Asocio de Verkistoj en Galega Lingvo (AELG) kaj unua prezidanto de la [[Internacia klubo PEN|PEN Klubo]] de Galegio (1990-1991), postenoj el kiuj li demisiis post organizado de du internaciaj kongresoj. Inter aliaj lingvoj, liaj verkoj estis tradukitaj al angla, itala, ĉina, portugala, franca kaj rusa, en kiu oni tradukis ĝis dek unu liaj libroj. En 1991 lia romano ''[[Los otros días]]'' estis venkinto de la [[Premio Nadal]]. Li ricevis plurajn aliajn premiojn ĉefe pro sia verkaro en la [[galega lingvo]]. == Verkoj == === En galega === ==== Rakontaro ==== * Mementos de vivos (1974, Galaxia). * Contubernio catro de Tomé S. (1978. En 1988 en Sotelo Blanco kiel O contubernio). * Come e bebe que o barco é do amo (1978, Akal). * Breixo (1981, Xerais e 1990, Galaxia). * Memoria de Noa (1982, Xerais e 1986, Galaxia). * Xa vai o Griffón no vento (1984, Galaxia), Premio Nacional de Narrativa de España. * Música sacra (1990, Galaxia). * A morte de Blas (1992, Contos do Castromil). * Sempre me matan (1995, Ir Indo). * A casa de Adara (1996, Xerais). * O fácil que é matar (1998, Xerais). * Memoria do soldado (2002, Sotelo Blanco). * Romasanta. Memorias incertas do home lobo (2004, Sotelo Blanco). * Lukumí (2006, Galaxia). * María das Batallas (2007, Galaxia). * Chovida do ceo (2014, Xerais). * O beato (2016, Xerais). * Un vento que pasa (2019, Galaxia). 228 pp. ISBN 978-84-9151-353-7. * Homes de ferro (2020, Ézaro Ediciones). * A conto do político (2023, Ézaro Ediciones). ==== Poezio ==== * Mencer de lúas (1968, Galaxia) * ColeccionAN. 69 poemas de amor (2014, Trifolium, dulingva galeg-kastilia) ==== Konversacioj ==== * Conversas con Alfredo Conde. Xuízo, sentenza e condena (2009, Ir Indo, kun Xosé Manuel del Caño) ==== Kolektivaj verkoj ==== * Os novísimos da poesía galega (1973, Akal) * Contos da xustiza (1991, Ir Indo) * Polos camiños da literatura: escritores galegos do PEN (1993, Xunta de Galicia/PEN Clube) * Unha liña no ceo (58 narradores galegos 1979-1996) (1996, Xerais) * Poetas e Narradores nas súas voces (Vol. I) (2001, Consello da Cultura Galega) * Un futuro para a lingua (2002, Xunta de Galicia) * Narradio. 56 historias no ar (2003, Xerais) * Marcos Valcárcel. O valor da xenerosidade (2009, Difusora) * Pontevedra. Laranxeiras e limoeiros (2015, Concello de Pontevedra/Galaxia) * Compostela. Relato Curto (2025, Xerais) === En kastilia === * [[Los otros días]] (1991) [[Premio Nadal]] * Cubita, la bella (1992, Biblioteca 114, El Correo Gallego) * Azul cobalto. Historia posible del Marqués de Sargadelos (2001, Edhasa). * María de las batallas (2008) * Huesos de santo (2010) * El beato (2016) == Eksteraj ligiloj == {{Commonscat|Alfredo Conde}} * [http://www.alfredoconde.es oficiala retejo de Alfredo Conde] {{Trad|es|Alfredo Conde|171886390}} {{DEFAŬLTORDIGO:Conde, Alfredo}} [[Kategorio:Hispanaj verkistoj]] [[Kategorio:Hispanaj politikistoj]] [[Kategorio:Galegaj verkistoj]] 0wnvbic4kdvwgb77ghr7hmkr0mudlmd 9480592 9480591 2026-09-22T22:17:47Z Kani 670 9480592 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Alfredo CONDE Cid''' (Allariz, [[provinco Orense]], 5a de januaro [[1945]]) estas hispana [[politikisto]] kaj [[verkisto]] en galega kaj kastilia lingvoj. ==Biografio== Ĝi naskiĝis en mezklasa familio galegista. Li studis Naŭtikon en la Altlernejo pri Naŭtiko de [[Korunjo]] kaj Historio en la [[Universitato de Santiago de Compostela]]. Li labois kiel maristo kaj ankaŭ kiel instruiso pri Historio en privata lernejo. Li estis deputito en la Parlamento de Galegio kiel sendependulo en la socialima grupo (1981-1993) kaj konsisto pri kulturo kun Fernando González Laxe (1987-1990). Li estis la unua vicprezidanto de la Asocio de Verkistoj en Galega Lingvo (AELG) kaj unua prezidanto de la [[Internacia klubo PEN|PEN Klubo]] de Galegio (1990-1991), postenoj el kiuj li demisiis post organizado de du internaciaj kongresoj. Inter aliaj lingvoj, liaj verkoj estis tradukitaj al angla, itala, ĉina, portugala, franca kaj rusa, en kiu oni tradukis ĝis dek unu liaj libroj. En 1991 lia romano ''[[Los otros días]]'' estis venkinto de la [[Premio Nadal]]. Li ricevis plurajn aliajn premiojn ĉefe pro sia verkaro en la [[galega lingvo]]. == Verkoj == === En galega === ==== Rakontaro ==== * Mementos de vivos (1974, Galaxia). * Contubernio catro de Tomé S. (1978. En 1988 en Sotelo Blanco kiel O contubernio). * Come e bebe que o barco é do amo (1978, Akal). * Breixo (1981, Xerais e 1990, Galaxia). * Memoria de Noa (1982, Xerais e 1986, Galaxia). * Xa vai o Griffón no vento (1984, Galaxia), Premio Nacional de Narrativa de España. * Música sacra (1990, Galaxia). * A morte de Blas (1992, Contos do Castromil). * Sempre me matan (1995, Ir Indo). * A casa de Adara (1996, Xerais). * O fácil que é matar (1998, Xerais). * Memoria do soldado (2002, Sotelo Blanco). * Romasanta. Memorias incertas do home lobo (2004, Sotelo Blanco). * Lukumí (2006, Galaxia). * María das Batallas (2007, Galaxia). * Chovida do ceo (2014, Xerais). * O beato (2016, Xerais). * Un vento que pasa (2019, Galaxia). 228 pp. ISBN 978-84-9151-353-7. * Homes de ferro (2020, Ézaro Ediciones). * A conto do político (2023, Ézaro Ediciones). ==== Poezio ==== * Mencer de lúas (1968, Galaxia) * ColeccionAN. 69 poemas de amor (2014, Trifolium, dulingva galeg-kastilia) ==== Konversacioj ==== * Conversas con Alfredo Conde. Xuízo, sentenza e condena (2009, Ir Indo, kun Xosé Manuel del Caño) ==== Kolektivaj verkoj ==== * Os novísimos da poesía galega (1973, Akal) * Contos da xustiza (1991, Ir Indo) * Polos camiños da literatura: escritores galegos do PEN (1993, Xunta de Galicia/PEN Clube) * Unha liña no ceo (58 narradores galegos 1979-1996) (1996, Xerais) * Poetas e Narradores nas súas voces (Vol. I) (2001, Consello da Cultura Galega) * Un futuro para a lingua (2002, Xunta de Galicia) * Narradio. 56 historias no ar (2003, Xerais) * Marcos Valcárcel. O valor da xenerosidade (2009, Difusora) * Pontevedra. Laranxeiras e limoeiros (2015, Concello de Pontevedra/Galaxia) * Compostela. Relato Curto (2025, Xerais) === En kastilia === * [[Los otros días]] (1991) [[Premio Nadal]] * Cubita, la bella (1992, Biblioteca 114, El Correo Gallego) * Azul cobalto. Historia posible del Marqués de Sargadelos (2001, Edhasa). * María de las batallas (2008) * Huesos de santo (2010) * El beato (2016) == Eksteraj ligiloj == {{Commonscat|Alfredo Conde}} * [http://www.alfredoconde.es oficiala retejo de Alfredo Conde] {{Trad|es|Alfredo Conde|171886390}} {{DEFAŬLTORDIGO:Conde, Alfredo}} [[Kategorio:Hispanaj verkistoj]] [[Kategorio:Hispanaj politikistoj]] [[Kategorio:Galegaj verkistoj]] ple88qg7yyuun0wkc6mo5cexo3kf81z 0 953912 9480604 2026-09-22T22:39:24Z Kani 670 Alidirektigis al [[Brustornama pego]] 9480604 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Brustornama pego]] 0tdioznkv209b5meymf82osfee6uirl 0 953913 9480637 2026-09-23T00:58:15Z Arbarulo 135469 Kreis novan paĝon kun "'''Operacia efikeco''' estas mezuro de [[rimeda celado]] en [[organizaĵo]] difinebla kiel proporcio inter eliraĵo produktata kaj eniraĵo bezonata. Pli alta operacia efikeco estas dezirinda. La organizaĵo povas esti privata [[negoco]], [[NRO]] aŭ [[registaro]]. Eniraĵoj kutime estas mono, homoj (ĉu kalkulataj laŭ nombro da individuoj aŭ [[plentempa ekvivalento]]) aŭ labortempo. Eliraĵoj tipe estas mono (enspezo, profito, kontantaĵo), novaj klientoj, kl..." 9480637 wikitext text/x-wiki '''Operacia efikeco''' estas mezuro de [[rimeda celado]] en [[organizaĵo]] difinebla kiel proporcio inter eliraĵo produktata kaj eniraĵo bezonata. Pli alta operacia efikeco estas dezirinda. La organizaĵo povas esti privata [[negoco]], [[NRO]] aŭ [[registaro]]. Eniraĵoj kutime estas mono, homoj (ĉu kalkulataj laŭ nombro da individuoj aŭ [[plentempa ekvivalento]]) aŭ labortempo. Eliraĵoj tipe estas mono (enspezo, profito, kontantaĵo), novaj klientoj, [[klienta fidelo]], merkata apartiĝo, produktataj varoj, novigado, kvalito, rapido, adapteblo, malsimplo aŭ oportunoj. Nekomerca ekzemplo de eliraĵo estas [[lernado]] de edukatoj por [[ministerio de edukado]] aŭ eduksektora NRO. Povas esti konfuzo inter operacia efikeco kaj la rilataj konceptoj "[[efikeco]]" kaj "[[produktiveco|produktemo]]",<ref>Klarigo pri la distingo inter operacia efikeco kaj produktemo troviĝas en Timothy J. Coelli, D.S. Prasada Rao, Christopher J. O’Donnell and George E. Battese: "An Introduction to Efficiency and Productivity Analysis", Springer, 2005</ref> aŭ kun "[[operacia merito]]", kiu rilatas al daŭra pliboniĝado sed ne rekte al efikeco. == Strategioj == Por pliigi la operacian efikecon de negoco estas pluraj alternativaj strategioj. La plej kutimaj estas:<ref>"Efficiency and beyond - Forward-thinking solutions for improving efficiency", Nokia Siemens Networks, 2009</ref> * '''Same por malpli''', t.e samaj eliraĵoj por malpli da eniraĵoj * '''Pli por same''', t.e pli da eliraĵoj por samaj eniraĵoj * '''Multe pli por pli''', t.e. multe pli da eliraĵoj por pli da eniraĵoj<!--Kio pli "iom malpli por multe malpli?--> Ofta oni miskredas, ke operacia efikeco ĉiam malpliigas kostojn. Tio okazas nur ĉe la strategio "same por malpli". Pliigo de kostoj estas operacie efike se ĝi pliigas la eliraĵojn je pli alta proporcio. Ezemplo de strategio "same por malpli" estas fabrika kompanio, kiu malpliigas sian personaron dum ĝi ankoraŭ produktas saman kvanton da fabrikaĵoj. Tio eblas per centralizo, aŭtomatigo, aŭ plibonigo de laboraj procezoj.. Ekzemplo de strategio "pli por same" estas fabrika kompanio, kiu malpliigas la difektadon de produktoj (do ankaŭ postvendajn kostojn) sen plia uzo de mono aŭ rimedoj. Tio eblas per uzo de [[kvalita mastrumado|kvalitmastrumaj]] sistemoj, inkludo de kvalitaj konsideroj en ekzistantaj trejnprogramoj por laboristoj, aŭ postuli pli bonan kvaliton kiam oni renovigas [[subkontrakto]]jn. Ekzemplo de stategio "multe pli por pli" estas fabrika kompanio, kiu aĉetas novan fabrikodomon, per kiu ĝi povas produkti pli bonkvalitajn produktojn ol en la malnovaj. Tiam ĝi povas vendi la pli bonajn fabrikaĵojn kontraŭ pli alta prezo, kiu pli ol kompensas la koston. Alia ekzemplo estas serva kompanio, kiu pliampleksigas siajn servojn por plibonigi klientan kontenton. [[Kategorio:Organizaĵoj]] kuygukpv04wzecsev4g2ogicyikcaoh 9480638 9480637 2026-09-23T00:58:45Z Arbarulo 135469 9480638 wikitext text/x-wiki '''Operacia efikeco''' estas mezuro de [[rimeda celado]] en [[organizaĵo]] difinebla kiel proporcio inter eliraĵo produktata kaj eniraĵo bezonata. Pli alta operacia efikeco estas dezirinda. La organizaĵo povas esti privata [[negoco]], [[NRO]] aŭ [[registaro]]. Eniraĵoj kutime estas mono, homoj (ĉu kalkulataj laŭ nombro da individuoj aŭ [[plentempa ekvivalento]]) aŭ labortempo. Eliraĵoj tipe estas mono (enspezo, profito, kontantaĵo), novaj klientoj, [[klienta fidelo]], merkata apartiĝo, produktataj varoj, novigado, kvalito, rapido, adapteblo, malsimplo aŭ oportunoj. Nekomerca ekzemplo de eliraĵo estas [[lernado]] de edukatoj por [[ministerio de edukado]] aŭ eduksektora NRO. Povas esti konfuzo inter operacia efikeco kaj la rilataj konceptoj "[[efikeco]]" kaj "[[produktiveco|produktemo]]",<ref>Klarigo pri la distingo inter operacia efikeco kaj produktemo troviĝas en Timothy J. Coelli, D.S. Prasada Rao, Christopher J. O’Donnell and George E. Battese: "An Introduction to Efficiency and Productivity Analysis", Springer, 2005</ref> aŭ kun "[[operacia merito]]", kiu rilatas al daŭra pliboniĝado sed ne rekte al efikeco. == Strategioj == Por pliigi la operacian efikecon de negoco estas pluraj alternativaj strategioj. La plej kutimaj estas:<ref>"Efficiency and beyond - Forward-thinking solutions for improving efficiency", Nokia Siemens Networks, 2009</ref> * '''Same por malpli''', t.e samaj eliraĵoj por malpli da eniraĵoj * '''Pli por same''', t.e pli da eliraĵoj por samaj eniraĵoj * '''Multe pli por pli''', t.e. multe pli da eliraĵoj por pli da eniraĵoj<!--Kio pli "iom malpli por multe malpli?--> Ofta oni miskredas, ke operacia efikeco ĉiam malpliigas kostojn. Tio okazas nur ĉe la strategio "same por malpli". Pliigo de kostoj estas operacie efike se ĝi pliigas la eliraĵojn je pli alta proporcio. Ezemplo de strategio "same por malpli" estas fabrika kompanio, kiu malpliigas sian personaron dum ĝi ankoraŭ produktas saman kvanton da fabrikaĵoj. Tio eblas per centralizo, aŭtomatigo, aŭ plibonigo de laboraj procezoj.. Ekzemplo de strategio "pli por same" estas fabrika kompanio, kiu malpliigas la difektadon de produktoj (do ankaŭ postvendajn kostojn) sen plia uzo de mono aŭ rimedoj. Tio eblas per uzo de [[kvalita mastrumado|kvalitmastrumaj]] sistemoj, inkludo de kvalitaj konsideroj en ekzistantaj trejnprogramoj por laboristoj, aŭ postuli pli bonan kvaliton kiam oni renovigas [[subkontrakto]]jn. Ekzemplo de stategio "multe pli por pli" estas fabrika kompanio, kiu aĉetas novan fabrikodomon, per kiu ĝi povas produkti pli bonkvalitajn produktojn ol en la malnovaj. Tiam ĝi povas vendi la pli bonajn fabrikaĵojn kontraŭ pli alta prezo, kiu pli ol kompensas la koston. Alia ekzemplo estas serva kompanio, kiu pliampleksigas siajn servojn por plibonigi klientan kontenton. ==Referencoj== <references/> [[Kategorio:Organizaĵoj]] jtxpwj8h6gmxkgsj0dpg4tfh5ctgjo6 9480639 9480638 2026-09-23T00:59:20Z Arbarulo 135469 9480639 wikitext text/x-wiki '''Operacia efikeco''' estas mezuro de [[rimeda celado]] en [[organizaĵo]] difinebla kiel proporcio inter eliraĵo produktata kaj eniraĵo bezonata. Pli alta operacia efikeco estas dezirinda. La organizaĵo povas esti privata [[negoco]], [[NRO]] aŭ [[registaro]]. Eniraĵoj kutime estas mono, homoj (ĉu kalkulataj laŭ nombro da individuoj aŭ [[plentempa ekvivalento]]) aŭ labortempo. Eliraĵoj tipe estas mono (enspezo, profito, kontantaĵo), novaj klientoj, [[klienta fidelo]], merkata apartiĝo, produktataj varoj, novigado, kvalito, rapido, adapteblo, malsimplo aŭ oportunoj. Nekomerca ekzemplo de eliraĵo estas [[lernado]] de edukatoj por [[ministerio de edukado]] aŭ eduksektora NRO. Povas esti konfuzo inter operacia efikeco kaj la rilataj konceptoj "[[efikeco]]" kaj "[[produktiveco|produktemo]]",<ref>Klarigo pri la distingo inter operacia efikeco kaj produktemo troviĝas en Timothy J. Coelli, D.S. Prasada Rao, Christopher J. O’Donnell and George E. Battese: "An Introduction to Efficiency and Productivity Analysis", Springer, 2005</ref> aŭ kun "[[operacia merito]]", kiu rilatas al daŭra pliboniĝado sed ne rekte al efikeco. == Strategioj == Por pliigi la operacian efikecon de negoco estas pluraj alternativaj strategioj. La plej kutimaj estas:<ref>"Efficiency and beyond - Forward-thinking solutions for improving efficiency", Nokia Siemens Networks, 2009</ref> * '''Same por malpli''', t.e samaj eliraĵoj por malpli da eniraĵoj * '''Pli por same''', t.e pli da eliraĵoj por samaj eniraĵoj * '''Multe pli por pli''', t.e. multe pli da eliraĵoj por pli da eniraĵoj<!--Kio pli "iom malpli por multe malpli?--> Ofta oni miskredas, ke operacia efikeco ĉiam malpliigas kostojn. Tio okazas nur ĉe la strategio "same por malpli". Pliigo de kostoj estas operacie efika se ĝi pliigas la eliraĵojn je pli alta proporcio. Ezemplo de strategio "same por malpli" estas fabrika kompanio, kiu malpliigas sian personaron dum ĝi ankoraŭ produktas saman kvanton da fabrikaĵoj. Tio eblas per centralizo, aŭtomatigo, aŭ plibonigo de laboraj procezoj.. Ekzemplo de strategio "pli por same" estas fabrika kompanio, kiu malpliigas la difektadon de produktoj (do ankaŭ postvendajn kostojn) sen plia uzo de mono aŭ rimedoj. Tio eblas per uzo de [[kvalita mastrumado|kvalitmastrumaj]] sistemoj, inkludo de kvalitaj konsideroj en ekzistantaj trejnprogramoj por laboristoj, aŭ postuli pli bonan kvaliton kiam oni renovigas [[subkontrakto]]jn. Ekzemplo de stategio "multe pli por pli" estas fabrika kompanio, kiu aĉetas novan fabrikodomon, per kiu ĝi povas produkti pli bonkvalitajn produktojn ol en la malnovaj. Tiam ĝi povas vendi la pli bonajn fabrikaĵojn kontraŭ pli alta prezo, kiu pli ol kompensas la koston. Alia ekzemplo estas serva kompanio, kiu pliampleksigas siajn servojn por plibonigi klientan kontenton. ==Referencoj== <references/> [[Kategorio:Organizaĵoj]] 4ir3c910qayjdhy0gp4ihahxdj4o0pq 9480640 9480639 2026-09-23T01:00:08Z Arbarulo 135469 /* Strategioj */ 9480640 wikitext text/x-wiki '''Operacia efikeco''' estas mezuro de [[rimeda celado]] en [[organizaĵo]] difinebla kiel proporcio inter eliraĵo produktata kaj eniraĵo bezonata. Pli alta operacia efikeco estas dezirinda. La organizaĵo povas esti privata [[negoco]], [[NRO]] aŭ [[registaro]]. Eniraĵoj kutime estas mono, homoj (ĉu kalkulataj laŭ nombro da individuoj aŭ [[plentempa ekvivalento]]) aŭ labortempo. Eliraĵoj tipe estas mono (enspezo, profito, kontantaĵo), novaj klientoj, [[klienta fidelo]], merkata apartiĝo, produktataj varoj, novigado, kvalito, rapido, adapteblo, malsimplo aŭ oportunoj. Nekomerca ekzemplo de eliraĵo estas [[lernado]] de edukatoj por [[ministerio de edukado]] aŭ eduksektora NRO. Povas esti konfuzo inter operacia efikeco kaj la rilataj konceptoj "[[efikeco]]" kaj "[[produktiveco|produktemo]]",<ref>Klarigo pri la distingo inter operacia efikeco kaj produktemo troviĝas en Timothy J. Coelli, D.S. Prasada Rao, Christopher J. O’Donnell and George E. Battese: "An Introduction to Efficiency and Productivity Analysis", Springer, 2005</ref> aŭ kun "[[operacia merito]]", kiu rilatas al daŭra pliboniĝado sed ne rekte al efikeco. == Strategioj == Por pliigi la operacian efikecon de negoco estas pluraj alternativaj strategioj. La plej kutimaj klasifikiĝas kiel:<ref>"Efficiency and beyond - Forward-thinking solutions for improving efficiency", Nokia Siemens Networks, 2009</ref> * '''Same por malpli''', t.e samaj eliraĵoj por malpli da eniraĵoj * '''Pli por same''', t.e pli da eliraĵoj por samaj eniraĵoj * '''Multe pli por pli''', t.e. multe pli da eliraĵoj por pli da eniraĵoj<!--Kio pli "iom malpli por multe malpli?--> Ofta oni miskredas, ke operacia efikeco ĉiam malpliigas kostojn. Tio okazas nur ĉe la strategio "same por malpli". Pliigo de kostoj estas operacie efika se ĝi pliigas la eliraĵojn je pli alta proporcio. Ezemplo de strategio "same por malpli" estas fabrika kompanio, kiu malpliigas sian personaron dum ĝi ankoraŭ produktas saman kvanton da fabrikaĵoj. Tio eblas per centralizo, aŭtomatigo, aŭ plibonigo de laboraj procezoj.. Ekzemplo de strategio "pli por same" estas fabrika kompanio, kiu malpliigas la difektadon de produktoj (do ankaŭ postvendajn kostojn) sen plia uzo de mono aŭ rimedoj. Tio eblas per uzo de [[kvalita mastrumado|kvalitmastrumaj]] sistemoj, inkludo de kvalitaj konsideroj en ekzistantaj trejnprogramoj por laboristoj, aŭ postuli pli bonan kvaliton kiam oni renovigas [[subkontrakto]]jn. Ekzemplo de strategio "multe pli por pli" estas fabrika kompanio, kiu aĉetas novan fabrikodomon, per kiu ĝi povas produkti pli bonkvalitajn produktojn ol en la malnovaj. Tiam ĝi povas vendi la pli bonajn fabrikaĵojn kontraŭ pli alta prezo, kiu pli ol kompensas la koston. Alia ekzemplo estas serva kompanio, kiu pliampleksigas siajn servojn por plibonigi klientan kontenton. ==Referencoj== <references/> [[Kategorio:Organizaĵoj]] he3pyzwrotutyz3bqmhtzotskb8hjga 14 953914 9480667 2026-09-23T05:35:04Z RG72 11847 Kreis novan paĝon kun "{{Commonscat linio}} [[Kategorio:Sanktuloj laŭ landoj]] [[Kategorio:Norvegaj religiuloj|Sanktuloj]]" 9480667 wikitext text/x-wiki {{Commonscat linio}} [[Kategorio:Sanktuloj laŭ landoj]] [[Kategorio:Norvegaj religiuloj|Sanktuloj]] 8u88tt74qnim68y7ycpzkmnz11krxwr 14 953915 9480668 2026-09-23T05:35:40Z RG72 11847 Kreis novan paĝon kun "{{Commonscat linio}} [[Kategorio:Sanktuloj laŭ landoj]] [[Kategorio:Finnaj religiuloj|Sanktuloj]]" 9480668 wikitext text/x-wiki {{Commonscat linio}} [[Kategorio:Sanktuloj laŭ landoj]] [[Kategorio:Finnaj religiuloj|Sanktuloj]] c0fiyjys34i2sfehb9oses1e11qb3ja 14 953916 9480671 2026-09-23T05:37:27Z RG72 11847 Kreis novan paĝon kun "[[Kategorio:Finnaj laŭ profesioj|Religiuloj]] [[Kategorio:Religio en Finnlando|Religiuloj]] [[Kategorio:Religiuloj laŭ landoj]]" 9480671 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Finnaj laŭ profesioj|Religiuloj]] [[Kategorio:Religio en Finnlando|Religiuloj]] [[Kategorio:Religiuloj laŭ landoj]] oewcwe1auphgy3zrdai66yrvwpvem67 9480672 9480671 2026-09-23T05:37:36Z RG72 11847 9480672 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Finnoj laŭ profesioj|Religiuloj]] [[Kategorio:Religio en Finnlando|Religiuloj]] [[Kategorio:Religiuloj laŭ landoj]] rrgq4uueh6lgwohbz44ug6s5ggrz3w3 0 953917 9480677 2026-09-23T06:03:17Z Crosstor 3176 pastro 9480677 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = |naskonomo = }} '''[[Johano|János]] Rézbányay''' [jAnoŝ rEzbAnjai], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plia persona nomo '''Rézbányay János Nepomuk''' estis [[Hungario|hungara]] [[pastro]], altlerneja [[instruisto]]. Lia familia nomvarianto estis ''Rézbányai'', lia [[parenco]] estis [[József Rézbányay]]. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM38823 hungarlingva datenaro de muzeo</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1831|1|16}} (laŭ alia informa en la 1-an) en [[Paks]], li mortis {{mortotago|1918|4|8}} en [[Pécs]]. == Biografio == {{Paĝonomo}} maturiĝis en [[cistercianoj|cisterciana]] [[gimnazio]] en [[Pécs]], poste li studis teologion en la sama urbo. Li pastriĝis en [[1854]], poste li estis pastro en pluraj lokoj, dum inter 1857-1864 li estis seminariestro en Pécs. Li estis orfejestro ekde 1872, krome ekde 1878 li ankaŭ instruis en [[Jura Akademio (Pécs)]]. En 1881 li ricevis la titolon papa sekreta ĉambelano, en 1906 honora [[kanoniko]], jaron poste li pensiuliĝis. == Elektitaj kontribuoj == * ''Korszerű bőjti beszédek.'' (1873) * ''Európa művelődési történelme, különös tekintettel hazánkra.'' (3 volumoj, 1878-1881; denove 1881) * ''Az ó-kori népek művelődési története.'' (1886, denove 1887) * ''Egyházi beszéd. A nőnevelésről.'' (1897) == Fontoj == * [https://www.arcanum.com/hu/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-eletrajzi-lexikon-7428D/r-775E4/rezbanyai-janos-777B7/ biografio hungare] * [https://mek.oszk.hu/03600/03630/html/index.htm biografio hungare (legebla post klako al majusklo R, poste serĉu la nomon)] * [https://lexikon.katolikus.hu/R/R%C3%A9zb%C3%A1nyay.html Katolika Leksikono] * [https://www.arcanum.com/hu/online-kiadvanyok/Lexikonok-a-pallas-nagy-lexikona-2/q-15D1C/rezbanyay-164F0/ Leksikono Pallas] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Rezbanyay Janos}} [[Kategorio:Hungaraj pastroj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] {{Portalstrio|Biografio}} enogfl2z7g6t7hpwfszp22bo09rwvto 9480678 9480677 2026-09-23T06:06:49Z Crosstor 3176 /* Biografio */ 9480678 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = |naskonomo = }} '''[[Johano|János]] Rézbányay''' [jAnoŝ rEzbAnjai], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plia persona nomo '''Rézbányay János Nepomuk''' estis [[Hungario|hungara]] [[pastro]], altlerneja [[instruisto]]. Lia familia nomvarianto estis ''Rézbányai'', lia [[parenco]] estis [[József Rézbányay]]. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM38823 hungarlingva datenaro de muzeo</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1831|1|16}} (laŭ alia informa en la 1-an) en [[Paks]], li mortis {{mortotago|1918|4|8}} en [[Pécs]]. == Biografio == {{Paĝonomo}} maturiĝis en [[cistercianoj|cisterciana]] [[gimnazio]] en [[Pécs]], poste li studis teologion en [[Teologia Altlernejo (Pécs)|Seminario de Pécs]]. Li pastriĝis en [[1854]], poste li estis pastro en pluraj lokoj, dum inter 1857-1864 li estis seminariestro en Pécs. Li estis orfejestro ekde 1872, krome ekde 1878 li ankaŭ instruis en [[Jura Akademio (Pécs)]]. En 1881 li ricevis la titolon papa sekreta ĉambelano, en 1906 honora [[kanoniko]], jaron poste li pensiuliĝis. == Elektitaj kontribuoj == * ''Korszerű bőjti beszédek.'' (1873) * ''Európa művelődési történelme, különös tekintettel hazánkra.'' (3 volumoj, 1878-1881; denove 1881) * ''Az ó-kori népek művelődési története.'' (1886, denove 1887) * ''Egyházi beszéd. A nőnevelésről.'' (1897) == Fontoj == * [https://www.arcanum.com/hu/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-eletrajzi-lexikon-7428D/r-775E4/rezbanyai-janos-777B7/ biografio hungare] * [https://mek.oszk.hu/03600/03630/html/index.htm biografio hungare (legebla post klako al majusklo R, poste serĉu la nomon)] * [https://lexikon.katolikus.hu/R/R%C3%A9zb%C3%A1nyay.html Katolika Leksikono] * [https://www.arcanum.com/hu/online-kiadvanyok/Lexikonok-a-pallas-nagy-lexikona-2/q-15D1C/rezbanyay-164F0/ Leksikono Pallas] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Rezbanyay Janos}} [[Kategorio:Hungaraj pastroj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] {{Portalstrio|Biografio}} 0u78e3ljvh89hkqb5ww465w0getldzc 0 953918 9480708 2026-09-23T08:48:56Z Crosstor 3176 kanoniko 9480708 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = |naskonomo = }} '''[[Jozefo|József]] Rézbányay''' [joĵef rEzbanjai], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Rézbányay József''' estis [[Hungario|hungara]] [[pastro]], [[kanoniko]], altlerneja [[instruisto]]. Lia familia nomvarianto estis ''Rézbányai'', lia [[parenco]] estis [[János Rézbányay]]. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM80395 hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=730884&date=2026-09-23 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1860|1|20}} en [[Paks]], li mortis {{mortotago|1936|5|4}} en [[Eger]]. == Biografio == {{Paĝonomo}} frekventis [[gimnazio]]jn en [[Kalocsa]] kaj [[Pécs]], poste li studis teologion en [[Pázmáneum]]. Li pastriĝis en [[1882]], poste li estis pastro en pluraj vilaĝoj. Ekde 1885 li estis [[inspektoro]] en [[Teologia Altlernejo (Pécs)|Seminario de Pécs]], dum en 1886 li doktoriĝis en [[Vieno]], en 1891 en [[Universitato de Kluĵo|Scienca Universitato Ferenc József]]. Inter 1887-1889 li instruis en [[Jura Akademio (Pécs)]], baldaŭ li havis plurajn ekleziajn taskojn. En 1918 li estis levita kanoniko, inter 1920-1923 li estis seminariestro. == Elektitaj kontribuoj == * ''Mennyei hangok.'' . (kunaŭtoro, 1880) * ''Az egyház és az állam között való viszony kérdése hazánkban.'' (1892) * ''Az egyházi szónoklat kézikönyve.'' (manlibro, 1904) * ''Az egyházi szónoklat egyetemes története.'' (3 volumoj, 1904-1906) * ''Bölcseleti erkölcstan. (Ethika). Vezérfonalul jogakad. előadásokhoz és magánhasználatra.'' (studenta lernolibro, 1917) * ''Rézbányay József szent beszédei az egyháziév minden ünnep és vasárnapjára.'' (2 volumoj, 1925) == Fontoj == * [https://mek.oszk.hu/03600/03630/html/index.htm biografio hungare (legeblas post klako al majusklo R, poste serĉu la nomon)] * [https://lexikon.katolikus.hu/R/R%C3%A9zb%C3%A1nyay.html Katolika Leksikono (legebla en la 2-a alineo)] * [https://mek.oszk.hu/00000/00060/html/087/pc008728.html#4 Leksikono Pallas (legebla en la 2-a alineo)] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Rezbanyay Jozsef}} [[Kategorio:Hungaraj pastroj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] [[Kategorio:Hungaraj kanonikoj]] {{Portalstrio|Biografio}} 5b7twqf1hhbrpgkv2vld2aemfzh6r60 0 953919 9480727 2026-09-23T09:56:30Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Oroliva pego |koloro = pink |dosiero = Golden-olive Woodpecker.jpg |dosiero larĝo=240px |priskribo de dosiero = masklo |dosiero2 = Golden-Olive Woodpecker.jpg |dosiero2 larĝo=240px |priskribo de dosiero2 = ino |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Colaptes]]'' |specio = '''Oroliva..." 9480727 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Oroliva pego |koloro = pink |dosiero = Golden-olive Woodpecker.jpg |dosiero larĝo=240px |priskribo de dosiero = masklo |dosiero2 = Golden-Olive Woodpecker.jpg |dosiero2 larĝo=240px |priskribo de dosiero2 = ino |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Colaptes]]'' |specio = '''Oroliva pego''' ''C. rubiginosus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref =<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=Golden-olive Woodpecker ''Colaptes rubiginosus'' |volume=2020 |article-number=e.T61533973A141039580 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T61533973A141039580.en |access-date=27a de Januaro 2023}}</ref> |dunomo = ''Colaptes rubiginosus'' |dunomo aŭtoritato = ([[William Swainson|Swainson]], 1820) |specioj de subdivizio = Subspecioj |vikispecio = |komunejo = |sinonimo= *''Piculus rubiginosus'' <small>Swainson, 1820</small> *''Piculus aeruginosus'' <small>(Malherbe, 1862)</small> |mapo de vivoteritorioj = Colaptes rubiginosus map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Oroliva pego'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Colaptes rubiginosus'') estas [[birdo]] de la familio de [[Pegedoj]], kaj unu el la 13 specioj de la genro “Colaptes”. Ĝi troviĝas el [[Meksiko]] suden kaj orienten tra [[Panamo]], en ĉiu kontinenta lando de Sudameriko escepte en [[Ĉilio]], [[Paragvajo]], kaj [[Urugvajo]]. ==Taksonomio== The golden-olive woodpecker was [[species description|formally described]] in 1820 as ''Picus rubiginosis'' by the English zoologist [[William Swainson]].<ref>{{ cite book | last=Swainson | first=William | author-link=William Swainson | year=1820 | title=Zoological illustrations, or, Original figures and descriptions of new, rare, or interesting animals | volume=1 | location=London | publisher=Baldwin, Cradock, and Joy; and W. Wood | at=Plate 14 text | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/29156464 }}</ref> The specific epithet is [[Latin]] meaning "rusty".<ref>{{ cite web | last=Jobling | first=James A. | title=rubiginosis | work=The Key to Scientific Names | url=https://birdsoftheworld.org/bow/key-to-scientific-names/search?q=rubiginosis | publisher=Cornell Lab of Ornithology | access-date=30 January 2026 }}</ref> Swainson specified the [[type locality (biology)|type locality]] as the "Spanish Main". In 1918 the Austrian ornithologist [[Carl Eduard Hellmayr]] restricted the location to [[Caracas]], Venezuela.<ref>{{ cite journal | last=Hellmayr | first=Carl Eduard | author-link=Carl Eduard Hellmayr | year=1918 | title=Miscellanea Ornithologica III | language=German | journal=Verhandlungen der Ornithologischen Gesellschaft in Bayern | volume=13 | pages=302-317 [315, note] | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8754275 }}</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1948 | title=Check-List of Birds of the World | volume=6 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=111 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14477544 }}</ref> The golden-olive woodpecker is now one of 14 species placed in the genus ''[[Colaptes]]'' that was introduced in 1825 by the Irish zoologist [[Nicholas Aylward Vigors]].<ref name=avilist>{{ cite web | author=AviList Core Team | date=2025 | title=AviList: The Global Avian Checklist, v2025 | doi=10.2173/avilist.v2025 | doi-access=free | url=http://www.avilist.org/checklist/v2025/ | access-date=30 January 2026 }}</ref> Nineteen [[subspecies]] are recognised:<ref name=avilist/> * ''C. r. yucatanensis'' ([[Samuel Cabot III|Cabot, S Jr]], 1844) – southern Mexico ([[Oaxaca]]) to western Panama * ''C. r. alleni'' ([[Outram Bangs|Bangs, O]], 1902) – [[Sierra Nevada de Santa Marta|Santa Marta Mountains]] (northeastern Colombia) * ''C. r. buenavistae'' ([[Frank Chapman (ornithologist)|Chapman, FM]], 1915) – Andean slopes of eastern Colombia and eastern Ecuador * ''C. r. meridensis'' ([[Robert Ridgway|Ridgway, R]], 1911) – northwestern Venezuela * ''C. r. rubiginosus'' ([[William Swainson|Swainson, WJ]], 1820) – mountains of north-central and northeastern Venezuela * ''C. r. deltanus'' (Aveledo H, R & Ginés, H, 1953) – northeastern Venezuela ([[Delta Amacuro]]) * ''C. r. paraquensis'' ([[William H. Phelps Sr.|Phelps, WH Sr]] & [[William H. Phelps Jr.|Phelps, WH Jr]], 1948) – mountains of south-central Venezuela * ''C. r. guianae'' ([[Carl Eduard Hellmayr|Hellmayr, CE]], 1918) – eastern Venezuela and adjacent Guyana * ''C. r. viridissimus'' (Chapman, FM, 1939) – [[tepui]]s of southern Venezuela (high plateau of [[Auyán-tepui]]) * ''C. r. nigriceps'' ([[Emmet Reid Blake|Blake, ER]], 1941) – [[Serra do Acari|Acari Mountains]] (southern Guyana and adjacent southern Suriname) * ''C. r. trinitatis'' (Ridgway, R, 1911) – Trinidad * ''C. r. tobagensis'' (Ridgway, R, 1911) – [[Tobago]] * ''C. r. gularis'' ([[Edward Hargitt|Hargitt, E]], 1889) – Colombia (central and western Andes) * ''C. r. rubripileus'' ([[Tommaso Salvadori|Salvadori, AT]] & Festa, E, 1900) – far southwestern Colombia to western Ecuador and northwestern Peru * ''C. r. coloratus'' (Chapman, FM, 1923) – far southeastern Ecuador and north-central Peru * ''C. r. chrysogaster'' ([[Hans von Berlepsch|Berlepsch, HHCL]] & [[Jan Sztolcman|Sztolcman, JS]], 1902) – central Peru * ''C. r. canipileus'' ([[Alcide d'Orbigny|d'Orbigny, ACVMD]], 1840) – central and southeastern Bolivia * ''C. r. tucumanus'' ([[Jean Cabanis|Cabanis, JL]], 1883) – southern Bolivia to northwestern Argentina (south to [[Tucumán Province|Tucumán]]) * ''C. r. aeruginosus'' ([[Alfred Malherbe|Malherbe, A]], 1862) – eastern Mexico ([[Tamaulipas]] to [[Veracruz]]) The subspecies ''C. r. aeruginosus'' has sometimes been considered as a separate species, the bronze-winged woodpecker.<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela C. Rasmussen | date=February 2025 | title=Woodpeckers | work=IOC World Bird List Version 15.1 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/woodpeckers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=30 January 2026 }}</ref> Its relationships are uncertain as it has not been included in a genetic study.<ref name=moore>{{Cite journal | last1=Moore | first1=W.S. | last2=Overton | first2=L.C. | last3=Miglia | first3=K.J. | date=2011 | title=Mitochondrial DNA based phylogeny of the woodpecker genera ''Colaptes'' and ''Piculus'', and implications for the history of woodpecker diversification in South America | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=58 | issue=1 | pages=76-84 | doi=10.1016/j.ympev.2010.09.011}}</ref><ref name=dufort>{{Cite journal | last=Dufort | first=Matthew J. | date=2016 | title=An augmented supermatrix phylogeny of the avian family Picidae reveals uncertainty deep in the family tree | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=94 | pages=313-326 | doi=10.1016/j.ympev.2015.08.025}}</ref> Further splittings of these subspecies have been proposed at various times but each is currently (2023) considered synonymous with a member of this list.<ref name=GOWO-BOW>del Hoyo, J., H. Winkler, D. A. Christie, and N. Collar (2022). Golden-olive Woodpecker (''Colaptes rubiginosus''), version 1.1. In Birds of the World (N. D. Sly, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.goowoo1.01.1 retrieved 27 January 2023</ref> According to some authors, the golden-olive woodpecker ''[[sensu lato]]'' and the [[grey-crowned woodpecker]] (''C. auricularis'') form a [[superspecies]]. However, research since 2010 has found that the golden-olive ''C. rubiginosus'' is not [[monophyletic]], with some subspecies being more closely related to the grey-crowned woodpecker and others to the [[black-necked woodpecker]] (''C. atricollis'') than they are to other golden-olive subspecies.<ref name=moore/><ref name=dufort/> ==Aspekto== The golden-olive woodpecker is {{convert|18|to|23|cm|in|sigfig=2|abbr=on}} long. Males and females have the same plumage except on their heads. Adult males of the [[nominate subspecies]] ''C. r. rubiginosus'' have a slate gray forehead and crown with a red border and nape. They are pale buff to whitish from their [[Lore (anatomy)|lores]] around the eye to the red of the nape. They have a wide red [[Cheek|malar]] stripe and a pale buffy white chin and upper throat; the last has heavy blackish streaks. Adult females have red only on their nape, and their malar area has streaks like the throat. Both sexes have mostly green upperparts with a bronze tinge; their rump and uppertail [[Covert feather|coverts]] are paler and barred with dark olive. Their flight feathers are dark brownish olive with greenish edges and some yellowish on the shafts. Their tail is brown. Their underparts are pale buffy yellow with blackish olive bars; the bars are closest together on the chest. Their medium-length bill is slaty gray to black, their iris deep dull red, and their legs gray to olive-gray. Juveniles are generally duller than adults and have less well-defined barring on their underparts.<ref name=GOWO-BOW/> The other subspecies of golden-olive woodpeckers differ from the nominate in size, the color of their backs, and the base color and barring of their underparts. The differences are summarized in comparison to the nominate:<ref name=GOWO-BOW/> *''C. r. yucatanensis'', larger but variable, lighter barring on breast *''C. r. alleni'', large, bronze-gold with red tinges above, black throat with white spots, narrow bars on breast, red on male's crown *''C. r. buenavistae'', very large, bronzy back with reddish tinge, darkly barred rump, olive green bars on underparts *''C. r. meridensis'', like ''buenavistae'' but somewhat smaller with a less bronzy back *''C. r. deltanus'', small, greener back, and larger white spots on throat *''C. r. paraquensis'', large, strong bronze tinge on back, dark dark gray crown with little red *''C. r. guianae'', large, bronzy yellow-green back, very small pale throat spots, moderate amount of red on crown *''C. r. viridissimus'', very large, bright yellow-green back, whitish base color and wide black barring on breast, male has less red on head *''C. r. nigriceps'', like ''guianae'' but with little or no bronze *''C. r. trinitatis'', like ''tobagensis'' but much smaller with a less heavy bill *''C. r. tobagensis'', large, bronze-gold with red tinges above, black throat with white spots, medium-width greenish bars on breast *''C. r. gularis'' large, fine white throat spots, pale underparts, male has entirely red crown and female slightly less *''C. r. rubripileus'', like ''gularis'' but smaller with blacker breast barring *''C. r. coloratus'', slightly bronzy upperparts, bright yellow mostly unbarred belly, barred flanks *''C. r. chrysogaster'', very bronzy back with red tinge, unbarred yellow belly, male has much red on crown *''C. r. canipileus'', very bronzy back with red tinge, lightly barred yellow belly, male has much red on crown *''C. r. tucumanus'', large, dull green and less bronzy back, whiter underparts with blackish barring ==Distribuado kaj habitato== The golden-olive woodpecker inhabits a very wide variety of landscapes, mostly semi-open to dense. They range from dry tropical [[Deserts and xeric shrublands|thornscrubs]] to humid [[rainforest]]s. Between those extremes are [[cloudforest|cloudforests]], [[oak-pine woodland]], dry deciduous forests, [[riparian]] thickets, and mangroves. They are often also found along the edges of forest, in scattered trees within clearings, and [[shade-grown coffee]] plantations. In elevation, the species ranges from near sea level to {{convert|2100|m|ft|abbr=on}} in Mexico and between {{convert|750|and|2150|m|ft|-2|abbr=on}} in Central America, from sea level to {{convert|2800|m|ft|abbr=on}} but usually between {{convert|350|and|2100|m|ft|-2|abbr=on}} in Venezuela, between {{convert|900|and|3100|m|ft|-2|abbr=on}} in Colombia, between {{convert|1000|and|2500|m|ft|-2|abbr=on}} in Argentina, and up to {{convert|2300|m|ft|abbr=on}} in Ecuador, Peru, and Bolivia.<ref name=GOWO-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== As far as is known, the golden-olive woodpecker is a year-round resident throughout its range.<ref name=GOWO-BOW/> ===Manĝado=== The golden-olive woodpecker forages from the forest's mid level to the canopy, exploring the trunk, limbs, branches, and vines of large trees. It hunts by itself, in loose pairs, and as part of [[mixed species feeding flock]]s. It pecks, hammers, probes, prys, and sometimes gleans to capture its prey. Its primary diet is ants, termites, and wood-boring beetles and their larvae; it adds fruits and berries but rarely.<ref name=GOWO-BOW/> A note published in 2016 added [[Müllerian body|Müllerian bodies]] to its known diet. These are growths that ''Cecropia'' plants produce to feed ants in a [[symbiotic]] relationship.<ref>{{cite journal |last1=Tórrez |first1=Marvin A. |last2=Arendt |first2=Wayne J. |last3=Díaz |first3=Luis |date=2016 |title=Consumption of Müllerian Bodies by Golden-olive Woodpecker (''Colaptes rubiginosus'') in Nicaragua's Highlands |journal=Wilson Journal of Ornithology |volume=128 |issue=1 |pages=190–193 |doi=10.1676/1559-4491-128.1.190 }}</ref> ===Reproduktado=== The golden-olive woodpecker's breeding season has not been determined for its whole range, but it appears to vary geographically. It breeds between January and May from Mexico to Colombia, from December or January to June or July in Ecuador and Peru, and the season perhaps includes October in Guyana. It excavates its nest cavity in a living or dead tree or palm, anywhere between {{convert|1.2|and|18|m|ft|round=5|abbr=on}} above the ground. Both sexes incubate the clutch of two to four eggs but the incubation period is not known. Both parents provision nestlings by regurgitation for the approximately 24 days between hatch and fledging.<ref name=GOWO-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Colaptes-rubiginosus |species=Oroliva pego}} ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the golden-olive woodpecker as being of Least Concern. It has an extremely large range but its population size is not known and is believed to be decreasing. No immediate threats have been identified.<ref name=IUCN/> It is considered fairly common to common in most of its range and occurs in many protected areas. "This widespread species' ability to live in a wide variety of wooded habitats suggests that its future is secure."<ref name=GOWO-BOW/> == Referencoj == {{Portalo Birdoj}} {{Referencoj}} *{{ cite book | last=Skutch | first=Alexander F. | author-link=Alexander Skutch | date=1969 | chapter=Golden-olive woodpecker | title=Life Histories of Central American Birds III: Families Cotingidae, Pipridae, Formicariidae, Furnariidae, Dendrocolaptidae, and Picidae | series=Pacific Coast Avifauna, Number 35 | location=Berkeley, California | publisher=Cooper Ornithological Society | chapter-url=https://sora.unm.edu/sites/default/files/journals/pca/pca_035.pdf#page=422 | pages=422–427 | ref=none }} * {{cite book |last1=ffrench<!--this name should not be capitalized--> |first1=Richard |last2=O'Neill |first2=John Patton |last3=Eckelberry |first3=Don R. |title=A Guide to the Birds of Trinidad and Tobago |year=2003 |location=London |publisher=Christopher Helm |isbn=0-7136-6759-1 | ref=none }} * {{cite book |last=Hilty |first=Steven L. |date=2003 |title=Birds of Venezuela |publisher=Christopher Helm |location=London |isbn=0-7136-6418-5 | ref=none }} == Eksteraj ligiloj == {{Commons|Colaptes rubiginosus}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Kolombio]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] i71kirirpgogsmxhe95ko4g2lvduuoh 9480730 9480727 2026-09-23T10:16:47Z Kani 670 /* Taksonomio */ 9480730 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Oroliva pego |koloro = pink |dosiero = Golden-olive Woodpecker.jpg |dosiero larĝo=240px |priskribo de dosiero = masklo |dosiero2 = Golden-Olive Woodpecker.jpg |dosiero2 larĝo=240px |priskribo de dosiero2 = ino |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Colaptes]]'' |specio = '''Oroliva pego''' ''C. rubiginosus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref =<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=Golden-olive Woodpecker ''Colaptes rubiginosus'' |volume=2020 |article-number=e.T61533973A141039580 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T61533973A141039580.en |access-date=27a de Januaro 2023}}</ref> |dunomo = ''Colaptes rubiginosus'' |dunomo aŭtoritato = ([[William Swainson|Swainson]], 1820) |specioj de subdivizio = Subspecioj |vikispecio = |komunejo = |sinonimo= *''Piculus rubiginosus'' <small>Swainson, 1820</small> *''Piculus aeruginosus'' <small>(Malherbe, 1862)</small> |mapo de vivoteritorioj = Colaptes rubiginosus map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Oroliva pego'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Colaptes rubiginosus'') estas [[birdo]] de la familio de [[Pegedoj]], kaj unu el la 13 specioj de la genro “Colaptes”. Ĝi troviĝas el [[Meksiko]] suden kaj orienten tra [[Panamo]], en ĉiu kontinenta lando de Sudameriko escepte en [[Ĉilio]], [[Paragvajo]], kaj [[Urugvajo]]. ==Taksonomio== La Orolivan pegon [[specipriskribo|formale priskribis]] en 1820 kiel ''Picus rubiginosis'' la angla zoologo [[William Swainson]].<ref>{{ cite book | last=Swainson | first=William | author-link=William Swainson | year=1820 | title=Zoological illustrations, or, Original figures and descriptions of new, rare, or interesting animals | volume=1 | location=London | publisher=Baldwin, Cradock, and Joy; and W. Wood | at=Plate 14 text | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/29156464 }}</ref> La [[specia epiteto]] estas [[Latina]] kun la signifo "rusta" aŭ "rufa".<ref>{{ cite web | last=Jobling | first=James A. | title=rubiginosis | work=The Key to Scientific Names | url=https://birdsoftheworld.org/bow/key-to-scientific-names/search?q=rubiginosis | publisher=Cornell Lab of Ornithology | access-date=30a de Januaro 2026 }}</ref> Swainson specigis la [[tipa loko (biologio)|tipan lokon]] kiel "Spanish Main". En 1918 la aŭstria ornitologo [[Carl Eduard Hellmayr]] limigis la lokon al [[Karakaso]], Venezuelo<ref>{{ cite journal | last=Hellmayr | first=Carl Eduard | author-link=Carl Eduard Hellmayr | year=1918 | title=Miscellanea Ornithologica III | language=German | journal=Verhandlungen der Ornithologischen Gesellschaft in Bayern | volume=13 | pages=302-317 [315, note] | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8754275 }}</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1948 | title=Check-List of Birds of the World | volume=6 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=111 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14477544 }}</ref> La Oroliva pego estas nun unu el la 14 specioj metitaj en la genron ''[[Colaptes]]'', kiun enkondukis en 1825 la irlanda zoologo [[Nicholas Aylward Vigors]].<ref name=avilist>{{ cite web | author=AviList Core Team | date=2025 | title=AviList: The Global Avian Checklist, v2025 | doi=10.2173/avilist.v2025 | doi-access=free | url=http://www.avilist.org/checklist/v2025/ | access-date=30a de Januaro 2026 }}</ref> Oni agnoskis dek naŭ [[subspecio]]jn:<ref name=avilist/> * ''C. r. yucatanensis'' ([[Samuel Cabot III|Cabot, S Jr]], 1844) – suda Meksiko ([[Oaxaca]]) ĝis okcidenta Panamo * ''C. r. alleni'' ([[Outram Bangs|Bangs, O]], 1902) – [[Sierra Nevada de Santa Marta|Santa Marta Montaro]] (nordorienta Kolombio) * ''C. r. buenavistae'' ([[Frank Chapman (ornitologo)|Chapman, FM]], 1915) – Anda deklivaro de orienta Kolombio kaj orienta Ekvadoro * ''C. r. meridensis'' ([[Robert Ridgway|Ridgway, R]], 1911) – nordokcidenta Venezuelo * ''C. r. rubiginosus'' ([[William Swainson|Swainson, WJ]], 1820) – montoj de nord-centra kaj nordorienta Venezuelo * ''C. r. deltanus'' (Aveledo H, R & Ginés, H, 1953) – nordorienta Venezuelo ([[Delta Amacuro]]) * ''C. r. paraquensis'' ([[William H. Phelps Sr.|Phelps, WH Sr]] & [[William H. Phelps Jr.|Phelps, WH Jr]], 1948) – montoj de sud-centra Venezuelo * ''C. r. guianae'' ([[Carl Eduard Hellmayr|Hellmayr, CE]], 1918) – orienta Venezuelo kaj apuda Gujano * ''C. r. viridissimus'' (Chapman, FM, 1939) – [[tepui|tepujoj]] de suda Venezuelo (altebenaĵo de [[Aujantepui]]) * ''C. r. nigriceps'' ([[Emmet Reid Blake|Blake, ER]], 1941) – Acari Montoj (suda Gujano kaj apuda suda Surinamo) * ''C. r. trinitatis'' (Ridgway, R, 1911) – Trinidado * ''C. r. tobagensis'' (Ridgway, R, 1911) – [[Tobago]] * ''C. r. gularis'' ([[Edward Hargitt|Hargitt, E]], 1889) – Kolombio (centraj kaj okcidentaj Andoj) * ''C. r. rubripileus'' ([[Tommaso Salvadori|Salvadori, AT]] & Festa, E, 1900) – plej sudokcidenta Kolombio ĝis okcidenta Ekvadoro kaj nordokcidenta Peruo * ''C. r. coloratus'' (Chapman, FM, 1923) – plej sudorienta Ekvadoro kaj nord-centra Peruo * ''C. r. chrysogaster'' ([[Hans von Berlepsch|Berlepsch, HHCL]] & [[Jan Sztolcman|Sztolcman, JS]], 1902) – centra Peruo * ''C. r. canipileus'' ([[Alcide d'Orbigny|d'Orbigny, ACVMD]], 1840) – centra kaj sudorienta Bolivio * ''C. r. tucumanus'' ([[Jean Cabanis|Cabanis, JL]], 1883) – suda Bolivio ĝis nordokcidenta Argentino (suden ĝis [[Tukumano]]) * ''C. r. aeruginosus'' ([[Alfred Malherbe|Malherbe, A]], 1862) – orienta Meksiko ([[Tamaulipas]] ĝis [[Veracruz]]) The subspecies ''C. r. aeruginosus'' has sometimes been considered as a separate species, the bronze-winged woodpecker.<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela C. Rasmussen | date=February 2025 | title=Woodpeckers | work=IOC World Bird List Version 15.1 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/woodpeckers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=30 January 2026 }}</ref> Its relationships are uncertain as it has not been included in a genetic study.<ref name=moore>{{Cite journal | last1=Moore | first1=W.S. | last2=Overton | first2=L.C. | last3=Miglia | first3=K.J. | date=2011 | title=Mitochondrial DNA based phylogeny of the woodpecker genera ''Colaptes'' and ''Piculus'', and implications for the history of woodpecker diversification in South America | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=58 | issue=1 | pages=76-84 | doi=10.1016/j.ympev.2010.09.011}}</ref><ref name=dufort>{{Cite journal | last=Dufort | first=Matthew J. | date=2016 | title=An augmented supermatrix phylogeny of the avian family Picidae reveals uncertainty deep in the family tree | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=94 | pages=313-326 | doi=10.1016/j.ympev.2015.08.025}}</ref> Further splittings of these subspecies have been proposed at various times but each is currently (2023) considered synonymous with a member of this list.<ref name=GOWO-BOW>del Hoyo, J., H. Winkler, D. A. Christie, and N. Collar (2022). Golden-olive Woodpecker (''Colaptes rubiginosus''), version 1.1. In Birds of the World (N. D. Sly, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.goowoo1.01.1 retrieved 27 January 2023</ref> According to some authors, the golden-olive woodpecker ''[[sensu lato]]'' and the [[grey-crowned woodpecker]] (''C. auricularis'') form a [[superspecies]]. However, research since 2010 has found that the golden-olive ''C. rubiginosus'' is not [[monophyletic]], with some subspecies being more closely related to the grey-crowned woodpecker and others to the [[black-necked woodpecker]] (''C. atricollis'') than they are to other golden-olive subspecies.<ref name=moore/><ref name=dufort/> ==Aspekto== The golden-olive woodpecker is {{convert|18|to|23|cm|in|sigfig=2|abbr=on}} long. Males and females have the same plumage except on their heads. Adult males of the [[nominate subspecies]] ''C. r. rubiginosus'' have a slate gray forehead and crown with a red border and nape. They are pale buff to whitish from their [[Lore (anatomy)|lores]] around the eye to the red of the nape. They have a wide red [[Cheek|malar]] stripe and a pale buffy white chin and upper throat; the last has heavy blackish streaks. Adult females have red only on their nape, and their malar area has streaks like the throat. Both sexes have mostly green upperparts with a bronze tinge; their rump and uppertail [[Covert feather|coverts]] are paler and barred with dark olive. Their flight feathers are dark brownish olive with greenish edges and some yellowish on the shafts. Their tail is brown. Their underparts are pale buffy yellow with blackish olive bars; the bars are closest together on the chest. Their medium-length bill is slaty gray to black, their iris deep dull red, and their legs gray to olive-gray. Juveniles are generally duller than adults and have less well-defined barring on their underparts.<ref name=GOWO-BOW/> The other subspecies of golden-olive woodpeckers differ from the nominate in size, the color of their backs, and the base color and barring of their underparts. The differences are summarized in comparison to the nominate:<ref name=GOWO-BOW/> *''C. r. yucatanensis'', larger but variable, lighter barring on breast *''C. r. alleni'', large, bronze-gold with red tinges above, black throat with white spots, narrow bars on breast, red on male's crown *''C. r. buenavistae'', very large, bronzy back with reddish tinge, darkly barred rump, olive green bars on underparts *''C. r. meridensis'', like ''buenavistae'' but somewhat smaller with a less bronzy back *''C. r. deltanus'', small, greener back, and larger white spots on throat *''C. r. paraquensis'', large, strong bronze tinge on back, dark dark gray crown with little red *''C. r. guianae'', large, bronzy yellow-green back, very small pale throat spots, moderate amount of red on crown *''C. r. viridissimus'', very large, bright yellow-green back, whitish base color and wide black barring on breast, male has less red on head *''C. r. nigriceps'', like ''guianae'' but with little or no bronze *''C. r. trinitatis'', like ''tobagensis'' but much smaller with a less heavy bill *''C. r. tobagensis'', large, bronze-gold with red tinges above, black throat with white spots, medium-width greenish bars on breast *''C. r. gularis'' large, fine white throat spots, pale underparts, male has entirely red crown and female slightly less *''C. r. rubripileus'', like ''gularis'' but smaller with blacker breast barring *''C. r. coloratus'', slightly bronzy upperparts, bright yellow mostly unbarred belly, barred flanks *''C. r. chrysogaster'', very bronzy back with red tinge, unbarred yellow belly, male has much red on crown *''C. r. canipileus'', very bronzy back with red tinge, lightly barred yellow belly, male has much red on crown *''C. r. tucumanus'', large, dull green and less bronzy back, whiter underparts with blackish barring ==Distribuado kaj habitato== The golden-olive woodpecker inhabits a very wide variety of landscapes, mostly semi-open to dense. They range from dry tropical [[Deserts and xeric shrublands|thornscrubs]] to humid [[rainforest]]s. Between those extremes are [[cloudforest|cloudforests]], [[oak-pine woodland]], dry deciduous forests, [[riparian]] thickets, and mangroves. They are often also found along the edges of forest, in scattered trees within clearings, and [[shade-grown coffee]] plantations. In elevation, the species ranges from near sea level to {{convert|2100|m|ft|abbr=on}} in Mexico and between {{convert|750|and|2150|m|ft|-2|abbr=on}} in Central America, from sea level to {{convert|2800|m|ft|abbr=on}} but usually between {{convert|350|and|2100|m|ft|-2|abbr=on}} in Venezuela, between {{convert|900|and|3100|m|ft|-2|abbr=on}} in Colombia, between {{convert|1000|and|2500|m|ft|-2|abbr=on}} in Argentina, and up to {{convert|2300|m|ft|abbr=on}} in Ecuador, Peru, and Bolivia.<ref name=GOWO-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== As far as is known, the golden-olive woodpecker is a year-round resident throughout its range.<ref name=GOWO-BOW/> ===Manĝado=== The golden-olive woodpecker forages from the forest's mid level to the canopy, exploring the trunk, limbs, branches, and vines of large trees. It hunts by itself, in loose pairs, and as part of [[mixed species feeding flock]]s. It pecks, hammers, probes, prys, and sometimes gleans to capture its prey. Its primary diet is ants, termites, and wood-boring beetles and their larvae; it adds fruits and berries but rarely.<ref name=GOWO-BOW/> A note published in 2016 added [[Müllerian body|Müllerian bodies]] to its known diet. These are growths that ''Cecropia'' plants produce to feed ants in a [[symbiotic]] relationship.<ref>{{cite journal |last1=Tórrez |first1=Marvin A. |last2=Arendt |first2=Wayne J. |last3=Díaz |first3=Luis |date=2016 |title=Consumption of Müllerian Bodies by Golden-olive Woodpecker (''Colaptes rubiginosus'') in Nicaragua's Highlands |journal=Wilson Journal of Ornithology |volume=128 |issue=1 |pages=190–193 |doi=10.1676/1559-4491-128.1.190 }}</ref> ===Reproduktado=== The golden-olive woodpecker's breeding season has not been determined for its whole range, but it appears to vary geographically. It breeds between January and May from Mexico to Colombia, from December or January to June or July in Ecuador and Peru, and the season perhaps includes October in Guyana. It excavates its nest cavity in a living or dead tree or palm, anywhere between {{convert|1.2|and|18|m|ft|round=5|abbr=on}} above the ground. Both sexes incubate the clutch of two to four eggs but the incubation period is not known. Both parents provision nestlings by regurgitation for the approximately 24 days between hatch and fledging.<ref name=GOWO-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Colaptes-rubiginosus |species=Oroliva pego}} ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the golden-olive woodpecker as being of Least Concern. It has an extremely large range but its population size is not known and is believed to be decreasing. No immediate threats have been identified.<ref name=IUCN/> It is considered fairly common to common in most of its range and occurs in many protected areas. "This widespread species' ability to live in a wide variety of wooded habitats suggests that its future is secure."<ref name=GOWO-BOW/> == Referencoj == {{Portalo Birdoj}} {{Referencoj}} *{{ cite book | last=Skutch | first=Alexander F. | author-link=Alexander Skutch | date=1969 | chapter=Golden-olive woodpecker | title=Life Histories of Central American Birds III: Families Cotingidae, Pipridae, Formicariidae, Furnariidae, Dendrocolaptidae, and Picidae | series=Pacific Coast Avifauna, Number 35 | location=Berkeley, California | publisher=Cooper Ornithological Society | chapter-url=https://sora.unm.edu/sites/default/files/journals/pca/pca_035.pdf#page=422 | pages=422–427 | ref=none }} * {{cite book |last1=ffrench<!--this name should not be capitalized--> |first1=Richard |last2=O'Neill |first2=John Patton |last3=Eckelberry |first3=Don R. |title=A Guide to the Birds of Trinidad and Tobago |year=2003 |location=London |publisher=Christopher Helm |isbn=0-7136-6759-1 | ref=none }} * {{cite book |last=Hilty |first=Steven L. |date=2003 |title=Birds of Venezuela |publisher=Christopher Helm |location=London |isbn=0-7136-6418-5 | ref=none }} == Eksteraj ligiloj == {{Commons|Colaptes rubiginosus}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Kolombio]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] 8p1x5lt0n7t8lscodetwzppjdw3udst 9480732 9480730 2026-09-23T10:51:43Z Kani 670 /* Taksonomio */ 9480732 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Oroliva pego |koloro = pink |dosiero = Golden-olive Woodpecker.jpg |dosiero larĝo=240px |priskribo de dosiero = masklo |dosiero2 = Golden-Olive Woodpecker.jpg |dosiero2 larĝo=240px |priskribo de dosiero2 = ino |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Colaptes]]'' |specio = '''Oroliva pego''' ''C. rubiginosus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref =<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=Golden-olive Woodpecker ''Colaptes rubiginosus'' |volume=2020 |article-number=e.T61533973A141039580 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T61533973A141039580.en |access-date=27a de Januaro 2023}}</ref> |dunomo = ''Colaptes rubiginosus'' |dunomo aŭtoritato = ([[William Swainson|Swainson]], 1820) |specioj de subdivizio = Subspecioj |vikispecio = |komunejo = |sinonimo= *''Piculus rubiginosus'' <small>Swainson, 1820</small> *''Piculus aeruginosus'' <small>(Malherbe, 1862)</small> |mapo de vivoteritorioj = Colaptes rubiginosus map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Oroliva pego'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Colaptes rubiginosus'') estas [[birdo]] de la familio de [[Pegedoj]], kaj unu el la 13 specioj de la genro “Colaptes”. Ĝi troviĝas el [[Meksiko]] suden kaj orienten tra [[Panamo]], en ĉiu kontinenta lando de Sudameriko escepte en [[Ĉilio]], [[Paragvajo]], kaj [[Urugvajo]]. ==Taksonomio== La Orolivan pegon [[specipriskribo|formale priskribis]] en 1820 kiel ''Picus rubiginosis'' la angla zoologo [[William Swainson]].<ref>{{ cite book | last=Swainson | first=William | author-link=William Swainson | year=1820 | title=Zoological illustrations, or, Original figures and descriptions of new, rare, or interesting animals | volume=1 | location=London | publisher=Baldwin, Cradock, and Joy; and W. Wood | at=Plate 14 text | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/29156464 }}</ref> La [[specia epiteto]] estas [[Latina]] kun la signifo "rusta" aŭ "rufa".<ref>{{ cite web | last=Jobling | first=James A. | title=rubiginosis | work=The Key to Scientific Names | url=https://birdsoftheworld.org/bow/key-to-scientific-names/search?q=rubiginosis | publisher=Cornell Lab of Ornithology | access-date=30a de Januaro 2026 }}</ref> Swainson specigis la [[tipa loko (biologio)|tipan lokon]] kiel "Spanish Main". En 1918 la aŭstria ornitologo [[Carl Eduard Hellmayr]] limigis la lokon al [[Karakaso]], Venezuelo<ref>{{ cite journal | last=Hellmayr | first=Carl Eduard | author-link=Carl Eduard Hellmayr | year=1918 | title=Miscellanea Ornithologica III | language=German | journal=Verhandlungen der Ornithologischen Gesellschaft in Bayern | volume=13 | pages=302-317 [315, note] | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8754275 }}</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1948 | title=Check-List of Birds of the World | volume=6 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=111 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14477544 }}</ref> La Oroliva pego estas nun unu el la 14 specioj metitaj en la genron ''[[Colaptes]]'', kiun enkondukis en 1825 la irlanda zoologo [[Nicholas Aylward Vigors]].<ref name=avilist>{{ cite web | author=AviList Core Team | date=2025 | title=AviList: The Global Avian Checklist, v2025 | doi=10.2173/avilist.v2025 | doi-access=free | url=http://www.avilist.org/checklist/v2025/ | access-date=30a de Januaro 2026 }}</ref> Oni agnoskis dek naŭ [[subspecio]]jn:<ref name=avilist/> * ''C. r. yucatanensis'' ([[Samuel Cabot III|Cabot, S Jr]], 1844) – suda Meksiko ([[Oaxaca]]) ĝis okcidenta Panamo * ''C. r. alleni'' ([[Outram Bangs|Bangs, O]], 1902) – [[Sierra Nevada de Santa Marta|Santa Marta Montaro]] (nordorienta Kolombio) * ''C. r. buenavistae'' ([[Frank Chapman (ornitologo)|Chapman, FM]], 1915) – Anda deklivaro de orienta Kolombio kaj orienta Ekvadoro * ''C. r. meridensis'' ([[Robert Ridgway|Ridgway, R]], 1911) – nordokcidenta Venezuelo * ''C. r. rubiginosus'' ([[William Swainson|Swainson, WJ]], 1820) – montoj de nord-centra kaj nordorienta Venezuelo * ''C. r. deltanus'' (Aveledo H, R & Ginés, H, 1953) – nordorienta Venezuelo ([[Delta Amacuro]]) * ''C. r. paraquensis'' ([[William H. Phelps Sr.|Phelps, WH Sr]] & [[William H. Phelps Jr.|Phelps, WH Jr]], 1948) – montoj de sud-centra Venezuelo * ''C. r. guianae'' ([[Carl Eduard Hellmayr|Hellmayr, CE]], 1918) – orienta Venezuelo kaj apuda Gujano * ''C. r. viridissimus'' (Chapman, FM, 1939) – [[tepui|tepujoj]] de suda Venezuelo (altebenaĵo de [[Aujantepui]]) * ''C. r. nigriceps'' ([[Emmet Reid Blake|Blake, ER]], 1941) – Acari Montoj (suda Gujano kaj apuda suda Surinamo) * ''C. r. trinitatis'' (Ridgway, R, 1911) – Trinidado * ''C. r. tobagensis'' (Ridgway, R, 1911) – [[Tobago]] * ''C. r. gularis'' ([[Edward Hargitt|Hargitt, E]], 1889) – Kolombio (centraj kaj okcidentaj Andoj) * ''C. r. rubripileus'' ([[Tommaso Salvadori|Salvadori, AT]] & Festa, E, 1900) – plej sudokcidenta Kolombio ĝis okcidenta Ekvadoro kaj nordokcidenta Peruo * ''C. r. coloratus'' (Chapman, FM, 1923) – plej sudorienta Ekvadoro kaj nord-centra Peruo * ''C. r. chrysogaster'' ([[Hans von Berlepsch|Berlepsch, HHCL]] & [[Jan Sztolcman|Sztolcman, JS]], 1902) – centra Peruo * ''C. r. canipileus'' ([[Alcide d'Orbigny|d'Orbigny, ACVMD]], 1840) – centra kaj sudorienta Bolivio * ''C. r. tucumanus'' ([[Jean Cabanis|Cabanis, JL]], 1883) – suda Bolivio ĝis nordokcidenta Argentino (suden ĝis [[Tukumano]]) * ''C. r. aeruginosus'' ([[Alfred Malherbe|Malherbe, A]], 1862) – orienta Meksiko ([[Tamaulipas]] ĝis [[Veracruz]]) La subspecio ''C. r. aeruginosus'' foje estis konsiderata aparta specio, nome bronzflugila pego.<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela C. Rasmussen | date=Februaro 2025 | title=Woodpeckers | work=IOC World Bird List Version 15.1 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/woodpeckers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=30a de Januaro 2026 }}</ref> Ĝiaj parencaj rilatoj estas necertaj, ĉar ĝi ne estis inkluzivita en genetika studo.<ref name=moore>{{Cite journal | last1=Moore | first1=W.S. | last2=Overton | first2=L.C. | last3=Miglia | first3=K.J. | date=2011 | title=Mitochondrial DNA based phylogeny of the woodpecker genera ''Colaptes'' and ''Piculus'', and implications for the history of woodpecker diversification in South America | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=58 | issue=1 | pages=76-84 | doi=10.1016/j.ympev.2010.09.011}}</ref><ref name=dufort>{{Cite journal | last=Dufort | first=Matthew J. | date=2016 | title=An augmented supermatrix phylogeny of the avian family Picidae reveals uncertainty deep in the family tree | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=94 | pages=313-326 | doi=10.1016/j.ympev.2015.08.025}}</ref> Pliaj disigoj de tiuj subspecioj estis proponitaj diversfoje, sed ĉiu el ili estas nuntempe (2023) konsiderata sinonima al membro de tiu ĉi listo.<ref name=GOWO-BOW>del Hoyo, J., H. Winkler, D. A. Christie, kaj N. Collar (2022). Golden-olive Woodpecker (''Colaptes rubiginosus''), version 1.1. En ''Birds of the World'' (N. D. Sly, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.goowoo1.01.1] Alirita la 27an de Januaro 2023</ref> Laŭ iuj aŭtoroj, la oroliva pego ''[[sensu lato]]'' kaj la [[Grizkrona pego]] (''C. auricularis'') formas [[superspecio]]n. Tamen, esplorado ekde 2010 malkovris, ke la or-liva pego (''C. rubiginosus'') ne estas monofiletika; iuj subspecioj estas pli proksime parencaj al la Grizkrona pego kaj aliaj al la [[Nigrakola pego]] (''C. atricollis'') ol al aliaj orolivaj subspecioj.<ref name=moore/><ref name=dufort/> ==Aspekto== The golden-olive woodpecker is {{convert|18|to|23|cm|in|sigfig=2|abbr=on}} long. Males and females have the same plumage except on their heads. Adult males of the [[nominate subspecies]] ''C. r. rubiginosus'' have a slate gray forehead and crown with a red border and nape. They are pale buff to whitish from their [[Lore (anatomy)|lores]] around the eye to the red of the nape. They have a wide red [[Cheek|malar]] stripe and a pale buffy white chin and upper throat; the last has heavy blackish streaks. Adult females have red only on their nape, and their malar area has streaks like the throat. Both sexes have mostly green upperparts with a bronze tinge; their rump and uppertail [[Covert feather|coverts]] are paler and barred with dark olive. Their flight feathers are dark brownish olive with greenish edges and some yellowish on the shafts. Their tail is brown. Their underparts are pale buffy yellow with blackish olive bars; the bars are closest together on the chest. Their medium-length bill is slaty gray to black, their iris deep dull red, and their legs gray to olive-gray. Juveniles are generally duller than adults and have less well-defined barring on their underparts.<ref name=GOWO-BOW/> The other subspecies of golden-olive woodpeckers differ from the nominate in size, the color of their backs, and the base color and barring of their underparts. The differences are summarized in comparison to the nominate:<ref name=GOWO-BOW/> *''C. r. yucatanensis'', larger but variable, lighter barring on breast *''C. r. alleni'', large, bronze-gold with red tinges above, black throat with white spots, narrow bars on breast, red on male's crown *''C. r. buenavistae'', very large, bronzy back with reddish tinge, darkly barred rump, olive green bars on underparts *''C. r. meridensis'', like ''buenavistae'' but somewhat smaller with a less bronzy back *''C. r. deltanus'', small, greener back, and larger white spots on throat *''C. r. paraquensis'', large, strong bronze tinge on back, dark dark gray crown with little red *''C. r. guianae'', large, bronzy yellow-green back, very small pale throat spots, moderate amount of red on crown *''C. r. viridissimus'', very large, bright yellow-green back, whitish base color and wide black barring on breast, male has less red on head *''C. r. nigriceps'', like ''guianae'' but with little or no bronze *''C. r. trinitatis'', like ''tobagensis'' but much smaller with a less heavy bill *''C. r. tobagensis'', large, bronze-gold with red tinges above, black throat with white spots, medium-width greenish bars on breast *''C. r. gularis'' large, fine white throat spots, pale underparts, male has entirely red crown and female slightly less *''C. r. rubripileus'', like ''gularis'' but smaller with blacker breast barring *''C. r. coloratus'', slightly bronzy upperparts, bright yellow mostly unbarred belly, barred flanks *''C. r. chrysogaster'', very bronzy back with red tinge, unbarred yellow belly, male has much red on crown *''C. r. canipileus'', very bronzy back with red tinge, lightly barred yellow belly, male has much red on crown *''C. r. tucumanus'', large, dull green and less bronzy back, whiter underparts with blackish barring ==Distribuado kaj habitato== The golden-olive woodpecker inhabits a very wide variety of landscapes, mostly semi-open to dense. They range from dry tropical [[Deserts and xeric shrublands|thornscrubs]] to humid [[rainforest]]s. Between those extremes are [[cloudforest|cloudforests]], [[oak-pine woodland]], dry deciduous forests, [[riparian]] thickets, and mangroves. They are often also found along the edges of forest, in scattered trees within clearings, and [[shade-grown coffee]] plantations. In elevation, the species ranges from near sea level to {{convert|2100|m|ft|abbr=on}} in Mexico and between {{convert|750|and|2150|m|ft|-2|abbr=on}} in Central America, from sea level to {{convert|2800|m|ft|abbr=on}} but usually between {{convert|350|and|2100|m|ft|-2|abbr=on}} in Venezuela, between {{convert|900|and|3100|m|ft|-2|abbr=on}} in Colombia, between {{convert|1000|and|2500|m|ft|-2|abbr=on}} in Argentina, and up to {{convert|2300|m|ft|abbr=on}} in Ecuador, Peru, and Bolivia.<ref name=GOWO-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== As far as is known, the golden-olive woodpecker is a year-round resident throughout its range.<ref name=GOWO-BOW/> ===Manĝado=== The golden-olive woodpecker forages from the forest's mid level to the canopy, exploring the trunk, limbs, branches, and vines of large trees. It hunts by itself, in loose pairs, and as part of [[mixed species feeding flock]]s. It pecks, hammers, probes, prys, and sometimes gleans to capture its prey. Its primary diet is ants, termites, and wood-boring beetles and their larvae; it adds fruits and berries but rarely.<ref name=GOWO-BOW/> A note published in 2016 added [[Müllerian body|Müllerian bodies]] to its known diet. These are growths that ''Cecropia'' plants produce to feed ants in a [[symbiotic]] relationship.<ref>{{cite journal |last1=Tórrez |first1=Marvin A. |last2=Arendt |first2=Wayne J. |last3=Díaz |first3=Luis |date=2016 |title=Consumption of Müllerian Bodies by Golden-olive Woodpecker (''Colaptes rubiginosus'') in Nicaragua's Highlands |journal=Wilson Journal of Ornithology |volume=128 |issue=1 |pages=190–193 |doi=10.1676/1559-4491-128.1.190 }}</ref> ===Reproduktado=== The golden-olive woodpecker's breeding season has not been determined for its whole range, but it appears to vary geographically. It breeds between January and May from Mexico to Colombia, from December or January to June or July in Ecuador and Peru, and the season perhaps includes October in Guyana. It excavates its nest cavity in a living or dead tree or palm, anywhere between {{convert|1.2|and|18|m|ft|round=5|abbr=on}} above the ground. Both sexes incubate the clutch of two to four eggs but the incubation period is not known. Both parents provision nestlings by regurgitation for the approximately 24 days between hatch and fledging.<ref name=GOWO-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Colaptes-rubiginosus |species=Oroliva pego}} ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the golden-olive woodpecker as being of Least Concern. It has an extremely large range but its population size is not known and is believed to be decreasing. No immediate threats have been identified.<ref name=IUCN/> It is considered fairly common to common in most of its range and occurs in many protected areas. "This widespread species' ability to live in a wide variety of wooded habitats suggests that its future is secure."<ref name=GOWO-BOW/> == Referencoj == {{Portalo Birdoj}} {{Referencoj}} *{{ cite book | last=Skutch | first=Alexander F. | author-link=Alexander Skutch | date=1969 | chapter=Golden-olive woodpecker | title=Life Histories of Central American Birds III: Families Cotingidae, Pipridae, Formicariidae, Furnariidae, Dendrocolaptidae, and Picidae | series=Pacific Coast Avifauna, Number 35 | location=Berkeley, California | publisher=Cooper Ornithological Society | chapter-url=https://sora.unm.edu/sites/default/files/journals/pca/pca_035.pdf#page=422 | pages=422–427 | ref=none }} * {{cite book |last1=ffrench<!--this name should not be capitalized--> |first1=Richard |last2=O'Neill |first2=John Patton |last3=Eckelberry |first3=Don R. |title=A Guide to the Birds of Trinidad and Tobago |year=2003 |location=London |publisher=Christopher Helm |isbn=0-7136-6759-1 | ref=none }} * {{cite book |last=Hilty |first=Steven L. |date=2003 |title=Birds of Venezuela |publisher=Christopher Helm |location=London |isbn=0-7136-6418-5 | ref=none }} == Eksteraj ligiloj == {{Commons|Colaptes rubiginosus}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Kolombio]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] q9s5ce6699e5ct8ob4lm898tokg3n8c 9480734 9480732 2026-09-23T10:55:43Z Kani 670 /* Aspekto */ 9480734 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Oroliva pego |koloro = pink |dosiero = Golden-olive Woodpecker.jpg |dosiero larĝo=240px |priskribo de dosiero = masklo |dosiero2 = Golden-Olive Woodpecker.jpg |dosiero2 larĝo=240px |priskribo de dosiero2 = ino |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Colaptes]]'' |specio = '''Oroliva pego''' ''C. rubiginosus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref =<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=Golden-olive Woodpecker ''Colaptes rubiginosus'' |volume=2020 |article-number=e.T61533973A141039580 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T61533973A141039580.en |access-date=27a de Januaro 2023}}</ref> |dunomo = ''Colaptes rubiginosus'' |dunomo aŭtoritato = ([[William Swainson|Swainson]], 1820) |specioj de subdivizio = Subspecioj |vikispecio = |komunejo = |sinonimo= *''Piculus rubiginosus'' <small>Swainson, 1820</small> *''Piculus aeruginosus'' <small>(Malherbe, 1862)</small> |mapo de vivoteritorioj = Colaptes rubiginosus map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Oroliva pego'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Colaptes rubiginosus'') estas [[birdo]] de la familio de [[Pegedoj]], kaj unu el la 13 specioj de la genro “Colaptes”. Ĝi troviĝas el [[Meksiko]] suden kaj orienten tra [[Panamo]], en ĉiu kontinenta lando de Sudameriko escepte en [[Ĉilio]], [[Paragvajo]], kaj [[Urugvajo]]. ==Taksonomio== La Orolivan pegon [[specipriskribo|formale priskribis]] en 1820 kiel ''Picus rubiginosis'' la angla zoologo [[William Swainson]].<ref>{{ cite book | last=Swainson | first=William | author-link=William Swainson | year=1820 | title=Zoological illustrations, or, Original figures and descriptions of new, rare, or interesting animals | volume=1 | location=London | publisher=Baldwin, Cradock, and Joy; and W. Wood | at=Plate 14 text | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/29156464 }}</ref> La [[specia epiteto]] estas [[Latina]] kun la signifo "rusta" aŭ "rufa".<ref>{{ cite web | last=Jobling | first=James A. | title=rubiginosis | work=The Key to Scientific Names | url=https://birdsoftheworld.org/bow/key-to-scientific-names/search?q=rubiginosis | publisher=Cornell Lab of Ornithology | access-date=30a de Januaro 2026 }}</ref> Swainson specigis la [[tipa loko (biologio)|tipan lokon]] kiel "Spanish Main". En 1918 la aŭstria ornitologo [[Carl Eduard Hellmayr]] limigis la lokon al [[Karakaso]], Venezuelo<ref>{{ cite journal | last=Hellmayr | first=Carl Eduard | author-link=Carl Eduard Hellmayr | year=1918 | title=Miscellanea Ornithologica III | language=German | journal=Verhandlungen der Ornithologischen Gesellschaft in Bayern | volume=13 | pages=302-317 [315, note] | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8754275 }}</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1948 | title=Check-List of Birds of the World | volume=6 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=111 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14477544 }}</ref> La Oroliva pego estas nun unu el la 14 specioj metitaj en la genron ''[[Colaptes]]'', kiun enkondukis en 1825 la irlanda zoologo [[Nicholas Aylward Vigors]].<ref name=avilist>{{ cite web | author=AviList Core Team | date=2025 | title=AviList: The Global Avian Checklist, v2025 | doi=10.2173/avilist.v2025 | doi-access=free | url=http://www.avilist.org/checklist/v2025/ | access-date=30a de Januaro 2026 }}</ref> Oni agnoskis dek naŭ [[subspecio]]jn:<ref name=avilist/> * ''C. r. yucatanensis'' ([[Samuel Cabot III|Cabot, S Jr]], 1844) – suda Meksiko ([[Oaxaca]]) ĝis okcidenta Panamo * ''C. r. alleni'' ([[Outram Bangs|Bangs, O]], 1902) – [[Sierra Nevada de Santa Marta|Santa Marta Montaro]] (nordorienta Kolombio) * ''C. r. buenavistae'' ([[Frank Chapman (ornitologo)|Chapman, FM]], 1915) – Anda deklivaro de orienta Kolombio kaj orienta Ekvadoro * ''C. r. meridensis'' ([[Robert Ridgway|Ridgway, R]], 1911) – nordokcidenta Venezuelo * ''C. r. rubiginosus'' ([[William Swainson|Swainson, WJ]], 1820) – montoj de nord-centra kaj nordorienta Venezuelo * ''C. r. deltanus'' (Aveledo H, R & Ginés, H, 1953) – nordorienta Venezuelo ([[Delta Amacuro]]) * ''C. r. paraquensis'' ([[William H. Phelps Sr.|Phelps, WH Sr]] & [[William H. Phelps Jr.|Phelps, WH Jr]], 1948) – montoj de sud-centra Venezuelo * ''C. r. guianae'' ([[Carl Eduard Hellmayr|Hellmayr, CE]], 1918) – orienta Venezuelo kaj apuda Gujano * ''C. r. viridissimus'' (Chapman, FM, 1939) – [[tepui|tepujoj]] de suda Venezuelo (altebenaĵo de [[Aujantepui]]) * ''C. r. nigriceps'' ([[Emmet Reid Blake|Blake, ER]], 1941) – Acari Montoj (suda Gujano kaj apuda suda Surinamo) * ''C. r. trinitatis'' (Ridgway, R, 1911) – Trinidado * ''C. r. tobagensis'' (Ridgway, R, 1911) – [[Tobago]] * ''C. r. gularis'' ([[Edward Hargitt|Hargitt, E]], 1889) – Kolombio (centraj kaj okcidentaj Andoj) * ''C. r. rubripileus'' ([[Tommaso Salvadori|Salvadori, AT]] & Festa, E, 1900) – plej sudokcidenta Kolombio ĝis okcidenta Ekvadoro kaj nordokcidenta Peruo * ''C. r. coloratus'' (Chapman, FM, 1923) – plej sudorienta Ekvadoro kaj nord-centra Peruo * ''C. r. chrysogaster'' ([[Hans von Berlepsch|Berlepsch, HHCL]] & [[Jan Sztolcman|Sztolcman, JS]], 1902) – centra Peruo * ''C. r. canipileus'' ([[Alcide d'Orbigny|d'Orbigny, ACVMD]], 1840) – centra kaj sudorienta Bolivio * ''C. r. tucumanus'' ([[Jean Cabanis|Cabanis, JL]], 1883) – suda Bolivio ĝis nordokcidenta Argentino (suden ĝis [[Tukumano]]) * ''C. r. aeruginosus'' ([[Alfred Malherbe|Malherbe, A]], 1862) – orienta Meksiko ([[Tamaulipas]] ĝis [[Veracruz]]) La subspecio ''C. r. aeruginosus'' foje estis konsiderata aparta specio, nome bronzflugila pego.<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela C. Rasmussen | date=Februaro 2025 | title=Woodpeckers | work=IOC World Bird List Version 15.1 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/woodpeckers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=30a de Januaro 2026 }}</ref> Ĝiaj parencaj rilatoj estas necertaj, ĉar ĝi ne estis inkluzivita en genetika studo.<ref name=moore>{{Cite journal | last1=Moore | first1=W.S. | last2=Overton | first2=L.C. | last3=Miglia | first3=K.J. | date=2011 | title=Mitochondrial DNA based phylogeny of the woodpecker genera ''Colaptes'' and ''Piculus'', and implications for the history of woodpecker diversification in South America | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=58 | issue=1 | pages=76-84 | doi=10.1016/j.ympev.2010.09.011}}</ref><ref name=dufort>{{Cite journal | last=Dufort | first=Matthew J. | date=2016 | title=An augmented supermatrix phylogeny of the avian family Picidae reveals uncertainty deep in the family tree | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=94 | pages=313-326 | doi=10.1016/j.ympev.2015.08.025}}</ref> Pliaj disigoj de tiuj subspecioj estis proponitaj diversfoje, sed ĉiu el ili estas nuntempe (2023) konsiderata sinonima al membro de tiu ĉi listo.<ref name=GOWO-BOW>del Hoyo, J., H. Winkler, D. A. Christie, kaj N. Collar (2022). Golden-olive Woodpecker (''Colaptes rubiginosus''), version 1.1. En ''Birds of the World'' (N. D. Sly, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.goowoo1.01.1] Alirita la 27an de Januaro 2023</ref> Laŭ iuj aŭtoroj, la oroliva pego ''[[sensu lato]]'' kaj la [[Grizkrona pego]] (''C. auricularis'') formas [[superspecio]]n. Tamen, esplorado ekde 2010 malkovris, ke la or-liva pego (''C. rubiginosus'') ne estas monofiletika; iuj subspecioj estas pli proksime parencaj al la Grizkrona pego kaj aliaj al la [[Nigrakola pego]] (''C. atricollis'') ol al aliaj orolivaj subspecioj.<ref name=moore/><ref name=dufort/> ==Aspekto== La Oroliva pego longas inter 18 kaj 23 cm. Maskloj kaj inoj havas la saman plumaron, krom ĉe la kapo. Plenkreskaj maskloj de la [[nomiga subspecio]] ''C. r. rubiginosus'' havas ardezgrizajn frunton kaj kronon, kun ruĝaj bordoj kaj nuko. Ili estas palflavbrunaj ĝis blankecaj en la areo de la bridoj (inter beko kaj okulo) ĝis la ruĝa nuko. Ili havas larĝan ruĝan vangostrion kaj mentonon kaj supran gorĝon de palflavbruna blankeco; ĉi-lasta havas fortajn nigrecajn striojn. Plenkreskaj inoj havas ruĝon nur ĉe la nuko, kaj ilia vangareo havas striojn similajn al tiuj de la gorĝo. Ambaŭ seksoj havas plejparte verdajn suprajn partojn kun bronza nuanco; iliaj pugo kaj supravostaj kovriloj estas pli helaj kaj havas malhelolivajn transversajn striojn. Iliaj flugoplumoj estas malhelbrun-olivaj kun verdecaj bordoj kaj iom da flaveco ĉe la plumtigo. Ilia vosto estas bruna. Iliaj subaj partoj estas palflavbrunaj kun nigrec-olivaj transversaj strioj; la strioj estas plej densaj ĉe la brusto. Ilia mezlonga beko estas ardezgriza ĝis nigra, la irisoj malhelruĝaj (senbrilaj), kaj la kruroj grizaj ĝis olivecgrizaj. Junuloj estas ĝenerale malpli brilaj ol plenkreskuloj kaj havas malpli klare difinitajn transversajn striojn ĉe la subaj partoj.<ref name=GOWO-BOW/> La aliaj subspecioj de la Oroliva pego distingiĝas de la nomiga subspecio laŭ grandeco, la koloro de la dorso, kaj la baza koloro kaj strieco de la subaj partoj. La diferencoj estas resumitaj kompare kun la nomiga subspecio:<ref name=GOWO-BOW/> *''C. r. yucatanensis'', larger but variable, lighter barring on breast *''C. r. alleni'', large, bronze-gold with red tinges above, black throat with white spots, narrow bars on breast, red on male's crown *''C. r. buenavistae'', very large, bronzy back with reddish tinge, darkly barred rump, olive green bars on underparts *''C. r. meridensis'', like ''buenavistae'' but somewhat smaller with a less bronzy back *''C. r. deltanus'', small, greener back, and larger white spots on throat *''C. r. paraquensis'', large, strong bronze tinge on back, dark dark gray crown with little red *''C. r. guianae'', large, bronzy yellow-green back, very small pale throat spots, moderate amount of red on crown *''C. r. viridissimus'', very large, bright yellow-green back, whitish base color and wide black barring on breast, male has less red on head *''C. r. nigriceps'', like ''guianae'' but with little or no bronze *''C. r. trinitatis'', like ''tobagensis'' but much smaller with a less heavy bill *''C. r. tobagensis'', large, bronze-gold with red tinges above, black throat with white spots, medium-width greenish bars on breast *''C. r. gularis'' large, fine white throat spots, pale underparts, male has entirely red crown and female slightly less *''C. r. rubripileus'', like ''gularis'' but smaller with blacker breast barring *''C. r. coloratus'', slightly bronzy upperparts, bright yellow mostly unbarred belly, barred flanks *''C. r. chrysogaster'', very bronzy back with red tinge, unbarred yellow belly, male has much red on crown *''C. r. canipileus'', very bronzy back with red tinge, lightly barred yellow belly, male has much red on crown *''C. r. tucumanus'', large, dull green and less bronzy back, whiter underparts with blackish barring ==Distribuado kaj habitato== The golden-olive woodpecker inhabits a very wide variety of landscapes, mostly semi-open to dense. They range from dry tropical [[Deserts and xeric shrublands|thornscrubs]] to humid [[rainforest]]s. Between those extremes are [[cloudforest|cloudforests]], [[oak-pine woodland]], dry deciduous forests, [[riparian]] thickets, and mangroves. They are often also found along the edges of forest, in scattered trees within clearings, and [[shade-grown coffee]] plantations. In elevation, the species ranges from near sea level to {{convert|2100|m|ft|abbr=on}} in Mexico and between {{convert|750|and|2150|m|ft|-2|abbr=on}} in Central America, from sea level to {{convert|2800|m|ft|abbr=on}} but usually between {{convert|350|and|2100|m|ft|-2|abbr=on}} in Venezuela, between {{convert|900|and|3100|m|ft|-2|abbr=on}} in Colombia, between {{convert|1000|and|2500|m|ft|-2|abbr=on}} in Argentina, and up to {{convert|2300|m|ft|abbr=on}} in Ecuador, Peru, and Bolivia.<ref name=GOWO-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== As far as is known, the golden-olive woodpecker is a year-round resident throughout its range.<ref name=GOWO-BOW/> ===Manĝado=== The golden-olive woodpecker forages from the forest's mid level to the canopy, exploring the trunk, limbs, branches, and vines of large trees. It hunts by itself, in loose pairs, and as part of [[mixed species feeding flock]]s. It pecks, hammers, probes, prys, and sometimes gleans to capture its prey. Its primary diet is ants, termites, and wood-boring beetles and their larvae; it adds fruits and berries but rarely.<ref name=GOWO-BOW/> A note published in 2016 added [[Müllerian body|Müllerian bodies]] to its known diet. These are growths that ''Cecropia'' plants produce to feed ants in a [[symbiotic]] relationship.<ref>{{cite journal |last1=Tórrez |first1=Marvin A. |last2=Arendt |first2=Wayne J. |last3=Díaz |first3=Luis |date=2016 |title=Consumption of Müllerian Bodies by Golden-olive Woodpecker (''Colaptes rubiginosus'') in Nicaragua's Highlands |journal=Wilson Journal of Ornithology |volume=128 |issue=1 |pages=190–193 |doi=10.1676/1559-4491-128.1.190 }}</ref> ===Reproduktado=== The golden-olive woodpecker's breeding season has not been determined for its whole range, but it appears to vary geographically. It breeds between January and May from Mexico to Colombia, from December or January to June or July in Ecuador and Peru, and the season perhaps includes October in Guyana. It excavates its nest cavity in a living or dead tree or palm, anywhere between {{convert|1.2|and|18|m|ft|round=5|abbr=on}} above the ground. Both sexes incubate the clutch of two to four eggs but the incubation period is not known. Both parents provision nestlings by regurgitation for the approximately 24 days between hatch and fledging.<ref name=GOWO-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Colaptes-rubiginosus |species=Oroliva pego}} ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the golden-olive woodpecker as being of Least Concern. It has an extremely large range but its population size is not known and is believed to be decreasing. No immediate threats have been identified.<ref name=IUCN/> It is considered fairly common to common in most of its range and occurs in many protected areas. "This widespread species' ability to live in a wide variety of wooded habitats suggests that its future is secure."<ref name=GOWO-BOW/> == Referencoj == {{Portalo Birdoj}} {{Referencoj}} *{{ cite book | last=Skutch | first=Alexander F. | author-link=Alexander Skutch | date=1969 | chapter=Golden-olive woodpecker | title=Life Histories of Central American Birds III: Families Cotingidae, Pipridae, Formicariidae, Furnariidae, Dendrocolaptidae, and Picidae | series=Pacific Coast Avifauna, Number 35 | location=Berkeley, California | publisher=Cooper Ornithological Society | chapter-url=https://sora.unm.edu/sites/default/files/journals/pca/pca_035.pdf#page=422 | pages=422–427 | ref=none }} * {{cite book |last1=ffrench<!--this name should not be capitalized--> |first1=Richard |last2=O'Neill |first2=John Patton |last3=Eckelberry |first3=Don R. |title=A Guide to the Birds of Trinidad and Tobago |year=2003 |location=London |publisher=Christopher Helm |isbn=0-7136-6759-1 | ref=none }} * {{cite book |last=Hilty |first=Steven L. |date=2003 |title=Birds of Venezuela |publisher=Christopher Helm |location=London |isbn=0-7136-6418-5 | ref=none }} == Eksteraj ligiloj == {{Commons|Colaptes rubiginosus}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Kolombio]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] fighyq9qd7pw596fx9vqylv0qu2lodc 9480737 9480734 2026-09-23T11:14:03Z Kani 670 /* Aspekto */ 9480737 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Oroliva pego |koloro = pink |dosiero = Golden-olive Woodpecker.jpg |dosiero larĝo=240px |priskribo de dosiero = masklo |dosiero2 = Golden-Olive Woodpecker.jpg |dosiero2 larĝo=240px |priskribo de dosiero2 = ino |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Colaptes]]'' |specio = '''Oroliva pego''' ''C. rubiginosus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref =<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=Golden-olive Woodpecker ''Colaptes rubiginosus'' |volume=2020 |article-number=e.T61533973A141039580 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T61533973A141039580.en |access-date=27a de Januaro 2023}}</ref> |dunomo = ''Colaptes rubiginosus'' |dunomo aŭtoritato = ([[William Swainson|Swainson]], 1820) |specioj de subdivizio = Subspecioj |vikispecio = |komunejo = |sinonimo= *''Piculus rubiginosus'' <small>Swainson, 1820</small> *''Piculus aeruginosus'' <small>(Malherbe, 1862)</small> |mapo de vivoteritorioj = Colaptes rubiginosus map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Oroliva pego'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Colaptes rubiginosus'') estas [[birdo]] de la familio de [[Pegedoj]], kaj unu el la 13 specioj de la genro “Colaptes”. Ĝi troviĝas el [[Meksiko]] suden kaj orienten tra [[Panamo]], en ĉiu kontinenta lando de Sudameriko escepte en [[Ĉilio]], [[Paragvajo]], kaj [[Urugvajo]]. ==Taksonomio== La Orolivan pegon [[specipriskribo|formale priskribis]] en 1820 kiel ''Picus rubiginosis'' la angla zoologo [[William Swainson]].<ref>{{ cite book | last=Swainson | first=William | author-link=William Swainson | year=1820 | title=Zoological illustrations, or, Original figures and descriptions of new, rare, or interesting animals | volume=1 | location=London | publisher=Baldwin, Cradock, and Joy; and W. Wood | at=Plate 14 text | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/29156464 }}</ref> La [[specia epiteto]] estas [[Latina]] kun la signifo "rusta" aŭ "rufa".<ref>{{ cite web | last=Jobling | first=James A. | title=rubiginosis | work=The Key to Scientific Names | url=https://birdsoftheworld.org/bow/key-to-scientific-names/search?q=rubiginosis | publisher=Cornell Lab of Ornithology | access-date=30a de Januaro 2026 }}</ref> Swainson specigis la [[tipa loko (biologio)|tipan lokon]] kiel "Spanish Main". En 1918 la aŭstria ornitologo [[Carl Eduard Hellmayr]] limigis la lokon al [[Karakaso]], Venezuelo<ref>{{ cite journal | last=Hellmayr | first=Carl Eduard | author-link=Carl Eduard Hellmayr | year=1918 | title=Miscellanea Ornithologica III | language=German | journal=Verhandlungen der Ornithologischen Gesellschaft in Bayern | volume=13 | pages=302-317 [315, note] | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8754275 }}</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1948 | title=Check-List of Birds of the World | volume=6 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=111 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14477544 }}</ref> La Oroliva pego estas nun unu el la 14 specioj metitaj en la genron ''[[Colaptes]]'', kiun enkondukis en 1825 la irlanda zoologo [[Nicholas Aylward Vigors]].<ref name=avilist>{{ cite web | author=AviList Core Team | date=2025 | title=AviList: The Global Avian Checklist, v2025 | doi=10.2173/avilist.v2025 | doi-access=free | url=http://www.avilist.org/checklist/v2025/ | access-date=30a de Januaro 2026 }}</ref> Oni agnoskis dek naŭ [[subspecio]]jn:<ref name=avilist/> * ''C. r. yucatanensis'' ([[Samuel Cabot III|Cabot, S Jr]], 1844) – suda Meksiko ([[Oaxaca]]) ĝis okcidenta Panamo * ''C. r. alleni'' ([[Outram Bangs|Bangs, O]], 1902) – [[Sierra Nevada de Santa Marta|Santa Marta Montaro]] (nordorienta Kolombio) * ''C. r. buenavistae'' ([[Frank Chapman (ornitologo)|Chapman, FM]], 1915) – Anda deklivaro de orienta Kolombio kaj orienta Ekvadoro * ''C. r. meridensis'' ([[Robert Ridgway|Ridgway, R]], 1911) – nordokcidenta Venezuelo * ''C. r. rubiginosus'' ([[William Swainson|Swainson, WJ]], 1820) – montoj de nord-centra kaj nordorienta Venezuelo * ''C. r. deltanus'' (Aveledo H, R & Ginés, H, 1953) – nordorienta Venezuelo ([[Delta Amacuro]]) * ''C. r. paraquensis'' ([[William H. Phelps Sr.|Phelps, WH Sr]] & [[William H. Phelps Jr.|Phelps, WH Jr]], 1948) – montoj de sud-centra Venezuelo * ''C. r. guianae'' ([[Carl Eduard Hellmayr|Hellmayr, CE]], 1918) – orienta Venezuelo kaj apuda Gujano * ''C. r. viridissimus'' (Chapman, FM, 1939) – [[tepui|tepujoj]] de suda Venezuelo (altebenaĵo de [[Aujantepui]]) * ''C. r. nigriceps'' ([[Emmet Reid Blake|Blake, ER]], 1941) – Acari Montoj (suda Gujano kaj apuda suda Surinamo) * ''C. r. trinitatis'' (Ridgway, R, 1911) – Trinidado * ''C. r. tobagensis'' (Ridgway, R, 1911) – [[Tobago]] * ''C. r. gularis'' ([[Edward Hargitt|Hargitt, E]], 1889) – Kolombio (centraj kaj okcidentaj Andoj) * ''C. r. rubripileus'' ([[Tommaso Salvadori|Salvadori, AT]] & Festa, E, 1900) – plej sudokcidenta Kolombio ĝis okcidenta Ekvadoro kaj nordokcidenta Peruo * ''C. r. coloratus'' (Chapman, FM, 1923) – plej sudorienta Ekvadoro kaj nord-centra Peruo * ''C. r. chrysogaster'' ([[Hans von Berlepsch|Berlepsch, HHCL]] & [[Jan Sztolcman|Sztolcman, JS]], 1902) – centra Peruo * ''C. r. canipileus'' ([[Alcide d'Orbigny|d'Orbigny, ACVMD]], 1840) – centra kaj sudorienta Bolivio * ''C. r. tucumanus'' ([[Jean Cabanis|Cabanis, JL]], 1883) – suda Bolivio ĝis nordokcidenta Argentino (suden ĝis [[Tukumano]]) * ''C. r. aeruginosus'' ([[Alfred Malherbe|Malherbe, A]], 1862) – orienta Meksiko ([[Tamaulipas]] ĝis [[Veracruz]]) La subspecio ''C. r. aeruginosus'' foje estis konsiderata aparta specio, nome bronzflugila pego.<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela C. Rasmussen | date=Februaro 2025 | title=Woodpeckers | work=IOC World Bird List Version 15.1 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/woodpeckers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=30a de Januaro 2026 }}</ref> Ĝiaj parencaj rilatoj estas necertaj, ĉar ĝi ne estis inkluzivita en genetika studo.<ref name=moore>{{Cite journal | last1=Moore | first1=W.S. | last2=Overton | first2=L.C. | last3=Miglia | first3=K.J. | date=2011 | title=Mitochondrial DNA based phylogeny of the woodpecker genera ''Colaptes'' and ''Piculus'', and implications for the history of woodpecker diversification in South America | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=58 | issue=1 | pages=76-84 | doi=10.1016/j.ympev.2010.09.011}}</ref><ref name=dufort>{{Cite journal | last=Dufort | first=Matthew J. | date=2016 | title=An augmented supermatrix phylogeny of the avian family Picidae reveals uncertainty deep in the family tree | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=94 | pages=313-326 | doi=10.1016/j.ympev.2015.08.025}}</ref> Pliaj disigoj de tiuj subspecioj estis proponitaj diversfoje, sed ĉiu el ili estas nuntempe (2023) konsiderata sinonima al membro de tiu ĉi listo.<ref name=GOWO-BOW>del Hoyo, J., H. Winkler, D. A. Christie, kaj N. Collar (2022). Golden-olive Woodpecker (''Colaptes rubiginosus''), version 1.1. En ''Birds of the World'' (N. D. Sly, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.goowoo1.01.1] Alirita la 27an de Januaro 2023</ref> Laŭ iuj aŭtoroj, la oroliva pego ''[[sensu lato]]'' kaj la [[Grizkrona pego]] (''C. auricularis'') formas [[superspecio]]n. Tamen, esplorado ekde 2010 malkovris, ke la or-liva pego (''C. rubiginosus'') ne estas monofiletika; iuj subspecioj estas pli proksime parencaj al la Grizkrona pego kaj aliaj al la [[Nigrakola pego]] (''C. atricollis'') ol al aliaj orolivaj subspecioj.<ref name=moore/><ref name=dufort/> ==Aspekto== La Oroliva pego longas inter 18 kaj 23 cm. Maskloj kaj inoj havas la saman plumaron, krom ĉe la kapo. Plenkreskaj maskloj de la [[nomiga subspecio]] ''C. r. rubiginosus'' havas ardezgrizajn frunton kaj kronon, kun ruĝaj bordoj kaj nuko. Ili estas palflavbrunaj ĝis blankecaj en la areo de la bridoj (inter beko kaj okulo) ĝis la ruĝa nuko. Ili havas larĝan ruĝan vangostrion kaj mentonon kaj supran gorĝon de palflavbruna blankeco; ĉi-lasta havas fortajn nigrecajn striojn. Plenkreskaj inoj havas ruĝon nur ĉe la nuko, kaj ilia vangareo havas striojn similajn al tiuj de la gorĝo. Ambaŭ seksoj havas plejparte verdajn suprajn partojn kun bronza nuanco; iliaj pugo kaj supravostaj kovriloj estas pli helaj kaj havas malhelolivajn transversajn striojn. Iliaj flugoplumoj estas malhelbrun-olivaj kun verdecaj bordoj kaj iom da flaveco ĉe la plumtigo. Ilia vosto estas bruna. Iliaj subaj partoj estas palflavbrunaj kun nigrec-olivaj transversaj strioj; la strioj estas plej densaj ĉe la brusto. Ilia mezlonga beko estas ardezgriza ĝis nigra, la irisoj malhelruĝaj (senbrilaj), kaj la kruroj grizaj ĝis olivecgrizaj. Junuloj estas ĝenerale malpli brilaj ol plenkreskuloj kaj havas malpli klare difinitajn transversajn striojn ĉe la subaj partoj.<ref name=GOWO-BOW/> La aliaj subspecioj de la Oroliva pego distingiĝas de la nomiga subspecio laŭ grandeco, la koloro de la dorso, kaj la baza koloro kaj strieco de la subaj partoj. La diferencoj estas resumitaj kompare kun la nomiga subspecio:<ref name=GOWO-BOW/> *''C. r. yucatanensis'', pli granda sed varia, pli hela strieco sur brusto *''C. r. alleni'', granda, bronz-ora kun ruĝecaj nuancoj supre, nigra gorĝo kun blankaj makuletoj, mallarĝaj strioj sur la brusto, ruĝo sur la verto de la masklo *''C. r. buenavistae'', tre granda, bronzkolora dorso kun ruĝeta nuanco, malhele strieca pugo, olivecverdaj strioj sur la subaj partoj *''C. r. meridensis'', kiel ''buenavistae'' sed iom pli malgranda, kun malpli bronzkolora dorso *''C. r. deltanus'', malgranda, pli verda dorso, kaj pli grandaj blankaj makuletoj ĉe la gorĝo *''C. r. paraquensis'', granda, forta bronza nuanco sur la dorso, tre malhelgriza verto kun iom da ruĝo *''C. r. guianae'', granda, bronzec-flavverda dorso, tre malgrandaj palaj gorĝmakuletoj, modera kvanto da ruĝo sur la verto *''C. r. viridissimus'', tre granda, kun hele flavecverda dorso, blankeca baza koloro kaj larĝaj nigraj strioj sur la brusto; la masklo havas malpli da ruĝo sur la kapo *''C. r. nigriceps'', kiel ''guianae'' sed kun malmulte aŭ tute neniu bronzo *''C. r. trinitatis'', kiel ''tobagensis'' sed multe pli malgranda, kun malpli peza beko *''C. r. tobagensis'', granda, bronz-ora kun ruĝecaj nuancoj supre, nigra gorĝo kun blankaj makuletoj, mezlarĝaj verdecaj strioj sur la brusto *''C. r. gularis'', grandaj, belaj blankaj makuletoj ĉe la gorĝo, palaj subaj partoj; la masklo havas tute ruĝan kronon, kaj la ino iom malpli ruĝan *''C. r. rubripileus'', kiel ''gularis'' sed pli malgranda, kun pli nigraj strioj sur la brusto *''C. r. coloratus'', iomete bronzkoloraj supraj partoj, hele flava kaj plejparte senstria ventro, striecaj flankoj *''C. r. chrysogaster'', tre bronzkolora dorso kun ruĝeta nuanco, senstria flava ventro; la masklo havas multe da ruĝo sur la verto *''C. r. canipileus'', tre bronzkolora dorso kun ruĝeca nuanco, flava ventro kun malfortaj transversaj strioj; la masklo havas multe da ruĝo sur la verto *''C. r. tucumanus'', granda dorso, malbrile verda kaj malpli bronzkolora; pli blankaj subaj partoj kun nigretaj transversaj strioj ==Distribuado kaj habitato== The golden-olive woodpecker inhabits a very wide variety of landscapes, mostly semi-open to dense. They range from dry tropical [[Deserts and xeric shrublands|thornscrubs]] to humid [[rainforest]]s. Between those extremes are [[cloudforest|cloudforests]], [[oak-pine woodland]], dry deciduous forests, [[riparian]] thickets, and mangroves. They are often also found along the edges of forest, in scattered trees within clearings, and [[shade-grown coffee]] plantations. In elevation, the species ranges from near sea level to {{convert|2100|m|ft|abbr=on}} in Mexico and between {{convert|750|and|2150|m|ft|-2|abbr=on}} in Central America, from sea level to {{convert|2800|m|ft|abbr=on}} but usually between {{convert|350|and|2100|m|ft|-2|abbr=on}} in Venezuela, between {{convert|900|and|3100|m|ft|-2|abbr=on}} in Colombia, between {{convert|1000|and|2500|m|ft|-2|abbr=on}} in Argentina, and up to {{convert|2300|m|ft|abbr=on}} in Ecuador, Peru, and Bolivia.<ref name=GOWO-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== As far as is known, the golden-olive woodpecker is a year-round resident throughout its range.<ref name=GOWO-BOW/> ===Manĝado=== The golden-olive woodpecker forages from the forest's mid level to the canopy, exploring the trunk, limbs, branches, and vines of large trees. It hunts by itself, in loose pairs, and as part of [[mixed species feeding flock]]s. It pecks, hammers, probes, prys, and sometimes gleans to capture its prey. Its primary diet is ants, termites, and wood-boring beetles and their larvae; it adds fruits and berries but rarely.<ref name=GOWO-BOW/> A note published in 2016 added [[Müllerian body|Müllerian bodies]] to its known diet. These are growths that ''Cecropia'' plants produce to feed ants in a [[symbiotic]] relationship.<ref>{{cite journal |last1=Tórrez |first1=Marvin A. |last2=Arendt |first2=Wayne J. |last3=Díaz |first3=Luis |date=2016 |title=Consumption of Müllerian Bodies by Golden-olive Woodpecker (''Colaptes rubiginosus'') in Nicaragua's Highlands |journal=Wilson Journal of Ornithology |volume=128 |issue=1 |pages=190–193 |doi=10.1676/1559-4491-128.1.190 }}</ref> ===Reproduktado=== The golden-olive woodpecker's breeding season has not been determined for its whole range, but it appears to vary geographically. It breeds between January and May from Mexico to Colombia, from December or January to June or July in Ecuador and Peru, and the season perhaps includes October in Guyana. It excavates its nest cavity in a living or dead tree or palm, anywhere between {{convert|1.2|and|18|m|ft|round=5|abbr=on}} above the ground. Both sexes incubate the clutch of two to four eggs but the incubation period is not known. Both parents provision nestlings by regurgitation for the approximately 24 days between hatch and fledging.<ref name=GOWO-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Colaptes-rubiginosus |species=Oroliva pego}} ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the golden-olive woodpecker as being of Least Concern. It has an extremely large range but its population size is not known and is believed to be decreasing. No immediate threats have been identified.<ref name=IUCN/> It is considered fairly common to common in most of its range and occurs in many protected areas. "This widespread species' ability to live in a wide variety of wooded habitats suggests that its future is secure."<ref name=GOWO-BOW/> == Referencoj == {{Portalo Birdoj}} {{Referencoj}} *{{ cite book | last=Skutch | first=Alexander F. | author-link=Alexander Skutch | date=1969 | chapter=Golden-olive woodpecker | title=Life Histories of Central American Birds III: Families Cotingidae, Pipridae, Formicariidae, Furnariidae, Dendrocolaptidae, and Picidae | series=Pacific Coast Avifauna, Number 35 | location=Berkeley, California | publisher=Cooper Ornithological Society | chapter-url=https://sora.unm.edu/sites/default/files/journals/pca/pca_035.pdf#page=422 | pages=422–427 | ref=none }} * {{cite book |last1=ffrench<!--this name should not be capitalized--> |first1=Richard |last2=O'Neill |first2=John Patton |last3=Eckelberry |first3=Don R. |title=A Guide to the Birds of Trinidad and Tobago |year=2003 |location=London |publisher=Christopher Helm |isbn=0-7136-6759-1 | ref=none }} * {{cite book |last=Hilty |first=Steven L. |date=2003 |title=Birds of Venezuela |publisher=Christopher Helm |location=London |isbn=0-7136-6418-5 | ref=none }} == Eksteraj ligiloj == {{Commons|Colaptes rubiginosus}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Kolombio]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] ai17h7azrk9nzs33k40gtkxllstdbgb 9480738 9480737 2026-09-23T11:17:07Z Kani 670 /* Distribuado kaj habitato */ 9480738 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Oroliva pego |koloro = pink |dosiero = Golden-olive Woodpecker.jpg |dosiero larĝo=240px |priskribo de dosiero = masklo |dosiero2 = Golden-Olive Woodpecker.jpg |dosiero2 larĝo=240px |priskribo de dosiero2 = ino |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Colaptes]]'' |specio = '''Oroliva pego''' ''C. rubiginosus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref =<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=Golden-olive Woodpecker ''Colaptes rubiginosus'' |volume=2020 |article-number=e.T61533973A141039580 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T61533973A141039580.en |access-date=27a de Januaro 2023}}</ref> |dunomo = ''Colaptes rubiginosus'' |dunomo aŭtoritato = ([[William Swainson|Swainson]], 1820) |specioj de subdivizio = Subspecioj |vikispecio = |komunejo = |sinonimo= *''Piculus rubiginosus'' <small>Swainson, 1820</small> *''Piculus aeruginosus'' <small>(Malherbe, 1862)</small> |mapo de vivoteritorioj = Colaptes rubiginosus map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Oroliva pego'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Colaptes rubiginosus'') estas [[birdo]] de la familio de [[Pegedoj]], kaj unu el la 13 specioj de la genro “Colaptes”. Ĝi troviĝas el [[Meksiko]] suden kaj orienten tra [[Panamo]], en ĉiu kontinenta lando de Sudameriko escepte en [[Ĉilio]], [[Paragvajo]], kaj [[Urugvajo]]. ==Taksonomio== La Orolivan pegon [[specipriskribo|formale priskribis]] en 1820 kiel ''Picus rubiginosis'' la angla zoologo [[William Swainson]].<ref>{{ cite book | last=Swainson | first=William | author-link=William Swainson | year=1820 | title=Zoological illustrations, or, Original figures and descriptions of new, rare, or interesting animals | volume=1 | location=London | publisher=Baldwin, Cradock, and Joy; and W. Wood | at=Plate 14 text | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/29156464 }}</ref> La [[specia epiteto]] estas [[Latina]] kun la signifo "rusta" aŭ "rufa".<ref>{{ cite web | last=Jobling | first=James A. | title=rubiginosis | work=The Key to Scientific Names | url=https://birdsoftheworld.org/bow/key-to-scientific-names/search?q=rubiginosis | publisher=Cornell Lab of Ornithology | access-date=30a de Januaro 2026 }}</ref> Swainson specigis la [[tipa loko (biologio)|tipan lokon]] kiel "Spanish Main". En 1918 la aŭstria ornitologo [[Carl Eduard Hellmayr]] limigis la lokon al [[Karakaso]], Venezuelo<ref>{{ cite journal | last=Hellmayr | first=Carl Eduard | author-link=Carl Eduard Hellmayr | year=1918 | title=Miscellanea Ornithologica III | language=German | journal=Verhandlungen der Ornithologischen Gesellschaft in Bayern | volume=13 | pages=302-317 [315, note] | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8754275 }}</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1948 | title=Check-List of Birds of the World | volume=6 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=111 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14477544 }}</ref> La Oroliva pego estas nun unu el la 14 specioj metitaj en la genron ''[[Colaptes]]'', kiun enkondukis en 1825 la irlanda zoologo [[Nicholas Aylward Vigors]].<ref name=avilist>{{ cite web | author=AviList Core Team | date=2025 | title=AviList: The Global Avian Checklist, v2025 | doi=10.2173/avilist.v2025 | doi-access=free | url=http://www.avilist.org/checklist/v2025/ | access-date=30a de Januaro 2026 }}</ref> Oni agnoskis dek naŭ [[subspecio]]jn:<ref name=avilist/> * ''C. r. yucatanensis'' ([[Samuel Cabot III|Cabot, S Jr]], 1844) – suda Meksiko ([[Oaxaca]]) ĝis okcidenta Panamo * ''C. r. alleni'' ([[Outram Bangs|Bangs, O]], 1902) – [[Sierra Nevada de Santa Marta|Santa Marta Montaro]] (nordorienta Kolombio) * ''C. r. buenavistae'' ([[Frank Chapman (ornitologo)|Chapman, FM]], 1915) – Anda deklivaro de orienta Kolombio kaj orienta Ekvadoro * ''C. r. meridensis'' ([[Robert Ridgway|Ridgway, R]], 1911) – nordokcidenta Venezuelo * ''C. r. rubiginosus'' ([[William Swainson|Swainson, WJ]], 1820) – montoj de nord-centra kaj nordorienta Venezuelo * ''C. r. deltanus'' (Aveledo H, R & Ginés, H, 1953) – nordorienta Venezuelo ([[Delta Amacuro]]) * ''C. r. paraquensis'' ([[William H. Phelps Sr.|Phelps, WH Sr]] & [[William H. Phelps Jr.|Phelps, WH Jr]], 1948) – montoj de sud-centra Venezuelo * ''C. r. guianae'' ([[Carl Eduard Hellmayr|Hellmayr, CE]], 1918) – orienta Venezuelo kaj apuda Gujano * ''C. r. viridissimus'' (Chapman, FM, 1939) – [[tepui|tepujoj]] de suda Venezuelo (altebenaĵo de [[Aujantepui]]) * ''C. r. nigriceps'' ([[Emmet Reid Blake|Blake, ER]], 1941) – Acari Montoj (suda Gujano kaj apuda suda Surinamo) * ''C. r. trinitatis'' (Ridgway, R, 1911) – Trinidado * ''C. r. tobagensis'' (Ridgway, R, 1911) – [[Tobago]] * ''C. r. gularis'' ([[Edward Hargitt|Hargitt, E]], 1889) – Kolombio (centraj kaj okcidentaj Andoj) * ''C. r. rubripileus'' ([[Tommaso Salvadori|Salvadori, AT]] & Festa, E, 1900) – plej sudokcidenta Kolombio ĝis okcidenta Ekvadoro kaj nordokcidenta Peruo * ''C. r. coloratus'' (Chapman, FM, 1923) – plej sudorienta Ekvadoro kaj nord-centra Peruo * ''C. r. chrysogaster'' ([[Hans von Berlepsch|Berlepsch, HHCL]] & [[Jan Sztolcman|Sztolcman, JS]], 1902) – centra Peruo * ''C. r. canipileus'' ([[Alcide d'Orbigny|d'Orbigny, ACVMD]], 1840) – centra kaj sudorienta Bolivio * ''C. r. tucumanus'' ([[Jean Cabanis|Cabanis, JL]], 1883) – suda Bolivio ĝis nordokcidenta Argentino (suden ĝis [[Tukumano]]) * ''C. r. aeruginosus'' ([[Alfred Malherbe|Malherbe, A]], 1862) – orienta Meksiko ([[Tamaulipas]] ĝis [[Veracruz]]) La subspecio ''C. r. aeruginosus'' foje estis konsiderata aparta specio, nome bronzflugila pego.<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela C. Rasmussen | date=Februaro 2025 | title=Woodpeckers | work=IOC World Bird List Version 15.1 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/woodpeckers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=30a de Januaro 2026 }}</ref> Ĝiaj parencaj rilatoj estas necertaj, ĉar ĝi ne estis inkluzivita en genetika studo.<ref name=moore>{{Cite journal | last1=Moore | first1=W.S. | last2=Overton | first2=L.C. | last3=Miglia | first3=K.J. | date=2011 | title=Mitochondrial DNA based phylogeny of the woodpecker genera ''Colaptes'' and ''Piculus'', and implications for the history of woodpecker diversification in South America | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=58 | issue=1 | pages=76-84 | doi=10.1016/j.ympev.2010.09.011}}</ref><ref name=dufort>{{Cite journal | last=Dufort | first=Matthew J. | date=2016 | title=An augmented supermatrix phylogeny of the avian family Picidae reveals uncertainty deep in the family tree | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=94 | pages=313-326 | doi=10.1016/j.ympev.2015.08.025}}</ref> Pliaj disigoj de tiuj subspecioj estis proponitaj diversfoje, sed ĉiu el ili estas nuntempe (2023) konsiderata sinonima al membro de tiu ĉi listo.<ref name=GOWO-BOW>del Hoyo, J., H. Winkler, D. A. Christie, kaj N. Collar (2022). Golden-olive Woodpecker (''Colaptes rubiginosus''), version 1.1. En ''Birds of the World'' (N. D. Sly, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.goowoo1.01.1] Alirita la 27an de Januaro 2023</ref> Laŭ iuj aŭtoroj, la oroliva pego ''[[sensu lato]]'' kaj la [[Grizkrona pego]] (''C. auricularis'') formas [[superspecio]]n. Tamen, esplorado ekde 2010 malkovris, ke la or-liva pego (''C. rubiginosus'') ne estas monofiletika; iuj subspecioj estas pli proksime parencaj al la Grizkrona pego kaj aliaj al la [[Nigrakola pego]] (''C. atricollis'') ol al aliaj orolivaj subspecioj.<ref name=moore/><ref name=dufort/> ==Aspekto== La Oroliva pego longas inter 18 kaj 23 cm. Maskloj kaj inoj havas la saman plumaron, krom ĉe la kapo. Plenkreskaj maskloj de la [[nomiga subspecio]] ''C. r. rubiginosus'' havas ardezgrizajn frunton kaj kronon, kun ruĝaj bordoj kaj nuko. Ili estas palflavbrunaj ĝis blankecaj en la areo de la bridoj (inter beko kaj okulo) ĝis la ruĝa nuko. Ili havas larĝan ruĝan vangostrion kaj mentonon kaj supran gorĝon de palflavbruna blankeco; ĉi-lasta havas fortajn nigrecajn striojn. Plenkreskaj inoj havas ruĝon nur ĉe la nuko, kaj ilia vangareo havas striojn similajn al tiuj de la gorĝo. Ambaŭ seksoj havas plejparte verdajn suprajn partojn kun bronza nuanco; iliaj pugo kaj supravostaj kovriloj estas pli helaj kaj havas malhelolivajn transversajn striojn. Iliaj flugoplumoj estas malhelbrun-olivaj kun verdecaj bordoj kaj iom da flaveco ĉe la plumtigo. Ilia vosto estas bruna. Iliaj subaj partoj estas palflavbrunaj kun nigrec-olivaj transversaj strioj; la strioj estas plej densaj ĉe la brusto. Ilia mezlonga beko estas ardezgriza ĝis nigra, la irisoj malhelruĝaj (senbrilaj), kaj la kruroj grizaj ĝis olivecgrizaj. Junuloj estas ĝenerale malpli brilaj ol plenkreskuloj kaj havas malpli klare difinitajn transversajn striojn ĉe la subaj partoj.<ref name=GOWO-BOW/> La aliaj subspecioj de la Oroliva pego distingiĝas de la nomiga subspecio laŭ grandeco, la koloro de la dorso, kaj la baza koloro kaj strieco de la subaj partoj. La diferencoj estas resumitaj kompare kun la nomiga subspecio:<ref name=GOWO-BOW/> *''C. r. yucatanensis'', pli granda sed varia, pli hela strieco sur brusto *''C. r. alleni'', granda, bronz-ora kun ruĝecaj nuancoj supre, nigra gorĝo kun blankaj makuletoj, mallarĝaj strioj sur la brusto, ruĝo sur la verto de la masklo *''C. r. buenavistae'', tre granda, bronzkolora dorso kun ruĝeta nuanco, malhele strieca pugo, olivecverdaj strioj sur la subaj partoj *''C. r. meridensis'', kiel ''buenavistae'' sed iom pli malgranda, kun malpli bronzkolora dorso *''C. r. deltanus'', malgranda, pli verda dorso, kaj pli grandaj blankaj makuletoj ĉe la gorĝo *''C. r. paraquensis'', granda, forta bronza nuanco sur la dorso, tre malhelgriza verto kun iom da ruĝo *''C. r. guianae'', granda, bronzec-flavverda dorso, tre malgrandaj palaj gorĝmakuletoj, modera kvanto da ruĝo sur la verto *''C. r. viridissimus'', tre granda, kun hele flavecverda dorso, blankeca baza koloro kaj larĝaj nigraj strioj sur la brusto; la masklo havas malpli da ruĝo sur la kapo *''C. r. nigriceps'', kiel ''guianae'' sed kun malmulte aŭ tute neniu bronzo *''C. r. trinitatis'', kiel ''tobagensis'' sed multe pli malgranda, kun malpli peza beko *''C. r. tobagensis'', granda, bronz-ora kun ruĝecaj nuancoj supre, nigra gorĝo kun blankaj makuletoj, mezlarĝaj verdecaj strioj sur la brusto *''C. r. gularis'', grandaj, belaj blankaj makuletoj ĉe la gorĝo, palaj subaj partoj; la masklo havas tute ruĝan kronon, kaj la ino iom malpli ruĝan *''C. r. rubripileus'', kiel ''gularis'' sed pli malgranda, kun pli nigraj strioj sur la brusto *''C. r. coloratus'', iomete bronzkoloraj supraj partoj, hele flava kaj plejparte senstria ventro, striecaj flankoj *''C. r. chrysogaster'', tre bronzkolora dorso kun ruĝeta nuanco, senstria flava ventro; la masklo havas multe da ruĝo sur la verto *''C. r. canipileus'', tre bronzkolora dorso kun ruĝeca nuanco, flava ventro kun malfortaj transversaj strioj; la masklo havas multe da ruĝo sur la verto *''C. r. tucumanus'', granda dorso, malbrile verda kaj malpli bronzkolora; pli blankaj subaj partoj kun nigretaj transversaj strioj ==Distribuado kaj habitato== La Oroliva pego loĝas en tre vasta gamo da pejzaĝoj, plejparte de duonmalfermaj ĝis densaj. Ili etendiĝas de sekaj tropikaj dornarbustaroj ĝis humidaj [[pluvarbaro]]j. Inter tiuj ekstremaĵoj troviĝas [[nubarbaro]]j, kverk-pinaj arbaroj, sekaj falfoliaj arbaroj, riverbordaj arbustaroj kaj [[mangrovejo]]j. Ili ofte troviĝas ankaŭ ĉe arbarrandoj, ĉe disaj arboj en maldensejoj, kaj en kafplantejoj kun ombro-arboj. Koncerne altecon, la specio vivas de proksime de marnivelo ĝis 2 100 m en Meksiko; inter 750 kaj 2 150 m en Mezameriko; de marnivelo ĝis 2 800 m — sed kutime inter 350 kaj 2 100 m — en Venezuelo; inter 900 kaj 3 100 m en Kolombio; inter 1 000 kaj 2 500 m en Argentino; kaj ĝis 2 300 m en Ekvadoro, Peruo kaj Bolivio.<ref name=GOWO-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== As far as is known, the golden-olive woodpecker is a year-round resident throughout its range.<ref name=GOWO-BOW/> ===Manĝado=== The golden-olive woodpecker forages from the forest's mid level to the canopy, exploring the trunk, limbs, branches, and vines of large trees. It hunts by itself, in loose pairs, and as part of [[mixed species feeding flock]]s. It pecks, hammers, probes, prys, and sometimes gleans to capture its prey. Its primary diet is ants, termites, and wood-boring beetles and their larvae; it adds fruits and berries but rarely.<ref name=GOWO-BOW/> A note published in 2016 added [[Müllerian body|Müllerian bodies]] to its known diet. These are growths that ''Cecropia'' plants produce to feed ants in a [[symbiotic]] relationship.<ref>{{cite journal |last1=Tórrez |first1=Marvin A. |last2=Arendt |first2=Wayne J. |last3=Díaz |first3=Luis |date=2016 |title=Consumption of Müllerian Bodies by Golden-olive Woodpecker (''Colaptes rubiginosus'') in Nicaragua's Highlands |journal=Wilson Journal of Ornithology |volume=128 |issue=1 |pages=190–193 |doi=10.1676/1559-4491-128.1.190 }}</ref> ===Reproduktado=== The golden-olive woodpecker's breeding season has not been determined for its whole range, but it appears to vary geographically. It breeds between January and May from Mexico to Colombia, from December or January to June or July in Ecuador and Peru, and the season perhaps includes October in Guyana. It excavates its nest cavity in a living or dead tree or palm, anywhere between {{convert|1.2|and|18|m|ft|round=5|abbr=on}} above the ground. Both sexes incubate the clutch of two to four eggs but the incubation period is not known. Both parents provision nestlings by regurgitation for the approximately 24 days between hatch and fledging.<ref name=GOWO-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Colaptes-rubiginosus |species=Oroliva pego}} ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the golden-olive woodpecker as being of Least Concern. It has an extremely large range but its population size is not known and is believed to be decreasing. No immediate threats have been identified.<ref name=IUCN/> It is considered fairly common to common in most of its range and occurs in many protected areas. "This widespread species' ability to live in a wide variety of wooded habitats suggests that its future is secure."<ref name=GOWO-BOW/> == Referencoj == {{Portalo Birdoj}} {{Referencoj}} *{{ cite book | last=Skutch | first=Alexander F. | author-link=Alexander Skutch | date=1969 | chapter=Golden-olive woodpecker | title=Life Histories of Central American Birds III: Families Cotingidae, Pipridae, Formicariidae, Furnariidae, Dendrocolaptidae, and Picidae | series=Pacific Coast Avifauna, Number 35 | location=Berkeley, California | publisher=Cooper Ornithological Society | chapter-url=https://sora.unm.edu/sites/default/files/journals/pca/pca_035.pdf#page=422 | pages=422–427 | ref=none }} * {{cite book |last1=ffrench<!--this name should not be capitalized--> |first1=Richard |last2=O'Neill |first2=John Patton |last3=Eckelberry |first3=Don R. |title=A Guide to the Birds of Trinidad and Tobago |year=2003 |location=London |publisher=Christopher Helm |isbn=0-7136-6759-1 | ref=none }} * {{cite book |last=Hilty |first=Steven L. |date=2003 |title=Birds of Venezuela |publisher=Christopher Helm |location=London |isbn=0-7136-6418-5 | ref=none }} == Eksteraj ligiloj == {{Commons|Colaptes rubiginosus}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Kolombio]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] exma3hp9arr25yzmmkksmugrwy8qofw 9480740 9480738 2026-09-23T11:26:39Z Kani 670 /* Kutimaro */ 9480740 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Oroliva pego |koloro = pink |dosiero = Golden-olive Woodpecker.jpg |dosiero larĝo=240px |priskribo de dosiero = masklo |dosiero2 = Golden-Olive Woodpecker.jpg |dosiero2 larĝo=240px |priskribo de dosiero2 = ino |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Colaptes]]'' |specio = '''Oroliva pego''' ''C. rubiginosus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref =<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=Golden-olive Woodpecker ''Colaptes rubiginosus'' |volume=2020 |article-number=e.T61533973A141039580 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T61533973A141039580.en |access-date=27a de Januaro 2023}}</ref> |dunomo = ''Colaptes rubiginosus'' |dunomo aŭtoritato = ([[William Swainson|Swainson]], 1820) |specioj de subdivizio = Subspecioj |vikispecio = |komunejo = |sinonimo= *''Piculus rubiginosus'' <small>Swainson, 1820</small> *''Piculus aeruginosus'' <small>(Malherbe, 1862)</small> |mapo de vivoteritorioj = Colaptes rubiginosus map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Oroliva pego'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Colaptes rubiginosus'') estas [[birdo]] de la familio de [[Pegedoj]], kaj unu el la 13 specioj de la genro “Colaptes”. Ĝi troviĝas el [[Meksiko]] suden kaj orienten tra [[Panamo]], en ĉiu kontinenta lando de Sudameriko escepte en [[Ĉilio]], [[Paragvajo]], kaj [[Urugvajo]]. ==Taksonomio== La Orolivan pegon [[specipriskribo|formale priskribis]] en 1820 kiel ''Picus rubiginosis'' la angla zoologo [[William Swainson]].<ref>{{ cite book | last=Swainson | first=William | author-link=William Swainson | year=1820 | title=Zoological illustrations, or, Original figures and descriptions of new, rare, or interesting animals | volume=1 | location=London | publisher=Baldwin, Cradock, and Joy; and W. Wood | at=Plate 14 text | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/29156464 }}</ref> La [[specia epiteto]] estas [[Latina]] kun la signifo "rusta" aŭ "rufa".<ref>{{ cite web | last=Jobling | first=James A. | title=rubiginosis | work=The Key to Scientific Names | url=https://birdsoftheworld.org/bow/key-to-scientific-names/search?q=rubiginosis | publisher=Cornell Lab of Ornithology | access-date=30a de Januaro 2026 }}</ref> Swainson specigis la [[tipa loko (biologio)|tipan lokon]] kiel "Spanish Main". En 1918 la aŭstria ornitologo [[Carl Eduard Hellmayr]] limigis la lokon al [[Karakaso]], Venezuelo<ref>{{ cite journal | last=Hellmayr | first=Carl Eduard | author-link=Carl Eduard Hellmayr | year=1918 | title=Miscellanea Ornithologica III | language=German | journal=Verhandlungen der Ornithologischen Gesellschaft in Bayern | volume=13 | pages=302-317 [315, note] | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8754275 }}</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1948 | title=Check-List of Birds of the World | volume=6 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=111 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14477544 }}</ref> La Oroliva pego estas nun unu el la 14 specioj metitaj en la genron ''[[Colaptes]]'', kiun enkondukis en 1825 la irlanda zoologo [[Nicholas Aylward Vigors]].<ref name=avilist>{{ cite web | author=AviList Core Team | date=2025 | title=AviList: The Global Avian Checklist, v2025 | doi=10.2173/avilist.v2025 | doi-access=free | url=http://www.avilist.org/checklist/v2025/ | access-date=30a de Januaro 2026 }}</ref> Oni agnoskis dek naŭ [[subspecio]]jn:<ref name=avilist/> * ''C. r. yucatanensis'' ([[Samuel Cabot III|Cabot, S Jr]], 1844) – suda Meksiko ([[Oaxaca]]) ĝis okcidenta Panamo * ''C. r. alleni'' ([[Outram Bangs|Bangs, O]], 1902) – [[Sierra Nevada de Santa Marta|Santa Marta Montaro]] (nordorienta Kolombio) * ''C. r. buenavistae'' ([[Frank Chapman (ornitologo)|Chapman, FM]], 1915) – Anda deklivaro de orienta Kolombio kaj orienta Ekvadoro * ''C. r. meridensis'' ([[Robert Ridgway|Ridgway, R]], 1911) – nordokcidenta Venezuelo * ''C. r. rubiginosus'' ([[William Swainson|Swainson, WJ]], 1820) – montoj de nord-centra kaj nordorienta Venezuelo * ''C. r. deltanus'' (Aveledo H, R & Ginés, H, 1953) – nordorienta Venezuelo ([[Delta Amacuro]]) * ''C. r. paraquensis'' ([[William H. Phelps Sr.|Phelps, WH Sr]] & [[William H. Phelps Jr.|Phelps, WH Jr]], 1948) – montoj de sud-centra Venezuelo * ''C. r. guianae'' ([[Carl Eduard Hellmayr|Hellmayr, CE]], 1918) – orienta Venezuelo kaj apuda Gujano * ''C. r. viridissimus'' (Chapman, FM, 1939) – [[tepui|tepujoj]] de suda Venezuelo (altebenaĵo de [[Aujantepui]]) * ''C. r. nigriceps'' ([[Emmet Reid Blake|Blake, ER]], 1941) – Acari Montoj (suda Gujano kaj apuda suda Surinamo) * ''C. r. trinitatis'' (Ridgway, R, 1911) – Trinidado * ''C. r. tobagensis'' (Ridgway, R, 1911) – [[Tobago]] * ''C. r. gularis'' ([[Edward Hargitt|Hargitt, E]], 1889) – Kolombio (centraj kaj okcidentaj Andoj) * ''C. r. rubripileus'' ([[Tommaso Salvadori|Salvadori, AT]] & Festa, E, 1900) – plej sudokcidenta Kolombio ĝis okcidenta Ekvadoro kaj nordokcidenta Peruo * ''C. r. coloratus'' (Chapman, FM, 1923) – plej sudorienta Ekvadoro kaj nord-centra Peruo * ''C. r. chrysogaster'' ([[Hans von Berlepsch|Berlepsch, HHCL]] & [[Jan Sztolcman|Sztolcman, JS]], 1902) – centra Peruo * ''C. r. canipileus'' ([[Alcide d'Orbigny|d'Orbigny, ACVMD]], 1840) – centra kaj sudorienta Bolivio * ''C. r. tucumanus'' ([[Jean Cabanis|Cabanis, JL]], 1883) – suda Bolivio ĝis nordokcidenta Argentino (suden ĝis [[Tukumano]]) * ''C. r. aeruginosus'' ([[Alfred Malherbe|Malherbe, A]], 1862) – orienta Meksiko ([[Tamaulipas]] ĝis [[Veracruz]]) La subspecio ''C. r. aeruginosus'' foje estis konsiderata aparta specio, nome bronzflugila pego.<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela C. Rasmussen | date=Februaro 2025 | title=Woodpeckers | work=IOC World Bird List Version 15.1 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/woodpeckers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=30a de Januaro 2026 }}</ref> Ĝiaj parencaj rilatoj estas necertaj, ĉar ĝi ne estis inkluzivita en genetika studo.<ref name=moore>{{Cite journal | last1=Moore | first1=W.S. | last2=Overton | first2=L.C. | last3=Miglia | first3=K.J. | date=2011 | title=Mitochondrial DNA based phylogeny of the woodpecker genera ''Colaptes'' and ''Piculus'', and implications for the history of woodpecker diversification in South America | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=58 | issue=1 | pages=76-84 | doi=10.1016/j.ympev.2010.09.011}}</ref><ref name=dufort>{{Cite journal | last=Dufort | first=Matthew J. | date=2016 | title=An augmented supermatrix phylogeny of the avian family Picidae reveals uncertainty deep in the family tree | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=94 | pages=313-326 | doi=10.1016/j.ympev.2015.08.025}}</ref> Pliaj disigoj de tiuj subspecioj estis proponitaj diversfoje, sed ĉiu el ili estas nuntempe (2023) konsiderata sinonima al membro de tiu ĉi listo.<ref name=GOWO-BOW>del Hoyo, J., H. Winkler, D. A. Christie, kaj N. Collar (2022). Golden-olive Woodpecker (''Colaptes rubiginosus''), version 1.1. En ''Birds of the World'' (N. D. Sly, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.goowoo1.01.1] Alirita la 27an de Januaro 2023</ref> Laŭ iuj aŭtoroj, la oroliva pego ''[[sensu lato]]'' kaj la [[Grizkrona pego]] (''C. auricularis'') formas [[superspecio]]n. Tamen, esplorado ekde 2010 malkovris, ke la or-liva pego (''C. rubiginosus'') ne estas monofiletika; iuj subspecioj estas pli proksime parencaj al la Grizkrona pego kaj aliaj al la [[Nigrakola pego]] (''C. atricollis'') ol al aliaj orolivaj subspecioj.<ref name=moore/><ref name=dufort/> ==Aspekto== La Oroliva pego longas inter 18 kaj 23 cm. Maskloj kaj inoj havas la saman plumaron, krom ĉe la kapo. Plenkreskaj maskloj de la [[nomiga subspecio]] ''C. r. rubiginosus'' havas ardezgrizajn frunton kaj kronon, kun ruĝaj bordoj kaj nuko. Ili estas palflavbrunaj ĝis blankecaj en la areo de la bridoj (inter beko kaj okulo) ĝis la ruĝa nuko. Ili havas larĝan ruĝan vangostrion kaj mentonon kaj supran gorĝon de palflavbruna blankeco; ĉi-lasta havas fortajn nigrecajn striojn. Plenkreskaj inoj havas ruĝon nur ĉe la nuko, kaj ilia vangareo havas striojn similajn al tiuj de la gorĝo. Ambaŭ seksoj havas plejparte verdajn suprajn partojn kun bronza nuanco; iliaj pugo kaj supravostaj kovriloj estas pli helaj kaj havas malhelolivajn transversajn striojn. Iliaj flugoplumoj estas malhelbrun-olivaj kun verdecaj bordoj kaj iom da flaveco ĉe la plumtigo. Ilia vosto estas bruna. Iliaj subaj partoj estas palflavbrunaj kun nigrec-olivaj transversaj strioj; la strioj estas plej densaj ĉe la brusto. Ilia mezlonga beko estas ardezgriza ĝis nigra, la irisoj malhelruĝaj (senbrilaj), kaj la kruroj grizaj ĝis olivecgrizaj. Junuloj estas ĝenerale malpli brilaj ol plenkreskuloj kaj havas malpli klare difinitajn transversajn striojn ĉe la subaj partoj.<ref name=GOWO-BOW/> La aliaj subspecioj de la Oroliva pego distingiĝas de la nomiga subspecio laŭ grandeco, la koloro de la dorso, kaj la baza koloro kaj strieco de la subaj partoj. La diferencoj estas resumitaj kompare kun la nomiga subspecio:<ref name=GOWO-BOW/> *''C. r. yucatanensis'', pli granda sed varia, pli hela strieco sur brusto *''C. r. alleni'', granda, bronz-ora kun ruĝecaj nuancoj supre, nigra gorĝo kun blankaj makuletoj, mallarĝaj strioj sur la brusto, ruĝo sur la verto de la masklo *''C. r. buenavistae'', tre granda, bronzkolora dorso kun ruĝeta nuanco, malhele strieca pugo, olivecverdaj strioj sur la subaj partoj *''C. r. meridensis'', kiel ''buenavistae'' sed iom pli malgranda, kun malpli bronzkolora dorso *''C. r. deltanus'', malgranda, pli verda dorso, kaj pli grandaj blankaj makuletoj ĉe la gorĝo *''C. r. paraquensis'', granda, forta bronza nuanco sur la dorso, tre malhelgriza verto kun iom da ruĝo *''C. r. guianae'', granda, bronzec-flavverda dorso, tre malgrandaj palaj gorĝmakuletoj, modera kvanto da ruĝo sur la verto *''C. r. viridissimus'', tre granda, kun hele flavecverda dorso, blankeca baza koloro kaj larĝaj nigraj strioj sur la brusto; la masklo havas malpli da ruĝo sur la kapo *''C. r. nigriceps'', kiel ''guianae'' sed kun malmulte aŭ tute neniu bronzo *''C. r. trinitatis'', kiel ''tobagensis'' sed multe pli malgranda, kun malpli peza beko *''C. r. tobagensis'', granda, bronz-ora kun ruĝecaj nuancoj supre, nigra gorĝo kun blankaj makuletoj, mezlarĝaj verdecaj strioj sur la brusto *''C. r. gularis'', grandaj, belaj blankaj makuletoj ĉe la gorĝo, palaj subaj partoj; la masklo havas tute ruĝan kronon, kaj la ino iom malpli ruĝan *''C. r. rubripileus'', kiel ''gularis'' sed pli malgranda, kun pli nigraj strioj sur la brusto *''C. r. coloratus'', iomete bronzkoloraj supraj partoj, hele flava kaj plejparte senstria ventro, striecaj flankoj *''C. r. chrysogaster'', tre bronzkolora dorso kun ruĝeta nuanco, senstria flava ventro; la masklo havas multe da ruĝo sur la verto *''C. r. canipileus'', tre bronzkolora dorso kun ruĝeca nuanco, flava ventro kun malfortaj transversaj strioj; la masklo havas multe da ruĝo sur la verto *''C. r. tucumanus'', granda dorso, malbrile verda kaj malpli bronzkolora; pli blankaj subaj partoj kun nigretaj transversaj strioj ==Distribuado kaj habitato== La Oroliva pego loĝas en tre vasta gamo da pejzaĝoj, plejparte de duonmalfermaj ĝis densaj. Ili etendiĝas de sekaj tropikaj dornarbustaroj ĝis humidaj [[pluvarbaro]]j. Inter tiuj ekstremaĵoj troviĝas [[nubarbaro]]j, kverk-pinaj arbaroj, sekaj falfoliaj arbaroj, riverbordaj arbustaroj kaj [[mangrovejo]]j. Ili ofte troviĝas ankaŭ ĉe arbarrandoj, ĉe disaj arboj en maldensejoj, kaj en kafplantejoj kun ombro-arboj. Koncerne altecon, la specio vivas de proksime de marnivelo ĝis 2 100 m en Meksiko; inter 750 kaj 2 150 m en Mezameriko; de marnivelo ĝis 2 800 m — sed kutime inter 350 kaj 2 100 m — en Venezuelo; inter 900 kaj 3 100 m en Kolombio; inter 1 000 kaj 2 500 m en Argentino; kaj ĝis 2 300 m en Ekvadoro, Peruo kaj Bolivio.<ref name=GOWO-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== Laŭ la nuna scio, la Oroliva pego estas tutjara loĝanto tra sia tuta disvastiĝareo.<ref name=GOWO-BOW/> ===Manĝado=== La Oroliva pego manĝoserĉas de la meza nivelo de la arbaro ĝis la [[kanopeo]], esplorante la trunkon, branĉojn, kaj vitojn de grandaj arboj. Ĝi ĉasas sola, en malstriktaj paroj, kaj kiel parto de [[miksspeciaj manĝantaroj]]. Ĝi bekas, martelas, sondas, spionas, kaj foje kolektas por kapti sian predon. Ĝia ĉefa dieto estas [[formiko]]j, [[termito]]j, kaj lignoborantaj [[skarabo]]j kaj iliaj [[larvo]]j; ĝi aldonas fruktojn kaj berojn sed malofte.<ref name=GOWO-BOW/> Noto publikigita en 2016 aldonis Müller-korpojn al ĝia konata dieto. Ĉi tiuj estas kreskaĵoj, kiujn ''[[Cecropia]]''-plantoj produktas por nutri formikojn en [[simbiozo|simbioza]] rilato.<ref>{{cite journal |last1=Tórrez |first1=Marvin A. |last2=Arendt |first2=Wayne J. |last3=Díaz |first3=Luis |date=2016 |title=Consumption of Müllerian Bodies by Golden-olive Woodpecker (''Colaptes rubiginosus'') in Nicaragua's Highlands |journal=Wilson Journal of Ornithology |volume=128 |issue=1 |pages=190–193 |doi=10.1676/1559-4491-128.1.190 }}</ref> ===Reproduktado=== La [[reprodukta sezono]] de la Oroliva pego ne estas precize konata por ĝia tuta disvastiĝareo, sed ĝi ŝajnas varii laŭ la geografia loko. Ĝi reproduktiĝas inter januaro kaj majo de Meksiko ĝis Kolombio, de decembro aŭ januaro ĝis junio aŭ julio en Ekvadoro kaj Peruo, kaj la sezono eble inkluzivas oktobron en [[Gujano]]. Ĝi elfosas sian nestokavon en vivanta aŭ mortinta arbo aŭ [[palmo]], ie ajn inter 1,2 kaj 18 metroj super la grundo. Ambaŭ seksoj kovas la ovaron de du ĝis kvar ovoj, sed la kovodaŭro ne estas konata. Ambaŭ gepatroj nutras la idojn per regurgitado dum la proksimume 24 tagoj inter eloviĝo kaj [[elnestiĝo]].<ref name=GOWO-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Colaptes-rubiginosus |species=Oroliva pego}} ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the golden-olive woodpecker as being of Least Concern. It has an extremely large range but its population size is not known and is believed to be decreasing. No immediate threats have been identified.<ref name=IUCN/> It is considered fairly common to common in most of its range and occurs in many protected areas. "This widespread species' ability to live in a wide variety of wooded habitats suggests that its future is secure."<ref name=GOWO-BOW/> == Referencoj == {{Portalo Birdoj}} {{Referencoj}} *{{ cite book | last=Skutch | first=Alexander F. | author-link=Alexander Skutch | date=1969 | chapter=Golden-olive woodpecker | title=Life Histories of Central American Birds III: Families Cotingidae, Pipridae, Formicariidae, Furnariidae, Dendrocolaptidae, and Picidae | series=Pacific Coast Avifauna, Number 35 | location=Berkeley, California | publisher=Cooper Ornithological Society | chapter-url=https://sora.unm.edu/sites/default/files/journals/pca/pca_035.pdf#page=422 | pages=422–427 | ref=none }} * {{cite book |last1=ffrench<!--this name should not be capitalized--> |first1=Richard |last2=O'Neill |first2=John Patton |last3=Eckelberry |first3=Don R. |title=A Guide to the Birds of Trinidad and Tobago |year=2003 |location=London |publisher=Christopher Helm |isbn=0-7136-6759-1 | ref=none }} * {{cite book |last=Hilty |first=Steven L. |date=2003 |title=Birds of Venezuela |publisher=Christopher Helm |location=London |isbn=0-7136-6418-5 | ref=none }} == Eksteraj ligiloj == {{Commons|Colaptes rubiginosus}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Kolombio]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] cfhss45z7g1h31g0q0xxoa0quypjcp4 9480742 9480740 2026-09-23T11:29:12Z Kani 670 /* Statuso */ 9480742 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Oroliva pego |koloro = pink |dosiero = Golden-olive Woodpecker.jpg |dosiero larĝo=240px |priskribo de dosiero = masklo |dosiero2 = Golden-Olive Woodpecker.jpg |dosiero2 larĝo=240px |priskribo de dosiero2 = ino |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Colaptes]]'' |specio = '''Oroliva pego''' ''C. rubiginosus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref =<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=Golden-olive Woodpecker ''Colaptes rubiginosus'' |volume=2020 |article-number=e.T61533973A141039580 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T61533973A141039580.en |access-date=27a de Januaro 2023}}</ref> |dunomo = ''Colaptes rubiginosus'' |dunomo aŭtoritato = ([[William Swainson|Swainson]], 1820) |specioj de subdivizio = Subspecioj |vikispecio = |komunejo = |sinonimo= *''Piculus rubiginosus'' <small>Swainson, 1820</small> *''Piculus aeruginosus'' <small>(Malherbe, 1862)</small> |mapo de vivoteritorioj = Colaptes rubiginosus map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Oroliva pego'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Colaptes rubiginosus'') estas [[birdo]] de la familio de [[Pegedoj]], kaj unu el la 13 specioj de la genro “Colaptes”. Ĝi troviĝas el [[Meksiko]] suden kaj orienten tra [[Panamo]], en ĉiu kontinenta lando de Sudameriko escepte en [[Ĉilio]], [[Paragvajo]], kaj [[Urugvajo]]. ==Taksonomio== La Orolivan pegon [[specipriskribo|formale priskribis]] en 1820 kiel ''Picus rubiginosis'' la angla zoologo [[William Swainson]].<ref>{{ cite book | last=Swainson | first=William | author-link=William Swainson | year=1820 | title=Zoological illustrations, or, Original figures and descriptions of new, rare, or interesting animals | volume=1 | location=London | publisher=Baldwin, Cradock, and Joy; and W. Wood | at=Plate 14 text | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/29156464 }}</ref> La [[specia epiteto]] estas [[Latina]] kun la signifo "rusta" aŭ "rufa".<ref>{{ cite web | last=Jobling | first=James A. | title=rubiginosis | work=The Key to Scientific Names | url=https://birdsoftheworld.org/bow/key-to-scientific-names/search?q=rubiginosis | publisher=Cornell Lab of Ornithology | access-date=30a de Januaro 2026 }}</ref> Swainson specigis la [[tipa loko (biologio)|tipan lokon]] kiel "Spanish Main". En 1918 la aŭstria ornitologo [[Carl Eduard Hellmayr]] limigis la lokon al [[Karakaso]], Venezuelo<ref>{{ cite journal | last=Hellmayr | first=Carl Eduard | author-link=Carl Eduard Hellmayr | year=1918 | title=Miscellanea Ornithologica III | language=German | journal=Verhandlungen der Ornithologischen Gesellschaft in Bayern | volume=13 | pages=302-317 [315, note] | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8754275 }}</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1948 | title=Check-List of Birds of the World | volume=6 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=111 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14477544 }}</ref> La Oroliva pego estas nun unu el la 14 specioj metitaj en la genron ''[[Colaptes]]'', kiun enkondukis en 1825 la irlanda zoologo [[Nicholas Aylward Vigors]].<ref name=avilist>{{ cite web | author=AviList Core Team | date=2025 | title=AviList: The Global Avian Checklist, v2025 | doi=10.2173/avilist.v2025 | doi-access=free | url=http://www.avilist.org/checklist/v2025/ | access-date=30a de Januaro 2026 }}</ref> Oni agnoskis dek naŭ [[subspecio]]jn:<ref name=avilist/> * ''C. r. yucatanensis'' ([[Samuel Cabot III|Cabot, S Jr]], 1844) – suda Meksiko ([[Oaxaca]]) ĝis okcidenta Panamo * ''C. r. alleni'' ([[Outram Bangs|Bangs, O]], 1902) – [[Sierra Nevada de Santa Marta|Santa Marta Montaro]] (nordorienta Kolombio) * ''C. r. buenavistae'' ([[Frank Chapman (ornitologo)|Chapman, FM]], 1915) – Anda deklivaro de orienta Kolombio kaj orienta Ekvadoro * ''C. r. meridensis'' ([[Robert Ridgway|Ridgway, R]], 1911) – nordokcidenta Venezuelo * ''C. r. rubiginosus'' ([[William Swainson|Swainson, WJ]], 1820) – montoj de nord-centra kaj nordorienta Venezuelo * ''C. r. deltanus'' (Aveledo H, R & Ginés, H, 1953) – nordorienta Venezuelo ([[Delta Amacuro]]) * ''C. r. paraquensis'' ([[William H. Phelps Sr.|Phelps, WH Sr]] & [[William H. Phelps Jr.|Phelps, WH Jr]], 1948) – montoj de sud-centra Venezuelo * ''C. r. guianae'' ([[Carl Eduard Hellmayr|Hellmayr, CE]], 1918) – orienta Venezuelo kaj apuda Gujano * ''C. r. viridissimus'' (Chapman, FM, 1939) – [[tepui|tepujoj]] de suda Venezuelo (altebenaĵo de [[Aujantepui]]) * ''C. r. nigriceps'' ([[Emmet Reid Blake|Blake, ER]], 1941) – Acari Montoj (suda Gujano kaj apuda suda Surinamo) * ''C. r. trinitatis'' (Ridgway, R, 1911) – Trinidado * ''C. r. tobagensis'' (Ridgway, R, 1911) – [[Tobago]] * ''C. r. gularis'' ([[Edward Hargitt|Hargitt, E]], 1889) – Kolombio (centraj kaj okcidentaj Andoj) * ''C. r. rubripileus'' ([[Tommaso Salvadori|Salvadori, AT]] & Festa, E, 1900) – plej sudokcidenta Kolombio ĝis okcidenta Ekvadoro kaj nordokcidenta Peruo * ''C. r. coloratus'' (Chapman, FM, 1923) – plej sudorienta Ekvadoro kaj nord-centra Peruo * ''C. r. chrysogaster'' ([[Hans von Berlepsch|Berlepsch, HHCL]] & [[Jan Sztolcman|Sztolcman, JS]], 1902) – centra Peruo * ''C. r. canipileus'' ([[Alcide d'Orbigny|d'Orbigny, ACVMD]], 1840) – centra kaj sudorienta Bolivio * ''C. r. tucumanus'' ([[Jean Cabanis|Cabanis, JL]], 1883) – suda Bolivio ĝis nordokcidenta Argentino (suden ĝis [[Tukumano]]) * ''C. r. aeruginosus'' ([[Alfred Malherbe|Malherbe, A]], 1862) – orienta Meksiko ([[Tamaulipas]] ĝis [[Veracruz]]) La subspecio ''C. r. aeruginosus'' foje estis konsiderata aparta specio, nome bronzflugila pego.<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela C. Rasmussen | date=Februaro 2025 | title=Woodpeckers | work=IOC World Bird List Version 15.1 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/woodpeckers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=30a de Januaro 2026 }}</ref> Ĝiaj parencaj rilatoj estas necertaj, ĉar ĝi ne estis inkluzivita en genetika studo.<ref name=moore>{{Cite journal | last1=Moore | first1=W.S. | last2=Overton | first2=L.C. | last3=Miglia | first3=K.J. | date=2011 | title=Mitochondrial DNA based phylogeny of the woodpecker genera ''Colaptes'' and ''Piculus'', and implications for the history of woodpecker diversification in South America | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=58 | issue=1 | pages=76-84 | doi=10.1016/j.ympev.2010.09.011}}</ref><ref name=dufort>{{Cite journal | last=Dufort | first=Matthew J. | date=2016 | title=An augmented supermatrix phylogeny of the avian family Picidae reveals uncertainty deep in the family tree | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=94 | pages=313-326 | doi=10.1016/j.ympev.2015.08.025}}</ref> Pliaj disigoj de tiuj subspecioj estis proponitaj diversfoje, sed ĉiu el ili estas nuntempe (2023) konsiderata sinonima al membro de tiu ĉi listo.<ref name=GOWO-BOW>del Hoyo, J., H. Winkler, D. A. Christie, kaj N. Collar (2022). Golden-olive Woodpecker (''Colaptes rubiginosus''), version 1.1. En ''Birds of the World'' (N. D. Sly, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.goowoo1.01.1] Alirita la 27an de Januaro 2023</ref> Laŭ iuj aŭtoroj, la oroliva pego ''[[sensu lato]]'' kaj la [[Grizkrona pego]] (''C. auricularis'') formas [[superspecio]]n. Tamen, esplorado ekde 2010 malkovris, ke la or-liva pego (''C. rubiginosus'') ne estas monofiletika; iuj subspecioj estas pli proksime parencaj al la Grizkrona pego kaj aliaj al la [[Nigrakola pego]] (''C. atricollis'') ol al aliaj orolivaj subspecioj.<ref name=moore/><ref name=dufort/> ==Aspekto== La Oroliva pego longas inter 18 kaj 23 cm. Maskloj kaj inoj havas la saman plumaron, krom ĉe la kapo. Plenkreskaj maskloj de la [[nomiga subspecio]] ''C. r. rubiginosus'' havas ardezgrizajn frunton kaj kronon, kun ruĝaj bordoj kaj nuko. Ili estas palflavbrunaj ĝis blankecaj en la areo de la bridoj (inter beko kaj okulo) ĝis la ruĝa nuko. Ili havas larĝan ruĝan vangostrion kaj mentonon kaj supran gorĝon de palflavbruna blankeco; ĉi-lasta havas fortajn nigrecajn striojn. Plenkreskaj inoj havas ruĝon nur ĉe la nuko, kaj ilia vangareo havas striojn similajn al tiuj de la gorĝo. Ambaŭ seksoj havas plejparte verdajn suprajn partojn kun bronza nuanco; iliaj pugo kaj supravostaj kovriloj estas pli helaj kaj havas malhelolivajn transversajn striojn. Iliaj flugoplumoj estas malhelbrun-olivaj kun verdecaj bordoj kaj iom da flaveco ĉe la plumtigo. Ilia vosto estas bruna. Iliaj subaj partoj estas palflavbrunaj kun nigrec-olivaj transversaj strioj; la strioj estas plej densaj ĉe la brusto. Ilia mezlonga beko estas ardezgriza ĝis nigra, la irisoj malhelruĝaj (senbrilaj), kaj la kruroj grizaj ĝis olivecgrizaj. Junuloj estas ĝenerale malpli brilaj ol plenkreskuloj kaj havas malpli klare difinitajn transversajn striojn ĉe la subaj partoj.<ref name=GOWO-BOW/> La aliaj subspecioj de la Oroliva pego distingiĝas de la nomiga subspecio laŭ grandeco, la koloro de la dorso, kaj la baza koloro kaj strieco de la subaj partoj. La diferencoj estas resumitaj kompare kun la nomiga subspecio:<ref name=GOWO-BOW/> *''C. r. yucatanensis'', pli granda sed varia, pli hela strieco sur brusto *''C. r. alleni'', granda, bronz-ora kun ruĝecaj nuancoj supre, nigra gorĝo kun blankaj makuletoj, mallarĝaj strioj sur la brusto, ruĝo sur la verto de la masklo *''C. r. buenavistae'', tre granda, bronzkolora dorso kun ruĝeta nuanco, malhele strieca pugo, olivecverdaj strioj sur la subaj partoj *''C. r. meridensis'', kiel ''buenavistae'' sed iom pli malgranda, kun malpli bronzkolora dorso *''C. r. deltanus'', malgranda, pli verda dorso, kaj pli grandaj blankaj makuletoj ĉe la gorĝo *''C. r. paraquensis'', granda, forta bronza nuanco sur la dorso, tre malhelgriza verto kun iom da ruĝo *''C. r. guianae'', granda, bronzec-flavverda dorso, tre malgrandaj palaj gorĝmakuletoj, modera kvanto da ruĝo sur la verto *''C. r. viridissimus'', tre granda, kun hele flavecverda dorso, blankeca baza koloro kaj larĝaj nigraj strioj sur la brusto; la masklo havas malpli da ruĝo sur la kapo *''C. r. nigriceps'', kiel ''guianae'' sed kun malmulte aŭ tute neniu bronzo *''C. r. trinitatis'', kiel ''tobagensis'' sed multe pli malgranda, kun malpli peza beko *''C. r. tobagensis'', granda, bronz-ora kun ruĝecaj nuancoj supre, nigra gorĝo kun blankaj makuletoj, mezlarĝaj verdecaj strioj sur la brusto *''C. r. gularis'', grandaj, belaj blankaj makuletoj ĉe la gorĝo, palaj subaj partoj; la masklo havas tute ruĝan kronon, kaj la ino iom malpli ruĝan *''C. r. rubripileus'', kiel ''gularis'' sed pli malgranda, kun pli nigraj strioj sur la brusto *''C. r. coloratus'', iomete bronzkoloraj supraj partoj, hele flava kaj plejparte senstria ventro, striecaj flankoj *''C. r. chrysogaster'', tre bronzkolora dorso kun ruĝeta nuanco, senstria flava ventro; la masklo havas multe da ruĝo sur la verto *''C. r. canipileus'', tre bronzkolora dorso kun ruĝeca nuanco, flava ventro kun malfortaj transversaj strioj; la masklo havas multe da ruĝo sur la verto *''C. r. tucumanus'', granda dorso, malbrile verda kaj malpli bronzkolora; pli blankaj subaj partoj kun nigretaj transversaj strioj ==Distribuado kaj habitato== La Oroliva pego loĝas en tre vasta gamo da pejzaĝoj, plejparte de duonmalfermaj ĝis densaj. Ili etendiĝas de sekaj tropikaj dornarbustaroj ĝis humidaj [[pluvarbaro]]j. Inter tiuj ekstremaĵoj troviĝas [[nubarbaro]]j, kverk-pinaj arbaroj, sekaj falfoliaj arbaroj, riverbordaj arbustaroj kaj [[mangrovejo]]j. Ili ofte troviĝas ankaŭ ĉe arbarrandoj, ĉe disaj arboj en maldensejoj, kaj en kafplantejoj kun ombro-arboj. Koncerne altecon, la specio vivas de proksime de marnivelo ĝis 2 100 m en Meksiko; inter 750 kaj 2 150 m en Mezameriko; de marnivelo ĝis 2 800 m — sed kutime inter 350 kaj 2 100 m — en Venezuelo; inter 900 kaj 3 100 m en Kolombio; inter 1 000 kaj 2 500 m en Argentino; kaj ĝis 2 300 m en Ekvadoro, Peruo kaj Bolivio.<ref name=GOWO-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== Laŭ la nuna scio, la Oroliva pego estas tutjara loĝanto tra sia tuta disvastiĝareo.<ref name=GOWO-BOW/> ===Manĝado=== La Oroliva pego manĝoserĉas de la meza nivelo de la arbaro ĝis la [[kanopeo]], esplorante la trunkon, branĉojn, kaj vitojn de grandaj arboj. Ĝi ĉasas sola, en malstriktaj paroj, kaj kiel parto de [[miksspeciaj manĝantaroj]]. Ĝi bekas, martelas, sondas, spionas, kaj foje kolektas por kapti sian predon. Ĝia ĉefa dieto estas [[formiko]]j, [[termito]]j, kaj lignoborantaj [[skarabo]]j kaj iliaj [[larvo]]j; ĝi aldonas fruktojn kaj berojn sed malofte.<ref name=GOWO-BOW/> Noto publikigita en 2016 aldonis Müller-korpojn al ĝia konata dieto. Ĉi tiuj estas kreskaĵoj, kiujn ''[[Cecropia]]''-plantoj produktas por nutri formikojn en [[simbiozo|simbioza]] rilato.<ref>{{cite journal |last1=Tórrez |first1=Marvin A. |last2=Arendt |first2=Wayne J. |last3=Díaz |first3=Luis |date=2016 |title=Consumption of Müllerian Bodies by Golden-olive Woodpecker (''Colaptes rubiginosus'') in Nicaragua's Highlands |journal=Wilson Journal of Ornithology |volume=128 |issue=1 |pages=190–193 |doi=10.1676/1559-4491-128.1.190 }}</ref> ===Reproduktado=== La [[reprodukta sezono]] de la Oroliva pego ne estas precize konata por ĝia tuta disvastiĝareo, sed ĝi ŝajnas varii laŭ la geografia loko. Ĝi reproduktiĝas inter januaro kaj majo de Meksiko ĝis Kolombio, de decembro aŭ januaro ĝis junio aŭ julio en Ekvadoro kaj Peruo, kaj la sezono eble inkluzivas oktobron en [[Gujano]]. Ĝi elfosas sian nestokavon en vivanta aŭ mortinta arbo aŭ [[palmo]], ie ajn inter 1,2 kaj 18 metroj super la grundo. Ambaŭ seksoj kovas la ovaron de du ĝis kvar ovoj, sed la kovodaŭro ne estas konata. Ambaŭ gepatroj nutras la idojn per regurgitado dum la proksimume 24 tagoj inter eloviĝo kaj [[elnestiĝo]].<ref name=GOWO-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Colaptes-rubiginosus |species=Oroliva pego}} ==Statuso== La [[IUCN]] klasifikis la Orolivan pegon kiel specion "[[malplej zorgiga]]n". Ĝi havas tre vastan arealon, sed la grandeco de ĝia populacio ne estas konata kaj oni kredas, ke ĝi malkreskas. Neniu tuja minaco estas identigita.<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=Golden-olive Woodpecker ''Colaptes rubiginosus'' |volume=2020 |article-number=e.T61533973A141039580 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T61533973A141039580.en |access-date=27a de Januaro 2023}}</ref> Ĝi estas konsiderata sufiĉe ofta ĝis ofta en la plej granda parto de sia arealo kaj troviĝas en multaj protektitaj areoj. "La kapablo de tiu vaste disvastiĝinta specio vivi en granda vario de arbaj vivejoj sugestas, ke ĝia estonteco estas sekura."<ref name=GOWO-BOW/> == Referencoj == {{Portalo Birdoj}} {{Referencoj}} *{{ cite book | last=Skutch | first=Alexander F. | author-link=Alexander Skutch | date=1969 | chapter=Golden-olive woodpecker | title=Life Histories of Central American Birds III: Families Cotingidae, Pipridae, Formicariidae, Furnariidae, Dendrocolaptidae, and Picidae | series=Pacific Coast Avifauna, Number 35 | location=Berkeley, California | publisher=Cooper Ornithological Society | chapter-url=https://sora.unm.edu/sites/default/files/journals/pca/pca_035.pdf#page=422 | pages=422–427 | ref=none }} * {{cite book |last1=ffrench<!--this name should not be capitalized--> |first1=Richard |last2=O'Neill |first2=John Patton |last3=Eckelberry |first3=Don R. |title=A Guide to the Birds of Trinidad and Tobago |year=2003 |location=London |publisher=Christopher Helm |isbn=0-7136-6759-1 | ref=none }} * {{cite book |last=Hilty |first=Steven L. |date=2003 |title=Birds of Venezuela |publisher=Christopher Helm |location=London |isbn=0-7136-6418-5 | ref=none }} == Eksteraj ligiloj == {{Commons|Colaptes rubiginosus}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Kolombio]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] 6qojk91i8rg7bz8b95hbqfcz9bm9wtj 9480752 9480742 2026-09-23T11:50:20Z Kani 670 9480752 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Oroliva pego |koloro = pink |dosiero = Golden-olive Woodpecker.jpg |dosiero larĝo=240px |priskribo de dosiero = masklo |dosiero2 = Golden-Olive Woodpecker.jpg |dosiero2 larĝo=240px |priskribo de dosiero2 = ino |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Colaptes]]'' |specio = '''Oroliva pego''' ''C. rubiginosus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref =<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=Golden-olive Woodpecker ''Colaptes rubiginosus'' |volume=2020 |article-number=e.T61533973A141039580 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T61533973A141039580.en |access-date=27a de Januaro 2023}}</ref> |dunomo = ''Colaptes rubiginosus'' |dunomo aŭtoritato = ([[William Swainson|Swainson]], 1820) |specioj de subdivizio = Subspecioj |vikispecio = |komunejo = |sinonimo= *''Piculus rubiginosus'' <small>Swainson, 1820</small> *''Piculus aeruginosus'' <small>(Malherbe, 1862)</small> |mapo de vivoteritorioj = Colaptes rubiginosus map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Oroliva pego'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Colaptes rubiginosus'') estas [[birdo]] de la familio de [[Pegedoj]], kaj unu el la 13 specioj de la genro “Colaptes”. Ĝi troviĝas el [[Meksiko]] suden kaj orienten tra [[Panamo]], en ĉiu kontinenta lando de Sudameriko escepte en [[Ĉilio]], [[Paragvajo]], kaj [[Urugvajo]]. ==Taksonomio== La Orolivan pegon [[specipriskribo|formale priskribis]] en 1820 kiel ''Picus rubiginosis'' la angla zoologo [[William Swainson]].<ref>{{ cite book | last=Swainson | first=William | author-link=William Swainson | year=1820 | title=Zoological illustrations, or, Original figures and descriptions of new, rare, or interesting animals | volume=1 | location=London | publisher=Baldwin, Cradock, and Joy; and W. Wood | at=Plate 14 text | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/29156464 }}</ref> La [[specia epiteto]] estas [[Latina]] kun la signifo "rusta" aŭ "rufa".<ref>{{ cite web | last=Jobling | first=James A. | title=rubiginosis | work=The Key to Scientific Names | url=https://birdsoftheworld.org/bow/key-to-scientific-names/search?q=rubiginosis | publisher=Cornell Lab of Ornithology | access-date=30a de Januaro 2026 }}</ref> Swainson specigis la [[tipa loko (biologio)|tipan lokon]] kiel "Spanish Main". En 1918 la aŭstria ornitologo [[Carl Eduard Hellmayr]] limigis la lokon al [[Karakaso]], Venezuelo<ref>{{ cite journal | last=Hellmayr | first=Carl Eduard | author-link=Carl Eduard Hellmayr | year=1918 | title=Miscellanea Ornithologica III | language=German | journal=Verhandlungen der Ornithologischen Gesellschaft in Bayern | volume=13 | pages=302-317 [315, note] | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8754275 }}</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1948 | title=Check-List of Birds of the World | volume=6 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=111 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14477544 }}</ref> La Oroliva pego estas nun unu el la 14 specioj metitaj en la genron ''[[Colaptes]]'', kiun enkondukis en 1825 la irlanda zoologo [[Nicholas Aylward Vigors]].<ref name=avilist>{{ cite web | author=AviList Core Team | date=2025 | title=AviList: The Global Avian Checklist, v2025 | doi=10.2173/avilist.v2025 | doi-access=free | url=http://www.avilist.org/checklist/v2025/ | access-date=30a de Januaro 2026 }}</ref> Oni agnoskis dek naŭ [[subspecio]]jn:<ref name=avilist/> * ''C. r. yucatanensis'' ([[Samuel Cabot III|Cabot, S Jr]], 1844) – suda Meksiko ([[Oaxaca]]) ĝis okcidenta Panamo * ''C. r. alleni'' ([[Outram Bangs|Bangs, O]], 1902) – [[Sierra Nevada de Santa Marta|Santa Marta Montaro]] (nordorienta Kolombio) * ''C. r. buenavistae'' ([[Frank Chapman (ornitologo)|Chapman, FM]], 1915) – Anda deklivaro de orienta Kolombio kaj orienta Ekvadoro * ''C. r. meridensis'' ([[Robert Ridgway|Ridgway, R]], 1911) – nordokcidenta Venezuelo * ''C. r. rubiginosus'' ([[William Swainson|Swainson, WJ]], 1820) – montoj de nord-centra kaj nordorienta Venezuelo * ''C. r. deltanus'' (Aveledo H, R & Ginés, H, 1953) – nordorienta Venezuelo ([[Delta Amacuro]]) * ''C. r. paraquensis'' ([[William H. Phelps Sr.|Phelps, WH Sr]] & [[William H. Phelps Jr.|Phelps, WH Jr]], 1948) – montoj de sud-centra Venezuelo * ''C. r. guianae'' ([[Carl Eduard Hellmayr|Hellmayr, CE]], 1918) – orienta Venezuelo kaj apuda Gujano * ''C. r. viridissimus'' (Chapman, FM, 1939) – [[tepui|tepujoj]] de suda Venezuelo (altebenaĵo de [[Aujantepui]]) * ''C. r. nigriceps'' ([[Emmet Reid Blake|Blake, ER]], 1941) – Acari Montoj (suda Gujano kaj apuda suda Surinamo) * ''C. r. trinitatis'' (Ridgway, R, 1911) – Trinidado * ''C. r. tobagensis'' (Ridgway, R, 1911) – [[Tobago]] * ''C. r. gularis'' ([[Edward Hargitt|Hargitt, E]], 1889) – Kolombio (centraj kaj okcidentaj Andoj) * ''C. r. rubripileus'' ([[Tommaso Salvadori|Salvadori, AT]] & Festa, E, 1900) – plej sudokcidenta Kolombio ĝis okcidenta Ekvadoro kaj nordokcidenta Peruo * ''C. r. coloratus'' (Chapman, FM, 1923) – plej sudorienta Ekvadoro kaj nord-centra Peruo * ''C. r. chrysogaster'' ([[Hans von Berlepsch|Berlepsch, HHCL]] & [[Jan Sztolcman|Sztolcman, JS]], 1902) – centra Peruo * ''C. r. canipileus'' ([[Alcide d'Orbigny|d'Orbigny, ACVMD]], 1840) – centra kaj sudorienta Bolivio * ''C. r. tucumanus'' ([[Jean Cabanis|Cabanis, JL]], 1883) – suda Bolivio ĝis nordokcidenta Argentino (suden ĝis [[Tukumano]]) * ''C. r. aeruginosus'' ([[Alfred Malherbe|Malherbe, A]], 1862) – orienta Meksiko ([[Tamaulipas]] ĝis [[Veracruz]]) La subspecio ''C. r. aeruginosus'' foje estis konsiderata aparta specio, nome bronzflugila pego.<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela C. Rasmussen | date=Februaro 2025 | title=Woodpeckers | work=IOC World Bird List Version 15.1 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/woodpeckers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=30a de Januaro 2026 }}</ref> Ĝiaj parencaj rilatoj estas necertaj, ĉar ĝi ne estis inkluzivita en genetika studo.<ref name=moore>{{Cite journal | last1=Moore | first1=W.S. | last2=Overton | first2=L.C. | last3=Miglia | first3=K.J. | date=2011 | title=Mitochondrial DNA based phylogeny of the woodpecker genera ''Colaptes'' and ''Piculus'', and implications for the history of woodpecker diversification in South America | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=58 | issue=1 | pages=76-84 | doi=10.1016/j.ympev.2010.09.011}}</ref><ref name=dufort>{{Cite journal | last=Dufort | first=Matthew J. | date=2016 | title=An augmented supermatrix phylogeny of the avian family Picidae reveals uncertainty deep in the family tree | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=94 | pages=313-326 | doi=10.1016/j.ympev.2015.08.025}}</ref> Pliaj disigoj de tiuj subspecioj estis proponitaj diversfoje, sed ĉiu el ili estas nuntempe (2023) konsiderata sinonima al membro de tiu ĉi listo.<ref name=GOWO-BOW>del Hoyo, J., H. Winkler, D. A. Christie, kaj N. Collar (2022). Golden-olive Woodpecker (''Colaptes rubiginosus''), version 1.1. En ''Birds of the World'' (N. D. Sly, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.goowoo1.01.1] Alirita la 27an de Januaro 2023</ref> Laŭ iuj aŭtoroj, la oroliva pego ''[[sensu lato]]'' kaj la [[Grizkrona pego]] (''C. auricularis'') formas [[superspecio]]n. Tamen, esplorado ekde 2010 malkovris, ke la or-liva pego (''C. rubiginosus'') ne estas monofiletika; iuj subspecioj estas pli proksime parencaj al la Grizkrona pego kaj aliaj al la [[Nigrakola pego]] (''C. atricollis'') ol al aliaj orolivaj subspecioj.<ref name=moore/><ref name=dufort/> ==Aspekto== La Oroliva pego longas inter 18 kaj 23 cm. Maskloj kaj inoj havas la saman plumaron, krom ĉe la kapo. Plenkreskaj maskloj de la [[nomiga subspecio]] ''C. r. rubiginosus'' havas ardezgrizajn frunton kaj kronon, kun ruĝaj bordoj kaj nuko. Ili estas palflavbrunaj ĝis blankecaj en la areo de la bridoj (inter beko kaj okulo) ĝis la ruĝa nuko. Ili havas larĝan ruĝan vangostrion kaj mentonon kaj supran gorĝon de palflavbruna blankeco; ĉi-lasta havas fortajn nigrecajn striojn. Plenkreskaj inoj havas ruĝon nur ĉe la nuko, kaj ilia vangareo havas striojn similajn al tiuj de la gorĝo. Ambaŭ seksoj havas plejparte verdajn suprajn partojn kun bronza nuanco; iliaj pugo kaj supravostaj kovriloj estas pli helaj kaj havas malhelolivajn transversajn striojn. Iliaj flugoplumoj estas malhelbrun-olivaj kun verdecaj bordoj kaj iom da flaveco ĉe la plumtigo. Ilia vosto estas bruna. Iliaj subaj partoj estas palflavbrunaj kun nigrec-olivaj transversaj strioj; la strioj estas plej densaj ĉe la brusto. Ilia mezlonga beko estas ardezgriza ĝis nigra, la irisoj malhelruĝaj (senbrilaj), kaj la kruroj grizaj ĝis olivecgrizaj. Junuloj estas ĝenerale malpli brilaj ol plenkreskuloj kaj havas malpli klare difinitajn transversajn striojn ĉe la subaj partoj.<ref name=GOWO-BOW/> La aliaj subspecioj de la Oroliva pego distingiĝas de la nomiga subspecio laŭ grandeco, la koloro de la dorso, kaj la baza koloro kaj strieco de la subaj partoj. La diferencoj estas resumitaj kompare kun la nomiga subspecio:<ref name=GOWO-BOW/> *''C. r. yucatanensis'', pli granda sed varia, pli hela strieco sur brusto *''C. r. alleni'', granda, bronz-ora kun ruĝecaj nuancoj supre, nigra gorĝo kun blankaj makuletoj, mallarĝaj strioj sur la brusto, ruĝo sur la verto de la masklo *''C. r. buenavistae'', tre granda, bronzkolora dorso kun ruĝeta nuanco, malhele strieca pugo, olivecverdaj strioj sur la subaj partoj *''C. r. meridensis'', kiel ''buenavistae'' sed iom pli malgranda, kun malpli bronzkolora dorso *''C. r. deltanus'', malgranda, pli verda dorso, kaj pli grandaj blankaj makuletoj ĉe la gorĝo *''C. r. paraquensis'', granda, forta bronza nuanco sur la dorso, tre malhelgriza verto kun iom da ruĝo *''C. r. guianae'', granda, bronzec-flavverda dorso, tre malgrandaj palaj gorĝmakuletoj, modera kvanto da ruĝo sur la verto *''C. r. viridissimus'', tre granda, kun hele flavecverda dorso, blankeca baza koloro kaj larĝaj nigraj strioj sur la brusto; la masklo havas malpli da ruĝo sur la kapo *''C. r. nigriceps'', kiel ''guianae'' sed kun malmulte aŭ tute neniu bronzo *''C. r. trinitatis'', kiel ''tobagensis'' sed multe pli malgranda, kun malpli peza beko *''C. r. tobagensis'', granda, bronz-ora kun ruĝecaj nuancoj supre, nigra gorĝo kun blankaj makuletoj, mezlarĝaj verdecaj strioj sur la brusto *''C. r. gularis'', grandaj, belaj blankaj makuletoj ĉe la gorĝo, palaj subaj partoj; la masklo havas tute ruĝan kronon, kaj la ino iom malpli ruĝan *''C. r. rubripileus'', kiel ''gularis'' sed pli malgranda, kun pli nigraj strioj sur la brusto *''C. r. coloratus'', iomete bronzkoloraj supraj partoj, hele flava kaj plejparte senstria ventro, striecaj flankoj *''C. r. chrysogaster'', tre bronzkolora dorso kun ruĝeta nuanco, senstria flava ventro; la masklo havas multe da ruĝo sur la verto *''C. r. canipileus'', tre bronzkolora dorso kun ruĝeca nuanco, flava ventro kun malfortaj transversaj strioj; la masklo havas multe da ruĝo sur la verto *''C. r. tucumanus'', granda dorso, malbrile verda kaj malpli bronzkolora; pli blankaj subaj partoj kun nigretaj transversaj strioj ==Distribuado kaj habitato== La Oroliva pego loĝas en tre vasta gamo da pejzaĝoj, plejparte de duonmalfermaj ĝis densaj. Ili etendiĝas de sekaj tropikaj dornarbustaroj ĝis humidaj [[pluvarbaro]]j. Inter tiuj ekstremaĵoj troviĝas [[nubarbaro]]j, kverk-pinaj arbaroj, sekaj falfoliaj arbaroj, riverbordaj arbustaroj kaj [[mangrovejo]]j. Ili ofte troviĝas ankaŭ ĉe arbarrandoj, ĉe disaj arboj en maldensejoj, kaj en kafplantejoj kun ombro-arboj. Koncerne altecon, la specio vivas de proksime de marnivelo ĝis 2 100 m en Meksiko; inter 750 kaj 2 150 m en Mezameriko; de marnivelo ĝis 2 800 m — sed kutime inter 350 kaj 2 100 m — en Venezuelo; inter 900 kaj 3 100 m en Kolombio; inter 1 000 kaj 2 500 m en Argentino; kaj ĝis 2 300 m en Ekvadoro, Peruo kaj Bolivio.<ref name=GOWO-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== Laŭ la nuna scio, la Oroliva pego estas tutjara loĝanto tra sia tuta disvastiĝareo.<ref name=GOWO-BOW/> ===Manĝado=== La Oroliva pego manĝoserĉas de la meza nivelo de la arbaro ĝis la [[kanopeo]], esplorante la trunkon, branĉojn, kaj vitojn de grandaj arboj. Ĝi ĉasas sola, en malstriktaj paroj, kaj kiel parto de [[miksspeciaj manĝantaroj]]. Ĝi bekas, martelas, sondas, spionas, kaj foje kolektas por kapti sian predon. Ĝia ĉefa dieto estas [[formiko]]j, [[termito]]j, kaj lignoborantaj [[skarabo]]j kaj iliaj [[larvo]]j; ĝi aldonas fruktojn kaj berojn sed malofte.<ref name=GOWO-BOW/> Noto publikigita en 2016 aldonis Müller-korpojn al ĝia konata dieto. Ĉi tiuj estas kreskaĵoj, kiujn ''[[Cecropia]]''-plantoj produktas por nutri formikojn en [[simbiozo|simbioza]] rilato.<ref>{{cite journal |last1=Tórrez |first1=Marvin A. |last2=Arendt |first2=Wayne J. |last3=Díaz |first3=Luis |date=2016 |title=Consumption of Müllerian Bodies by Golden-olive Woodpecker (''Colaptes rubiginosus'') in Nicaragua's Highlands |journal=Wilson Journal of Ornithology |volume=128 |issue=1 |pages=190–193 |doi=10.1676/1559-4491-128.1.190 }}</ref> ===Reproduktado=== La [[reprodukta sezono]] de la Oroliva pego ne estas precize konata por ĝia tuta disvastiĝareo, sed ĝi ŝajnas varii laŭ la geografia loko. Ĝi reproduktiĝas inter januaro kaj majo de Meksiko ĝis Kolombio, de decembro aŭ januaro ĝis junio aŭ julio en Ekvadoro kaj Peruo, kaj la sezono eble inkluzivas oktobron en [[Gujano]]. Ĝi elfosas sian nestokavon en vivanta aŭ mortinta arbo aŭ [[palmo]], ie ajn inter 1,2 kaj 18 metroj super la grundo. Ambaŭ seksoj kovas la ovaron de du ĝis kvar ovoj, sed la kovodaŭro ne estas konata. Ambaŭ gepatroj nutras la idojn per regurgitado dum la proksimume 24 tagoj inter eloviĝo kaj [[elnestiĝo]].<ref name=GOWO-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Colaptes-rubiginosus |species=Oroliva pego}} ==Statuso== La [[IUCN]] klasifikis la Orolivan pegon kiel specion "[[malplej zorgiga]]n". Ĝi havas tre vastan arealon, sed la grandeco de ĝia populacio ne estas konata kaj oni kredas, ke ĝi malkreskas. Neniu tuja minaco estas identigita.<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=Golden-olive Woodpecker ''Colaptes rubiginosus'' |volume=2020 |article-number=e.T61533973A141039580 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T61533973A141039580.en |access-date=27a de Januaro 2023}}</ref> Ĝi estas konsiderata sufiĉe ofta ĝis ofta en la plej granda parto de sia arealo kaj troviĝas en multaj protektitaj areoj. "La kapablo de tiu vaste disvastiĝinta specio vivi en granda vario de arbaj vivejoj sugestas, ke ĝia estonteco estas sekura."<ref name=GOWO-BOW/> == Referencoj == {{Portalo Birdoj}} {{Referencoj}} *{{ cite book | last=Skutch | first=Alexander F. | author-link=Alexander Skutch | date=1969 | chapter=Golden-olive woodpecker | title=Life Histories of Central American Birds III: Families Cotingidae, Pipridae, Formicariidae, Furnariidae, Dendrocolaptidae, and Picidae | series=Pacific Coast Avifauna, Number 35 | location=Berkeley, California | publisher=Cooper Ornithological Society | chapter-url=https://sora.unm.edu/sites/default/files/journals/pca/pca_035.pdf#page=422 | pages=422–427 | ref=none }} * {{cite book |last1=ffrench<!--this name should not be capitalized--> |first1=Richard |last2=O'Neill |first2=John Patton |last3=Eckelberry |first3=Don R. |title=A Guide to the Birds of Trinidad and Tobago |year=2003 |location=London |publisher=Christopher Helm |isbn=0-7136-6759-1 | ref=none }} * {{cite book |last=Hilty |first=Steven L. |date=2003 |title=Birds of Venezuela |publisher=Christopher Helm |location=London |isbn=0-7136-6418-5 | ref=none }} == Eksteraj ligiloj == {{Commons|Colaptes rubiginosus}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Kolombio]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] st74572e6ytcaaioim30o8vpehs3d14 0 953920 9480728 2026-09-23T09:57:26Z Kani 670 Alidirektigis al [[Oroliva pego]] 9480728 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Oroliva pego]] 83nzfdiosslv8iutlbpwbdzxif53ec9 0 953921 9480741 2026-09-23T11:27:11Z Kani 670 Alidirektigis al [[Miksita kunmanĝantaro]] 9480741 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Miksita kunmanĝantaro]] bfh07jd9xpjb20nw7niuwj67hg5bqqs 0 953922 9480748 2026-09-23T11:44:35Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Informkesto gravulo}} '''Emmet Reid BLAKE''' (29-an de novembro [[1908]] – 10-an de januaro [[1997]]) estis usona [[ornitologo]], kolektanto kaj kuratoro pri birdoj ĉe la [[Muzeo Field]] pri Natura Historio en [[Ĉikago]]. Dum sia kariero li entreprenis ekspediciojn tra Sud-Ameriko, kolektis preskaŭ 20 000 birdospecimenojn kaj priskribis plurajn novajn speciojn. Li ankaŭ verkis gravan libron pri la birdoj de Meksiko kaj iniciatis kvinvoluman tra..." 9480748 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Informkesto gravulo}} '''Emmet Reid BLAKE''' (29-an de novembro [[1908]] – 10-an de januaro [[1997]]) estis usona [[ornitologo]], kolektanto kaj kuratoro pri birdoj ĉe la [[Muzeo Field]] pri Natura Historio en [[Ĉikago]]. Dum sia kariero li entreprenis ekspediciojn tra Sud-Ameriko, kolektis preskaŭ 20 000 birdospecimenojn kaj priskribis plurajn novajn speciojn. Li ankaŭ verkis gravan libron pri la birdoj de Meksiko kaj iniciatis kvinvoluman traktaĵon pri la neotropisaj birdoj. ==Vivo kaj laboro== Blake naskiĝis en la [[Kantono Abbeville (Suda Karolino)|Kantono Abbeville]], [[Suda Karolino]], kaj kreskis proksime de Greenwood, Suda Karolino, kie li vagadis tra la arbaroj kaj ekinteresiĝis pri la naturo jam kiel infano. Parenco instruis al li, kiel senhaŭtigi kaj prepari birdospecimenojn. Li studis ĉe la Kolegio ''Presbyterian''; tie lia inklino kolekti bestojn – precipe [[reptilioj]]n – havigis al li la kromnomon "Snaky" Blake, kvankam poste en la vivo liaj amikoj konis lin kiel "Bob". Post diplomiĝo en 1928, li translokiĝis de Greenwood al la [[Universitato de Pittsburgh]]; tie li nokte laboris ĉe [[benzinpumpilo]] por vivteni sin dum siaj studoj kiel partatempa postdiplomulo. Li ankaŭ montris sin lerta [[boksisto]] kaj preskaŭ eklaboris kiel bokso-trejnisto ĉe la [[YMCA]]. Jam kiel studento li partoprenis ekspedicion de [[National Geographic]] sub la gvido de Ernest Holt laŭlonge de la rivero [[Rio Negro]], ĉe la limo inter Brazilo kaj Venezuelo. Leon Mandel dungis lin en 1931 por kolekti specimenojn por la Muzeo Field. Post akiro de sia magistra grado en 1933 ĉe la Universitato de Pittsburgh, li denove estis invitita partopreni ekspedicion al [[Gvatemalo]],<ref>{{Cite journal |date=1933 |title=The Leon Mandel Guatemala Expedition of the Field Museum |url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.78.2031.502.a |journal=Science |language=en |volume=78 |issue=2031 |pages=502–502 |doi=10.1126/science.78.2031.502.a |issn=0036-8075|url-access=subscription }}</ref> kiun sekvis alia ekspedicio al [[Belizo]] por la Muzeo Carnegie. Li aliĝis al la personaro de la Muzeo Field en 1935 kaj daŭrigis sian laboron tie preskaŭ ĝis sia morto. Fine de la [[Dua Mondmilito]], li aliĝis al la Kontraŭspiona Korpuso de la Usona Armeo kaj servis en [[Nordafriko]]. Li ricevis la medalon [[Purpura Koro|"Purple Heart"]] pro sia servo. En 1953 li publikigis la verkon ''Birds of Mexico'' (Birdoj de Meksiko). Li ankaŭ helpis revizii la verkon ''Checklist of the Birds of the World'' (Listo de la Birdoj de la Mondo) de Peters. En 1977 li publikigis la unuan volumon de ''Manual of Neotropical Birds'' (Manlibro pri Neotropikaj Birdoj), sed la ceterajn kvar volumojn kompletigis aliaj personoj post lia morto.<ref>{{cite journal| journal=The Auk| volume=116| issue=2| pages=536–538| year=1999| title=In Memoriam: Emmet Reid Blake, 1908-1997| author1=Traylor, Melvin A. Jr.| author2=Willard, D.E.|doi=10.2307/4089386| jstor=4089386|url=https://sora.unm.edu/sites/default/files/journals/auk/v116n02/p0536-p0538.pdf}}</ref><ref>{{cite journal| url= https://archive.org/details/bulletin24chic/page/n27/mode/1up/| title=Blake fascinated by birds since boyhood|pages=4–5| year=1953| journal=Chicago Natural History Museum Bulletin| author=Rand, Austin L.}}</ref> Blake estis ornitologo de la malnova skolo, orientita al faŭnistikaj studoj, kaj li estis unu el la aŭtoroj de noto en la revuo ''The Auk'', kiu kritikis novajn ekologiajn alirojn.<ref>{{cite journal| author1=Austin, George T. |author2=Blake, Emmet R. | author3=Brodkorb, Pierce |author4=Browning, M. Ralph | author5=Godfrey, W. Earl | author6=Hubbard, John P. | author7=Mccaskie, Guy | author8=Marshall, Joe T. Jr.| author9=Monson, Gale | author10=Olson, Storrs L. |author11= Ouellet, Henri| author12=Palmer, Ralph S.|author13=Phillips, Allan R. | author14=Pulich, Warren M. | author15=Ramos, Mario A. | author16=Rea, Amadeo M. | author17=Zimmerman, Dale A. | title=Ornithology as a Science |journal=The Auk| volume= 98| issue= 3| year=1981| pages= 636–637 |url= https://sora.unm.edu/sites/default/files/journals/auk/v098n03/p0636-p0637.pdf }}</ref> Li edziĝis al Margaret Bird, kaj ili havis du filinojn. Li mortis en [[Evanston]], [[Ilinojso]].<ref>[https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-1997-01-11-9701110119-story.html Chicago Tribune. Obituary: Emmet R. Blake, Museum Bird Curator. 11a de Januaro, 1997]</ref> Blake estas memorata en la scienca nomo de specio de Venezuela lacerto, ''Anadia blakei''.<ref>Beolens, Bo; Watkins, Michael; Grayson, Michael (2011). ''The Eponym Dictionary of Reptiles''. Baltimore: Johns Hopkins University Press. xiii + 296 pp. {{ISBN|978-1-4214-0135-5}}. ("Blake", p. 26).</ref> ==Referencoj== {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Blake, Emmet Reid}} [[Kategorio:Usonaj ornitologoj]] ng4kyg7shicjkqre3ijt4s77plxth52 9480749 9480748 2026-09-23T11:45:28Z Kani 670 /* Vivo kaj laboro */ 9480749 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Informkesto gravulo}} '''Emmet Reid BLAKE''' (29-an de novembro [[1908]] – 10-an de januaro [[1997]]) estis usona [[ornitologo]], kolektanto kaj kuratoro pri birdoj ĉe la [[Muzeo Field]] pri Natura Historio en [[Ĉikago]]. Dum sia kariero li entreprenis ekspediciojn tra Sud-Ameriko, kolektis preskaŭ 20 000 birdospecimenojn kaj priskribis plurajn novajn speciojn. Li ankaŭ verkis gravan libron pri la birdoj de Meksiko kaj iniciatis kvinvoluman traktaĵon pri la neotropisaj birdoj. ==Vivo kaj laboro== Blake naskiĝis en la [[Kantono Abbeville (Suda Karolino)|Kantono Abbeville]], [[Suda Karolino]], kaj kreskis proksime de Greenwood, Suda Karolino, kie li vagadis tra la arbaroj kaj ekinteresiĝis pri la naturo jam kiel infano. Parenco instruis al li, kiel senhaŭtigi kaj prepari birdospecimenojn. Li studis ĉe la Kolegio ''Presbyterian''; tie lia inklino kolekti bestojn – precipe [[reptilioj]]n – havigis al li la kromnomon "Snaky" Blake, kvankam poste en la vivo liaj amikoj konis lin kiel "Bob". Post diplomiĝo en 1928, li translokiĝis de Greenwood al la [[Universitato de Picburgo]]; tie li nokte laboris ĉe [[benzinstacio]] por vivteni sin dum siaj studoj kiel partatempa postdiplomulo. Li ankaŭ montris sin lerta [[boksisto]] kaj preskaŭ eklaboris kiel bokso-trejnisto ĉe la [[YMCA]]. Jam kiel studento li partoprenis ekspedicion de [[National Geographic]] sub la gvido de Ernest Holt laŭlonge de la rivero [[Rio Negro]], ĉe la limo inter Brazilo kaj Venezuelo. Leon Mandel dungis lin en 1931 por kolekti specimenojn por la Muzeo Field. Post akiro de sia magistra grado en 1933 ĉe la Universitato de Pittsburgh, li denove estis invitita partopreni ekspedicion al [[Gvatemalo]],<ref>{{Cite journal |date=1933 |title=The Leon Mandel Guatemala Expedition of the Field Museum |url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.78.2031.502.a |journal=Science |language=en |volume=78 |issue=2031 |pages=502–502 |doi=10.1126/science.78.2031.502.a |issn=0036-8075|url-access=subscription }}</ref> kiun sekvis alia ekspedicio al [[Belizo]] por la Muzeo Carnegie. Li aliĝis al la personaro de la Muzeo Field en 1935 kaj daŭrigis sian laboron tie preskaŭ ĝis sia morto. Fine de la [[Dua Mondmilito]], li aliĝis al la Kontraŭspiona Korpuso de la Usona Armeo kaj servis en [[Nordafriko]]. Li ricevis la medalon [[Purpura Koro|"Purple Heart"]] pro sia servo. En 1953 li publikigis la verkon ''Birds of Mexico'' (Birdoj de Meksiko). Li ankaŭ helpis revizii la verkon ''Checklist of the Birds of the World'' (Listo de la Birdoj de la Mondo) de Peters. En 1977 li publikigis la unuan volumon de ''Manual of Neotropical Birds'' (Manlibro pri Neotropikaj Birdoj), sed la ceterajn kvar volumojn kompletigis aliaj personoj post lia morto.<ref>{{cite journal| journal=The Auk| volume=116| issue=2| pages=536–538| year=1999| title=In Memoriam: Emmet Reid Blake, 1908-1997| author1=Traylor, Melvin A. Jr.| author2=Willard, D.E.|doi=10.2307/4089386| jstor=4089386|url=https://sora.unm.edu/sites/default/files/journals/auk/v116n02/p0536-p0538.pdf}}</ref><ref>{{cite journal| url= https://archive.org/details/bulletin24chic/page/n27/mode/1up/| title=Blake fascinated by birds since boyhood|pages=4–5| year=1953| journal=Chicago Natural History Museum Bulletin| author=Rand, Austin L.}}</ref> Blake estis ornitologo de la malnova skolo, orientita al faŭnistikaj studoj, kaj li estis unu el la aŭtoroj de noto en la revuo ''The Auk'', kiu kritikis novajn ekologiajn alirojn.<ref>{{cite journal| author1=Austin, George T. |author2=Blake, Emmet R. | author3=Brodkorb, Pierce |author4=Browning, M. Ralph | author5=Godfrey, W. Earl | author6=Hubbard, John P. | author7=Mccaskie, Guy | author8=Marshall, Joe T. Jr.| author9=Monson, Gale | author10=Olson, Storrs L. |author11= Ouellet, Henri| author12=Palmer, Ralph S.|author13=Phillips, Allan R. | author14=Pulich, Warren M. | author15=Ramos, Mario A. | author16=Rea, Amadeo M. | author17=Zimmerman, Dale A. | title=Ornithology as a Science |journal=The Auk| volume= 98| issue= 3| year=1981| pages= 636–637 |url= https://sora.unm.edu/sites/default/files/journals/auk/v098n03/p0636-p0637.pdf }}</ref> Li edziĝis al Margaret Bird, kaj ili havis du filinojn. Li mortis en [[Evanston]], [[Ilinojso]].<ref>[https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-1997-01-11-9701110119-story.html Chicago Tribune. Obituary: Emmet R. Blake, Museum Bird Curator. 11a de Januaro, 1997]</ref> Blake estas memorata en la scienca nomo de specio de Venezuela lacerto, ''Anadia blakei''.<ref>Beolens, Bo; Watkins, Michael; Grayson, Michael (2011). ''The Eponym Dictionary of Reptiles''. Baltimore: Johns Hopkins University Press. xiii + 296 pp. {{ISBN|978-1-4214-0135-5}}. ("Blake", p. 26).</ref> ==Referencoj== {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Blake, Emmet Reid}} [[Kategorio:Usonaj ornitologoj]] n0geduprsi6m925sml1a7bh6k5exymp 9480750 9480749 2026-09-23T11:45:48Z Kani 670 9480750 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Emmet Reid BLAKE''' (29-an de novembro [[1908]] – 10-an de januaro [[1997]]) estis usona [[ornitologo]], kolektanto kaj kuratoro pri birdoj ĉe la [[Muzeo Field]] pri Natura Historio en [[Ĉikago]]. Dum sia kariero li entreprenis ekspediciojn tra Sud-Ameriko, kolektis preskaŭ 20 000 birdospecimenojn kaj priskribis plurajn novajn speciojn. Li ankaŭ verkis gravan libron pri la birdoj de Meksiko kaj iniciatis kvinvoluman traktaĵon pri la neotropisaj birdoj. ==Vivo kaj laboro== Blake naskiĝis en la [[Kantono Abbeville (Suda Karolino)|Kantono Abbeville]], [[Suda Karolino]], kaj kreskis proksime de Greenwood, Suda Karolino, kie li vagadis tra la arbaroj kaj ekinteresiĝis pri la naturo jam kiel infano. Parenco instruis al li, kiel senhaŭtigi kaj prepari birdospecimenojn. Li studis ĉe la Kolegio ''Presbyterian''; tie lia inklino kolekti bestojn – precipe [[reptilioj]]n – havigis al li la kromnomon "Snaky" Blake, kvankam poste en la vivo liaj amikoj konis lin kiel "Bob". Post diplomiĝo en 1928, li translokiĝis de Greenwood al la [[Universitato de Picburgo]]; tie li nokte laboris ĉe [[benzinstacio]] por vivteni sin dum siaj studoj kiel partatempa postdiplomulo. Li ankaŭ montris sin lerta [[boksisto]] kaj preskaŭ eklaboris kiel bokso-trejnisto ĉe la [[YMCA]]. Jam kiel studento li partoprenis ekspedicion de [[National Geographic]] sub la gvido de Ernest Holt laŭlonge de la rivero [[Rio Negro]], ĉe la limo inter Brazilo kaj Venezuelo. Leon Mandel dungis lin en 1931 por kolekti specimenojn por la Muzeo Field. Post akiro de sia magistra grado en 1933 ĉe la Universitato de Pittsburgh, li denove estis invitita partopreni ekspedicion al [[Gvatemalo]],<ref>{{Cite journal |date=1933 |title=The Leon Mandel Guatemala Expedition of the Field Museum |url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.78.2031.502.a |journal=Science |language=en |volume=78 |issue=2031 |pages=502–502 |doi=10.1126/science.78.2031.502.a |issn=0036-8075|url-access=subscription }}</ref> kiun sekvis alia ekspedicio al [[Belizo]] por la Muzeo Carnegie. Li aliĝis al la personaro de la Muzeo Field en 1935 kaj daŭrigis sian laboron tie preskaŭ ĝis sia morto. Fine de la [[Dua Mondmilito]], li aliĝis al la Kontraŭspiona Korpuso de la Usona Armeo kaj servis en [[Nordafriko]]. Li ricevis la medalon [[Purpura Koro|"Purple Heart"]] pro sia servo. En 1953 li publikigis la verkon ''Birds of Mexico'' (Birdoj de Meksiko). Li ankaŭ helpis revizii la verkon ''Checklist of the Birds of the World'' (Listo de la Birdoj de la Mondo) de Peters. En 1977 li publikigis la unuan volumon de ''Manual of Neotropical Birds'' (Manlibro pri Neotropikaj Birdoj), sed la ceterajn kvar volumojn kompletigis aliaj personoj post lia morto.<ref>{{cite journal| journal=The Auk| volume=116| issue=2| pages=536–538| year=1999| title=In Memoriam: Emmet Reid Blake, 1908-1997| author1=Traylor, Melvin A. Jr.| author2=Willard, D.E.|doi=10.2307/4089386| jstor=4089386|url=https://sora.unm.edu/sites/default/files/journals/auk/v116n02/p0536-p0538.pdf}}</ref><ref>{{cite journal| url= https://archive.org/details/bulletin24chic/page/n27/mode/1up/| title=Blake fascinated by birds since boyhood|pages=4–5| year=1953| journal=Chicago Natural History Museum Bulletin| author=Rand, Austin L.}}</ref> Blake estis ornitologo de la malnova skolo, orientita al faŭnistikaj studoj, kaj li estis unu el la aŭtoroj de noto en la revuo ''The Auk'', kiu kritikis novajn ekologiajn alirojn.<ref>{{cite journal| author1=Austin, George T. |author2=Blake, Emmet R. | author3=Brodkorb, Pierce |author4=Browning, M. Ralph | author5=Godfrey, W. Earl | author6=Hubbard, John P. | author7=Mccaskie, Guy | author8=Marshall, Joe T. Jr.| author9=Monson, Gale | author10=Olson, Storrs L. |author11= Ouellet, Henri| author12=Palmer, Ralph S.|author13=Phillips, Allan R. | author14=Pulich, Warren M. | author15=Ramos, Mario A. | author16=Rea, Amadeo M. | author17=Zimmerman, Dale A. | title=Ornithology as a Science |journal=The Auk| volume= 98| issue= 3| year=1981| pages= 636–637 |url= https://sora.unm.edu/sites/default/files/journals/auk/v098n03/p0636-p0637.pdf }}</ref> Li edziĝis al Margaret Bird, kaj ili havis du filinojn. Li mortis en [[Evanston]], [[Ilinojso]].<ref>[https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-1997-01-11-9701110119-story.html Chicago Tribune. Obituary: Emmet R. Blake, Museum Bird Curator. 11a de Januaro, 1997]</ref> Blake estas memorata en la scienca nomo de specio de Venezuela lacerto, ''Anadia blakei''.<ref>Beolens, Bo; Watkins, Michael; Grayson, Michael (2011). ''The Eponym Dictionary of Reptiles''. Baltimore: Johns Hopkins University Press. xiii + 296 pp. {{ISBN|978-1-4214-0135-5}}. ("Blake", p. 26).</ref> ==Referencoj== {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Blake, Emmet Reid}} [[Kategorio:Usonaj ornitologoj]] 6vtcj4akglyoj60szxclbxl3iw0siu8 0 953923 9480755 2026-09-23T11:56:20Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Grizkrona pego |koloro = pink |dosiero = Colaptes auricularis 2945161.jpg |dosiero larĝo=240px |priskribo de dosiero = |dosiero2 = |dosiero2 larĝo=240px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Colaptes]]'' |specio = '''Grizkrona pego''' ''C. auricularis''..." 9480755 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Grizkrona pego |koloro = pink |dosiero = Colaptes auricularis 2945161.jpg |dosiero larĝo=240px |priskribo de dosiero = |dosiero2 = |dosiero2 larĝo=240px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Colaptes]]'' |specio = '''Grizkrona pego''' ''C. auricularis'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref =<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=Grey-crowned Woodpecker ''Colaptes auricularis'' |volume=2020 |article-number=e.T22681250A141037692 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22681250A141037692.en |access-date=28a de Januaro 2023}}</ref> |dunomo = ''Colaptes auricularis'' |dunomo aŭtoritato = ([[Osbert Salvin|Salvin]] & [[Frederick DuCane Godman|Godman]], 1889) |specioj de subdivizio = Subspecioj |vikispecio = |komunejo = |sinonimo= ''Piculus auricularis'' (Salvin & Godman, 1889) |mapo de vivoteritorioj = Colaptes auricularis map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Grizkrona pego'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Colaptes auricularis'') estas [[birdo]] de la familio de [[Pegedoj]], kaj unu el la 13 specioj de la genro “Colaptes”. Ĝi estas [[endemio]] de marborda okcidenta [[Meksiko]].<ref name=IOC12.2>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/woodpeckers/ |title=Woodpeckers |website=IOC World Bird List |version =v 12.2 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Aŭgusto 2022 |access-date=9a de Januaro, 2023 }}</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== The grey-crowned woodpecker was originally described as ''Chloronerpes auricularis''.<ref>{{cite journal |last=Salvin |first=Osbert |last2=Godman |first2=F. DuCane |date=1889 |title=Chloronerpes auricularis sp. n. |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/16280761 |journal=The Ibis|volume=I |issue=III |page=381 |language= la, en|access-date=January 28, 2023 }}</ref> It was later placed in genus ''[[Piculus]]'' but since about 2007 has been moved into ''Colaptes'' by taxonomic systems.<ref name=Benz2006>{{cite journal |last1=Benz |first1=Brett W. |last2=Robbins |first2=Mark B. |last3=Peterson |first3=A. Townsend |year=2006 |title=Evolutionary history of woodpeckers and allies (Aves: Picidae): Placing key taxa on the phylogenetic tree |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=40 |issue=2 |pages=389–399 |doi=10.1016/j.ympev.2006.02.021 |pmid=16635580 }}</ref><ref name=49Supp>Richard C. Banks, R. Terry Chesser, Carla Cicero, Jon L. Dunn, Andrew W. Kratter, Irby J. Lovette, Pamela C. Rasmussen, J. V. Remsen, Jr., James D. Rising, Douglas F. Stotz, and Kevin Winker. "Forty-ninth supplement to the American Ornithological Society's ''Check-list of North American Birds''". ''The Auk'' 2008, vol. 125:758-768 retrieved January 27, 2023</ref><ref name=IOC12.2/><ref name=HBW7>HBW and BirdLife International (2022) Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 7. Available at: http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v7_Dec22.zip retrieved December 13, 2022</ref><ref name=NACC>Chesser, R. T., S. M. Billerman, K. J. Burns, C. Cicero, J. L. Dunn, B. E. Hernández-Baños, R. A. Jiménez, A. W. Kratter, N. A. Mason, P. C. Rasmussen, J. V. Remsen, Jr., D. F. Stotz, and K. Winker. 2022. Check-list of North American Birds (online). American Ornithological Society. https://checklist.aou.org/taxa {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200220100331/https://checklist.aou.org/taxa |date=2020-02-20 }}</ref><ref name=Clements2022>Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, T. A. Fredericks, J. A. Gerbracht, D. Lepage, S. M. Billerman, B. L. Sullivan, and C. L. Wood. 2022. The eBird/Clements checklist of birds of the world: v2022. Downloaded from https://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/download/ retrieved November 10, 2022</ref> The grey-crowned woodpecker is similar to the wide-ranging [[golden-olive woodpecker]] (''C. rubiginosus'') and has been treated as a subspecies of it. Some authors have treated the two as a [[superspecies]]. In addition, research since 2010 has found that the golden-olive woodpecker is not [[monophyletic]], with some subspecies being more closely related to the grey-crowned woodpecker than they are to other golden-olive subspecies.<ref>{{cite journal |last=Moore |first=W.S. |last2=Overton |first2=L.C. |last3=Miglia |first3=K.J. |date=2011 |title=Mitochondrial DNA based phylogeny of the woodpecker genera ''Colaptes'' and ''Piculus'', and implications for the history of woodpecker diversification in South America |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=58 |pages=76–84 }}</ref><ref>{{cite journal |last=Dufort |first=M.J. |date=2015 |title=An augmented supermatrix phylogeny of the avian family Picidae reveals uncertainty deep in the family tree |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=94 |pages=313–326 }}</ref><ref name=GOWO-BOW>del Hoyo, J., H. Winkler, D. A. Christie, and N. Collar (2022). Golden-olive Woodpecker (''Colaptes rubiginosus''), version 1.1. In Birds of the World (N. D. Sly, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.goowoo1.01.1 retrieved January 27, 2023</ref><ref name=GCWO-BOW>Thompson, C. and C. J. Beardmore (2020). Gray-crowned Woodpecker (''Colaptes auricularis''), version 1.0. In Birds of the World (T. S. Schulenberg, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.grcwoo1.01 retrieved January 28, 2023</ref> The [[specific epithet]] ''auricularis'' means "eared", an appearance created by the confluent, fine patterning of the species' head.{{citation needed|date=January 2023}} The grey-crowned woodpecker is [[monotypic]].<ref name=IOC12.2/> ==Aspekto== [[File:Grey-crowned Woodpecker.jpg|thumb|maldekstre|Cabo Corrientes, Jalisco, Meksiko]] The grey-crowned woodpecker is {{convert|19.5|to|21|cm|in|sigfig=2|abbr=on}} long and weighs about {{convert|65|g|oz|abbr=on}}. Males and females have the same plumage except on their heads. Adult males have a light gray crown and nape. They are pale brownish buff on their [[Lore (anatomy)|lores]] and sides of the head, sometimes with indistinct grayish bars. They have a wide red stripe below the brownish buff and a dull white chin and upper throat; the last has dull grayish bars. Adult females have no red on their head. Both sexes have mostly pale olive to olive green upperparts; their rump and uppertail [[Covert feather|coverts]] are barred with pale yellow or yellowish white. Their wings are a brighter olive green than the back. Their tail is pale yellowish olive green with dusky tips on the central feathers and sometimes darker bars or spots on the outer ones. Their underparts are yellowish white or pale yellowish with irregular olive bars. Their bill is dark gray, their iris brown, and the legs gray. Juveniles resemble adult females with less distinct barring on the underparts; the male's red facial stripe is mixed with gray.<ref name=GCWO-BOW/> ==Distribuado kaj habitato== The grey-crowned woodpecker is found in western Mexico from southern [[Sonora]] and [[Chihuahua (state)|Chihuahua]] to southern [[Oaxaca]]. It inhabits the interior and edges of semi-humid and humid forest, and is also found locally in pine-oak forest. In elevation it ranges from near sea level to {{convert|2400|m|ft|abbr=on}}.<ref name=GCWO-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== The grey-crowned woodpecker is a year-round resident throughout its range.<ref name=IUCN/> ===Manĝado=== The grey-crowned woodpecker forages at all levels from the ground to the forest canopy. Its diet is not known in detail but does include termites, other invertebrates, and berries.<ref name=GCWO-BOW/> ===Reproduktado=== The grey-crowned woodpecker's breeding season has not been fully determined but includes at least March and April. Nothing else is known about its breeding biology.<ref name=GCWO-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Colaptes-auricularis |species=Grizkrona pego}} ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the grey-crowned woodpecker as being of Least Concern. It has a large range and an estimated population of at least 20,000 mature individuals; however, the latter is believed to be decreasing. No immediate threats have been identified.<ref name=IUCN/> "Gray-crowned Woodpecker faces heightened risk because of its specialization on threatened tropical highland forest habitats. The primary threat to this species is loss of this habitat type due to conversion to agriculture, wood harvesting, and livestock grazing."<ref name=GCWO-BOW/> == Referencoj == {{Portalo Birdoj}} {{Referencoj}} *{{ cite book | last=Skutch | first=Alexander F. | author-link=Alexander Skutch | date=1969 | chapter=Golden-olive woodpecker | title=Life Histories of Central American Birds III: Families Cotingidae, Pipridae, Formicariidae, Furnariidae, Dendrocolaptidae, and Picidae | series=Pacific Coast Avifauna, Number 35 | location=Berkeley, California | publisher=Cooper Ornithological Society | chapter-url=https://sora.unm.edu/sites/default/files/journals/pca/pca_035.pdf#page=422 | pages=422–427 | ref=none }} * {{cite book |last1=ffrench<!--this name should not be capitalized--> |first1=Richard |last2=O'Neill |first2=John Patton |last3=Eckelberry |first3=Don R. |title=A Guide to the Birds of Trinidad and Tobago |year=2003 |location=London |publisher=Christopher Helm |isbn=0-7136-6759-1 | ref=none }} * {{cite book |last=Hilty |first=Steven L. |date=2003 |title=Birds of Venezuela |publisher=Christopher Helm |location=London |isbn=0-7136-6418-5 | ref=none }} == Eksteraj ligiloj == {{Commons|Colaptes auricularis}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] [[Kategorio:Birdoj de Mezameriko]] afz9rd86gqyrjt3fq6w01caa4evvqi8 0 953924 9480757 2026-09-23T11:57:24Z Kani 670 Alidirektigis al [[Grizkrona pego]] 9480757 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Grizkrona pego]] df5z3nnhicg30ycktyzd5ef7wa8opml